2
Vragenuur: Vragen Podt
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 12.3 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Podt aan de staatssecretaris van Justitie
en Veiligheid over het bericht "Crisis aanmeldcentrum Ter
Apel bereikt dieptepunt: asielzoekers slapen urenlang op
grasveld".
De voorzitter:
Aan de orde is het mondelinge vragenuur. Ik heet de
staatssecretaris van Justitie en Veiligheid van harte welkom,
evenals de woordvoerders, de mensen op de publieke tribune en de mensen die op een andere manier het mondelinge vragenuur bekijken.

beetje abstract, blijft; vol goede bedoelingen, maar waar
moet het nou heen? Eigenlijk hebben we die luxe niet meer.
Het erge is dat het niet de eerste keer is, want een paar
weken geleden stond ik op deze zelfde plek met praktisch
dezelfde vragen. Premier Rutte zich dat hij zich schaamt
voor deze situatie, en terecht. Ik schaam me ook. De manier
waarop wij als land omgaan met de meest kwetsbaren zegt
veel over wat voor land wij zijn. Ik wilde dat woorden
genoeg waren, maar we hebben een oplossing nodig.
Daarom doe ik nog een poging. Allereerst noem ik een extra
aanmeldcentrum. D66 en anderen hebben vaak gepleit voor
minstens één extra aanmeldcentrum. De staatssecretaris
geeft consequent aan zich de blaren op de tong te kletsen,
maar tot nu toe zonder resultaat. Kan de staatssecretaris
toezeggen dat er voor de zomer een extra aanmeldcentrum
is geopend? Lopen daartoe concrete gesprekken met
gemeenten? Wat staat nu nog aan die opening in de weg?
Hoe gaat de staatssecretaris dat oplossen?

Als eerste geef ik het woord aan mevrouw Podt van D66.
Zij heeft een vraag aan de staatssecretaris over het bericht
"Crisis aanmeldcentrum Ter Apel bereikt dieptepunt: asielzoekers slapen urenlang op grasveld". Het woord is aan
mevrouw Podt van D66.

De voorzitter:
De staatssecretaris. O, pardon, u was nog niet klaar. Gaat
u verder.

Mevrouw Podt (D66):
Voorzitter, dank u wel. We hebben afgelopen week allemaal
de pijnlijke beelden gezien van asielzoekers die in Ter Apel
op het gras moesten slapen door gebrek aan bedden. Ik
heb er geen andere woorden voor: het is gênant. Maar de
ellende is nog niet voorbij. Ik krijg zojuist het bericht dat er
vanavond voor 150 mensen in Ter Apel nog geen slaapplek
is. Mijn simpele vraag aan de staatssecretaris is: moeten
deze mensen vanavond weer in het gras slapen of is het
vanavond wel op tijd opgelost?

Mevrouw Podt (D66):
De situatie is natuurlijk niet alleen vreselijk voor de asielzoekers die ermee te maken krijgen, maar ook voor de COAmedewerkers en de inwoners van Ter Apel, die hier keer
op keer mee geconfronteerd worden. Kan de gemeente
Westerwolde van nu af aan tijdig inzicht krijgen in welke
locaties wanneer beschikbaar zijn, zodat ze weten waar ze
aan toe zijn? Wordt het vervoer van mensen van nu af aan
goed geregeld, zodat mensen die een slaapplek hebben,
daar ook heen kunnen? Het voelt als micromanagement,
maar de laatste tijd wijst uit dat we hier niet gerust op
kunnen zijn.

De voorzitter:
Het woord is aan de staatssecretaris.

Staatssecretaris Van der Burg:
Voorzitter. Uiteindelijk hebben de mensen afgelopen dinsdag om 00.30 uur een slaapplek in het gebouw gekregen,
wat verre, verre, verre van ideaal is. Daar zijn mevrouw
Podt en ik het meteen over eens.
Dan de concrete vraag. Er ís voor vanavond voor de 150
mensen een plek. Ik kan nog niet zeggen waar. Daar is wel
over gesproken met de burgemeester, maar een aantal
anderen in de desbetreffende gemeente moet nog worden
ingelicht. Maar er is voor vanavond plek voor de 150 mensen waar mevrouw Podt het over had.
Mevrouw Podt (D66):
Zoals gezegd, de staatssecretaris geeft al aan: de wachtkamer, dat is niet ideaal. In een stoel of onder een deken op
de grond, las ik deze week.

Dank u wel.
Staatssecretaris Van der Burg:
Voorzitter. Volgens mij ben ik niet abstract of vaag, maar
hebben we te maken met een situatie die nog niet is opgelost. Volgens mij ben ik er volstrekt helder in dat we op een
aantal punten een probleem hebben. Eén. De asielzoekerscentra zitten vol met 13.500 mensen die statushouders zijn
en eigenlijk niet in een asielzoekerscentrum thuishoren,
maar in een woning ergens in Nederland. Maar zij kunnen
niet uitgeplaatst worden. Twee. We hebben te maken met
een enorme instroom van mensen aan de voorkant, waardoor we op dit moment 39.000 mensen in een azc hebben
zitten. Drie. We doen het op dit moment op basis van vrijwilligheid.
Dan ga ik naar de concrete vragen die door mevrouw Podt
zijn gesteld. Vanmiddag spreek ik een burgemeester, de
voorzitter van de veiligheidsregio en de commissaris van
de Koning over een locatie voor een aanmeldcentrum. Dat
is één.

Dank aan de staatssecretaris voor zijn antwoord. We hebben
de afgelopen tijd gezien dat het steeds een beetje vaag, een

Twee. Nee, we kunnen de gemeente Westerwolde op dit
moment niet van tevoren vertellen waar mensen naartoe
gaan en hoe ze dat doen, omdat we dat op dit moment zelf

Tweede Kamer

17 mei 2022
TK 80

Vragenuur: Vragen Podt

80-2-1

nog niet weten. Ik zei net tegen u dat die 150 mensen
onderdak zijn gebracht voor vanavond, maar ook dat wist
ik pas om 13.45 uur, dus slechts twintig minuten geleden.
Zodra ik het weet, weet de burgemeester van Westerwolde
het, maar op dit moment kan het dus gewoon niet eerder.
Drie. Ja, zaken die te maken hebben met vervoer mogen
niet meer gaan zoals afgelopen week. Die moeten gewoon
structureel geregeld worden.
Vier. We zijn volop bezig met het uitplaatsen van mensen
naar hotelaccommodaties. Dan heb ik het over statushouders, niet over asielzoekers. Statushouders mogen net als
u en ik gewoon in een hotel zitten als we dat huren. Dat
moet lucht geven, maar we lopen er op dit moment tegenaan dat aan de ene kant er locaties gesloten worden door
gemeenten en aan de andere kant ze weer open moeten.
Tijdelijke locaties lopen af. Tegelijkertijd is de instroom veel
forser dan tot nu het geval was.
Mevrouw Podt (D66):
Het zelf niet weten is natuurlijk wel onderdeel van het probleem. Ik hoop toch dat de staatssecretaris zich ook realiseert dat het voor Westerwolde bijna niet te doen is om
iedere keer weer voor de verrassing te worden gesteld: lukt
het vanavond weer wel of niet? Ik hoop dus dat hij ook wat
meer kan doen aan de informatievoorziening richting de
gemeenten.
Hij spreekt over de volle azc's. Zes weken geleden heeft
D66 een motie ingediend om het COA meer ruimte te geven
om snel opvangplekken te realiseren. Ik ben heel benieuwd
of daar al stappen in gezet zijn. We blijven namelijk horen
dat als opvanglocaties eenmaal in beeld zijn, het soms
eindeloos kan duren voordat het COA er echt mee aan de
slag gaat. Dat heeft weer te maken met interne regels en
aanbestedingsregels, of er wordt niet ingegaan op locaties
die niet aan de voorwaarden voldoen omdat ze bijvoorbeeld
te klein zijn. Wanneer komt die ruimte voor het COA er nou
echt?
Ten aanzien van de vrijwilligheid: wij hebben al vanaf het
begin gezegd dat wij daar snelheid willen. We willen heel
graag horen hoe het staat met de verkenning van de aanwijzing die de staatssecretaris heeft aangekondigd, want
volgens mij worden we inmiddels door de realiteit ingehaald en moeten we hier echt zo snel mogelijk mee aan de
slag.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik heb meerdere keren per week en op sommige dagen
meerdere keren per dag contact met dan wel de burgemeester van Westerwolde dan wel de burgemeester van Groningen in zijn rol van voorzitter van de veiligheidsregio. Ik heb
op geen enkele wijze het idee dat een van de twee heren
zich door mij tekortgedaan voelt in de informatievoorziening. Zodra ik iets weet, weten zij het. Zodra zij iets weten,
weet ik het. De contacten met die twee burgemeesters zijn
goed. Het gaat er op dit moment om dat wij onvoldoende
plekken hebben om mensen die zich melden in Ter Apel,
op de juiste wijze en op de juiste tijd onderdak te geven.
Dat komt voor een deel — dit is nadrukkelijk geen enkele
vorm van verwijt aan de gemeente Westerwolde — doordat
de tenten op 19 april door de burgemeester zijn weggehaald

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Podt

omdat de termijn was afgelopen. Nogmaals, dat is geen
verwijt, want Ter Apel doet meer dan de gemiddelde
gemeente in Nederland, maar het heeft dus niet te maken
met een gebrek aan informatievoorziening tussen dan wel
mij en de burgemeester van Westerwolde, dan wel mij en
de burgemeester van Groningen in zijn rol van veiligheidsregiovoorzitter.
Als het gaat om het COA: het COA krijgt van mij alle ruimte
om opvangplekken te realiseren. Het kan 'm wel in het volgende zitten. Ik heb bijvoorbeeld gezegd om te kijken naar
vakantieparken of hotels ten behoeve van statushouders,
dus niet ten behoeve van asielzoekers. En dan nog het liefst
— ik kijk dan ook mevrouw Piri aan — statushouders die in
de noodopvang zitten. Die krijgen wat mij betreft prioriteit.
Ik heb ook tegen het COA gezegd dat dat kan. Je ziet wel
dat een aantal hoteleigenaren of eigenaren van vakantieparken zeggen: dat doen wij alleen als wij toestemming krijgen
van het desbetreffende gemeentebestuur. Het gemeentebestuur hoeft daar geen toestemming voor te geven, want u
en ik en dus ook een statushouder mogen gewoon in
vakantieparken dan wel hotels worden ondergebracht. Toch
zeggen de ondernemers dat ze het niet doen als het
gemeentebestuur nee zegt, omdat ze de relatie met de
gemeente niet willen verpesten dan wel — ik noem dat ook
maar even in het kader van de volledigheid — omdat de
ondernemers de bedden al betaald hebben gekregen ten
behoeve van Oekraïners. Dat zijn weliswaar lege bedden,
maar toch. Dus ze doen dat niet omdat ze al betaald zijn
ten behoeve van de Oekraïneopvang.
Mevrouw Podt (D66):
De staatssecretaris zegt: Ter Apel doet meer dan gemiddeld.
Ik zou willen zeggen: Ter Apel doet meer dan wie ook. Maar
ik denk dat het dus ook goed is dat we blijven uitstralen dat
dit een gezamenlijke opgave is. Dus het is fijn dat het COA
alle ruimte krijgt, maar dat moet dan inderdaad ook richting
die gemeentes helder zijn. Ik had nog opgeschreven: laten
we die lege plekken voor Oekraïners alsjeblieft ook gaan
gebruiken voor reguliere asielzoekers.
Voorzitter, dan rond ik af. Zoals ik al zei: het is gênant om
te zien hoe we hier in Nederland op dit moment mee
omgaan. En ik heb eigenlijk maar één belangrijke oproep
voor de staatssecretaris: los het op.
Staatssecretaris Van der Burg:
Met het laatste ben ik volop bezig. En ik wil ook best de
woorden van D66 met betrekking tot het woord "gênant"
overnemen. Deze situatie is gewoon buitengewoon
onwenselijk. Dat betekent dat we er aan de ene kant voor
moeten zorgen dat er minder asielzoekers naar Nederland
komen. Dat betekent dat als men in de azc's komt, we
moeten zorgen dat men snel kan doorstromen in het interne
proces om te besluiten of men in Nederland mag blijven.
En als men in Nederland mag blijven, dat men snel kan
doorstromen naar woningen. Op alle drie de punten gaat
het op dit moment gewoon onvoldoende goed. Ik werk daar
hard aan, zoals mevrouw Podt volgens mij ook weet.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Podt. Er is een aantal vervolgvragen.
Een vervolgvraag is kort, bondig, zonder een uitgebreide

17 mei 2022
TK 80

80-2-2

inleiding en is ook één vraag. U kunt gewoon naar de
microfoon lopen als u een vraag heeft, want we zijn af van
het coronaregime, zeg ik tegen de leden. Ik geef als eerste
het woord aan de heer Jasper van Dijk, SP.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Het is niet alleen gênant; het is verbijsterend. Eigenlijk staat
de staatssecretaris hier sinds zijn aantreden zowat elke week
om te praten over dit probleem en zien we het ook op televisie: zowat elke week een tekort aan plekken in Ter Apel,
mensen die op het gras slapen, vanavond mogelijk weer.
De voorzitter:
Uw vraag?
De heer Jasper van Dijk (SP):
Het is echt ongelofelijk; hoe is het mogelijk? Tegelijkertijd
zijn er duizenden plekken beschikbaar, dus lege bedden,
voor Oekraïners. Ik zou zeggen: los dat op. Maar het allerbelangrijkste is: kom nou met een actieplan. Dit moet ook
voor u frustrerend zijn. Zorg voor een echte oplossing,
staatssecretaris. Hou op met pleisters plakken.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik hoor op zich niet heel erg een vraag, maar het is wat
flauw dat de heer Van Dijk begint met te zeggen "vanavond
mogelijk weer", terwijl ik net heb gezegd dat die 150 plekken
voor vanavond zijn geregeld. Meneer Van Dijk zal het met
mij eens zijn dat ik niet zeg waar, omdat het eerst via de
gebruikelijke kanalen moet. Dat is één. Twee. Ik sta niet
tegenover de gemeenten in Nederland. Ik zie de gemeenten
in Nederland kei- en keihard werken, niet alleen om
opvangplekken te realiseren, maar ook om statushouders
onder dak te brengen. Het is ook gewoon verdomd lastig.
De gemeente waar ik zelf woon, Amsterdam, is een
gemeente die buitengewoon veel doet. Je kunt niet zeggen
dat Amsterdam niet positief staat tegenover de vragen die
ik stel. Ze doen heel erg veel, maar de gemeente heeft wel
een achterstand als het gaat om het plaatsen van statushouders. Dat is geen onwil van de desbetreffende wethouder.
Het is gewoon vanwege de enorme tekorten die er zijn op
het gebied van de woningmarkt, waardoor het die wethouder niet lukt. Dat zal de heer Van Dijk toch met mij eens zijn.
Ik zie de gemeenten dus gewoon aan alle kanten werken.
Wat ik wel zie als het gaat om asielzoekers, is dat niet alle
gemeenten er even hard aan trekken. Ik zie ook dat er op
dit moment plekken leeg staan voor Oekraïners. Dat ben ik
met de heer Van Dijk eens; ik verwees er net zelf naar in
mijn bijdrage. Ik heb gemeentes dan ook opgeroepen om
de lege plekken die nodig zijn voor Oekraïners, waarbij we
nu zitten op een bezettingsgraad van 81%, deels te vullen
met mensen die niet tot de categorie Oekraïners behoren.
Ik zeg er nadrukkelijk bij "deels", omdat we die plekken ook
wel nodig hebben voor de Oekraïners die nog steeds
komen. Maar een deel daarvan zou inderdaad gevuld kunnen worden. Daarin steun ik de heer Van Dijk.

De heer Kuzu (DENK):
Ik heb heel goed naar de staatssecretaris geluisterd. Ik hoor
hem zeggen dat hij er heel hard mee bezig is. Hij praat zich
de blaren op de tong richting de gemeenten. Hij heeft ook
gemeenten gevraagd om vrijstaande plekken voor Oekraïners beschikbaar te stellen voor asielzoekers. Ik vraag me
af: lukt dat nou een beetje? Elke keer hetzelfde doen en
andere uitkomsten verwachten, gaat volgens mij niet.
Staatssecretaris Van der Burg:
Dat wisselt. Er zijn gemeenten bij die zeggen: ja, wij hebben
een deel van de plekken die wij bedoeld hadden voor Oekraïners, omgezet naar plekken voor niet-Oekraïners. Er zijn
ook gemeenten waar dat niet aan de orde is.
De heer Kuzu (DENK):
Precies. En die gemeenten waarbij dat niet aan de orde is,
storen mijn fractie enorm. Wij zien dat er in de afgelopen
twaalf jaar door drie gemeenten geen enkele asielzoeker is
opgevangen. Die gemeenten geven nu aan: wij hebben wél
ruimte voor Oekraïense vluchtelingen. Wat voor signaal
geeft dat af? Wat voor gevoel krijgt de staatssecretaris
daarbij? Heeft hij een analyse gemaakt van waar dat aan
ligt? Hoe komt het dat die gemeenten wel bereid zijn om
Oekraïense vluchtelingen op te vangen, maar geen asielzoekers willen.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik denk dat in de laatste woorden van de heer Kuzu een deel
van het antwoord besloten ligt, namelijk dat er gemeenten
zijn die geen asielzoekers willen opvangen, maar wel Oekraïners. Daar kunnen allerlei redenen aan ten grondslag
liggen, onder andere het feit dat Oekraïners onze buren zijn.
Dat kan daarin nadrukkelijk een rol spelen. En ja, zeg ik
tegen de heer Kuzu, ik vind het ook best vreemd dat een
gemeente zegt "er is in mijn gemeente geen plek", terwijl
er als het om Oekraïners gaat wel plek is. Er is dus wel plek,
maar het is een politieke keuze van die gemeenteraad om
te zeggen: ik vang wel Oekraïners op en geen niet-Oekraïners.
De heer Markuszower (PVV):
Kan de staatssecretaris ervoor zorgen dat de mensen lekker
in hun eigen land kunnen slapen?

De voorzitter:
Dan gaan we eerst naar de heer Kuzu, dan de heer Markuszower en de heer Eerdmans en dan mevrouw Kröger.

Staatssecretaris Van der Burg:
Volgens mij is het antwoord dat ik hierop geef al bekend.
Ik vind dat we er in deze wereld naar moeten streven dat
zo veel mogelijk mensen in hun eigen land kunnen overnachten, omdat de wereld veilig is. Wij constateren dat dat
niet het geval is. Het overgrote deel van de Tweede Kamer
en van de Nederlandse bevolking vindt dat wij voor echte
vluchtelingen opvang moeten bieden in Nederland. Daarvoor moeten we dus asielzoekerscentra hebben. En een
groot deel van de Kamer vindt ook dat mensen die niet tot
de categorie "echte vluchtelingen" behoren, zo snel mogelijk
moeten terugkeren naar het land van herkomst. De heer
Markuszower weet als geen ander dat dat laatste een buitengewoon lastig onderdeel is, omdat die landen daar niet
in alle gevallen aan meewerken. Daar moet ik mij dus volledig op inzetten.

Tweede Kamer

17 mei 2022
TK 80

Vragenuur: Vragen Podt

80-2-3

De heer Eerdmans (JA21):
Volle azc's zijn een keuze. Een overvol Ter Apel is een keuze.
Als je de deur aan de voorkant wagenwijd open laat staan,
zul je de opvang moeten regelen. Bent u het ermee eens
dat als je maar voldoende opvang regelt, week op week,
maand op maand, die instroom ook vanzelf wordt gerealiseerd? Het trekt namelijk mensen aan om hier naartoe te
komen. Zou u niet beter aan de voorkant kunnen zeggen:
wij moeten remmende maatregelen treffen, juist om die
hele verstopte asielketen te kunnen helpen, om degenen
te helpen die we écht hier willen toelaten. Wij moeten niet
de halve wereld op onze schouders nemen. Dit blijft elke
keer het verhaal. U heeft een symptoombestrijding bedacht
door bedden erbij te zetten, maar heeft u ook in de gaten
dat dat een aanzuigende werking heeft op nóg meer asielzoekers?
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik vind het op straat laten slapen voor Ter Apel op allerlei
manieren niet alleen geen oplossing, maar ook buitengewoon onwenselijk. Als zich daar mensen melden, dan moet
je ze wel opvangen, want je kunt moeilijk zeggen, althans,
dat vind ik, dat vindt het kabinet: we laten je buiten slapen.
Als anderen daar wel voor kiezen, is dat aan die anderen,
maar die zitten niet in het kabinet. Wij zeggen: als je voor
de deur staat, dan doen we de deur voor je open en dan
vangen we je op. Vervolgens gaan we wel beoordelen of
je terecht voor onze deur stond. Als dat niet zo is, dan bieden we je ook geen opvang meer en moet je terug naar het
land van herkomst.
Verder vinden wij uiteraard dat er opvang in de regio moet
zijn. In de vorige kabinetsperiode is door Europa een deal
gesloten met Turkije, juist bedoeld om die opvang in de
regio te regelen. Dat soort deals zou je meer moeten sluiten.
De Kamer heeft er volgens mij afgelopen week ook nog een
motie over aangenomen waar ik nog op terug moet komen.
Dat laat onverlet: mensen die zich hier melden, moeten
opgevangen worden. En in die opvang moet dan gekeken
worden of men hier terecht is, ja of nee. Bij nee moet de
opvang stoppen en moet men terug naar het land van herkomst.
De heer Eerdmans (JA21):
Als ik mijn deur open laat staan, dan lopen mensen naar
binnen toe. Dat kun je die mensen niet eens kwalijk nemen.
Maar als ik mijn voordeur dichtdoe, dan staan ze voor die
deur. Met andere woorden, dan is er nog een keuze. U stelt
ons als Nederland niet meer voor die keuze, maar u zet die
deur gewoon open. Daar gaat het mij om. En u geeft daar
geen antwoord op, want u zegt: het is zo ellendig als ik die
mensen eenmaal hier heb. Hoe gaat het kabinet ervoor
zorgen dat die instroom afneemt? Want dit is niet sociaal
voor Nederland. Het is ook niet sociaal voor de vluchtelingen die hier al zijn, want het wordt één grote volle prop van
mensen in een procedure die niet meer zal eindigen.
De voorzitter:
Graag via de voorzitter. De staatssecretaris.

Staatssecretaris Van der Burg:
Daarvoor moeten we het gesprek aangaan met de landen
van herkomst. Overigens gaat een deel van de mensen
zodra zij zijn uitgeprocedeerd wel terug naar het land van
herkomst of naar andere landen. In ieder geval verlaten zij
Nederland. Maar daarover moeten we gesprekken hebben
met de landen van herkomst. U weet dat die landen in de
meeste gevallen niet staan te springen om mensen terug
te nemen, dus dat daar de blokkade zit. Die zit niet aan de
kant van Nederland en de Nederlandse regering.
De voorzitter:
Mevrouw Kröger van GroenLinks en dan de heer Jansen.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
De staatssecretaris noemt het een politieke keuze van
gemeenten om een onderscheid te maken tussen Oekraïners
en de opvang van andere mensen die recht op opvang
hebben, vluchtelingen. Maar dat is toch geen politieke keuze
van de gemeenten? Dat is toch een politieke keuze van deze
staatssecretaris? Dit kabinet heeft er vanaf dag één voor
gekozen om een ander pad te kiezen voor de opvang en
ondersteuning van Oekraïense vluchtelingen en van al die
andere mensen die recht op opvang hebben.
Staatssecretaris Van der Burg:
Mevrouw Kröger blijft deze vraag elke week herhalen. De
heer Van Dijk heeft gelijk: ik sta hier elke week omdat de
Kamer dat verzoekt en dan draaien we elke week voor een
deel, als het om dit punt gaat, dezelfde vragen en dezelfde
antwoorden tegen elkaar af. Nee, dat is geen politieke keuze.
Dat vloeit voort uit het feit dat Oekraïners onder de tijdelijke
richtlijn vallen, terwijl niet-Oekraïners niet onder de tijdelijke
richtlijn vallen. Dat is zo geïmplementeerd, achttien jaar
geleden, in deze Kamer en met deze Kamer. Ik geef toe dat
GroenLinks, de Partij van de Arbeid en de SP daartegen
waren. Maar dat is wel zoals we het toen als regering en
Kamer met elkaar hebben afgesproken. Zo wordt het ook
uitgevoerd. Dat is dus geen politieke keuze van ons als
kabinet.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik was afgelopen vrijdag in Leeuwarden, in de noodopvang.
Daar zouden mensen drie weken moeten zitten. Zij zitten
daar nu al meer dan zes maanden met 600 mensen in een
grote hal. Schotjes, geen plafond, geen deur. Er is geen
enkele privacy. Dit is echt op geen enkele manier de opvang
die je als Nederland zou moeten willen bieden aan mensen
die daar recht op hebben. Die mensen hebben daar recht
op, net zo goed als het recht dat die Oekraïners hebben op
grond van de tijdelijke richtlijn. Mijn vraag aan de staatssecretaris is de volgende. Afgelopen najaar is er 128 miljoen
bezuinigd, terwijl er al gigantische waarschuwingen lagen
dat we duizenden bedden tekortkwamen. Erkent de staatssecretaris dat die bezuiniging aan de basis ligt van de
puinhoop waar we nu voor staan? Wat gaat hij daaraan
doen?
Staatssecretaris Van der Burg:
Dit kabinet, of beter gezegd u als Kamer via het coalitieakkoord, heeft extra geld ter beschikking gesteld voor de

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Podt

17 mei 2022
TK 80

80-2-4

asielketen, zowel voor het COA als voor de IND. Dat met
betrekking tot de vraag over de bezuiniging.
Ik ben zelf niet in Leeuwarden geweest. Ik heb wel de beelden gezien die u ook wellicht hebt gezien, in het Jeugdjournaal van gisteren. Ik heb zelf ook de nodige andere noodlocaties bezocht. Nee, opvang in noodlocaties is niet zoals je
het wilt. Je wilt opvang in asielzoekerscentra zoals in
Utrecht, in Grave en in Ter Apel, maar dan in het gedeelte
dat niet het aanmeldcentrum is. Opvang die voor de
komende vijfentwintig jaar is neergezet, waar goed in
geïnvesteerd kan worden en waar op een ordentelijke
manier de opvang geregeld kan worden. Dat is wat we
willen met elkaar. Maar ik denk dat GroenLinks en het
kabinet het erover eens zijn dat als je kunt kiezen tussen
buiten slapen of in een sporthal of een evenementenhal,
die sporthal of evenementenhal beter is dan buiten slapen.
Ik ben buitengewoon dankbaar dat de gemeente Leeuwarden die hal ter beschikking heeft gesteld. Dat geldt ook voor
andere locaties die op het moment dat ik ze bel aan alle
kanten meewerken, zoals in Leeuwarden is gebeurd.

het land van herkomst, maar naar derde landen waar
afspraken mee zijn gemaakt. Dit kabinet … Het vorige
kabinet, de voorganger van deze staatssecretaris, heeft
precies hetzelfde gedaan: zogenaamd proberen afspraken
te maken met Marokko en al die landen. Het gebeurt
gewoon iedere keer niet omdat de politieke wil er niet is.
Deze mensen kunnen gewoon terug, ze zitten gewoon te
wachten om teruggestuurd te worden en deze regering
doet het niet.
Staatssecretaris Van der Burg:
Het zal u niet verbazen dat ik van mening verschil met
Forum voor Democratie, op heel veel punten en ook op het
punt dat er geen wil zou zijn om uitgeprocedeerde asielzoekers terug te sturen. Die wil is er wel, maar de mogelijkheden zijn beperkt. Daar lopen we tegenaan. Dat lost overigens
het probleem van Ter Apel, het onderwerp van dit debat,
niet op.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Piri, PvdA.

De voorzitter:
Dank u wel. Het moet iets korter en bondiger, staatssecretaris. Er zijn best nog wat vervolgvragen. Allereerst de heer
Jansen, Forum voor Democratie.
De heer Jansen (FVD):
Dank u wel, voorzitter. Al voordat de Oekraïners hierheen
kwamen, zaten de azc's bom- en bomvol. Nu puilen ze nog
verder uit en hebben we allemaal dit soort toestanden. Dit
kan er toch alleen maar een teken van zijn dat Nederland
gewoon vol is en dat — het werd al eerder gezegd — die
aanzuigende werking gestopt moet worden? Als we hiermee
doorgaan, als we alleen maar die capaciteit blijven ophogen,
als we al die acute noodsituaties gaan realiseren, dan gaan
er toch alleen maar meer mensen komen? Er is toch maar
één oplossing, namelijk dat we gewoon mensen gaan
terugsturen?
Staatssecretaris Van der Burg:
We kunnen mensen terugsturen op het moment dat is
vastgesteld, uiteindelijk door de rechter, dat zij niet in
Nederland mogen blijven. Dat kan doordat de IND het heeft
vastgesteld en dat mensen dat accepteren. Mensen kunnen
ook naar de rechter gaan en dan doet die daar een uitspraak
over. Dat is zoals we dat in de rechtsstaat Nederland hebben
geregeld met elkaar. En ja, op het moment dat de IND dan
wel de rechter heeft vastgesteld dat mensen niet in Nederland mogen blijven, dienen ze terug te keren naar het land
van herkomst — daar dienen ze ook aan mee te werken —
dan wel naar zogeheten Dublinlanden, oftewel het land
waar ze het eerste zijn binnengekomen. Ook dat is op dit
moment beperkt, omdat de rechter van een aantal landen
heeft gezegd: daar mag u ze niet naar terugsturen. Dan kan
dat dus niet. We zien ook dat een aantal landen niet meewerkt aan terugkeer, zoals ik net ook aan uw collega van
JA21 heb uitgelegd.

Mevrouw Piri (PvdA):
Voorzitter. Het is misschien allereerst goed om te zeggen
dat ik het best raar vind dat het verzoek dat wij afgelopen
week vanuit de Partij van de Arbeid hebben neergelegd om
hier gewoon een commissiedebat over te voeren, niet is
gesteund door D66 en mevrouw Podt en dat we hier dus
staan om in een halfuur zo'n serieus onderwerp in het
mondelinge vragenuur te behandelen.
Dat gezegd hebbende, vind ik de kwalificatie "gênant" echt
te weinig. De situatie zoals die nu is, is gewoon onacceptabel en we staan hier bijna elke week. Wat ik hoor vanuit
gemeentes, is dat zij kleinschalige opvang aanbieden aan
het COA en dat het COA zegt: nee, kleinschalige opvang
doen we niet. Wat ik ook hoor, is dat ze dat niet doen omdat
het te duur is. Nou hoop ik van deze staatssecretaris te
horen dat we niet mensen buiten laten slapen omdat we
het te duur vinden om ze in kleinschalige opvangen op te
vangen.
Staatssecretaris Van der Burg:
Het is niet zo dat mensen buiten slapen omdat we het te
duur vinden om mensen op te vangen in kleinschalige
opvangen.
De voorzitter:
Mevrouw Piri? Nee? Oké, dan gaan we naar …
Staatssecretaris Van der Burg:
Dat was wat mevrouw Piri wilde horen, voorzitter.
De voorzitter:
Ja, dat was de vraag.

De heer Jansen (FVD):
Maar andere landen hebben daar gewoon oplossingen
voor. Andere landen sturen ze dan bijvoorbeeld niet naar

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Podt

17 mei 2022
TK 80

80-2-5

Staatssecretaris Van der Burg:
Ik spreek letterlijk uit wat ze wil horen, dus ik verwacht dat
ze daar tevreden over is.
De voorzitter:
Ja. De heer Brekelmans, VVD.
De heer Brekelmans (VVD):
Op dit moment is het in feite dweilen met de kraan open.
De staatssecretaris zei het al. Als we nu de instroom zien
— in de zomermaanden is de instroom altijd hoog, dus die
zal waarschijnlijk de komende tijd nog wel hoog blijven —
kunnen onze asielopvang en onze woningmarkt het gewoon
allemaal niet aan. Er is één oplossing en dat is de instroom
beperken. Mijn vraag aan de staatssecretaris is wat hij
concreet gaat doen, samen met andere landen, met België,
Duitsland en Frankrijk, die op dit moment hetzelfde ervaren,
om de instroom te komende tijd te beperken, want anders
staan we hier volgende maand, een maand later en over
een halfjaar weer.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik snap de vraag van de heer Brekelmans en het kabinet
deelt ook dat we er, los van de andere zaken waar we het
hier over hebben, voor moeten zorgen dat de instroom
beperkt wordt, maar vooral ook dat mensen die uitgeprocedeerd zijn terug kunnen naar het land van herkomst. De
manier waarop we dat doen, is dus gesprekken aangaan
met de landen van herkomst om tot afspraken te komen.
Daar heeft u, zeg ik tegen de heer Brekelmans, met de
andere leden van de coalitie het een en ander over opgeschreven in het coalitieakkoord, namelijk dat we moeten
kijken of we daarover afspraken kunnen maken, zowel aan
de neem- als aan de geefkant. Die afspraken moeten dus
worden gemaakt. Dat kun je doen op bilateraal niveau, bijvoorbeeld tussen Nederland en Marokko, of op Europees
niveau. Dat laatste helpt natuurlijk altijd omdat je dan meer
slagkracht hebt. De derde mogelijkheid is dat je dat doet
met een bepaald aantal landen, bijvoorbeeld met landen
die vanwege hun historie een andere of zelfs betere relatie
hebben met het land van herkomst. Daar zetten we dan ook
volop op in.
De heer Slootweg (CDA):
De beelden uit Ter Apel zijn wat ons betreft onbestaanbaar.
De staatssecretaris haalt alles uit de kast om dit op te lossen,
maar het gaat wel van crisis naar crisis. Kan de staatssecretaris schetsen hoe we tot een structurele oplossing kunnen
komen? Helpt bijvoorbeeld een nationale coördinator om
in ieder geval het makelen tussen vraag en aanbod te laten
plaatsvinden?
Staatssecretaris Van der Burg:
We moeten op termijn toe naar een situatie waarin we niet
langer het jojo-effect hebben dat we in de afgelopen tijd
hebben gehad. Eén. We moeten ervoor zorgen dat de
asielzoekerscentra in Nederland structureler zijn dan nu.
Nu zijn ze er soms voor een halfjaar, soms voor een jaar
of, bij noodopvang, soms zelfs maar voor een week of
enkele weken. Daardoor krijg je steeds het heen en weer
schuiven van mensen. Op het moment dat je een aantal

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Podt

locaties in Nederland hebt waar je mensen voor langere
tijd kunt opvangen, dan voorkom je dat gejojo en dat heen
en weer gereis. Twee. Je moet ervoor zorgen dat je een
bezettingsgraad hebt die lager is dan 100%, zodat je de
pieken kunt opvangen. Drie. Je moet dit vooral koppelen
aan een beleid dat gericht is op uitstroom, enerzijds van
mensen die statushouder zijn en anderzijds van mensen
die niet in Nederland mogen blijven. Die moet je laten
terugkeren naar het land van herkomst. Een laatste poot is
dat je er samen met andere landen in Europa voor zorgt
dat er opvang in de regio is, waardoor we mensen niet in
Europa opvangen maar in de regio, zoals we nu doen met
Oekraïners in Nederland.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
De staatssecretaris zei net: als je in Nederland voor de deur
staat, dan ben je welkom en dan vangen we je op. Hij heeft
het over een soort grondrecht, een verdragsrechtelijk recht.
Maar ja, we kunnen getalsmatig en fysiek niet alle vluchtelingen van de hele wereld opvangen. Ik vraag me af of er
voor dit kabinet, voor deze staatssecretaris, überhaupt een
fysieke grens is aan wat wij kunnen opvangen. En als hij
het met mij eens is dat er een grens is, wat is dan die grens?
Staatssecretaris Van der Burg:
Nee, dat is niet wat ik heb gezegd. Wat ik heb gezegd, is
dat als mensen bij Ter Apel voor de deur staan, we ze
opvang bieden. Dat is wat ik heb gezegd. Ik heb gezegd dat
we ze dan niet buiten laten slapen. Dat horen we niet te
doen in Nederland. Dat is het standpunt van het kabinet.
Verder moeten we ervoor zorgen dat we zo snel mogelijk
duidelijkheid krijgen, zodat we kunnen zeggen: jij bent hier
terecht en dus gaan we voor jou stappen zetten met
betrekking tot een woning, wat in Nederland een groot
probleem is. Of we zeggen: nee, jij bent hier niet terecht en
dus moet je terugkeren naar je land van herkomst dan wel
het land waar je de Europese Unie bent binnengekomen.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde ... Nee, u heeft
één vraag, meneer Van Haga. Het is geen debat, maar een
mondelinge vraag.
De heer Van Haga (Groep Van Haga):
Maar dit was geen antwoord op mijn vraag.
De voorzitter:
De vraag was: is er een fysieke grens? Ik herhaal hem nog
even.
Staatssecretaris Van der Burg:
Wij hebben niet een fysieke grens gesteld. De grens die wij
stellen, is de grens van humaniteit. Die grens is: je slaapt
niet in het gras voor de poorten van Ter Apel.
De voorzitter:
U had gelijk, meneer Van Haga. Uw vraag was niet concreet
beantwoord. De heer Ceder van de ChristenUnie.

17 mei 2022
TK 80

80-2-6

De heer Ceder (ChristenUnie):
De beelden uit Ter Apel van mensen die buiten of in containers moeten slapen, zijn verschrikkelijk. Ik heb de staatssecretaris in de afgelopen dagen horen zeggen dat we daar
iets aan moeten doen. Ik heb ook gezien dat de staatssecretaris op pad was. Hij was gisteren op vliegveld Twente.
Volgens mij doet de staatssecretaris zijn best. Mijn complimenten daarvoor. Ik hoor een aantal partijen in hun vragen
de suggestie opwerpen dat het probleem bij de instroom
ligt en dat we die moeten inperken. Daar kunnen we een
discussie over voeren, maar ik vraag toch om reflectie van
de staatssecretaris daarop. Klopt het dat met name de wijze
waarop wij het in de afgelopen jaren georganiseerd hebben
de bottleneck is, en dus niet zozeer de instroom?

gemeenten met alle problemen die er zijn niet lukt om de
statushouders onderdak te bieden.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van
de mondelinge vraag aan de staatssecretaris.

De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Als we kijken naar de achtdagenprocedure, dan zien we dat
die in de praktijk niet wordt nageleefd. Als we kijken naar
het feit dat statushouders niet ...
De voorzitter:
Meneer Ceder, mijn excuses dat ik u onderbreek, maar u
moet echt korter zijn. Voor iedereen geldt 30 seconden voor
een interruptie. Maakt u uw vraag af en dan zal de staatssecretaris die beantwoorden.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Als we naar de achtdagenprocedure kijken, als we naar de
duizenden statushouders kijken die eigenlijk al uitgestroomd
hadden moeten zijn uit hun opvangplekken, als we kijken
naar de flessenhals van Ter Apel …
De voorzitter:
En uw vraag, meneer Ceder?
De heer Ceder (ChristenUnie):
De vraag is of de staatssecretaris het met mij eens is dat,
als die dingen opgelost zouden zijn — dat bedoel ik hypothetisch gezien, even voor de mensen die nu kijken — de
huidige instroom niet een probleem zou moeten zijn voor
de opvangcapaciteit die wij als Nederland kunnen bieden.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik denk dat er drie elementen zijn die bepalen dat op dit
moment de asielzoekerscentra vol zitten. Het ene element
is dat er mensen naar Nederland komen die hier geen
opvang horen te krijgen, maar in het land van binnenkomst
dan wel in de regio waar zij vandaan komen. Dat is de groep
waarvan de IND en de rechter uiteindelijk zeggen: u hoort
hier geen opvang te krijgen. Het tweede element is dat we
het doorloopproces moeten vergroten, want anders blijven
mensen te lang in een asielzoekerscentrum zitten. Het derde
probleem is dat er 13.500 mensen — daar refereert de heer
Ceder aan — in een asielzoekerscentrum zitten die daar niet
in thuishoren, omdat ze naar een woning in een gemeente
moeten doorstromen. En dat kan niet, omdat het de

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Podt

17 mei 2022
TK 80

80-2-7