Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 628

Politie

Nr. 1013

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 april 2021
Inleiding
Op 28 januari jl. ontving uw Kamer mijn beleidsreactie op het eerste
deelrapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: Inspectie) over
de taakuitvoering van twee dienstonderdelen bij de Landelijke Eenheid
(LE).1 Hierbij reageer ik op de procesmatige reconstructie2 die de Inspectie
recent heeft gemaakt van de aard en omvang van de «onderzoeken
uitgevoerd door de afdeling VIK van de politie en door de Rijksrecherche»
bij het Team Criminele Inlichtingen (TCI) van de LE, waarnaar wordt
verwezen in het rapport van de Inspectie.3
Tevens informeer ik uw Kamer in deze brief over de vormgeving van de
programmatische aanpak, die ik in de beleidsreactie op het eerste
deelrapport van de Inspectie aangekondigde en over het gezaghebbende
externe advies dat zal worden ingewonnen over de gehele aanpak, alsook
de uitrol.
Actualiteit en aanvullende onderzoeken
Allereerst moet ik uw Kamer met leedwezen informeren dat een
medewerker van de Dienst Specialistische Operaties (DSO) van de LE
onlangs is overleden. Mijn gedachten gaan uit naar de nabestaanden. Ik
wens hen veel sterkte toe bij de verwerking van dit verschrikkelijke verlies.
Naar aanleiding van het overlijden, hebben verschillende media bericht
over werkomstandigheden binnen de afdeling Afgeschermde Operaties. Ik
hecht eraan dat de zorgelijke signalen die hierbij naar voren zijn gebracht,
grondig en onafhankelijk worden onderzocht.

1

Kamerstuk 29 628, nr. 997.
Zie https://www.inspectie-jenv.nl/Publicaties/brieven/2021/04/26/brief-aan-kc-np-inzake-vragenover-onderzoek-naar-tci-van-dlio.
3
Zie pagina’s 5, 13 (voetnoot 9) en 32.
2

kst-29628-1013
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 1013

1

Vanwege bijzondere omstandigheden onderzoekt de Rijksrecherche de
oorzaak van het overlijden. Omdat de Inspectie naar de casuïstiek in
kwestie geen onderzoek kan doen, heeft de politie in overleg met het OM
besloten een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de feiten en
omstandigheden van het overlijden van de medewerker, waaronder een
mogelijk verband met de werkomstandigheden bij de DSO. De overleden
medewerker was belast met zeer vertrouwelijke werkzaamheden en
werkzaam bij de afdeling Afgeschermde Operaties. Het onderzoek zal
worden uitgevoerd door een commissie onder leiding van de heer Oebele
Brouwer als onafhankelijk voorzitter, die deze zeer vertrouwelijke
werkzaamheden op een verantwoorde wijze kan onderzoeken. De
uitkomsten van het onderzoek zullen derhalve vertrouwelijk zijn. Voor
zover de vertrouwelijkheid het toelaat, zal ik uw Kamer over de uitkomsten
van het onderzoek informeren. Tot slot heb ik van de Inspectie vernomen
dat het geplande deelonderzoek naar de DSO, in het kader van haar
onderzoek naar de kwaliteit van de taakuitvoering bij de LE, op dit
moment wordt uitgevoerd. De Inspectie zal de uitkomsten van het
onafhankelijke onderzoek naar het overlijden van de medewerker
betrekken bij haar deelonderzoek naar de DSO.
Reconstructie Inspectie Justitie en Veiligheid naar aanleiding van
het deelonderzoek naar de DLIO
De Inspectie heeft mij recent geïnformeerd dat zij uit eigen beweging een
reconstructie op procesniveau heeft gemaakt van de aard en omvang van
«onderzoeken uitgevoerd door de afdeling VIK van de politie en door de
Rijksrecherche» bij het TCI van de LE. De aanleiding van deze reconstructie waren vragen van uw Kamer tijdens het notaoverleg politie van
3 februari jl. en berichtgeving in de media over een vermeende casus uit
2015 binnen het TCI van de LE en een VIK-onderzoek uit 2019 naar
klachten omtrent (de stijl van) leidinggeven bij het TCI van de LE.
De Inspectie heeft mij laten weten dat zij concludeert dat er rondom de
gebeurtenissen in 2015 en 2019 conform vastgelegde procedures contact
is geweest tussen het TCI van de LE en het TCI van de Rijksrecherche.
Tegelijkertijd concludeert de Inspectie dat de Rijksrecherche – in tegenstelling tot hetgeen in het inspectierapport over DLIO is vermeld – geen
(strafrechtelijke) onderzoeken heeft gedaan. Het Openbaar Ministerie heeft
dit aan mij en aan de Inspectie bevestigd. In 2015 was er sprake van
collegiale consultatie tussen het TCI van de LE en het TCI van de Rijksrecherche. In 2019 heeft het bureau VIK een onderzoek gedaan naar klachten
over de (stijl van) leidinggeven bij het TCI van de LE. Tijdens dit onderzoek
kwam gerubriceerde TCI-informatie ter sprake. Het hoofd DLIO van de LE
heeft het TCI van de Rijksrecherche verzocht de gerubriceerde informatie
te onderzoeken. Het TCI Rijksrecherche heeft dit opgepakt als een
(tweede) collegiale consultatie.
Collegiale consultatie is niet hetzelfde als een (strafrechtelijk) onderzoek.
Het TCI werkt in een afgeschermde omgeving waarin sprake is van sterk
geprotocolleerde werkwijzen. In de collegiale consultatie hebben
TCI-functionarissen van de LE dilemma’s voorgelegd aan TCI van de
Rijksrecherche om te bezien of de genoemde werkwijzen goed zijn
gevolgd.
De Inspectie constateert dat de collegiale consultatie geen aanleiding
heeft gegeven voor vervolgstappen. De Inspectie heeft mij tevens laten
weten dat de voorgenoemde reconstructie niets afdoet aan de conclusie
en aanbevelingen die zij doet in het rapport naar de kwaliteit van de
taakuitvoering bij DLIO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 1013

2

Aangezien nu, uit deze reconstructie van de Inspectie, is gebleken dat er
geen onderzoek heeft plaatsgevonden, heb ik de politie en OM verzocht
een onafhankelijk feitenonderzoek in te stellen. Dit feitenonderzoek zal in
de afgeschermde, zeer vertrouwelijke TCI-omgeving plaatsvinden.
Bijgevolg zal het onderzoekrapport ook vertrouwelijk van aard zijn. Ook
voor dit onderzoek geldt dat zover de vertrouwelijkheid het toelaat, ik uw
Kamer over de uitkomsten van het onderzoek zal informeren.
Voortgang programmatische aanpak LE en instelling externe
adviescommissie
Programmatische aanpak
De korpschef heeft inmiddels opdracht gegeven tot een programmatische
aanpak voor de realisatie en borging van (verbeter)maatregelen bij de LE.
De programmatische aanpak zal gericht zijn op:
1. het (organisatorisch) op orde brengen van de basis;
2. het verbeteren van leiderschap en cultuur;
3. het versterken van de interne en externe sturing en monitoring.
Vanuit het oogpunt van samenhang zullen de al lopende LE-interne
trajecten gericht op leiderschap en cultuur integraal deel gaan uitmaken
van de programmatische aanpak. De programmatische aanpak moet op
korte termijn leiden tot verbeteringen binnen de huidige organisatorische
kaders van de LE. Daarbij zijn het versterken van de (centrale) sturing en
de aandacht voor de personeelszorg van belang. Daarnaast zal de
organisatie en de bedrijfsvoering van de LE worden doorontwikkeld in het
licht van de positie van de LE in het huidige politiebestel.
Inmiddels is de eenheidsleiding van de LE versterkt met een externe
programmadirecteur. Deze programmadirecteur is met de politiechef van
de LE verantwoordelijk voor de inrichting, uitvoering en monitoring van
de programmatische aanpak. De externe programmadirecteur zal zorg
dragen voor de vormgeving, samenhang, voortgang en uitvoering van
deze maatregelen. Daarnaast zal de externe programmadirecteur in
opdracht van de korpschef en in afstemming met de politiechef van de LE,
de organisatie en de bedrijfsvoering van de LE doorontwikkelen. Dit deel
van de opdracht betreft niet alleen de LE, maar ook het samenspel met het
Politiedienstencentrum en de beleidsdirecties binnen de Korpsstaf.
De externe programmadirecteur zal zorg dragen voor de integraliteit van
het programma en over het geheel regelmatig rapporteren aan een
programmaboard, waarin de korpsleiding, de politiechef van de LE, de
directeur van het Politiedienstencentrum, evenals een vertegenwoordiger
van mijn departement zitting zullen hebben.
Externe adviescommissie
Er is een tweeledige adviesaanvraag geformuleerd. Ten eerste zal een op
korte termijn aan te stellen externe adviescommissie onder voorzitterschap van de heer Bernt Schneiders een advies uitbrengen over de
vormgeving van de programmatische aanpak, alsook de (wijze van) uitrol.
De externe adviescommissie zal bezien of er een logische verbinding is
tussen de geconstateerde problemen en de maatregelen die worden
genomen, of de geïdentificeerde knelpunten afdoende worden geadresseerd en of de juiste balans wordt gerealiseerd tussen tijdige verbeteringen en structurele borging.
Ten tweede zal dezelfde externe adviescommissie een advies uitbrengen
over de vraag of een herpositionering van de LE in het huidige politie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 1013

3

bestel nodig is en, zo ja, welke modaliteiten daartoe bestaan. Mocht
herpositionering aan de orde zijn, dan zal besluitvorming plaatsvinden
over de wijze waarop dit zich eventueel zal verhouden tot de programmatische aanpak.
Gegeven de samenhang tussen de maatregelen die op korte termijn
worden genomen in het kader van de programmatische aanpak en het
oriënteren op een lange termijn-herpositionering van de LE, moeten beide
elementen van de adviesaanvraag in nauwe samenhang worden bezien.
Vervolg
De korpschef en ik staan in nauw contact over de voortgang van de
programmatische aanpak en het gezaghebbend extern advies. Indien
nodig zal de programmatische aanpak of de adviesaanvraag aan de
commissie op basis van nieuwe inzichten worden uitgebreid, bijvoorbeeld
naar aanleiding van nog te verschijnen rapporten van de Inspectie
betreffende de LE. Waar nodig zal ik uw Kamer hierover informeren.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 628, nr. 1013

4