Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

34 104

Langdurige zorg

Nr. 395

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 september 2023
Op grond van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) stelt de
Minister voor Langdurige Zorg en Sport voor ieder kalenderjaar het
bedrag vast dat in dat kalenderjaar beschikbaar is voor op grond van de
Wet langdurige zorg (Wlz) verzekerde zorg.
In mijn brief van 22 juni 2023 aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)1
heb ik het voorlopige kader voor de Wlz in 2024 bekend gemaakt. Deze
meerjarige voorlopige kaderbrief Wlz 2023–2028 (hierna: voorlopige
kaderbrief) was onder voorbehoud van de politieke besluitvorming over
de begroting 2024 die op Prinsjesdag aan het parlement is gepresenteerd.
In de voorlopige kaderbrief heb ik aangekondigd dat ik vanaf heden ook
een voorlopig meerjarig kader zou vaststellen. Echter, de demissionaire
status van het kabinet en het door de Tweede Kamer controversieel
verklaren van de (meerjarige) kaderbrieven leiden ertoe dat ik het
budgettair Wlz-kader enkel voor 2024 zal vaststellen. Het vaststellen van
het budgettair kader voor 2025 en verder is aan een volgend kabinet. Met
de voorliggende brief maak ik het definitieve Wlz-kader voor het jaar 2024
bekend bij de Eerste en Tweede Kamer, en bij de NZa. Deze brief stuur ik
in afschrift naar de NZa.
In onderdeel 1 van deze brief geef ik mijn reactie op de julibrief van de
NZa en stel ik het definitief budgettair Wlz-kader voor 2023 vast. In
onderdeel 2 stel ik het definitief budgettair Wlz-kader voor 2024 vast,
waarbij ik dien te vermelden dat hierbij een voorbehoud geldt. Dit
voorbehoud hangt samen met mijn voorgenomen aanwijzing aan de NZa
om twee maatregelen uit het Coalitieakkoord die leiden tot een verlaging
van de Wlz-tarieven voor het jaar 2024 niet door te voeren2. Dit betreft de
maatregelen vanwege (1) het meerjarig contracteren en (2) de doorontwikkeling van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Het niet doorvoeren
van deze maatregelen in 2024 leidt tot een extra budgettaire ruimte in
1
2

kst-34104-395
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 34 104, nr. 390.
Kamerstuk 31 765, nr. 796.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 104, nr. 395

1

2024 van € 225 miljoen. Deze extra ruimte is onder het hiervoor
genoemde voorbehoud in deze brief in het Wlz-kader voor 2024 verwerkt.
Daarmee geef ik de NZa, zorgkantoren en zorgaanbieders inzicht in het
beschikbare Wlz-kader voor 2024 zoals dit aansluit bij mijn voorgenomen
aanwijzing. Ik zal niet eerder overgaan tot het geven van de aanwijzing
aan de NZa dan nadat de voorhangtermijn is verstreken. Van de
vaststelling van de aanwijzing zal ik mededeling doen door plaatsing in de
Staatscourant, waarna de NZa de aanwijzing zal verwerken in de tarieven
voor 2024.
Grafiek 1 geeft een samenvattend beeld van de ontwikkeling van het
Wlz-kader in de jaren 2022–2024, zoals dit in het vervolg van deze brief
wordt toegelicht. Het benodigde Wlz-kader blijft door onder meer de
vergrijzing en loon- en prijsontwikkelingen toenemen. Ten opzichte van de
definitieve kaderbrief 20223 is het Wlz-kader voor 2024 gestegen van
€ 29,8 miljard naar € 36,3 miljard. Deze toename van € 6,5 miljard hangt
voor € 4,1 miljard samen met de compensatie voor loon- en prijsontwikkelingen, voor € 2,4 miljard met ruimte voor volumegroei (inclusief
€ 0,3 miljard extra middelen voor volume ggz-wonen). De «plussen en
minnen» op grond van beleid en overige autonome effecten tellen over
deze periode op tot een positief saldo van € 40 miljoen4. Dit saldo is
uiteengezet in figuur 1.
Grafiek 1: Ontwikkeling Wlz-kader 2022–2024 (bedragen in miljarden euro)

Figuur 1: Samenvattend beeld beleidsmatige en autonome «plussen en minnen»
2022–2024

3
4

Kamerstuk 34 104, nr. 342.
De opdeling van de toename van € 6,5 miljard naar de verschillende componenten bevat
afrondingsverschillen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 104, nr. 395

2

I Budgettair kader Wlz 2023 en reactie op julibrief NZa
Het bestaande Wlz-kader voor 2023 is naar het oordeel van de NZa niet
toereikend5. De NZa voorziet in haar julibrief een tekort in zowel het
scenario op basis van declaraties als het scenario op basis van indicaties.
Uitgaande van het gemiddelde van de twee scenario’s is er sprake van
een verwacht tekort op het Wlz-kader van € 245 miljoen.
Met deze brief stel ik het definitieve budgettaire Wlz-kader voor 2023 vast.
Vanuit de gereserveerde herverdelingsmiddelen (€ 250 miljoen) heb ik
reeds in februari € 125 miljoen structureel beschikbaar gesteld. Op grond
van de julibrief van de NZa stel ik ook de resterende herverdelingsmiddelen (€ 125 miljoen structureel) beschikbaar. Gezien de hoogte van het
verwachte tekort heeft het kabinet besloten om daarbovenop het
beschikbare Wlz-kader te verhogen met een extra bedrag van structureel
€ 120 miljoen. Dit leidt tot een nieuwe stand van het Wlz-kader zoals
weergeven in tabel 1. Ik verzoek de NZa om het totale extra bedrag van
€ 245 miljoen in overleg met de zorgkantoren te verdelen over de
zorgkantoorregio’s en om haar beleidsregels hierop aan te passen.
Tabel 1: stand Wlz-kader 2023 na reactie julibrief
(bedragen * € 1 miljoen)

Zin

pgb

Totaal

29.248

3.557

32.805

Inzet resterende herverdelingsmiddelen

85

40

125

Extra middelen op basis van julibrief NZa

87

33

120

Beschikbaar Wlz-kader reactie op julibrief

29.420

3.630

33.050

Beschikbaar Wlz-kader Voorlopige
kaderbrief 2023–2028

II Definitief budgettair kader Wlz 2024
Bij de opstelling van het definitieve kader voor 2024 vormt het budgettair
kader Wlz in 2023 het uitgangspunt. Tabel 2 laat zien hoe het Wlz-kader
2024 ten opzichte van het kader voor 2023 is opgebouwd.
Het uitgangspunt bij tabel 2 is dat de maatregelen «Doorontwikkeling
Kwaliteitskader» en «Meerjarige contracten met financiële afspraken en
meerjarige contracteerruimte» conform mijn voorgenomen aanwijzing in
2024 niet worden doorgevoerd. Dit leidt tot de opbouw van het Wlz-kader
in 2024 zoals weergeven in tabel 2.
Tabel 2: Opbouw definitief Wlz-kader 2024
(bedragen * € 1 miljoen)1

Totaal

1

Beschikbaar Wlz-kader 2023 na reactie Julibrief NZa

33.050

2

Groeiruimte 2024

1.033

3

Scheiden wonen en zorg (bruto besparing)

– 43

4

Scheiden wonen en zorg (transitiemiddelen)

22

5

Valpreventie bij 65-plussers

– 10

6

Ggz-wonen overloopeffect

135

7

Pandemische paraatheid

19

5

Kamerstuk 34 104, nr. 390.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 104, nr. 395

3

(bedragen * € 1 miljoen)1

Totaal

8

Herijking NHC-tarieven

– 117

9

Verschuiving budget paramedie naar Wlz-kader

10

Loon- en prijsbijstelling 2024

2.178

11

Wlz-kader 2024 (som 1 t/m 10)

36.280

12

Waarvan gereserveerd als herverdelingsmiddelen

13

Waarvan beschikbaar voor zorginkoop

35.970

13.a

– zorg in natura (zin)

31.940

13.b

– persoonsgebonden budget (pgb)

4.030

1

13

310

In de tabel kunnen afrondingsverschillen optreden.

1. Beschikbaar Wlz-kader 2023 na reactie julibrief NZa
Het Wlz-kader van 2023 na reactie op de julibrief van de NZa vormt de
basis voor het Wlz-kader van 2024. Dit bedrag is € 33.050 miljoen (zie
tabel 1).
2. Groeiruimte 2023
De groeiruimte voor het Wlz-kader wordt aan het begin van de kabinetsperiode vastgesteld op grond van de Middellangetermijnraming (MLT)
zorg van het CPB. De groeiruimte voor het Wlz-kader in 2024 bedraagt
€ 1.033 miljoen. Ten opzichte van het Wlz-kader 2023 van € 33.050
miljoen is dit een groeiruimte van 3,1%.
3. Scheiden wonen en zorg (bruto besparing)
Met het oog op een toekomstbestendige ouderenzorg worden wonen en
zorg stapsgewijs gescheiden en wordt langer thuis wonen gestimuleerd.
De inzet is om de voorziene groei in het aantal verpleegzorgplaatsen te
realiseren via vpt (mpt of pgb) en het aantal plekken met verblijf vanaf
2023 te bevriezen. Inmiddels is het aantal bezette verpleeghuiszorgplaatsen over december 2022 bekend. Uit cijfers van Vektis/Zorgprisma
blijkt dat er in totaal 125.300 plekken voor zzp V&V 1 t/m 10 zijn gedeclareerd. Dit betekent dat er vanaf 2027 niet meer dan 125.300 verpleeghuisplekken met verblijf worden ingekocht. Daarnaast kan er tot en met 2026
tijdelijk sprake zijn van extra verpleeghuisplekken vanwege de realisatie
van bestaande uitbreidingsplannen (zie volgende post). Zorgkantoren
gaan bij de inkoop sturen op extramurale leveringsvormen (vpt, mpt of
pgb) zodat ouderen langer thuis kunnen wonen en zoveel mogelijk in hun
eigen omgeving oud kunnen worden. Omdat extramurale zorg een
minder groot beroep doet op de zorguitgaven dan verblijfszorg, leidt dit
tot een besparing op de Wlz-uitgaven. Uitgaande van een gelijkblijvend
aantal verpleegzorgplekken met verblijf vanaf 2023 gaat het om een
jaarlijkse besparing van € 43 miljoen, zoals vermeld in de Startnota van
kabinet Rutte-IV.
4. Scheiden wonen en zorg (transitiemiddelen)
Uit het onderzoek «Scheiden wonen en zorg van intramurale
bouwplannen verpleegzorg 2020–2025» van HHM en een aanvullende
inventarisatie door zorgkantoren is naar voren gekomen dat er in de
komende vijf jaar nog minimaal 5.670 plaatsen in de vorm van zorg met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 104, nr. 395

4

verblijf worden gerealiseerd. Ik accommodeer met tijdelijke transitiemiddelen dat hiervoor in het Wlz-kader voldoende financiële ruimte
beschikbaar is. In 2023 heb ik hiervoor reeds € 18 miljoen beschikbaar
gesteld. Dat bedrag maakt dus onderdeel uit van het beschikbaar
Wlz-kader 2023 ad € 33.050 miljoen op post 1 van tabel 2. In 2024 verhoog
ik de tijdelijke transitiemiddelen met € 22 miljoen (waardoor hiervoor in
2024 in totaal een bedrag van € 40 miljoen beschikbaar is).
5. Valpreventie bij 65-plussers
Het kabinet investeert vanaf 2023 in valpreventie bij 65-plussers. Dit leidt
tot minder incidenten en daarmee een lagere instroom in de Wlz. In het
Coalitieakkoord is voor het jaar 2024 aan deze maatregel een besparing op
de Wlz-uitgaven van € 10 miljoen ten opzichte van 2023 verbonden.
6. Ggz-wonen overloopeffect
Er is nog steeds sprake van een fors hoge instroom van cliënten die
gebruik maken van ggz-wonen in de Wlz. In 2024 moet daarom, net als in
2023, rekening worden gehouden met overloopeffecten van cliënten met
een Wlz-indicatie die geleidelijk in het voorgaande jaar zijn ingestroomd.
Deze cliënten maken in 2023 slechts gedurende een deel van het jaar
gebruik van Wlz-zorg, maar zullen hier in 2024 gedurende het gehele jaar
aanspraak op kunnen maken. Daarmee zal het budgettaire beslag van
deze groep cliënten in 2024 dus ook navenant groter zijn. Om te
voorkomen dat hiermee de groeiruimte voor de instroom van nieuwe
Wlz-cliënten (in de ggz, maar ook in de ouderenzorg en gehandicaptenzorg) wordt uitgehold, stel ik op grond van de Julibrief van de NZa een
extra bedrag van € 135 miljoen structureel beschikbaar.
7. Pandemische paraatheid
Tijdens de COVID-pandemie is gebleken dat het nodig is om de hygiëne
en infectiepreventie en -bestrijding in de langdurige zorg te versterken en
te borgen, opdat de sector beter is voorbereid op nieuwe (pandemische)
uitbraken van infectieziekten. Om de zorgaanbieders hierbij te ondersteunen worden extra middelen beschikbaar gesteld in het kader van de
afspraken over pandemische paraatheid. Doel is te borgen dat er
periodiek wordt geëvalueerd of de infectiepreventie bij zorgaanbieders in
de langdurige zorg op orde is (zoals de IGJ aanbeveelt) en dat zorgaanbieders op basis hiervan de benodigde verbeteringen in gang zetten.
Hiervoor stel ik met ingang van 2024 een bedrag van € 18,75 miljoen (in
tabel 2 afgerond op € 19 miljoen) beschikbaar. De NZa heeft hiervan op
mijn verzoek een bedrag van € 18 miljoen verwerkt in de maximumtarieven voor 2024 van de ZPP- en vpt-prestaties behorende bij de sectoren
gehandicaptenzorg en ouderenzorg. Daarnaast zal ik voor 2024 een
bedrag van € 0,75 miljoen rond rekenen en opnemen in de pgb-tarieven
van deze sectoren.
8. Herijking nhc-tarieven
De NZa heeft mij via haar brief van 16 juni 2022 geïnformeerd over haar
eigen bevoegdheid om de voorgenomen aanpassingen van de normatieve huisvestingscomponent (nhc) en de normatieve inventariscomponent (nic) door te voeren in de tarieven per 2024 voor de Wlz volgend
uit de periodieke beoordeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 104, nr. 395

5

Als onderdeel van haar verantwoordelijkheden en bevoegdheden heeft de
NZa de actualisatie van de nhc- en nic-component verwerkt in de tarieven
vanaf 2024. Dit leidt tot een verlaging van de tarieven met € 217 miljoen.
Daarnaast attendeerde de NZa mij in haar brief van 16 juni 2022 op de
extra kosten die behoren bij de investeringen in duurzaamheid6. De NZa
heeft mij geadviseerd om hieraan tegemoetkomend middelen structureel
beschikbaar te stellen, zoals eerder ook is gebeurd in de Zvw-sectoren. In
mijn brief van 21 september 20227 heb ik aangegeven akkoord te zijn met
de strekking van het advies van de NZa om de extra middelen voor
duurzaamheid structureel te verwerken in de tarieven, gelijktijdig met de
herijking van de nhc/nic-tarieven per 2024. Dit leidt tot een verhoging van
de tarieven met € 100 miljoen structureel.
Per saldo leidt de herijking van de nhc-tarieven (inclusief nic), tot een
verlaging van het Wlz-kader met € 117 miljoen structureel vanaf 2024.
9. Verschuiving budget paramedie naar Wlz-kader
Cliënten met een Wlz-indicatie kunnen paramedische zorg ontvangen
vanuit zowel de Wlz als de Zvw8. Uit twee recente onderzoeken (NZa en
Significant) blijkt dat er onterecht teveel op de Zvw wordt gedeclareerd.
Naar aanleiding van beide onderzoeken is in de brief van 17 mei 2023 over
het versterken van de eerste lijn aangegeven dat de NZa het veld zal
stimuleren om meer volgens de huidige aanspraken te gaan werken9. Dit
leidt tot meer Wlz-uitgaven. Daarom is in 2024 € 13 mln. aan het
Wlz-kader toegevoegd.
10. Loon- en prijsbijstelling 2024
De loon- en prijsbijstelling voor het Wlz-kader 2024 is zoals gebruikelijk
gebaseerd op de ontwikkelingen uit de meest recente Macro-Economische
Verkenning (MEV) van het Centraal Planbureau (CPB). De loon- en
prijsbijstelling komt op grond van de MEV uit op een bedrag van
€ 2.178 miljoen.
11. Wlz-kader 2024
De optelling van de posten 1 tot en met 10 leidt tot een Wlz-kader voor
2024 van € 36.280 miljoen.
12. Herverdelingsmiddelen
Ik reserveer 30% van de groeiruimte 2024 (ad € 1.033 miljoen) als
herverdeelmiddelen. De herverdelingsmiddelen voor 2024 bedragen
daarmee € 310 miljoen. Deze middelen zijn gereserveerd vanwege de
onzekerheid over de benodigde groeiruimte en de regionale verdeling
daarvan. Ik zal in 2024 op basis van inzichten van de NZa betreffende de
toereikendheid van het Wlz-kader besluiten over de inzet van de herverdelingsmiddelen.

6

Kenmerk 0424464/1368697-LZ.
Kenmerk 3384859–1031285-LZ
8
Een Wlz-cliënt heeft aanspraak op specifieke paramedische zorg uit de Wlz als de paramedische
zorg onderdeel is van de integrale zorg en/of kennis van de doelgroep nodig is. In andere
gevallen heeft een Wlz-cliënt een aanspraak algemene paramedische zorg uit de Zvw.
9
Kamerstuk 33 578, nr. 95.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 104, nr. 395

6

13. Beschikbaar voor zorginkoop
Na aftrek van de gereserveerde herverdelingsmiddelen resteert het
beschikbare budget voor zorginkoop. In 2024 bedraagt dat € 35.970 miljoen, waarvan € 31.940 miljoen voor zorg in natura (zin) en € 4.030 miljoen voor persoonsgebonden budget (pgb).
III Slot
Ik verzoek de NZa mij in februari 2024 te informeren over de ontwikkelingen in het licht van de toereikendheid van het Wlz-kader. Ik verzoek de
NZa dit te bezien in relatie tot de ontwikkeling van de indicaties en de
gedeclareerde zorg waarbij ik de NZa verzoek om hierbij specifiek
aandacht te schenken aan de budgettaire impact van de instroom van
ggz-w cliënten in de Wlz en aan het aantal verpleegzorgplekken met
verblijf. Verder wil ik de NZa vragen om inzicht te verschaffen in de
gerealiseerde kortingspercentages per zorgkantoor over 2023 en om een
inschatting te geven van de kortingspercentages per zorgkantoor over
2024.
Ik hoop dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd.
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 104, nr. 395

7