2022D01972

De vaste commissie voor Financiën heeft op 20 januari 2022 enkele
vragen en opmerkingen aan de Staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit
en Belastingdienst voorgelegd over zijn op 14 december 2021 toegezonden brief inzake bestuurlijke reactie op definitief BIT-advies EU btw
e-commerce (Kamerstuk 35 527, nr. 16).
De fungerend voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Lips

nds-tk-2022D01972

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de «bestuurlijke
reactie op definitief BIT-advies EU btw e-commerce» en hebben nog een
aantal vragen.
De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet uitgebreider kan ingaan
op de conclusies van het BIT-advies, met name op de punten dat de
Belastingdienst op dit moment onvoldoende grip heeft op het Hoofdspoor. Tevens verzoeken deze leden het kabinet om in te gaan op het
beeld van het Adviescollege dat er «tekortkomingen zijn verbonden aan
het Noodspoor en dat verbetering vereist is om de continuïteit van de
tijdelijke voorziening te verstevigen.» Deze leden vragen ook in te gaan op
deze verbeteringen en de eventuele risico’s voor zowel de Belastingdienst
als ondernemers in Nederland.
De leden van de VVD-fractie zijn geschrokken over de constateringen uit
het BIT-advies over onderdeel C («Er is onvoldoende grip op realisatie
oplossing Hoofdspoor»). Met name de punten over de sturing op kosten.
Wat gaat het kabinet doen om deze (maar ook op de andere onderdelen)
tekortkomingen te adresseren?
De leden van de VVD-fractie vragen wanneer de externe toetsing van de
bijstelling van de domeinarchitectuur zal worden gedaan en of het kabinet
deze dan met de Kamer kan delen.
De leden van de VVD-fractie hebben ook nog een aantal vragen in de
bredere context van het advies en de implementatie van de richtlijn(en).
Deze leden vragen of het kabinet kan ingaan op de Import One-Stop Shop
(IOSS)-systematiek en bijvoorbeeld op de dubbele btw-heffing. Uit de
praktijk vernemen deze leden dat de IT-systemen van de douane niet in
staat blijken om IOSS-nummers te erkennen in standaard douane
aangiften, hoewel op basis van de EU-regels IOSS-zendingen zowel op
basis van een standaard aangifte als een gereduceerde douane aangifte
kunnen worden ingeklaard. Dit zou kunnen leiden tot dubbele btw-heffing,
omdat de douanesystemen het IOSS-nummer niet herkennen en bijgevolg
wordt er btw toegepast, hoewel de belastingplichtige verkoper of
wederverkoper (marktplaats) de btw reeds betaalde bij de verkoop aan de
klant. De verkoper of wederverkoper betaalt deze dubbel betaalde btw
vaak terug aan de klant. In afwachting van een IT-systeemtechnische
aanpassing is er een dringende noodzaak voor een administratief
eenvoudig mechanisme voor verkopers en wederverkopers om de dubbel
betaalde btw terug te vorderen, bijvoorbeeld via hun IOSS-aangifte.
Herkent het kabinet deze problematiek? Zo ja, welke stappen onderneemt
Nederland om dit probleem op te lossen, op Europees en op nationaal
niveau? Wanneer kan worden verwacht dat de douane IT-systemen zijn
aangepast?
Verder vernemen de leden van de VVD-fractie dat het IOSS-systeem kan
leiden tot fouten en eventueel fraude. Het is onmogelijk
IOSS-identificatienummers vertrouwelijk te houden, zeker voor marktplaatsen. Zij moeten hun IOSS-nummer immers communiceren aan de
verkoper zodat deze dit nummer kan doorgeven aan de koerier, die het op
zijn beurt moet invullen in de douaneaangifte. Tevens kunnen douaneautoriteiten enkel de geldigheid van een IOSS-nummer verifiëren, maar niet
of btw werd afgedragen via dit nummer voor een specifieke zending. Dit
alles samen leidt ertoe dat online verkopers IOSS-nummers foutief
kunnen gebruiken om hun zendingen vrijgesteld van btw aan EU-klanten
te leveren, bijvoorbeeld door een IOSS-nummer van een marktplaats te

2

gebruiken voor producten die verkocht werden via een eigen webshop.
Welke stappen onderneemt Nederland om foutief gebruik van
IOSS-nummers en fraude te voorkomen? De Europese Commissie bekijkt
momenteel of het IOSS-systeem verplicht is te maken in het kader van het
«VAT in the Digital Age»-initiatief. Wat is het standpunt van het kabinet
over deze eventuele verplichting?
De leden van de VVD-fractie hebben nog vragen over de interpretatie van
artikel 221, vierde lid, van Uitvoeringsverordening (EU) 2015/2447
houdende nadere uitvoeringsvoorschriften voor enkele bepalingen van
Verordening (EU) nr. 952/2013 van het Europees parlement en de Raad tot
vaststelling van het douanewetboek van de Unie. Dit artikel bepaalt dat
ingevoerde zendingen met waarde tot en met 150 euro die niet onder
IOSS werden aangegeven enkel kunnen worden ingeklaard in de
EU-lidstaat waar de verzending of het vervoer van de goederen eindigt
(i.e. meestal de lidstaat van de finale klant). In praktijk wordt dit artikel
echter ruimer geïnterpreteerd en wordt vereist dat ook zendingen die niet
onder IOSS kunnen worden aangegeven (zoals B2B zendingen en
accijnsgoederen) in de EU-lidstaat waar het vervoer eindigt wordt
aangeven. Dit lijkt deze leden niet in lijn met de doelstelling van de
wetgeving en leidt tot complexiteit voor logistieke dienstverleners.
Herkent het kabinet dit? Zo ja, wat kan het kabinet, zowel in Nederlands
als in EU-verband, hieraan doen om dit op te lossen?
De leden van de VVD-fractie hebben tot slot nog een vragen over de
eventuele uitbreiding van Union One Stop Shop naar pan-EU-opslag van
eigen goederen. De overbrenging van eigen goederen naar een andere
EU-lidstaat (bijvoorbeeld naar een opslagplaats) kan niet worden
aangegeven in de bijzondere regeling voor intracommunautaire afstandsverkopen («Union One Stop Shop»). Concreet impliceert dit dat belastingplichtigen zich voor btw-doeleinden moeten registreren in elke EU-lidstaat
waar zij hun producten opslaan. Ook de lokale verkoop waarbij de
producten vanuit de opslagplaats aan de eindklant worden bezorgd
vereist nog steeds een lokale btw-registratie. Deze registraties en het
indienen van btw-aangiften impliceren een aanzienlijke kostprijs voor
bedrijven, op basis van schattingen van de Europese Commissie tot 8.000
euro per lidstaat per jaar. Het is echter vaak wenselijk om goederen lokaal
op te slaan, bijvoorbeeld om levertijden aan klanten te beperken. In het
kader van het «VAT in the Digital Age»-initiatief werkt de Europese
Commissie aan een voorstel dat mogelijk zal toelaten overbrengingen
alsook daaropvolgende lokale verkopen te rapporteren in de Union One
Stop Shop. Wat is de stand van zaken op dit punt? En wat is het standpunt
van het kabinet hierover?
Tot slot, vragen de leden van de VVD-fractie of het kabinet de Kamer op de
hoogte kan houden van ontwikkelingen op dit dossier, specifiek over de
herziening van het Hoofdspoor en het Noodspoor.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie vragen het kabinet wat de status is van de
modernisering van het IV-landschap van de omzetbelasting. De leden van
de D66-fractie vragen of het kabinet kan toelichten welke urgente
continuïteitsrisico’s zijn geconstateerd in het OB-landschap. Deze leden
vragen of deze risico’s ertoe kunnen leiden dat btw niet meer kan worden
geïnd door de Belastingdienst of niet meer kan worden afgedragen door
ondernemers. Deze leden vragen hoe groot die risico’s worden geacht en
in welke gevallen deze risico’s zich kunnen voordoen. Deze leden vragen
tevens op welke termijn, mogelijk stapsgewijs, deze risico’s kunnen
worden geminimaliseerd.

3

De leden van de D66-fractie vragen het kabinet op welke wijze het
Hoofdspoor modernisering voor het IV-landschap van de omzetbelasting
zou moeten opleveren.
De leden van de D66-fractie vragen het kabinet om nogmaals toe te
lichten waarom het Noodspoor niet verder wordt ontwikkeld zoals het
Adviescollege ICT-toetsing (hierna: Adviescollege) adviseert en waarom
wordt doorgegaan met het Hoofdspoor terwijl deze de urgente continuïteitsproblemen in het bestaande domein van de omzetbelasting niet
(voldoende) oplost. De leden van de D66-fractie vragen of de door het
Adviescollege geconstateerde ontbrekende functionaliteiten die risico’s
met zich meebrengen toch zullen worden toegevoegd aan het Noodspoor.
Deze leden hebben het dan in het bijzonder over een functionaliteit om
het handmatig werk te controleren en te organiseren, om de kans op
foutieve en ontbrekende btw-aangiftes te verkleinen, om de functionaliteit
te laten voldoen aan de 18 punten waarop het nog niet aan de Europese
eisen voldoet en om de beheerfunctionaliteit uit te breiden. Deze leden
lezen immers dat er op voorhand geen technische belemmeringen zijn om
deze functionaliteiten toe te voegen.
De leden van de D66-fractie lezen dat het Adviescollege concludeert dat
de Belastingdienst onvoldoende grip heeft op het Hoofdspoor. Deze leden
vragen het kabinet om te reageren en te reflecteren op de genoemde
redenen die het Adviescollege in haar advies die leiden tot een gebrek aan
grip en wat er wordt gedaan om wel meer grip te krijgen op het Hoofdspoor. De leden van de D66-fractie lezen verschillende redenen waarom
het Adviescollege de keuze om de ontwikkeling van het Hoofdspoor te
koppelen aan de modernisering van het OB-landschap. Deze leden vragen
om per genoemde reden hierop te reageren en reflecteren. De leden van
de D66-fractie vragen of het niet gepast is om nader onderzoek te doen
naar de juiste route om het OB-landschap te moderniseren. Deze leden
vragen welke mogelijkheden er zijn om tegemoet te komen aan de
(technische) bezwaren die het Adviescollege heeft geconstateerd. De
leden van de D66-fractie vragen voorts hoe ver de ontwikkeling van het
Hoofdspoor nu daadwerkelijk is en welke concrete resultaten er zijn
geboekt. Deze leden vragen bovendien of het kabinet kan reageren op het
advies om de oplossing uit het Noodspoor door te ontwikkelen en in de
reactie stil te staan bij de voorgestelde stappen (continueren van
doelgerichte manier van werken, inrichten kwaliteitscontroles, handhaven
van de overleg- en besluitstructuur, focus op de onderwerpen, inzicht in
de kosten).
De leden van de D66-fractie lezen dat de ontwikkeling van het Noodspoor
heeft geleid tot een slagvaardige en doelgerichte manier van werken.
Deze leden vragen of en hoe deze manier van werken als voorbeeld zou
kunnen dienen voor de ontwikkeling van andere applicaties en domeinen.
Deze leden vragen of het kabinet kan reageren op het advies om het
Hoofdspoor te ontkoppelen van de modernisering van het OB-landschap,
waarbij specifiek wordt ingegaan op het advies de domeinarchitectuur te
evalueren en te herijken en een compacte en lerende organisatie samen te
stellen. De leden van de D66-fractie vragen of het kabinet kan reageren op
het advies om de opzet van het Hoofdspoor te herzien. Deze leden vragen
tevens daarbij specifiek in te gaan op de genoemde uitgangspunten om
de doelstelling, scope, budget en planning aan te passen, de
IT-medewerkers te heralloceren en de werkwijze van het Noodspoor over
te nemen.
De leden van de D66-fractie vragen of bij de inrichting en vormgeving van
(nieuwe) IV-landschappen vooraf overleg wordt gepleegd met het
Adviescollege, en waarom wel of niet? De leden van de D66-fractie lezen
dat het Adviescollege adviseert om het Hoofdspoor te heroverwegen.

4

Deze leden vragen of die heroverweging inmiddels heeft plaatsgevonden,
wat daar uit is gekomen en of dit ertoe leidt dat het advies van het
Adviescollege verder wordt overgenomen en indien dit niet het geval is
waarom dan niet.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brief van
14 december 2021 inzake de bestuurlijke reactie op het definitief
BIT-advies EU btw e-commerce.
De leden van de PVV-fractie hebben enkele vragen en/of opmerkingen.
Uit de brief Definitief BIT-advies programma EU BTW e-commerce d.d.
22 november 2021 komt naar voren dat de Belastingdienst met implementatie is gestart in 2019 en als aanname had dat de inwerkingtreding op
1 januari 2022 zou liggen. Kan het kabinet nader uiteenzetten waarom de
Belastingdienst de ingangsdatum (wederom) niet heeft gehaald? Kan het
kabinet de nieuwe exacte ingangsdatum, waarbij het systeem wel volledig
operationeel is, aangeven?
Bij de Belastingdienst zijn voor de tijdelijke noodvoorziening (het
Noodspoor) 60 medewerkers werkzaam, constateren deze leden. Kan het
kabinet aangeven hoe zich dit vertaald naar fte’s, hoeveel fte’s er totaal in
dienst zijn voor het gehele ICT-project en hoeveel derden werkzaam zijn
voor dit ICT-project alsmede hoeveel belastinggeld hiermee is gemoeid?
Kan het kabinet aangeven of de personele kosten los staan van de
projectkosten of maken die onderdeel uit van de projectkosten?
Wat was het oorspronkelijke budget voor het Noodspoor en het Hoofdspoor?
Waarom is er sprake van vertraging op het Hoofdspoor als, naar zeggen
van het kabinet, het Noodspoor volledig parallel aan het Hoofdspoor
loopt?
Waarom heeft modernisering van het OB-landschap een lagere prioriteit
gekregen dan implementatie van de richtlijn EU BTW e-commerce en is
deze keuze objectief te rechtvaardigen?
Hoeveel vertraging heeft de modernisering van het OB-landschap
opgelopen en welke (aanvullende) kosten zijn hiermee gemoeid? Kan het
kabinet nader toelichten tot welke urgente continuïteitsrisico’s de
vertraging leidt?
Kan het kabinet nader toelichten waarom de Belastingdienst wel de
voordelen van het EU BTW e-commerce voor modernisering ziet, maar
desondanks tegen advies van het BIT in het Noodspoor niet wil door
ontwikkelen, terwijl het Noodspoor nog jaren in gebruik blijft?
Kan het kabinet nader toelichten waarom de directe IT-kosten (3,3 miljoen
euro) die samenhangen met het Noodspoor vele malen lager ligt dan het
bedrag dat is uitgegeven aan dienstverlening & toezicht (30,2 miljoen
euro)? Waaruit bestaan de werkzaamheden van dienstverlening en
toezicht en hoe staan die in verhouding tot de eerder aangehaalde 60
medewerkers?
Kan het kabinet nader toelichten waarom het Noodspoor (totaal 33,5
miljoen euro) niet veel goedkoper is dan het Hoofdspoor (totaal 49,7
miljoen euro) alsmede waarom de verhouding aan gemaakte kosten (29,4
miljoen euro IT-kosten en 20,3 miljoen euro aan dienstverlening en
toezicht) bij het Hoofdspoor anders is?
Kan het kabinet nader reflecteren op de constatering van het Adviescollege ICT-toetsing dat de Belastingdienst de grip op het Hoofdspoor
kwijt is, er onvoldoende sprake is van sturing op oplossingen, sturing op
kosten niet mogelijk is en slagvaardigheid ontbreekt?

5

Kan het kabinet tot slot op dit punt een overzicht verstrekken van alle
ICT-projecten die opgestart zijn onder Rutte I, II, II en eventueel al Rutte IV?
Hoeveel van de ICT-projecten zijn tijdig geïmplementeerd en binnen
budget gebleven, hoeveel zijn niet tijdig geïmplementeerd of in zijn
geheel niet geïmplementeerd en hoeveel ICT-projecten zijn niet binnen
budget gebleven? Kan het kabinet hierbij zowel de absolute als relatieve
getallen (en data) weergeven?
Kan het kabinet aangeven in hoeverre de Europese Commissie inspraak
dan wel zeggenschap heeft aangaande implementatie van Nederlandse
regelgeving en oplevering van ICT-systemen? Waaruit vloeit die inspraak
voort?
Kan het kabinet hierbij aangeven hoe deze EU-inmenging zich verhoudt
tot de Nederlandse fiscale soevereiniteit?
Is het kabinet met de leden van de PVV-fractie van mening dat de
Nederlandse fiscale soevereiniteit een groot goed is en dat elke
inmenging vanuit EU-zijde zoveel mogelijk, dan wel zo niet geheel, moet
worden voorkomen? Hoe gaat het kabinet verdere EU-inmenging
voorkomen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het BIT-advies
bij het EU btw-Noodspoor.
Allereerst merken deze leden op dat zij bij invoering van het Noodspoor
grote zorgen hebben geuit en ontevreden waren met het voldongen feit
waarvoor zij destijds werden gesteld, omdat er toen simpelweg geen
ander alternatief meer was. In de tussenrapportage was de Staatssecretaris positief over het Noodspoor. Nu lezen deze leden ook in het
BIT-advies dat het Noodspoor een werkende oplossing biedt. Echter, het
advies maakt ook duidelijk dat het Noodspoor tekortkomingen kent en het
programma dreigt te stagneren. Hoe rijmt dat met het optimisme van de
Staatssecretaris?
Graag ontvangen deze leden meer toelichting van het kabinet, aangezien
dit om grote belangen gaat. Waarom wil, zoals het Adviescollege schrijft,
de Belastingdienst het Noodspoor niet door ontwikkelen om de tekortkomingen op te lossen en zo de uitvoeringsrisico’s te verminderen, terwijl
het Adviescollege constateert dat de risico’s onnodig zijn en de beperkingen goeddeels op korte termijn kunnen worden weggenomen?
Betekent de reactie van het kabinet dat het Noodspoor waar nodig en
passend wordt verstevigd dan nu dat de tekortkomingen inderdaad gaan
worden aangepakt, of worden minimale aanpassingen verricht? Deze
leden vragen het kabinet of in de afgelopen maanden de benodigde
aandacht aan het systeem is besteed om het rommelige begin vlot te
trekken. Hebben er sinds het begin van het Noodspoor nog verbeteringen
plaatsgevonden? Zo ja, welke? Zo niet, waarom niet?
Ten aanzien van het Hoofdspoor vragen de leden van de CDA-fractie hoe
het kabinet de argumenten van het Adviescollege beoordeelt waarom het
Hoofdspoor niet moet worden gekoppeld aan de modernisering van het
OB-landschap. Kan het kabinet reageren op de gegeven voorbeelden van
de twijfel over de geschiktheid van de domeinarchitectuur? Uit de reactie
van de Staatssecretaris kunnen deze leden nu niet helemaal opmaken of
hij het advies van het Adviescollege navolging wil geven of pas tot actie
wil overgaan als er een herijking en externe toetsing op de domeinarchitectuur heeft plaatsgevonden. Kan het kabinet daarop reageren?

6

De leden van de CDA-fractie lezen voorts dat in reactie op de herijking en
externe toetsing een heroverweging zal plaatsvinden, waarin de Belastingdienst nadrukkelijk de risico’s zoals genoemd door het Adviescollege
meeneemt. Deze leden lezen niet duidelijk welke aanbevelingen van het
Adviescollege het kabinet gaat overnemen. Kan het kabinet hierop een
nadere toelichting geven? Deze leden vragen verder wanneer deze
heroverweging precies zal plaatsvinden, of daaraan urgentie wordt
gegeven en wanneer de Kamer hiervan op de hoogte zal worden gesteld.
Ook vragen deze leden het kabinet waarom in de periode tot de heroverweging de werkzaamheden waaraan de Belastingdienst werkt voor het
Hoofdspoor worden afgerond, gezien de constateringen over het
Hoofdspoor en het advies om de opzet van het Hoofdspoor te herzien.
Heeft het dan nu zin om verder te werken aan het Hoofdspoor als dit
straks wordt herzien?
De leden van de CDA-fractie vragen wat het kabinet vindt van de
constateringen van het Adviescollege ten aanzien van de grip op het
Hoofdspoor. Hoe gaat het kabinet deze constateringen adresseren? Ook
hier lezen deze leden geen duidelijke reactie. Wat zijn de acties die het
kabinet gaat ondernemen om te zorgen dat de Belastingdienst zo snel
mogelijk weer voldoende grip krijgt op het Hoofdspoor, als dit al per 2023
het Noodspoor moet vervangen? Is 2023 überhaupt realistisch?
Het lijkt deze leden goed als er nu echt voldoende aandacht aan deze
problemen wordt besteed, aangezien de oplossing met het Noodspoor en
de planning met betrekking tot het Hoofdspoor al vanaf het begin af aan
wiebelig waren.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben het BIT-advies en de begeleidende brief
van de Staatssecretaris gelezen en hebben hierover een aantal vragen.
De verwachte meeropbrengst van de modernisering en vereenvoudiging
van de btw-heffing bedraagt 150 miljoen euro per jaar, zo lezen de leden
van de SP-fractie in het BIT-advies. Deze leden vragen het kabinet om dit
bedrag te onderbouwen en daarbij in te gaan op de vraag welke partijen
meer gaan betalen. Komt deze meeropbrengst vooral voort uit het
tegengaan van btw-fraude of zijn er (ook) andere oorzaken? Welke
meeropbrengst verwachten andere lidstaten?
Hoeveel fte «kost» het feit dat de Belastingdienst een «Noodspoor» heeft
ingericht om aan de door de Europese Commissie gekozen datum te
kunnen voldoen? Hoeveel fte «kost» het «Hoofdspoor» daarnaast?
Betekent dit geen (forse) belasting voor de Belastingdienst als geheel, die
medewerkers tijdelijk moet inzetten op een andere plek? Wat betekent dit
in de praktijk voor de medewerkers van de Belastingdienst en voor de
belastingbetaler?
De leden van de SP-fractie lezen dat de noodspooroplossing op 18 punten
niet voldoet aan de Europese richtlijn maar dat dat over zes maanden wel
het geval moet zijn. Wordt dit gehaald? Welke risico’s zijn er hierdoor voor
de belastinginkomsten en voor de belastingbetaler?

7