Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 352

Uitvoering en evaluatie Participatiewet

Nr. 61

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 juli 2017
Aanleiding
Op 1 maart 2017 zijn het Tijdelijk besluit experimenten Participatiewet en
de Tijdelijke regeling experimenten Participatiewet gepubliceerd. Op basis
hiervan kunnen gemeenten een verzoek indienen om te worden aangewezen te mogen experimenteren met de Participatiewet. In mijn brief
(Kamerstuk 34 352, nr. 59) van 3 juli 2017 heb ik uw Kamer gemeld dat ik
op de aanvragen van de samenwerkende gemeenten Groningen en Ten
Boer, de gemeente Tilburg, de gemeente Deventer en de gemeente
Wageningen positief heb beslist. Ik heb ook aangegeven dat ik de
beoordeling van de aanvragen van de gemeenten Amsterdam, Nijmegen
en Utrecht in de zomer verwacht af te ronden. Inmiddels heb ik mede op
basis van het advies van ZonMw ook positief beslist op de aanvraag van
de gemeente Nijmegen.
Aanvragen gemeenten Amsterdam en Utrecht
Eén van de voorwaarden om te mogen experimenteren op basis van het
besluit en de regeling is dat gemeenten de Participatiewet rechtmatig
uitvoeren.1 Ik heb eerder uw Kamer laten weten dat ik van de gemeenten
die een verzoek indienen om te mogen experimenteren, er in ieder geval
van verzekerd wil zijn dat alle voorgeschreven verordeningen in overeenstemming zijn met de wettelijke bepalingen van de Participatiewet.2
Over die rechtmatigheid bestaat een verschil van inzicht met de
gemeenten Amsterdam en Utrecht. Dit verschil van inzicht heeft
betrekking op de vraag of de gemeentelijke verordeningen, waarin regels
zijn gesteld met betrekking tot de tegenprestatie, al dan niet in overeen1

De voorwaarde is geformuleerd als afwijzingsgrond in artikel 4 van het Tijdelijk besluit
experimenten Participatiewet en artikel 5 van de Tijdelijke regeling experimenten Participatiewet.
2
Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 1019

kst-34352-61
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 61

1

stemming zijn met de Participatiewet. In het geval van de verordeningen
van Amsterdam en Utrecht wordt de nadruk gelegd op de vrijwillige keuze
van bijstandgerechtigden om een tegenprestatie te verrichten.
Om zorgvuldig te zijn in mijn beoordeling van de verzoeken om te mogen
experimenteren heb ik de Raad van State verzocht mij voorlichting te
geven over de vraag in hoeverre de wet ruimte biedt om de bevoegdheid
tot het opdragen van een tegenprestatie geheel en al afhankelijk te maken
van vrijwillige medewerking door de bijstandsgerechtigde.3
Op 7 juli 2017 heb ik de voorlichting van de Raad van State met betrekking
tot deze vraag ontvangen. Met deze brief informeer ik u over deze
voorlichting.
Mijn verzoek om voorlichting en de voorlichting van de Raad van State
vindt u in de bijlagen4.
Voorlichting Raad van State
De Afdeling advisering van de Raad van State beschrijft in haar
voorlichting eerst de wetsgeschiedenis met betrekking tot de tegenprestatie. Hierbij constateert zij dat blijkens de wetsgeschiedenis een
verschuiving is opgetreden naar een grotere beleidsruimte voor college
en gemeenteraad dan aanvankelijk werd beoogd. Het college heeft de
nodige beleidsruimte om in het individuele geval een adequate afweging
te kunnen maken op basis van de omstandigheden, mogelijkheden en
middelen van de belanghebbende.
Tegelijkertijd stelt de Raad van State bij de beantwoording van de
voorlichtingsvraag dat, om een verplichting op te kunnen leggen en
maatwerk te kunnen leveren, het college van B&W een bevoegdheid moet
hebben om deze op te kunnen leggen. De Raad van State concludeert dan
ook dat het verrichten van een tegenprestatie niet geheel en al kan
afhangen van de wensen en daarmee geheel en al kan afhangen van de
vrijwillige medewerking van de uitkeringsgerechtigde.
Op basis van deze voorlichting ga ik in gesprek met de gemeenten
Amsterdam en Utrecht en meld u uiteraard de resultaten van deze
gesprekken.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

3
4

Verzoek van 2 juni 2017, met kenmerk 2017–0000094127.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 61

2