Minister voor Rechtsbescherming

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Sanctie- en
Slachtofferbeleid
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/jenv

Beslisnota bij beleidsreactie op rapport Inning
buitenlandse boetes

Datum
17 april 2023
Ons kenmerk
4597510

1.
Aanleiding
Voor een persoonsgerichte tenuitvoerlegging van geldelijke sancties heeft het
CJIB verschillende bevoegdheden. Dit rapport betreft het onderzoek door het
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum naar drie van die
bevoegdheden: een betaling in termijnen, de hardheidsclausule en de
noodstopprocedure. Onderzoek naar de noodstopprocedure is toegezegd door uw
ambtsvoorganger, voor de eerste twee bevoegdheden vloeit dit voort uit de wet.
2.
Geadviseerd besluit
Aanbieden van het onderzoeksrapport met beleidsreactie aan de TK.
3.
Kernpunten
Uit het onderzoek komt naar voren dat het aantal betalingsregelingen voor
geldelijke sancties dat bij het CJIB is aangevraagd is gestegen van circa 190.000
in 2018 tot bijna 300.000 in 2021. De stijging lijkt voornamelijk toe te schrijven
aan de verlaging van het drempelbedrag voor betalingsregelingen in 2019 van
225 euro naar 75 euro.
Veruit de meeste overeengekomen betalingsregelingen van 2015 tot en met 2021
zijn standaardregelingen (gemiddeld 85% per jaar). In de periode van 2018 tot
en met 2021 is 77% van de standaardregelingen positief geëindigd, dat wil
zeggen volledig betaald en/of schuldhulpverlening gestart. Maatwerkregelingen
eindigen minder vaak positief maar het aandeel negatief beëindigde regelingen is
gedaald van 46% naar 41%. De verklaring dat maatwerkregelingen vaker
mislukken is dat het gaat om mensen in problematische(re) situaties.
In de periode 2020 – 2021 is de noodstopregeling (betaalpauze) circa 5.000 keer
toegepast. In 73% van de gevallen wordt na vier maanden een betalingsregeling
getroffen deels met aanvullende schuldhulpverlening.
In 2021 is in 96 gevallen de tenuitvoerlegging van een geldboete op basis van de
hardheidsclausule (d.w.z. dient geen redelijk doel meer) beëindigd. Dit gebeurde
uitsluitend in het kader van de maatregel voor stelselmatige daders (ISD) om
gestarte hulpverlening of zorg niet te verstoren.
Tijdens een expertmeeting met professionals is naar voren gekomen dat de
mogelijkheid om in termijnen te betalen bijdraagt aan het verlichten van de
schuldenproblematiek, maar beperkt bekend is bij mensen met schulden.

Pagina 1 van 3

4.
Toelichting
Sinds de introductie van de betalingsregeling bij het CJIB is het beleid stapsgewijs
verruimd. Doordat burgers in meer gevallen een regeling kunnen treffen, vergroot
dit hun mogelijkheden om verhogingen te voorkomen. Dit zijn positieve
ontwikkelingen.
Dit onderzoek toont aan dat steeds meer mensen gebruik maken van een
betalingsregeling, terwijl de inningsresultaten op peil blijven. Het overgrote deel
van de getroffen regelingen betreft standaardregelingen en die verlopen goed.
De maatwerkregeling verdient bijzondere aandacht omdat in deze gevallen
rekening moet worden gehouden met de persoonlijke omstandigheden. Het CJIB
streeft ernaar om, met inachtneming van het bestaansminimum en iemands
draagkracht, te bekijken hoeveel per termijn kan worden betaald. Het CJIB is
daarbij echter wel afhankelijk van de burger die de hiervoor relevante informatie
moet verschaffen.

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Sanctie- en
Slachtofferbeleid
Datum
17 april 2023
Ons kenmerk
4597510

De onderzoekers constateren dat de communicatie over en toegankelijkheid van
de maatwerkregeling en de noodstopprocedure verbeterd kan worden. Deze
bevinding komt overeen met die van de Algemene Rekenkamer, die onderzoek
heeft gedaan naar het gebruik van betalingsregelingen door
uitvoeringsorganisaties van het Rijk waaronder het CJIB. Het CJIB heeft naar
aanleiding hiervan al concrete stappen gezet en de informatie op de website over
het aanvragen van een maatwerkregeling verduidelijkt. Daarnaast wordt in
telefonische gesprekken vaker en uitgebreider stilgestaan bij de mogelijkheden
om een betalingsregeling op maat te treffen of een noodstopprocedure te vragen,
rekening houdend met iemands financiële situatie.
Met betrekking tot de hardheidsclausule wordt geconcludeerd dat die alleen nog in
een beperkt aantal gevallen wordt toegepast en wordt dit jaar verkend of die
toepassing kan worden verruimd.
4.1 Politieke context
Dit kabinet heeft de ambitie om de toename van geldzorgen en armoede te
voorkomen. Een belangrijk onderdeel is het betalingsregelingenbeleid, zoals de
afgelopen jaren door het CJIB is geïntroduceerd en de toepassing alweer verder is
verruimd. Het kan eraan bijdragen dat mensen met schulden financieel weerbaar
worden en blijven. De proactieve opstelling van het CJIB op het gebied van deze
persoonsgerichte tenuitvoerlegging laat de betrokkenheid zien met betrekking tot
de ambitie van dit kabinet.
Ook de Algemene Rekenkamer heeft recent onderzoek gedaan naar het gebruik
van betalingsregelingen door uitvoeringsorganisaties van het Rijk waaronder het
CJIB en het onderzoeksrapport aan u aangeboden. Inmiddels zijn daarover
Kamervragen gesteld door de leden Kat (D66) en Ceder (Christen Unie).1 2
2023Z05183 Vragen van het lid Kat (D66) aan de Minister voor Armoedebeleid,
Participatie en Pensioenen over het onderzoek «Betalingsregelingen bij
uitvoeringsorganisaties van het Rijk» (ingezonden 24 maart 2023)
2
2023Z05184 Vragen van het lid Ceder (ChristenUnie) aan de Minister voor
Rechtsbescherming, de Staatssecretaris van Financiën en de Minister voor Armoedebeleid,
Participatie en Pensioenen over het onderzoek van de Algemene Rekenkamer
«Betalingsregelingen bij uitvoeringsorganisaties van het Rijk» (ingezonden 24 maart 2023).
1

Pagina 2 van 3

Beantwoording van deze vragen wordt gedaan onder regie van SZW, toezending
aan de Kamer van de antwoorden wordt in mei verwacht.
4.2 Financiële overwegingen
De beleidsreactie heeft geen financiële consequenties.
4.3 Juridische overwegingen
Huidige wet- en regelgeving volstaat.

Directoraat-Generaal
Straffen en Beschermen
Directie Sanctie- en
Slachtofferbeleid
Datum
17 april 2023
Ons kenmerk
4597510

4.4 Krachtenveld
Betrokken ketenpartners zijn het ministerie van SZW (primair verantwoordelijk
voor de aanpak van de schuldenproblematiek) en het Centraal Justitieel
Incassobureau. Het CJIB heeft voor dit onderzoek informatie geleverd. Zowel
SZW als CJIB kunnen zich vinden in de inhoud van het onderzoeksrapport.
4.5 Strategie
Het CJIB is bezig om concrete stappen te zetten om de bestaande
informatievoorziening over de mogelijkheden van de noodstopprocedure en de
maatwerkregeling te verbeteren. De inzet is een persoonsgerichte inning en
incasso van geldelijke sancties en toegankelijke betalingsregelingen. De
doorontwikkeling van de Clustering Rijksincasso wordt zoveel mogelijk bespoedigd
door andere overheidsorganisaties aan te moedigen om aan te sluiten. Op die
manier hebben burgers één loket om aan te kloppen voor het treffen van
betalingsregelingen.
4.6 Uitvoering
N.v.t.
4.7 Implementatie
N.v.t.
4.8 Communicatie
N.v.t.
4.9 Ontwikkelingen hiervoor
Het CJIB is de laatste jaren in hoog tempo gestart met de uitvoering van het
betalingsregelingenbeleid en waar mogelijk verruimd. Daarbij blijven de
inningspercentages van geldelijke sancties de laatste jaren op een stabiel hoog
niveau en is de TK daar periodiek over geïnformeerd.
5.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden

5.1 Toelichting
De persoonsgegevens van de ambtenaren zijn niet openbaar ter bescherming van
de persoonlijke levenssfeer.
5.2 Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
N.v.t.

Pagina 3 van 3