Position Paper NVVE: Humanisering van het sterven
Over de NVVE
De NVVE is een vereniging voor iedereen die waardig wil sterven. Ze is opgericht in 1973 en telt
inmiddels 167.000 leden. De NVVE geeft voorlichting en informatie over euthanasie en hulp bij
zelfdoding, verstrekt wilsverklaringen, houdt onderzoek en ondersteunt en faciliteert initiatieven met
betrekking tot het zelfgekozen levenseinde. In 2012 richtte de NVVE de levenseindekliniek op, een
landelijk dekkend netwerk van ambulante teams van artsen en verpleegkundigen die zich buigen
over complexe euthanasieverzoeken.
Humanisering van het sterven
De NVVE staat voor keuzevrijheid aan het einde van het leven en vindt dat ieder mens recht heeft op
een waardig levenseinde. Sterven is vooral een medisch fenomeen geworden. Artsen beoordelen
lijden vaak op de lichamelijke klacht. De NVVE pleit voor een verandering van deze opvatting. Sterven
is in de eerste plaats een existentiële en persoonlijke aangelegenheid. De mogelijkheden om in eigen
regie te sterven, moeten daarom worden benut en besproken.

De NVVE vraagt de politiek:
1. Benut de volledige ruimte van de Wtl
2. Bied stervenshulp bij voltooid leven
3. Help mensen met een stervenswens bij gevorderde dementie
4. Gebruik palliatieve sedatie niet als achterdeur
5. Maak veilige middelen voor een waardige zelfdoding beschikbaar
1. Benut de volledige ruimte van de Wtl
Het aantal jaarlijkse euthanasieverzoeken is inmiddels gestegen naar bijna 18.000 in 2016. Hiervan
wordt een derde gehonoreerd. De NVVE constateert dat de ruimte van de Wtl niet benut wordt voor
een deel van de mensen in onze samenleving die een stervenswens hebben. Zo meldt de Derde
evaluatie Wtl dat 22% van het totaal aantal verzoeken dat niet tot euthanasie heeft geleid, afkomstig
is van mensen met een stapeling van ouderdomsklachten. De NVVE wil een optimale uitvoering van
de euthanasiewet, ook voor groepen die in de praktijk geen hulp krijgen, zoals mensen met
dementie, stapeling van ouderdomsklachten en een psychiatrische achtergrond. De Derde evaluatie
van de Wtl stelt dat er in het algemeen een bredere steun is onder de bevolking voor
levensbeëindiging op verzoek voor deze groepen dan enkele jaren geleden. Laat artsen dan ook
hiernaar handelen.

2. Bied stervenshulp bij voltooid leven
De NVVE staat achter het kabinetsvoornemen om onderzoek te doen naar mensen die hun leven
voltooid vinden. De NVVE pleit ervoor in dit onderzoek ook aandacht te hebben voor waardige
zelfdoding. Wel vindt de NVVE dat dit onderzoek geen vertragende werking mag hebben voor
oplossingen voor deze groep. Volgens onderzoek van Motivaction vindt 63% van de Nederlanders dat
er een wet moet komen die het mogelijk maakt dat ouderen die hun leven als voltooid ervaren, hulp
bij zelfdoding krijgen. De NVVE wil stervenshulpverleners introduceren. Deze stervenshulpverleners
maken de laatste levensfase en het levenseinde bespreekbaar, helpen mensen bij de besluitvorming
en realiseren mogelijkheden om het leven waardig te beëindigen voor mensen die hun leven voltooid
achten.
3. Help mensen met een stervenswens bij gevorderde dementie
Euthanasie bij gevorderde dementie mag én kan. In 2016 zijn er 141 gevallen gemeld van euthanasie
bij dementie (RTE, 2016). In verreweg de meeste gevallen ging het om patiënten die zich in de
beginfase van dementie bevonden. Artsen zijn terughoudend in de uitvoering van euthanasie bij
vergevorderde dementie. Mensen hebben echter behoefte aan regie over hun levenseinde, ook als
het gaat over het moment waarop hun wilsbekwaamheid afneemt. Volgens de Derde evaluatie van
de Wtl vinden zes à acht op de 10 mensen dat levensbeëindiging op verzoek een optie moet zijn voor
mensen met gevorderde dementie. De wettelijke erkenning daarvan ligt in artikel 2 lid 2 van de Wtl,
waarin staat dat het schriftelijk euthanasieverzoek het mondelinge vervangt. De NVVE roept artsen
op ook naar de mogelijkheden van de wet te handelen en verwacht politieke steun bij het uitvoeren
van de wet.
4. Gebruik palliatieve sedatie niet als achterdeur
Palliatieve sedatie heeft een enorme vlucht genomen in Nederland. De NVVE is van mening dat daar
grondig onderzoek naar moet worden gedaan. De frequentie is gestegen van 12% van alle
sterfgevallen in Nederland in 2010 naar 18% in 2015. Tegelijkertijd blijkt uit de derde evaluatie van
de Wtl dat het aantal mensen dat nadenkt over medische beslissingen rond het levenseinde is
afgenomen. De NVVE wil dat artsen en patiënten tijdig een gesprek voeren over het levenseinde,
zodat palliatieve sedatie geen ‘achterdeur’ is voor euthanasie. De NVVE denkt graag mee met de
minister van Volksgezondheid over hoe de kennis over en bekendheid met de euthanasiewetgeving
te verruimen, zoals is opgenomen in het regeerakkoord.
5. Maak middelen voor een waardige zelfdoding veilig
De regie hebben over hun levenseinde wordt steeds belangrijker voor mensen. Mensen die zonder
hulp een waardig einde aan hun leven willen maken, moeten dit op een veilige manier kunnen doen.
Zolang mensen niet op een legale en gecontroleerde manier aan dodelijke middelen kunnen komen,
pleit de NVVE voor de mogelijkheid om verzamelde legale medicatie als ook illegaal verkregen
middelen te kunnen testen op veiligheid en betrouwbaarheid voor een waardige zelfdoding.

Voor nadere informatie kunt u contact opnemen met:
Agnes Wolbert, directeur
a.wolbert@nvve.nl
Krista Jansen, beleidsmedewerker
k.jansen@nvve.nl