Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1868
Vragen van de leden Aukje de Vries en Koerhuis (beiden VVD) aan de
Ministers van Financiën en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over
hypotheken, echtscheiding en maatwerk (ingezonden 24 april 2017).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
mede namens de Minister van Financiën (ontvangen 16 mei 2017).
Vraag 1 en 2
Bent u bekend met de problemen die er soms zijn bij echtscheiding en
hypotheken? Welke problemen signaleert u?
Deelt u de mening dat in het kader van het klantbelang maatwerk mogelijk
moet zijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1 en 2
In het verleden heb ik de Kamer geïnformeerd over fricties bij de hypotheekverstrekking die kunnen ontstaan rondom een relatiebreuk, bijvoorbeeld in
het geval van een echtscheiding. Hiervoor verwijs ik graag naar Kamerstuk
21 501-33, nr. 407 en 2014D212801.
Momenteel loopt het traject «platform Maatwerk» waarin stakeholders zoals
kredietverstrekkers en (hypotheek)adviseurs knelpunten in de hypotheekverstrekking kunnen aanwijzen. In de enquête die onder kredietverstrekkers en
adviseurs is uitgezet en in de besprekingen die met de sector over de
knelpunten zijn gevoerd zijn geen nieuwe knelpunten rond hypotheekverstrekking bij echtscheiding naar voren gekomen.
De Tijdelijke Regeling Hypothecair krediet biedt de mogelijkheid om
gemotiveerd af te wijken van de leennormen indien dit verantwoord is. De
standaardnorm die in de Tijdelijke Regeling is opgenomen, is gebaseerd op
gemiddelden waardoor de leennorm voor sommige huishoudens te ruim en
voor anderen mogelijk te krap is. Om deze reden stelt de regelgeving
kredietverstrekkers in staat om bij individuele huishoudens middels maatwerk
meer te verstrekken dan de norm, mits dit verantwoord is en kan worden
onderbouwd. Maatwerk is een integraal onderdeel van de regelgeving en het
bieden van maatwerk kan, afhankelijk van de individuele omstandigheden,
ook in het klantbelang zijn. Ik heb het Platform Maatwerk opgezet op basis
van signalen dat de ruimte die de regelgeving biedt voor maatwerk op dit

1

ah-tk-20162017-1868
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Afschrift van de reactie aan Vereniging Eigen Huis en Consumentenbond inzake de toepassing
van de overgangsregeling eigenwoningschuld bij beëindiging partnerschap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

moment onvoldoende benut wordt. Binnen het platform zijn knelpunten voor
maatwerk gesignaleerd en is nagedacht over oplossingsrichtingen. Ik zal u
voor de zomer informeren over de uitkomsten hiervan.
Vraag 3
In hoeverre gebruiken hypotheekverstrekkers de ruimte die de Autoriteit
Financiële Markten (AFM) sinds 2013 biedt voor maatwerk als het gaat om
een relatiebreuk? Waarom doen ze dit niet of niet voldoende, gezien de
signalen dat niet alle hypotheekverstrekkers de ruimte benutten om maatwerk
te leveren? Wat weerhoudt hypotheekverstrekkers om in dit soort gevallen
om maatwerk te verlenen?
Antwoord 3
De Tijdelijke Regeling Hypothecair krediet biedt de mogelijkheid om
gemotiveerd af te wijken van de leennormen indien dit verantwoord is. In
2013 heeft de AFM verduidelijkt hoe kredietverstrekkers kunnen omgaan met
de hypotheeknormen bij relatiebreuk. Uitgangspunt is dat financiële
problemen en gedwongen verkoop van de woning zoveel mogelijk voorkomen moet worden (mits verantwoord voor de consument). De kredietverstrekker kan hiervoor gemotiveerd afwijken van de normen die bij initiële
verstrekking van een hypotheek dienen te worden gehanteerd. De kredietverstrekker dient dan te beoordelen of een houdbare financiële situatie gecreëerd kan worden. Dit kan door middel van een maatwerkbeoordeling, waarbij
een toets op basis van de werkelijke woonlasten en het huidige inkomen als
redelijk uitgangspunt genomen kan worden.
Ik heb geen signalen ontvangen dat kredietverstrekkers in dit soort gevallen
onvoldoende gebruik maken van de ruimte voor maatwerk bij echtscheidingen.
Vraag 4
Bent u bereid om dit punt te bespreken in het Platform Maatwerk (waarin de
ministeries van Financiën en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het
toezicht en de marktpartijen overleggen om eventuele knelpunten rond
maatwerkhypotheken in kaart te brengen en naar oplossingen te zoeken) dat
u recent naar aanleiding van eerdere vragen heeft ingesteld?
Antwoord 4
Ik ben uiteraard bereid om knelpunten rondom maatwerk bij echtscheiding
met de sector te bespreken. Ik nodig een ieder van harte uit om knelpunten te
delen en ik zal ook binnen het Platform Maatwerk met de sector bespreken of
problemen rondom echtscheiding ervaren worden.
Vraag 5
Wanneer kan de eerste terugkoppeling van het eerste resultaat van het
Platform Maatwerk plaatsvinden?
Antwoord 5
Zoals vermeld onder vraag 2 zal ik de Kamer voor de zomer over de
uitkomsten van het Platform Maatwerk informeren.
Vraag 6
Hoe gaat de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) om met situaties van
hypotheken en echtscheiding? Klopt het dat sommige banken andere c.q.
strengere normen hanteren dan de NHG? Zo ja, wat is hiervan de reden en
tot welke knelpunten leidt dit?
Antwoord 6
Echtscheiding is een van de meest voorkomende oorzaken voor het gedwongen moeten verkopen van een woning. Het uitgangspunt bij NHG is een
verantwoorde en betaalbare hypothecaire geldlening. In geval van relatiebeëindiging bij een hypothecaire lening met NHG dient de kredietverstrekker of
adviseur de betaalbaarheid van de lening te toetsen aan de hand van de
inkomens- en vermogenssituatie van de geldnemers. Op basis van aangepaste, ruimere Financieringslasttabellen voor beheersituaties toetst de
kredietverstrekker of de hypotheeklasten voor één van de partners betaalbaar
zijn. Als het ook onder deze ruimere normen voor beiden niet mogelijk is om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

de maandelijkse hypotheeklasten individueel te dragen, dan bekijkt de
Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen wat mogelijk is om de lening wel
betaalbaar te maken voor een van de geldnemers. Wanneer blijkt dat het
betaalbaar maken van de woning voor de geldnemers niet mogelijk is en de
woning moet worden verkocht, dan komen de geldnemers in aanmerking
voor kwijtschelding van een eventuele restantschuld bij verkoop.
In de praktijk gaan kredietverstrekkers verschillend om met situaties van
hypotheken en echtscheiding bij niet-NHG-leningen. Een deel van de
kredietverstrekkers hanteert dezelfde normen voor NHG-leningen en
niet-NHG-leningen. Andere kredietverstrekkers passen een eigen beleid of
maatwerk toe indien sprake is van een echtscheiding.
Vraag 7
Hoe wordt door hypotheekverstrekkers omgegaan met ontslag hoofdelijkheid,
bijvoorbeeld bij echtscheiding als iemand de hypotheek overneemt van de
hypotheekverstrekker? In hoeverre wordt hierbij gekeken naar het klantbelang? Wat is hiervoor de lijn bij de AFM? Wat is de lijn als iemand elders wel
financiering kan krijgen?
Antwoord 7
Het ontslag van hoofdelijke aansprakelijkheid van een van de (ex)partners
gaat altijd samen met een inkomenstoets op het inkomen van de achterblijvende partner die in de toekomst de hele hypotheek moet dragen. Ook is bij
echtscheiding sprake van levering van de helft van de woning aan de partner
die in de woning blijft wonen. De financiering van dit deel van de woning
dient in maximaal 30 jaar ten minste annuïtair afgelost te worden om in
aanmerking te kunnen komen voor hypotheekrenteaftrek. Op deze onderwerpen wordt ingegaan in de onder antwoord 1 genoemde brieven.
De Wet op het Financieel Toezicht (Wft) schrijft voor dat aanbieders van
krediet overkreditering dienen te voorkomen. De AFM heeft in 2013 specifiek
aandacht gevraagd om flexibel om te gaan met specifieke situaties zoals
echtscheiding om gedwongen verkoop van de woning te voorkomen, mits
dat verantwoord is voor de klant. In het geval van echtscheiding kunnen
kredietverstrekkers via maatwerk de ruimte benutten die de wet biedt, door
bijvoorbeeld te toetsen op werkelijke woonlasten. Het creëren van een
bestendige financiële situatie is hier het uitgangspunt. De AFM heeft ook
aangegeven dat als consumenten de hypotheeklasten in de nieuwe situatie
niet kunnen dragen, het niet in het belang van de consument is om op
woningbehoud aan te dringen. Verkoop van de woning kan in die gevallen
een adequate oplossing zijn.
De kredietverstrekker heeft een zorgplicht richting de geldnemer. In principe
heeft een partner die na een echtscheiding aanvullende financiering wil om
de hele woning op één inkomen te dragen, daarom de beste kansen bij de
eigen kredietverstrekker. Ik ben dan ook niet bekend met situaties waarin een
partner na een echtscheiding de woning niet kan financieren bij de eigen
kredietverstrekker, terwijl financiering elders bij een andere kredietverstrekker
wel mogelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3