Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 628

Politie

Nr. 1172

VERSLAG VAN EEN COMMISSIEDEBAT
Vastgesteld 17 mei 2023
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft op 19 april 2023
overleg gevoerd met mevrouw Yeşilgöz-Zegerius, Minister van Justitie en
Veiligheid, over:
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 4 oktober 2022 inzake reactie op verzoek commissie over het bericht
uit de NRC: Opsporing komt in gevaar door disfunctioneren
tapkamer politie (Kamerstuk 29 628, nr. 1124);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 18 oktober 2022 inzake tapsysteem van de politie (Kamerstuk 29 628,
nr. 1126);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
16 november 2022 inzake reactie op het NRC-artikel over het
tapsysteem van de politie d.d. 15 november 2022 (Kamerstuk
29 628, nr. 1129);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
12 december 2022 inzake toezeggingen over het uiteenzetten
van de meest effectieve route voor het verhalen van schade op
daders en reactie op verzoeken commissie over voetbalincidenten (Kamerstuk 25 232, nr. 72);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
23 december 2022 inzake instrumenten politie en veiligheidsinstanties bij stikstofprotesten en thuisbezoeken politici
(Kamerstukken 28 684 en 29 628, nr. 721);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 6 januari 2023 inzake landelijk beeld jaarwisseling 2022–2023
(Kamerstuk 28 684, nr. 722);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 17 januari 2023 inzake reactie op verzoek commissie over de burgerbrief over de kosten van het landelijk telefoonnummer van de
politie (Kamerstuk 29 628, nr. 1154);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 1 februari 2023 inzake reactie op het bericht dat er buitensporig vaak
inzage in de persoonsgegevens van slachtoffers van het
toeslagenschandaal heeft plaatsgevonden (Kamerstukken
32 761 en 31 066, nr. 260);

kst-29628-1172
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

1

–

–

–

–

–

–

de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
24 februari 2023 inzake Inzetkader Gezichtsherkenningstechnologie Politie (Kamerstukken 29 628 en 32 761, nr. 1156);
de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 9 maart
2023 inzake vervanging tapsysteem politie (Kamerstuk 29 628,
nr. 1158);
de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
24 maart 2023 inzake transitie van de Landelijke Eenheid
(Kamerstuk 29 628, nr. 1159);
de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 3 april
2023 inzake afschrift van het antwoord op vragen van de
Eerste Kamer over de Wet vastleggen en bewaren kentekengegevens door de politie (2023D13756);
de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 13 april
2023 inzake sterkteverdeling en capaciteit politie (Kamerstuk
29 628, nr. 1160);
de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 14 april
2023 inzake reactie op diverse verzoeken commissie in relatie
tot de politie (Kamerstukken 29 628, 25 124 en 29 517,
nr. 1161).

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Kat
De griffier van de commissie,
Brood

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

2

Voorzitter: Kat
Griffier: Nouse
Aanwezig zijn acht leden der Kamer, te weten: Van Baarle, Helder, Kat,
Kuik, Leijten, Michon-Derkzen, Mutluer en Van der Werf,
en mevrouw Yeşilgöz-Zegerius, Minister van Justitie en Veiligheid.
Aanvang 14.00 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag, het is inmiddels 14.00 uur. Van harte welkom bij de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid en het commissiedebat over de
politie. De laatste keer dat we dat deden, was op 22 december jongstleden. We hebben een volle agenda met veertien agendapunten, met de
laatste brief van oktober 2022. Ik wil aan mijn rechterzijde van harte
welkom heten de Minister zelf, mevrouw Yeşilgöz-Zegerius, en haar
ambtelijke ondersteuning. Van harte welkom. Aan mijn linkerkant zit de
griffier, mevrouw Nouse. U ook van harte welkom. Daarnaast hebben we
de Kamerleden: mevrouw Van der Werf van D66, mevrouw Helder van de
PVV, mevrouw Michon-Derkzen van de VVD, mevrouw Kuik van het CDA
en last but not least de heer Van Baarle van DENK, die de heer Azarkan
vandaag zal vervangen.
We hebben in de eerste termijn vier minuten spreektijd met drie interrupties. Ik wil graag van start gaan met mevrouw Van der Werf.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Dank u wel, voorzitter. De verdeling van de politiesterkte over Nederland
is een rammelend geheel. De regio, zeker Oost-Nederland, heeft al vaak
aangegeven zwaar onderbemand te zijn en dat lijkt te kloppen. Bijna 1.000
agenten minder dan oorspronkelijk de bedoeling was, met grote gevolgen
voor politieagenten en burgers die van hen afhankelijk zijn. Te lange
aanrijtijden, een boete of een waarschuwing in plaats van een inrekening
of alleen maar nooddiensten in plaats van surveillanceritten. De oorzaak
van dit probleem blijkt te liggen in de verdeelsleutel die al jarenlang wordt
gehanteerd. Deze gaat onder andere ervan uit dat de politie het drukker
heeft naarmate er meer niet-westerse allochtonen in een buurt wonen,
alsof iemands geboorteland bepaalt wanneer iemand crimineel is. Een
kwalijke zaak, zeker omdat dit zo lang heeft kunnen duren, maar uit de
huidige sterkteverdeling blijkt dat deze verdeelsleutel helemaal niet
gevolgd is. Sterker nog, er blijken in de loop van de tijd veel agenten te
zijn verschoven. Blijkbaar kon er makkelijk invloed uitgeoefend worden op
waar meer en minder agenten naartoe moesten. Kan de Minister mij
uitleggen hoe deze scheefgroei is ontstaan?
We moeten toe naar een herijking van de politiesterkte die gebaseerd is
op feiten, zodat we zeker in tijden van personeelskrapte weten waar we
onze mensen op de best mogelijke manier moeten inzetten. Het moet ook
duidelijk zijn wanneer en waarom er dan vervolgens geschoven wordt.
Daar moet de Kamer inzicht in kunnen hebben. Het tijdelijke schuiven dat
de afgelopen jaren steeds is gebeurd, is permanent schuiven geworden
omdat er geen degelijke basis is. Die moet er nu komen. Ik overweeg een
motie op dit punt, omdat ik vind dat wij als Kamer niet nog een keer dit
soort zaken moeten laten gebeuren.
Dan...
De voorzitter:
Voordat u dat doet, heb ik een interruptie van de heer Van Baarle van
DENK.
De heer Van Baarle (DENK):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

3

Mevrouw Van der Werf sneed het punt aan dat er door de regering bij de
politie jarenlang een racistische indicator is gebruikt en dat er een
koppeling werd gemaakt tussen de veronderstelde workload van de
politie in de handhaving en de opsporing en het aantal mensen met een
andere afkomst, in de woorden van de stukken «niet-westerse allochtonen», een woord dat wij gelukkig niet meer gebruiken. Ik vroeg mij af
wat mevrouw Van der Werf vindt van de brief van de Minister op dit punt.
Deelt mevrouw Van der Werf dat er veel te weinig zelfreflectie wordt
toegepast? Dat er in de brief niet wordt ingegaan op het feit dat het
afkeurenswaardig is dat dit is gebruikt? Dat er te weinig rekenschap is
gegeven van hoe dit kon gebeuren? Dat niemand in de politieorganisatie
hiertegen inging? Wat vindt mevrouw Van der Werf daarvan?
Mevrouw Van der Werf (D66):
In alle eerlijkheid: ik vond het een hele magere brief om de redenen die de
heer Van Baarle noemt, maar ook omdat ik vind dat de brief weinig
urgentie uitstraalt of we dit snel en goed gaan oplossen, behalve de
belofte die er natuurlijk wel staat dat deze indicator niet meer gebruikt
gaat worden. Dat is denk ik het minste dat u en ik mogen verwachten.
Maar inderdaad, ik had verwacht dat de Minister hier wat dieper in de
buidel zou tasten op het punt van zelfreflectie.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan kunt u verder met uw bijdrage.
Mevrouw Van der Werf (D66):
De duizenden mensen die werken bij de Landelijke Eenheid zetten zich
elke dag in om een enorme bijdrage te leveren aan de veiligheid van ons
allemaal. Zij verdienen een veilige werkplek en goede leidinggevenden. Ik
ben blij dat de moties die ik eerder indiende over het toezicht op de
reorganisatie daar en de bevoegdheden van de commissie-Schneiders
daarin serieus lijken te worden uitgevoerd. Uit de laatste monitoring van
die commissie blijkt dat er nog steeds aandachtspunten zijn. Ziet de
Minister voldoende urgentie bij de korpsleiding om het advies van de
commissie te volgen en de communicatie met medewerkers en leidinggevenden te verbeteren?
Voorzitter. Tot slot kom ik op een ander onderwerp dat mij zeer na aan het
hart gaat. Dat is de capaciteit van de zedenrecherche. Mijn oproep aan de
Minister was: zorg ervoor dat de capaciteit in ieder geval voor het einde
van deze regeringsperiode geregeld is. Tot mijn positieve verrassing las ik
in de brief van de Minister dat zij een zelfs nog ambitieuzer doel stelt en
zegt dat de capaciteit bij de zedenrecherche al eind dit jaar op orde zal
zijn. Kan de Minister mij de laatste stand van zaken geven over die
capaciteit en kan zij mij vertellen hoe deze mooie belofte ingelost kan
worden?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel voor uw bijdrage. Dan ga ik door naar mevrouw Helder, van
de PVV.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik begin met de transitie van de Landelijke Eenheid.
Feit blijft dat de korpsleiding deze hele transitie blijft aansturen, terwijl het
onder haar is ontspoord. Ik hoor hetzelfde over de vereiste schouw van
leidinggevenden. Veel creatoren van de chaos en huidige cultuur zijn nu
weer de architecten van de nieuwe eenheden. De Minister weet dat ik
altijd een lans breek voor de baas van de Landelijke Recherche. Blijft de
Minister dit dus goed in de gaten houden, al dan niet via de commissieSchneiders?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

4

Voorzitter. Over de korpsleiding gesproken: hoe kan het dat iemand die als
hoogste ambtenaar uit de Tweede Kamer is weggegaan en naar wie nog
steeds een onderzoek loopt, nu opduikt in de korpsleiding? Agenten doen
altijd een stap naar voren, niet terug. Waarom is dat in de hogere
regionen anders? Wat is haar affiniteit met de politie?
Voorzitter. Dan kom ik op geweld tegen politieagenten. Bijna 13.000 keer
was er geweld tegen politieagenten in het afgelopen jaar. Dat aantal is
onverminderd hoog. Het gebeurt meer dan 1.000 keer per maand, ofwel
meer dan 35 keer per dag. Waar blijft het wetsvoorstel met betrekking tot
het taakstrafverbod naar aanleiding van mijn aangenomen motie?
Dan een ander heet hangijzer. Op 9 maart jongstleden haperde het
portofoonsysteem van de politie weer eens. Agenten in Rijsbergen waren
toen met een klopjacht bezig op nota bene een groep overvallers die
mogelijk vuurwapengevaarlijk waren. Het communicatiesysteem C2000
werkte niet, waardoor hulpdiensten geen contact meer met elkaar konden
krijgen. Onlangs ging het ook mis bij Paaspop. Wat gaat de Minister dus
doen en op welke termijn? Want de brief daarover is wat mijn fractie
betreft onvoldoende. Mensenlevens, zowel van burgers als van politieagenten, komen onnodig in gevaar.
Voorzitter. Dan vervolg ik met de politiesterkteverdeling. Collega Van der
Werf had het er ook al over. Ik begrijp dat er nog een plenair debat over
komt. Dan heb ik er meer tijd voor, maar ik wil hier wel alvast een lans
breken voor – het kan niet anders – de Eenheid Limburg. In een vorig
commissiedebat heb ik ook gewezen op de noodkreet van de recherchechef, de heer Frijters, dat zaken blijven liggen en dat er te veel
TGO-zaken lopen voor de beschikbare capaciteit van de hele eenheid.
Limburg is een unieke provincie, die grotendeels grenst aan België en
Duitsland, en is daarmee de meest internationale provincie van
Nederland. Houdt de Minister daar rekening mee? Zo ja, hoe?
Voorzitter. Dat is een bruggetje naar twee andere onderwerpen. Ten eerste
het structurele gebrek aan politiecapaciteit. De PVV heeft hiervoor niet
voor niets 1 miljard euro gereserveerd. Waarom neemt de Minister dat
niet gewoon over? Ik heb al een hele onderbouwing die zij zo van mij kan
krijgen. Want een structureel gebrek aan politieagenten zorgt er uiteindelijk ook voor dat het vertrouwen in de politie gaat dalen. Is de Minister
niet bang voor eigenrichting? We zijn hier natuurlijk geen Verenigde
Staten, maar wat staat bijvoorbeeld vrouwen in de weg aan zichzelf
verdedigen met pepperspray als zij in het uitgaansleven worden lastiggevallen? De Wet wapens en munitie – dat weet ik; het mag niet – staat
daaraan in de weg, maar in de praktijk heb je daar eigenlijk weinig aan als
je belaagd wordt. Kan de Minister daar misschien op ingaan?
Het is ook een bruggetje naar een tweede onderwerp, namelijk het gebrek
aan capaciteit bij de recherche in het algemeen. Vorige week lazen we
namelijk dat de politie beschikt over ruim 1 miljard chatberichten van
criminelen. Letterlijk gezegd: we hebben daarmee goud in handen. Maar
het uitlezen van die berichten en het koppelen daarvan aan namen van
verdachten zijn wel gewoon «ouderwets recherchewerk» en aan rechercheurs hebben we nu juist een schrijnend tekort. Hoe voorkomt de
Minister dus dat de ontsleutelde berichten blijven liggen en dat strafprocessen mogelijk vertraging oplopen of zelfs helemaal sneuvelen?
Dan heb ik nog een korte vraag over werken onder dekmantel. De
commissie-Sorgdrager, die was ingesteld na onderzoek van de
commissie-Brouwer naar aanleiding van de suïcide van een infiltrant, zou
naar verwachting vorig jaar in het najaar, volgens mij, haar advies
presenteren, dus wat is de stand van zaken?
Voorzitter. Tot slot de problematiek inzake verwarde personen. Ik zie dat ik
er nog net 8 seconden voor heb. Het aantal incidenten gaat niet dalen. Dat
heb ik al vaker gezegd. Ik heb begrepen dat de Minister met haar collega
van VWS in april en mei op bezoek gaat in de grote gemeenten. Ik heb

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

5

begrepen dat zij al in Amsterdam is geweest. Kan zij dat dus nader
toelichten?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank voor uw bijdrage. U bent inderdaad keurig binnen de tijd gebleven.
Mevrouw Michon-Derkzen, van de VVD. O, mevrouw Mutluer, van harte
welkom. Datzelfde geldt voor mevrouw Leijten, van de SP. Mevrouw
Mutluer heeft een interruptie.
Mevrouw Mutluer (PvdA):
Ik heb een vraag aan mijn collega Helder, naar aanleiding van de
opmerkingen die zijn gemaakt over zedenrechercheurs. Deze vraag kwam
ook kort aan bod bij het initiatiefvoorstel van collega Van der Werf. Argos
heeft onderzocht hoe die uitbreiding van zedenrechercheurs er in de
praktijk uitziet en constateerde een discrepantie tussen de uitbreiding en
de daadwerkelijke inzet van het aantal fte’s. Die bleek best laag te zijn.
Kent mijn collega deze onderzoeksresultaten? Wat vindt ze ervan? Als er
zo veel meldingen zijn van onder andere kindermisbruik, vindt zij dan, net
als de PvdA, dat het ook belangrijk is dat de zedenrechercheurs daadwerkelijk worden ingezet en dat het niet een papieren werkelijkheid moet
blijven?
De voorzitter:
Mevrouw Helder, veel vragen.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik kan dat wel kort samenvatten. Wij hebben in het verleden voor deze
motie gestemd, maar ik heb er wel altijd bij gezegd dat we gewoon in het
algemeen voldoende rechercheurs willen. Ik ben dus altijd een tegenstander geweest van dat labelen, want dat schept problemen voor de
politieorganisatie an sich. Nu ze er zijn, moet er inderdaad geleverd
worden. Dat ben ik met mijn collega van de PvdA eens. Maar ik vind in
zijn algemeenheid dat er meer rechercheurs moeten zijn, want je kunt niet
één zaak van kindermisbruik vergelijken met de chatberichten die ik
noemde, waardoor bijvoorbeeld een grootschalige zaak in de drugscriminaliteit blijft liggen. Ik denk dat mijn collega van de PvdA dat ook met mij
eens is. Te weinig mensen en een verdeling van schaarste: dat is nooit een
goed idee. Wij reserveren niet voor niks 1 miljard.
De voorzitter:
Er wordt gevraagd naar de hoeveel interrupties. Dat wilde ik net zeggen:
drie interrupties in de eerste termijn, en vier minuten spreektijd. Dan is het
woord aan mevrouw Michon-Derkzen, van de VVD.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Het is goed dat we vandaag weer over de politie
spreken. De politie – daar begin ik altijd mee – verdient een groot
compliment, omdat ze dag in, dag uit met de kop in de wind staat. De
Landelijke Eenheid, waar het in de organisatie zo onrustig is, heeft weer
een prachtig resultaat bereikt, door een kopstuk uit het criminele milieu in
de Dominicaanse Republiek op te pakken.
Voorzitter. We zagen cijfers van het aantal incidenten dat de politie treft.
Vorig jaar waren het er bijna 13.000. Dat aantal blijft onverminderd hoog.
Hoe krijgen we dat naar beneden, vraag ik aan de Minister. In haar brief
lees ik dat het wetsvoorstel over doxing eraan komt. Dat is heel goed. Dat
kan helpen. Maar ik ben ook zeer benieuwd hoe het zit met het onderzoek
waarin we kijken of die 200% hogere strafeis ook daadwerkelijk wordt
opgelegd in strafzaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

6

Voorzitter. In elk commissiedebat heb ik het over de politiesterkte, waarbij
ik keer op keer het belang van de wijkagent benadruk. Want juist die
zichtbare wijkagent is belangrijk voor het vertrouwen van de burger in de
politie. Maar ook de tekorten in de achterblijvende regio’s, vooral Limburg
en Oost-Nederland, komen bij mij altijd naar voren. Naar aanleiding van
het vorige debat heb ik een motie ingediend, onder anderen met de heer
Knops en mevrouw Helder, om ervoor te zorgen dat we in Limburg zo snel
mogelijk een beentje bij zetten. Deze motie is breed gesteund.
Ik heb ook een vraag over politiesamenwerking over de grens heen, want
die is juist in Limburg essentieel. Welke kansen biedt het Beneluxpolitieverdrag voor grensoverschrijdende informatiedeling? Geeft de pilot
Grensoverschrijdend Politieteam, die ze in Venlo hebben, aanleiding tot
het instellen van meer van dit soort teams? Graag een reactie hierop.
Ook bij de recherche piept en kraakt het, in de basisteams maar ook in de
districten en bij de regionale recherche. Het tekort aan rechercheurs is met
recht een ramp voor de misdaadbestrijding in Nederland, zeker nu de
georganiseerde misdaad zo’n stevige voet aan de grond heeft gekregen.
Hoe gaan we deze tekorten nu bestrijden? Hoe beziet de Minister
bijvoorbeeld de aparte rechercheopleiding, waar politiechef Westerbeke
mee kwam? Boren we daarmee daadwerkelijk een nieuw potentieel aan in
de arbeidsmarkt? Kunnen we iets doen om de recherche aantrekkelijker te
maken, met name omdat dat nu financieel niet meer het geval is in de
vergelijking tussen de politie in operationele dienst en de recherche?
Voorzitter. Ik zei al iets over de Landelijke Eenheid. Die zit midden in de
transitie waar we het hier al heel veel over hebben gehad. Ik ga ervan uit
dat dat nu loopt zoals we in de Kamer met elkaar hebben besproken, maar
er wordt nu gewacht op die schouw. Hoe zit het met dat schouwproces?
Dat zou in het tweede kwartaal van dit jaar van start moeten gaan. Ik
moedig die schouw van harte aan. Ik wil graag weten of er bij dit proces
echt wordt geschouwd op vakspecialistische kennis. Schouwen we nu
daadwerkelijk vakinhoudelijkheid? Gaan we dat nu waarderen? Dat zou
wat mijn fractie betreft wel zo moeten. Dat is waar de hele Landelijke
Eenheid, en wat mij betreft zelfs de hele politie, op zou moeten draaien.
Over waardering en erkenning van de politie gesproken: de politie is er,
zoals ik in het begin ook al zei, voor iedereen, dag en nacht. Die is er voor
een verwarde persoon, een slachtoffer van inbraak of wie dan ook. Maar
er bestaan weinig initiatieven om de politie echt maatschappelijke
erkenning te geven. Ik weet dat erover wordt gesproken, ook binnen de
politieorganisatie en met de bonden. Hoe staat de Minister daarin? Is zij
bereid om met de bonden in gesprek te gaan over het vormgeven van die
waardering en erkenning voor politiemedewerkers, maar ook voor
oud-politiemensen?
Voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Er is een interruptie van mevrouw Leijten.
Mevrouw Leijten (SP):
Mij past enige bescheidenheid, omdat ik natuurlijk maar invalpolitiewoordvoerder ben. Maar mij valt wel op dat er bij de schouw bij de
Landelijke Eenheid van alles wordt geformuleerd over zorgvuldigheid,
integriteit en vakinhoudelijke kennis, maar je tegelijkertijd in de media
verneemt dat er iemand is toegetreden tot de korpsleiding die nog recent
hier het werk heeft neergelegd vanwege allerlei conflicten over integriteit.
Nu is het heel lastig om over personen te spreken, maar het duizelde mij
wel een beetje toen ik erover nadacht. We weten namelijk dat er enorm
wordt gewacht op die schouw. Er wordt enorm gewacht op verbetering,
zodat alle wensen die er hier zijn uitgevoerd kunnen worden. Zonder het
over de persoon te hebben: hoe kunnen zulke zaken dan naast elkaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

7

bestaan? Wat wordt gezegd en wat we zien lijkt zo uiteen te lopen. Hoe
kijkt de VVD daartegen aan?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik vind het ook, met mevrouw Leijten, ingewikkeld om het over een
persoon te hebben. Het verschil zit hier wel erin dat de schouw ziet op alle
medewerkers die bij de Landelijke Eenheid werken. De persoon waar
mevrouw Leijten het over heeft, is lid van de korpsleiding. Die hele
korpsleiding wordt niet geschouwd. De schouw gaat over alle mensen uit
de Landelijke Eenheid. Ik hoorde mevrouw Helder net ook vragen naar
een reflectie op het nieuwe lid van de korpsleiding. Die gaan we horen in
antwoord op de vraag van mevrouw Helder. De schouw, die dus bij alle
medewerkers van de Landelijke Eenheid plaatsvindt, zou dus wat mijn
fractie betreft echt vakinhoudelijk moeten zijn. Daar moeten gewoon de
beste mensen op de beste plek staan om het moeilijke werk waar zij voor
staan zo goed mogelijk te kunnen doen.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik denk dat we het heel erg met elkaar eens zijn. Maar er lopen hier toch
wel dingen iets uiteen. Als je ziet dat er in de leiding dingen gebeuren
waarvan we op z’n minst de wenkbrauwen kunnen fronsen en tegelijkertijd de rest aan een kritische schouw wordt onderworpen, hoe nodig
dat ook is, dan gaan er dingen uiteenlopen. Ziet de VVD dat dat ook heel
kwetsbaar kan zijn op het punt van draagvlak en dat soort zaken? Ziet de
VVD dat en hoe beoordeelt de VVD dat?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik vind het ingewikkeld om hier het sollicitatiegesprek voor de vacature bij
de korpsleiding te gaan recenseren, dus dat ga ik ook niet doen. De
schouw bij de Landelijke Eenheid zie ik als een kans voor alle mensen die
bij de Landelijke Eenheid werken om ervoor te zorgen dat we de goede
mensen op de goede plekken hebben staan. Ik ga mezelf herhalen, maar ik
vind dat vakinhoud daar dus centraal moet staan.
De heer Van Baarle (DENK):
Mevrouw Michon-Derkzen geeft terecht aan dat we waardering moeten
hebben voor het belangrijke werk dat de politie doet. Dat onderschrijft de
fractie van DENK. Maar ik zou mevrouw Michon-Derkzen ook willen
vragen – daar heb ik de VVD namelijk nog niet over gehoord – wat de VVD
ervan vindt dat er jarenlang bij de politie een indicator is gebruikt waarbij
afkomst gerelateerd werd aan veronderstelde werkdruk. Men ging ervan
uit: in wijken waar meer mensen met een andere afkomst leven, hebben
wij als politie meer te doen in de opsporing en handhaving. Vindt de VVD
samen met de fractie van DENK dat dit nooit had mogen gebeuren en dat
het afkeurenswaardig is dat dat soort koppelingen bij de politie zijn
gemaakt?
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Dank voor deze vraag. Ik vind, de VVD vindt, dat we met z’n allen,
schouder aan schouder, elke vorm van racisme of discriminatie binnen de
politie, maar ook in de samenleving moeten zien te voorkomen. We
moeten ervoor zorgen dat dat niet gebeurt. De criteria van het budgetverdeelsysteem waar de heer Van Baarle op wijst, zijn in die tijd langs de
Kamer gegaan. Daar waren wij allemaal niet bij, maar die zijn hier ooit
langsgekomen. Het is ingewikkeld om terug te halen hoe dat destijds
allemaal is gegaan. Ik vind het heel goed dat we naar een nieuw budgetverdeelsysteem gaan, zoals de Minister aankondigde. Ik wil ook graag met
u allen kijken naar welke criteria wij hanteren om die sterkte te verdelen.
Het is altijd een verdeling van schaarste. Je moet natuurlijk ook, zoals
mevrouw Van der Werf zei, ervoor zorgen dat overal alle problemen zo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

8

goed mogelijk worden aangepakt. Ik vind dat daar geen discriminatoire
elementen in mogen zitten.
De heer Van Baarle (DENK):
Mevrouw Michon-Derkzen draait een beetje om de vraag heen. Het is
terecht dat het destijds langs de Kamer is gegaan, maar ik vroeg mevrouw
Michon-Derkzen wat ze er als Kamerlid nu van vindt dat het gebeurd is. Ze
zegt terecht dat er geen discriminatoire elementen in dat verdeelmodel
zouden mogen zitten. Maar wat vindt mevrouw Michon-Derkzen van wat
er in het verleden is gebeurd, namelijk het verklaren van de werklast in de
opsporing op basis van het aantal niet-Nederlanders en later op basis van
het aantal niet-westerse allochtonen? Het is helemaal niet zo moeilijk om
te zeggen dat dat inderdaad niet deugt, dat dat discriminatoir was en dat
we aan de Minister moeten vragen hoe dit ooit heeft kunnen gebeuren. Is
mevrouw Michon-Derkzen daartoe bereid?
De voorzitter:
Dat was uw laatste interruptie.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
De heer Van Baarle herhaalt zijn vraag. Ik begon mijn antwoord door te
zeggen dat ik daar afstand van neem, omdat ik vind dat de politieorganisatie in zichzelf en richting de samenleving niet dat soort elementen moet
hebben. Dat heb ik dus gedaan. U zegt: u draait eromheen. Ik kan het niet
duidelijker zeggen; dat moeten ze niet doen. U vraagt: hoe is dat toen dan
gebeurd? Dan zeg ik: daar was de Kamer bij. Wij waren daar niet bij in
persoon, maar de Kamer was daar wel bij. Dat had niet moeten gebeuren.
Daar is destijds over gesproken. Dat zou je nu dus ook nooit meer zo
doen. Duidelijker kan ik niet antwoorden. Ik hoop dat het bij de heer Van
Baarle in ieder geval niet tot onrust leidt.
De voorzitter:
We wachten het af. Mevrouw Kuik van het CDA.
Mevrouw Kuik (CDA):
Voorzitter, dank. Voor mij is het de eerste keer dat ik als woordvoerder het
debat over de politie mag doen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik heel veel
respect heb voor het vak dat deze mensen uitoefenen. Natuurlijk had ik al
wel eerder bij Bureau Burgwallen het een en ander gezien, maar je hebt
als Kamerlid af en toe ook het voorrecht om achter de schermen mee te
kunnen kijken. Ze moeten zo veelzijdig zijn om onze samenleving veilig te
houden. We zien natuurlijk ook dat de vraag aan de politie maatschappelijk en bestuurlijk veel groter is dan de capaciteit die er is. Ik heb het
vaker gezegd; tegenover een georganiseerde misdaad moet een georganiseerde overheid staan. We moeten echt gaan kijken hoe we ervoor zorgen
dat we Nederland zo veilig mogelijk houden. We hebben natuurlijk
martelcontainers gezien, xtc-labs, cocaïnewasserijen, duizenden liters
drugsafval in het milieu en intimidatie en geweld. Daarbij is de veiligheid
van de regio wat ons betreft toch echt verwaarloosd.
Natuurlijk zijn er allerlei zaken bij gekomen. Denk aan cybercriminaliteit,
de capaciteit die gaat naar voetbalwedstrijden, demonstraties en het
helpen van verwarde personen, maar ook met name aan de stevig
gevestigde, georganiseerde drugscriminaliteit. Het is ook logisch dat de
politie zich richt op plekken waar de schade en impact van criminaliteit het
hoogst is. Het betekent wel dat er een grotere, bovengemiddelde inzet is
in de Randstad. Uitgestrekte gebieden met een dunne bevolkingsdichtheid
hebben ook nog eens een keer te maken met een verdelingssystematiek
voor budget en personeel. Dat zit niet mee, want dat is in essentie
gebaseerd op inwonersaantallen. De anonimiteit en uitgestrektheid van
provincies als Brabant en Limburg brengen andere problemen met zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

9

mee, ook door hun ligging aan de grens. Daarom is het goed dat we toch
gaan kijken hoe we die capaciteit echt anders gaan verdelen.
De voorzitter:
Voordat u daarover verdergaat: er is een interruptie van mevrouw
Michon-Derkzen.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Mevrouw Kuik zegt terecht – welkom trouwens bij dit belangrijke debat –
dat het altijd een verdeling van schaarste is en dat de politie overal maar
moet zijn. En terecht, want waar moet je nou niet zijn? Ik heb kortgeleden
iets over voetbal gezegd. We zijn ontzettend veel politiecapaciteit kwijt aan
die voetbalwedstrijden. Ik heb de knuppel in het hoenderhoek gegooid
door te zeggen: zou dat niet een tandje minder moeten? Hoe kijkt
mevrouw Kuik daartegen aan?
Mevrouw Kuik (CDA):
We hebben de afgelopen weken inderdaad gezien dat het wel erg uit de
hand liep bij verschillende clubs. Ik heb met een aantal clubs, burgemeesters en de KNVB gesproken. Volgens mij zijn er dingen die we echt
kunnen verbeteren, bijvoorbeeld een digitale meldingsplicht – dat vraag ik
ook aan de Minister – als het gaat om mensen die een stadionverbod
hebben gekregen. Toch zien we die types af en toe weer terug bij grotere
incidenten. Wat mij betreft moeten we dus echt een tandje bijzetten om te
voorkomen dat er zoveel politie-inzet moet worden gepleegd.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik hoor mevrouw Kuik ook het punt maken van de verdeelsleutel en de
sterkte in de regio. Ik deel dat helemaal met haar, maar ik vraag me wel
het volgende af. Wij hoeven geen makke schapen te zijn. Wij kunnen als
Kamer ook zeggen: wij vinden dit een onacceptabele situatie. We kunnen
zelf aangeven met welke punten er rekening gehouden moet worden in
het verdelen van de sterkte. U noemt het inwoneraantal. Het oosten van
het land is dunner bevolkt dan bijvoorbeeld de Randstad. Maar we kunnen
ook zeggen dat de grootte van het servicegebied er onderdeel van moet
zijn, om de aanrijtijden binnen de perken te houden. Vind ik mevrouw
Kuik aan mijn zijde als we hier als commissie zelf een stap naar voren
doen en zeggen dat we erop willen sturen om de verdeelsleutel redelijker
te maken?
Mevrouw Kuik (CDA):
Mevrouw Van der Werf geeft terecht aan dat ik begon over de inwonersaantallen. Volgens mij is dat ook het probleem. Sommige gebieden zijn zo
dunbevolkt dat er nauwelijks politiecapaciteit heen gaat. Dat is wel
problematisch, want daar waar nauwelijks handhaving is, zien criminelen
natuurlijk hun kans. Bij die verdelingssystematiek vind ik het dus
belangrijk dat er naar verschillende elementen wordt gekeken. Neem
bijvoorbeeld een provincie als Limburg. Die heeft te maken met een
buitengrens van 351 kilometer aan andere landen. Die provincie heeft 44%
van de internationale rechtsverzoeken, terwijl ze het kleinste team hebben.
Dat is natuurlijk een element dat je moet meenemen bij de verdeelsleutel.
Dus ja, ik vind dat wij best wel wat kunnen aangeven, maar het belangrijkste is natuurlijk dat de mensen in de praktijk, de burgemeesters en de
regio’s zelf ook hun input kunnen leveren, want die zullen het nog beter
weten dan wij.
Mevrouw Van der Werf (D66):
De vraag was of mevrouw Kuik vindt dat wij als Kamer, als commissie
daarop ook zelf zouden moeten sturen en zelf zouden moeten zeggen: hier
moet in het vervolg rekening mee gehouden worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

10

Mevrouw Kuik (CDA):
Als dat niet duidelijk was: ik geef een aantal dingen aan die ik juist
belangrijk vind. Ik wil die meegeven omdat ik het ook verstandig vind dat
de Kamer haar richting en haar kaders meegeeft. Dus: ja.
De voorzitter:
Dan kunt u verder met uw bijdrage.
Mevrouw Kuik (CDA):
Ik scrol even naar waar ik ongeveer was gebleven. Ik heb natuurlijk al een
aantal provincies genoemd. In de misdaadstatistieken doen bijvoorbeeld
Brabant en Limburg niet onder voor grootstedelijke provincies als
bijvoorbeeld Zuid-Holland. Limburg staat in de top drie van moordprovincies. Heerlen en Kerkrade komen naar voren als de twee gemeenten
waarin je het hoogste risico loopt om in aanmerking te komen voor de
georganiseerde misdaad. Dit zijn allemaal elementen die ik mee wil
wegen in de verdeelsleutel.
Voorzitter. Ik gaf het al aan: als er ergens veel minder capaciteit is, dan ligt
er natuurlijk een waterbedeffect op de loer. We zien dat al in grensgebieden, waar bijvoorbeeld gemeentes als Roosendaal maar ook BaarleNassau aangeven dat de Belgen via het ANPR-systeem eigenlijk veel meer
bevoegdheden hebben om dingen in het kader van criminaliteit uit te
lezen dan wij. Kunnen we niet met pilots samenwerken in die grensregio’s? Als België het veel beter heeft geregeld dan wij in Nederland, dan
zie je natuurlijk wel een waterbedeffect. Bij ons popt in die gebieden dan
veel meer criminaliteit op. Die vraag stel ik dus graag aan de Minister.
We hebben het over de capaciteit en het tekort daaraan, maar je moet
natuurlijk ook mensen aan de voorkant inzetten. Ik sprak een politieagent
die zei: ik heb het idee dat ik moet opdraven als het al te laat is. Je moet
juist aan de voorkant zitten. De wijkagent is van belang, maar we hebben
het onlangs ook gehad over criminele families, over families die van
generatie op generatie in het criminele circuit terechtkomen. Het kan in dit
geval ontlastend zijn voor de politie als daar aan de voorkant een coach
op wordt gezet, zoals bijvoorbeeld in Tilburg gebeurt. Dus wees nou slim
met de capaciteit die je hebt, om als overheid georganiseerd een vuist te
maken tegenover de georganiseerde misdaad.
De voorzitter:
Dank u wel voor uw bijdrage. Dan geef ik het woord aan de heer Van
Baarle van DENK.
De heer Van Baarle (DENK):
Voorzitter. Waarom gebruikte de regering jarenlang een racistische
indicator om de werklast van de politie te verklaren? Waarom probeert
deze Minister dit te bagatelliseren en te vergoelijken? Van 2005 tot 2011
verklaarde de politie de werklast in de opsporing mede op basis van het
aantal «niet Nederlanders». Hoe meer «niet Nederlanders» hoe meer de
politie te doen heeft in de opsporing, was de smerige gedachte. Vanaf
2011 is de berekening van de werklast van de politie in de opsporing
mede gebaseerd op het aantal «niet-westerse allochtonen»; in de
handhaving op het aantal «niet-westerse allochtonen» tussen de 15 jaar
en de 30 jaar. Hoe meer «niet-westerse allochtonen», hoe meer de politie
te doen heeft in de handhaving en de opsporing, was de racistische
gedachtegang.
Voorzitter. Als er in gebieden blijkbaar meer mensen wonen zoals ik of
zoals deze Minister, ging de politie ervan uit meer te doen te hebben. Het
is voor DENK echt ziek dat de politie met dit soort racistische modellen
heeft gewerkt. Het is des te zieker dat de regering probeert om dit klein te
praten, geen enkele afkeuring uitspreekt en ook geen begin van zelfreflectie toont. Waarom heeft deze Minister het gebruik van dit racistische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

11

model niet afgekeurd? Waarom probeert zij het klein te praten, door te
zeggen dat het niet zou gaan om een causaal verband? Dit terwijl in haar
eigen brief het woord «verklaring» staat; de verklarende waarde van het
zijn van een «niet-westerse allochtoon» werd gebruikt om de workload te
verklaren. Het ging gewoon om een racistische verklaring van de werklast
bij de politie; punt.
Waarom ging er al die jaren bij niemand van de politie een belletje
rinkelen, met het idee: dat we bij ons de werklast verklaren op basis van
afkomst is racistisch en dat moeten we niet doen? Wat zegt het eigenlijk
over de politieorganisatie dat er al die jaren bij niemand een belletje is
gaan rinkelen dat dit niet deugt? Zijn er meer beleidsstukken, verdeelplannen of inhoudelijke stukken waar dit soort smerige indicatoren in
zitten die mensen op een vunzige manier op basis van hun afkomst
relateren aan veiligheidsproblemen? Is de Minister bereid om dit te
onderzoeken? Wie gaat eigenlijk dat nieuwe verdeelmodel onderzoeken?
Wanneer krijgen we dat? Kan de Minister in alle omstandigheden
garanderen dat daarin zowel direct als indirect nooit meer verwijzingen
zullen zitten die te maken hebben met afkomst of etniciteit?
Voorzitter. De politie heeft opvallend vaak inzage gevraagd in de
persoonsgegevens van slachtoffers van de toeslagenmisdaad, zo bleek uit
een artikel van Follow the Money. DENK en mevrouw Leijten hebben hier
vragen over gesteld. We kregen hierover een brief, maar daar staat
eigenlijk niks in. De politie heeft aangegeven dat zij het niet kan nagaan,
omdat het niet geregistreerd staat. We hebben dus nog steeds geen
antwoord op de vraag of er nou wel of niet een lijst is verstrekt met
toeslagenouders aan de politie, en of de politie daar wel of niet ongelimiteerde toegang toe had. Ziet de Minister alsnog een weg om dit goed te
laten onderzoeken? Wat zegt het eigenlijk over de werkwijze van de politie
dat er blijkbaar informatie opgevraagd en verwerkt kan worden zonder dat
de reden daarvoor geregistreerd wordt? Dan wordt het blijkbaar in de
praktijk dus niet goed getoetst.
Voorzitter. Tot slot de gezichtsherkenningstechnologie. Kan de Minister
garanderen dat in de gezichtsherkenning en de daarbij behorende
algoritmen geen aan afkomst gerelateerde kenmerken zullen worden
gebruikt, direct of indirect? We weten immers dat ook bij de Belastingdienst uiterlijke kenmerken werden gebruikt om mensen al dan niet als
potentieel fraudeur aan te merken. Graag een reactie.
De voorzitter:
Dank u wel. Een interruptie van mevrouw Helder.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik heb hier even een onderzoek van het CBS op nageslagen, toch een
gerenommeerd instituut lijkt mij, van 28 februari van dit jaar, getiteld: hoe
verschillen veiligheid en criminaliteit naar herkomst? Daarin staat:
geregistreerde verdachten van een misdrijf geboren in het buitenland
meer dan geboren in Nederland. Gewoon «geboren in het buitenland»,
hè. En: geboren in Nederland, twee ouders in het buitenland meer dan
geboren in Nederland met Nederlandse ouders. Dat is gewoon een
onderzoek. Zou dat dan ook racistisch zijn? En als niet, waarom de politie
dan wel en het CBS niet?
De heer Van Baarle (DENK):
Ja, het is racistisch als je de veronderstelling maakt dat de afkomst van
mensen een directe relatie heeft met wat de politie te doen heeft in de
opsporing en de handhaving, omdat dat niet zo is, omdat afkomst niet
verklaart of iemand eerder genegen is om crimineel te zijn, omdat het
aantal mensen met een bepaalde afkomst niet verklaart of in gebieden de
politie wel of niet meer te doen heeft. Dat is tot in den treure aangetoond.
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt zelfs dat als je alle factoren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

12

meeneemt en corrigeert voor alles wat er is, mensen met een
niet-migratieachtergrond oververtegenwoordigd zijn in de cijfers. Dus het
is een fabricatie van mensen die er theorieën op nahouden op zolderkamers, die afkomst overal maar aan proberen te relateren, maar in de
praktijk is het niet waar. Dat vind ik dus kwaadaardig en DENK vindt het
ook inherent racistisch.
Mevrouw Helder (PVV):
Een lang antwoord. Ik noemde gewoon een onderzoek van het CBS en dat
gaat over geregistreerde verdachten van een misdrijf. Dat is dus gewoon
een constatering. Dan vind ik het wel vreemd. Er is een ander onderzoek
van het CBS – ik weet dat collega Azarkan daar in vorige debatten ook
naar verwees, want toen vond hij het wel heel vervelend – dat gaat over
dat personen met een buitenlandse herkomst vaak slachtoffer zijn van
criminaliteit. Toen moest de politie daar wel op acteren. Dat vind ik dus
wel meten met twee maten. Misschien dat de heer Van Baarle daar
vandaag op kan ingaan.
De heer Van Baarle (DENK):
Omdat het kwaadaardig is om verbanden te leggen die er niet zijn. Als we
naar de statistieken kijken, zien we dat mannen oververtegenwoordigd
zijn in de criminaliteit. Maar ik zou het verre van me werpen dat we op
basis van alleen die samenhang, dat we op basis van hun mannelijkheid,
alle mannen maar van de straat moeten plukken. We zien dat mensen,
witte mannen die wat welgestelder zijn, misschien vaker vormen van
witteboordencriminaliteit plegen, maar ik werp het verre van me om te
zeggen dat dat komt door het feit dat ze wit zijn en welgesteld. Dat is niet
zo. Mevrouw Helder wil namens de PVV steeds maar een verband leggen
tussen kenmerken waartussen geen inhoudelijke relatie is, namelijk
afkomst en criminaliteit. Ik werp dat verre van me, want dat is racistisch.
De voorzitter:
U mag erop reageren, mevrouw Helder. Uw derde interruptie.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik krijg geen antwoord op mijn vraag, voorzitter. Ik ben gewoon heel
benieuwd naar hoe het komt dat het niet mee mag worden genomen als
de politie en het CBS het doen – ik veeg het dan maar even op één hoop –
maar dat het wel naar voren wordt gehaald als mensen van buitenlandse
herkomst vaker slachtoffer zijn van criminaliteit. Dat is gewoon niet juist.
Dus of je doet het wel of je doet het niet.
De heer Van Baarle (DENK):
Het gaat om de verklaring die eronder ligt. We weten dat afkomst
crimineel gedrag niet verklaart. Onderzoek na onderzoek toont dat aan.
Van slachtofferschap weten we dat er bijvoorbeeld een verklaring is
waarom ouderen oververtegenwoordigd zijn. Er zal zeker ook een
verklaring zijn, als de heer Azarkan dat genoemd heeft, voor waarom in
bepaalde situaties mensen het een migratieachtergrond bij bepaalde
vormen van criminaliteit oververtegenwoordigd zijn als slachtoffer. Als er
geen inhoudelijke relatie is en geen verklaring, dan is de enige reden
waarom een verband wordt opgeworpen dus een racistisch gedachtespinsel om dat verband tussen afkomst en criminaliteit steeds maar op te
kunnen werpen omdat het in een politiek straatje past. Dat keurt DENK af,
daar doet DENK niet aan mee en dat werpen wij verre van ons.
De voorzitter:
Dank. Dan heb ik nog twee interrupties. Eerst mevrouw Van der Werf van
D66.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

13

Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik heb het even opgezocht. Er werd net een vraag aan u gesteld en ik denk
dat u als antwoordgever niet in de gelegenheid was om de tekst erbij te
halen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek zijn mensen met een
migratieachtergrond oververtegenwoordigd in de criminaliteitscijfers.
Maar als je dat corrigeert op sociaaleconomische factoren, dan zijn
mensen met een migratieachtergrond licht ondervertegenwoordigd. Ik
wou de heer Van Baarle vragen of hij hiermee bekend was.
De heer Van Baarle (DENK):
Ik was niet bekend met de uitstekende bronverwijzing en ook letterlijke
tekst die mevrouw Van der Werf hier in het debat brengt. Ik dank haar
daarvoor. Het is eigenlijk, als we alles bij elkaar optellen, het zesde feit
waarmee mevrouw Helder hier tijdens dit debat om de oren wordt
geslagen en waarmee haar racistische standpunten worden ontkracht.
De voorzitter:
U wordt genoemd, mevrouw Helder. Het is een persoonlijk feit. Dus als u
daarop wilt reageren, dan kan dat.
Mevrouw Helder (PVV):
Nee. Ik zeg alleen dat ik gedrukt heb waar het pijn doet. Ik heb altijd
geleerd dat je dan moet blijven drukken en dat is precies waarvoor ik hier
zit, mede namens mijn achterban en mede namens heel veel agenten.
Dank u wel.
De voorzitter:
U bedankt. Dan een laatste interruptie, van mevrouw Mutluer.
Mevrouw Mutluer (PvdA):
Dat was het exact het punt dat ik net wilde inbrengen, dus dank aan
collega Van der Werf. Daarmee heb ik geen interruptie.
De voorzitter:
Dat is ook fijn. Dan gaan we naar de laatste twee partijen. Eerst naar
mevrouw Mutluer van de PvdA.
Mevrouw Mutluer (PvdA):
Dank, voorzitter. Dat onze politieagenten met hart en ziel voor onze
veiligheid werken, is een gegeven. Helaas lieten echter een paar agenten
zich recent in Parijs discriminerend uit, misschien niet naar de letter van
het strafrecht, maar wel volgens de normen die ik bij een wetshandhaver
met een voorbeeldfunctie vind passen. De politieleiding noemt het
gelukkig zelf zeer ongepast en heeft deze agenten hangende een intern
onderzoek op non-actief gezet. Ik mag en ga niet vooruitlopen op de
uitkomsten van dat onderzoek en de gevolgen, maar ik kan wel zeggen dat
ik hoop dat er duidelijke grenzen worden gesteld. Dat is nodig, naast alle
goede bedoelingen van de politieleiding en naast alle initiatieven die er al
zijn om aan discriminatie binnen de politie een einde te maken. Deze zaak
is voor mij, om eerlijk te zijn, ook een testcase voor de frustratie over dat
het weer misgaat. Het aantrekken van substantieel meer politiemensen
met een andere achtergrond zal moeilijk blijven zolang zij niet voelen dat
politie voor hen echt een blauwe familie kan zijn. Ik stel een reactie van de
Minister hierop op prijs. Ik ga ervan uit dat zij, net als ik, over een jaar
geen treurigmakend vervolg op de documentaire De blauwe familie wil
zien.
Over discriminatie gesproken. Daar is net het een en ander over gezegd
door meerdere collega’s. In de brief over de sterkteverdeling bij de politie
staat een constructie omschreven als het gaat om het aantal niet-westerse
allochtonen. Die wordt daarin meegenomen. Bij het berekenen van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

14

werklast werden omgevingskenmerken meegewogen. De Minister zegt:
dat betekent niet dat niet-westerse allochtonen automatisch verdachte
zijn. Ik vind dat ook gewoon gekunsteld. Ik zal het ook simpel houden: je
hoort het niet te doen, je hoort het niet mee te wegen en je moet kiezen
voor objectieve factoren.
Sowieso ben ik benieuwd hoe de Minister de schaarse politiesterkte gaat
herverdelen. We krijgen vanuit alle hoeken van het land noodsignalen
over tekorten. Als randstedeling heb ik ook een speciale band met
Limburg. Die is al genoemd. De basis op orde lukt ze daar niet meer: de
kleinste eenheid met de zwaarste criminaliteit. Ik verwacht van de Minister
dat zij samen met deze veiligheidspartners gaat werken aan oplossingsrichtingen die de strafrechtketen kunnen helpen in de strijd tegen
criminaliteit en ondermijning.
Wat overigens ook niet aanvaardbaar is, is dat politiemensen zelf het
slachtoffer worden van discriminatie of geweld. Natuurlijk moet je als
agent letterlijk en figuurlijk tegen een stootje kunnen, maar in geen geval
kunnen wij tolereren dat zij zelf slachtoffer worden van geweld. De
Minister wijst terecht op het belang van het vergroten van de meldingsen aangiftebereidheid onder hulpverleners. Kan de Minister daar iets
meer over zeggen? Hoeveel agenten laten geweld en discriminatie maar
lopen en waarom? Als wij agenten aanpakken die nodeloos geweld
toepassen en discrimineren, dan moeten wij agenten die daar slachtoffer
van zijn ook beschermen.
Dan C2000. Om moedeloos van te worden en demotiverend voor onze
agenten. We hobbelen al jaren van incident naar incident. Daaruit blijkt
toch dat het geen incidenten meer zijn, maar dat er structureel iets mis is?
Dat kan de Minister toch niet ontkennen? Op de lange termijn komt er een
nieuw systeem. Dat gaat nog lang duren en wat mij betreft gaat de Kamer
dit als een groot project nauwlettend volgen, maar in de tussentijd
moeten onze agenten er blind op kunnen vertrouwen dat zij zeker in
noodsituaties goed met elkaar en met andere hulpdiensten kunnen
communiceren. Het signaal dat ik krijg, is dat dat vertrouwen er niet is.
Dat komt er ook niet met de lapmiddelen die tot nu toe voorgesteld
worden. Push-to-talk is niet de oplossing als er een grootschalig onverwacht incident is. En dat er vanwege zonnepanelen ineens gaten in de
dekking van C2000 vallen, mag ook geen excuus zijn. Waarom komt de
politie pas achter die gaten als ze daar in de operationele praktijk tegen
aanlopen? Ik heb het ei van Columbus ook niet. Wel verwacht ik van de
Minister dat zij voor een werkend systeem zorgt waar onze agenten blind
op kunnen vertrouwen. Het is nu inderdaad onvoldoende.
Tot slot voetbal en politie. Ik wil niet de hele tijd pessimisme uitstralen.
Dat is niet hoe ik ben. Ik ben vrij optimistisch. Maar ook hier zijn de
problemen al jaren bekend en houdt de ellende steeds maar niet op. We
gaan hier een plenair debat over hebben. Ik weet dat de Minister naar
Engeland gaat. Ik wil, via de voorzitter, aan haar vragen om echt mee te
nemen wat het op het moment dat je dit strafrechtelijk oppakt betekent
voor de strafrechtketen. Het wordt nu met name civielrechtelijk opgepakt,
ook vanuit de KNVB. Ik wil dat de Minister ook kijkt naar hoe de aanpak
van spreekkoren strakker kan, want die vind ik minstens net zo erg als het
gooien van een plastic bekertje op het veld.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan ga ik door naar de laatste partij, naar mevrouw Leijten
van de SP.
Mevrouw Leijten (SP):
Dank, voorzitter. Bij de bestudering van al deze stukken, moest ik denken
aan mijn allereerste debat over wijkverpleging. Toen kwam ik heel weinig
of eigenlijk niet het woord «verpleegkundige» of het woord «patiënt» of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

15

«hulpbehoevende» tegen. Dat was toen in het debat echt iets van: het
gaat allemaal over formatie en over schaal en over cijfers en indicaties.
We vergeten dat. Bij de politiewoordvoerders hoor ik dat niet, maar ik lees
die stukken soms wel zo. Ik denk: er is een hoop op papier, maar hoe
werkt dit nou echt uit op straat? Neem de formatiecijfers, of de politiesterktecijfers, zoals je moet zeggen. Weten we nou echt wat er gebeurt qua
politie-inzet op straat? Hoe zit het daar met de belasting? Neem zo’n
verdelingsmechanisme waarin de afkomst of de herkomst van mensen is
meegenomen. Dat gaat nu herzien worden. Hoe gaat de Minister ervoor
zorgen dat juist de ervaring van de agent op straat daar ook in zit? We
willen absoluut niet dat de afkomst van mensen een indicator voor
criminaliteit wordt genoemd, maar er is wel ervaringsdeskundigheid die je
moet toepassen en die je niet alleen maar uit excelsheets haalt. We weten
bijvoorbeeld ook dat er bepaalde wijken zijn waar op papier misschien
niet zo veel gebeurt maar als je er kijkt wél. Daar is bijvoorbeeld de
aangiftebereidheid of de meldingsbereidheid gewoon afwezig of heel
laag, terwijl de onveiligheid heel groot is. Hoe gaan we dat er nou goed in
brengen, ook met de ervaring van de mensen op straat? Dat zou ik heel
graag willen weten.
Hetzelfde geldt eigenlijk voor zoiets als een tapsysteem. Er komt een
nieuw tapsysteem. Of komt het er niet, Minister? Hoe zit het nou precies
met de aanbestedingsprocedure? Het frustreert het werk van de mensen.
Er komt dan iets nieuws. C2000 is ook zo’n mooi voorbeeld. Dat duurt
maar en dat duurt maar. Dat blijft eigenlijk hangen bij mensen die er niet
van afhankelijk zijn en die er niet mee werken. Het kost wel heel veel geld
en heel veel capaciteit. Er wordt ons van alles gepresenteerd, maar dat
reflecteert niet de werkelijkheid. Hoe gaan wij daar nou mee om, vraag ik
aan de Minister. Hoe staat het hiermee?
Hetzelfde geldt voor de gezichtsherkenning. In het kader blijkt dat die geen
capaciteit oplevert, maar wel grote privacyschendingen. Hoe willen we
daar nou mee verder gaan? Het kan absoluut ondersteunend en
behulpzaam zijn, maar leidt de techniek ons hier eigenlijk niet naar wat we
inzetten, terwijl de praktijk ons zou moeten leiden naar wat we inzetten? In
dat kader vraag ik aan de Minister hoe zij om zal gaan met de aangenomen motie die zegt dat het gebruik van algoritmen juist onder het
justitiekader ook in het algoritmeregister moet komen, zodat hun inzet en
hun werking toetsbaar zijn. Dat is niet bedoeld om alles verdacht te
maken, maar omdat we hebben gezegd dat we op dit vlak serieus
maatschappelijk werk te doen hebben en dat we dat ook willen doen met
betrekking tot de justitieketen. We zijn door schade en schande wijs
geworden.
Voorzitter. Twee dingen tot slot. De heer Van Baarle had het al over de
inzage van de politie in de BRP. Dat zit ons nog altijd niet lekker. De
Minister zei daarop: daar heb ik antwoord op gegeven. Dat klopt; er zijn
wel antwoorden gekomen, maar dat waren natuurlijk geen antwoorden op
de vragen die we stelden. Want hoe kan dat nou? Waarom gebeurt het zo
vaak? Waarom wordt dat niet gelogd? Op het moment dat je ziet hoe vaak
er, in dit geval bij mensen die te maken hebben gehad met het toeslagensysteem, vanuit de politie geregistreerd wordt gekeken waar iemand
woont en wat de familieconnectie is, en je ziet waarom erin wordt
gekeken, dan maakt dat mensen angstig. Volgens mij is dat niet
verstandig.
Voorzitter. Tot slot mijn favoriete onderwerp: hoe staat het met de
discussie over de privatisering van de politietaken?
De voorzitter:
Dank u wel. Dat was de eerste termijn aan de kant van de Kamer. Ik ga
twintig minuten schorsen. Ik kijk naar de Minister. Gaat u het dan redden?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

16

Dan ga ik rennen.
De voorzitter:
U gaat rennen. Dan zien we elkaar dus om 15.15 uur of iets later.
De vergadering wordt van 14.51 uur tot 15.15 uur geschorst.
De voorzitter:
Het is inmiddels 15.15 uur. Ik heropen de vergadering. Ik geef het woord
aan de Minister. Zij zal qua inleiding kort van stof zijn. Dat is heel fijn.
Daarna zijn er heel veel vragen. Ik geef dus graag het woord aan de
Minister, mevrouw Yeşilgöz-Zegerius.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Dank u wel, voorzitter. De dynamiek tussen mij en deze commissie is
traditioneel hetzelfde. We hebben een stapel vragen die we allemaal weer
zullen beantwoorden. Ik begin met een korte, korte inleiding, als dat mag.
Ook de afgelopen periode heeft de politie weer gestaan voor onze
veiligheid. Het is mijn werk om vervolgens ook te staan voor hun
veiligheid. Hulpverleners moeten kunnen rekenen op goede communicatie onderling en naar de meldkamer. De recente incidenten met
dekkingsproblemen van C2000 hebben daarom mijn grote aandacht.
Daarom wordt er dag in, dag uit gewerkt aan een goed werkend C2000systeem. Ook het signaal hierover van de bonden neem ik vanzelfsprekend zeer serieus. We hebben dan ook met de vakorganisaties
gesproken. Ik heb uw Kamer hierover geïnformeerd en ik zal straks ingaan
op de vragen die erover zijn gesteld.
Politiemensen mogen er ook op rekenen dat de organisatie hun belangrijke werk goed faciliteert. Het is daarom positief dat de transitie van de
Landelijke Eenheid inmiddels van start is gegaan. De politie is aan de slag
met het realiseren van twee nieuwe, kwalitatief hoogwaardige eenheden,
klaar voor onze tijd waar we middenin zitten. Het gebeurt stapsgewijs,
zodat de transitie beheersbaar blijft en niet afleidt van het belangrijke
politiewerk van de politiemensen van de Landelijke Eenheid. Ik heb er in
mijn brief op gewezen dat deze veranderingen complex zijn en een impact
zullen hebben op de politieorganisatie en op de mensen die daar werken.
Dat betekent dat we de transitie goed blijven volgen, onder meer via de
monitoringscommissie-Schneiders. Ik kom nog terug op de vragen die
daarover zijn gesteld.
Ik zou mijn inleiding graag willen afronden met mij uit te spreken over de
recente incidenten bij voetbalwedstrijden. Ik weet dat we daarover nog
komen te spreken in een apart debat, maar er is zo veel gebeurd dat het
gek zou zijn om daar nu helemaal niet bij stil te staan. Het bekogelen van
spelers is allesbehalve normaal. Het scanderen van homofobe leuzen,
antisemitische leuzen is niet normaal. Elk gebruik van geweld is niet
normaal. Het moet duidelijk zijn dat dit soort asociaal gedrag geen plek
heeft in het voetbal, of dat nou binnen het stadion is of daarbuiten. Ik
waardeer dan ook het daadkrachtige optreden door de politie en de
aanvullende maatregelen van de KNVB. Binnenkort praat ik weer met de
KNVB en de clubs over hoe wij het in en rond de stadions nog veiliger
kunnen maken. Daar zal ik natuurlijk vervolgens ook met de Kamer over in
debat gaan. Er zijn nu al enkele vragen hierover gesteld. Daar zal ik nog op
ingaan.
Voorzitter. Ik denk dat het goed is als ik nu meteen overga naar de mapjes.
De voorzitter:
Dat is goed. Misschien kunt u een indeling maken van die mapjes? En ik
geef even door aan de Kamerleden dat zij drie interrupties hebben in deze
termijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

17

Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik begin met de verdeling van de sterkte. Daarna de Landelijke Eenheid.
Dan ... Wat is dit voor mapje? «Privacy-achtige dingen» hoor ik van mijn
ambtenaar. Dat bevat onder andere gezichtsherkenning. Daarna het
laatste mapje, met andere heel belangrijke vragen.
Goed, we beginnen in ieder geval met de sterkteverdeling. Mevrouw
Helder vroeg: waarom neemt de Minister niet gewoon het voorstel over
van de PVV om 1 miljard euro te investeren? Mevrouw Helder weet dat
wat mij betreft meer geld naar criminaliteitsbestrijding en naar onze
veiligheid altijd een goed idee is. Ik ben dan ook blij dat de coalitie er veel
geld aan heeft besteed. Dat zijn we nu goed aan het investeren. U toetst
dat. Zoals u weet, zijn we bezig met de uitbreiding van het politiekorps.
Het vorige kabinet, Rutte III, heeft de operationele formatie uitgebreid met
2.400 fte. Het huidige kabinet voegt daar nog eens 700 fte aan toe vanuit
de motie-Hermans. Dat betekent dat de formatie in 2027 opgeteld met
3.100 fte uitgebreid zal zijn ten opzichte van 2017. Dus in 2027 is er 3.100
fte meer dan tien jaar daarvoor. Deze uitbreidingen worden momenteel
gerealiseerd. Daarmee – we hebben dit vaak met elkaar besproken – zal
meer geld nu het verschil maken. Maar het absorptievermogen van de
Politieacademie en de organisatie is hiermee wel bereikt. De organisatie
moet immers al die aspiranten en nieuwe mensen kunnen opnemen. Zij
moeten goed kunnen landen.
Het aantrekken en behouden van voldoende personeel wordt ook in de
huidige arbeidsmarkt een grote uitdaging. Daar hebben we het regelmatig
met elkaar over, inclusief alle ideeën van de Kamerleden die we daarbij
betrekken, of het nou gaat over zijinstromen, het behouden van mensen
of sneller kunnen doorstromen.
Dan de heer Van Baarle. Die had een vraag over de verdeling van de
politiesterkte en de indicator om werklast te verklaren. Zoals aangegeven
in mijn brief over de sterkteverdeling is het herijkte budgetverdeelsysteem
destijds ontwikkeld op basis van een uitvraag bij de regiokorpsen en
gemeenten. Dus politie en burgemeesters zijn gevraagd naar de daadwerkelijke werklast. Dat is vervolgens omgerekend naar een formule op basis
van objectieve gegevenskenmerken. Er zijn vervolgens onafhankelijke
onderzoekers geweest die daarbij berekend hebben welke kenmerken de
werklast het beste benaderen. Zij toonden geen causaal verband tussen
de werklast en een omgevingskenmerk, maar wel een correlatie in cijfers.
Dus als het gaat over bijvoorbeeld de niet-westerse mensen in de tabel,
kan het gaan over het aantal slachtoffers, over het aantal getuigen en over
het aantal daders. Dat is niet specifiek aangegeven; dat is wel wat is
opgehaald voor hetgeen de werklast vormt.
Dit is al die jaren geleden zo gedaan. Sinds het systeem in gebruik is
genomen, is het niet opnieuw gevuld met CBS-data. Sinds de vorming
van de nationale politie in 2013 wordt het systeem zelf ook niet meer
actueel gebruikt. Destijds is dat allemaal onderling besproken en met de
Kamer gedeeld en vastgesteld en noem maar op. Maar omdat het sinds
2013 niet meer wordt gebruikt, is het ook sindsdien niet meer tegen het
licht gehouden. Er is verzocht, niet alleen door de burgemeesters maar
ook door de Kamer, bijvoorbeeld de ChristenUnie en BBB, of er opnieuw
naar gekeken kan worden. Dat gaan we doen, dat zijn we nu aan het doen.
Maar dat is een zorgvuldig proces; je moet het weer met iedereen
inrichten.
Mevrouw Van der Werf zei ...
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, is er toch een interruptie. De heer Van Baarle.
De heer Van Baarle (DENK):
Allereerst inhoudelijk. De Minister zegt een aantal dingen die gewoon niet
kloppen. De Minister geeft aan dat het ging om een correlatie en niet om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

18

een causaal verband. Dat klopt niet. Er staat letterlijk in de brief van de
Minister: dit betekent dat de destijds gevonden werklast werd verklaard –
verklaard! – met diverse omgevingskenmerken. In het rapport staat:
verschillende omgevingskenmerken zijn onderzocht op hun verklaringskracht. Er werd dus niet alleen gesteld dat er sprake was van een
correlatie, men ging ervan uit dat dat kenmerk, het zijn van een «nietwesterse allochtoon» – tussen aanhalingstekens, want ik gebruik dat
woord niet – de workload ook verklaarde. Dus dat het daardoor kwam, dat
staat er letterlijk.
En dan het tweede punt, dat het niet meer zou zijn gebruikt. Dat is ook niet
waar, want we lezen in de brief van de Minister dat vanaf 2013 de
verdeling van de sterkte op «meer factoren is gebaseerd dan alleen het
herijkte budgetverdeelsysteem». Het was dus nog steeds gebaseerd op
onder andere het besluit op basis van dat systeem. Dus het had ook
daarna nog doorwerking. Kan de Minister erop reflecteren dat de twee
zaken die zij aangeeft, inhoudelijk gewoon niet kloppen?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Het betoog van de heer Van Baarle komt niet overeen met wat hij zelf
voorleest. Het gaat over verklaren in statistische zin. Dat is echt iets
anders dan een causaal verband. Ik wil het best hier nog uitleggen en dat
heb ik ook al in de brief gedaan, maar het gaat over correlatie in cijfers. Ik
heb net ingevuld dat dat te maken kan hebben met het aantal slachtoffers,
getuigen, daders. Dat kan een mix van factoren zijn. De criteria zijn meer
dan alleen dit criterium. Het is opgehaald bij de burgemeesters en de
politie. Ik heb al aangegeven ... Dit gesprek hebben we al een paar keer in
de Kamer gevoerd. Ik begrijp heel goed waarom dit opkomt, want het
betreft terechte vragen, maar ik verval in herhaling als ik zeg dat het
destijds is vastgesteld en dat we het daarna niet meer als systeem zelf
hebben gebruikt. Maar het is toen vastgesteld en op basis daarvan
hebben we de verdeling gedaan. De vraag, mede vanuit de Kamer en de
burgemeesters, is: kom met een nieuwe verdeling. Dat suggereert dat de
huidige verdeling nog gebaseerd is op 2013.
Het is dus wel zoals het in de brief staat en zoals ik het nu beantwoord,
dus dat we naar een nieuwe verdeling gaan. Dat dat wat mij betreft dit
criterium daar niet meer in terugkomt, heb ik al aangegeven en moge ook
helder zijn.
De voorzitter:
Tweede interruptie.
De heer Van Baarle (DENK):
Ik blijf van mening verschillen. Als er in de brief gesteld wordt dat het
vanaf 2013 onder andere meewoog, dan is deze racistische indicator dus
vanaf 2013 gewoon gebruikt. In de brief wordt niet een correlatie gesteld;
eerder in de brief wordt gezegd dat er gebruik is gemaakt van een
regressieanalyse. Dat is geen correlatie, dat is een statische analyse om te
verklaren. Men wilde dus met de afkomst van mensen verkláren wat de
workload is. Dus wat de Minister aangeeft, klopt gewoon niet.
Maar de baseline is: waarom weigert de Minister dit te veroordelen?
Waarom weigert de Minister af te keuren dat deze indicator is gebruikt, die
koppeling tussen afkomst en workload?
De heer Van Baarle (DENK):
Waarom geeft de Minister geen antwoord op al mijn andere vragen?
Waarom zijn er al die jaren in de politieorganisatie geen belletjes gaan
rinkelen wat betreft of dit wel acceptabel was? Dat zijn hele relevante
vragen. Het feit dat deze Minister die niet beantwoordt en er alleen maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

19

op ingaat door te zeggen dat er geen causaal verband is, versterkt bij mij
de impressie dat deze Minister het probeert klein te praten. Dat vind ik
kwalijk.
De voorzitter:
Minister, u was net begonnen met het beantwoorden van de eerste paar
vragen, dus gaat uw gang.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Wat ik doe, is feitelijk vertellen hoe het gegaan is. De burgemeesters en de
politie van verschillende regio’s hebben de werklast aangegeven,
onafhankelijke onderzoekers zijn tot dit lijstje gekomen en de Kamer heeft
het vervolgens vastgesteld. Dat is hoe het gegaan is. Daar kan de heer Van
Baarle heel veel van vinden, maar de Tweede Kamer is daar altijd van op
de hoogte geweest. Op basis daarvan is destijds de sterkteverdeling
gemaakt. We doen nu alles op basis van percentages per eenheid. Dat
staat ook allemaal in de brief. Ik weet niet zeker of het hier gaat om een
verschil van inzicht of dat de heer Van Baarle mijn antwoorden gewoon
niet wil accepteren, maar dit zijn de feiten die voorliggen. Een feit dat ook
voorligt is dat we met een nieuwe sterkteverdeling komen. Het is
overigens om heel veel redenen gewenst dat die er komt. Dat is vorig jaar
al gevraagd door de ChristenUnie en onlangs door BBB. Dat zijn we al aan
het oppakken. We hebben ook uitgelegd hoe we dat gaan inrichten. Het
zal duidelijk zijn dat het criterium wat mij betreft niet meer gebruikt wordt
in die verdeling. Dat staat ook in die brief.
De voorzitter:
De laatste interruptie van de heer Van Baarle.
De heer Van Baarle (DENK):
Nogmaals, ik heb niet alleen aan de Minister gevraagd hoe het is gegaan.
Ik vind ook dat de Minister van Justitie en Veiligheid van Nederland zich
op dit vlak niet alleen maar kan verschuilen achter hoe het gegaan is. Zij is
ook het aanspreekpunt voor de politieorganisatie. Zij heeft een normerende rol. Haar uitspraken zijn heel belangrijk. Als deze Minister weigert
om uit te spreken dat het niet deugt dat deze indicator is gebruikt, als deze
Minister weigert te zeggen dat ze gaat onderzoeken of dit wellicht in meer
verdeelsleutels of plannen zit, dan normeert zij niet genoeg. Dan normeert
zij niet dat er voor racisme en discriminatie geen plek is in de politieorganisatie. Je alleen verschuilen achter hoe het is gegaan en een feitelijke
tijdlijn oplepelen als verklaring waarom dit is gebruikt, is niet genoeg. Ik
zou dus nogmaals aan de Minister willen vragen dit af te keuren en te
zeggen: wij hebben in de politieorganisatie geen plek voor racistische
indicatoren; deze indicator had nooit gebruikt mogen worden en ik keur
dat af. Is de Minister bereid om dat te doen? Dat vraag ik nogmaals.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik vind het niet fair van de heer Van Baarle zelf om de politie hier volledig
in stelling te brengen. De burgemeesters en de politie hebben de werklast
aangegeven. Onafhankelijke onderzoekers zijn vervolgens tot deze criteria
gekomen. De Kamer wist daarvan. Dat hij dat nou eenzijdig naar de politie
schuift en vervolgens het label «dus dat is racistisch van de politie»
gebruikt, laat ik echt even voor rekening van de heer Van Baarle. Ik heb
zowel in dit debat als in de brief als in eerdere gesprekken – want het is de
vierde keer dat we het hierover hebben – heel duidelijk aangegeven dat er
wat mij betreft in de nieuwe verdeling geen ruimte is voor een dergelijke
indicator. Daarmee neem ik een voorschot op het hele proces dat nu moet
beginnen, waarbij we wederom gaan vragen: wat is de werklast,
burgemeesters; wat is de werklast, politie? Daar laten we onderzoekers
weer onafhankelijk naar kijken, maar ik neem daar zeker een voorschot op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

20

door te zeggen dat dit soort indicatoren in onze tijd niet in die verdeling
passen.
Mevrouw Mutluer (PvdA):
Volgens mij is daarmee ook de discussie klaar. Deze Minister was er niet
toen die criteria werden opgesteld. Dat geldt ook voor deze Kamerleden.
Dan nog zeggen de Kamerleden in dit debat: we vinden het niet goed. Het
CBS zegt in zijn onderzoek letterlijk dat het met name te maken heeft met
de sociaaleconomische achterstanden. Daar kan ik me echt wel iets bij
voorstellen. Eigenlijk is de vraag van de heer Van Baarle wel terecht, want
de Kamerleden trekken ook het boetekleed aan en zeggen dat dit nooit
had mogen gebeuren. Maar tegenover mij staat de Minister die verantwoordelijk is voor de politie en voor die verdeling. Het is niet meer dan
logisch dat een Minister die altijd opkomt voor «haar politiemensen» – ik
herhaal de woorden van Onze Minister – gewoon aangeeft: jongens, dit
kan niet; het had nooit op die manier mogelijk gebeuren. De Minister zegt
inderdaad terecht: we gaan het anders doen. In die zin denk ik dat het niet
zozeer een vraag is, of misschien ook wel. Misschien kan de Minister hier
ook even op reflecteren. Ik bedoel: ik begrijp de vraag wel.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik heb zojuist aangegeven dat ik zeker begrijp dat dit onderwerp weer
terugkomt. Het allerbelangrijkste voor de politie was toen en is nu... Wat
mij betreft laten we het goed landen in het nieuwe proces van de
verdeling. Mevrouw Leijten had daar ook vragen over: hoe kom je dan tot
wat een agent op straat meemaakt? Belangrijk is dat het aansluit bij wat
de politie daadwerkelijk ervaart als werklast. Hoe je dat definieert... Ik denk
dat we nu met elkaar een hele slag verder zijn dan in 2013. Dat mag
duidelijk zijn. Er wordt ook terecht door de Kamer en door de burgemeesters gevraagd om überhaupt te komen met een nieuwe sterkteverdeling. Dan moet je opnieuw kijken wat het beste past om vervolgens de
werklast van de agent op de straat te definiëren. Daar gaat dit over. We
hebben er allemaal kennis van genomen dat het destijds zo is gegaan en
dat dit eruit is gekomen. Ik heb gezegd dat ik ervan uitga dat dat in een
nieuwe sterkteverdeling zeker niet meer terugkomt. Dat is nogal een
stevige uitspraak, omdat ik daarmee een voorschot neem op een
onafhankelijk proces dat verder los van mij moet plaatsvinden. Maar dat
doe ik omdat ik het volledig eens ben met de normerende houding en
toon waar de Kamer naar op zoek is. Dat had ik zelf ook, maar vervolgens
moet ik nu vooruit en moeten we nu dat proces gaan inrichten.
Als ik dan naar de vraag van mevrouw Van der Werf mag, ook over de
sterkteverdeling...
De voorzitter:
Zullen we dat dan maar eens even doen, mevrouw Van der Werf?
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik begrijp het niet zo goed. Aan de ene kant zegt de Minister: het is
allemaal niet zo erg dat deze indicator is opgenomen in die tabel. Want
het gaat niet alleen maar om daders; het kan ook om slachtoffers gaan.
Het weegt gewoon mee in het politiewerk, vat ik u even samen. Tegelijkertijd zegt u: ik weet wel zeker dat ik het niet meer ga opnemen. Dan kunt
u toch ook een waardeoordeel vellen dat dat niet oké was, aangezien u zo
stellig bent dat u het niet meer wil gebruiken?
De voorzitter:
Graag via de voorzitter, mevrouw Van der Werf. De Minister.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

21

Ik heb gezegd dat het onwenselijk is om dat te gebruiken, maar ik kan niet
terugkijken in 2013. Hoe is dat destijds gegaan? Op basis waarvan kwam
men hierop? Ging dat over de getuigen, over de slachtoffers, over de
daders of een combinatie daarvan? Ik neem aan... Dat heb ik ook in het
plenaire debat gezegd, toen mij met moties werd gevraagd om te komen
met een nieuwe sterkteverdeling, waar ik het overigens volledig mee eens
ben. Ik neem aan dat we in al die jaren veel intelligenter zijn geworden in
het vormgeven en focussen van hoe we tot die werklast komen. Daar gaat
het over.
Mevrouw Van der Werf had vervolgens een vraag. Ze zegt: destijds, in
2013, is de sterkteverdeling gedaan, maar sindsdien zijn er nieuwe
formatieplekken bij gekomen en dan krijg je een andere verdeling. Dat heb
ik net ook aan het begin van mijn betoog gezegd. Hoe ziet dat dan eruit?
Zoals aangegeven in de brief over de sterkteverdeling, is het verdeelsysteem sinds 2013 niet meer in de wet genoemd. Dat betekent dat de
verdeling via die systematiek niet meer de enige manier is waarop we de
formatie en de sterkte verdelen. De verdeelsystematiek is nu dus anders.
Het gaat ook over de sterkte voor de regionale eenheden: wat is waar
nodig, bijvoorbeeld voor bewaken en beveiligen, op grond van een
aangenomen motie, maar ook naar aanleiding van regeerakkoorden? Op
basis van thema’s doen we de verdeling als er nieuwe sterkte bij komt, als
er nieuwe formatieplekken bij komen. De verdeling van sterkte over de
regionale eenheden bespreek ik met de politie, de regioburgemeesters en
het Openbaar Ministerie. Dat doen we in het Landelijk Overleg Veiligheid
en Politie. Daarna informeer ik uw Kamer daarover per brief, bijvoorbeeld
in oktober vorig jaar in de verzamelbrief over de verdeling van de 700 fte
naar aanleiding van de motie-Hermans. Dat betekent dat we met al die
burgemeesters en het Openbaar Ministerie kijken naar de verdeling.
Vervolgens wordt dat teruggekoppeld aan de Kamer. Het moet gedragen
worden door de regio’s, waar men aangeeft: dit is op deze manier nodig.
En men moet ook onderling eruit komen. Dat is bijvoorbeeld met die 700
gebeurd zoals is vermeld in de brief van oktober.
Mevrouw Kuik gaf aan: hebben de niet-Randstedelijke eenheden
vervolgens niet te weinig sterkte gekregen... Excuus.
De voorzitter:
Ja, sorry. Een interruptie van mevrouw Van der Werf.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik vroeg hoe die scheefgroei heeft kunnen ontstaan, omdat je ziet dat er in
de loop van de tijd op dat model – wat we allemaal van dat model vinden,
maakt niet zoveel uit – blijkbaar allerlei aanpassingen zijn gedaan zonder
dat het complete plaatje daarnaast is gelegd: als er naar aanleiding van
ondermijning of om andere redenen agenten worden verschoven, uit welk
potje gaat dat dan? Dat is in de loop van de tijd een steeds schimmiger
geheel geworden en blijkbaar hebben wij als Kamer in een vorige periode
ook niet zitten opletten. Daar geef ik u meteen gelijk in. Toen heeft
niemand een helder tabelletje voor zich gehad. Maar wat ik in de toekomst
zou willen voorkomen, is dat bij wijze van spreken de burgemeester van
Doetinchem aan het kortste eind trekt als de burgemeester van Rotterdam
zijn Haagse invloeden of zijn lobby op touw zet. Dit is een beetje een flauw
willekeurig voorbeeld, maar ik wil wel hier even benoemen om wat voor
zaken het dan kan gaan. Als blijkbaar op een bepaald moment een
bepaalde misdaad de boventoon voert of er een heel groot probleem is in
een gemeente en we vervolgens achteraf niet kunnen controleren waar
het van afgaat, dan hebben wij hier helemaal geen invloed. Hoe kan de
Minister ervoor zorgen dat dit niet op een ondoorzichtige manier kan
gebeuren?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

22

Het gaat ook echt niet zoals mevrouw Van der Werf het net omschrijft. Dat
doet ook geen recht aan mijn antwoord. In 2013 is de sterkte verdeeld. De
afgelopen jaren komt er formatie, komt er sterkte bij door bijvoorbeeld het
nieuwe regeerakkoord, de motie-Hermans en noem maar op. Op het
moment dat dat erbij komt – neem die 700; dat is een recent en overzichtelijk voorbeeld – gaan we in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie
zeggen: hoe gaan we dit verdelen. Daar zitten de regioburgemeesters in,
niet alleen voor hun eigen gemeente waar zij toevallig burgemeester van
zijn, maar namens hun regio. Daarin zitten ook het Openbaar Ministerie en
de politie. Dus als het gaat over meer formatie voor bewaken en beveiligen, dan heb je het over: wat is de werklast, hoe verdelen we dit
onderling? Bij de 700 fte voor wijkagenten gaat het om een onderlinge
verdeling. Dat doe je op basis van de input van de politie, het Openbaar
Ministerie en de regioburgemeesters, die daar al die burgemeesters van
kleine en grote gemeenten moeten vertegenwoordigen. Daarover leggen
we vervolgens verantwoording af in de Kamer. Daar is niks schimmigs
aan. Immers, het was een Kamermotie die zei: hier heb je ruimte voor 700
nieuwe agenten. Dan geven we terug: in het LOVP is men tot deze
verdeling gekomen. Dat is dus zo democratisch en transparant als het
maar kan, omdat het aansluit bij wat de politie, de burgemeesters en het
OM zeggen nodig te hebben. Met de nieuwe verdeling straks ga je ook de
criteria opnieuw vaststellen. Daar hebben we het net over gehad. Als er
straks een nieuwe coalitie is die extra geld beschikbaar stelt voor nieuwe
agenten zonder gekoppeld thema vanuit een regeerakkoord, dan zou je
terug kunnen vallen op de sterkteverdeling die dan is vastgesteld. Of je
hebt het er met elkaar over of je daar thema’s aan moet vastkoppelen.
Maar dat gebeurt altijd naar aanleiding van gesprekken met de regioburgemeesters, die verantwoording moeten afleggen aan al die andere
burgemeesters, waar mevrouw Van der Werf aan refereert. Er wordt dus
niet geschoven met de verdeling die er al was. Dit gaat over nieuwe
formatie op basis van bijvoorbeeld een regeerakkoord of een motieHermansachtige constructie.
De voorzitter:
Dank u wel. Uw laatste interruptie, mevrouw Van der Werf.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Als dit zo’n waanzinnig democratisch en transparant proces was, dan had
er natuurlijk helemaal geen brief hoeven komen over een nieuwe
verdeelsleutel. Dan had de Minister helemaal niet aangekondigd: we gaan
dit op een andere manier doen. Waar het volgens mij om gaat, is dat op
het moment dat ergens extra agenten naartoe gaan, dat betekent dat ze
ergens anders niet zijn. Dat is natuurlijk de kern van de politieke discussie.
Onze rol daarin zou moeten zijn: hoe kunnen wij als Kamer controleren en
inzicht hebben in hoe die verdeling tot stand komt en in hoeverre de basis
die we nu gebruiken nog wordt gebruikt, want daar is in de loop van de
tijd steeds van afgeweken. Ik zei ook al in mijn spreektekst dat het tijdelijke
schuiven van de afgelopen jaren permanent schuiven is geworden, omdat
er geen degelijke basis is. Daar moet je dus nu naar terug. De Minister
zegt hier dat het allemaal is besproken in het LOVP, maar het gaat mij
erom dat wij vanuit het ministerie inzicht hebben in wat het complete
plaatje is. Gaan we daar in de toekomst op kunnen toetsen?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Er lopen echt twee dingen door elkaar in het gesprek tussen mij en
mevrouw Van der Werf. Je hebt de sterkteverdeling van 2013 en er komt
straks een nieuwe sterkteverdeling. Dat is de verdeling in de basis, zeg
maar. Als er nieuwe middelen vrijkomen, bijvoorbeeld door een coalitieakkoord, een motie-Hermans – er zijn wel meer voorbeelden; dat is het
democratische proces waar ik het over had – dan gebeurt dat in het LOVP.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

23

Dan zeg je niet: nou, dan kijken we gewoon naar de verdeelsleutels die er
waren op basis van die sterkteverdeling. Dat kan als de Kamer zegt dat je
daarop moet terugvallen. Maar de Kamer zegt: kijk naar bewaken en
beveiligen. De Kamer heeft gezegd: die 700 zijn specifiek voor
wijkagenten. Daar wordt dus een thema aan gekoppeld. Dat leggen we
neer in het LOVP, met de regioburgemeesters. In het LOVP zijn al die
kleine gemeenten dus ook vertegenwoordigd. Die komen vervolgens met
de verdeling van in dit geval die 700. De verantwoording daarover vindt
vervolgens meteen in de Kamer plaats. Daarom neem ik de motieHermans als voorbeeld, omdat dat recent gebeurd is. In de brief van
oktober hebben we laten zien dat het LOVP, dus de politie, de regioburgemeesters en het OM tot deze verdeling van die 700 wijkagenten zijn
gekomen. Dat zijn nieuwe wijkagenten. Die gaan niet ergens af. Het is dus
geen herverdeling van wat al op basis van 2013 was gedaan. Dat is
nieuwe formatie en dat doe je op basis van het thema dat daaraan
gekoppeld is.
De voorzitter:
Dan heb ik een interruptie van mevrouw Leijten van de SP.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik zei een beetje oneerbiedig dat ik de politiesterktecijfers een brij aan
informatie vond. Maar als ik de Minister het zo hoor uitleggen, dan is het
ook wel een beetje een kluwen. Het komt op mij een beetje over als
micromanagement. Dat kan ik me heel goed voorstellen, want iedereen
heeft ambities. We zien allemaal dat het natuurlijk een tandje beter kan.
We hebben het over politiesterkte, maar het is uiteindelijk het verdelen
van de schaarste. Misschien ligt het er en vraag ik naar de bekende weg.
Maar zou het niet goed zijn als we bij het maken van een goede verdeling
ook gezamenlijk formuleren wat we willen? Ik zie de ambitie en ik zie ook
de oude verdeling, waarbij verhuismobiliteit ook een factor is. Ja, het zal
ongetwijfeld verklaarbaar zijn, maar wat willen we? Willen we dat we,
zoals we weleens hebben gezegd, binnen zoveel minuten een ziekenhuis
kunnen bereiken in een spoedgeval? Hoe snel moeten we er zijn? Willen
we dat er altijd een agent in de buurt is? Willen we dat mensen altijd
aangifte kunnen doen en dat ze daarvan niet afzien of niet moeten afzien,
omdat het te druk is of omdat er toch niet opgespoord wordt? Ik denk dat
op het moment dat we daarover overeenstemming hebben, we dan heel
goed kunnen zeggen: wat hebben we nodig en hoe verdelen we die
capaciteit?
De voorzitter:
Dank u wel. Ik hoor een vraag aan de Kamer, denk ik. Maar Minister, u
kunt daarop antwoorden.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Als mevrouw Leijten spreekt, voel ik mij vaak aangesproken. Dit is
precies... Heel eerlijk, toen dit vorig jaar heel erg opspeelde en ook uit het
OM, de burgemeesters en de Kamer het verzoek of eigenlijk de dringende
oproep kwam «we hebben een nieuwe verdelingssystematiek nodig», had
ik aanvankelijk het idee – de ambtenaren hebben mij daar voorzichtig in
gecorrigeerd – dat we dat redelijk snel voor elkaar konden krijgen: laten
we dan kijken waar we nu staan en wat we nodig hebben. Maar het is een
heel complex proces vanwege juist al dit soort elementen. Dat begrijp ik
nu ook beter, eerlijk gezegd. Het gaat over de daadwerkelijke werklast.
Maar ja, aan de hand waarvan ga je dat vervolgens invullen en
afbakenen? We zijn dat proces nu aan het inrichten. We staan nu aan het
begin van het inrichten van het proces. We zullen de Kamer daar uiteraard
met elk halfjaarbericht en zo nodig vaker in meenemen en over informeren, zodat de Kamer daar ook alles van kan vinden. Als je het aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

24

voorkant samen transparant inricht, dan wordt het niet minder complex
maar wel inzichtelijker, ook voor onszelf. We waren er allemaal in 2013
niet bij, maar we zijn er nu zelf bij en we kunnen er wat van vinden. De
sterkte zal altijd verdeeld moeten worden op basis van de werklast. De
vraag waar de politie bijvoorbeeld echt voor is – dat is nog fundamenteler;
daar kom ik ook straks op – is dan weer de andere discussie die we
hebben. Maar het moet allemaal wel bij elkaar komen. Het is een complex
vraagstuk en dat maakt het antwoorden soms complex, maar ook het
inrichten daarvan. Toen dit speelde, heb ik in de plenaire zaal aangegeven
dat we dat opnieuw met elkaar ingaan. Wat mij betreft gaat het over: wat
maakt zo’n politieagent op straat mee, wat is de werklast en hoe kunnen
we dat terugvertalen op een manier dat er kaders zijn? Dat is het
vraagstuk. De verwachting zal niet per definitie zijn dat het volledig
omgaat. Dat weet je niet, maar dat heb ik toen wel gezegd, ook toen er
moties werden ingediend. We zullen het moeten zien, maar het zou wel
een verrassende uitkomst zijn als we heel erg afwijken van de huidige
verdeling. Maar goed, daar ga ik niet over. Dat laat ik... Maar het blijft
complex en waarschijnlijk kom je bij vergelijkbare dynamieken uit. Ik zal
zorgen dat we in onze volgende rapportage ingaan op specifiek dit soort
vragen die mevrouw Leijten noemt: hoe weegt dat mee, hoe weegt dat
niet mee? Dan is er natuurlijk ook alle ruimte om daar wat van te vinden.
De voorzitter:
Ja. Gaat u verder met de overige vragen.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Mevrouw Kuik vroeg of de niet-Randstedelijke eenheden uiteindelijk niet
veel te weinig sterkte hebben gekregen in vergelijking met de Randstedelijke. Zo is het niet helemaal. Eigenlijk begint mijn antwoord hier op papier
met «nee», maar ik wilde het iets vriendelijker zeggen, want ik snap wel
waar die vraag vandaan komt. Ik kom natuurlijk ook in al die regio’s waar
men ook in de knel zit. Zoals mevrouw Kuik zei, is dat in de Randstad niet
anders, maar vanwege andere problematiek. Politiecapaciteit is schaars
en alle eenheden voelen die schaarste. Zoals gezegd is de afgelopen jaren
de sterkte op diverse manieren verdeeld, soms via de percentages uit het
Besluit verdeling sterkte en middelen politie – die zijn afgeleiden van het
herijkt budgetverdeelsysteem, om het allemaal nog iets ingewikkelder te
maken – maar soms ook op basis van aangenomen moties, regeerakkoorden, et cetera. Voor de verdeling van een eventueel toekomstige
nieuwe sterkte wordt ook gewerkt aan die nieuwe verdeelsystematiek.
Dan zullen we opnieuw bekijken wat regio’s meemaken en of daar sprake
is van een andere zwaarte. Van belang is ook welke problematiek er
speelt. Als het bijvoorbeeld om ondermijning gaat, heb je daarvoor
ondermijningsgelden. Verder noem ik ook de versterking van de regionale
eenheden zoals de RIEC’s, en inzet op Preventie met Gezag. Er zijn dus
ook heel veel verschillende manieren om vervolgens stevigheid toe te
voegen aan de oplossing van de problematiek die in de regio gaande is.
Mevrouw Michon vroeg: de politiechef van de Eenheid Rotterdam lijkt te
pleiten voor een aparte initiële rechercheopleiding, dus naast het
politiebasisonderwijs; wat vindt u daarvan?
De voorzitter:
Voordat u antwoord geeft, heb ik toch een interruptie van mevrouw Kuik
op het vorige punt.
Mevrouw Kuik (CDA):
De Minister geeft eigenlijk direct aan dat het eigenlijk niet zo is dat de
regio’s in het oosten en noorden van Nederland er bekaaid vanaf zijn
gekomen. Maar als wij naar het verdelingskaartje en de problematiek
kijken, ziet de Minister dan ook wel de noodzaak om tot een herverdeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

25

te komen van de nieuwe capaciteit, die er in de toekomst mogelijk is? Op
deze manier laten we namelijk allemaal ruimte voor bijvoorbeeld
ondermijning, zoals in het Noorden. Kijk even naar het rapport Ondermijning in het Ommeland.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik ben het ongelofelijk eens met het tweede deel van de vraag, namelijk
dat je moet kijken naar wat daar gaande is en hoe je daarop moet
versterken. Daarom noemde ik ook die voorbeelden, zoals de versterking
van de RIEC’s met extra middelen. Die zijn ontzettend ondersteunend bij
specifieke problematiek, bijvoorbeeld als het gaat over ondermijning in de
regio’s. Daarom noemde ik ook de extra middelen voor preventie: hoe
voorkom je dat kleine jongens grote criminelen worden? Andersom is het
ook zo dat als je kijkt naar de kaart en de problematiek waarover we horen
en er op basis daarvan dus sprake zal zijn van een forse herverdeling, ik
dat aan de voorkant niet kan zeggen. Dat is waarom ik daar terughoudend
in ben. Dat moet juist gaan over de vraag wat de daadwerkelijke werklast
van de agenten en de politie is. Laten we daarvoor onafhankelijk de
criteria maken en vervolgens zo verdelen. Die beide zaken wil ik uit elkaar
houden, maar in the end zijn het natuurlijk dezelfde mensen die met die
problematiek te maken hebben. Ik heb van Limburg tot en met Groningen
gesproken met mensen. Ik weet het. Wat we daar allemaal aan doen, is
ook bekijken wat er nou specifiek speelt en hoe we daarbij kunnen helpen.
Extra politie is altijd welkom. Maar best wel vaak gaat het ook over andere
zaken, zoals slimmer werken en meer ruimte geven. Daar kom ik straks
ook op. Het is dus en-en.
De voorzitter:
Dank u wel.
Mevrouw Kuik (CDA):
Je wilt toch voorkomen – ik hoop in ieder geval dat de Minister dat ook wil
– dat het uitmaakt in welke regio je woont voor hoe veilig je bent slash
hoe veilig je je voelt. Ik ben het ermee eens dat we alles moeten
benaderen, ook als het gaat om hoe we omgaan met techniek in de
landelijke gebieden. Maar ik hoop dat de Minister het met mij eens is over
het principe dat het gewoon goed verdeeld moet zijn over Nederland en
dat er op dat punt misschien nog wel wat werk aan de winkel is.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Daar ben ik het heel erg mee eens. Het zou niet mogen uitmaken waar je
woont om je zo veilig mogelijk te voelen. Dat gunnen we elke Nederlander
en iedereen in dit land. Dat zal altijd mijn inzet zijn en nog belangrijker: dat
zal ook altijd de inzet zijn van de burgemeesters en de politie die daar elke
dag mee bezig zijn. Dat deel ik dus. Om potentiële toekomstige verwarring
te voorkomen, heb ik nog wel even één punt over die herverdeling. Als we
straks met die nieuwe systematiek komen, gaan we de bestaande formatie
niet totaal herverdelen. Dat kan je die mensen ook niet aandoen, want
iedereen woont en werkt ergens. Maar die geldt dan voor de nieuwe
formatie die er komt. Daaraan wordt dan geen thema of label meegegeven door bijvoorbeeld de coalitie of een meerderheid van de Kamer.
Dat zullen we ook elke keer goed in die brieven terug laten komen. Het
proces gaat namelijk wel beginnen, maar niet minder complex worden.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, mevrouw Michon-Derkzen van de VVD heeft een
vraag.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

26

Ik zit heel erg in mijn geheugen te graven. Ik kan me herinneren dat er in
het laatste halfjaarbericht van de politie, dat we in het najaar kregen, een
tabelletje met hele kleine cijfertjes stond. Dat moest je met je liniaaltje
erbij lezen. Daarin stond dus per eenheid, per regio, de formatie en
daarnaast stond de daadwerkelijke bezetting, omdat er natuurlijk
ontzettend veel vacatures zijn. Als daar nu ook nog eens 450 mensen
uitgehaald zijn voor bewaken en beveiligen – dat is volstrekt begrijpelijk
en ook terecht – zijn er nog meer vacatures. Ik denk dat het voor de hele
discussie hier ook goed is om erbij te betrekken dat elke regio natuurlijk
trekt aan die paar mensen van de Politieacademie, want die regio’s willen
die vacatures gevuld krijgen. Je ziet dus dat er in Limburg relatief veel
vacatures zijn vergeleken met andere regio’s. Ik vraag de Minister op dit
punt, in navolging van mijn vraag hoe het met die motie over Limburg zit
– ik heb die in december ingediend en die is in de Kamer aangenomen –
het volgende. Kunnen we er ook zo op sturen dat we dan ten minste in
Oost-Nederland of in Limburg, waar de problematiek groot en de
bezetting gewoon niet op orde is, die vacatures sneller gaan invullen om
op die manier de burgemeesters en politie daar sneller maximaal te
ondersteunen binnen de grenzen van wat nu gewoon kan? Ik kan me dat
namelijk voorstellen.
De voorzitter:
De reflectie van de Minister daarop.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Wellicht is dat ook een goed punt om mee te laten nemen in de arbeidsmarktstrategie waar de politie op dit moment mee bezig is, en die
natuurlijk ook met de regioburgemeesters wordt besproken. Het lijkt me
heel goed om dat ook door te geleiden richting de politie en te zeggen:
kijk of je in die strategie – dan gaat het vooral over: hoe krijg ik meer
mensen binnen, hoe behoud ik ze en hoe zorg ik ervoor dat mensen door
kunnen groeien; dat zijn de cruciale vragen waar we het hier ook altijd
over hebben – als het nodig is ook regio’s extra aandacht kan geven. Zij
kunnen dat bespreken – ik zit natuurlijk ook bij dat gesprek – met het LOVP
en de regioburgemeesters. En dat wordt dan teruggekoppeld richting de
Kamer. We hebben dat, meen ik, voor de zomer bij de Kamer. Dan zal ik
kijken of het daarin geland is of dat ik daar op een andere manier op
terugkom. Elk gebied heeft natuurlijk een andere problematiek als het
bijvoorbeeld gaat om het vervullen van vacatures, hoewel er in elke
branche en sector op dit moment mensen worden gezocht. Waar komt het
door dat het daar misschien niet wordt ingevuld? Eenheden geven ook
zelf de instroombehoefte aan. Laten we afspreken dat ik dat mee laat
nemen in de arbeidsmarktstrategie.
Mag ik nu naar mevrouw Michon-Derkzen?
De voorzitter:
Als u verdergaat, want u bent nog steeds bij kopje één, bij de verdeling.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ja, maar dat is niet mijn schuld, hè?
De voorzitter:
We hebben een gedeelde verantwoordelijkheid hier. Gaat u verder.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Oké, oké. Ik was nog bij mevrouw Michon-Derkzen. Dat gaat over de
oproep van de politiechef van de Eenheid Rotterdam. Daarover kan ik
zeggen dat er met ingang van volgend jaar een mogelijkheid van een
nieuwe bacheloropleiding rechercheur bij komt. Er wordt dus echt
gekeken naar hoe we daar dichtbij kunnen uitkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

27

Dan mevrouw Michon-Derkzen weer, over de aantrekkelijke recherche.
De voorzitter:
Alweer?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ja, twee keer achter elkaar, excuus.
Ook dat is een onderdeel van de arbeidsmarktstrategie van de politie.
Daarbij wordt dus gekeken naar maatregelen om de politie een aantrekkelijke werkgever te laten zijn. Er wordt ook, zoals gezegd, specifieke
aandacht besteed aan behoud van medewerkers van de organisatie.
Daarover is ook gezegd dat dat binnenkort naar de Kamer komt.
Dan nog specifiek over Limburg en wat daar extra kan gebeuren op het
moment dat daar die aandacht nodig is. Dit kwam van mevrouw MichonDerkzen, mevrouw Kuik en volgens mij ook van mevrouw Mutluer en
mevrouw Helder. Verschillende acties worden nu opgepakt, waaronder
Preventie met Gezag. Heerlen is een van de negentien gemeenten die in
het kader van onze ondermijningsaanpak gaat starten met de aanpak
Preventie met Gezag. Ik heb ook gesproken met mensen en de burgemeester van Heerlen. Dit is echt wel een hele belangrijke, die daar hopelijk
echt wel verschil zal maken. Momenteel wordt met acht gemeenten
gesproken over uitbreiding van de aanpak. Daar zitten Maastricht, maar
ook Venlo, Sittard en Geleen bij, dus dat wordt in ieder geval breed
besproken. Daarna zullen we zien wat daar verder concreet uit komt. Er
wordt gekeken naar wat we verder kunnen doen aan internationale
rechtshulp. Uit de gelden van het coalitieakkoord ontvangt de politie
middelen voor personele versterking van de Internationale Rechtshulp
Centra, waaronder het IRC Limburg.
Dan hebben we het nieuwe Benelux-verdrag. We trekken er als kabinet
heel erg hard aan om dat Benelux-verdrag zo spoedig mogelijk in werking
te laten treden. Er komen dan ook ruimere mogelijkheden om potentiële
bevoegdheden uit te oefenen, zoals bij grensoverschrijdende achtervolgingen en de inzet van speciale interventiemogelijkheden.
Verder hebben we ook middelen toegezegd aan Zuid-Limburg en Parkstad
voor het uitwerken van een Regio Deal, dus daar komt ook extra geld
voor. Bij de uitwerking daarvan is onder andere aandacht voor de
versterking van de sociaaleconomische structuur en wordt ook bezien hoe
veiligheid in verband met grensligging kan worden meegenomen. Er zijn
dus al heel veel concrete acties gericht op het gebied gaande. We zullen
het ook met elkaar blijven volgen, u ongetwijfeld als Kamer, maar ik ook.
Dan een vraag van mevrouw Kuik over de pilot nationaliteitsvereiste. Ze
vraagt of er een pilot gestart kan worden voor grensgebieden en
grensgemeenten met de inzet van Belgen. De eis van het Nederlanderschap geldt alleen voor executieve functies bij de politie. Dit is uiteraard
ingesteld vanwege de specifieke aard van de politiefunctie. In relatie tot
de arbeidsmarktstrategie van de politie is het inzetten van medewerkers
met een niet-Nederlandse nationaliteit, bijvoorbeeld in die regiogebieden
heel dicht bij België, echt een onderwerp van gesprek. Bij deze verkenning
wordt gekeken of dit vereiste net zo relevant is voor specialistische
functies; denk bijvoorbeeld aan cyber, als het gaat over de breed inzetbare
politiemedewerkers. We zijn echt aan het kijken of je daar onderscheid
kunt maken en op die manier slimmer kunt omgaan met de mensen die in
de grensgebieden wonen. De huidige ontwikkelingen in Duitsland, waar
vanwege de arbeidsmarktkrapte politiepersoneel zonder Duitse nationaliteit wordt aangenomen, en de wens vanuit Limburg om Belgen in te
kunnen zetten, zullen ook in deze verkenning worden meegenomen.
Mevrouw Kuik (CDA):
Dank voor het antwoord. Ik heb de vraag in een ander debat gesteld, maar
mooi dat hij hier terugkomt. Mijn punt ging over het camerasysteem dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

28

ze in België hebben, ANPR, waarbij de Belgen meer bevoegdheden
hebben om zaken uit te lezen. Daar heb ik tenminste opmerkingen over
gekregen van burgemeesters in de grensregio’s. Zij zouden graag
meedoen aan een pilot om de camera’s ook op die manier in te zetten. De
Belgen kunnen daar dus veel meer mee dan wij hier in Nederland.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Excuus voor de verwarring, maar ook dat is een hele interessante. Ik heb
dat veel gehoord, met name van mensen in de grensregio. Vorig jaar is
het lezen van kentekens heel erg gaan opspelen toen mijn collegaMinister Van Quickenborne bedreigd werd. Ik zorg ervoor dat we daarop
uiterlijk in het volgende halfjaarbericht in juni concreet terugkomen. Beide
zaken, de nationaliteitsvereiste en het beter onderling kunnen delen van
gegevens, worden door ons vaak gebundeld, vandaar onze verwarring. Ik
vind dat je naar beide zaken pragmatisch moet kijken. Het is heel lastig uit
te leggen als mensen in de praktijk vastlopen.
Als het goed is heeft mevrouw Michon-Derkzen gevraagd naar het
Benelux-politieverdrag. Ik zie haar instemmend knikken; gelukkig. Het is
onze wens om dat verdrag zo snel mogelijk in werking te laten treden. Met
name vanwege de verruimende mogelijkheid om politionele bevoegdheden uit te oefenen, is het heel erg belangrijk. Denk aan achtervolgingen.
De Autoriteit Persoonsgegevens is geconsulteerd over de uitbreiding van
de informatie-uitwisseling. De adviezen zijn inmiddels binnen. Zodra de
teksten van de uitvoeringsovereenkomsten met het advies van de AP in
de hand kunnen worden afgerond in Benelux-verband, zal de voorhangprocedure worden gestart. Dit is best een ambtelijk antwoord, maar we
hebben hier samen met de AP naar gekeken en ik wil dit liever gisteren
dan vandaag. We zitten er dus bovenop. Ik heb hierover overigens ook
nauw contact met de collega’s over de grens, die hier terecht ook op
drukken.
Mevrouw Kuik had het, als ik mij niet vergis, in dit debat en ook in het
vorige debat over Tilburg. Ze vroeg of wij niet kunnen leren van lokale
initiatieven. Kan je bijvoorbeeld geen coach op gezinnen zetten om zo,
aan de voorkant, de politie te ontlasten? De politie heeft zelf al een aantal
maatregelen genomen om met specifiek deze problematiek gepaard
gaande werkdruk zo veel mogelijk te verlichten. De politie werkt al nauw
samen in de keten met zorgpartners en hulpverlening. Dat gebeurt
overigens op heel veel plekken in Nederland zeer succesvol. Wel is het
aan de eenheden om met het gezag te verkennen welke maatregelen
specifiek daar ter plekke kunnen bijdragen aan het verlichten van de
werkdruk. Straks kom ik – volgens mij was dat een vraag van mevrouw
Helder – op de aanpak van personen met verward gedrag in relatie tot de
politie. Ik zal dat zo meteen nog nader toelichten, maar wat mij betreft is
dat allemaal maatwerk in de gemeente. Ik vind dat wij ons vanuit Den
Haag zouden moeten aanpassen, in plaats van andersom. Dat geldt ook
voor dit vraagstuk.
Ik heb nog één vraag in dit mapje, namelijk de capaciteit van de zedenrecherche. Mevrouw Van der Werf vroeg naar de stand van zaken. Op
31 december 2022 beschikte de politie over 667,8 fte gespecialiseerde
zedenrechercheurs. In totaal was de formatie op 31 december 2022 668,5
fte. In het halfjaarbericht van de politie van juni zal ik hierop specifiek
ingaan, inclusief de laatste stand van zaken, zodat mevrouw Van der Werf
net als ik kan volgen of we in een goed tempo gaan naar het moment dat
we beiden graag willen. Het is moeilijk zat om dat in de gaten te houden.
Dan ben ik bij de Landelijke Eenheid.
De voorzitter:
Voordat u dat doet, is er een interruptie van mevrouw Mutluer.
Mevrouw Mutluer (PvdA):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

29

Ik zou graag een toezegging van de Minister willen, of in ieder geval wil ik
vragen of zij bereid is om in die voortgangsrapportage mee te nemen
hoeveel van de genoemde fte’s daadwerkelijk wordt ingezet om een
zedenzaak op te pakken en hoeveel fte niet wordt ingezet. Ik zou erg blij
zijn als zij daartoe bereid is.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Zeker, ja. We doen de rapportage zo concreet mogelijk.
De voorzitter:
We hebben het opgeschreven. We gaan door naar het volgende
onderdeel.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Dan kom ik aan bij de Landelijke Eenheid. Mevrouw Van der Werf vroeg of
ik voldoende urgentie zie bij de politie, bij de korpsleiding, om het advies
van de commissie-Schneiders inzake de communicatie richting de
werkvloer te verbeteren. De korpschef is het met de commissie eens dat
de communicatie richting de werkvloer beter kan. De afgelopen maanden
is er daar ook hard aan gewerkt, maar daarmee is niet gezegd dat het dus
geregeld is. Dit blijft een van de belangrijkste aandachtspunten. De
korpschef zet in op communicatie op een veel regelmatiger basis. Dat gaat
ook over het proces en het gebruik van meer diverse communicatieinstrumenten om mensen te bereiken en transparant te maken: waar
precies zitten we middenin, waarop kan je terugvallen, waar zijn we mee
bezig? Ook zal de politie het effect van de communicatie monitoren om te
bepalen of de gewenste doelgroepen, of gewoon iedereen, ook worden
bereikt. Dat moet je immers wel toetsen. De monitoringscommissieSchneiders heeft mij laten weten dat de verbeteringen op het vlak van
communicatie goed gevolgd worden door de commissie. Ik weet dat de
Kamer dat belangrijk vindt, maar ik vind dat ook belangrijk. De commissie
zal de communicatie centraal stellen in de eerstvolgende monitoringsrapportage, die ik voor de zomer verwacht te ontvangen. Zo hou ikzelf ook de
vinger aan de pols, nog afgezien van alle andere formele en informele
gesprekken. De commissie-Schneiders zit er dus bovenop.
Mevrouw Helder vroeg: blijft de Minister de leiderschapsschouw ook goed
in de gaten houden via de commissie-Schneiders? Als ik mij niet vergis,
verwees ze ook naar de landelijke recherche. Je moet ervoor zorgen dat je
kwaliteit behoudt, zei ze. Voorgaande debatten hebben we ook uitgesproken en erkend met z’n allen dat we nut en noodzaak van zo’n
reorganisatie goed kunnen volgen – dat wordt ook goed gemonitord –
maar dat we snappen dat het veel onzekerheid mee kan brengen als je bij
de Landelijke Eenheid werkt. In die ruis mag je talentvolle mensen niet
kwijtraken. Dat deel ik volledig met de Kamer en met mevrouw Helder. De
korpschef heeft een duidelijk plan van aanpak gemaakt voor de leiderschapsschouw. Er is een helder proces ingericht met voldoende
waarborgen. Zo moeten externe experts betrokken worden in verschillende stappen van de schouw. De ondernemingsraad van de Landelijke
Eenheid heeft ingestemd met het plan om te schouwen. De commissieSchneiders heeft een positief advies uitgebracht. De leidinggevenden van
de Landelijke Eenheid kunnen vanwege deze waarborgen erop
vertrouwen dat zij een gedegen en objectief proces zullen doorlopen. Ik
weet dat in deze Kamer meerdere malen is uitgesproken dat dit geen
afrekeningsproces is. Het is een proces van goede opbouw, geschikte
leiders de ruimte geven en mensen die hierin niet passen helpen om
elders een plek te vinden. De monitoringscommissie-Schneiders zal de
uitvoering van de schouw monitoren en mij daarover informeren. Dat
blijft dus getoetst worden.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

30

Mevrouw Helder.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik hoor de Minister zeggen: het moet een proces van goede opbouw zijn
en dat wil ik graag kunnen blijven controleren. Daar hebben we inderdaad
de commissie-Schneiders voor, maar mij bereiken geluiden, en ik herhaal
het toch een keer, dat veel creatoren van de chaos en de huidige cultuur –
daar willen we vanaf, want het is de oorzaak van veel problemen, zo
weten we allemaal – de architecten zijn van de nieuwe eenheden. Dat kan
volgens mij niet. Het kan niet zo zijn dat een-op-een dezelfde mensen
allemaal – dat zou meer dan toeval zijn – op dezelfde post terugkomen. Ik
wil wel dat de werkvloer er vertrouwen in blijft houden dat het niet zo is
dat er zogenaamd wat voorwerk wordt gedaan zodat de schouwcommissie het makkelijker heeft – lees: «ik bepaal, want ik wil graag blijven
zitten».
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik denk dat het daarom heel belangrijk is dat we die waarborgen
inbouwen, met niet alleen externe experts maar ook de commissieSchneiders. Dit is een mooie kans om de Landelijke Eenheid een nieuwe
start te geven, en wel zo – u heeft het ook gelezen in de brieven en u zult
dat terug blijven lezen – dat er geen vacuüm ontstaat waarvan criminelen
profiteren, omdat wij zo met elkaar bezig zijn en de Landelijke Eenheid zo
naar binnen gericht is dat wij vergeten wat het doel is. De mensen op de
werkvloer zullen dat nooit vergeten; zij werken met hart en ziel. Wij
moeten er wel voor zorgen dat zij hun werk goed kunnen uitvoeren. Er zal
eerst geschouwd worden en op basis van de uitkomsten zal er met de
individuele leidinggevenden gesproken worden over de ontwikkelopgaves. We zorgen ervoor dat de commissie-Schneiders daar altijd bij
betrokken is, opdat niemand kan terugvallen in oude patronen, mochten
die er nog zijn.
De voorzitter:
U kunt verdergaan.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Mevrouw Michon-Derkzen had, in het verlengde van waar we het net over
hadden, de vraag: staat de vakinhoudelijkheid dan ook centraal? Ik denk
dat dat echt geen overbodige vraag is. Het is ontzettend belangrijk dat het
specialistische werk dat in de eenheid wordt gedaan, wordt gekoesterd en
geborgd. Dat betekent dat alle leidinggevenden worden geschouwd op
basis van het leiderschapsprofiel voor de Landelijke Eenheid, dat is
toegesneden op dat specialistische werk. Op die manier moet er ook
meegekeken worden. We weten dat cultuurveranderingen noodzakelijk
zijn, want we zijn niet vanuit het niets tot dit punt gekomen, helaas. Maar
ik vind wel, zoals gezegd, dat je het moet borgen dat mensen dit specialistische werk beheersen en goed doen. Hopelijk gaat dat goed zo. Dat is de
basis van de leiderschapsprofielen.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, zijn er twee interrupties. De eerste is van mevrouw
Michon-Derkzen.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Ik denk dat ik de Minister goed begrijp, maar ik hecht eraan om hier nog
een interruptie voor in te zetten. Je ziet vaak, in elke organisatie, dat je een
managementlijn hebt en mensen die het werk doen. Juist bij de politie is
het essentieel dat die elkaar begrijpen. Niet elke vakspecialist wil manager
worden en vice versa, maar ik hoop van ganser harte dat de kloof tussen
het management en de specialisten op de werkvloer wordt verkleind door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

31

de schouw, door de vakinhoud maximaal bij de leidinggevenden neer te
leggen. Een beetje kort door de bocht: zorg dat daar mensen aan het roer
staan die weten waar degene die met z’n poten in de klei staat, dag in, dag
uit tegen aanloopt en mee te maken heeft. Het is niet te onderschatten
hoe essentieel dat is voor het succes van de Landelijke Eenheid. Ik hoop
dat de Minister dit met mij eens is, want ik denk echt dat dit essentieel is
voor het slagen hiervan. Dan kómt die cultuur er namelijk, omdat de
leidinggevende heel goed snapt waar mensen op de werkvloer tegen
aanlopen. Wat mij betreft is dit echt essentieel.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik kan het daar niet nog meer mee eens zijn.
De voorzitter:
Mooi. Dan gaan we verder met de volgende vraag.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Mevrouw Helder vroeg naar de stand van zaken met betrekking tot de
commissie-Sorgdrager. In oktober heb ik een update gegeven. De
rapportage van de commissie-Sorgdrager zal uiterlijk eind 2023 worden
opgeleverd.
Dan ben ik bij het mapje privacy. Ja, we krijgen er inderdaad nieuwe
mapjes bij, mevrouw Van der Werf. Mevrouw Leijten had een vraag over
gezichtsherkenning. Zij gaf aan: het gaat niet per definitie om capaciteit,
maar het gaat wel om privacyschendingen, dus wat is nou de balans en
hoe weeg je het? De politie zet op zeer beperkte schaal in op gezichtsherkenningstechnologie. Dat is echt zeer beperkt. Er wordt geen realtimegezichtsherkenning in de publieke ruimte gebruikt door de politie. Dat is aan
alle kanten zeer afgebakend.
Als ik mij niet vergis, vroeg mevrouw Leijten ook hoe het zit met het
Algoritmeregister en de rol van de politie daarin. De politie gaat meedoen
met het Algoritmeregister. Op dit moment is de politie bezig met de
ontwikkeling daarvan en het verifiëren van de informatie. Ze zit er nu dus
middenin om daarop aan te sluiten.
Dan kom ik nog even op de indicatoren waar we het over hadden.
Mevrouw Mutluer zei: volgens mij zijn er meer plannen en documenten
waarin dit soort indicatoren een rol spelen. Ik ben nu even terug bij de
politiesterkte; deze vraag is in dit mapje beland, maar ik wil hem toch
beantwoorden. Ja, daar had ik ook even kortsluiting door. Laat ik het zo
zeggen: mij zijn niet meer plannen en documenten bekend waarin dit type
indicatoren, waar we het een halfuur geleden over hadden, een rol spelen.
Wij zullen deze uitvraag blijven doen en er alert op zijn, maar dit is in die
zin echt een uniek product. We hebben er net uitvoerig over gesproken en
we slaan een pad in naar een ander product.
Mevrouw Leijten heeft gevraagd: is er nu wel of niet een lijst met
toeslagenouders aan de politie verstrekt? Hoe zit dat? Wat zegt dit over de
werkwijze van de politie? De politie heeft bij mij aangegeven dat het voor
haar niet kenbaar is of een persoon waarmee zij in aanraking komt, een
gedupeerde van de toeslagenaffaire is. Zij kunnen dat dus niet zien. Zij
hebben daar geen lijsten van en zij kunnen geen vinkje of iets dergelijks
achter die gegevens zien. Na uitvoerig onderzoek door de politie is niet
duidelijk geworden of er inderdaad sprake is van het bovenmatig
bevragen van gedupeerden van de toeslagenaffaire. Als dat al zo is, is niet
duidelijk hoe dat dan kan. Dat is niet naar boven gekomen.
In het systeem van de Basisregistratie Personen wordt gelogd welke
organisaties de navraag of bevraging doen. Voor de politie geldt dat een
deel van haar bevragingen openbaar is. Die zijn dus in te zien door
burgers, wanneer zij verzoeken om inzage bij de Basisregistratie
Personen. Voor een deel van de bevragingen van de politie geldt uiteraard
dat deze niet openbaar kunnen zijn. Dat heeft te maken met het doel van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

32

de bevragingen, even los van dit vraagstuk. Dan gaat het om vragen als: is
er een onderzoek gaande, wat zijn voor de politie nut en noodzaak om die
bevraging te doen, is het vertrouwelijk? De politie – dat was ook een vraag
van mevrouw Leijten – logt bij bevragingen van de Basisregistratie
Personen... Even kijken hoe het hier staat. De wettelijke grondslag van de
bevraging zit ’m erin dat ... Ik moet het zo zeggen: de politie is verplicht
om te loggen waarom zij gegevens van personen verwerkt, op basis van
de wettelijke grondslag van de bevraging. Zo zeg ik het goed. Zij moeten
dus registreren, loggen, waarom die gegevens bewaard zijn. Dat doet de
politie dan ook. Je hebt dus een grondslag van de bevraging. Die is
afhankelijk van de bevraging. Vervolgens wordt het gelogd. De politie
heeft aangegeven dat individuele gedupeerden – ik weet dat deze vraag
leeft: hoe zit dat nou precies? – een inzageverzoek kunnen doen bij de
politie. De politie zal dan gewoon inzage geven. Het is een lang antwoord,
maar dat komt doordat niet duidelijk is geworden of er echt sprake is van
een bovenmatige bevraging. De politie heeft die lijsten niet om dat op die
manier te kunnen checken.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik wil niet dat het een welles-nietesspel wordt. Ik ken veel ouders die de
dossiers hebben opgevraagd. Ik ben er echt van geschrokken dat op de
dag dat een gewone moeder met twee kinderen een brief van de
Belastingdienst krijgt met de boodschap «u bent in overtreding; we
vorderen al uw toeslagen terug», allerhande overheidsinstanties, en zeker
ook de justitielijn, gingen inloggen op de BRP en keken naar woonplek,
nationaliteit en burgerlijke staat. Want dat kan je inderdaad zien: je kan
zien wie waarnaar gekeken heeft. Ik denk dat als wij het hier gemiddeld
gaan nakijken, wij dat niet hebben, want die gemiddelden zijn wel degelijk
ook gespiegeld. Dan staat erin, bijvoorbeeld bij u, voorzitter, of bij mij, dat
het CBS heeft gekeken naar bijvoorbeeld de vaccinatiestatus of dat het
heeft gekeken of je kinderen hebt. Maar dat is dan één pagina. Deze
mensen hebben 150 pagina’s, dubbelzijdig, met éénregelige meldingen.
Dat weten ze nu; daar hebben ze inzage in.
Maar wat is het punt? Op het moment dat ze willen weten waarom, zegt
de gemeente: dat moet u vragen aan de organisatie die heeft gekeken of u
wel bent wie u bent. Want dat is eigenlijk wat ze doen. En dan loopt het
spaak bij de politie. Ik vraag de Minister hier dus niet of het klopt of niet.
Ze krijgen daar geen antwoord. Je kunt je BRP-checkgegevens opvragen.
Voor een groot deel is het de politie die kijkt, om wat voor reden dan ook.
Wellicht is het allemaal verklaarbaar, maar soms kijken ze drie keer per
dag, terwijl je zelf dacht dat je een gewoon leven leidde en hier geen idee
van had. Als je geen antwoorden krijgt wanneer je je BRP-checkgegevens
opvraagt, is dat volgens mij niet wenselijk. Ik vraag de Minister dus –
misschien is het een beetje buiten de orde van dit debat – om dit wel op te
pakken of te laten nakijken: is het mogelijk dat er antwoorden komen voor
deze mensen?
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Dank voor de verheldering van de vraag van mevrouw Leijten. Dat is een
net iets andere vraag. Ik begrijp het heel goed, dus ik neem deze vraag
graag mee terug naar de politie. Ik zal hem precies zo oppakken als
mevrouw Leijten zegt: is het mogelijk? Daarbij gaat het om de behoefte:
als het ook maar een beetje mogelijk is, moeten ze het natuurlijk gewoon
mogelijk maken. Wat kunnen we daar wel of niet in bieden? Ik zal ervoor
zorgen dat we hier zo snel mogelijk op terugkomen. Misschien kan dat
ook in de halfjaarrapportage en anders kan het in een losse brief.
Misschien kan ik nog meer informatie ophalen bij mevrouw Leijten om er
meer context bij te krijgen, maar ik begrijp de vraag nu wat concreter.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

33

Dan hebben we dat genoteerd.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Dan ben ik bij de andere hele belangrijke vragen. Over voetbal en
veiligheid komen we nog te spreken, maar mevrouw Mutluer vroeg
specifiek: hoe gaan we de spreekkoren harder aanpakken? Want het is niet
alleen geweld. Dat is een rare zin. Nee, het is niet alleen geweld. Dat is al
erg genoeg, maar er is nog veel meer waar we met z’n allen afstand van
nemen, van balen en tegen willen optreden. Dat betekent dat we alle
vormen van discriminerende spreekkoren per definitie veroordelen, of ze
nou antisemitisch, racistisch of homofoob zijn. Het is onacceptabel, het
hoort er niet bij en het mag er ook nooit bij horen. Het tegengaan van
spreekkoren heeft in al die gesprekken dus echt mijn aandacht, en niet
alleen mijn aandacht, maar ook die van mijn collega van Sport, dus de
Minister voor Langdurige Zorg en Sport. Ik zeg dat het er niet bij hoort
omdat ik met enige regelmaat terughoor van de mensen die graag naar
voetbal gaan, net als ik: ach, ja, het hoort er toch een beetje bij. Nou, nee;
nooit. Voor spreekkoren geldt het protocol dat het publiek door de
stadionspreker wordt toegesproken en gewaarschuwd wordt dat bij
herhaling of voortzetting ervan de wedstrijd zal worden stilgelegd. Indien
de spreekkoren worden voortgezet, wordt de wedstrijd dan ook stilgelegd
en wordt er met de lokale overheid overlegd of die definitief gestaakt
moet worden of dat de wedstrijd nog één keer wordt hervat. In geval van
hervatting van de wedstrijd en opnieuw herhaling van de spreekkoren
wordt er definitief gestaakt.
Via camerabeelden – dat is echt een grote winst ten opzichte van jaren
geleden, er is door de clubs heel veel geïnvesteerd in camera’s – worden
daders opgespoord en geïdentificeerd zodat zij strafrechtelijk vervolgd
kunnen worden. Mevrouw Mutluer heeft gezien dat ik in die recente
voetbalbrief ook de spreekkoren heb genoemd. Het is dus wederom een
terugkerend onderwerp, want dit is het protocol, maar ik wil vervolgens
wel weten of er ook zo wordt gehandeld. Dat deel ik dus volledig en
daarom blijft het er ook expliciet in staan.
Mevrouw Mutluer had ook de vraag wat de Minister doet om het aantal
meldingen en aangiften door agenten van geweld tegen politie te
vergroten. Het actief stimuleren van de meldings- en aangiftebereidheid is
een verantwoordelijkheid van de werkgever. Dit betreft een heel belangrijk
aandachtspunt voor de korpschef. De politie pakt dit als werkgever op,
onder andere middels een registratiesysteem van geweld tegen politieambtenaren waarin de politieambtenaar zelf, desgewenst met ondersteuning, een geweldsincident meldt. De Taskforce Onze hulpverleners
veilig heeft als taak om knelpunten in de integrale aanpak van agressie en
geweld te adresseren voor de beroepsgroepen politie, boa en brandweer.
Ik weet dat er veel politiemensen zijn die niet zomaar aangifte doen, of die
denken «nou ja, zo heftig was het misschien niet» of «dat hoort erbij», of
die een drempel ervaren. Daarom is dit zo’n belangrijk aandachtspunt, ook
voor de korpschef, en daarom is het belangrijk dat wij hier keer op keer
benadrukken dat wij wensen dat zij dat wél doen, zodat alles wat we met
elkaar hebben opgetuigd om mensen veilig te houden, ook in werking
gesteld kan worden.
De voorzitter:
Mevrouw Mutluer weer, maar ...
Mevrouw Mutluer (PvdA):
Nee, dit is geen interruptie. Ik had ook een vraag gesteld over het aantal
meldingen. Kan de Minister daar antwoord op geven of komt zij daar op
enig moment op terug?
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

34

Ik denk dat zij daarop terug zal komen.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ja. Dat is ook recentelijk in een ander debat teruggekomen. Toen hebben
we toegezegd te zullen kijken of we de cijfers kunnen opvragen en hoe die
er dan uitzien. Dat zullen we blijven rapporteren.
Mevrouw Mutluer, ik zie dat ik uw vragen steeds een beetje door elkaar
beantwoord, excuus daarvoor. We gaan terug naar het onderwerp
voetbal. Mevrouw Mutluer vroeg mij nog naar Engeland. We gaan het
Engelse systeem bekijken. Zij heeft een heel terecht punt: daar is de
aanpak vooral strafrechtelijk. Als je zou zeggen «makkelijk, dat gaan wij
dan hier ook zo doen», zou dat heel veel betekenen voor de politie, het
OM en de rechterlijke macht. We moeten het dus goed met elkaar in kaart
brengen. Ik zal dit punt zeker betrekken bij de vergelijking. Je zou kunnen
aannemen – we zullen kijken wat het in Engeland heeft betekent – dat je
dan vrij snel een daling zult zien omdat het beleid dan effectief is. Maar als
er in Engeland een ander beeld zichtbaar is, moeten we echt met elkaar
afwegen of je dat systeem wil, of dat je wil blijven inzetten op de
instrumenten die we hier hebben. Want we hebben hier ook een stevige
aanpak, alleen moet je vervolgens wel zorgen dat het altijd consequent
wordt meegenomen. Ik zal zorgen dat we hierop terugkomen.
De voorzitter:
Voordat u dat doet, de laatste interruptie van mevrouw Michon-Derkzen.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Over geweld tegen agenten. Zijn alle vragen daarover beantwoord? Ik zie
dat dat zo is. Oké. Dan wil ik daar graag nog een vraag over stellen. Ik
noemde in mijn inleiding al dat we jaar op jaar op hetzelfde aantal zitten:
bijna 13.000 meldingen en aangiftes, zoals in de brief staat. Ik wil zo graag
niet moedeloos worden. Maar er zijn dus 13.000 meldingen en aangiftes.
Ik hoop dat het vooral aangiftes zijn en geen meldingen, maar dat
onderscheid lees ik niet in de brief. Ik lees dat er aangiftes gedaan zouden
moeten worden en dat er gekeken wordt naar de strafeis van 200% die we
in het leven hebben geroepen. Maar ik vroeg in mijn inleiding ook aan de
Minister wat we kunnen doen om hier een stevigere vuist tegen te maken.
Wat kunnen we doen om te zorgen dat de aantallen naar beneden gaan?
Ik vroeg ook in mijn inleiding wanneer het onderzoek komt naar de vraag
of de 200%-strafeisverhoging daadwerkelijk wordt opgelegd. Want ik vind
het echt oprecht ingewikkeld om er niet moedeloos van te raken. Elke
agent die je spreekt, heeft wel iets meegemaakt en ik vind dat gewoon
niet normaal. Ik vind dat wij als Kamer moeten doen wat kan om ervoor te
zorgen dat onze agenten op een veilige manier hun werk kunnen doen. En
dat is nu niet zo, als je de cijfers ziet.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik zal zorgen dat we in de volgende rapportage dieper ingaan op de cijfers
van de onderdelen waarnaar mevrouw Michon-Derkzen vraagt. Maar de
kern is – daar geloof ik echt in – aangifte doen, de mensen pakken die
hiervoor verantwoordelijk zijn, en nieuwe wetgeving, bijvoorbeeld over
doxing, om steviger te kunnen optreden. Dat is allemaal cruciaal en dat is
wat wij in deze commissie met elkaar doen. Maar in principe is dat wel
een sluitpost; je gaat ervan uit dat mensen, kinderen, thuis leren dat je
met je poten van een agent afblijft. Daar begint het. Ik ben er echt van
overtuigd dat het ook gaat om een normerende houding, niet alleen van
ons tijdens debatten hier in de Kamer – wat echt belangrijk is en wat we
moeten blijven herhalen – maar ook in de samenleving. Als je ziet dat
agenten worden uitgescholden, of dat nou online gebeurt of op straat, is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

35

het echt een verantwoordelijkheid voor ons als samenleving, als burgers,
dat je dat niet bagatelliseert of er nuancerend over doet.
Ik zeg dit zo uitgebreid omdat ik heel veel werkbezoeken bij de politie
afleg. Dat levert mij niet alleen heel interessante informatie op, maar ook
hele mooie foto’s, die ik graag deel. Als je dan soms de ellende ziet die er
op agenten afkomt ... Wij in de politiek zijn wel het een en ander gewend,
hoewel dat ook niet oké is, maar het doet mij echt oprecht pijn als er
gescholden wordt, ook online, tegen de mensen die een stap naar voren
doen voor onze veiligheid. Ik denk dat je dat alleen maar aankunt als de
meerderheid die nu dan stil is, zich echt uitspreekt. Ondertussen mag
mevrouw Michon-Derkzen absoluut verwachten van mij samen met de
korpschef dat we er alles aan doen opdat aangiften en meldingen gedaan
worden en het ook loont om aangifte te doen en dat ik met nieuwe
wetgeving kom waar dat nodig is. Ik kom zo nog te spreken over de vraag
van mevrouw Helder over het taakstrafverbod en over doxing.
In het komende halfjaarbericht kunnen we, denk ik, al ingaan op de stand
van zaken van het onderzoek naar de 200% en de specifieke cijfers.
De voorzitter:
Oké.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Mevrouw Michon-Derkzen stelde ook een vraag over de waardering van
politiemedewerkers. Is de Minister bereid om met de bonden en
maatschappelijke instanties in gesprek te gaan? Sowieso ben ik voortdurend in gesprek, ook over hoe we de waardering van de politiemedewerkers nog beter tot uiting kunnen brengen. Ik zal heel graag, uiteraard
met de korpschef, daarover in gesprek blijven met de politievakorganisaties. De politie heeft een zorgwijzer opgesteld om inzichtelijk te maken
wat de politieorganisatie doet op het gebied van preventie en bijzondere
zorg. Daarin staat ook welke initiatieven er zijn en worden ontplooid ten
aanzien van de erkenning en waardering van medewerkers. Daar is dus
specifiek aandacht voor. De politievakorganisaties hebben ingestemd met
deze zorgwijzer. Wat mij betreft is dit een terugkerend onderwerp op de
agenda en moeten we altijd kijken hoe het beter kan.
Ik heb nog een vraag liggen van ik dacht mevrouw Mutluer en mevrouw
Leijten, die er nu niet meer is, over het gebruikersvertrouwen in C2000 en
of dat minder wordt. Vat ik de vraag zo goed samen? Oké, top. Mevrouw
Mutluer zei zelf al dat er geen makkelijke oplossingen zijn. Ik waardeer het
zeer dat zij dit zo benoemt. Het betekent niet dat je niet op zoek moet zijn
naar oplossingen, maar als die oplossingen makkelijk waren, hadden we
ze echt al wel op tafel gelegd. De Kamer mag weten dat wij alles in het
werk stellen om het huidige netwerk zolang het overeind moet staan zo
goed mogelijk te laten werken. Ook zijn we bezig met goede en
volwaardige alternatieven voor als er onverhoopt bijvoorbeeld geen
dekking zou zijn. Ook werken we aan een robuuste opvolger van het
systeem. Dit heeft allemaal topprioriteit.
Mevrouw Mutluer noemde een aantal issues, waaronder die met
zonnepanelen. Dat is echt een gigantisch probleem voor de dekking. We
zijn hierover in gesprek met het Ministerie van Economische Zaken en
Klimaat. Ik denk dat we het allemaal hadden kunnen bedenken, maar als
voormalig bewindspersoon voor Klimaat weet ik dat we niet voorzien
hadden dat het aantal zonnepanelen zó snel zo zou groeien. Op zich is die
groei ontzettend goed nieuws, maar die groei blijkt op dit soort plekken
opeens helemaal niet zo fijn. En dit is maar één voorbeeld; we weten dat
er meer zijn. Dat betekent dat we echt alles op alles moeten zetten om
ervoor te zorgen dat het nu goed functioneert – ik heb in de brief laten
zien hoe je dat allemaal optuigt – en dat we ondertussen ook bezig zijn
met een robuuste opvolger.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

36

De voorzitter:
De laatste interruptie van mevrouw Mutluer.
Mevrouw Mutluer (PvdA):
Ik stelde in mijn bijdrage al dat ik het ei van Columbus ook niet heb. Ik zie
alleen dat er een aantal oplossingsrichtingen wordt aangedragen. Maar
dat C2000 niet goed werkt, is niet een nieuw probleem, dat weten we al
veel langer. Ik heb er moeite mee dat de dingen die in de praktijk
gebeuren, als incident worden gekwalificeerd, want dat zijn ze niet meer,
ze vinden structureel plaats. Ook heb ik er moeite mee dat een alternatief
als push-to-talk als volwaardige fall-back wordt gezien, terwijl je in de
praktijk bij incidenten helemaal geen tijd hebt om je gsm op te pakken, in
te loggen, en een app te starten. En dan moet je nog maar hopen dat de
anderen dat ook doen. Zeker als er meerdere eenheden betrokken zijn,
wordt het alleen maar ingewikkelder. Als ik als Kamerlid hoor dat de
portofoons niet werken, dat de updates niet goed zijn, dat de contracten
verlopen, vind ik het niet gek dat ik aan de Minister vraag: breng het een
en ander in beeld, doe dat in samenspraak met de politieorganisatie, en
kijk wat je op korte termijn moet gaan doen. Want voordat we een nieuw
systeem hebben, zijn we echt twee, drie jaar verder. Daar gaan we ook
bovenop zitten. Ik zie het nog onvoldoende en ik roep de Minister op om
de Kamer er iets beter en scherper in mee te nemen, zodat wij wellicht de
Minister kunnen helpen.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Dat is altijd welkom. Ook mevrouw Helder heeft hier specifiek nog over
doorgevraagd. Wat mij betreft is de enige manier om dit goed in te richten
een samenwerking met de politie, vakorganisaties en bonden. Dat
betekent dat we samen met de politie werken aan de verbetering van de
dekking, maar ook aan alternatieven en aan een vervanger van C2000;
mevrouw Mutluer noemde het al. Maar zij heeft gelijk: juist bij zo’n
cruciaal systeem duurt het echt even voordat je het hebt vervangen. Daar
zitten we nu middenin. De incidenten worden geanalyseerd en niet alleen
als incident beschouwd; er wordt meteen ook gekeken hoe je kun zorgen
dat je het structureel oppakt. Push-to-talk is echt een uiterste oplossing,
dat moet je niet zien als een echt alternatief dat per definitie altijd
functioneert.
Richting mevrouw Mutluer, mevrouw Helder en de anderen die er vragen
over hebben gesteld en zorgen bij hebben, zeg ik: dat snap ik helemaal. Ik
zal zorgen dat we in ieder geval in elk halfjaarbericht, en als nodig vaker,
zullen blijven rapporteren wat we ermee doen. Dat doen we echt samen
met de politievakorganisaties, want die weten wat zij op straat meemaken
en die weten hoe je het het beste nu kunt aanpakken en in de toekomst
kunt borgen.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Helder.
Mevrouw Helder (PVV):
We weten wel wat er op straat gebeurt, en dat zien we ook. En dat zijn
geen incidenten meer. Laten we eerlijk wezen: dat moet gewoon veranderen en dat had al veranderd moeten zijn. Dan vind ik het echt stuitend
om te lezen dat zelfs zonnepanelen de dekking kunnen verstoren. We
weten allemaal dat deze regering subsidie geeft aan mensen om
zonnepanelen op hun dak te plempen. Dan weet ik al hoe laat het is. Dat
gaat alleen maar slechter worden. Dit is echt volstrekt onder de maat. Ik
wil echt niet meemaken dat we een keer een krantenkop krijgen dat er een
agent is gesneuveld met deze onzin. Ik ben het echt spuugzat. We spreken
bijna al 2.000 jaar over C2000; dit kan gewoon echt niet. «Bij de halfjaarrapportage hoort u wat de korpsleiding gaat doen»: dat kan echt niet! Dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

37

is onder de maat. Eigenlijk zou ik willen dat alle agenten hun werk dan
gewoon neer zouden leggen. Dat meen ik echt, hoor. Want zonder dekking
gewoon maar achter vuurwapengevaarlijke mensen aan rennen ... Ik mag
hopen dat je dan nog veilig naar je gezin kunt terugkeren. Ik wil hier niet
voor instaan en ik vind dit volstrekt onder de maat. Dus ik wil in die
halfjaarrapportage niet lezen «wij gaan het nog verder bespreken, wij
gaan het intensiever bespreken», maar: we hebben een oplossing. En dan
niet een mobiele zendmast, maar echt iets structureels, zodat die
zonnepanelen in ieder geval geen obstructie meer opleveren. Anders
moet bij de vergunningplicht als je zo’n zonnepaneel aanvraagt, ook maar
een regel geplempt worden dat je moet kijken of dat paneel storing
veroorzaakt en dat je gewoon geen zonnepaneel op je dak krijgt als dat
inderdaad zo is. Agenten gaan voor.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik snap dat zonnepanelen een voorbeeld zijn, maar wel een relevant
voorbeeld. Daarom ben ik ook in gesprek met Economische Zaken en
Klimaat. Laten we afspreken dat ik specifiek op dit punt terugkom in het
halfjaarbericht en dat ik daar ook de stand van zaken laat weten van het
opbouwen naar een nieuw systeem. Want in dat traject zitten we wel,
hoewel het helaas nog wel even gaat duren. Ik zal iedere keer de concrete
stand van zaken in dat bericht meegeven.
Ik weet dat het betoog van mevrouw Helder daar niet over ging, maar
mocht de Kamer het wenselijk vinden, dan kunnen we altijd een
technische briefing organiseren – dat heb ik eerder ook al aangeboden –
over hoe het eruitziet, over wat er wordt gedaan om alle problemen zo
veel mogelijk op te pakken, te vermijden en te voorkomen, en over hoe de
opbouw naar een nieuw systeem eruitziet. Mocht de Kamer daar vroeg of
laat interesse in hebben: wij zijn altijd bereid om dat te organiseren.
Mevrouw Helder zegt: er is op dit moment een structureel gebrek aan
agenten, en dat kan zomaar leiden tot een daling van het vertrouwen in de
politie. Dat willen we allebei niet. Je wilt ook niet dat iemand zich op
straat onveilig voelt; mensen moeten altijd het gevoel hebben dat de
politie er voor hen is. Mevrouw Helder vroeg als voorbeeld waarom
vrouwen geen pepperspray bij zich zouden dragen. Ze zei er zelf al bij dat
de Wet wapens en munitie dit niet toestaat. Ik kreeg een lange inleiding
van mijn ambtenaren waarom deze wet dat niet toestaat. Dat weten we.
Maar de insteek van de vraag was een andere. Ik ga nu dingen zeggen
waarvan ik weet dat mevrouw Helder het ermee eens is, maar het lijkt me
goed om het wel uit te spreken. We weten dat de politie dag en nacht
werkt om ons veilig te houden. Dat doen zij op alle mogelijke manieren,
op straat en online. Mevrouw Helder benoemde ook de relatie met
bijvoorbeeld de aanpak van verwarde personen. Als je de politie belt, zal
die nooit zeggen: er is een wachttijd, bel morgen maar terug. De politie
staat er. Dat is wat het zo uniek maakt. Dat is waarom het vertrouwen van
de mensen thuis in de politie gelukkig nog steeds heel hoog is. Dat
moeten we ook zo houden.
Dan als het gaat over mensen die zich op dit moment onveilig voelen,
specifiek vrouwen. Ik doe even een klein uitstapje. Ik denk niet dat je dat
probleem ooit kunt aanpakken met alleen de politie en de politiecapaciteit
die we nu hebben. Vandaar dat ik blij ben dat we in de nieuwe Zedenwet
straks bijvoorbeeld straatintimidatie strafbaar stellen. Je moet genoeg
agenten hebben, maar je wil ook dat politiemensen de instrumenten
hebben om te kunnen handelen.
Dan het bruggetje dat ik zelf had gemaakt naar de vragen van mevrouw
Helder over verwarde personen. Ik ben inmiddels in Rotterdam, Den Haag
en Amsterdam geweest, en ik ga naar nog een paar andere gemeenten.
Die gemeenten hebben we samen met de Minister voor Langdurige Zorg
en Sport geselecteerd op waar de meeste gevallen zijn van verwarde
personen, of personen met verward of onbegrepen gedrag. Het belang-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

38

rijkste punt dat ik mevrouw Helder hierover kan meegeven, is als volgt.
Toen ik anderhalf jaar geleden begon, heb ik gezegd: «Wij gaan niet vanuit
Den Haag bedenken hoe dit moet, want dat doen we al tig jaar en het
werkt niet. Dus we gaan het andersom doen; we gaan lokaal opvragen in
Rotterdam, in Den Haag, overal: wat doen jullie, welke pilots werken goed
en hoe kunnen wij jullie helpen het te borgen en te financieren?» Dat is
wat we nu doen. Dus ik ga erheen en ik hoor van de politie en van de zorg
wat voor goede resultaten zij hebben. Ik heb de politie onlangs gevraagd
of ze per gemeente, of per pilot of landelijk bij elkaar kunnen brengen
hoeveel procent politie-uren je kunt vrijspelen als mensen die zorg nodig
hebben, primair zorg krijgen in plaats van politiecontact. Dat wordt nu in
kaart gebracht. Ik hoop dat we dat op een gegeven moment krijgen en dat
ik het ook kan delen.
Dan de vraag van mevrouw Leijten hoe het zit met de aanbestedingsprocedure van het tapsysteem. Conform de planning zijn er gebruikerstesten
geweest voor het nieuwe systeem dat we op een gegeven moment zullen
moeten krijgen. Deze testen vonden plaats direct bij de mensen die ermee
moeten werken en die ook zeggen dat zij toe zijn aan een nieuw systeem.
Zoals afgesproken hebben zij het kunnen testen. Zij hebben daarbij zaken
gezien die niet goed werkten; daar dient zo’n gebruikerstest ook voor. Op
die zaken wordt nu gehandeld. Er wordt nu naar gekeken, om ervoor te
zorgen dat het wél goed geïmplementeerd kan worden. We zullen dit altijd
volgen aan de hand van wat de politiemedewerkers zelf vinden van het
nieuwe systeem. Zij zagen de elementen die nog niet goed functioneerden
– daar dient zo’n test voor – en die worden nu opgepakt. De politie zet
alles op alles om het tapsysteem zo spoedig mogelijk te kunnen implementeren. Ik zorg ervoor dat ik de Kamer voor de zomer informeer over de
voortgang en de precieze stand van zaken, want we moeten dit wel met
z’n allen blijven volgen.
De voorzitter:
Uw laatste interruptie, mevrouw Leijten.
Mevrouw Leijten (SP):
Fijn als we dit voor de zomer kunnen krijgen. Ik zou ook graag willen dat
de Minister ingaat op wat plan B is wanneer het systeem vanuit de praktijk
of op andere mogelijke gronden een doodlopende weg blijkt te zijn. Want
dan moeten we daar wel wat mee.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Ik hoop niet dat dat mijn bericht zal worden, voor de zomer, maar ik
begrijp heel goed dat mevrouw Leijten zegt: als je geen positief bericht
hebt, wil ik graag weten hoe verder. Check.
Dan het laatste punt: het traject van de politiefunctie, de stand van zaken
van het proces van de ... O wacht, ik begon het positiever, maar mevrouw
Leijten vroeg: wat is nou het proces van de privatisering van de politietaken? Dat eindigde toch iets minder positief, want dat is niet wat we aan
het doen zijn. We zijn bezig met een visie op de politiefunctie en die
behelst niet het privatiseren van de politietaken. Dat is niet wat we gaan
doen. De politiefunctie is ook breder dan de politietaak. Het gaat over het
handhaven van wetten en regels, het beschermen van ons allemaal. De
politie draagt met de uitvoering van de politietaak eraan bij, maar heeft
niet het monopolie op het uitoefenen van de politiefúnctie; ook andere
organisaties, zoals boa’s, leveren hier een bijdrage aan. Zoals afgesproken
en zoals de Kamer heeft gevraagd, zullen we in het halfjaarbericht politie
de Kamer informeren over de voortgang van het proces. Er zijn dus taken
waar private partijen nu al een rol in spelen of kunnen gaan spelen. Dat
betekent niet dat de politietaken geprivatiseerd gaan worden. Het zou
zomaar kunnen dat er nog een verschil van inzicht blijft bestaan in deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

39

commissie onderling, maar u hoort in ieder geval in het halfjaarbericht
precies waar we staan.
De voorzitter:
Ik had zelf nog opgeschreven dat u nog een vraag van mevrouw Helder
had over het taakstrafverbodwetsvoorstel.
Mevrouw Helder (PVV):
Heel attent. Ik vroeg inderdaad naar het taakstrafverbod. Ik vroeg ook hoe
de Minister voorkomt dat versleutelde berichten blijven liggen vanwege
het recherchetekort.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Over de motie over het taakstrafverbod: het wetsvoorstel is in de Eerste
Kamer gesneuveld. Toen is er een motie in de Tweede Kamer aangenomen. Kort samengevat: kijk daar nog eens naar. Ik zorg ervoor dat we
daar voor de zomer op terugkomen. Ik denk dat het goed is om in het
halfjaarbericht ook in te gaan op het punt van de versleutelde berichten.
Dan gaan we bij de recherche de input ophalen, als mevrouw Helder dat
goedvindt.
De voorzitter:
Dank u wel. Dit was de eerste termijn van de zijde van de regering. We
gaan door naar de tweede termijn van de Kamerleden. U heeft één minuut
en twintig seconden, mevrouw Van der Werf. Gaat uw gang.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Dank u wel, voorzitter. Het is mij nog steeds onduidelijk wat nou precies
de verdeling van agenten over Nederland is en hoe zich dat voortzet. Ik
heb dat in mijn eerste termijn «schimmig» genoemd. Ik kan misschien
beter het woord «ontransparant» gebruiken. Het gaat mij er namelijk niet
zozeer om dat ik denk dat hier een soort complot of scheme aan ten
grondslag ligt. Ik denk gewoon dat we daar nu geen inzicht in hebben en
dat het ministerie en de Kamer dat wel zouden moeten hebben.
De Minister noemde het voorbeeld van de 700 agenten die er naar
aanleiding van de motie-Hermans zijn gekomen. Daar is iedereen
natuurlijk blij mee. Dan krijgen we een tabel waarin staat hoeveel agenten
er naar de verschillende eenheden zijn gegaan. Oost-Nederland krijgt er
110 bij. Dat zouden er volgens de verdeelsleutel 1.047 moeten zijn. Ben je
dan blij met die 110 of is dat eigenlijk een druppel op een gloeiende plaat?
Voorzitter. Wat verder nog steeds niet duidelijk is, is het volgende. In de
tabel staat: aantal volledig opgeleid fte. In de tekst staat: dit zijn
aspiranten. Daarvan weten we dat die maar voor 40% inzetbaar zijn.
Hoeveel mensen, hoeveel fte, zijn die 700 daadwerkelijk? In hoeverre komt
dat tegemoet aan het oorspronkelijke idee van het tekort per regio? Ik
snap dat dit een ingewikkelde vraag is, maar het is wel echt mijn punt
voor dit debat, dus ik zou dat heel graag willen weten. Als er dus extra
mensen bij komen, maar we uiteindelijk nooit terugkijken op een soort
basismodel, dan betekent dat ook dat ze er ergens anders niet bij komen.
700 mensen zijn mooi, maar als er 70 naar Rotterdam gaan, gaan ze niet
naar Doetinchem. Ik snap dat de Minister zegt dat dit voorbeeld er geen
recht aan doet, maar je moet voorbeelden noemen, want uiteindelijk is het
dezelfde koek. Uiteindelijk is er één grote pot met agenten over
Nederland. Of ze nou nieuw zijn of niet, wij moeten wel weten wat voor
basis daaraan ten grondslag ligt.
Tot slot, voorzitter. Voor ik het vergeet: ik zou heel graag een tweeminutendebat willen aanvragen, specifiek over de verdeelsleutel. Ik heb
namelijk een motie in gedachten daarover die ik graag zou willen
indienen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

40

De voorzitter:
Oké. Dat hebben we genoteerd. Op het onderwerp verdeelsleutel wilt u
een motie indienen. Mevrouw Helder, PVV.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Wat betreft het taakstrafverbod kan de Minister
gewoon een wetsvoorstel indienen. Voordat dat door de Tweede Kamer is,
hebben we namelijk allang een nieuwe Eerste Kamer. Daar is de samenstelling heel anders van. Ik zou dus zeggen: doe dat liever dan het in het
eerstvolgende halfjaarbericht opnemen.
Voorzitter. Voldoende sterkte, voldoende capaciteit, is al een probleem an
sich. In Rutte I hebben wij ingestemd met de nationale politie. Dat is
gewoon de status quo geworden en dus blijkbaar qua verdeling gebleven.
Wij hebben niet voor niets vanaf Rutte II gezegd dat er gewoon 1 miljard
bij moet voor de politie voor voldoende mensen. Daarna ga je kijken hoe
je ze gaat verdelen. Ik blijf namelijk vinden dat de Kamer niet verdeelt. Dat
doet de politie zelf. We hebben het Besluit verdeling sterkte en middelen
politie. Zo wil ik het ook laten. Ik wil geen verdeling van wat we willen. Ik
hoor collega’s «de Kamer» zeggen. Nou, de PVV niet. Wij gaan niet zelf
verdelen. Ik heb wel samen met collega Van der Werf een motie ingediend
bij de begroting. Eerst was het een lumpsum en daar kon de Kamer niks
meer van vinden. Dat willen we wel iets beter verdeeld hebben, zodat de
Kamer kan controleren waar de bedragen precies naartoe gaan en we dat
een beetje kunnen sturen. Ik vind en blijf vinden dat je niet moet sturen op
wat we willen, want dat is een politieke kwestie. Dat kan je een organisatie
van 65.000 mensen helemaal niet aandoen. Je kan niet in een Kamerperiode van vier jaar een tanker gaan bijsturen. Laat ik een praktijkvoorbeeld
noemen. In Amsterdam zijn er 700 te veel. Nou, ik ga er echt geen 700
weghalen. Ik ben blij dat de Minister ook schrijft dat het geen herverdeling
van de huidige sterkte zal zijn.
Dank u wel voor iets meer tijd.
De voorzitter:
Dank. Mevrouw Michon-Derkzen van de VVD.
Mevrouw Michon-Derkzen (VVD):
Voorzitter, dank u wel. Ik dank de Minister voor haar beantwoording.
Ik vind het wonderlijk dat het vandaag best wel veel gaat over het
budgetverdeelsysteem, een nieuw systeem dat we over een paar jaar
krijgen, terwijl we van dag tot dag te maken hebben met vacatures in elke
regio. De regio’s staan te springen om mensen. De Politieacademie zit
maximaal vol. We krijgen een veel jonger korps omdat er zo veel
vergrijzing is. Dat punt moeten we zo snel mogelijk aanpakken. Zorg
ervoor dat die vacatures vervuld worden. Zorg ervoor dat er aspiranten in
Oost-Nederland en Limburg gaan werken, zodat in ieder geval de sterkte
die er nu op papier is, daadwerkelijk is gevuld.
Voorzitter. Ik dank de Minister ook voor het punt van de zorgwijzer. Dat ga
ik bestuderen. Dat vind ik heel interessant. Ik hoop dat we in de halfjaarrapportage ook een update krijgen over de Landelijke Eenheid, omdat ik
verwacht dat die schouw dan is gestart of misschien wel is geëindigd. Het
is belangrijk om daarbij een vinger aan de pols te houden.
Wat betreft het geweld tegen agenten sluit ik me natuurlijk van harte aan
bij de hartenkreet van mevrouw Helder. Ook wat mij betreft komt daarover
een nieuw wetsvoorstel naar de Kamer. Ik ben het ermee eens dat het
begint bij opvoeding, maar ook aan de achterkant moet het heel duidelijk
zijn dat we dit niet accepteren. Ik vind dat je, als overheid, een afschrikwekkend signaal moet geven dat je daar hard voor wordt bestraft.
Voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

41

Dank u wel. Dan mevrouw Kuik van het CDA.
Mevrouw Kuik (CDA):
Voorzitter. Ik dank de Minister voor haar antwoorden, ook die op de
vragen die ik al eerder had uitgezet. Die zaken zou ze uitzoeken en dat is
gebeurd. Dat is heel mooi.
Ik begon mijn eerste termijn ermee en ik begin er nu weer mee: tegenover
een georganiseerde misdaad moet je een georganiseerde overheid
hebben. De verdeling van de capaciteit over het land is echt een zorgpunt
voor ons, omdat in dunbevolkte gebieden echt gaten vallen waar
criminelen op inspelen. Daar moeten we dus echt slimmer beleid op gaan
maken. Ik snap ook dat de taart groter moet worden als je wil gaan
herverdelen. Daarbij vind ik regiospecifieke kenmerken van belang. Zoals
ik al zei heeft een grensregio als Limburg andere problematiek dan andere
regio’s. De capaciteit die daar nu is, is onvoldoende. Dat zal bij een aantal
andere regio’s ook zo zijn. Daar blijf ik dus op hameren.
Ook dank dat de Minister gaat kijken hoe we beter kunnen samenwerken
op het gebied van grensoverschrijdende criminaliteit. Het is zo maf dat
België veel meer mogelijkheden heeft dan Nederland om dat automatische kentekenplaatherkenningssysteem in te zetten. Dat is zonde. Wat
mij betreft moeten we op dat punt echt samenwerken.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Van Baarle van DENK.
De heer Van Baarle (DENK):
Voorzitter. Excuses dat ik het debat even moest verlaten. Ik verving de
heer Kuzu in een ander debat.
Ik kijk terug op een teleurstellend debat met de Minister over de racistische indicator die is gebruikt in de verdeling van de politiecapaciteit. Ik
heb een Minister gezien die weigert om dit stellig af te keuren. Dat vind ik
spijtig, omdat van deze Minister een normerende rol uitgaat. Ik heb een
Minister gezien die het probeerde klein te praten met dingen die niet
kloppen, namelijk dat het niet meer gebruikt zou worden en dat het niet
verklarend zou zijn. Enfin, dat stelt ons zeer teleur.
Wij hebben ook geen antwoord gekregen op andere vragen die wij
gesteld hebben. Zijn er meer stukken binnen de politie waarbij dit soort
indicatoren voor beleid gebruikt worden? Kan de Minister garanderen dat
in het toekomstige model, zowel direct als indirect, niet meer dit soort
indicatoren van afkomst en etniciteit gebruikt zullen worden? Op die
punten overweegt mijn fractie in het tweeminutendebat nog een aantal
moties in te dienen.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Mutluer van de PvdA.
Mevrouw Mutluer (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Er is al het een en ander gezegd over de sterkteverdeling. Het is een gegeven dat we daar opnieuw naar moeten kijken.
Ook de discussie over etniciteit is net nog een keer aan de orde geweest.
Dat keuren we af. Dat roept bij mij de vraag op: hebben we niks geleerd
van de toeslagenaffaire? Je moet met name kijken naar de sociaaleconomische achterstanden. In dat opzicht is mijn pleidooi nog steeds: om dat
uiteindelijk te voorkomen moet je meer investeren in wijken, armoedebestrijding, jongeren en inzet van wijkagenten in dat soort wijken.
Voorzitter. Wat mij betreft moet de politie haar werk kunnen doen. Ook
intern moet het veilig zijn voor de politie. Daar is geen ruimte voor
discriminatie, pesten of grensoverschrijdend gedrag. Wellicht kan de
Minister mij ook vertellen wat er is gebeurd met de uitvoering van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

42

motie aangaande De blauwe familie. Zijn er gesprekken geweest tussen
de Minister, de betrokkenen en de politieleiding? Waar hebben die toe
geleid?
Tot slot, voorzitter. Ik begon met: de politie moet haar werk kunnen doen.
Dat is dus niet alleen meer capaciteit, maar ook bijvoorbeeld goede
communicatie. De digitalisering moet in orde zijn. Dat is die nu niet. Dat
geldt sowieso voor C2000. Ik doe nogmaals de oproep aan de Minister om
samen met de organisatie zo snel als mogelijk die knelpunten goed in
beeld te brengen en kortetermijnoplossingen aan te dragen. Ik overweeg
om samen met mevrouw Helder – dat weet ze nog niet – tijdens de
procedurevergadering een rondetafelgesprek aan te vragen, want ik denk
dat het heel fijn zou zijn om ook de praktijk te horen.
De voorzitter:
Mevrouw Helder ontkent of bevestigt dat nog niet, maar dat gaat vast
gebeuren. Dan mevrouw Leijten van de SP.
Mevrouw Leijten (SP):
Voorzitter. Je kan maar transparant zijn, hè. Soms weet je dingen nog niet
die wel gaan gebeuren. Toch dank aan de Minister, zeker voor het aanbod
om met mensen die inzagedossiers hebben verder te kijken hoe zij
antwoorden kunnen krijgen op het waarom. Dat het niet altijd makkelijk
zal zijn, dat begrijpt iedereen. Maar nu geen antwoord, dat is te boud.
Voorzitter. Ik zit met een beetje een dubbel gevoel in dit debat. Enerzijds
moeten we focussen op de sterkte- of de schaarsteverdeling. Want we
willen heel veel, er zijn te weinig mensen en we willen dat er meer
mensen komen. Daar moeten we de Minister op aanjagen, op aanjakkeren, want er mag wel een tandje bij. Tegelijkertijd stel ik me de hele tijd
ook de vraag: waar staan we nou eigenlijk als samenleving? Hoe zorgen
ervoor dat die agent goed zijn werk kan doen, dat die daarvan kan
herstellen en dat we daar niet te veel van vragen en hoe zorgen we dat we
de discussie die de Minister nu aan het voeren is, bijvoorbeeld over die
politietaak, ook maatschappelijk gaan voeren? Ik wil toch de Minister
vragen om ons die openheid, die ik bijvoorbeeld via die Kamervragen heb
gevraagd, over wat zij nou gaat doen – wat staat er op tafel en met wie zit
u aan tafel? – te bieden. De Minister heeft gezegd: dat komt dan wel in een
brief. Die vragen zouden gewoon beantwoord moeten worden, wat ons
betreft helderder, voor die tijd, omdat je dan ook de maatschappelijke
discussie kan voeren.
Dat mis ik eigenlijk ook als het gaat over de inzet van technologische
middelen. Het gezichtsherkenningskader. Gezichtsherkenning mag niet.
Dat staat in het regeerakkoord. De Politiewet geeft er geen wettelijk kader
voor of geen wettelijke grondslag voor, maar er is nu wel een soort
experimenteertitel waarmee er dingen kunnen. De technologie gaat altijd
voor met wat wij willen. Als de technologie iets mogelijk maakt, dan zet je
het heel snel in. De vraag of het wenselijk is, of het het werk verbetert, of
wij dat zelf willen – wat doen wij met die data, worden die opgeslagen en
waar eindigt dat? – hebben we nog niet beantwoord. Daar worstel ik wel
een beetje mee. Ik weet niet of ik dat moet laten landen in moties, maar ik
mis wel dat maatschappelijke debat over waar we nu precies staan en hoe
we dat willen invullen. Over de gezichtsherkenning zou ik in dat kader
willen vragen: kan de Minister niet de toepassing en de praktijk op dit
moment eens weergeven, of een paar situaties, waardoor wij wat zicht
krijgen op wat het nou precies betekent?
De voorzitter:
Wilt u tot een afronding komen?
Mevrouw Leijten (SP):
Waar gebeurt dat nu precies?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

43

De voorzitter:
Even kijken, dit was de tweede termijn aan de zijde van de Kamer.
Minister, wilt u even schorsen of kunt u meteen antwoorden? De Minister
gaat meteen antwoorden.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Dank, voorzitter. Er zijn nog een paar vragen gesteld. Ik ga alleen daarop
in, als u dat goedvindt. Mevrouw Van der Werf zei dat je als je kijkt naar
die 700 wijkagenten en dan terugvalt op de sterkteverdeling – zij maakte
een sommetje of een som, zo bedoel ik het niet – misschien tot een getal
komt. Er zijn dus echt twee manieren om de sterkte te verdelen. In 2013 is
dat gedaan. Dat is die verdeling. Daar hebben we het over gehad. Daarna,
als uw Kamer beslist dat er 700 wijkagenten moeten komen, zegt u: dit zijn
dan wijkagenten. Dus die opdracht geeft u mee. Dan gaat men in het
LOVP, in dat landelijk overleg met die regioburgemeesters, waar dus ook
Doetinchem in vertegenwoordigd is en iedereen, en vooral dan de
burgemeesters, de politie en het OM, het met elkaar verdelen, bepalen
waar die wijkagenten het beste kunnen komen. Om nou te zeggen dat ze
dan op andere plekken niet nodig waren: nee. Ik denk dat we het vrij snel
met elkaar, met z’n allen, eens zijn dat we liever meer dan die 700 zouden
hebben dan minder. Die zijn overal nodig. Maar die verdeling: je moet
toch inderdaad ergens verdelen. Dus als er 70 ergens naartoe gaan, dan
gaan die niet ergens anders naartoe. Dat is helemaal waar. Dat gebeurt
dus niet meer op het model van 2013.
Ik begrijp wel dat mevrouw Van der Werf zegt «laten we dan die 700 als
voorbeeld nemen, omdat de Minister dat de hele tijd noemt» en dat je dan
inzoomt op hoeveel fte dat nou precies is en hoe dat eruitziet. Wat ik zeker
wel kan doen, is het totaalplaatje van hoe het er nu landelijk uitziet –
volgens mij is dat een van de vragen van mevrouw Van der Werf –
aanleveren. Dat kan ik zeker doen. Ik denk dat we dat in juni al in het
halfjaarbericht kunnen doen en dan iets groter formaat, zodat iedereen het
goed kan lezen. Daar kunnen we laten zien hoe de verdeling er nu uitziet.
Ik zal ook nog kijken of dat nog specifieker kan: wat was de oorspronkelijke verdeling, hoeveel zijn van de oorspronkelijke verdeling en hoeveel
zijn er van de 700 fte van het regeerakkoord? We zullen het dus in ieder
geval zo concreet mogelijk weergeven. Dan kan mevrouw Van der Werf
daar natuurlijk van alles van vinden. Dat zal ze ongetwijfeld in het
tweeminutendebat daarvoor ook al gedaan hebben. Maar ik zal zorgen dat
we dat dan ook nog aanleveren.
Mevrouw Helder ... Excuus.
De voorzitter:
Ik ga één vraag toestaan omwille van de tijd. Mevrouw Van der Werf.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ehm ... O.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik wil wel ...
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ga jij maar.
De voorzitter:
Mevrouw Helder dan.
Mevrouw Helder (PVV):
Collega Van der Werf verwees naar een brief. Wat zijn nou die 700 fte? Ik
ga niet over de verdeling, ook niet over de regio’s. Maar daar staat
gewoon: 700 fte. Mijn motie ging over het niet meer volledig in de sterkte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

44

meetellen van aspiranten. Maar in de brief staat: 700 fte. In het schema
staat: volledig opgeleiden. Dat impliceert: geen aspiranten. Vervolgens
staat er in een onderliggende alinea: deze aspiranten. Wat mij betreft zijn
het géén aspiranten. Ik heb het niet over de verdeling.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Die motie wordt uitgevoerd op dit moment, inderdaad om dat eruit te
halen. U heeft helemaal gelijk dat dat verwarrend is geformuleerd. We
zullen zorgen dat we dat bij het halfjaarbericht duidelijker ... Die motie
wordt op dit moment uitgevoerd; daar hebben we het onlangs ook over
gehad. Ook dat bleek iets te complex om het in één keer te kunnen doen,
maar die is helder.
Ik ga meteen in op het punt dat mevrouw Helder maakte in haar tweede
termijn. Ik ben het heel erg met haar eens – dat sluit volgens mij ook aan
bij wat iedereen hier zegt – dat uiteindelijk niet de politiek, niet ik, maar
ook niet de Kamer, die verdeling moet gaan vormgeven. Want die moet
aansluiten bij wat er vanuit de werkvloer wordt gezegd. Dat is wat de
politie, de burgemeesters en het OM aangeven. Daar komt de informatie
vandaan, net als de kaders, of het thema, of de labels, maar volgens mij
vinden we elkaar daar allemaal wel in. Dat bespreken we natuurlijk wel
hier. Dat geeft de Kamer wel mee als er bijvoorbeeld geld vrij wordt
gemaakt. Dan zegt u erbij: dat is voor wijkagenten. Maar ik ben het er
verder heel erg mee eens dat de werkplek beter weet wat er speelt dan de
politiek. Daar schaar ik ons even allemaal onder.
Dan mevrouw Michon-Derkzen.
De voorzitter:
Toch mevrouw Van der Werf, tot slot.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik liet de Minister even uitpraten. De andere vraag was al door mevrouw
Helder gesteld. Mijn punt was het volgende. De Minister zegt: je hebt de
verdeling van 2030, of die nou achterhaald is of niet, plus de politieke
keuzes die daarbovenop zijn gekomen. U zegt: dat zijn twee verschillende
dingen. Ik blijf bij mijn punt: dat is niet het geval. Uiteindelijk heb je één
pot agenten voor Nederland, of ze nou op basis van een vorig model zijn
verdeeld of dat ze nu recentelijk ergens bij zijn gekomen. Dat blijft een
totaalplaatje. Ik vind het heel waardevol dat u nu de toezegging doet: we
gaan dat nog een keer berekenen en naar de Kamer sturen. Er is onlangs
overigens inzichtelijk gemaakt wat dat volgens die verdeelsleutel zou
moeten betekenen, waaruit onder andere het nieuws kwam dat
Oost-Nederland er 1.000 te weinig had. Maar goed, misschien heeft u een
recenter plaatje met moties daarbij. Ik zou dat heel graag willen zien. Maar
ik ben vooral op zoek naar transparantie op dit punt. Het gaat mij er
namelijk niet om dat wij als Kamer zeggen: u mag zoveel agenten en u
zoveel. Het gaat mij erom dat we begrijpen waarom verdelingen worden
gemaakt en dat we niet via een brief te horen krijgen: er is met die en die
gesproken; nu krijgt Pietje er zoveel en Klaasje zoveel. Het gaat mij erom
dat wij daar als Kamer inzicht in hebben en dus niet zozeer dat wij zelf aan
het stuur zitten als het erom gaat wie dat zou moeten krijgen.
Ik wil ook nog even op het volgende reageren. Voor de helderheid: het
leek even alsof mevrouw Helder op mij reageerde, maar volgens mij
reageerde zij op de suggestie van mevrouw Leijten.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Volgens mij zijn wij een heel eind met elkaar goed begrijpen. Uiteindelijk
komen ook nieuwe agenten er allemaal bij in de politieorganisatie. Die
worden verdeeld over het land. Of het nou een oude verdeling is of dat er
nieuwe mensen bij komen waarbij er een nieuwe verdeelsleutel is: het is
één politieorganisatie. Daarvan heb ik inderdaad gezegd: dat totaalplaatje

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

45

gaan we zo duidelijk en concreet mogelijk proberen te schetsen. Dat komt
eraan. Uiteindelijk is het wel zo dat die verdeling in het LOVP plaatsvindt.
Uiteindelijk zal het wat mij betreft wel altijd als volgt zijn; dat is ook mijn
advies aan de Kamer. Zoals bij die 700 – dat moeten we overigens nog
nauwkeuriger formuleren – geef ik bijvoorbeeld aan: dit is waar we met de
regioburgemeester, politie en OM op uit zijn gekomen en zo ziet die
verdeling eruit. Als we vinden dat het vanuit de werkvloer bepaald moet
worden, dan vindt die communicatie uiteindelijk altijd op die manier
plaats. Dat kunnen we daarbij inzichtelijk maken. We kunnen altijd kijken
of beter onderbouwd kan worden waarom die verdeling zo is gemaakt,
want dat hoor ik ook heel goed. Wij gaan die slag dus sowieso maken.
Dan kan mevrouw Van der Werf kijken of we daarmee dichter bij haar
behoefte uitkomen.
Mevrouw Helder vroeg naar de uitwerking van de motie over artikel 31,
als ik mij niet vergis. Dat komt eraan. Daar zijn we op aan het puzzelen.
Mevrouw Michon-Derkzen zei: het is goed dat het ook wordt meegenomen in de arbeidsmarktstrategie, maar het gaat echt om de vraag of je
moeite hebt met werven en hoe je dat beter kunt doen. Ik wil opmerken
dat we het vandaag terecht veel hebben gehad over de regio, bijvoorbeeld
over Limburg of andere gebieden. Maar Amsterdam en Den Haag zijn de
gebieden waar het het moeilijkst is om te werven. Als je gaat inzoomen op
de problematiek, krijg je dus andere plaatjes. We kunnen verzinnen waar
die problematiek door komt, maar je krijgt wel een ander plaatje.
Mevrouw Kuik vroeg aandacht voor de regiospecifieke kenmerken. Daar
zitten we in ieder geval wat mij betreft bovenop.
Ik wil nog een keer herhalen in de richting van de heer Van Baarle dat de
indicator wat mij betreft niet meer terugkomt. Als we straks het hele
traject hebben doorlopen, zal ik dat ook zeker meegeven aan de onafhankelijke onderzoekers. Dat is een duidelijk signaal.
Mevrouw Mutluer vroeg naar de gesprekken met onder anderen de
mensen van De blauwe familie. Dank daarvoor. Daar is ook een motie
over. Ik heb al een paar gesprekken gehad en onder andere naar
aanleiding van de motie hebben we ook nog andere gesprekken gevoerd.
Daar waren we al mee bezig. We hebben binnenkort een debat dat
specifiek gaat over discriminatie bij de politie. Ik kan er dan wat langer bij
stilstaan, in plaats van dat ik het nu in één zin afdoe, want daarmee zou ik
de gesprekken die ik gevoerd heb, echt tekortdoen. Ik kan daar niet
inhoudelijk op ingaan, maar ik kan er wel wat algemener over spreken. Ik
heb daarover op 9 mei contact met de korpsleiding. Alle gesprekken
hebben inmiddels plaatsgevonden. Sommige zelfs meerdere keren. Als
mevrouw Mutluer het goedvindt, zal ik hier in ons bredere debat langer bij
stilstaan. Daarmee doe ik meer recht aan die gesprekken.
Ik begin even met de laatste vraag van mevrouw Leijten, over de
politiefunctie. Het is mijn streven en insteek om totaal transparant en
inzichtelijk te maken hoe we het hele traject gaan inrichten. Ik kan daar nu
nog niet een heel plaatje van schetsen, omdat we het nog aan het
inrichten zijn. Maar elke keer dat we een stap verder zijn, zal ik dat laten
zien. Ik bedoel daarmee niet dat we erop terug gaan kijken en gaan
zeggen: dit hebben we gedaan. We zullen het vooraf doen, zodat de
Kamer er ook wat van kan vinden. Ik ben het ontzettend met mevrouw
Leijten eens dat je het zo breed mogelijk moet aanvliegen, op een manier
waarop je er wat aan hebt en waarop je wat met die input kunt doen. Ik
denk dat het ons lukt om daar in juni, in het halfjaarbericht, een slag
concreter in te zijn. Dan is mevrouw Leijten er nog aan de voorkant bij en
kan ze er nog van alles van vinden. Ik heb geen enkele reden of aanleiding
om het anders in te richten dan om hier totaal transparant in te zijn.
Ik kom op gezichtsherkenning. CATCH is het systeem in het
vreemdelingen- en strafrecht. Daar hebben we het al uitvoerig over
gehad. Daarin wordt het gebruikt. Daarnaast is één individuele toepassing
van gezichtsherkenning getoetst aan het Inzetkader Gezichtsherkenning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

46

van de politie. Dat heb ik ook aangegeven in een Kamerbrief. Daarover
kunnen we geen informatie geven, want dat gaat over opsporing. Dat zijn
de twee voorbeelden op dit moment. De politie is hier dus zeer beperkt en
zeer terughoudend in. Als het al gebeurt, dan wordt het getoetst. Er zijn
op dit moment dus twee voorbeelden, maar we zullen de vraag blijven
uitzetten, want je moet dit actief blijven neerleggen. Dat begrijp ik heel
goed.
De voorzitter:
Er zijn nog twee opmerkingen. Allereerst van mevrouw Mutluer van de
PvdA.
Mevrouw Mutluer (PvdA):
Ik zou het zelf erg fijn vinden, ook voor de voorbereiding van het debat dat
we na het reces hebben, als we een schriftelijke terugkoppeling krijgen
over hoe die motie is uitgevoerd, zodat ik daar in dat debat op in kan gaan
of daar aanvullende vragen over kan stellen.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
We zijn daar in algemene zin in de verzamelbrief van vrijdag op ingegaan.
Mevrouw Leijten (SP):
We hebben een eerste kader ter toetsing van de operationele inzet van
gezichtsherkenning. Zoals ik net al zei, zien wij daarvoor geen wettelijk
kader. Maar het wordt wel toegepast. Het risico is dat je het gebruik ervan
legitimeert doordat je het gebruikt. Maar misschien kan of mag dat niet en
is de opsporing op een andere manier net zo effectief. Er staat dat het
geen capaciteit scheelt, maar dat er wel ernstige zorgen zijn over de
privacy. We horen een debat te kunnen voeren over die balans. Ik hoef
niet allerlei informatie te hebben over opsporingszaken en noem het
allemaal maar op. Tegelijkertijd weten we ook dat we dat nooit kregen van
Belastingdienst/Toeslagen in het risicoselectiemodel, omdat ze daar ook
zeiden dat het gaat over opsporing en toeslagen. Ik wil niet zeggen dat dat
hier het geval is, maar het gaat hier om de wenselijkheid, de mogelijkheid
van een maatschappelijke discussie. Wellicht kan de Minister toezeggen
dat zij terugkomt op dat wettelijke kader en de inzet: wanneer wel,
wanneer niet? Want je doet ’m nu en dan toets je ’m. Maar misschien
moet je daar wel andersom mee omgaan.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Even kijken of we elkaar goed begrijpen, want anderhalve maand geleden
is de brief uitgegaan over de... Ik moet het even goed formuleren: de
brede kabinetsbrief over inzet gezichtsherkenning. O, die komt. Wanneer
komt die? Die komt volgende maand. En anderhalve maand geleden is het
Inzetkader Gezichtsherkenning van de politie uitgegaan. Het zijn twee
dingen. Die bredere brief van het kabinet komt over een maand. Wellicht
kunnen we die twee dingen dan in een volgend debat samenvoegen.
Mevrouw Leijten heeft die van anderhalve maand geleden. De bredere
brief komt over een maand. Laten we dan kijken of alles daarin staat of dat
we het op een andere manier moeten doen.
De voorzitter:
Goed. Dan dank ik ook de Minister voor de beantwoording van de
vervolgvragen in de tweede termijn. Voordat we de beraadslaging gaan
sluiten, ga ik de volgende toezeggingen met u doornemen. We hebben
een prachtig toezeggingenregistratiesysteem en daar gaat het allemaal
keurig in. In de hoop en in een poging een eventueel tweeminutendebat te
voorkomen, ga ik even het overzicht van toezeggingen voorlezen. Dan
kijken we hoe het daarmee staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

47

–

–
–

–
–
–
–
–
–

–
–
–
–

De Minister stuurt voor de zomer de arbeidsmarktstrategie van de
politie naar de Kamer met daarin opgenomen de verdeling van de
inzet over de verschillende gebieden, genoteerd aan mevrouw
Michon-Derkzen.
De Minister stuurt in juni het halfjaarbericht over de politie naar de
Kamer, waarbij wordt ingegaan op de volgende punten:
de samenwerking met België in de aanpak van grensoverschrijdende
criminaliteit en het gebruik van het ANPR-systeem, kentekenplaatherkenning, aan mevrouw Kuik;
de stand van zaken van de zedenrecherche, waaronder de daadwerkelijke inzet, aan mevrouw Van der Werf en mevrouw Mutluer;
informatie over de BRP-check van toeslagenouders, aan mevrouw
Leijten;
de stand van zaken van de ontwikkeling van de visie op de politiefunctie, aan mevrouw Leijten;
aantallen van geweld tegen agenten en aangiftes daarvan, aan de
gehele commissie;
de stand van zaken in het onderzoek over de 200%-strafeis, aan
mevrouw Michon-Derkzen;
informatie over het functioneren van het C2000-systeem en de stand
van zaken van het opbouwen naar een nieuw systeem, aan mevrouw
Mutluer;
informatie over het tapsysteem, aan mevrouw Leijten;
de uitvoering van de motie over het taakstrafverbod, aan mevrouw
Helder;
het uitlezen van versleutelde berichten door de recherche, aan
mevrouw Helder;
het totaalplaatje van de verdeling van de inzet van de politiecapaciteit,
aan mevrouw Van der Werf.

Minister Yeşilgöz-Zegerius:
Eén ding over die brief.
De voorzitter:
Ja, mevrouw de Minister.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:
De toezegging aan mevrouw Leijten specifiek over die ouders. Ik heb
gezegd: als het lukt in die brief en anders los daarvan, want dat moet even
een zorgvuldig apart proces zijn.
De voorzitter:
Ja, dat kan ook los en dan zo snel als mogelijk.
– De Kamer ontvangt voor de zomer de eerstvolgende monitoringsrapportage van de commissie-Schneiders, aan de gehele commissie.
– De Minister stuurt eind 2023 het eindrapport van de commissieSorgdrager naar de Kamer, aan mevrouw Helder.
– De Minister stuurt volgende maand een brief over gezichtsherkenning
naar de Kamer.
– De Minister biedt een technische briefing aan over het C2000-systeem
en de overgang naar een nieuw systeem. Dit zal worden besproken in
de eerstvolgende procedurevergadering.
Tot slot is een tweeminutendebat aangevraagd door mevrouw Van der
Werf. De vraag is of u dat nog steeds in stand wil houden.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Mijn antwoord is ja.
Minister Yeşilgöz-Zegerius:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

48

Die bredere Kamerbrief over gezichtsherkenning komt niet van mij; die
komt van het kabinet. Mijn brief, specifiek over de politie, is anderhalve
maand geleden gekomen. Er komt een bredere kabinetsbrief. Die wordt
denk ik door BZK maar in ieder geval door een collega breder aangeleverd. Dan kijken mevrouw Leijten en ik of de antwoorden daarin zitten.
Maar mijn brief is er al.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan hebben we dat genoteerd en aangepast.
Dan wil ik u allen danken voor uw inzet. Iets over de tijd helaas, excuus.
De volgende keer gaan we ons best doen. Nogmaals dank en succes
straks bij het tweeminutendebat.
Sluiting 17.08 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1172

49