Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 669

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2021
(Incidentele suppletoire begroting inzake de
herijking van het Steun- en herstelpakket)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A Artikelgewijze toelichting bij het wetsvoorstel
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaat die onderdeel is van de Rijksbegroting, wordt op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2021 wijzigingen aan te
brengen in:
de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid;
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
Nieuw beleid wordt pas in uitvoering genomen nadat het parlement de
Ontwerpbegrotingswet 2021 heeft geautoriseerd. De spoedeisende
maatregelen in deze incidentele suppletoire begroting 2021 gaan in vanaf
1 januari 2021 en kunnen vanaf dat moment tot betalingen leiden. Indien
de formele autorisatie van beide Kamers op dat moment niet is afgerond
zal het kabinet de uitvoering van de voorgenomen maatregelen in het
belang van het Rijk conform artikel 2.27, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016 starten. Voor de indiening van deze Incidentele suppletoire
begroting is uw Kamer vooraf geïnformeerd via de brief «Aanpassingen in
het economische steun -en herstelpakket als gevolg van de ontwikkeling
in de bestrijding van het coronavirus».
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

kst-35669-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 2

1

B Artikelgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen
1. Leeswijzer
1.1 De departementale begroting
In deze eerste Incidentele suppletoire begroting (ISB) van 2021 wordt de
begroting voor het jaar 2021 van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) gecorrigeerd in verband met de aanvullende
maatregelen die genomen zijn ten aanzien van het coronavirus.
Uitgaven en verplichtingen
–

–
–

–

–

De uitgaven van beleidsartikel 1 Arbeidsmarkt worden voor de
bijstelling en intensivering van de tijdelijke regeling NOW voor 2021
verhoogd met € 2,3 miljard.
Op artikel 1 worden de uitgaven 2021 verhoogd met € 10,2 miljoen
voor de kasschuif NL leert door.
Daarnaast wordt op artikel 1 de uitgaven aan de tijdelijke subsidie
loonkosten en inkomensverlies Caribisch Nederland met € 0,950
miljoen verhoogd in 2021.
Op artikel 2 bijstand, participatiewet en toeslagenwet wordt voor de
bijstelling van de Tozo de uitgaven met € 102,4 miljoen verhoogd in
2021.
Op artikel 99 Nog te verdelen worden de uitgaven voor 2021 met
€ 131,0 miljoen verhoogd voor de tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten en aanvullend eilandelijk beleid op Caribisch Nederland.

Waar van toepassing lopen de uitgaven voor alle noodmaatregelen door
in verdere jaren.
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting) in €
miljoen

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50
=> 50 en < 200
=> 200 < 1000
=> 1000

1
2
5
10

2
4
10
20

1.2 Beleid
1.2.1 Overzicht belangrijkste uitgaven mutaties.
Tabel 1 Overzicht belangrijkste uitgaven mutaties ISB (bedragen x € 1.000)

Stand begroting 2021 incl
NvW en amendementen1
Belangrijkste suppletoire
mutaties:
Bijstelling en intensivering
NOW
Subsidie NL leert door
Tijdelijke subsreg loonkosten
en inkomensverlies CN
Bijstelling Tozo
Aanvullend eilandelijk beleid
Tijdelijke ondersteuning
noodzakelijke kosten

uitgaven 2021

artikel nr

53.723.417

alle

2.272.322
10.200

1
1

950
102.400
1.000

1
2
99

130.000

99

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 2

2

uitgaven 2021
Stand begroting 2021 na 1e
ISB

artikel nr

56.240.289

1 Enkel de bij de begrotingsbehandeling van SZW ingediende en aangenomen amendementen zijn hierin meegenomen. Overige
amendementen worden bij Voorjaarsnota / 1e suppletoire begroting budgettair verwerkt.

2. Beleidsartikelen
2.1 Artikel 1
Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid incidentele suppletoire begroting (ISB) artikel 1 Arbeidsmarkt (bedragen x € 1.000)
Stand
ontwerpbegroting

Mutaties
ISB

Stand
ISB

2021 incl.
NvW en
amendementen

Mutatie

Mutatie

Mutatie

Mutatie

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen:
Uitgaven:
waarvan juridisch verplicht

7.207.349
7.237.680
99,80%

2.283.472
2.283.472

9.490.821
9.521.152

0
0

0
0

0
0

0
0

Inkomensoverdrachten
Lage-inkomensvoordeel
Minimumjeugdloonvoordeel
Loonkostenvoordelen

578.672
391.198
18.767
168.707

0
0
0
0

578.672
391.198
18.767
168.707

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

6.635.950
2.893
9.870
28.356
0
6.063.678
16.500
164.653
0
350.000

2.283.472
0
0
0
0
2.272.322
950
10.200
0
0

8.919.422
2.893
9.870
28.356
0
8.336.000
17.450
174.853
0
350.000

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0
0
0
0

Opdrachten

17.532

0

17.532

0

0

0

0

Bekostiging

550

0

550

0

0

0

0

Bijdrage aan andere begrotingen
Ministerie van VWS
Ministerie van EZK

792
692
100

0
0
0

792
692
100

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

Bijdrage agentschappen
RIVM
CJIB

4.184
4.017
167

0
0
0

4.184
4.017
167

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

Ontvangsten

24.975

0

24.975

0

0

0

0

Subsidies
Overige subsidies algemeen
Duurzame inzetbaarheid en leven lang ontwikkelen
Stimuleringsregeling LLO in MKB
Stimulering Arbeidsmarkt Positie
Tijd. noodmaatregel overbrugging werkbehoud
Compensatie loonkosten en inkomstenverlies CN
NL leert door
Tofa
Duurzame Inzetbaarheid en Eerder Uittreden

Toelichting
Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor werkbehoud (NOW)
Op basis van de eerste realisatiecijfers van de NOW 3 en doorwerking van
de nieuwe macro-economische prognose van het CPB nemen de uitgaven
aan de NOW 3 toe met € 1,8 miljard voor de totale subsidieduur van 9
maanden. Hiervan slaat € 1,5 miljard in 2021 neer. Het effect van de 2e
golf op het gebruik op de NOW is hierin verwerkt. Het niet-afbouwen van
de NOW in het eerste kwartaal van 2021 leidt aanvullend tot € 0,8 miljard
aan meerkosten. De totale uitgaven voor NOW 3 nemen daarmee toe met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 2

3

€ 2,6 miljard ten opzichte van de stand bij ontwerpbegroting. Hiervan
slaat € 2,3 miljard in 2021 neer, de rest in 2020 (dit wordt budgettair
verwerkt bij Slotwet 2020). In totaliteit komen de uitgaven aan NOW 3 uit
op ca. € 8 miljard voor de hele periode van negen maanden.
Compensatie loonkosten en inkomstenverlies CN
De gekozen lijn voor Europees Nederland wordt doorgetrokken naar
Caribisch Nederland (CN), rekening houdend met de lokale situatie. Het
besluit om het afbouwen van de subsidie voor Europees Nederland uit te
stellen, kan onverkort worden toegepast op Caribisch Nederland. Het
subsidiepercentage in de Tijdelijke subsidieregeling loonkosten en
inkomensverlies CN blijft daarmee voor een periode gelijk aan die in de
NOW, gehandhaafd op 80%. De hiermee gepaard gaande kosten bedragen
naar verwachting ca. € 1 mln. in 2021.
Kasschuif NL leert door
Een kasschuif is nodig omdat het niet lukt om voor 2020 alle aanvragen
van samenwerkingsverbanden (ingediend tussen 2 en 16 november) voor
de regeling NL leert door met inzet van scholing te beoordelen. Uit de
eerste analyse door UVB blijkt dat niet alle aanvragen volledig zijn. De
corresponderende afboeking in het jaar 2020 vindt plaats bij Slotwet 2020.
Het gaat om € 10,2 miljoen.
2.2 Artikel 2
Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid incidentele suppletoire begroting (ISB) artikel 2 Bijstand, Participatie en Toeslagenwet
(bedragen x € 1.000)
Stand
ontwerpbegroting

Mutaties
ISB

Stand
ISB

2021 incl.
NvW en
amendementen

Mutatie

Mutatie

Mutatie

Mutatie

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen:
Uitgaven:
waarvan juridisch verplicht

8.243.719
8.261.204
99,60%

102.400
102.400

8.346.119
8.363.604

0
0

0
0

0
0

0
0

Inkomensoverdrachten

8.190.148

102.400

8.292.548

0

0

0

0

Macrobudget participatiewet uitkeringen
en intertemporele tegemoetkoming
Bijstand zelfstandigen bedrijfskrediet en Tozo
AIO
Toeslagenwet
Bijstand overig
Onderstand en re-integratie (Caribisch Nederland)

6.845.226

0

6.845.226

0

0

0

0

475.029
365.962
496.673
960
6.298

102.400
0
0
0
0

577.429
365.962
496.673
960
6.298

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

0
0
0
0
0

Subsidies
Europees fonds meestbehoeftigen
SBCM
Nibud
Overige subsidies algemeen
Armoedeschulden
Alle kinderen doen mee

26.489
100
2.800
314
8.704
1.140
13.431

0
0
0
0
0
0
0

26.489
100
2.800
314
8.704
1.140
13.431

0
0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0
0

Opdrachten

33.089

0

33.089

0

0

0

Bekostiging
ZonMw

1.297
1.297

0
0

1.297
1.297

0
0

0
0

0
0

0
0
0
0

172
172

0
0

172
172

0
0

0
0

0
0

0
0

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
ZonMw

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 2

4

Stand
ontwerpbegroting

Mutaties
ISB

Stand
ISB

2021 incl.
NvW en
amendementen
Bijdrage B&S fondsen
Pensioenfonds PRWI

Mutatie

Mutatie

Mutatie

2022

2023

2024

2025

10.000
10.000

0
0

10.000
10.000

0
0

0
0

0
0

0
0

9
9

0
0

9
9

0
0

0
0

0
0

0
0

4.415

0

4.415

0

0

0

0

Bijdrage aan internationale organisaties
Contributie CASS
Ontvangsten

Mutatie

Toelichting
Tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandige ondernemers (Tozo)
Als gevolg van het hogere beroep op Tozo-3 in 2020 is de verwachting dat
het Tozo-gebruik in 2021 ook hoger zal liggen. De raming voor de uitgaven
van de Tozo in 2021 is hierop aangepast. De verwachte uitgaven in 2021
voor de Tozo komen uit op € 575 miljoen, ongeveer € 100 miljoen meer
dan eerder geraamd. De werkelijke uitgaven zullen sterk afhangen van het
verdere verloop van de maatregelen in het kader van corona.
2.3 Artikel 99
Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid Incidentele suppletoire begroting (ISB) artikel 99 Nog te verdelen (bedragen x € 1.000)
Stand
ontwerpbegroting

Mutaties
ISB

Stand
ISB

2021 incl.
NvW en
amendementen

Mutatie

Mutatie

Mutatie

Mutatie

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen:
Uitgaven:

271.724
271.724

131.000
131.000

402.724
402.724

0
0

0
0

0
0

0
0

Overige beleidsuitgaven
Loonbijstelling
Prijsbijstelling
Onvoorzien

271.724
0
0
271.724

131.000
0
0
131.000

402.724
0
0
402.724

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

Toelichting
Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK)
Om mensen die in de knel komen met onvermijdelijke kosten toch te
kunnen bereiken, heeft het kabinet besloten om extra ondersteuning te
bieden via de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK). Er is
een diverse groep huishoudens die door de contact beperkende maatregelen te maken hebben met een onvoorzienbare, onvermijdelijke en
plotselinge terugval in het huishoudinkomen. Zij kunnen daardoor in
problemen komen met de betaling van vaste lasten. Met gemeenten
worden afspraken gemaakt hoe deze groep beter en eenvoudiger door
gemeenten kan worden bereikt via de bijzondere bijstand. In totaal is een
bedrag van maximaal € 130 miljoen gereserveerd voor het eerste halfjaar
van 2021. Voor het eerste kwartaal komt € 65 miljoen beschikbaar. Aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 2

5

het einde van het eerste kwartaal van 2021 zal op basis van de dan
geldende situatie rondom de maatregelen tegen het coronavirus de inzet
voor het tweede kwartaal van 2021 worden gewogen. De middelen
worden op een later moment van artikel 99 overgeboekt naar het
Gemeentefonds.
Aanvullend eilandelijk beleid
Aansluitend aan het besluit om in Europees Nederland extra middelen toe
te kennen aan gemeenten voor de TONK, worden voor Caribisch
Nederland extra middelen vrijgemaakt voor aanvullend eilandelijk beleid.
De hoogte van deze middelen voor aanvullend eilandelijk beleid, waarvan
de omvang in de huidige tranche ten opzichte van de voorgaande periode
was verlaagd van € 1 miljoen per kwartaal naar € 0,5 miljoen per
kwartaal, wordt voor het eerste kwartaal van 2021 weer op het oorspronkelijke niveau gebracht. Net als bij TONK wordt voor de extra middelen
voor aanvullend eilandelijk beleid, na Q1 een weegmoment toegepast en
zal op basis van de dan geldende situatie rondom de maatregelen tegen
het coronavirus de inzet voor het tweede kwartaal van 2021 worden
gewogen. In totaal wordt dus € 1 miljoen gereserveerd voor de eerste
jaarhelft van 2021. De middelen worden op een later moment van artikel
99 overgeboekt naar het BES-fonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 2

6