Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3438
Vragen van het lid Inge van Dijk (CDA) aan de Staatssecretaris van
Economische Zaken en Klimaat over mobiele bereikbaarheid en overal in
Nederland 112 kunnen bellen (ingezonden 19 april 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken en Klimaat)
(ontvangen 29 juni 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 2643.
Vraag 1
Kunt u zich herinneren dat het CDA in de afgelopen jaren herhaaldelijk
aandacht heeft gevraagd voor plaatsen in Nederland waar de mobiele
bereikbaarheid onvoldoende was en alarmnummer 112 slecht bereikbaar,
zoals Olland in Brabant1 Termunten/Termunterzijl in Groningen2 en Vilsteren/
Hoge Hexel in Overijssel3?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met de berichtgeving over de problemen rond de mobiele
bereikbaarheid van alarmnummer 112 in delen van Gelderland4 en de
schriftelijke vragen die de Provinciale Statenfractie van CDA Gelderland
hierover onlangs heeft gesteld?5
Antwoord 2
Ja.

1

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 395
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 810
3
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2035
4
Omroep Gelderland, 18 maart 2021 «Mijn dochtertje stikte bijna en ik had geen mobiel bereik»
(https://www.omroepgelderland.nl/nieuws/6804234/Mijn-dochtertje-stikte-bijna-en-ik-had-geenmobiel-bereik)
5
Provinciale staten van Gelderland, 6 april 2021 «Statenvragen over mobiele bereikbaarheid
door D. Vliegenthart (CDA)» (https://gelderland.stateninformatie.nl/modules/4/Statenvragen/
660930)
2

ah-tk-20202021-3438
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat het van levensbelang is dat de mobiele bereikbaarheid
in het algemeen en die van alarmnummer 112 in het bijzonder overal in
Nederland optimaal is?
Antwoord 3
Ja. Zoals in de Nota Mobiele Communicatie is beschreven is mobiele
communicatie in het algemeen een onmisbare grondstof voor de Nederlandse economie en voor mensen in toenemende mate essentieel voor
sociale verbinding en economische kansen.6 De bereikbaarheid van het
alarmnummer 112 is daarenboven nog eens van levensbelang. Daarom zijn
er voor de bereikbaarheid van 112 extra maatregelen getroffen. Zo kan 112
worden gebeld zonder SIM-kaart of abonnement en kun je naar 112 bellen
over elk mobiel netwerk. Je bent voor de bereikbaarheid van 112 dus niet
afhankelijk van de netwerkdekking van je eigen aanbieder. Daardoor is de
mobiele bereikbaarheid van 112 beter dan de dekking van de drie afzonderlijke mobiele netwerken. Bovendien kun je 112 ook bellen via buitenlandse
netwerken, waardoor de dekking in de grensstreken ook optimaal is. Tot slot
zijn aanbieders verplicht om per 1 juli ook het bellen van 112 via WiFinetwerken mogelijk te maken. Daardoor verbetert de bereikbaarheid van 112
binnenshuis.
In de Nota Mobiele Communicatie is ook toegelicht dat er echter (natuurkundige) beperkingen zijn waardoor 100% dekking in de praktijk onmogelijk is.
Juist omdat de bereikbaarheid van het alarmnummer 112 van levensbelang is
heeft de Minister van Justitie en Veiligheid daarom diverse tips op de website
van de rijksoverheid gepubliceerd voor mensen die ondanks alle maatregelen
die hiervoor zijn beschreven toch nog problemen ervaren met de bereikbaarheid van 112 via een mobiel netwerk.7
Vraag 4
Kunt u voor ons visualiseren hoe het thans gesteld is met de mobiele
bereikbaarheid van alarmnummer 112 in Nederland? Kunnen wij een
dekkingskaart ontvangen met «vlekken» waaruit kan worden afgeleid in welke
gebieden de mobiele bereikbaarheid slecht/onvoldoende is en dus actie is
gewenst?
Antwoord 4
Mobiele netwerkdekking is afhankelijk van natuurkundige wetten. De dekking
is mede daarom niet constant en kan van moment tot moment veranderen.
Bijvoorbeeld door seizoensinvloeden, zoals bladeren aan de bomen in de
zomer, of weersomstandigheden. Ook de apparatuur die iemand gebruikt
bepaalt de mate van dekking die zij of hij ervaart. Een dekkingskaart kan
daarom enkel inzichtelijk maken hoe waarschijnlijk het is dat er ergens
dekking wordt ervaren. Bovendien is het praktisch onmogelijk om met
zekerheid te voorspellen of er ook binnenshuis dekking wordt ervaren. De
isolatie van een huis of pand en de gebruikte bouwmaterialen zijn ook
allemaal van invloed op de mate van dekking.
In 2015 heeft Agentschap Telecom onderzoek gedaan om te bepalen op welke
plekken de waarschijnlijkheid waarmee 112 kan worden bereikt kleiner is dan
99%. Die kaart kunt u terugvinden in het jaarverslag van Agentschap
Telecom.8 Op basis van dit complexe en omvangrijke onderzoek9 heeft
toenmalig de Minister van Economische Zaken geconcludeerd dat de dekking
ten behoeve van mobiele bereikbaarheid van 112 in Nederland op orde is.10
Het is aannemelijk dat de mobiele bereikbaarheid van 112 sindsdien verder is
verbeterd. Zo zijn er sinds 2015 gemiddeld genomen elk jaar antenneopstelpunten bij gekomen om de netwerkdekking te verbeteren, zorgen
technologische innovaties ervoor dat de netwerkdekking beter wordt, zijn er
met de 700 MHz-band aanvullende frequenties bij gekomen die nog verder
6

Kamerstuk 24 095, nr. 478
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/alarmnummer-112/vraag-en-antwoord/wat-kan-ikdoen-als-ik-112-niet-kan-bereiken
8
https://magazines.agentschaptelecom.nl/staatvandeether/2015/01/mobiele-bereikbaarheid-112
9
Voor dit onderzoek hebben de mobiele netwerkoperators onder andere hun bedrijfsvertrouwelijke radiovoorspellingsgegevens beschikbaar gesteld.
10
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29517-97.html
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

reiken en minder last hebben van obstakels, en is het bellen naar 112 via WiFi
bij sommige aanbieders al mogelijk.
Er wordt momenteel gewerkt aan het creëren van een kaart die de gezamenlijke buitenhuisdekking van de mobiele netwerken inzichtelijk maakt. De kaart
biedt inzicht in de gezamenlijke dekking van de drie mobiele netwerken. Die
dekking is een sterke indicatie voor de dekking van 112. De verwachting is dat
deze kaart begin 2022 beschikbaar is. Op dat moment zal ik uw Kamer
informeren over eventuele mogelijkheden voor het verbeteren van de
mobiele dekking.
Vraag 5
Wat zijn de oorzaken van de slechte mobiele bereikbaarheid van 112 in
bepaalde delen van Nederland? Betreft het onvoldoende netwerkdekking door
onvoldoende masten of spelen ook andere oorzaken als isolatie en weeromstandigheden een rol? In welke mate zorgen juridische procedures tegen het
afgeven van een (omgevings)vergunning voor het plaatsen van nieuwe
masten voor vertraging?
Antwoord 5
De dekking van alle drie de mobiele netwerken in Nederland behoort stuk
voor stuk tot de absolute wereldtop. Dit blijkt elk jaar weer uit onafhankelijke
metingen.11 Voor zover de mobiele bereikbaarheid van 112 in Nederland nog
tekort schiet kan dat tal van oorzaken hebben. Zoals in de vraag reeds wordt
benoemd spelen de isolatie van woningen of (bedrijfs)panden, weersomstandigheden, maar ook weerstand van burgers tegen de plaatsing van mobiele
antennes inderdaad allemaal een rol. Maar ook het toestel dat iemand
gebruikt12, de wijze waarop die apparatuur wordt gebruikt13, en seizoeninvloeden zoals wel/geen bladeren aan de bomen kunnen ook allemaal een rol
spelen. Waarom er op specifieke locaties (soms) geen of verminderde
mobiele bereikbaarheid van 112 is, is dus afhankelijk van de concrete casus
en vergt telkens een grondige analyse van alle omstandigheden en mogelijke
oorzaken. Dit is ook waarom de kaart uit het antwoord op vraag 4 melding
slechts indicaties kan bieden voor de dekking van 112, en geen definitief
uitsluitsel.
Vraag 6
Acht u het mogelijk dat met de dekkingsverplichting van 98 procent voor
telecomproviders, voortkomend uit de veiling van de 700Mhz-band in 2020,
alsnog 100 procent mobiele dekking van alarmnummer 112 kan worden
gerealiseerd? Indien niet, hoe kan dan de veiligheid van inwoners in plaatsen
met onvoldoende mobiele dekking worden gegarandeerd?
Antwoord 6
Het doel van de mobiele dekkingsverplichting is om ervoor te zorgen dat de
mobiele netwerkdekking van de verschillende vergunninghouders zo veel als
mogelijk beschikbaar is en een bepaalde minimumkwaliteit biedt. De
verplichting is dan ook niet primair gericht op het verbeteren van de mobiele
bereikbaarheid van 112. Niettemin is het waarschijnlijk dat naleving van de
verplichting gaat leiden tot een verbetering van de mobiele bereikbaarheid
van 112. Zoals in de beantwoording van de vragen 3 en 5 is uitgelegd is
100% mobiele bereikbaarheid van 112 in de praktijk echter onmogelijk. Het
aanvullend behouden of nemen van een abonnement met een vaste lijn is
daarom altijd verstandig om de bereikbaarheid thuis te vergroten.
11

Zie bijvoorbeeld https://www.opensignal.com/netherlands & de Digital European Scoreboard
Index («DESI») op https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/desi.
12
De kwaliteit van de antennes in smartphones is bijvoorbeeld wisselend. En hoewel er industriestandaarden gelden om een bepaalde minimumkwaliteit te waarborgen zijn niet alle
antennes in smartphones gelijkwaardig. Bovendien zijn modernere smartphones soms
uitgerust met meerdere antennes, wat de ontvangstkwaliteit kan verbeteren. En tot slot is de
netwerktechnologie die een smartphone ondersteunt ook van belang voor de ervaren dekking.
Een smartphone die enkel 2G ondersteunt zal over het algemeen een minder goede netwerkkwaliteit ervaren dan een smartphone die ook 3G ondersteunt.
13
Zo kunnen mensen hun smartphone onbedoeld zo vasthouden dat zij de antenne afschermen.
Dat kan ertoe leiden dat het netwerksignaal slechter of helemaal niet meer kan worden
ontvangen, dan wel dat de smartphone geen signaal meer kan verzenden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 7
Bent u bereid om het bovenstaande met branchevereniging Monet (waarin
telecomproviders verenigd zijn), Agentschap Telecom, gemeenten in de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en provincies in het Interprovinciaal Overleg (IPO) te bespreken en te verkennen met welke aanvullende
acties de mobiele bereikbaarheid van alarmnummer 112 kan worden
verbeterd en onveilige situaties voorkomen?
Antwoord 7
Ik ben doorlopend in gesprek met partijen zoals de branchevereniging Monet,
gemeenten, de VNG, en het Agentschap Telecom over tal van onderwerpen.
Het verbeteren van de mobiele netwerkdekking is daar ook een onderdeel
van. Indirect draagt het verbeteren van de mobiele netwerkdekking ook bij
aan de bereikbaarheid van 112 omdat daarvoor de gecombineerde dekking
van de drie mobiele netwerken van belang is. Voor de mobiele bereikbaarheid van het alarmnummer 112 is de mogelijkheid om daar naar te bellen via
WiFi een belangrijke ontwikkeling. Het lijkt er namelijk op dat vooral de
ervaren dekking binnenshuis beter kan. De ACM heeft daarvoor een
beleidsregel over opgesteld. Op grond daarvan zijn de drie mobiele netwerkaanbieder verplicht om er per 1 juli 2021 voor te zorgen dat mensen 112
kunnen bellen via een WiFi-netwerk. Men moet dan wel een (relatief
moderne) smartphone hebben die bellen over WiFi ondersteunt, geschikt is
voor het netwerk van de aanbieder, en mogelijk wat in de instellingen van
hun toestel aanpassen. Dat kan men nakijken op de website van deze
aanbieders.14 Hierdoor wordt de mobiele bereikbaarheid van 112 binnenshuis
naar verwachting aanzienlijk verbeterd.
Vraag 8
Kunt u bij het Agentschap Telecom en/of de VNG nagaan in hoeverre
gemeentes bekend zijn met en gebruik maken van de «Handreiking mobiele
bereikbaarheid gemeenten», waarmee lokaal de mobiele bereikbaarheid kan
worden verbeterd? Wat is hiervan uw eigen indruk?
Antwoord 8
Agentschap Telecom heeft gemeld dat zij de handreiking al geregeld aan
gemeenten heeft verstrekt. Tegelijkertijd heb ik van de VNG en Monet
begrepen dat de bekendheid van de handreiking onder gemeenten beter kan.
Zij helpen daarbij door gemeenten er op te wijzen.
De handreiking is een nuttig instrument dat gemeentes kan helpen om vat te
krijgen op het uiterst complexe en veelzijdige vraagstuk dat mobiele
bereikbaarheid inhoudt. In hoeverre gemeentes hier daadwerkelijk gebruik
van maken kan ik niet met zekerheid stellen.
Vraag 9
Kunt u deze vragen in ieder geval voor het eerstvolgende commissiedebat
Telecommunicatie op 20 mei 2021 beantwoorden?
Antwoord 9
De beantwoording van deze vragen is bij mededeling van 10 mei uitgesteld.15
Op 1 juni 2021 heeft de vragensteller samen met het lid Rajkowski (VVD) een
motie ingediend in vervolg op deze vragen.16 Die motie is inmiddels met
algemene stemmen aangenomen. In de motie wordt de regering opgeroepen
om «voor 1 januari 2022 met voorstellen te komen om de «witte gebieden» in
Nederland te ontsluiten, zodat voldaan kan worden aan de ondergrens van
mobiele bereikbaarheid, namelijk 112 te kunnen bellen». Teneinde uitvoering
te geven aan deze motie zal allereerst de mobiele dekkingskaart uit de
beantwoording van vraag 4 worden opgesteld. Die kaart zal objectieve
indicaties geven van plekken waar de dekking van 112 buitenhuis mogelijk
nog tekort schiet. Wat de motie «witte gebieden» noemt. Op grond van die

14

Zie https://www.kpn.com/beleef/blog/mobiel-bellen-via-wifi-met-kpn.htm, https://www.tmobile.nl/mobiel/4g-wifi-bellen en https://www.vodafone.nl/daarom-vodafone/netwerk/4g/
bellen.
15
Aanhangsel handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2643,
16
Kamerstuk 24 095, nr. 535.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

informatie zal ik uw Kamer informeren over eventuele mogelijkheden voor
het verbeteren van de mobiele dekking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5