Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1389

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 augustus 2016
Hierbij zend ik u het verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 11 en
12 juli 2016 te Brussel.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

kst-21501-07-1389
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1389

1

Verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 11 en 12 juli 2016 te
Brussel
Eurogroep
Economische situatie
De Eurogroep is door de Europese Commissie en de ECB geïnformeerd
over de economische situatie, met name sinds het referendum in het
Verenigd Koninkrijk. Hierbij werd benadrukt dat de Brexit onzekerheid
heeft gebracht met mogelijke navenante economische gevolgen, hoewel
het herstel in de eurozone on track blijft. In de komende maanden zullen
de ramingen worden geüpdatet. De Commissie gaf aan dat de focus moet
blijven liggen op een stabiele bankensector en een het doorvoeren van
structurele hervormingen. De Eurogroepvoorzitter gaf aan dat voor de
bankensector al een raamwerk is vastgesteld, namelijk de bankenunie, en
dat het van belang is de regels die daaruit voortvloeien te volgen.
Ierland vijfde post-programme surveillance missie
De Europese Commissie heeft de resultaten gepresenteerd van de vijfde
post-programme surveillance missie van de Europese Commissie, ECB,
IMF en het ESM naar Ierland die van 7 t/m 10 juni plaatsvond. Hierin werd
het beeld geschetst zoals ook beschreven in de Geannoteerde Agenda ten
behoeve van deze Eurogroep,1 waarbij vooral de economische groei in
positieve zin opviel en benadrukt werd dat procyclisch beleid voorkomen
dient te worden. De Ierse Minister van Financiën Noonan gaf aan
specifieke uitdagingen te zien voor de nieuwe Ierse regering in de
huizenmarkt, de arbeidsmarkt, en de gezondheidszorg.
Portugal vierde post-programme surveillance missie
De Europese Commissie heeft de resultaten gepresenteerd van de vierde
post-programme surveillance missie van de Europese Commissie, ECB,
IMF en het ESM naar Portugal die van 15 t/m 22 juni plaatsvond. Gelijk
aan de PPS missie bij Ierland volgde deze inhoudelijk de lijnen zoals
beschreven in de Geannoteerde Agenda ten behoeve van deze Eurogroep.
De toon was echter wel wat kritischer en reflecteerde zorgen betreffende
de (toegenomen) risico’s van de Portugese economie en bankensector. De
Eurogroepvoorzitter heeft Portugal opgeroepen een duidelijke hervormingsstrategie te hanteren om het vertrouwen in de Portugese economie
te versterken.
Fiscal Stance
In de Eurogroep heeft de Europese Commissie een presentatie gegeven
over de fiscal stance in de eurozone. De Commissie benoemde drie
aspecten, namelijk 1) dat de eurozone een «broadly neutral fiscal stance»
zou moeten handhaven, 2) dat de geografische spreiding van de fiscal
stance sub-optimaal is, en 3) dat de lidstaten hun overheidsfinanciën
moeten verbeteren, onder andere door structurele hervormingen en de
efficiency van publieke uitgaven. In de aankomende conceptbegrotingen
dienen de specifieke uitdagingen per land terug te komen. In de discussie
werd het belang besproken van groeivriendelijke begrotingen, waarbij
erkend werd dat prudent begrotingsbeleid en investeringen een goede
balans vergen.

1

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1387.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1389

2

Tevens is gevraagd verder te spreken over de timing van het aanleveren
van de conceptbegrotingen; bij de volgende Eurogroep komt men daar op
terug.
Thematische discussie investeringen
In de Eurogroep is een thematische discussie gevoerd over barrières en
belemmeringen voor investeringen in het eurogebied. Aanleiding voor
deze discussie zijn de landenspecifieke aanbevelingen voor de eurozone
over investeringen in 2015. De Europese Commissie heeft haar bevindingen en analyse gedeeld over barrières voor investeringen. Verschillende Ministers van Financiën benadrukten het belang van publieke (en
private) investeringen om de economische groei te bevorderen. Ook
deelden zij hun ervaringen, bijvoorbeeld rondom publiek-private
samenwerking en het belang van duidelijke regelgeving betreffende
statistiek. Ook werd de investeringsclausule in het SGP ter sprake
gebracht. De Eurogroepvoorzitter heeft de EWG gevraagd verder te
werken aan de efficiency van het openbaar bestuur, het vestigingsklimaat
en sectorspecifieke knelpunten betreffende regelgeving. Ook is de EWG
gevraagd verder te kijken naar de statistische behandeling van publiekprivate samenwerking en de criteria van de investeringsclausule in het
SGP. Na de zomer zal de Eurogroep hier weer op terugkomen.
Implementatie SGP
In zowel de Eurogroep als de Ecofinraad is gesproken over de situatie in
Spanje en Portugal. Op 7 juli heeft de Europese Commissie op basis van
artikel 126(8) van het EU-Werkingsverdrag een aanbeveling aan de Raad
gedaan om ineffectieve actie in het kader van de buitensporigtekortprocedure voor zowel Spanje als Portugal vast te stellen. Er bestond onder
lidstaten brede steun voor het voorstel van de Commissie en de
Ecofinraad van 12 juli heeft formeel ineffectieve actie vastgesteld.
Met de vaststelling door de Ecofinraad van ineffectieve actie in de
buitensporigtekortprocedure op 12 juli trad een aantal vervolgstappen in
werking. Over het kabinetsstandpunt aangaande deze voorstellen is de
Kamer op 1 augustus jl. separaat geïnformeerd (Kamerstuk 21 501-07,
nr. 1388). Op woensdag 27 juli heeft de Commissie voorstellen gedaan om
de voorgeschreven boete voor Spanje en Portugal op te heffen. Deze
voorstellen zijn aangenomen tenzij de Raad met gekwalificeerde
meerderheid besluit om de voorstellen binnen 10 dagen te verwerpen of
aan te passen. Tevens heeft de Commissie voorgesteld om Portugal één
jaar en Spanje twee jaar uitstel te geven om het buitensporig tekort te
beëindigen. Op basis van het EU-Werkingsverdrag wordt hierover
gestemd met gekwalificeerde meerderheid. Eurozonelanden hebben zich
met het Verdrag voor stabiliteit, coördinatie en governance in de
economische en monetaire unie (VSCG) echter vastgelegd om Commissievoorstellen in het kader van de buitensporigtekortprocedure te
steunen, tenzij wordt vastgesteld dat een gekwalificeerde meerderheid
van hen tegen het voorstel is.
De aanbevelingen voor een Raadsbesluit met een nieuwe deadline om het
buitensporig tekort terug te dringen zijn na een schriftelijke procedure
aangenomen. Voorafgaand aan de schriftelijke procedure is formeel
geconsulteerd of er bij de eurozonelanden sprake is van een gekwalificeerde meerderheid om de voorstellen van de Commissie te blokkeren
dan wel aan te passen. Nederland heeft uitgesproken het pakket aan
voorstellen van de Commissie niet te steunen. Hoewel sommige lidstaten
zorgen hadden over het weinig ambitieuze tijdspad, was geen sprake van
een gekwalificeerde meerderheid om de voorstellen van de Commissie te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1389

3

blokkeren dan wel aan te passen. Op basis van het VSCG is hiermee de
verplichting om Commissievoorstellen in het kader van de buitensporigtekortprocedure te steunen op Nederland van toepassing. Nederland heeft
dan ook ingestemd met de Raadsbesluiten met een nieuwe deadline om
het buitensporig tekort terug te dingen, met daarbij de aantekening dat
het VSCG Nederland verplicht om in te stemmen. De boetevoorstellen zijn
aangenomen aangezien de Raad niet binnen 10 dagen met gekwalificeerde meerderheid heeft besloten om de voorstellen van de Commissie
te verwerpen of aan te passen.
Ecofinraad
Werkprogramma Slowaaks voorzitterschap
De Slowaakse Minister van Financiën Peter Kazimir heeft het werkprogramma voor de Ecofinraad voor het aankomende half jaar gepresenteerd
en toegelicht. Slowakije zal zich onder andere willen richten op verdieping
van de EMU, de evaluatie van het EFSI, voortgang in de vervolmaking van
de kapitaalmarktunie en de bankenunie, en het bereiken van een goede
EU-begroting voor 2017.
Mededeling over verdere maatregelen ter verbetering van fiscale
transparantie
De Europese Commissie heeft een mededeling gepresenteerd over
verbetering van transparantie en van de aanpak van belastingontwijking
en -ontduiking. De Commissie benadrukte het belang van deze
mededeling in het kader van de strijd tegen belastingontwijking. Er was in
het algemeen steun voor de mededeling, waarbij het belang werd
aangegeven de kwaliteit en toegang tot UBO-registers te verbeteren. Wel
uitten enkele lidstaten hun zorgen over de mate waarin openbaarmaking
van Country-by-Country reporting de effectiviteit ten goede komt.
Het Voorzitterschap heeft aangegeven te streven naar een akkoord over de
toegang van belastingdiensten tot UBO-registers en Raadsconclusies over
deze mededeling.
Implementatie Bankenunie
In zijn laatste Ecofinraad heeft Commissaris Hill een update gegeven over
de stand van zaken met betrekking tot de nationale implementatie van
diverse elementen van de Bankenunie. Er is sinds de vorige Ecofinraad in
juni echter niets veranderd.
Stand van zaken bankenhervormingen Bazelse Comité
De Ecofinraad heeft gesproken over voorstellen die op dit moment in het
Bazelse Comité worden besproken om het risicogewogen kapitaaleisenraamwerk verder te verstevigen. Doel van deze voorstellen is onder meer
om ongewenste verschillen tussen banken in de risicogewogen kapitaalratio’s terug te dringen. De doelstelling van het Bazelse Comité is om hier
eind 2016 afspraken over te hebben gemaakt. De Ecofinraad sprak over dit
onderwerp omdat – indien de nu voorliggende Bazelse voorstellen
onverkort zouden worden ingevoerd – de impact op Europese banken
groot kan zijn.
De Ecofinraad heeft over dit onderwerp Raadsconclusies aangenomen;
deze conclusies zijn bijgevoegd bij dit verslag2. De conclusies spreken ten
eerste steun uit voor de doelstellingen van het Bazelse Comite om het
risicogewogen kapitaaleisenraamwerk verder te versterken. Daarbij wordt
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1389

4

wel benadrukt dat in het risicogewogen raamwerk, de risico’s in
verhouding tot de eisen moet blijven staan. Ook spreekt de Ecofinraad de
verwachting uit dat deze aanpassingen aan het Bazelse kapitaaleisenraamwerk niet zou moeten leiden tot een significante stijging van de
algehele kapitaaleisen en, om die reden, ook niet tot grote verschillen
tussen regio’s. Het Bazelse Comité heeft in een eerder stadium zelf ook al
uitgesproken dat dit niet het doel is van de voorliggende hervormingen.
Nederland heeft zich in de discussie vooral uitgesproken voor een sterk
raamwerk, hetgeen op de lange termijn de financiële stabiliteit het meest
garandeert.
Europees semester – landenspecifieke aanbevelingen en implementatie SGP
De Ecofinraad heeft de landenspecifieke aanbevelingen formeel aangenomen waarmee de cyclus van de landenspecifieke aanbevelingen is
afgerond. De beslissing van de Europese Commissie over Spanje en
Portugal is verwerkt in de aanbevelingen (zie verder ook agendapunt
«SGP implementatie» hierboven).
Derde pijler investeringsplan voor Europa
De Ecofinraad heeft gesproken over de derde pijler van het investeringsplan voor Europa. De Europese Commissie onderstreepte bij monde
van Commissaris Dombrovskis het belang van de derde pijler en het
wegnemen van investeringsbelemmeringen. Hij wees op de noodzaak om
insolventieraamwerken te versterken, de relevante landenspecifieke
aanbevelingen beter te implementeren en op enkele initiatieven op
EU-niveau zoals de kapitaalmarktunie. De EIB wees investeringsbelemmeringen die de EIB tijdens haar dagelijkse werk tegenkomt, zoals het feit dat
energiebesparende investeringen individueel vaak te klein zijn en
gegroepeerd moeten worden en dat de regels voor publiek-private
samenwerking te moeilijk zijn. Meerdere Ministers wezen vervolgens op
de ervaringen in hun eigen land en kwamen met voorbeelden waar
barrières ontstonden, bijvoorbeeld investeringen in infrastructuur. Tijdens
de informele Ecofin in Bratislava in september zal er worden teruggekomen op alle pijlers van het investeringsplan voor Europa.
Voorbereiding G20 vergadering Ministers van Financiën en
Centrale Bank Gouverneurs 23 en 24 juli in Chengdu
Tijdens de Ecofinraad zijn zonder discussie de Terms of Reference (ToR)
voor de G20 aangenomen.
Convergentierapporten
In de Ecofinraad hebben de Europese Commissie en de ECB kort hun
convergentierapporten gepresenteerd waarin ze aangeven in hoeverre de
lidstaten zonder euro (buiten Denemarken en het VK) voldoen aan de
convergentiecriteria voor toetreding tot de eurozone. Geen van de
betreffende lidstaten voldoet aan meer dan drie van de vijf criteria en de
verwachting is ook niet dat dit in afzienbare tijd zal gebeuren. Er heeft
verder geen discussie plaatsgevonden.
Anti-Money Laundering (Anti-witwassen)
De Europese Commissie heeft bij monde van Commissaris Jourova de
voorstellen gepresenteerd om de 4e Anti-witwasrichtlijn (Rl 2015/849) te
wijzigen. Deze richten zich onder meer op strengere normen inzake het
cliëntenonderzoek ten aanzien van prepaid cards, samenwerking tussen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1389

5

Financiële Inlichtingen Eenheden (FIU’s), verscherpte maatregelen met
betrekking tot derde landen met een hoog risico op het vlak van terrorismefinanciering en witwassen, publieke openbaarheid van UBO-gegevens
en duidelijker verplichtingen met betrekking tot UBO-registers. Het doel
van de wijzigingen is enerzijds de versterking van de bestrijding van de
financiering van terrorismefinanciering en anderzijds de vergroting van de
transparantie. De aanslagen in het najaar van 2015 in Parijs en de Panama
papers waren respectievelijk de concrete aanleiding voor deze doelen.
Meerdere lidstaten verwelkomden de voorstellen en benadrukten het
belang hiervan. Door enkele lidstaten werd aangegeven dat een implementatiedatum van 1 januari 2017 aan de (en mogelijk te) optimistische
kant is, maar het Slowaakse Voorzitterschap gaf aan snel van start te gaan
met technische werk met als doel spoedig een Raadsakkoord te bereiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-07, nr. 1389

6