Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 161

Wijziging van de Wet werk en bijstand, de Wet
sociale werkvoorziening, de Wet werk en
arbeidsondersteuning jonggehandicapten en
enige andere wetten gericht op bevordering
deelname aan de arbeidsmarkt voor mensen met
arbeidsvermogen en harmonisatie van deze
regelingen (Invoeringswet Wet werken naar
vermogen)

Nr. 108

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 1 november 2013 en het nader rapport d.d.
29 november 2013, aangeboden aan de Koning door de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het advies van de Afdeling
advisering van de Raad van State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 9 september 2013, no.13.001845, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter
overweging aanhangig gemaakt de vierde nota van wijziging bij het
voorstel van wet tot wijziging van de Wet werk en bijstand, de Wet sociale
werkvoorziening, de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten en enige andere wetten gericht op bevordering deelname aan de
arbeidsmarkt voor mensen met arbeidsvermogen en harmonisatie van
deze regelingen (Invoeringswet Wet werken naar vermogen), met
toelichting.
De nota van wijziging wijzigt het voorstel Invoeringswet Wet werken naar
vermogen (Wwnv)1 en vormt deze om tot een «Invoeringswet Participatiewet».
De Wwnv voorzag in bundeling bij gemeenten van verantwoordelijkheden
en budgetten op het terrein van de re-integratie. Daartoe werden
verschillende regelingen geïntegreerd in de Wet werk en bijstand en vond
ontschotting van verantwoordelijkheden en budgetten plaats. Enkele
regelingen bleven in het voorstel voor de Wwnv gehandhaafd, met name
op het terrein van de Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (Wajong), en een instandhoudingsverplichting in het kader van de
Wet sociale werkvoorziening (Wsw).
Belangrijk element van de Wwnv was voorts de introductie van het
instrument loondispensatie.

1

kst-33161-108
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Kamerstukken II 2011/12, 33 161, nrs. 1–3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

1

De thans voorliggende vierde nota van wijziging geeft uitvoering aan de
wijzigingen ingevolge de afspraken die zijn gemaakt in het kader van het
regeerakkoord «Bruggen slaan» van 29 oktober 2012. In dit regeerakkoord
is gekozen voor het in samenhang decentraliseren van een aantal
beleidsterreinen in het sociale domein. Naast de regelingen inzake
re-integratie aan de onderkant van de arbeidsmarkt betreft het met name
de maatschappelijke ondersteuning en de jeugdzorg. Voorts is in het
regeerakkoord gekozen voor een hervorming van regels betreffende de
arbeidsmarkt.
Verder wordt het voorstel aangepast in verband met de afspraken die
hierover zijn gemaakt in het op 11 april 2013 gesloten Sociaal Akkoord.
De nota van wijziging handhaaft de hoofdelementen van het voorstel voor
de Wwnv, te weten decentralisatie naar gemeenten van de re-integratietaken en ontschotting van verantwoordelijkheden en budgetten.
De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de Wwnv betreffen:
– het instrument loondispensatie wordt vervangen door het instrument
loonkostensubsidie;
– afschaffen instandhoudingsverplichting Wsw-voorzieningen;
– invoering van een voorziening beschut werk;
– herkeuring Wajong-bestand: wie arbeidsvermogen heeft komt te vallen
onder de Participatiewet.
Een quotumregeling voor de verplichte indienstneming van arbeidsgehandicapten wordt in de toelichting bij de nota van wijziging wel
aangekondigd, maar nog niet ingevoerd. Een wetsvoorstel zal later bij de
Tweede Kamer worden ingediend.
De Afdeling plaatst de nota van wijziging tegen de achtergrond van de
bredere decentralisatieagenda. Daarover heeft de Afdeling reeds eerder
een drietal uitgangspunten geformuleerd.2 Zij gaat in het bijzonder in op
de mate waarin en de wijze waarop gemeenten in staat worden gesteld de
taken uit te voeren die zij in het kader van het voorstel krijgen toebedeeld.
Zij twijfelt eraan of het instrumentarium dat met het voorstel wordt
geïntroduceerd, voldoende zal zijn om de beoogde doelen te bereiken. In
verband daarmee is zij van oordeel dat de nota van wijziging nader dient
te worden overwogen.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 9 september
2013, nr. 2013-001845, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering
van de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van

2

Advies van de Afdeling advisering van de Raad van State inzake de derde periodieke
beschouwing naar de interbestuurlijke verhoudingen d.d. 20 december 2012 (W04.12.0239/I).
Deze zijn:
• Een benadering die is gericht op maatwerk, vraagt om integraliteit in de overdracht van
verantwoordelijkheden en bevoegdheden op brede, met elkaar samenhangende terreinen:
sociale bijstand, zorg, onderwijs, huisvesting en jeugdbeleid. Hernieuwde verkokering van
de beleidsterreinen moet vermeden worden en ontschotting van budgetten is essentieel.
Wanneer de decentralisaties elk afzonderlijk worden vormgegeven, is het risico groot dat
decentrale overheden onvoldoende beslissingsruimte krijgen om de beoogde integrale
uitvoering te verwezenlijken, en bestaat ook het risico van afwentelingseffecten.
• Maatwerk vereist voorts dat alleen de opdracht om taken uit te voeren wordt gedecentraliseerd (de «wat-vraag»), niet de wijze waarop die uitvoering gestalte krijgt (de «hoe-vraag»).
Alleen in een specifieke, op de lokale situatie afgestemde vormgeving kan maatwerk worden
geleverd en kan efficiencywinst worden behaald. Naar de mate waarin het antwoord op de
«hoe-vraag» op rijksniveau weer wordt vastgelegd, nemen de mogelijkheden om de
veronderstelde efficiencywinst te behalen weer af en worden de taakstellingen irreëel.
• Bij deze benadering hoort dat wordt aanvaard dat decentrale overheden de «hoe-vraag»
voor de gedecentraliseerde taken op uiteenlopende wijzen beantwoorden. Ook hier geldt dat
de efficiencywinst en bijgevolg de taakstellingen niet worden behaald naar de mate waarin
decentrale verschillen niet worden aanvaard.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

2

wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd
1 november 2013, nr. W12.13.0314/III, bied ik U hierbij aan.
De Afdeling twijfelt of het instrumentarium dat met het voorstel wordt
geïntroduceerd, voldoende zal zijn om de beoogde doelen te bereiken. Zij
is van oordeel dat de nota van wijziging nader dient te worden
overwogen.
Het kabinet is van mening dat met de Participatiewet en de afspraken uit
het sociaal akkoord de condities voor gemeenten om mensen met een
arbeidsbeperking aan regulier werk te helpen aanzienlijk worden
verbeterd. Met de Participatiewet en de andere decentralisaties krijgen
gemeenten de ruimte om door middel van maatwerk te komen tot een
integrale aanpak voor mensen die ondersteuning behoeven. Door de
afspraken met sociale partners over de extra banen voor mensen met een
arbeidsbeperking en de afspraak om te komen tot 35 regionale werkbedrijven, die zorgdragen dat de mensen met een arbeidsbeperking
daadwerkelijk aan de slag gaan bij reguliere werkgevers, hebben de
sociale partners zich verbonden aan de doelstelling van de Participatiewet. Daarmee is een breed draagvlak ontstaan om van de Participatiewet een succes te maken. Voorts is het financieel kader voor gemeenten
ten opzichte van het wetsvoorstel Werken naar Vermogen fors verbeterd.
Het kabinet ziet dan ook geen aanleiding de nota van wijziging nader te
overwegen. Wel is naar aanleiding van opmerkingen van de Afdeling de
toelichting op onderdelen aangepast. Onderstaand wordt hier nader op
ingegaan.
1. Participatiewet en arbeidsmarkt
In de Participatiewet krijgen gemeenten een belangrijke uitbreiding van
taken bij de re-integratie van verschillende groepen personen die een
relatief grote afstand tot arbeidsmarkt hebben. Door de instroom in de
Wsw af te sluiten en de herkeuringen van wajong-ers zal de omvang van
de groep die onder de Participatiewet gaat vallen sterk toenemen. De
doelgroep van de Wsw omvat thans ongeveer 90.000 personen. Afsluiting
van de Wsw betekent uiteindelijk structureel een toename van het bestand
met 90.000 personen (30.000 beschut werken, 60.000 regulier).3 Door de
herkeuring van wajong-ers zal de toename in de Participatiewet structureel zo’n 170.000 mensen betreffen.4 De geleidelijkheid van de overheveling betekent volgens de toelichting dat de toename van de gemeentelijke doelgroep tot 2018 circa 94.000 mensen bedraagt.5 Dat is nog
ongerekend de werklozen die vanwege de oplopende werkloosheid geen
werk vinden en daardoor aan het einde van hun WW-periode geraken.
Daarnaast moet rekening worden gehouden met toename van de
doelgroep als gevolg van de voorgenomen verkorting van de duur van het
recht op uitkering op grond van de Werkloosheidswet.
a. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
Het succes van de re-integratie-inspanningen van gemeenten zal niet
alleen door gemeenten zelf beïnvloed kunnen worden, maar in belangrijke
mate ook afhangen van ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Daarbij zullen
gemeenten, los van conjuncturele aspecten, zoals de werkloosheid die
thans sterk oploopt,6 mede afhankelijk zijn van de mate waarin institutionele veranderingen op de arbeidsmarkt, die ertoe leiden dat de werking
van de arbeidsmarkt wordt verbeterd en de vraag naar arbeid toeneemt,
3

Memorie van toelichting, hoofdstuk 10, tabel 3.
Memorie van toelichting, hoofdstuk 10, paragrafen 10.5 en 10.6.
5
Memorie van toelichting, hoofdstuk 2, tabel 1 op blz. 40.
6
Centraal Planbureau, Macro Economische Verkenning 2014.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

3

worden doorgevoerd. In het vandaag eveneens vastgestelde advies over
de Wet werk en zekerheid heeft de Afdeling opgemerkt dat zij van oordeel
is dat de betekenis van dat voorstel voor een betere werking van de
arbeidsmarkt vrij beperkt is.7 Eerder heeft de Afdeling ook gewezen op de
ontwikkeling van de micro-lastendruk, die grote invloed heeft op de
kosten van arbeid en daarmee op de vraag naar arbeid.8
b. Voldoende banen?
In de toelichting wordt vermeld dat in het Sociaal akkoord tussen sociale
partners is afgesproken dat de werkgevers in de jaren tot 2026 125.000
personen in dienst zullen nemen.9 Voor de periode tot 2018 betreffen de
gemaakte afspraken het in dienst nemen van iets meer dan 40.000
personen. De toename van de gemeentelijke doelgroep is in deze periode
94.000. De met de werkgevers gemaakte afspraken zijn in deze periode
derhalve niet voldoende om de toename van de gemeentelijke doelgroep
volledig op te vangen. Uit de toelichting is niet op te maken dat de
verdere toename van de gemeentelijke doelgroep in latere jaren wel
wordt opgevangen. Dit betekent dat een deel van de betrokkenen, voor
zover niet vallend onder de categorie beschut werken, zal terugvallen op
de bijstand.
De Afdeling merkt voorts op dat onzeker is in welke mate werkgevers op
het niveau van de ondernemingen daadwerkelijk invulling zullen geven
aan wat op landelijk niveau is overeengekomen. Dat geldt in het bijzonder
voor werkgevers die niet zijn aangesloten bij de organisaties die deze
afspraken hebben gemaakt. Maar ook ten aanzien van diegenen die wél
zijn aangesloten bestaan er geen middelen om ervoor te zorgen dat door
vertegenwoordigers gemaakte afspraken worden nagekomen. De
effectiviteit van deze afspraken zal voorts in belangrijke mate afhangen
van de ontwikkeling van de vraag naar arbeid.
De toelichting vermeldt dat, indien de in het Sociaal akkoord gemaakte
afspraken onvoldoende resultaat hebben, een quotumregeling voor
arbeidsgehandicapten als stok achter de deur zal worden ingevoerd.10
Blijkens de toelichting zal een zodanig voorstel in het najaar van 2013
gereed zijn. Uit de toelichting wordt echter niet duidelijk waarom een
quotumregeling wèl effectief zou zijn indien de vraag naar arbeid
achterblijft en de gemaakte afspraken geen uitkomst bieden.
c. Conclusie
De Afdeling heeft in de toelichting een beschouwing gemist over de meer
algemene aspecten van arbeidsmarktbeleid die op de effectuering en
effectiviteit van het re-integratiebeleid op gemeentelijk niveau van grote
invloed zijn. Zij adviseert de toelichting aan te vullen met de bedoelde
beschouwing over de algemene aspecten van arbeidsmarktbeleid en
tegen de achtergrond van het vorenstaande alsnog dragend te motiveren
dat gemeenten in staat kunnen worden geacht om de beoogde aantallen
personen daadwerkelijk aan de slag te krijgen, ook gelet op de thans
voorziene budgettaire kaders.
7

Advies van de Afdeling advisering van de Raad van State betreffende het voorstel van wet tot
wijziging van verschillende wetten in verband met de hervorming van het ontslagrecht,
wijziging van de rechtspositie van flexwerkers en wijziging van verschillende wetten in verband
met het aanpassen van de Werkloosheidswet, het verruimen van de openstelling van de Wet
inkomensvoorziening oudere werklozen en de beperking van de toegang tot de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (Wet werk en
zekerheid) (W12.13.0315/III).
8
Advies over de Miljoenennota 2014 (Kamerstukken II 2013/14, 33 750, nr. 3).
9
Memorie van toelichting, hoofdstuk 2.
10
Memorie van toelichting, hoofdstuk 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

4

In de punten hierna gaat de Afdeling nader in op de middelen en
instrumenten die ingevolge het gewijzigde voorstel beschikbaar worden
gesteld aan gemeenten. Zij twijfelt eraan of deze instrumenten afdoende
zullen zijn om de met het voorstel bij gemeenten belegde taken adequaat
uit te voeren.
1. Participatiewet en arbeidsmarkt
a. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
De Afdeling advisering van de Raad van State stelt terecht dat het succes
van de re-integratie-inspanningen van gemeenten niet alleen door
gemeenten zelf beïnvloed wordt, maar ook zal afhangen van ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. De Afdeling verwijst daarbij naar haar advies
over de Wet werk en zekerheid en naar haar eerdere advies over de
Miljoenennota 2014.
Zij geeft verder aan in de toelichting een beschouwing te missen over de
meer algemene aspecten van arbeidsmarktbeleid die op de effectuering
en effectiviteit van het re-integratiebeleid op gemeentelijk niveau van
invloed zijn.
Nederland verkeert op dit momenteel in een economische crisis met als
gevolg een sterk oplopende werkloosheid. Het werkloosheidspercentage
is in Nederland opgelopen van 3,7 procent sinds het begin van de
economische crisis in september 2008 (de val van Lehman Brothers) naar
8,6procent in september 2013. De achterblijvende binnenlandse bestedingen zijn het gevolg van de huizenmarktcrisis, vermogensverliezen en
onzekerheid rond het opgebouwde pensioenvermogen. De oorzaak van de
huidige economische crisis ligt daarom grotendeels buiten de invloedsfeer van het arbeidsmarktbeleid en een eenvoudige oplossing om de
werkloosheid aan te pakken is niet voorhanden. Dit heeft als implicatie dat
er geen eenvoudige oplossing voorhanden is om de werkloosheid te lijf te
gaan. De overheid kan de oorzaken van de crisis weliswaar niet
wegnemen, maar ziet het wel als een belangrijke taak om de gevolgen van
de crisis voor met name kwetsbare groepen te beperken en tegelijkertijd
maatregelen te nemen om de arbeidsmarkt voor te bereiden op de
uitdagingen voor de toekomst.
De Participatiewet grijpt aan op deze twee sporen van het kabinetsbeleid.
Ondanks een oplopende werkloosheid zijn er jaarlijks nog steeds meer
dan 900.000 baanvinders en ontstaan nog steeds iedere dag gemiddeld
2000 vacatures.
Vooral bij kwetsbare groepen, zoals jongeren, ouderen, mensen met een
(grote) afstand tot de arbeidsmarkt en mensen met een arbeidsbeperking,
blijft extra ondersteuning nodig om hen te begeleiden naar (nieuw) werk.
Daarom wordt vooral voor deze groepen een coherent pakket aan
maatregelen voorgesteld, waarbij individuele maatregelen elkaar
versterken en waarvoor het tempo en bestuursniveau zodanig worden
gekozen dat deze het meest optimaal uitpakken.
De Participatiewet is niet alleen bedoeld om kwetsbare groepen voor de
korte termijn te ondersteunen. Nadrukkelijk heeft de wet ook als doel om
de arbeidsparticipatie van de doelgroep voor de lange termijn te
vergroten. Dit is hard nodig met het oog op de gevolgen van de
vergrijzing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

5

Naar aanleiding van het advies van de Afdeling is daarom in hoofdstuk 2
van het Algemene deel van de toelichting over de algemene aspecten van
arbeidsmarktbeleid in relatie tot de nota van wijziging voor de Participatiewet in bovenbedoelde zin uitgebreid.
b. Voldoende banen?
De Afdeling is van mening dat in de periode tot 2018 de afspraken met
werkgevers over de structureel in totaal 125.000 extra banen de toename
van de gemeentelijke doelgroep, die 94.000 bedraagt, niet kunnen
opvangen.
Door de beoordeling op arbeidsvermogen van de mensen in de Wajong is
de toestroom in de nieuwe doelgroep in de periode tot 2018 hoog, daarna
neemt deze aanzienlijk af. Gemeenten leiden mensen niet alleen toe naar
de extra banen, maar zullen ze, zoals nu ook het geval is, waar mogelijk
toeleiden naar de reguliere arbeidsmarkt. Door de afspraak met
werkgevers komen de komende periode aanzienlijk meer banen ter
beschikking voor de doelgroep dan thans het geval is. Ter vergelijking: er
werken 28.600 mensen vanuit de Wajong in een reguliere baan en 25.400
mensen vanuit de Wajong via de Wsw11.
Gemeenten krijgen daarnaast de beschikking over het instrument beschut
werk. In de structurele situatie stelt het kabinet de gemeenten middelen
beschikbaar voor 30.000 beschut werkplekken. Ook deze plekken komen
beschikbaar voor de doelgroep van de Participatiewet.
Om de doelgroep te begeleiden naar werk, beschikken gemeenten over
een uitgebreid instrumentarium. Dat instrumentarium wordt met de
komst van de Participatiewet uitgebreid met de nieuwe vorm van
loonkostensubsidie en de hiervoor genoemde voorziening beschut werk.
Met behulp van loonkostensubsidie kunnen mensen met een arbeidsbeperking aan banen worden geholpen die anders voor hen onbereikbaar
zouden zijn geweest. Daarnaast beschikken gemeenten over andere
instrumenten, zoals werkplekaanpassingen, jobcoaches en de no-riskpolis.
Verder merkt de Afdeling op dat uit de toelichting niet is op te maken dat
in de jaren na 2018 de toename van de nieuwe gemeentelijke doelgroep
wel wordt opgevangen. In hoofdstuk 2 is aangegeven dat de gemeentelijke doelgroep na 2018 met circa 10.000 personen per jaar zal groeien.
Van dit aantal zullen circa 4000 mensen al bekend zijn bij de gemeente.
Het aantal extra banen dat op basis van de afspraken met sociale partners
in de markt- en overheidssector beschikbaar komt, groeit tussen 2018 en
2026 eveneens met ca. 10.000 per jaar tot het aantal van 125.000 is bereikt.
De Afdeling stelt terecht dat het daadwerkelijk beschikbaar komen van
banen voor de doelgroep van de Participatiewet belangrijk is. De
afspraken die het kabinet met de sociale partners heeft gemaakt zijn een
verbetering ten opzichte van de situatie bij het initiële wetsvoorstel
Werken naar vermogen, waarin deze garantstelling voor extra banen niet
bestond.
Verder is de afspraak uit het Sociaal Akkoord over de 35 Werkbedrijven
belangrijk om mensen naar werk toe te leiden. In de Werkbedrijven
werken gemeenten en sociale partners samen om mensen toe te leiden
naar de extra banen. Niet alleen op landelijk, maar ook op regionaal
niveau is daarmee de betrokkenheid van werkgevers gegarandeerd om de
mensen uit de doelgroep toe te leiden naar de door werkgevers
beschikbaar gestelde banen.

11

cijfers ultimo 2011, bron: Monitor Arbeidsparticipatie 2012.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

6

De Werkbedrijven zullen als schakel fungeren tussen de werkgever en de
mensen met een arbeidsbeperking die aan de slag worden geholpen. De
praktijk heeft in de afgelopen jaren geleerd dat het tot stand brengen van
een «match» tussen werkzoekende en werkgever geen sinecure is en tijd
vergt. Het vraagt inspanningen van de werkgevers, gemeenten, UWV en
de mensen zelf om werkzoekenden op de geschikte werkplek te plaatsen.
De betrokkenheid van deze partijen bij de Werkbedrijven vergroot de
kansen op plaatsing.
Naar aanleiding van het advies van de Afdeling is hoofdstuk 2 van het
Algemene deel van de toelichting over de extra banen waarvoor
werkgevers zich garant hebben gesteld in bovengenoemde zin uitgebreid.
Het doel van de Participatiewet is om zo veel mogelijk mensen, ook
mensen met een arbeidsbeperking, bij voorkeur via werk te laten
participeren in de samenleving. Het doel van de Participatiewet is niet om
iedereen naar werk toe te leiden. Voor een aantal mensen is dat niet of
nog niet mogelijk. Het doel van de wet is evenmin om mensen een
garantie op werk te geven. De Participatiewet creëert wel de randvoorwaarden om een substantieel deel van de doelgroep meer kansen te
geven op werk dan in de huidige situatie het geval is.
De afspraken uit het Sociaal Akkoord en de extra instrumenten zijn een
belangrijke aanvulling op de mogelijkheden die gemeenten al hadden om
het doel te bereiken om zoveel mogelijk mensen naar werk toe te leiden.
De Afdeling stelt de vraag waarom de quotumregeling die nog in
voorbereiding is, wel effectief zal zijn, als blijkt dat de werkgevers zich niet
aan de afspraken uit het Sociaal Akkoord houden. De quotumregeling is,
zoals de Afdeling ook aangeeft, bedoeld als «stok achter de deur». De
quotumregeling zal een wettelijke verplichting opleggen aan werkgevers.
Met deze regeling die als afzonderlijk wetsvoorstel bij de Tweede Kamer
zal worden ingediend, introduceert het kabinet een financiële prikkel voor
werkgevers om te voldoen aan de dan op hen rustende plicht. Hiermee
zullen werkgevers dan via een wettelijke plicht per individueel bedrijf
aangesproken worden om hun bijdrage te leveren aan het vergroten van
de werkgelegenheid voor mensen met een arbeidsbeperking.
2. Loonkostensubsidie en loondispensatie
In het oorspronkelijke voorstel voor de Wwnv was de introductie van het
instrument loondispensatie voorzien. Volgens de toelichting is er bij de
direct betrokkenen een groter draagvlak voor een loonkostensubsidie dan
voor het instrument loondispensatie en geeft loonkostensubsidie minder
bureaucratie.12
Bij de in het oorspronkelijke voorstel voor de Wwnv opgenomen
loondispensatie wordt de productiviteit (loonwaarde) van de werknemer
bepaald indien die lager is dan het wettelijk minimumloon (wml). De
werkgever betaalt de werknemer naar rato van die aldus bepaalde
loonwaarde en de gemeente vult het inkomen van de werknemer
vervolgens aan tot maximaal het wml. Er was expliciet bepaald dat de
geldelijke beloning voor arbeid door de gemeente werd verminderd tot de
loonwaarde, in afwijking van hetgeen bij en krachtens de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag is bepaald.13

12
13

Memorie van toelichting, hoofdstuk 4.
Het oorspronkelijk voorgestelde artikel 10c, eerste lid, Wwnv.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

7

Bij de loonkostensubsidie zoals thans voorgesteld, betaalt de werkgever
minimaal het wml of het toepasselijke cao-loon aan de werknemer en
draagt hij voorts de werkgeverslasten. De gemeente verleent een
loonkostensubsidie aan de werkgever ten bedrage van het verschil tussen
het wml en de loonwaarde.
Uit de toelichting blijkt dat de kosten van het instrument loonkostensubsidie voor werkgevers hoger zijn dan die van het instrument loondispensatie.14 Bij toepasselijkheid van een cao waarin afspraken over loon boven
wml zijn gemaakt zal de werkgever immers niet alleen de loonwaarde,
maar ook het verschil tussen wml en het cao-loon moeten vergoeden,
alsmede worden geconfronteerd met hogere werkgeverslasten die uit een
cao voortvloeien, zoals pensioenlasten. De toelichting vermeldt dat het
instrument loonkostensubsidie ook voor gemeenten duurder is dan
loondispensatie. Hiervoor is € 480 miljoen aan extra middelen
beschikbaar gesteld. Uit de toelichting wordt niet duidelijk waardoor deze
hogere kosten worden veroorzaakt. De Afdeling neemt aan dat die hogere
kosten het gevolg zijn van het feit dat anders dan bij loondispensatie altijd
aanvulling tot wml-niveau plaatsvindt en voorts van het feit dat
gemeenten ook een deel van de (hogere) werkgeverslasten voor hun
rekening nemen.
De Afdeling adviseert de toelichting op dit punt te verduidelijken.
De toelichting vermeldt dat toch de voorkeur is gegeven aan het
instrument loonkostensubsidie, omdat dit minder bureaucratie oplevert.
Het is de Afdeling niet op voorhand duidelijk waarom het voorgestelde
instrument van de loonkostensubsidie ondanks de hogere kosten
effectiever zou zijn dan dat van loondispensatie. Mede gelet op de
ervaringen met het instrument van de loondispensatie in de huidige
Wajong en een onlangs gehouden pilot15 wordt uit de toelichting niet
duidelijk waarom loonkostensubsidie een positiever effect zou hebben op
het aantal personen dat daadwerkelijk in dienst zal worden genomen.16
Daarbij komt dat het instrument loonkostensubsidie voor langdurig
werklozen, arbeidsongeschikten of herbeoordeelden met een grote
afstand tot de arbeidsmarkt, dat op 1 januari 2009 met de inwerkingtreding van Wet Stimulering Arbeidsparticipatie werd ingevoerd, is
afgeschaft.17 Reden voor de afschaffing was dat de toegevoegde waarde
van het instrument onvoldoende was komen vast te staan. Het gebruik
van de loonkostensubsidie was beperkt gebleven en daarnaast bleek dat
voor slechts 20% van de werkgevers die gebruik hebben gemaakt van het
instrument van de loonkostensubsidie deze loonkostensubsidie van
doorslaggevende betekenis was geweest bij het aannemen van een
14

Memorie van toelichting, hoofdstuk 10.
Tijdelijke wet pilot loondispensatie.
16
In de Wajong bestaat al langere tijd ervaring met het instrument loondispensatie. Het aantal
wajongers dat bij een reguliere werkgever met loondispensatie aan de slag is, neemt toe. Het
lijkt er daarbij op dat werken na een toekenning van loondispensatie duurzaam is, aldus UWV
(UWV memo 16 juli 2013, Wajongers aan het werk met loondispensatie). Uit de evaluatie van
een pilot met loondispensatie in het kader van Werken naar vermogen, is ook naar voren
gekomen dat het instrument loondispensatie een bruikbaar instrument kan zijn (Kamerstukken
II 2012/13, 29 817, nr. 126). De Afdeling wijst ook op de voorliggende toelichting, waarin wordt
vermeld dat de lopende loondispensatieafspraken voor wajongers zullen doorlopen, omdat
wanneer deze wajongers onder andere voorwaarden zouden moeten gaan werken, het risico
zou bestaan dat zij hun baan verliezen (toelichting, hoofdstuk 7).
17
Afschaffing van de bedoelde loonkostensubsidie vond plaats met de inwerkingtreding van de
Wet van 21 mei 2012 tot wijziging van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en
inkomen in verband met aanpassing van de dienstverlening van het Uitvoeringsinstituut
werknemersverzekeringen aan werkgevers en werkzoekenden en de opheffing van de Raad
voor werk en inkomen als publiekrechtelijke rechtspersoon met een wettelijke taak en van de
Werkloosheidswet en enige andere wetten in verband met de beëindiging van de inzet van het
re-integratiebudget Werkloosheidswet en van loonkostensubsidies (Stb. 2012, 224).
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

8

moeilijk plaatsbare werkzoekende. Ook bij re-integratiebedrijven was er
geen eenduidig beeld van de toegevoegde waarde van het instrument.
Vanwege het uitblijven van een duidelijk aantoonbare toegevoegde
waarde van het instrument van de loonkostensubsidie heeft de regering
besloten daarvoor geen nieuwe middelen beschikbaar te stellen.18
Gelet op het vorenstaande rijst de vraag wat, uit een oogpunt van efficiënt
gebruik van publieke middelen, de inzet rechtvaardigt van extra middelen
van € 480 miljoen die met deze keuze samenhangt. Dit geldt volgens de
Afdeling te meer omdat die middelen niet ingezet zullen kunnen worden
voor kosten van de begeleiding die gemaakt zullen moeten worden om tot
een succesvolle participatie van deze groepen te komen.
Voorts merkt de Afdeling op dat, anders dan bij het instrument van de
loondispensatie, het wml, onderscheidenlijk de cao, van toepassing is op
de met de werknemer gesloten arbeidsovereenkomst. Dit leidt er temeer
toe dat de werkgever alleen bereid zal zijn de werknemer in dienst te
nemen indien langdurige zekerheid wordt gegeven over de beschikbaarheid van loonkostensubsidie voor de desbetreffende werknemer.19
Het is de vraag of die zekerheid met het voorstel in voldoende mate wordt
geboden.
Gelet op het voorgaande is de Afdeling niet overtuigd van de keuze voor
het instrument loonkostensubsidie in plaats van loondispensatie. Zij
adviseert in de toelichting de gemaakte keuze nader te bezien, en de nota
van wijziging aan te passen.
2. Loonkostensubsidie en loondispensatie
Voor het instrument loonkostensubsidie is 480 miljoen euro aan extra
middelen beschikbaar gesteld. Het is de Afdeling niet duidelijk waardoor
de hogere kosten voor loonkostensubsidie worden veroorzaakt. De
Afdeling adviseert de toelichting op dit punt te verduidelijken. Het advies
van de Afdeling geeft het kabinet aanleiding de toelichting bij de nota van
wijziging op dit punt verder te verduidelijken.
De Afdeling is niet overtuigd van de keuze voor het instrument loonkostensubsidie in plaats van loondispensatie. Het is de Afdeling niet duidelijk
waarom dit duurdere instrument effectiever zou zijn dan loondispensatie.
De Afdeling wijst daarbij op de ervaringen met loondispensatie in de
Wajong en de Tijdelijke wet pilot loondispensatie. Ook wijst de Afdeling
op het feit dat het instrument loonkostensubsidie dat met de Wet
Stimulering Arbeidsparticipatie werd ingevoerd, weer is afgeschaft omdat
de toegevoegde waarde ervan onvoldoende was komen vast te staan. De
Afdeling adviseert in de toelichting de gemaakte keuze nader te bezien, en
de nota van wijziging aan te passen.
Zowel met het instrument loonkostensubsidie als het instrument
loondispensatie kan prima het doel bereikt worden om meer mensen aan
het werk te krijgen bij reguliere werkgevers. Ieder van de twee methoden
heeft voor- en nadelen. De keuze voor loonkostensubsidie is ingegeven
door het feit dat draagvlak bij de partijen die er daadwerkelijk bij
betrokken zijn, doorslaggevend is.

18
19

Kamerstukken II 2011/12, 33 065, nr. 3, paragraaf 2.4.4.
De VNG wijst hier ook op in haar commentaar van 8 augustus 2013 (kenmerk
BAW1/U201301093) op de nota van wijziging. Het gaat daarbij niet alleen om zekerheid binnen
de desbetreffende gemeente, maar ook om bijvoorbeeld de situatie dat de werknemer verhuist
naar een andere gemeente of bij gemeentelijke herindeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

9

Het kabinet koos aanvankelijk, in het regeerakkoord, voor loondispensatie.
Bij loondispensatie kan de werkgever iemand namelijk het loon betalen
dat correspondeert met zijn verdiencapaciteit onder WML. De werkgever
draagt ook overige lasten af naar rato van het loon. De inkomensondersteuning die bovenop het loon wordt gegeven is weliswaar afhankelijk
van de loonhoogte, maar deze uitkering wordt geen onderdeel van het
loon. Deze systematiek zet de werknemer aan tot het maximeren van zijn
verdienvermogen. Loondispensatie is tevens een voordeliger instrument.
Zowel sociale partners als gemeenten hebben echter een voorkeur voor
loonkostensubsidie en dragen daarvoor een aantal argumenten aan.
Het voornaamste voordeel van loonkostensubsidie dat daarbij naar voren
komt betreft het feit dat de werknemer overeenkomstig de van toepassing
zijnde collectieve arbeidsovereenkomst dan wel conform de Wet
minimumloon en minimumvakantiebijslag wordt beloond en dat op deze
beloning ook de sociale zekerheid en de pensioenopbouw van de
werknemer worden gebaseerd. Dit sluit aan bij het uitgangspunt om ook
mensen met arbeidsbeperkingen een volwaardige positie op de arbeidsmarkt te bieden. De werknemer heeft bij de inzet van het instrument
loonkostensubsidie één inkomstenbron, namelijk het loon dat hij ontvangt
van de werkgever. Dit biedt hem meer overzicht en leidt tot minder
administratieve belasting. Verder heeft het instrument loonkostensubsidie
als voordeel dat het minder administratieve handelingen voor de
werkgever en gemeenten met zich meebrengt. Werkgevers hoeven geen
aparte loonadministratie op te zetten. Voor gemeenten is de toepassing
van het instrument loonkostensubsidie eenvoudiger en minder bureaucratisch. Zij krijgen daardoor meer beleidsruimte. Anders dan bij loondispensatie hoeven gemeenten bij de inzet van loonkostensubsidie immers in
principe geen aanvullende uitkering te berekenen. Bij de inzet van
loondispensatie zou een specifieke aanvullende uitkering moeten worden
bepaald, waarvan de vaststelling zou afwijken van die van de reguliere
bijstand. Bij loonkostensubsidie krijgt de werknemer het loon van de
werkgever. In principe is dan geen aanvullende bijstand nodig. Indien wel
bijstand nodig is, is dat reguliere bijstand die op de voor gemeenten
bekende wijze kan worden vastgesteld. Dit is voor gemeenten eenvoudiger. Onder meer vanwege deze redenen hebben gemeenten een
voorkeur voor het instrument loonkostensubsidie.
De keuze voor loonkostensubsidie staat niet op zichzelf. Deze is gemaakt
in het licht van het totaal aan gemaakte afspraken in het sociaal akkoord.
Naast de keuze voor loonkostensubsidie, stellen werkgevers in de
marktsector en de publieke sector zich met de afspraken in het sociaal
akkoord garant voor 125.000 extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking. Daarmee bieden werkgevers deze mensen een wezenlijk
perspectief op arbeidsparticipatie. Draagvlak en gedeelde verantwoordelijkheid zijn essentiële voorwaarden voor een succesvolle aanpak.
In reactie op de opmerkingen van de Afdeling over de afschaffing van het
instrument loonkostensubsidie dat met de Wet Stimulering Arbeidsparticipatie (Wet STAP) werd ingevoerd, wordt opgemerkt dat deze vorm van
loonkostensubsidie wezenlijk verschilt van de loonkostensubsidie die in
deze nota van wijziging wordt voorgesteld. De loonkostensubsidie op
basis van de Wet STAP werd op 1 januari 2009 ingevoerd binnen het
UWV-domein ten behoeve van langdurig werklozen, arbeidsongeschikten
en herbeoordeelden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Deze
doelgroep komt niet overeen met de doelgroep voor loonkostensubsidie
zoals gedefinieerd in de Participatiewet. De doelgroep van de Participatiewet wordt gevormd door mensen uit de gemeentelijke populatie met
verminderde productiviteit. Daarbij komt dat de loonkostensubsidie uit de
Wet STAP een ander karakter had. Zo bedroeg de loonkostensubsidie uit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

10

de Wet STAP standaard 50 procent van het wettelijk minimumloon en kon
de subsidie voor maximaal een jaar worden toegekend. De loonkostensubsidie voor de Participatiewet bedraagt het verschil tussen het wettelijk
minimumloon en de loonwaarde van een werknemer, en kan bovendien
structureel worden toegekend. De reden voor de afschaffing van het
instrument loonkostensubsidie uit de Wet STAP was -zoals de Afdeling
terecht aangeeft- dat de toegevoegde waarde van het instrument
onvoldoende was komen vast te staan. Dat hield voor de Wajongpopulatie
ook verband met het feit dat UWV voor hen reeds beschikte over het
instrument loondispensatie. Het gebruik van loonkostensubsidie uit de
wet STAP was beperkt en voor slechts 20 procent van de werkgevers was
de loonkostensubsidie van doorslaggevende betekenis geweest bij het
aannemen van moeilijk plaatsbare werkzoekenden. Het kabinet verwacht,
mede gezien de afspraken in het sociaal akkoord en de doelgroep, dat het
gebruik van loonkostensubsidie door gemeenten in de Participatiewet
substantieel zal zijn. Het kabinet heeft er vertrouwen in dat het instrument
loonkostensubsidie zoals dat is vormgegeven in de Participatiewet, het
structurele karakter ervan en bovendien het draagvlak voor het instrument
door alle betrokken partijen, bijdragen aan het doel van de Participatiewet:
mensen met een arbeidsbeperking zo veel mogelijk naar vermogen laten
participeren op de arbeidsmarkt.
De Afdeling vraagt zich af of met het voorstel voor loonkostensubsidie de
werkgever voldoende zekerheid wordt geboden over langdurige beschikbaarheid van loonkostensubsidie. De Afdeling verwijst daarbij in een
voetnoot naar commentaar van de VNG van 8 augustus 2013 op de nota
van wijziging, waarin het gaat om zekerheid binnen de desbetreffende
gemeente en ook om zekerheid bij verhuizing naar een andere gemeente.
Het kabinet wijst erop dat een besluit tot toekenning van loonkostensubsidie geldt zolang een werknemer tot de doelgroep loonkostensubsidie
behoort. Als wordt vastgesteld dat een werknemer niet meer tot de
doelgroep loonkostensubsidie behoort, wordt het besluit ingetrokken.
Wanneer een werknemer die met loonkostensubsidie in een dienstbetrekking werkt, verhuist naar een andere gemeente, blijft het college van
de gemeente die het besluit tot toekenning van loonkostensubsidie
oorspronkelijk nam voor de duur van die dienstbetrekking verantwoordelijk voor de doelgroepvaststelling, de periodieke loonwaardebepaling
en de vaststelling van de loonkostensubsidie. Het college van deze
gemeente blijft ook verantwoordelijk voor de betaling van de loonkostensubsidie aan de werkgever waarmee de dienstbetrekking is overeengekomen. Hiermee wordt juist beoogd te voorkomen dat een werkgever bij
verhuizing van een werknemer naar een andere gemeente te maken krijgt
met een andere lokale benadering.
In het financiële kader van de Participatiewet is er tot slot rekening mee
gehouden dat gemeenten mensen langdurig zullen moeten ondersteunen
via de inzet van loonkostensubsidies. Gemeenten mogen de inzet van
loonkostensubsidies betalen uit het inkomensdeel van de participatiewet.
Naar aanleiding van de afspraken in het sociaal akkoord heeft het kabinet
een bedrag oplopend tot 480 miljoen euro structureel hieraan toegevoegd. Via de macrosystematiek van het inkomensdeel wordt bij de
berekening van het macrobudget rekening gehouden met de feitelijke
uitgaven aan loonkostensubsidies. Op deze manier is geborgd dat
gemeenten loonkostensubsidies structureel kunnen verstrekken aan
werkgevers.
Naar aanleiding van het advies van de Afdeling heeft het kabinet de
toelichting van de nota van wijziging verder verduidelijkt in bovengenoemde zin.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

11

3. Wsw
In het voorstel voor de Wwnv was een verplichting tot instandhouding
van Wsw-voorzieningen (en -banen) opgenomen. De instandhoudingsverplichting zou gemeenten in financiële problemen kunnen brengen, omdat
deze sector als geheel verlies maakt door een combinatie van tekortschietende productiviteit en relatief hoge beloningen en door financieringsproblemen bij Wsw-pensioenen.
In de nu voorliggende nota van wijziging vervalt de instandhoudingsverplichting en wordt de instroom vanaf 1 januari 2015 stopgezet. In de
financiering wordt hiermee rekening gehouden door deze relatief
langzaam af te bouwen. Daarbij komt een (oplopende) efficiencykorting.
Zoals al in de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer aan
de orde is gesteld, zullen veel gemeenten worden gedwongen tot
maatregelen in verband met de bestaande beloningsstructuren in relatie
tot de productiviteit en winstgevendheid van deze voorzieningen.20
Daarbij kan gedacht worden aan herstructurering van bedrijven, alsook
aan het binnen het kader van de gemaakte afspraken over arbeidsvoorwaarden rationaliseren van beloningen en eventueel aan herkeuringen.
Ook is denkbaar dat cao-overleg tot aanpassing van beloningsstructuren
leidt.
Het stopzetten van de instroom in de Wsw roept de vraag op welk
perspectief er bestaat voor de voortzetting van de bestaande
Wsw-voorzieningen. Zij zullen immers worden geconfronteerd met een
afnemend en vergrijzend werknemersbestand, veelal met relatief hoge
(loon)kosten. Ook zullen zij een oplossing moeten vinden voor de
pensioenproblematiek, die wordt versterkt door het steeds ouder
wordende bestand met steeds minder actieve deelnemers.
Voorts merkt de Afdeling op dat de instandhouding van de
Wsw-voorzieningen een fors beslag legt op de mogelijkheden van
gemeenten om de verschillende participatiedoelstellingen te bereiken.
Blijkens de toelichting21 slokt het Wsw-budget voor lange tijd een zeer
groot deel van het budget op dat beschikbaar is voor de participatietaken
(dat budget bedraagt thans ruim € 2,3 miljard en wordt in langzame
stappen afgebouwd naar nihil; in 2018 bedraagt het budget nog ruim
€ 1,7 miljard). Die middelen kunnen derhalve niet worden gebruikt voor
de nieuwe instrumenten, terwijl de doelgroep voor gemeenten sterk
toeneemt. Dit betekent dat voor een lange periode veel geld opgaat aan
een klein deel van de doelgroep van gemeenten.
Nu het hoofdzakelijk loonkosten betreft, zijn er nauwelijks andere
mogelijkheden beschikbaar dan het aanpassen van de beloningsstructuren, inclusief pensioenen, of het beëindigen van de desbetreffende
Wsw-activiteiten. De toelichting gaat niet in op de vraag op welke wijze
gemeenten daadwerkelijk de kosten van de Wsw kunnen beheersen,
mede om te voorkomen dat onvoldoende middelen beschikbaar zullen
zijn voor de andere doelgroepen. Het gaat daarbij niet alleen om de
loonkostensubsidies, maar in het bijzonder ook om de kosten van
begeleiding die gemaakt moeten worden om tot succesvolle participatie
van deze kwetsbare doelgroepen te komen. Die subsidies en begeleiding
kunnen niet worden betaald, indien het niet lukt de kosten voor de Wsw te
beheersen en af te bouwen.

20
21

Zie onder andere Kamerstukken II 2011/12, 33 161, nr. 4.
Memorie van toelichting, hoofdstuk 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

12

De Afdeling adviseert de problematiek rond de Wsw-voorzieningen nader
te bezien en de nota van wijziging aan te passen.
3. Wet sociale werkvoorziening (Wsw)
De Afdeling vraagt zich af welk perspectief er bestaat voor de voortzetting
van de bestaande Wsw-voorzieningen, bij een afnemend en een
vergrijzend Wsw-bestand. De Afdeling vraagt daarbij ook aandacht voor
de pensioenproblematiek.
Met de Participatiewet wordt de instroom in de Wsw afgesloten. De
mensen die al op basis van de Wsw werkzaam zijn, behouden hun
wettelijke rechten en plichten. Het Rijk beëindigt geen dienstbetrekkingen.
Het kabinet is van mening dat gemeenten voldoende mogelijkheden
hebben om het werk van mensen met een Wsw-dienstbetrekking te
blijven organiseren. Gemeenten hebben beleidsvrijheid in de wijze
waarop zij de uitvoering van de Wsw vormgeven. Veel gemeenten hebben
er voor gekozen de uitvoering van de Wsw via een sw-bedrijf te organiseren. Deze bedrijven hebben expertise opgebouwd om mensen met een
arbeidsbeperking aan de slag te helpen, zowel intern als extern bij een
reguliere werkgever.
Met de Participatiewet en het afsluiten van de Wajong voor mensen met
arbeidsvermogen, worden gemeenten verantwoordelijk voor een grotere
groep mensen met een arbeidsbeperking. Gemeenten krijgen daarvoor
onder andere de beschikking over de nieuwe instrumenten loonkostensubsidie en de participatievoorziening beschut werk. Gemeenten hebben
beleidsvrijheid bij de wijze waarop zij het aan de slag helpen van mensen
met een arbeidsbeperking organiseren. Het staat gemeenten vrij om de
door de sw-bedrijven opgebouwde expertise daarbij in te zetten en de
sw-bedrijven te betrekken. Ook nu al zijn er gemeenten die sw-bedrijven
inzetten voor de re-integratie van de gemeentelijke doelgroep.
Sociale partners zijn verantwoordelijk voor afspraken over de financiering
van de Wsw-pensioenen. Het Rijk heeft daar geen rol in. Wel is het kabinet
in overleg met de VNG over de precieze gevolgen van de Participatiewet
voor de pensioenlasten. Het kabinet is bereid te bezien welk effect op de
pensioenlasten uitgaat door de voorziene afsluiting van de instroom in de
Wsw en in overleg met de VNG om tot een oplossing te komen.
Verder merkt de Afdeling op dat het Wsw-budget voor lange tijd een groot
deel van het participatiebudget opslokt. De middelen voor het zittend
bestand Wsw kunnen niet ingezet worden voor nieuwe instrumenten
terwijl de doelgroep voor gemeenten sterk toeneemt.
Na invoering van de Participatiewet bestaat de voeding van het participatiebudget uit het huidige participatiebudget (548 miljoen euro, zowel in
2018 als structureel) en het huidige Wsw-budget, dat ruim drie maal zo
groot is als het huidige participatiebudget. Aan het budget worden
geleidelijk de re-integratiemiddelen
Wajong van het UWV toegevoegd (in 2018: 75 miljoen euro, structureel:
111 miljoen euro) en de middelen voor de no-riskpolis (in 2018: 26 miljoen
euro, structureel:
40 miljoen euro). Vanaf 2015 beschikken de gemeenten over één ontschot
participatiebudget. Daarnaast worden met de afname van het
Wsw-bestand niet alle Wsw-middelen uit het participatiebudget
ontrokken. Er blijven middelen van het afnemende Wsw-budget voor
begeleiding van de gemeentelijke doelgroep in het participatiebudget (in
2018: 92 miljoen euro, structureel 503 euro: miljoen). Daarmee kunnen
gemeenten (onder andere) mensen die geen toegang meer hebben tot de
Wsw begeleiden naar beschut werk of een baan bij een reguliere
werkgever. Tabel 10 in hoofdstuk 10 van het algemene deel van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

13

toelichting geeft een totaal overzicht van de voeding van het participatiebudget. In de structurele situatie hebben gemeenten de beschikking over
opgeteld € 1,2 miljard in het participatiebudget. Behalve middelen voor
begeleiding, krijgen gemeenten ook via het Inkomensdeel van de
Participatiewet (I-deel) middelen ter beschikking om mensen aan het werk
te helpen, die niet meer de Wsw kunnen instromen.
De Afdeling merkt op dat de toelichting niet ingaat op de vraag op welke
wijze gemeenten daadwerkelijk de kosten van de Wsw kunnen beheersen,
mede om te voorkomen dat onvoldoende middelen beschikbaar zullen
zijn voor de andere doelgroepen.
Gemeenten hebben volledige beleidsvrijheid in het organiseren van het
werk voor mensen met een Wsw-indicatie. Zoals ook in de toelichting is
vermeld, wordt erkend dat het tempo van de korting per Wsw-plek onder
de WWNV te hoog was. Daarom is in het Regeerakkoord afgesproken dat
deze korting een jaar later zou ingaan (toen nog per 1 januari 2014) en dat
deze korting over zes jaar zou worden verspreid in plaats van over drie
jaar. In het Sociaal Akkoord is de efficiencykorting nog een jaar uitgesteld
naar 2015. Het uitstel en de spreiding van de efficiencykorting levert
gemeenten ten opzichte van de WWNV een voordeel op van 1 miljard
euro in de periode 2013–2019. Daarnaast raamt het kabinet de autonome
uitstroom uit de Wsw behoedzamer ten opzichte van WWNV, zodat
gemeenten geen risico lopen op een langzamere afname van het zittend
bestand dan geraamd. Ook deze behoedzamere veronderstellingen voor
de uitstroom leveren gemeenten meer ruimte op.
Een recent onderzoek in opdracht van brancheorganisatie Cedris bevestigt
dat er mogelijkheden zijn om efficiënter te werken in de sociale werkvoorziening en beschrijft deze mogelijkheden22. Ook de VNG ziet mogelijkheden efficiënter te werken in de sociale werkvoorziening, maar schetst
daarbij diverse onzekerheden. De financiële zorgen van de VNG worden
serieus genomen. Daarom ontwikkelt het kabinet in overleg met de VNG
een «thermometer» om zo jaarlijks de ontwikkelingen te volgen en zo een
beeld te krijgen of de onderliggende aannames voor de berekening van de
financiële middelen voor het Wsw zittend bestand hierop aansluiten. Het
kabinet zal hierover met VNG in gesprek blijven. Het ministerie van SZW
ondersteunt daarnaast de sw-sector via een ondersteuningsprogramma
om de bedrijfsvoering te versterken. Cedris gaat dit programma uitvoeren.
Naar aanleiding van het advies is in hoofdstuk 6 van de toelichting nader
ingegaan op de wijze waarop het kabinet gemeenten ondersteunt bij het
realiseren van de efficiencykorting.
4. Beschut werken
In verband met het stopzetten van de instroom in de Wsw voorziet het
voorstel in de introductie van een nieuwe voorziening beschut werk. In
artikel 10b (artikel I, onder F) van het voorstel voor een Participatiewet is
bepaald dat beschut werk de vorm moet hebben van een dienstbetrekking. Voorts vermeldt de toelichting dat de beloning van werknemers
met een dienstbetrekking beschut werk geschiedt volgens de cao van de
branche waarin zij werkzaam zijn, dan wel – als er geen cao van
toepassing is – het wml. Dit betekent dat, afhankelijk van de cao die van
toepassing is, de deelnemers aan beschut werken op verschillende
inkomensniveau’s worden ingeschakeld. De op hen van toepassing zijnde
loonkostensubsidie bedraagt maximaal 70% wml. In afwijking van de
reguliere loonkostensubsidie is geen sprake van een jaarlijkse loonwaar22

Robert Capel, Optimalisatie verdienvermogen, juni 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

14

debepaling, maar kan worden volstaan met het eens in de drie jaar
bepalen van de loonwaarde.
Bij de voorziening beschut werken gaat het om personen die uitsluitend in
een beschutte omgeving onder aangepaste omstandigheden mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben. Het gaat volgens de toelichting om
mensen die door hun lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen een zodanige mate van begeleiding en aanpassing nodig hebben,
dat van een reguliere werkgever niet mag worden verwacht dat hij deze
mensen in dienst neemt.23 Blijkens de toelichting is toch gekozen voor de
eis van een dienstbetrekking, om beschut werk te onderscheiden van de
dagbesteding in de AWBZ, en omdat bij beschut werk wel sprake is van
loonvormende arbeid.24
Nu het hier gaat om mensen die door hun beperkingen een zodanige
mate van begeleiding en aanpassing nodig hebben, dat van een reguliere
werkgever niet mag worden verwacht dat hij deze mensen in dienst
neemt, zoals de toelichting stelt, roept dit volgens de Afdeling de vraag op
of beschut werk door deze groep in het algemeen niet meer de kenmerken
zal hebben van dagbesteding dan van loonvormende arbeid. Er kan
immers van de werkgever nu juist niet worden verwacht dat hij deze
mensen in dienst neemt. De vraag is of het wettelijke vereiste van een
dienstbetrekking, zoals het voorstel voorschrijft, niet te belemmerend zal
werken voor het functioneren van de voorziening.25 De Afdeling twijfelt er
daarom aan, gelet op de doelstelling van activering van ook deze groep
met een zeer beperkte productiviteit, of het in de rede ligt wettelijk te
bepalen dat sprake is van een dienstbetrekking, en of het niet meer voor
de hand zou liggen dit aan de praktijk over te laten. Indien toch de
verplichting van een dienstbetrekking onvermijdelijk is, rijst de vraag hoe
wordt voorkomen dat voor deze categorie loonniveaus ontstaan die
bezwarend zijn voor gemeenten.
Voorts wijst de Afdeling op een aantal voorwaarden die ingevolge het
voorstel zullen gelden voor beschut werken. Zo geldt het wml, onderscheidenlijk de arbeidsvoorwaarden die in een geldende cao zijn
opgenomen en bedraagt de loonkostensubsidie maximaal het verschil
tussen de loonwaarde en het wml. Daarmee verschillen de voorwaarden
waaronder de doelgroep beschut werk aan werk geholpen moet worden
niet wezenlijk van die welke gelden voor de reguliere doelgroep van
gemeenten. Het roept de vraag op waarom een werkgever van wie in dit
opzicht niets mag worden verwacht, bereid zou zijn deze personen in
dienst te nemen in plaats van anderen die tot de reguliere doelgroep
behoren.
Verder merkt de Afdeling op dat ook wanneer de voorziening niet bij een
reguliere werkgever maar bij de gemeente zelf wordt uitgevoerd, de
genoemde voorwaarden ertoe leiden dat deze voorziening relatief hoge
kosten meebrengt. Gelet op de budgettaire beperkingen waarmee
gemeenten worden geconfronteerd en het karakter van de voorziening,
twijfelt de Afdeling eraan of op deze wijze publieke middelen adequaat
worden gebruikt en of het niet meer voor de hand zou liggen de
beloningsstructuur af te stemmen op het karakter van de voorziening en
op de productiviteit van de betrokkenen.
Gelet op het vorenstaande adviseert de Afdeling de bovengenoemde
voorwaarden voor de voorziening beschut werken alsnog dragend te
motiveren en zo nodig de nota van wijziging aan te passen.
23

Memorie van toelichting, hoofdstuk 5.
Memorie van toelichting, hoofdstuk 5.
25
Zie in dit verband ook het commentaar van de VNG van 8 augustus 2013 op de nota van
wijziging.
24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

15

4. Beschut werken
De Afdeling vraagt zich af of beschut werk door deze groep in het
algemeen niet meer lijkt op een vorm van dagbesteding dan van
loonvormende arbeid. Zij koppelt deze vraag aan het feit dat het gaat om
mensen die door hun beperking een zodanige mate van begeleiding en
aanpassing van het werk nodig hebben, dat van een reguliere werkgever
niet mag worden verwacht dat hij deze mensen in dienst neemt. De
Afdeling twijfelt er daarom aan, gelet op de doelstelling van activering
van deze groep met een zeer beperkte productiviteit, of het in de rede ligt
wettelijk te bepalen dat sprake is van een dienstbetrekking.
In het Regeerakkoord is afgesproken dat beschut werk niet meer, zoals bij
de WWNV nog wel voorzien was, onder de vlag van de Wsw en in de
vorm van een Wsw dienstbetrekking plaatsvindt. Gemeenten krijgen
beleidsvrijheid bij het inrichten van beschut werk, waarbij zij gebruik
kunnen maken van dezelfde instrumenten als voor de rest van de
gemeentelijke doelgroep. Dit biedt gemeenten veel ruimte voor de
inrichting van beschut werk binnen een samenhangende participatiebenadering. Beschut werk kenmerkt zich door een hoge mate van (structurele)
ondersteuning en aanpassing van het werk. Of iemand in aanmerking
komt voor beschut werk, zegt niet per definitie iets over de mate van
productiviteit van deze persoon. De voorziening is juist bedoeld voor
mensen die met deze (structurele) ondersteuning wel in staat zijn om
loonvormende arbeid te verrichten. Het kabinet vindt de constructie van
een dienstbetrekking hiervoor passend. Dit, alsook dat mensen die
beschut werk doen daadwerkelijk productieve en loonvormende arbeid
leveren, onderscheidt de voorziening beschut werk van dagbesteding in
de AWBZ.
Naar aanleiding van het advies van de Afdeling zijn in hoofdstuk 5 van de
toelichting de nadere overwegingen voor het verplicht invullen van de
participatievoorziening beschut werk via een dienstbetrekking uitgebreid.
De Afdeling constateert dat de instrumenten die gemeenten kunnen
inzetten voor het organiseren van beschut werk niet verschillen van de
instrumenten die gemeenten kunnen inzetten voor de overige doelgroep.
Dit roept bij haar de vraag op waarom een werkgever bereid zou zijn deze
persoon in dienst te nemen in plaats van andere mensen die tot de
reguliere doelgroep behoren. Wanneer de voorziening niet bij een
reguliere werkgever maar bij de gemeenten zelf wordt uitgevoerd, leiden
genoemde voorwaarden tot relatief hoge kosten voor gemeenten. De
Afdeling vraagt hoe, indien de verplichting van een dienstbetrekking
onvermijdelijk is, wordt voorkomen dat voor deze categorie loonniveaus
ontstaan die bezwarend zijn voor gemeenten. De Afdeling twijfelt eraan of
het niet meer voor de hand zou liggen de beloningsstructuur af te
stemmen op het karakter van de voorziening en de productiviteit van de
betrokkene.
De Afdeling constateert terecht dat de instrumenten die gemeenten voor
het organiseren van beschut werk kunnen inzetten niet verschillen van de
instrumenten voor de overige doelgroepen. Bij de inzet van loonkostensubsidie kunnen gemeenten vanuit het I-deel het verschil financieren
tussen de loonwaarde en het wettelijk minimumloon. Als het cao-loon
hoger is, dan is dit voor rekening van de werkgever. Aandachtspunt hierbij
is dat de aanvulling tot het cao-loon niet ten koste mag gaan van het
aantal plekken (in de structurele situatie 30.000) voor beschut werk,
waarop de financiering voor deze voorziening is gebaseerd. Het maken
van cao-afspraken is een zaak waarin werknemers en werkgevers
(waaronder gemeenten) gezamenlijk aan zet zijn. Werkgevers, en dus ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

16

gemeenten, kennen het belang om het cao-loon voor deze groep zo dicht
mogelijk bij het wettelijk minimumloon te houden. Het kabinet heeft hierin
geen beslissende rol. Wel heeft het kabinet daarom in de brief van 11 april
2013 over het sociaal akkoord gewezen op het belang dat het cao-loon
voor deze groep zo dicht mogelijk bij het wettelijk minimumloon ligt.
5. Decentralisatie en samenwerking
Het voorstel gaat uit van een versterking van de financiële verantwoordelijkheid en regiefunctie van gemeenten op het terrein van re-integratie.26
Tegelijkertijd vermeldt de toelichting dat werkgevers niet met iedere
afzonderlijke gemeente zaken kunnen en willen doen.27 Gemeenten
worden daarom verplicht (op grond van de Wet SUWI) samen te werken
op het niveau van de 35 arbeidsmarktregio’s. Daarnaast voorziet het
voorgestelde artikel 8b Participatiewet in de mogelijkheid dat bij
algemene maatregel van bestuur gebieden worden aangewezen
waarbinnen colleges voor de uitvoering van taken samenwerken. Voorts
kunnen regels worden gesteld over de vorm van samenwerking.
In dit verband wijst de Afdeling op een paradox, inhoudende dat waar
beoogd wordt door middel van decentralisatie taken dichter bij de burger
te laten uitvoeren, dit in de praktijk gepaard gaat met gemeentelijke
schaalvergroting, in eerste instantie vooral via verplichte samenwerkingsverbanden, waardoor het bestuur fysiek centraliseert en daarmee juist
verder van de burger af komt te staan.28
Ook betekent de verplichte bovenlokale samenwerking dat de regiefunctie
van individuele gemeenten beperkter wordt. Door de verplichte samenwerking zal hun invloed op de beleidskeuzes en de bijbehorende kosten
immers kleiner zijn, terwijl de kosten wel voor rekening van de individuele
gemeenten komen. Dit roept spanning op met het uitgangspunt van het
voorstel, te weten dat gemeenten verantwoordelijk zijn en kunnen worden
gehouden (ook financieel) voor het succes dat zij met hun
re-integratieaanpak bereiken.
Hoewel de Afdeling onderkent dat samenwerking tussen gemeenten
nodig is, met name waar het gaat om bovenlokale, vaak gespecialiseerde
voorzieningen, valt echter, gelet op de regierol en (budgettaire) verantwoordelijkheid van gemeenten, niet op voorhand in te zien waarom de
benodigde samenwerking niet door gemeenten zelf vorm gegeven kan
worden. De Afdeling merkt voorts op dat het interbestuurlijk toezicht, in
het bijzonder de regeling van de taakverwaarlozing, voldoende zou
moeten zijn om gemeenten die de vereiste resultaten niet bereiken,
daarop aan te spreken. Naar het oordeel van de Afdeling is het verplicht
stellen van bepaalde samenwerkingsvormen dan ook eerst – als stok
achter de deur – aan de orde als ontoelaatbare knelpunten zouden
ontstaan die niet anders dan door het stellen van nadere regels kunnen
worden ondervangen.
Voorts merkt de Afdeling op dat de (wettelijk) verplichte samenwerkingsverbanden bij de onderscheiden decentralisaties verschillend worden
samengesteld. Zo is in het voorstel voor de Jeugdwet ook voorzien in
mogelijke gedwongen bovengemeentelijke samenwerking. Vooralsnog is
niet verzekerd dat deze verschillende vormen van bovengemeentelijke

26

Memorie van toelichting, hoofdstuk 1.
Memorie van toelichting, hoofdstuk 3.
28
Zie ook het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van 20 december 2012
betreffende de Derde periodieke beschouwing interbestuurlijke verhoudingen (W04.12.0239/I)
en de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden aan de
Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 19 februari 2013 inzake decentralisaties (kenmerk 2013–0000108917).
27

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

17

samenwerking op elkaar worden afgestemd. De per wettelijke regeling
van bovenaf opgelegde samenwerkingsverbanden leiden in hun geheel
tot een lappendeken, zonder dat gemeenten in staat zijn of worden
gesteld – omdat het gaat om verplichte samenwerking – tot afstemming
ervan te komen. Dit doet niet alleen afbreuk aan de regierol van
gemeenten, maar ook aan de beoogde integraliteit van de verschillende
beleidsterreinen in het sociale domein.29
De Afdeling adviseert in de toelichting nader op het vorenstaande in te
gaan en zo nodig de nota van wijziging aan te passen.
5. Decentralisatie en samenwerking
De Afdeling wijst op de paradox dat decentralisatie beoogt taken dichter
bij de burger te laten uitvoeren, terwijl dit in de praktijk gepaard gaat met
schaalvergroting waardoor het bestuur verder van de burger komt af te
staan. Hoewel de Afdeling onderkent dat samenwerking tussen
gemeenten nodig is, stelt zij vast dat de regiefunctie van gemeenten
beperkter wordt door verplichte bovenlokale samenwerking. Tot slot
vreest de Afdeling een lappendeken van samenwerkingsverbanden omdat
deze verschillen per decentralisatie.
Ook voorafgaand aan de invoering van de Participatiewet hebben
gemeenten de taak en verantwoordelijkheid om congruentie te vinden en
samen te werken bij de uitvoering van hun taken in het sociaal domein.
Hiervoor zijn, zoals de Afdeling ook opmerkt, regels opgenomen in de Wet
SUWI. In dat kader gaat het ook om de samenwerking met UWV op het
terrein van werkgeversdienstverlening en arbeidsbemiddeling.
Het kabinet streeft naar congruente regio’s in het brede sociale domein
(Jeugdwet en Wmo), maar gaat er daarbij vanuit dat reeds bestaande,
goed functionerende samenwerkingsverbanden gerespecteerd dienen te
worden. De VNG inventariseert welke regio’s ontstaan en in welke mate zij
elkaar overlappen.
Artikel 8b, dat de Afdeling in haar advies noemt, is een delegatiebepaling
die als stok achter de deur is opgenomen in de Participatiewet om de
samenwerking binnen het sociale domein nader te regelen indien dat
nodig mocht blijken te zijn. Deze bepaling is een aanvulling op de al
bestaande mogelijkheid voor gemeenten om in gemeenschappelijke
regelingen samen te werken bij de uitvoering van de Participatiewet. De
voorgestelde bepaling is in dit artikel opgenomen, omdat, in geval regels
over deze samenwerking in het sociale domein zouden moeten worden
gesteld, de uitvoering in de vorm van een gemeenschappelijke regeling
de voorkeur heeft. Evenals in de Jeugdwet (voorgesteld artikel 2.8 van de
Jeugdwet) is het uitgangspunt dat de gemeenten zelf de verantwoordelijkheid nemen om te zoeken naar congruente samenwerkingsverbanden.
Daarbij hoort ook het vinden van een schaalgrootte die aansluit bij de aan
gemeenten opgedragen taken op grond van de verschillende wetten in
het sociale domein. Mochten de gemeenten deze verantwoordelijkheid
niet oppakken, dan biedt artikel 8b de bevoegdheid om in overeenstemming met de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
daar regels over te stellen.
Deze sturing op de samenwerking en afstemming binnen het sociale
domein zal in samenhang met uitvoering in de arbeidsmarktregio’s
worden bezien. De uitvoering in de 35 arbeidsmarktregio’s is vooral van
29

Zie ook het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van 31 mei 2013 over de
Jeugdwet (W13.13.0096/III).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

18

belang voor de uitvoering van de Participatiewet vanwege de dienstverlening aan werkgevers, de afspraken over extra banen en de overgang
van de doelgroep uit de Wet WAJONG. Deze regio’s zijn ontstaan en
gevormd op initiatief van gemeenten en UWV op grond van de Wet SUWI.
Aanleiding voor de vorming van de regio’s was om werkgeversdienstverlening te organiseren en om de jeugdwerkloosheid aan te pakken. De
samenwerking in de arbeidsmarktregio’s bij de uitvoering van de
Participatiewet (inclusief de Wet SUWI) zal voortborduren op deze
ontwikkeling en helpt om de belangrijkste taak, namelijk mensen met een
arbeidsbeperking aan het werk helpen, efficiënter uit te voeren. Iedere
arbeidsmarktregio krijgt een werkbedrijf, dat de schakel gaat vormen
tussen de mensen uit de doelgroep en de extra banen die werkgevers
beschikbaar stellen. Gemeenten, die in het werkbedrijf de lead hebben,
werken hierin samen met sociale partners en UWV. In de Wet SUWI zal
een bepaling worden opgenomen op grond waarvan bij algemene
maatregel van bestuur nadere regels worden gesteld over deze vorm van
samenwerking in de werkbedrijven. In elke regio zal onder regie van het
werkbedrijf een aantal functionaliteiten worden aangeboden. Dit zijn
onder meer de dienstverlening aan werkgevers, het zorgdragen voor een
eenduidige inzet van instrumenten (zoals loonkostensubsidie, proefplaatsing en jobcoaching), de verstrekking van voorzieningen (zoals
werkplekaanpassingen), de inzet van de no-riskpolis en het maken van
afspraken over de organisatie van beschut werk. Regionale samenwerking
biedt mogelijkheden voor een eenduidiger dienstverlening aan
werkgevers en mensen met een arbeidsbeperking. Door regionaal samen
te werken wordt expertise gebundeld en kan vraag en aanbod van
werkzoekenden en werkgevers beter op elkaar worden afgestemd, dan
wanneer de afzonderlijke gemeenten dat zouden doen. Daarmee wordt de
kans op een geslaagde bemiddeling tussen werkzoekenden en werkgevers
vergroot.
6. Woonplaats
Het voorstel knoopt voor de verantwoordelijkheid van een gemeente voor
het aanbieden van participatievoorzieningen aan bij de woonplaats van de
betrokkene. Met de keuze van de woonplaats bij deze decentralisatie,
alsook bij de andere decentralisaties (jeugdzorg en maatschappelijke
ondersteuning), worden aan het bepalen van de woonplaats steeds
ingrijpender gevolgen verbonden. Dit kan ook meebrengen dat vaker dan
thans het geval is bestuurlijke geschillen hieromtrent tussen gemeenten
zullen gaan ontstaan.
De Afdeling adviseert in de toelichting aan het voorgaande aandacht te
besteden en in te gaan op wijze waarop met een toename van deze
geschillen moet worden omgegaan.
6. Woonplaats
De Afdeling gaat er van uit dat sprake zou kunnen zijn van toename van
bestuurlijke geschillen tussen gemeenten over de verantwoordelijkheid
voor de re-integratievoorzieningen en adviseert in de toelichting hieraan
aandacht te besteden.
Het uitgangspunt dat de gemeente waarin de betrokkene woonachtig is
verantwoordelijk is voor de uitkering en de voorzieningen, is ook nu al
opgenomen in de Wet werk en bijstand en de Wsw. Er is niet gebleken dat
dit nu in de praktijk tot conflicten zou leiden omdat de betrokkene een
andere woonplaats kan kiezen. In geval van loonkostensubsidie wordt op
dit uitgangspunt een uitzondering gemaakt in artikel 10d, achtste lid.
Daarbij is bepaald dat in geval van verplaatsing van de woonplaats van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

19

betrokkene, de loonkostensubsidie verleend blijft worden door de
gemeente waarin de betrokken werknemer woonde bij het totstandkomen
van de dienstbetrekking. Een vergelijkbare regeling is ook opgenomen in
de Wsw. Voor het overige is een nadere regeling van de verantwoordelijke
gemeente niet nodig gebleken. Er is dus geen sprake van een gewijzigde
benadering in het kader van de Participatiewet, waardoor er geen
toename van bestuurlijke geschillen wordt verwacht.
7. Redactionele bijlage
De Afdeling verwijst naar de bij dit advies behorende redactionele bijlage.
7. Redactionele bijlage
Aan de redactionele kanttekening van de Afdeling is gevolg gegeven.
Van de gelegenheid wordt gebruik gemaakt om in de nota van wijziging
nog een aantal wijzigingen aan te brengen. Het betreft:
– verduidelijking dat loonkostensubsidie ook voorziet in de werkgeverslasten, voor zover behorend bij het verschil tussen WML en de
loonwaarde van de werknemer; deze werkgeverslasten worden dus,
aan werkgevers die loonkostensubsidie krijgen vergoed;
– het schrappen van de 80 procent grens bij de doelgroep loonkostensubsidie; dit heeft ook doorwerking naar de mobiliteitsbonus.
Ten slotte zijn in de nota van wijziging nog enkele redactionele en
wetstechnische verbeteringen opgenomen.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging goed
te vinden dat de nota van wijziging niet wordt gezonden aan de Tweede
Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening zal
zijn gehouden.
De vice-president van de Raad van State,
J.P.H. Donner
Ik moge U verzoeken in te stemmen met toezending van de gewijzigde
nota van wijziging en de gewijzigde toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

20

Redactionele bijlage bij het advies van de Afdeling advisering van
de Raad van State betreffende no. W12.13.0314/III
–

In het in onderdeel 27 voorgestelde artikel 19, eerste lid, onder b, van
de Wet sociale werkvoorziening na «is afgelopen» invoegen: om
herindicatie verzoekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 161, nr. 108

21