Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

30 420

Emancipatiebeleid

Nr. 205

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2013
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de wijze waarop ik uitvoering
geef aan de motie Dijkstra en Van Ark (Kamerstuk 30 420, nr.197). Ik
beantwoord hiermee ook de brieven waarin uw vaste commissie voor
OCW mij vraagt om informatie over de uitvoering van de motie
(Kamerstuk 30 420, nr. 185) en om een stand van zaken van de seksuele
voorlichting op scholen.
De motie bestaat uit twee delen die ik achtereenvolgens afzonderlijk zal
behandelen.
Monitoren voorlichting seksualiteit en seksuele diversiteit
In het eerste deel van de motie vraagt uw Kamer de Inspectie van het
Onderwijs de voorlichting op scholen in het primair en voortgezet
onderwijs over seksualiteit en seksuele diversiteit te laten monitoren. De
betreffende kerndoelen gelden met ingang van 1 december 2012 voor het
primair, speciaal en voortgezet onderwijs en met ingang van 1 augustus
2013 voor het voortgezet speciaal onderwijs.
Ik zal langs verschillende lijnen aan uw verzoek voldoen:
1) De Inspectie van het Onderwijs houdt risicogericht toezicht op de
aangepaste kerndoelen over seksualiteit en seksuele diversiteit;
scholen die hieraan onvoldoende invulling geven, zullen daarop zo
nodig worden aangesproken. Ook zal de inspectie meer aandacht
geven aan de sociale opbrengsten van scholen, inclusief het leren
respectvol om te gaan met seksualiteit en seksuele diversiteit. Zij
rapporteert haar bevindingen in het Onderwijsverslag. Mochten de
resultaten van het toezicht daartoe aanleiding geven, dan zal de
inspectie een themaonderzoek programmeren.
2) De Monitor Sociale Veiligheid wordt in 2014 en 2016 opnieuw
uitgevoerd in het primair, (voortgezet) speciaal en voortgezet
onderwijs. Seksuele diversiteit en seksueel grensoverschrijdend

kst-30420-205
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 420, nr. 205

1

3)

4)

5)

gedrag zullen daarbij extra aandacht krijgen. U ontvangt de resultaten
van de Monitor nog in hetzelfde jaar.
Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) monitort de pilots «sociale
veiligheid lhbt-jongeren» (lesbiennes, homo’s, biseksuele en
transgender-leerlingen) in het primair, speciaal en voortgezet
onderwijs. Ik verwacht u de eerste resultaten in het voorjaar van 2014
te kunnen toesturen.
De Stichting Leerplanontwikkeling en Edudivers (kenniscentrum voor
onderwijs en seksuele diversiteit) analyseren veel gebruikte leermiddelen op seksuele diversiteit en stellen de resultaten eind 2014
beschikbaar aan scholen en andere betrokkenen.
Seksualiteit en seksuele diversiteit krijgen in het kader van het
pestbeleid extra aandacht in de lerarenopleidingen. Stichting School
en Veiligheid verricht een inventarisatie naar de wijze waarop deze
thema’s nu aan de orde komen in de lerarenopleidingen en waar nog
lacunes liggen. Op basis daarvan zal in de zomer van 2014 worden
bezien hoe eventuele lacunes kunnen worden opgevuld. Dit traject
moet voor schooljaar 2015–2016 zijn afgerond.

Met deze acties sluit ik aan op uw wens uit het eerste deel van de motie;
zij bieden een voldoende basis om de ontwikkelingen rond seksualiteit en
seksuele diversiteit inzichtelijk te maken.
Seksuele diversiteit in vmbo en mbo
De Kamer vraagt in het tweede deel van de motie om een onderzoek naar
de stand van zaken rond seksuele diversiteit in het vmbo en het mbo. Op
basis van beschikbaar onderzoek kan ik u die situatie in grote lijnen
schetsen.
De acceptatie van seksuele diversiteit ligt lager in het vmbo en mbo dan in
havo en vwo. Vmbo-leerlingen denken, blijkens het onderzoek «Health
Behaviour in Schoolaged Children» (HBSC) uit 2009, negatiever over
homoseksualiteit dan leerlingen in havo en vwo en zij zijn het vaker eens
met de opvatting dat homoseksuele en lesbische leerlingen niet tot hun
vriendenkring kunnen behoren. Twee derde van de lhbt-leerlingen heeft
op het vmbo te maken met negatieve reacties; in havo en vwo komt dit
voor bij ruim de helft van de leerlingen.1 In het najaar van 2014 zal het
Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) rapporteren over de uitkomsten
van het herhaalde HBSC-onderzoek en over een verdiepend
SCO-onderzoek onder lhb-jongeren.
In het mbo doet zich een vergelijkbare situatie voor. Uit een rapport van
de Inspectie van het Onderwijs blijkt bijvoorbeeld dat een kwart van de
mbo-studenten vindt dat je er beter niet voor uit kunt komen dat je
homoseksueel of lesbisch bent2 en uit SCP-onderzoek komt naar voren
dat lhbt-studenten in het mbo te maken krijgen met negatieve reacties.
Ruim 60% heeft dat ooit meegemaakt.3 Het Expertisecentrum Beroepsonderwijs zal in de reguliere monitor sociale veiligheid mbo 2014 naast
aspecten van sociale veiligheid ook seksuele diversiteit in kaart brengen
(gevoelens en ervaringen).
Om de tolerantie ten aanzien van lhbt-»ers in het mbo te verbeteren,
ondersteun ik een initiatief van COC Nederland en Edudivers om te komen
1

Sociaal en Cultureel Planbureau (2010), Steeds gewoner, nooit gewoon. Acceptatie van
homoseksualiteit in Nederland, p. 171.
2
Inspectie van het Onderwijs (2009), Weerbaar en Divers, p. 30.
3
Sociaal en Cultureel Planbureau (2010), Steeds gewoner, nooit gewoon. Acceptatie van
homoseksualiteit in Nederland, p. 171 én Sociaal en Cultureel Planbureau (2012), Niet te ver uit
de kast. Ervaringen van homo-en biseksuelen in Nederland, p. 44.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 420, nr. 205

2

tot meer acceptatie van seksuele diversiteit binnen mbo-instellingen.
Hierbij maakt het COC gebruik van theatervoorstellingen. Edudivers voert
na afloop van de voorstelling een nagesprek met mentoren, docenten en
andere betrokkenen om te verkennen op welke wijze zij de aandacht voor
het thema binnen de instelling kunnen vergroten en verder kunnen
implementeren.
Ik blijf, zoals u ziet, de ontwikkelingen rond seksualiteit en seksuele
diversiteit in vmbo en mbo volgen; aanvullend onderzoek acht ik op dit
moment dan ook niet nodig. Ik voldoe hiermee aan de wens van uw
Kamer uit het tweede deel van de motie.
Afsluitend
Aandacht voor seksualiteit en seksuele diversiteit is een belangrijke
kwestie. Daarom wordt hierop goed (toe)zicht gehouden. Indien nodig,
kunnen verdere acties volgen, bijvoorbeeld door de Inspectie van het
Onderwijs.
Ik ga ervan uit dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd over de wijze
waarop ik uitvoering geef aan de motie Dijkstra en Van Ark.
Mede namens de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 420, nr. 205

3