Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
t.a.v. de heer A. Slob, minister
Postbus 16375
2500 BJ DEN HAAG

Utrecht, 28 februari 2019
Kenmerk: 2019/02/25/8690
Betreft: afspraken vrijwillige ouderbijdrage
Geachte heer Slob,
Begin vorig jaar hebt u de PO-Raad en de VO-raad gevraagd afspraken te maken over de
vrijwillige ouderbijdrage, in het bijzonder met betrekking tot het helder communiceren over de
vrijwillige aard van de ouderbijdrage en het voorkomen van uitsluiting van leerlingen wanneer de
bijdrage niet betaald wordt. Ook wij vinden dat in het licht van kansengelijkheid de vrijwillige
ouderbijdrage een belangrijk thema is. Tijdens onze Algemene Ledenvergadering (ALV) van 29
november 2018 hebben wij gehoor gegeven aan uw verzoek om tot afspraken te komen. In deze
brief lichten wij deze afspraken nader toe. Op uw verzoek gaan we met name in op de positie van
extra onderwijsprogramma’s als tweetalig onderwijs.
Afspraken
De leden van de VO-raad hebben tijdens de ALV twee afspraken geformuleerd. De eerste is dat
scholen duidelijk(er) communiceren dat de ouderbijdragen vrijwillig van aard zijn, conform de
wettelijke bepalingen hierover. De tweede afspraak is dat het niet betalen van de vrijwillige
ouderbijdrage geen reden mag zijn voor uitsluiting van activiteiten die onder verantwoordelijkheid van de school worden georganiseerd. Het bieden van een alternatief bij niet betalen van de
vrijwillige ouderbijdrage is niet voldoende. De focus ligt hierbij op door de school georganiseerde
reizen. Dat betekent dat iedere leerling mee moet kunnen op bijvoorbeeld een schoolreis naar de
Efteling of een reis naar een Europese (hoofd)stad.

Twee zaken zijn echter buiten de afspraken gehouden door de leden: onderwijsinhoudelijke
programma’s als Tweetalig onderwijs (TTO), Technasium en LOOT en de bekostiging van
devices. Ten aanzien van de devices wachten we de uitkomsten van het onderzoek naar de
toereikendheid van de bekostiging af. Uiteraard vragen we onze leden om de kosten hiervoor zo
laag mogelijk te houden en zo mogelijk te voorzien in een fonds of andere voorziening voor
ouders die de kosten niet kunnen dragen.
Uitzondering extra onderwijsprogramma’s
Bovengenoemde extra onderwijsprogramma’s voorzien duidelijk in een behoefte bij leerlingen en
ouders. Zij worden vaak aangeboden (zo’n 36.000 leerlingen volgen tweetalig onderwijs) en
hebben voor leerlingen duidelijk meerwaarde, maar kunnen zonder ouderbijdrage niet worden
bekostigd omdat de lumpsum hierin niet voorziet. Als voor deze programma’s ook gaat gelden
dat iedere leerling, ongeacht het wel of niet betalen van de ouderbijdrage hiervoor, hieraan moet
kunnen deelnemen, dan bestaat het reële risico dat ze om financiële redenen niet meer kunnen
worden aangeboden. Dit zou een verschraling van het onderwijsaanbod betekenen. (Waar bij
reizen en andere door de school georganiseerde activiteiten de kosten relatief laag kunnen zijn en
het scholen daarom vaak lukt binnen hun budget en of met behulp van een steunfonds een
oplossing te vinden voor niet-betalers, is dit bij deze verrijkende onderwijsprogramma’s vaak
onmogelijk). Veel scholen merken nu al een afnemende betalingsbereidheid van ouders, juist ook
bij ouders die het wel kunnen betalen.
Ook zijn wij er beducht voor dat dergelijke extra voorzieningen – indien niet meer door de
school georganiseerd – door het privéonderwijs aangeboden zullen worden; de vraag vanuit
ouders en leerlingen naar dergelijke programma’s blijft immers bestaan. Vanuit het perspectief
van kansengelijkheid is dit uiteraard onwenselijk. Daarom vragen wij scholen om de bijdrage zo
beperkt mogelijk te houden. Indien u dat wenst, brengen wij u graag in contact met scholen die
hebben aangegeven dat hun extra aanbod zal omvallen wanneer een bijdrage niet meer verplicht
gesteld mag worden. De discussie over een vrijwillige bijdrage van ouders voor deze activiteiten
zal een andere wending nemen als u bereid bent om tot publieke financiering over te gaan.
Vervolg
Bovengenoemde afspraken ten aanzien van de vrijwillige ouderbijdrage verwerken wij in onze
Code Goed Onderwijsbestuur. Daarnaast ontwikkelen we een handreiking vrijwillige
ouderbijdrage waarin de wettelijke kaders en het beleid van de VO-raad duidelijk worden
opgetekend. Hierin laten we zien op welke gebieden onze afspraken verder gaan dan de huidige
wetgeving. Ook nemen wij goede praktijkvoorbeelden op. Daarnaast onderzoeken we in
hoeverre we via Vensters scholen kunnen ondersteunen bij het onderling vergelijkbaar maken
van de hoogte en het doel van de vrijwillige ouderbijdrage.

In het voortgezet onderwijs worden op veel scholen mooie verrijkende programma’s aangeboden
aan leerlingen. Een ontwikkeling die door velen wordt aangemoedigd, een ontwikkeling naar
meer maatwerk waarbij leerlingen worden uitgedaagd op basis van hun talenten en interesses en
waarbij versnellen, verdiepen en verbreden tot de mogelijkheden behoren. Onze leden zijn zich,
ook bij de vraag om een vrijwillige ouderbijdrage, bewust van het bieden van gelijke kansen voor
leerlingen met gelijke mogelijkheden. Zij achten het risico op verschraling bij het verbieden van
uitsluiting dermate groot dat het zonder extra financiering vanuit de overheid niet mogelijk is om
het rijke aanbod in stand te houden.
Met vriendelijke groet,

Paul Rosenmöller,
voorzitter