Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 003

Wijziging van de Wet op het financieel toezicht
in verband met het nader regelen van het
gebruik van het burgerservicenummer bij de
uitvoering van het depositogarantiestelsel

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 20 maart 2019
Inleiding
Ik ben de vaste commissie voor Financiën erkentelijk voor de aandacht die
zij aan het onderhavige wetsvoorstel heeft geschonken en voor de door
haar daarover gestelde vragen. Deze vragen worden zoveel mogelijk
beantwoord in de volgorde van het door de commissie uitgebrachte
verslag. In een enkel geval worden ze om herhaling te voorkomen
gezamenlijk beantwoord.
ALGEMEEN
De leden van de PVV-fractie willen weten met welk bedrag het depositogarantiestelsel inmiddels gevuld is. Kan de regering per jaar aangeven
hoeveel de Nederlandse banken hieraan hebben bijgedragen en nog
zullen bijdragen? Kan de regering hetzelfde overzicht geven van banken
uit andere lidstaten?
De aan het Nederlandse depositogarantiestelsel deelnemende banken
voldoen ieder kwartaal bijdragen aan het Depositogarantiefonds dat op
grond van artikel 10, tweede lid, van de richtlijn depositogarantiestelsels1
medio 2024 een doelomvang dient te bereiken van 0,8% van de gegarandeerde deposito’s. Dit komt naar verwachting neer op een bedrag van ca.
EUR 5 miljard. Inmiddels is sinds begin 2016 circa EUR 1,4 miljard door de
banken afgedragen aan het fonds, oftewel ca. EUR 0,4–0,5 miljard per
kalenderjaar.
De Europese Bankenautoriteit (EBA) publiceert sinds 2016 jaarlijks
overzichten van de beschikbare financiële middelen van andere deposi-

1

kst-35003-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Richtlijn 2014/49/EU van het Europees parlement en de Raad van 16 april 2014 inzake de
depositogarantiestelsels (PbEU 2014, L 173).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

1

togarantiestelsels in Europese lidstaten. Deze overzichten zijn te vinden op
de website van de EBA.2
Verder willen de leden van de PVV-fractie weten op welke wijze nationale
depositogarantiestelsels in de toekomst worden overgezet naar een
Europees depositogarantiestelsel. Wat gebeurt er verder als een nationaal
depositogarantiestelsel onvoldoende gevuld is?
Het Europees depositogarantiestelsel is een belangrijke pijler binnen de
bankenunie en wordt ook wel gezien als het sluitstuk hiervan. De
vormgeving hiervan is momenteel onderwerp van (Europees) debat.3
Zodoende is de toekomstige relatie tot nationale depositogarantiestelsels
nog onbeslist.
Ongeacht een Europees depositogarantiestelsel geldt het volgende: indien
een nationaal depositogarantiestelsel medio 2024 niet de doelomvang
bereikt die de richtlijn depositogarantiestelsels voorschrijft, komt de
lidstaat in kwestie de verplichting uit de richtlijn niet na. Aan deze
verplichting zal zo snel mogelijk alsnog moeten worden voldaan. In het
uiterste geval kan niet-nakoming betekenen dat de Europese Commissie
aanleiding ziet om een inbreukprocedure te starten bij het Europees Hof
van Justitie.
§ 1. Inleiding
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van dit wetsvoorstel
dat het gebruik van het BSN bij de uitvoering van het depositogarantiestelsel nader regelt. Zij vinden het opmerkelijk dat deze aanpassing nodig
is. Hoe kan het dat deze waarborgen over het hoofd zijn gezien bij de
implementatie van de richtlijn voor het depositogarantiestelsel?
Ten tijde van de implementatie van de richtlijn was nog niet ten volle
duidelijk wat het halen van de kortere uitkeringstermijn (zeven werkdagen
vanaf 2024) zou vergen van DNB als uitvoerder van het depositogarantiestelsel en ook van de banken. Het gaat dan met name over de precieze
operationele aanpassingen van de wijze waarop uitkeringen voorbereid
en uitgevoerd worden, zoals het opstellen van individuele klantbeelden
(IKB’s) door de banken zelf in plaats van door DNB. Zo blijkt het nodig –
om tijdige en betrouwbare uitkering te verzekeren – dat banken het BSN
van wettelijke of – in het geval van rechtspersonen – rechtsgeldige
vertegenwoordigers vastleggen en verder verwerken. Deze vertegenwoordigers moeten zich melden bij DNB voor de uitbetaling van vergoedingen
van degenen die zij vertegenwoordigen. Om betrouwbaar de identiteit van
deze vertegenwoordigers vast te stellen en binnen de gestelde termijn via
het webportaal uit te kunnen betalen, moeten (ook) zij inloggen met hun
DigiD, dat is gekoppeld aan het BSN. Om zeker te stellen dat het BSN van
vertegenwoordigers kan worden vastgelegd, is het wenselijk de grondslag
van artikel 3:17, zesde lid, Wft, dat het gebruik van het BSN door banken
ten behoeve van het depositogarantiestelsel voorschrijft, te verduidelijken. Hierin voorziet het onderhavige wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie zijn verbaasd dat de toezichthouder gaat
werken met individuele klantbeelden (IKB’s). Kan de regering eens
uitleggen wat dat precies inhoudt?

2

https://eba.europa.eu/regulation-and-policy/recovery-and-resolution/deposit-guaranteeschemes-data
3
Kamerstukken II 2018/19, 21 501-07, nr. 1556.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

2

Ook nu al werkt DNB in haar hoedanigheid van uitvoerder van het
depositogarantiestelsel (een taak die moet worden onderscheiden van die
van toezichthouder) met individuele klantbeelden. Deze IKB’s worden
thans opgesteld door DNB en vormen de basis voor het bepalen van
aanspraken uit hoofde van het depositogarantiestelsel. Het depositogarantiestelsel garandeert een bedrag tot in beginsel € 100.000 per
depositohouder per bank, ongeacht het aantal rekeningen van een klant
bij een bank. DNB moet daarom de aanspraken bepalen per individuele
natuurlijke of rechtspersoon. Het is echter gebruikelijk dat personen
meerdere bank- of spaarrekeningen aanhouden of dat er meerdere
personen gerechtigd zijn tot een bankrekening. Bovendien handelen veel
banken met één bankvergunning onder verschillende handelsnamen of
labels, die over een eigen administratie kunnen beschikken. Dit betekent
dat bij inwerkingstelling van het depositogarantiestelsel verschillende
producten van verschillende depositohouders in mogelijk meerdere
bankadministraties aan elkaar worden gekoppeld, om met behulp van het
BSN als uniek ordeningsnummer een eenduidig klantbeeld van elke
depositohouder te kunnen maken. Dit eenduidig klantbeeld is van belang
omdat het de basis vormt voor het vaststellen van de vergoedingen waar
depositohouders recht op hebben. De IKB’s worden samengebracht in een
IKB-bestand. De geaggregeerde informatie die daaruit blijkt over de
depositobasis van een bank, dat wil zeggen de hoeveelheid gegarandeerde deposito’s die bij een bank worden aangehouden, wordt gebruikt
als basis voor het bepalen van de hoogte van de periodieke bijdragen die
banken moeten betalen aan het depositogarantiestelsel. Dit is noodzakelijk om precies te kunnen vaststellen wat het totaalbedrag aan gegarandeerde deposito’s per bank en voor het Nederlandse depositogarantiestelsel als geheel is. Zonder deze informatie is niet duidelijk welk bedrag
banken moeten afdragen aan het Depositogarantiefonds om tijdig de
verplichte doelomvang van 0,8% van de gegarandeerde deposito’s te
bereiken.
De leden van de SP-fractie willen weten wat er precies verandert in
hetgeen een bank precies behoort te doen vanuit haar plichten als
poortwachter. Het klopt toch dat een bank nu al moet weten wie de
belanghebbende is van een rechtspersoon? Is die registratie niet op orde
bij de banken? Is dat de reden dat het nodig is dat De Nederlandsche Bank
(DNB), naast de banken, een IKB moet opbouwen?
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan ingaan op de rol
van het BSN in het tegengaan van witwassen in de financiële sector.
Het wetsvoorstel verandert niets aan de verplichtingen van banken als
poortwachter op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en
financieren van terrorisme (Wwft), waaronder begrepen de plicht van
banken om cliëntenonderzoek te doen als bedoeld in die wet.4 De
aanleiding voor dit wetsvoorstel is ook niet dat nakoming van die plicht
door banken niet op orde zou zijn – het onderhavige wetsvoorstel heeft
betrekking op een hele andere plicht van banken, namelijk het zodanig
inrichten van hun administratie dat deze geen belemmering vormt voor
de tijdige uitbetaling van vergoedingen uit hoofde van het depositogarantiestelsel.
Het vastleggen van het BSN in het kader van de Wwft is onderdeel van het
cliëntenonderzoek en draagt bij aan de betrouwbaarheid van de identificatie van de cliënt van de bank. Banken hebben zekerheid over de
identiteit van hun cliënten nodig om onderzoek te kunnen doen naar het
risico dat hun diensten worden gebruikt voor het witwassen van geld en
4

Artikel 33, tweede lid, onderdeel a, onder 2, Wwft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

3

het financieren van terrorisme. Dit onderzoek is verplicht op grond van de
Wwft. De uitkomsten van dit onderzoek bepalen uiteindelijk welke
concrete maatregelen ter beperking van het risico op witwassen een bank
moet nemen bij het verlenen van diensten aan een bepaalde cliënt.
§ 2. De uitvoering van het depositogarantiestelsel
De leden van de PVV-fractie merken op dat DNB en banken vanaf 1 januari
2019 een nieuwe werkwijze zullen hanteren waarmee een uitkeringstermijn van zeven dagen gehaald moet worden. Kan de regering deze
nieuwe werkwijze nader uitwerken?
Ook willen de leden van de PVV-fractie weten in hoeverre een uitkeringstermijn van zeven werkdagen haalbaar is, gelet op het gegeven dat de
huidige uitkeringstermijn van twintig werkdagen al redelijk veel
inspanning vergt.
Ingeval van inwerkingstelling van het depositogarantiestelsel onder de
huidige werkwijze levert een bank de integrale en ongesorteerde
klantadministratie aan bij DNB met daarin alle rekeningen (deposito’s) die
bij een bank worden aangehouden en de tenaamstelling van deze
rekeningen (dat wil zeggen de klantgegevens die aan deze rekening zijn
gekoppeld, inclusief het BSN van ingezetene klanten). DNB voegt de
rekeningen van één klant samen tot een IKB op basis van identificerende
gegevens van de klant. Voor natuurlijke personen wordt hiervoor het BSN
gebruikt, dat wordt gecombineerd met andere persoonsgegevens zoals de
naam-, adres- en woonplaatsgegevens (de zogenaamde NAW-gegevens)
en de geboortedatum. Op basis van het IKB kent DNB een vergoeding toe
aan depositohouders ten laste van het Depositogarantiefonds, dat de
gelden van het depositogarantiestelsel beheert. Depositohouders kunnen
vervolgens inloggen op een door het Depositogarantiefonds geopend
webportaal waarop zij (of hun vertegenwoordigers) met behulp van DigiD
kunnen inloggen voor uitbetaling van de aan hen toegekende vergoeding.
Onder de nieuwe werkwijze stelt een bank zelf de IKB’s van haar depositohouders samen. Het samenstellen van IKB’s is voor DNB een tijdrovend
proces, waardoor het risico bestaat dat DNB niet in staat is binnen zeven
werkdagen tot uitbetaling over te kunnen gaan. Banken zijn beter in staat
dan DNB om hun eigen administratie te ordenen in IKB’s. Banken kunnen
dit veel sneller en met grotere betrouwbaarheid dan dat DNB dit kan,
waardoor een substantieel hoger percentage rekeninghouders op tijd kan
worden uitbetaald. Hierbij wordt gewaarborgd – doordat het wetsvoorstel
uitputtend de doeleinden omschrijft waarvoor banken IKB’s mogen
opstellen – dat banken IKB’s niet vaker of voor andere doeleinden, zoals
commerciële, kunnen opstellen. Zoals in het algemeen deel van de
toelichting van het wetsvoorstel is uiteengezet, vergt de nieuwe werkwijze
concreet dat banken een systeem ontwikkelen waarmee de klantgegevens
worden gecombineerd in IKB’s vanuit verschillende bronadministraties
van verschillende branches en eventueel verschillende labels waaronder
bankactiviteiten worden ontplooid. Deze IKB’s worden verzameld in een
IKB-bestand dat wordt overgedragen aan DNB. DNB gebruikt dit
IKB-bestand vervolgens als basis om te besluiten over de toe te kennen
vergoeding aan depositohouders.
Deze nieuwe werkwijze kan in beginsel worden afgerond binnen zeven
werkdagen, zodat een uitkeringstermijn zeven werkdagen haalbaar is. Een
bank heeft maximaal drie werkdagen om het IKB-bestand samen te
stellen. Vervolgens bepaalt DNB voor de zevende werkdag de toe te
kennen vergoedingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

4

Ook vragen de leden van de PVV-fractie welke klantgegevens er naast het
BSN nodig zijn bij het opstellen van IKB’s om te kunnen voldoen aan de
wettelijke uitkeringstermijn.
Naast het BSN zijn de volgende gegevens nodig:
– persoonsgegevens om de identiteit van de depositohouder vast te
stellen, waaronder officiële (geboorte)achternaam en geboortedatum
en de zogenaamde NAW-gegevens (naam, adres, woonplaats);
– een overzicht van alle deposito’s van een depositohouder bij de bank
in kwestie;
– markeringen of het deposito en een depositohouder in aanmerking
komt voor het garantie door het depositogarantiestelsel5;
– aanvullende informatie die nodig is om te beslissen of tot uitkering
wordt overgegaan, bijvoorbeeld of een rekening geblokkeerd is.6
De leden van de D66-fractie vragen of de regering kan aangeven waarom
het noodzakelijk is om het BSN te verwerken in het banksysteem om het
depositogarantiestelsel goed uit te voeren, en daarbij apart in te gaan op
de noodzaak voor tijdige uitbetaling, vaststellen van de bedragen en
toezicht? Waarom kan voor vaststelling van de bedragen en toezicht niet
voldaan worden met een individueel klantnummer, een alias of een
overkoepelend bancair-ID? De aan het woord zijnde leden lezen dat de
regering alternatieven heeft overwogen. Welke alternatieven zijn
overwogen en waarom voldeed geen van die alternatieven?
De leden van de CDA-fractie vragen naar welke alternatieven er zijn
overwogen voor het gebruik van het BSN en waarom het bij deze
alternatieven niet haalbaar wordt geacht om binnen 20 dagen tot uitkering
te kunnen overgaan.
Om het depositogarantiestelsel vergoedingen uit te kunnen laten keren,
moet per depositohouder bepaald worden wat de hoogte van diens
aanspraak op het depositogarantiestelsel is. Oftewel: wat is het totaalbedrag van gegarandeerde banktegoeden? Om dit individueel klantbeeld
of IKB te kunnen bepalen, moeten de klantgegevens in bankadministraties
anders geordend worden. Als een deposito meerdere rekeninghouders
heeft, moet het tegoed worden gesplitst. Indien één depositohouder
meerdere rekeningen heeft, moeten deze tegoeden worden samengevoegd. Bovendien moeten in veel gevallen verschillende bankadministraties worden geïntegreerd. Dit ordenen in IKB’s is een tijdrovend en
foutgevoelig proces, terwijl het in het belang van depositohouders is dat
het met de grootste snelheid en zo betrouwbaar mogelijk gebeurt. De
kwaliteit van alle IKB’s, die worden verzameld in een IKB-bestand, is
daarvoor essentieel. Een kwalitatief goed IKB-bestand met daarin de
geaggregeerde IKB’s van alle depositohouders kan alleen tijdig worden
verkregen als een uniek identificerend nummer wordt gebruikt bij het
ordenen van de bankgegevens. Hier is ook rekenschap van gegeven bij de
invoering in 2013 van artikel 3:17, zesde lid, Wft, dat verplicht tot het
verwerken van het BSN bij de uitvoering van het depositogarantiestelsel.
Er zijn alternatieven overwogen, zoals het ontwikkelen van een nieuw
klantnummer of een bancair-ID. Echter, geen enkel ander gegeven levert
dezelfde of vergelijkbare mate van betrouwbaarheid op. Elke andere
combinatie van gegevens, waarbij het BSN ontbreekt, zou tot een
dusdanig grote foutmarge («uitval») leiden dat een groot deel van de IKB’s
handmatig door DNB moet worden verwerkt. DNB verwacht dat dit het
onmogelijk maakt om de gestelde uitkeringstermijnen te halen. Het
5
6

Artikel 5, vierde lid, van de richtlijn depositogarantiestselsels.
Wanneer de rekening van een depositohouder is geblokkeerd, bijvoorbeeld in verband met een
strafrechtelijk gegeven, wordt dit vermeld inclusief de reden van blokkade.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

5

ontwikkelen van een nieuw ID is ook bij de invoering van artikel 3:17,
zesde lid, Wft overwogen, maar is niet proportioneel (dit zou een zeer
omslachtige operatie zijn) en niet voldoende betrouwbaar. Voor het
uitgeven of vaststellen van een overkoepelend bancair-ID zou een klant
zich bovendien moeten identificeren, waarvoor in Nederland het BSN het
beste gegeven vormt. Ook zouden depositohouders dan met enige
regelmaat moeten nagaan of de gegevens nog wel correct worden
weergegeven in de bankadministratie, anders neemt de kans op fouten
toe. Verder zou het alternatief van een overkoepelend bancair-ID of apart
persoonsnummer vanuit het oogpunt van privacy-bescherming net zo
ingrijpend zijn als het gebruik van het BSN.7
Wat betreft het toezicht en het testen van de systemen (dry runs) zijn
alternatieve werkwijzen overwogen. Zo is overwogen of dit zou kunnen
plaatsvinden met versleutelde of pseudo-gegevens of dat dit zou kunnen
worden vervangen door een accountantsverklaring. Deze werkwijzen
leveren echter niet de vereiste zekerheid op dat wanneer het erop
aankomt – dat wil zeggen bij inwerkingstelling van het depositogarantiestelsel voor het falen van een specifieke bank – een bank binnen de
termijn van drie werkdagen een overwegend foutloos IKB-bestand kan
opstellen met zo min mogelijk uitval dat vervolgens door DNB kan worden
verwerkt. Zo kijkt een accountant veeleer naar het totstandkomingsproces
en doet slechts steekproeven. Het gebruik van bijvoorbeeld pseudogegevens geeft onvoldoende informatie over fouten in de bankadministratie die tot uitval leiden en over de naleving van artikel 26a van het
Besluit prudentiële regels Wft, dat vergt dat banken de voor de uitvoering
van het depositogarantiestelsel noodzakelijke gegevens voortdurend
actueel bijhouden en adequaat vastleggen.
Wat betreft het vaststellen van de bijdragen zal DNB slechts gebruikmaken
van de geaggregeerde informatie over de depositobasis van een bank.
Echter, om actueel inzicht te hebben in de depositobasis van een bank,
moet worden vastgesteld welk gedeelte van deposito’s gegarandeerd is.
Dit kan enkel worden bepaald aan de hand van IKB’s, waarvoor
verwerking van het BSN noodzakelijk is.
De leden van de D66-fractie vragen of de regering kan aangeven of andere
lidstaten ook een (eigen variant van een) BSN gebruiken voor uitvoering
van het depositogarantiestelsel, en niet alleen voor de uitkering zelf.
Niet alle lidstaten beschikken, zoals Nederland over een nationaal of
fiscaal identificatienummer. Afhankelijk van de wijze waarop wordt
uitgekeerd en de juridische mogelijkheden maken depositogarantiestelsels wel of geen gebruik van dergelijke identificatienummers. De
praktijk laat zien dat de betrouwbaarheid van IKB’s en dus van de snelheid
en betrouwbaarheid van het uitkeren van vergoedingen toeneemt als
banken hiervoor een nationaal of fiscaal identificatienummer gebruiken.
Samen met de geboorteachternaam en geboortedatum vormt dit de
zogenaamde «gouden driehoek», een gegevenscombinatie die bijvoorbeeld ook door de Belastingdienst wordt gehanteerd. Bijvoorbeeld
Zweden kent het door een aantal banken ontwikkelde en uitgegeven
BankID, een uniek identificatienummer en elektronische handtekening
waarmee personen zich digitaal kunnen identificeren en documenten
kunnen ondertekenen. De identiteit van de klant wordt gegarandeerd door
de uitgevende bank. Het BankID wordt ook gebruikt in communicatie met
7

Kamerstukken II 2011/12, 33 237, nr. 3, p. 6 en p. 7, en Kamerstukken II 2011/12, 33 237, nr. 5, p.
6. De bepaling is tot stand gekomen tegen de achtergrond van een uitkeringstermijn van
twintig werkdagen. De richtlijn depositogarantiestelselsels uit 2014 verplicht echter tot
verkorting van deze uitkeringstermijn tot uiteindelijk zeven werkdagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

6

de overheid, bijvoorbeeld voor belastingaangifte. In zoverre is dit
vergelijkbaar met het BSN en het daaraan gekoppelde DigiD, ook wat
betreft privacygevoeligheid, met dien verstande dat deze in Nederland
publiek beheerd en uitgegeven worden.
De wijze waarop depositogarantiestelsels uitkeringen aan depositohouders verzorgen, verschilt sterk per lidstaat. Nederland keert giraal uit
en ontvangt daarvoor van de depositohouder via een webportaal van het
Depositogarantiefonds een bankrekeningnummer. Depositohouders of
hun vertegenwoordiger(s) loggen op dit webportaal in met behulp van
DigiD. Omdat het DigiD is gekoppeld aan het BSN, zorgt deze werkwijze
ervoor dat uitkeringen aan de juiste personen worden gedaan en fraude
wordt voorkomen. Door deze werkwijze kunnen depositohouders efficiënt,
snel en betrouwbaar worden uitgekeerd. Er zijn ook landen waarbij een
agentbank de uitbetaling verzorgt. Bij het incasseren van de vergoeding
zullen depositohouders of hun vertegenwoordiger(s) zich dan fysiek
moeten legitimeren met een officieel erkend identiteitsbewijs.
De leden van de D66-fractie vragen of de regering een overzicht per
EU-lidstaat kan geven met de maatregelen die zij nemen om de uitkeringsperiode te verkorten?
Ondanks dat de precieze operationele aanpak sterk per lidstaat verschilt
en deze onder andere afhankelijk is van de betaal- en digitale infrastructuur van een lidstaat, is de Europese standaard dat lidstaten (of
depositogarantiestelsels) van banken eisen dat zij IKB’s van hun depositohouders samenstellen en deze in voorkomend geval aanleveren bij het
depositogarantiestelsel of de uitvoerder daarvan. Het European Forum of
Deposit Insurers (EFDI), waar DNB lid van is, heeft in dat verband het
«EFDI Non-Binding Guidance Paper PAY-OUT IN 7 WORKING DAYS»8
opgesteld, dat hierop meer toelichting geeft. Voor het genereren en
aanleveren van IKB-bestanden aan depositogarantiestelsels worden eisen
aan banken gesteld omdat – zo constateert EFDI – in de praktijk de
kwaliteit van data in de bankadministratie en het IKB-bestand een van de
belangrijkste obstakels zijn voor tijdige uitkering door een depositogarantiestelsel.
Daarnaast zijn Europese depositogarantiestelsels op basis van de richtlijn
depositogarantiestelsels gehouden om jaarlijks stresstesten uit te voeren.
De Europese Bankenautoriteit (EBA) heeft daarvoor richtsnoeren9
opgesteld. Het beoordelen van het vermogen van banken om
IKB-bestanden te genereren en aan te leveren, en ook de kwaliteit van
deze bestanden, is onderdeel van deze stresstesten.
§ 3. Hoofdlijnen van het voorstel
De leden van de SP-fractie vinden dat de kwaliteit van de administratie
van banken zodanig moet zijn dat DNB op basis van die administratie
binnen zeer korte termijn kan vaststellen welke deposito’s binnen de
reikwijdte van het depositogarantiestelsel vallen. Wordt dit met dit
voorstel makkelijker en duidelijker?
Ja. Het proces van opstellen van IKB’s – waar dit wetsvoorstel een
bijdrage aan levert door te verzekeren dat banken daarbij het BSN
8

9

Zie: https://www.efdi.eu/sites/default/files/publications/efdi_non-binding_guidance_paper__pay-out_in_7_working_days_-_12_april_2018.pdf.
European Banking Authority, Guidelines on stress tests of deposit guarantee schemes under
Directive 2014/49/EU, 24 May 2016, EBA/GL/2016/04, via: https://eba.europa.eu/regulation-andpolicy/recovery-and-resolution/guidelines-on-stress-tests-of-deposit-guarantee-schemes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

7

gebruiken – leidt tot verbetering van de kwaliteit van de interne administratie van banken. Dit is ook nodig. Banken zullen hun systemen moeten
testen waarmee zij IKB’s maken. Hierdoor zullen onjuist vastgelegde
klantgegevens en andere fouten als «uitval» naar boven komen. DNB ziet
erop toe dat dergelijke uitval vervolgens wordt hersteld. Te veel uitval
betekent dat het voor het depositogarantiestelsel moeilijker wordt om
tijdig uitkeringen te doen en dat het recht van depositohouders om binnen
zeven werkdagen weer te kunnen beschikken over hun tegoeden in gevaar
komt. Uitval bij inwerkingstelling van het depositogarantiestelsel moet
namelijk handmatig verwerkt worden. Dit kost meer tijd dan de geautomatiseerde verwerking door DNB van IKB’s tot beschikkingen die recht geven
op uitbetaling.
Wat gebeurt er als de administratie van de bank verschilt van die van
DNB, zo vragen de leden van de SP-fractie. Wie garandeert dat het
individuele klantbeeld van de bank en DNB dezelfde zijn? Deze leden
vragen of de verantwoordelijkheid niet veel eerder bij de banken moet
liggen en vragen de regering hierop te reflecteren.
Zoals deze leden terecht opmerken, is de kwaliteit van de bankadministratie van groot belang. DNB neemt de administratie van de bank tot
uitgangspunt en heeft geen eigen administratie. De administratie van
banken is onderworpen aan bepaalde wettelijke kwaliteitsvereisten.
Banken zijn gehouden een administratie te voeren die zodanig is dat, in
geval van toepassing van het depositogarantiestelsel, deze geen
belemmering vormt of kan vormen voor de uitbetaling van de vergoeding
binnen de wettelijke uitkeringstermijn.10 Bovendien dienen de voor de
uitvoering van het depositogarantiestelsel noodzakelijke gegevens
voortdurend actueel te worden bijgehouden en adequaat te zijn
vastgelegd.11 De nieuwe werkwijze betekent dat het IKB op basis van die
administratie niet langer door DNB maar door de banken zelf wordt
samengesteld. Dit heeft tot gevolg dat banken niet alleen verantwoordelijk
zijn voor de kwaliteit van de bankadministratie maar ook voor het
samenstellen van een juist IKB. DNB ziet toe op de uitvoering van deze
verplichting door de banken.
§ 4. Juridisch kader: grondrechtelijke toets en relatie tot de
Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)
De leden van de SP-fractie vinden het opmerkelijk dat function creep een
criterium is voor deze regering. Deze leden vragen de regering of het
gebruiken van persoonsgegevens voor commerciële doeleinden wel
wenselijk is en of zij überhaupt kan controleren of gegevens of bestanden
die eenmaal beschikbaar zijn voor andere doeleinden worden gebruikt
dan waarvoor zij zijn verkregen. Hoe denkt de regering dit te kunnen
controleren? Deze leden vragen de regering om een nadere toelichting
waarom het risico op function creep niet volledig kan worden
weggenomen.
Het is belangrijk dat het gebruik van een nationaal persoonsidentificerend
nummer als het BSN met waarborgen is omkleed om misbruik te
voorkomen. Die waarborgen zorgen ervoor dat, wanneer commerciële
partijen als banken het BSN verwerken, dit gebruik enkel ten behoeve van
de publieke taak, en dus niet voor commerciële doeleinden kan plaatsvinden. Verwerking voor commerciële doeleinden is niet wenselijk en is
evenmin toegestaan op basis van het wetsvoorstel. Het wetsvoorstel
verduidelijkt uitsluitend de reeds bestaande grondslag voor het gebruik
10
11

Het huidige artikel 3:17, zesde lid, Wft.
Artikel 26a Bpr.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

8

van het BSN en omschrijft daarbij uitputtend de doeleinden waarvoor
verwerking is toegestaan. Door dit in de wet te verduidelijken, beperkt dit
wetsvoorstel juist de mogelijkheden om het BSN vaker en anders te
gebruiken dan bedoeld is en daarmee het risico op function creep. Op
grond van de AVG en de Uitvoeringswet AVG (UAVG) moeten ook banken
zelf en DNB maatregelen nemen om het risico te beperken, zoals het
hanteren van bewaartermijnen die vergen dat IKB-bestanden na gebruik
worden vernietigd. Andere belangrijke maatregelen zijn dat het
IKB-bestand adequaat beveiligd wordt, dat het afgezonderd blijft van de
rest van de administratie en alleen voor een beperkt aantal deskundige
medewerkers toegankelijk is. Omdat function creep ook onbewust kan
gebeuren, kan het risico ondanks de risicobeperkende maatregelen niet
volledig worden weggenomen. In de Privacy Impact Assessment (PIA) is
dit effect juist daarom in kaart gebracht, teneinde bewustwording te
creëren.
§ 5. Verslag gegevensbeschermingseffectbeoordeling
De leden van de PVV-fractie merken op dat ten opzichte van de bestaande
situatie, als gevolg van de wijziging, nieuwe gegevens worden verwerkt
wat betreft het BSN van wettelijke of, in geval van rechtspersonen,
rechtsgeldige vertegenwoordigers die zelf geen klant bij de desbetreffende bank zijn. In hoeverre zal dit mogelijke frauderisico’s meebrengen?
Het voorkomen van fraude moet centraal staan in de bedrijfsvoering van
banken. Het wetsvoorstel draagt daar in algemene zin aan bij door de
verwachte verbetering van de basisadministratie van banken. Omdat in de
bankadministratie de identiteit van de wettelijke vertegenwoordiger van
een klant met behulp van het BSN betrouwbaar wordt vastgelegd,
verminderen frauderisico’s. Het BSN van wettelijke vertegenwoordigers
wordt vervolgens bij uitbetaling van vergoedingen door DNB en het
Depositogarantiefonds gebruikt om vast te kunnen stellen dat degene die
een depositohouder vertegenwoordigt, daadwerkelijk is wie hij of zij
beweert te zijn (authenticatie). Bij het claimen van een vergoeding van het
depositogarantiestelsel, moeten vertegenwoordigers – evenals depositohouders zelf – zich identificeren en inloggen op een webportaal met DigiD.
DigiD is gekoppeld aan het BSN. Pas als er een match is met het in de
bankadministratie vastgelegde BSN van de vertegenwoordiger, kan deze
de vergoeding laten uitkeren. Zo wordt het moeilijker om te frauderen
door zich ten onrechte voor te doen als vertegenwoordiger.
De leden van de CDA-fractie begrijpen dat het IKB apart van de overige
administratie van banken moet worden bewaard. Deze leden vragen of er
ook bijzondere beveiligingseisen aan de opslag van dit IKB-bestand
worden gesteld. Hoe is het toezicht op de informatiebeveiliging van het
IKB-bestand geregeld?
Het IKB-bestand bestaat uit persoonsgegevens. Het is van belang dat die
goed worden beschermd. Regels over de bescherming van deze gegevens
zijn opgenomen in de AVG. De AVG schrijft onder meer voor dat de
beveiligingsmaatregelen die met betrekking tot persoonsgegevens
worden genomen, afgestemd zijn op de risico’s die de verwerking
oplevert voor degene op wie de gegevens betrekking hebben. Bij het
opstellen en opslaan van het IKB-bestand treden de banken op als
verwerkingsverantwoordelijke. Dat betekent dat zij ervoor verantwoordelijk zijn dat hierbij aan de voorschriften van de AVG wordt voldaan. De
Autoriteit Persoonsgegevens houdt hier toezicht op.
De leden van de D66-fractie vragen hoe geborgd wordt dat zorgvuldig
wordt omgegaan met het BSN en dat het BSN niet verder wordt gedeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

9

Hoe wordt geborgd dat banken het BSN niet verwerken in de interne
administratie? Wie krijgt inzage in het BSN? Hoe wordt geborgd dat de
bank het BSN alleen gebruikt voor inrichting van het IKB? Kan het BSN
worden uitgewisseld met filialen in andere landen binnen en buiten de
Europese Unie? Wie houdt toezicht op zorgvuldige omgang van het BSN?
Ik deel met de vragenstellers dat het belangrijk is dat uitermate zorgvuldig
wordt omgegaan met het BSN. Op grond van artikel 46 UAVG mag het
BSN alleen worden gebruikt voor wettelijk bepaalde doelstellingen. De
belangrijkste begrenzing aan het verwerken van het BSN is de
doelbinding die in de wet is opgenomen. Gebruik is enkel toegestaan voor
het doel dat wordt genoemd. Banken hebben op dit moment al de
wettelijke verplichting om het BSN te verwerken in hun interne administratie voor verschillende doeleinden, onder andere voor uitlevering van
het BSN aan de Belastingdienst en aan DNB in het kader van het
depositogarantiestelsel. Om te borgen dat banken het BSN in het kader
van het depositogarantiestelsel alleen gebruiken voor de doelstellingen
die in het wetsvoorstel zijn opgenomen, isoleren banken het IKB-bestand
van de overige bankadministratie. Daarbij is het uitgangspunt voor
bankmedewerkers die toegang hebben tot deze gegevens dat dit
noodzakelijk is voor de uitoefening van hun taken. Betrokken
medewerkers worden aangemerkt als zogeheten «insiders» en zijn
daarom aan aanvullende compliance-vereisten onderworpen, zoals dat zij
trainingen moeten volgen over (regels voor) informatiegebruik, -deling en
-bescherming. De doeleinden waarvoor het BSN moet worden gebruikt,
geven geen aanleiding om het BSN uit te wisselen met filialen in andere
landen binnen of buiten de Europese Unie, zodat dit gebruik niet is
toegestaan. DNB houdt toezicht op de naleving van artikel 3:17 Wft en in
dat kader op de inrichting van het IKB-systeem bij banken. De Autoriteit
Persoonsgegevens ziet er daarnaast op toe dat het gebruik van BSN
voldoet aan de regels daarover in de AVG en de UAVG.
§ 6. Financiële gevolgen
De leden van de PVV-fractie willen weten hoe voorkomen zal worden dat
banken de administratieve lasten en nalevingskosten als gevolg van deze
wetswijziging zullen doorberekenen aan hun klanten.
Het is aan banken zelf om af te wegen hoe zij kosten verwerken en
doorberekenen.
§ 7. Advies en consultatie
De leden van de VVD-fractie nemen in dit kader kennis van het uitgesproken negatieve advies dat de AP hecht aan dit wetsvoorstel. Zij lezen
vervolgens in paragraaf 7 van de memorie van toelichting dat de
bezwaren van de AP zijn ondervangen en dat het advies wordt gevolgd.
Deelt de AP deze mening en zijn alle bezwaren ondervangen, zo vragen de
leden van de VVD-fractie. Als de bezwaren zijn ondervangen, kan dan
aangegeven worden hoe dat is gebeurd?
Ook de leden van de D66-fractie vragen of hierover nader overleg is
geweest met de AP en of de AP zijn oordeel na de tekstwijziging heeft
herzien. Ten slotte vragen ook de leden van GroenLinks of de AP naar
aanleiding van de definitieve versie van het wetsvoorstel wél geadviseerd
heeft om de wet in te dienen of dat zij nog steeds bezwaren heeft.
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering het oorspronkelijk
vastgestelde doel wil uitbreiden, zodat het BSN breder gebruikt kan
worden voor de uitvoering van het depositogarantiestelsel, namelijk ten
behoeve van tijdige uitbetaling, het vaststellen van de bijdragen en het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

10

toezicht hierop. Zij lezen ook dat de AP de wetswijziging oorspronkelijk
heeft ontraden. De AP acht een ruime opvatting van gebruik van het BSN
in strijd met de AVG. Kan de regering aangeven waarom zij van mening is
dat het mandaat nu wel in lijn is met de AVG?
Het advies van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) uitte belangrijke
zorgen. Naar aanleiding daarvan is op ambtelijk niveau contact geweest
met de AP. Mede vanwege de expertise die de AP op dit punt heeft, is
besproken hoe in concreto de punten van kritiek konden worden
ondervangen. Volgend op dit overleg is het wetsvoorstel aangepast zodat
de bezwaren van de AP konden worden weggenomen. De strekking van
het advies en in het bijzonder de bezwaren van de AP waren niet van dien
aard dat de AP aanleiding heeft gezien in haar advies te verzoeken dat een
aangepast wetsvoorstel voor aanvullend advies zou worden voorgelegd.
De AP merkte in haar advies op de onderbouwing te kunnen volgen van
de noodzaak om het BSN te verwerken voor de in het wetsvoorstel
aangehaalde specifieke doeleinden; te weten voor het halen van de
uitkeringstermijn, het toezicht daarop en het bepalen van depositobasis
om de hoogte van de bijdragen vast te kunnen stellen. Echter, de AP vond
deze doeleinden niet terug in de eerdere formulering van de desbetreffende wetsbepaling en achtte deze te ruim en ongedefinieerd. Deze
formulering luidde ten tijde van het voorleggen voor advies aan de AP:
«verwerking van het BSN in de bankadministratie voor de uitvoering van
het depositogarantiestelsel in het algemeen». De AP gaf in haar advies
aan dat om te voorkomen dat het BSN als klant- of relatienummer zal
worden gebruikt ten behoeve van de interne administratie van banken
(hetgeen het wetsvoorstel niet toestaat of beoogt toe te staan), de
wettelijke plicht van banken om het BSN te verwerken adequater en
explicieter omschreven diende te worden. Dat is gebeurd. In de huidige
formulering van de bepaling zijn de doeleinden geëxpliciteerd. Daarmee is
het bezwaar van de AP ondervangen.
De leden van de VVD-fractie vragen voorts naar de algemene omgang met
het BSN. Hoe verhouden dit wetsvoorstel en de kritiek van de AP zich tot
de discussie over het gebruik van het BSN als btw-nummer voor
zelfstandige ondernemers? Kan worden aangegeven wanneer het BSN
wél en wanneer het niet gebruikt mag worden?
Bij het gebruik van het BSN in het btw-identificatienummer was sprake
van een andere situatie dan in het voorliggende wetsvoorstel. De kern van
de problematiek bij het btw-identificatienummer was dat door vermelding
op facturen en website, het daarin opgenomen BSN breed gedeeld moest
worden met (veelal private) derde partijen, terwijl het daarvoor niet
bedoeld is. Van een dergelijk breed delen van het BSN is in dit
wetsvoorstel geen sprake.
De Wet algemene bepalingen burgerservicenummer geeft aan in welke
gevallen het BSN gebruikt mag worden door overheidsorganisaties,
namelijk bij de uitvoering van hun taken. De mogelijkheid bestaat om ook
gebruik van het BSN bij formele wet door andere organisaties voor te
schrijven, zoals bijvoorbeeld in de zorg is gebeurd via de Wet gebruik
burgerservicenummer in de zorg. Ook in artikel 3:17, zesde lid, Wft is dit
gebeurd. Gebruik door andere organisaties dan overheidsorganisaties is
niettemin uitsluitend toegestaan op basis van een expliciete wettelijke
grondslag.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 003, nr. 6

11