Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 435 XVII

Wijziging van de begrotingsstaat van
Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar
2023 (wijziging samenhangende met
Miljoenennota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wijzigingen aan te
brengen in de departementale begrotingsstaat voor het Ministerie
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn.
begrotingstoelichting).
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

kst-36435-XVII-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. Leeswijzer
De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen
ten opzichte van de Voorjaarsnota 2023 van hoofdstuk XVII van de
begroting van het Rijk.
Hoofdstuk 2 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van
beleid. Na de tabel «budgettaire gevolgen van beleid» wordt een
toelichting op de mutaties gegeven. Hierbij worden per artikel de mutaties
die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen in onderstaande staffel (tabel
1) conform de Rijksbegrotingsvoorschriften toegelicht. De wijzigingen van
de verplichtingen worden alleen toegelicht wanneer ze groter zijn dan
10% ten opzichte van de vorige stand op artikelniveau.
Als gevolg van hoger dan verwachte eerstejaars asieluitgaven, heeft een
herschikking van het ODA-budget plaatsgevonden. Dit betekent in 2023
een ombuiging van EUR 559 miljoen op de BHOS-begroting. Met deze
incidentele suppletoire begroting 2023 wordt de verdeling van deze
ombuiging op de BHOS-begroting uiteengezet, zoals toegezegd tijdens
het Commissiedebat Humanitaire Hulp d.d. 11 mei 20231. Daarmee wordt
de b( eerste suppletoire begroting op verschillende artikelonderdelen
administratief geboekte «pro rata» ombuiging tegengeboekt en vervangen
door de ombuigingen per artikelonderdeel.
De verhoging van het ODA-budget als gevolg van de nieuwe CPB-raming
(Macro-Economische Verkenning (MEV)) verzacht meerjarig de gevolgen
van de asieltegenvaller op het ODA-budget, waarmee humanitaire hulp
kan worden ontzien van een korting. Het kabinet handelt hiermee in de
geest van de motie Grinwis c.s.2 Met deze ISB wordt ook voldaan aan de
motie Van der Graaf/Hammelburg.3
Het budget dat in 2023 beschikbaar komt vanwege de MEV wordt met de
tweede suppletoire begroting herverdeeld over de diverse artikelonderdelen. In verband met de korte verwerkingstijd na het verschijnen van de
MEV-cijfers is dit budget nu per thema op «Nog te verdelen» geboekt.
Gezien het feit dat de ombuiging gedurende het lopende jaar duidel(k
werd, is gekozen voor een technische verwerking in 2023. Dit betekent dat
alleen is omgebogen op budgetten die nog niet juridisch verplicht z(n. De
rest van de ombuiging wordt behaald door betalingen door te schuiven
naar 2024. Daarnaast is gekeken naar de uitvoerbaarheid van de programmering voor 2023.
Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting) in €
miljoen

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50
=> 50 en < 200
=> 200 en < 1.000
=> 1.000

1
2
5
10

2
4
10
20

1

TZ202305–088
Motie 36 350 nr. 20
3
Motie 36 350-XVII nr. 7
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

2

2. Beleidsartikelen
Artikel 1: Duurzame economische ontwikkeling, handel en
investeringen
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 1 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen (mutaties suppletoire begroting Prinsjesdag)
(bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

501.495

30.610

532.105

572.242

30.610

602.852

35.934

– 3.000

32.934

15.875

– 3.000

12.875

4.338

0

4.338

Opdrachten
MVO en beleidsondersteuning
(non-ODA)

2.226

0

2.226

Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland

2.300

0

2.300

5.000

0

5.000

6.195

0

6.195

96.181

0

96.181

10.000

0

10.000

6.502
9.780
4.499

0
0
0

6.502
9.780
4.499

Garanties
Dutch Trade and Investment Fund

1.500

0

1.500

Opdrachten
Programma’s internationaal
ondernemen
Dutch Trade and Investment Fund
Wereldtentoonstelling

10.566
4.186
4.000

0
0
0

10.566
4.186
4.000

Verplichtingen
Uitgaven:
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
1.1

Duurzaam handels- en investeringssysteem, incl. MVO
Subsidies (regelingen)
MVO en beleidsondersteuning
(ODA)
MVO en beleidsondersteuning
(non-ODA)

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
MVO en beleidsondersteuning
(ODA)
Contributies internationaal
ondernemen (non-ODA)
1.2

Versterkte Nederlandse Handelsen Investeringspositie
Subsidies (regelingen)
Programma’s internationaal
ondernemen
Versterking concurrentiepositie
Nederland
Invest Internationaal
Dutch Trade and Investment Fund

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

3

1.3

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor ondernemend
Nederland

45.148

0

45.148

Versterkte private sector en
arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden

440.127

33.610

473.737

13.450

– 4.000

9.450

12.900
42.270
31.460
44.700
9.000
9.825
4.590

– 7.700
0
– 1.673
– 16.000
0
0
0

5.200
42.270
29.787
28.700
9.000
9.825
4.590

Leningen
Infrastructuurontwikkeling
Financiële sector ontwikkeling

9.000
20.000

– 9.000
0

0
20.000

Garanties
Financiële sector ontwikkeling

10.000

0

10.000

11.000

0

11.000

17.000
4.000
7.750
25.850

– 13.000
0
0
0

4.000
4.000
7.750
25.850

24.000

0

24.000

5.700
45.925

0
0

5.700
45.925

Subsidies (regelingen)
Marktontwikkeling en markttoegang
Economic governance and
institutions
Financiële sector ontwikkeling
Infrastructuurontwikkeling
Duurzame productie en handel
(Jeugd)werkgelegenheid
Nexus onderwijs en werk
Lokale private sector ontwikkeling

Opdrachten
Marktontwikkeling en markttoegang
Economic governance and
institutions
Financiële sector ontwikkeling
Infrastructuurontwikkeling
(Jeugd)werkgelegenheid
Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland

1.10

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
International Labour Organisation
Lokale private sector ontwikkeling
Marktontwikkeling en markttoegang
Partnershipprogramma ILO
Economic governance and
institutions
Financiële sector ontwikkeling
Infrastructuurontwikkeling
(Jeugd)werkgelegenheid
Nexus onderwijs en werk

15.200
6.500

– 7.800
0

7.400
6.500

6.000
17.000
115.790
0
14.000

0
0
– 30.500
0
0

6.000
17.000
85.290
0
14.000

Nog te verdelen
Nog te verdelen

– 82.783

123.283

40.500

Ontvangsten

14.000

10.000

24.000

Ontvangsten duurzame economische ontwikkeling, handel en
investeringen

7.000

0

7.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

4

1.30

Ontvangsten DGGF

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

7.000

10.000

17.000

Toelichting
Als gevolg van de hogere bezetting bij het COA van eerstejaars asielzoekers uit DAC-landen, heeft er een herschikking plaatsgevonden binnen
het ODA-budget. Dit betekent een ombuiging op de BHOS-programma’s.
De bij eerste suppletoire begroting op verschillende artikelonderdelen
administratief geboekte «pro rata» ombuiging wordt tegengeboekt en
vervangen door de ombuigingen per artikelonderdeel.
Op artikel 1.3 wordt per saldo EUR 61 miljoen omgebogen. Vanwege de
MEV is de ombuiging circa EUR 40,5 miljoen lager dan bij Voorjaarsnota
voorzien. Dit wordt bij tweede suppletoire begroting herverdeeld over de
diverse artikelonderdelen.
Voor het infrastructuur programma wordt EUR 35 miljoen aan betalingen
uitgesteld naar 2024 en EUR 19,5 miljoen onverplichte ruimte ingeleverd.
Ook worden jaarbijdragen voor het programma duurzame productie en
handel uitgesteld naar 2024 (EUR 16 miljoen).
Op het thema marktontwikkeling wordt EUR 11,8 miljoen omgebogen
door het kasritme van een grote activiteit uit te stellen tot 2024.
De ombuiging bij economic governance van EUR 17,7 miljoen wordt
ingvuld door EUR 7,7 miljoen aan betalingen van lopende verplichtingen
uit te stellen naar 2024. Voor de overige EUR 10 miljoen die wordt
omgebogen, worden nieuwe verplichtingen (met kasuitgaven in 2023)
uitgesteld en worden de betalingen voor nieuwe verplichtingen uitgesteld
naar 2024 of 2025.
De aflossingen op de wisselfinancieringen van DGGF III worden EUR 10
miljoen hoger geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

5

Artikel 2: Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en
klimaat
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat (mutaties suppletoire begroting Prinsjesdag) (bedragen
x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

1.125.178

119.430

1.244.608

Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht

792.660

75.348

868.008

Voedselzekerheid

281.204

108.350

389.554

15.000

– 2.000

13.000

14.000

0

14.000

3.000

0

3.000

20.327
61.509

– 4.000
– 6.000

16.327
55.509

20.550

0

20.550

10.000
1.000

0
0

10.000
1.000

3.370

0

3.370

124.298

– 4.000

120.298

25.000

– 8.000

17.000

40.500

0

40.500

27.000

0

27.000

52.000

– 4.000

48.000

– 136.350

136.350

0

Water

201.367

– 2.132

199.235

Subsidies (regelingen)
Waterbeheer
Drinkwater en sanitatie

26.767
26.695

– 600
3.868

26.167
30.563

Opdrachten
Waterbeheer

3.770

– 600

3.170

Verplichtingen
Uitgaven:

2.1

Subsidies (regelingen)
Realiseren ecologische houdbare
voedselsystemen
Bevorderen inclusieve, duurzame
groei in de agrarische sect.
Kennis & capaciteitsopbouw ten
behoeve van voedselzekerheid
Uitbannen huidige honger en
voeding
Voedselzekerheid
Opdrachten
Kennis & capaciteitsopbouw ten
behoeve van voedselzekerheid
Realiseren ecologische houdbare
voedselsystemen
Voedselzekerheid
Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor ondernemend
Nederland
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Voedselzekerheid
Realiseren ecologische houdbare
voedselsystemen
Bevorderen inclusieve, duurzame
groei in de agrarische sect.
Kennis & capaciteitsopbouw ten
behoeve van voedselzekerheid
Uitbannen huidige honger en
voeding
Nog te verdelen
Nog te verdelen
2.2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

6

2.3

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor ondernemend
Nederland

2.000

0

2.000

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Waterbeheer
Drinkwater en sanitatie

96.385
45.750

– 4.800
0

91.585
45.750

Klimaat

310.089

– 30.870

279.219

33.863
26.000

0
0

33.863
26.000

40.000

0

40.000

Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor ondernemend
Nederland

3.400

0

3.400

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Contributie IZA/IZT
Klimaatprogramma’s (non-ODA)
Klimaat algemeen
Hernieuwbare energie
UNEP

357
1.595
160.232
36.000
8.642

0
130
– 31.000
0
0

357
1.725
129.232
36.000
8.642

Subsidies (regelingen)
Klimaat algemeen
Hernieuwbare energie
Dutch Fund for Climate and
Development

Toelichting
Als gevolg van de hogere bezetting bij het COA van eerstejaars asielzoekers uit DAC-landen, heeft er een herschikking plaatsgevonden binnen
het ODA-budget. Dit betekent een ombuiging op de BHOS-programma’s.
De bij eerste suppletoire begroting op verschillende artikelonderdelen
administratief geboekte «pro rata» ombuiging wordt tegengeboekt en
vervangen door de ombuigingen per artikelonderdeel.
Op artikel 2 wordt een aantal betalingen aangehouden, bijvoorbeeld van
voedselprojecten in de Democratische Republiek Congo, voor klimaatfinanciering en voor Gain/CARE. Daarnaast wordt er onverplichte ruimte op
water ingeleverd en worden voedselsubsidies verminderd, bijvoorbeeld in
verband met de oorlog in Soedan.
Zoals gemeld aan het parlement op 4 juli 2023 (Kamerstuk 36 045 nr. 165),
is er EUR 3,9 miljoen vrijgemaakt uit algemene middelen ter ondersteuning van waterbedrijven in Oekraine, door middel van financiële
ondersteuning van Nederlandse publieke drinkwaterbedrijven (verenigd in
WaterWorX en vertegenwoordigd door Vitens Evides International).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

7

Artikel 3: Sociale vooruitgang
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 3 Sociale vooruitgang (mutaties
suppletoire begroting Prinsjesdag) (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

454.932

108.336

563.268

739.442

73.782

813.224

422.983

84.982

507.965

230.865

– 68.687

162.178

0

0

0

Opdrachten
Mondiale gezondheid en SRGR

16.397

0

16.397

Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor ondernemend
Nederland

137

0

137

6.713
184.410
60.000
23.000
14.402

0
11.928
– 11.700
0
0

6.713
196.338
48.300
23.000
14.402

0
0
0

0
0
0

0
0
0

– 112.941

153.441

40.500

Vrouwenrechten en gendergelijkheid

49.667

0

49.667

Subsidies (regelingen)
Vrouwenrechten

37.067

– 4.000

33.067

0

0

0

6.600
6.000

0
0

6.600
6.000

0

4.000

4.000

199.642

– 1.200

198.442

Verplichtingen
Uitgaven:
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
3.1

Mondiale gezondheid en seksuele
en reproductieve gezondheid en
rechten
Subsidies (regelingen)
Mondiale gezondheid en SRGR
Global Fund to Fight Aids, Malaria
and Tuberculosis

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
WHO/PAHO
Mondiale gezondheid en SRGR
UNFPA
UNAIDS
Partnershipprogramma WHO
Global Fund to Fight Aids, Malaria
and Tuberculosis
UNICEF
Vrouwenrechten en keuzevrijheid
Nog te verdelen
Nog te verdelen
3.2

Opdrachten
Vrouwenrechten
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Vrouwenrechten
UNWOMEN
Nog te verdelen
Nog te verdelen
3.3

Maatschappelijk middenveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

8

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

850

0

850

181.057

– 5.200

175.857

6.000

0

6.000

1.417

0

1.417

10.318

0

10.318

0

4.000

4.000

Onderwijs

67.150

– 10.000

57.150

Subsidies (regelingen)
Onderzoeksprogramma’s

1.500

0

1.500

Opdrachten
Onderwijs
Onderzoekprogramma’s
Hoger Onderwijs

200
2.000
50.932

0
0
– 10.000

200
2.000
40.932

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Onderwijs
Global partnership for education

2.518
10.000

0
0

2.518
10.000

Subsidies (regelingen)
Twinningsfaciliteit Suriname
Versterking maatschappelijk
middenveld
Opdrachten
Versterking maatschappelijk
middenveld
Versterking maatschappelijk
middenveld Monitoringsfonds
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Versterking maatschappelijk
middenveld
Nog te verdelen
Nog te verdelen
3.4

Toelichting
Als gevolg van de hogere bezetting bij het COA van eerstejaars asielzoekers uit DAC-landen, heeft er een herschikking plaatsgevonden binnen
het ODA-budget. Dit betekent een ombuiging op de BHOS-programma’s.
De bij eerste suppletoire begroting op verschillende artikelonderdelen
administratief geboekte «pro rata» ombuiging wordt tegengeboekt en
vervangen door de ombuigingen per artikelonderdeel.
Op artikel 3.1 Mondiale gezondheid en seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten wordt per saldo EUR 53 miljoen omgebogen.
Vanwege de MEV is de ombuiging circa EUR 40,5 miljoen lager dan bij
Voorjaarsnota voorzien. De voorziene ombuigingen op 3.2 en 3.3 (ieder
EUR 4 miljoen) worden teruggedraaid. Dit wordt bij tweede suppletoire
begroting herverdeeld over de diverse artikelonderdelen.
Op 3.1 wordt er omgebogen door het verlagen van de SRGR-budgetten
van de posten (totaal EUR 12 miljoen) en inzet van nog niet juridische
verplichte middelen (EUR 42 miljoen) door de start van een aantal nieuwe
verplichtingen uit te stellen naar 2024 of betalingen voor nieuwe
verplichtingen uit te stellen naar 2024.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

9

Zoals gemeld aan het parlement op 4 juli 2023 (Kamerstuk 36 045 nr. 165),
is er EUR 25 miljoen vrijgemaakt uit algemene middelen voor geïntegreerde en brede ondersteuning van het gezondheidssysteem in
Oekraïne, uitgaande van de gezondheidsnoden zoals onderbouwd in de
Ukraine rapid damage and needs assessment. Financiering loopt via
multilaterale kanalen waarmee reeds wordt samengewerkt.
Door de verwerking van de «Nog te verdelen» ombuigingen uit de
Voorjaarsnota naar de andere (sub)artikelen komt het saldo op artikel 3.1
hoger uit ten opzichte van de eerste suppletoire begroting.
Op artikel 3.3 – Maatschappelijk middenveld worden de uitgaven met EUR
1,2 miljoen verlaagd. Deze uitgaven zijn onderdeel van de verhoging van
EUR 2,4 miljoen als gevolg van het amendement Hammelburg en zal nu
over 2023 en 2024 verdeeld worden. De mogelijkheden voor een regionaal
project in Oost Europa worden onderzocht. Ontwikkeling en uitvoering
van deze activiteit met betrokkenheid van meerdere partijen in verschillende landen heeft twee jaar tijd nodig.
Op artikel 3.4 – Onderwijs wordt EUR 10 miljoen omgebogen door het
nieuwe Beroeps- en Hoger onderwijsprogramma pas in 2024 te starten.
Artikel 4: Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 4 Vrede, veiligheid en duurzame
ontwikkeling (mutaties suppletoire begroting Prinsjesdag) (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

1.675.143

78.706

1.753.849

Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht

963.006

78.706

1.041.712

Humanitaire hulp

584.017

0

584.017

Subsidies (regelingen)
Noodhulpprogramma’s

117.000

0

117.000

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Noodhulpprogramma’s
Noodhulpprogramma’s non-ODA
UNHCR
UNRWA
Wereldvoedselprogramma

352.000
1.017
35.000
19.000
60 000

0
0
0
0
0

352.000
1.017
35.000
19.000
60.000

Opvang en bescherming in de
regio en migratiesamenwerking

304.000

– 57.000

247.000

5.000

0

5.000

Verplichtingen
Uitgaven:

4.1

4.2

Subsidies (regelingen)
Opvang in de regio
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

10

4.3

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

Opvang in de regio
Migratie en ontwikkeling

240.000
59.000

– 48.000
– 9.000

192.000
50 000

Veiligheid en Rechtstaatontwikkeling

74.989

135.706

210.695

5.500

0

5.500

10.000

– 6.500

3.500

0
43.165

0
– 5.000

0
38.165

1.500

– 1.500

0

4.000
110.680

– 4.000
– 8.000

0
102.680

40.850

0

40.850

– 140.706

160.706

20.000

Subsidies (regelingen)
Legitieme stabiliteit
Inclusieve vredes- en politieke
processen
Vredesdividend: werkgelegenheid
en basisvoorzieningen
Functionerende rechtsorde
Opdrachten
Inclusieve vredes- en politieke
processen
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Legitieme stabiliteit
Functionerende rechtsorde
Inclusieve vredes- en politieke
processen
Nog te verdelen
Nog te verdelen

Toelichting
Als gevolg van de hogere bezetting bij het COA van eerstejaars asielzoekers uit DAC-landen, heeft er een herschikking plaatsgevonden binnen
het ODA-budget. Dit betekent een ombuiging op de BHOS-programma’s.
De b( eerste suppletoire begroting op verschillende artikelonderdelen
administratief geboekte «pro rata» ombuiging wordt tegengeboekt en
vervangen door de ombuigingen per artikelonderdeel.
De per saldo ombuiging op artikel 4.3 komt uit op EUR 5 miljoen. De
oorspronkelijke ombuiging (EUR 25 miljoen) wordt gedeeltelijk teruggedraaid met extra budget voortkomend uit MEV. Dit budget staat nu op
Nog te verdelen en zal bij de tweede suppletoire begroting naar de
budgetten herverdeeld worden.
De programmering op artikel 4 wordt voor wat betreft het onderdeel
Opvang in de Regio en Migratiesamenwerking bijgesteld. Ten opzichte
van 2022 was een stijging voorzien van EUR 85 miljoen in 2023. Dit wordt
verlaagd met EUR 57 miljoen door de planning uit te stellen (EUR 44
miljoen) en een geplande betaling wordt verschoven van eind 2023 naar
2024 (EUR 13 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

11

Artikel 5: Multilaterale samenwerking en overige inzet
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 5 Multilaterale samenwerking en
overige inzet (mutaties suppletoire begroting Prinsjesdag) (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

760.080

12.052

772.132

Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht

412.994

– 49.155

363.839

Multilaterale samenwerking

315.025

4.528

319.553

1.950
39.000
44.000
24.077
9.000

– 419
– 10.750
– 12.750
– 10.500
0

1.531
28.250
31.250
13.577
9.000

8.000

0

8.000

79.789

0

79.789

Verplichtingen
Uitgaven:

5.1

5.2

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
UNIDO
UNDP
UNICEF
Speciale multilaterale activiteiten
Assistent deskundigenprogramma
Internationale Financiële Instellingen
Middelenaanvullingen multilaterale
banken en fondsen
Kapitaalaanvullingen bij regionale
ontwikkelingsbanken
Bijdrage aan IFI’s voor steun
Oekraine

8.156

0

8.156

140.000

0

140.000

Nog te verdelen
Nog te verdelen

– 38.947

38.947

0

Overig armoedebeleid

97.969

5.247

103.216

Subsidies (regelingen)
Kleine activiteiten posten en
cultuur en ontwikkeling
Nationale SDG Implementatie

8.385
650

0
0

8.385
650

170

– 15

155

0

5.300

5.300

4.400

– 63

4.337

21.547

2.327

23.874

2.529
60.038

0
– 2.302

2.529
57.736

250

0

250

0

– 58 930

– 58.930

45.088

0

45.088

Opdrachten
Nationale SDG Implementatie
Programmamiddelen steun
Oekraine – ln-kind steun
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
UNESCO
Diverse ondersteunende activiteiten
Kleine activiteiten posten en
cultuur en ontwikkeling
Schuldverlichting
Voorlichting op het terrein van
Ontwikkelingssamenwerking

5.4

Nog te verdelen i.v.m. wijzigingen
BNI en/of toerekeningen
Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

12

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag (3)
= (1) + (2)

2023

2023

2023

Ontvangsten en restituties met
betrekking tot leningen

22.182

0

22.182

5.21

Ontvangsten OS

21.176

0

21.176

5.22

Koersverschillen OS

0

0

0

5.23

Diverse ontvangsten non-ODA

1.730

0

1.730

5.20

Toelichting
Als gevolg van de hogere bezetting bij het COA van eerstejaars asielzoekers uit DAC-landen, heeft er een herschikking plaatsgevonden binnen
het ODA-budget. Dit betekent een ombuiging op de BHOS-programma’s.
De bij eerste suppletoire begroting op verschillende artikelonderdelen
administratief geboekte «pro rata» ombuiging wordt tegengeboekt en
vervangen door de ombuigingen per artikelonderdeel.
In 2023 z(n de Algemene Vr(willige b(dragen voor UNDP en UNICEF
meerjarig verplicht. Hierb( was de intentie om te bl(ven voldoen aan de
zo genoemde UN-Funding Compact afspraken over de verhouding tussen
geoormerkte en ongeoormerkte financiering aan VN-instellingen.
Vanwege de noodzakelijke ombuigingen kan hieraan slechts deels worden
voldaan. Verder is de planning van financiering van multilaterale
activiteiten afgestemd op de aangepaste begroting.
Zoals gemeld aan het parlement op 4 juli 2023 (Kamerstuk 36 045 nr. 165),
is er EUR 5,3 miljoen vrijgemaakt uit algemene middelen om via in-kind
bijdragen directe steun te leveren aan Oekraïne. Het betreft bijdragen die
voorzien in de behoeften die Oekraïne kenbaar heeft gemaakt via het EU
Civil Protection Mechanism of anderszins, en die door Nederland zullen
worden geleverd.
Om de inzichtelijkheid van de BHOS-begroting verder te verbeteren is er
met ingang van begrotingsjaar 2017 artikelonderdeel 5.4 gecreëerd. Op dit
artikelonderdeel wordt ook overprogrammering geregistreerd. Overprogrammering houdt in dat er meer programma’s of bijdragen worden
gepland dan waarvoor budget beschikbaar is, in de verwachting dat over
het algemeen de uitvoering van programma’s en/of betalingen vertraging
oploopt. De uitvoering van het beleid leert dat bijvoorbeeld (geo)politieke
ontwikkelingen en uitvoeringsmogelijkheden in landen waarin
programma’s worden uitgevoerd gedurende het jaar kunnen leiden tot
vertragingen in de uitputting van de ODA-middelen. Indien er sprake is
van overprogrammering is dat zichtbaar als een negatieve stand op het
verdeelartikel. Over de verdere werking van dit artikel verwijs ik u naar de
Kamerbrief als reactie op Motie van der Graaf c.s. (Kamerstuk II, 36200
XVII nr. 32) over fluctuaties van het ODA-budget.
De totale ombuiging op de BHOS-begroting (EUR 559 miljoen, na inzet
buffer EUR 531 miljoen) is gedempt met het extra budget voortkomend uit
MEV (EUR 165 miljoen). Dit leidt tot een bezuiniging van EUR 297 miljoen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

13

op de BHOS-budgetten. Daarnaast is EUR 9 miljoen op de ODA-budgetten
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken bezuinigd. De overprogrammering is hiermee EUR 60 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 XVII, nr. 2

14