Position Paper Groeifonds CNV, FNV, VCP
Ten behoeve van de hoorzitting ‘Groeifonds’ van de Vaste Commissie Economische Zaken en Klimaat
d.d. 27 oktober 2020.
Helaas zijn de vakbonden niet uitgenodigd voor de hoorzitting Groeifonds. In de ogen van de vakbonden
een gemiste kans, daar het succes van de investeringen en projecten gedaan vanuit het Groeifonds
succesvoller zijn wanneer gebruik wordt gemaakt van de kennis en het draagvlak van sociale partners. Het
aansluiten van scholingscampagnes bij lopende activiteiten die sociale partners reeds ontplooien, zoals op
het terrein van een ‘leven lang ontwikkelen’ vergroot de doelmatigheid. De vakbonden willen middels dit
schrijven u op de hoogte stellen van hun opmerkingen bij het Groeifonds.
De begroting 2021 staat in het teken van het bestrijden van de coronacrisis en het bevorderen van het
economisch herstel op korte en lange termijn. Het kabinet wil investeren in vertrouwen, veerkracht en
verdienvermogen en het kabinet geeft in de Miljoenennota aan de brede welvaart te willen vergroten en
banen te willen behouden. CNV, FNV en VCP steunen dat streven, maar vinden dat dat beter kan. De
uitwerking van het Groeifonds is te vrijblijvend, sluit slecht aan bij het Europese RRF investeringsfonds en
de betrokkenheid van sociale partners om draagvlak te creëren ontbreekt. Verspilling van schaarse
middelen dreigt daarmee.
In de brief van de minister van Economische Zaken en Klimaat en de minister van Financiën aan uw Kamer
van 7 september jongstleden1 valt te lezen dat het Groeifonds tot doel heeft het lange termijn
verdienvermogen van de Nederlandse economie te versterken door investeringen te steunen gericht op
scholing, R&D en investeringen in bereikbaarheid en transitie. Daarbij zijn wij verheugd te lezen dat een
hogere economische groei geen doel op zich is, maar een middel om maatschappelijke doelstellingen en
welvaart in brede zin te bevorderen en waarvan iedereen de vruchten moet plukken.
CNV, FNV en VCP zijn van mening dat het beoogde doel van het Groeifonds om de lange termijn brede
welvaart te steunen, in de huidige uitwerking van het Groeifonds niet voldoende geborgd is en beter kan.
Daarvoor willen wij een aantal zaken met nadruk benoemen.
Ten eerste zijn de vergroeningsdoelstellingen van het Groeifonds te vrijblijvend. Als vergroening het doel
van het Groeifonds is moeten investeringen daadwerkelijk bijdragen aan verduurzaming. In de uitwerking
van het Groeifonds worden hier geen duidelijke kaders gesteld.
Ten tweede is vooraf niet duidelijk welk deel van de budgettaire ruimte toegekend gaat worden aan de
drie genoemde segmenten scholing, R&D en investeringen. De argumentatie hiervoor is dat de meest
kansrijke projecten wellicht niet precies een op een verdeeld zijn over de segmenten. Op zich is dat een
goed argument. Toch zijn wij voor een sterkere budgettaire scheiding van de uitgaven aan scholing, R&D
en infrastructuur. Wij schatten in dat de welzijnswinst van klassieke infrastructurele projecten veel
makkelijker cijfermatig te onderbouwen is dan scholings- en R&D-projecten. Het rendement van scholing
en R&D zijn moeilijker te bepalen, maar zijn wellicht nog meer dan infrastructurele aanpassingen
essentieel voor een opleving van de arbeidsproductiviteitsgroei in Nederland en dus zeer belangrijk voor
het toekomstig verdienvermogen. Dit moet beter geborgd worden door het aanbrengen van budgettaire
scheiding.
1 Kenmerk 2020-0000167403

Ten derde is de kennis van sociale partners nergens opgenomen in de uitvoering van het Groeifonds.
Belangrijke kennis, draagvlak en samenloop met Europese investeringsbronnen komt daarmee onder druk
te staan. Daarnaast is betrokkenheid van sociale partners cruciaal om de investeringen vanuit dit fonds te
laten aansluiten op de activiteiten zoals sociale partners die ontplooien op het terrein van een ‘leven lang
ontwikkelen’.
• Vakbonden en Werkgeversorganisaties zijn al jaren op zoek met elkaar naar de oorzaken van de
afname van de arbeidsproductiviteitsgroei. Daarbij is veel kennis opgedaan die waardevol is bij het
beoordelen van investeringen die bedoeld zijn om het verdienvermogen te ondersteunen. De
knelpunten binnen scholing, R&D en infrastructuur kunnen door sociale partners vanuit het veld zo
aangedragen worden. Kennis waarvan het kabinet al vele malen via de SER of meer recentelijk de
Denktank dankbaar gebruik van heeft gemaakt. Daarnaast gaan de sociale partners binnen de SER op
zeer korte termijn aan de slag met het advies over sociale innovatie, een essentieel onderdeel van
effectieve innovatie. Deze kennis is daarom van wezenlijk belang voor de keuzes in het Groeifonds.
• Als lange termijn welzijn het doel van het Groeifonds is. Dan is het onbegrijpelijk dat de belangen van
werknemers die vallen onder de voorgestelde projecten nergens vertegenwoordigd zijn. Als de
recente crisis een ding heeft duidelijk gemaakt dan is het wel dat zekerheid rond werk en inkomen
essentieel is voor welzijn. CNV, FNV en VCP weten als geen ander waar de kwaliteit van werk onder
druk staat en hoe die gewaarborgd en versterkt kan worden binnen projecten.
• Professionals op de werkvloer hebben veel inzicht in de manier waarop het werk technisch en qua
organisatie efficiënter uitgevoerd kan worden. Dit proces van sociale innovatie kan alleen dan tot
stand komen wanneer de betrokkenheid van de professionals op de werkvloer geborgd is in de
projecten.
• De RRF-fondsen vanuit Europa sluiten aan bij de landen specifieke aanbevelingen 2019 en 2020. Voor
cofinanciering van zware projecten is het zaak de randvoorwaarden rond het Groeifonds in lijn te
brengen met de landen specifieke aanbevelingen.
• Eén van de investeringsterreinen van het fonds is kennisontwikkeling. Hierbij gaat het nadrukkelijk om
een ‘leven lang ontwikkelen’ van werkenden. In bijlage A van de kabinetsbrief van 7 september 2020
jl. staat dat als volgt omschreven: “Belangrijk is bovendien dat we ook na de schoolcarrière en
collegebanken blijven leren. Scholing en omscholing tijdens de loopbaan moet veel gebruikelijker
worden dan ze nu zijn. Met een investeringsimpuls in menselijk kapitaal kan op deze terreinen een
sprong worden gemaakt.” Dit is een terrein waar met name sociale partners allerlei activiteiten op
ontplooien. Wil een investering vanuit het Groeifonds het gewenste effect sorteren, is het absolute
noodzaak dat een dergelijke investering aansluit op de activiteiten van sociale partners op dit terrein
en deze activiteiten ondersteunt en stimuleert. Betrokkenheid bij de keuze van investeringen is dus
noodzakelijk.
• De regeling dient ondersteunend te zijn aan het vergroten van de brede welvaart en andere publieke
doelen voor de lange termijn, zoals bijvoorbeeld de klimaatdoelen.
• De regeling moet gericht zijn op duurzame en hoogwaardige waarden- en banencreatie.
CNV, FNV en VCP vragen de Tweede Kamer dan ook kritisch te kijken naar de inrichting en uitvoering van
het Groeifonds, hierbij nadrukkelijk ook aandacht te vragen voor de noodzaak om de arbeidsproductiviteit
te verhogen en daarvoor de vakbonden en professionals een rol te geven in het Groeifonds en/of de
uitvoering en selectie van projecten. Het toekomstig verdienvermogen van Nederland is afhankelijk van
de werkenden. Het zou een gemiste kans en een groot risico zijn als hier geen oog voor is in het
Groeifonds en de projecten die eruit gefinancierd worden.