Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2298
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister voor Rechtsbescherming
over proceskostenvergoedingen in Mulderzaken (ingezonden 8 maart 2023).
Antwoord van Minister Weerwind (Rechtsbescherming) (ontvangen 17 april
2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2073.
Vraag 1
Klopt het dat bij boetes voor lichte verkeersovertredingen, de Mulderzaken,
proceskostenvergoedingen worden uitgekeerd aan bureaus die zijn opgericht
om op basis van «no cure no pay» zaken te behandelen? Hoe hoog zijn deze
vergoedingen gemiddeld per zaak of bureau dat bijstand biedt?
Kunt u inzage geven in de totale hoogte van de vergoedingen die in de
afgelopen jaren zijn uitgekeerd in Mulderzaken? Is hierin een trend te
signaleren?
Antwoord 1
Ja, het komt voor dat proceskostenvergoedingen worden uitgekeerd aan
dergelijke bureaus. Er zijn bureaus die op verzoek van de burger op basis van
«no cure no pay» beroep instellen wanneer een administratieve sanctie is
opgelegd op grond van de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften (hierna: Wahv, ook bekend als Wet Mulder). Bij de inzet
van deze bureaus komt een appellant (de burger), net als voor andere
beroepsmatig verleende rechtsbijstand, in aanmerking voor een proceskostenvergoeding op basis van het Besluit proceskosten bestuursrecht (hierna:
Bpb) wanneer in administratief beroep bij de officier van justitie, in beroep bij
de kantonrechter of in hoger beroep bij het gerechtshof de burger geheel of
gedeeltelijk in het gelijk wordt gesteld.
Het Bpb regelt de vergoeding voor de kosten van door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand in bestuursrechtelijke procedures. De hoogte van
de proceskostenvergoeding is bedoeld als tegemoetkoming voor de burger in
de kosten die hij heeft gemaakt voor door een derde beroepsmatig verleende
rechtsbijstand in bestuursrechtelijke procedures. De vergoeding hiervoor is
forfaitair, dus volgens een vooraf vastgesteld bedrag, en de hoogte wordt
bepaald aan de hand van de bijlage bij het Bpb. Aan de verrichte proceshandelingen door de rechtsbijstandsverlener worden punten toegekend
overeenkomstig onderdeel A van die bijlage van het Bpb. Die punten worden
vermenigvuldigd met de waarde per punt (onderdeel B) en met de toepasselijke wegingsfactoren (onderdeel C).

ah-tk-20222023-2298
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

In Mulderzaken worden proceskostenvergoedingen toegekend als de
inleidende verkeersboete, waarbij de sanctie is opgelegd, wordt vernietigd of
wordt gewijzigd op het punt van de hoogte van het bedrag, de omschrijving
van de gedraging of de feitcode.
In de jaren 2018 tot en met 2021 bedroeg het totaalbedrag aan uitgekeerde
proceskostenvergoedingen bij Mulderzaken per jaar respectievelijk 3,3 miljoen, 2,4 miljoen, 2,8 miljoen en 5,6 miljoen euro. Geconstateerd kan worden
dat het laatste jaar, 2021, een opvallende stijging laat zien. Mogelijke
oorzaken hiervoor zijn onder meer de verhoging van de proceskostenvergoeding in beroep in 2021, de toename van het aantal door no cure no paybureaus ingediende beroepen, en jurisprudentie waardoor ook een proceskostenvergoeding verschuldigd is bij wijziging van het primaire besluit en
niet alleen bij vernietiging van het primaire besluit.1 Op deze korte termijn
kan niet beantwoord worden welk bedrag er gemiddeld per zaak gemoeid is.
Hierover zal ik uw Kamer, zodra ik de gegevens ontvangen heb, alsnog
informeren.
Vraag 2
Herkent u het beeld dat de tijdsbesteding van een Mulderzaak relatief beperkt
is, er veel zaken op een dag behandeld kunnen worden (door hetzelfde
bureau dat bijstand biedt) terwijl de proceskostenvergoedingen behoorlijk
kunnen oplopen? Is hier volgens u nog sprake van een redelijke vergoeding
voor de bijstand afgezet tegen de inspanning en het voordeel of de rechtsbescherming die aan cliënten wordt geboden?
Antwoord 2
Ik ontvang signalen dat in de procedures die door no cure no pay-bureaus
worden ingesteld tegen opgelegde verkeersboetes op grond van de Wahv, de
inspanning die een no cure no pay-bureau moet leveren onvoldoende in
verhouding staat tot de hoogte van de proceskostenvergoeding, aangezien
hoofdzakelijk gebruik wordt gemaakt van standaard geformuleerde beroepsgronden. Deze standaardgronden worden zowel schriftelijk in het beroepschrift, als mondeling tijdens hoorzittingen aangevoerd. Doordat standaard
geformuleerde beroepsgronden worden aangevoerd, vraagt het opstellen van
beroepschriften relatief weinig inspanning. In deze gevallen lijkt de toegekende proceskostenvergoeding de redelijke vergoeding te boven te gaan. Ik
verwijs hiervoor ook naar het antwoord op vraag 4 en 5.
Vraag 3
Hoe wenselijk vindt u deze gang van zaken? Ziet u een parallel met het
recente nieuws over de tussenbureautjes die ten aanzien van de WOZ-waarde
bezwaar maken en hoge proceskosten ontvangen, waarvan uw collega in het
kabinet recent heeft voorgesteld maatregelen te nemen om dit in te perken?2
Antwoord 3
Zowel bij de procedures ten aanzien van de Wahv-verkeersboetes als bij de
WOZ-beschikkingen treden no cure no pay-bureaus als gemachtigde van de
burger op. Voor de procedures ten aanzien van beide wetten ontvang ik
signalen dat het inhoudelijk gezien vaak om relatief eenvoudige bezwaar- en
beroepsprocedures gaat waarbij niet altijd de inhoud van de beschikking zelf
maar ook meer procesmatige aspecten centraal staan, zoals in geval van de
Wahv bijvoorbeeld procedures over een onjuiste feitcode van de gedraging
waarbij de verkeersboete wel correct is. Daarnaast geldt voor beide wetten
dat de hoogte van de proceskostenvergoeding wordt bepaald aan de hand
van een puntensysteem met vaste waarden per punt, zoals bepaald in het
Bpb.
No cure no pay-bureaus bieden burgers op een laagdrempelige manier
toegang tot het recht. Het is echter wel van belang oog te hebben voor
mogelijk oneigenlijk gebruik van het Bpb door gemachtigden, evenals voor
de hoogte van de proceskostenvergoeding in Mulderzaken. Ik ga hier in mijn
antwoord op vraag 4 en 5 nader op in.

1
2

ECLI:NL:HR:2020:563.
NOS, 5 maart 2023, Overheid neemt maatregelen tegen WOZ-bezwaarbureaus (nos.nl/artikel/
2466369-overheid-neemt-maatregelen-tegen-woz-bezwaarbureaus).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 4 en 5
Zit er mogelijk een perverse prikkel in het systeem zit waardoor Mulderzaken
een verdienmodel worden en onnodig druk wordt gelegd op de werkdruk
binnen het rechtssysteem?
Ziet u mogelijkheden maatregelen te nemen om eventuele negatieve prikkels
uit het systeem te halen zonder de noodzakelijke rechtsbescherming van
mensen aan te tasten en daarbij behorende gerechtvaardigde vergoedingen
voor bijstandsverlening? Zo ja, welke?
Antwoord 4 en 5
Zoals ik in mijn antwoord op vraag 2 al benoemde, is het doel van het Bpb
om een tegemoetkoming aan de burger te bieden in de kosten die hij heeft
gemaakt voor door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand in
bestuursrechtelijke procedures als hij in het gelijk wordt gesteld. De hoogte
van deze vergoeding is vastgelegd in het Bpb. De vergoedingen op basis van
het Bpb bestaan uit forfaitaire bedragen. Deze zijn dus niet afhankelijk van de
werkelijke tijdsbesteding door de professionele derde in een specifieke zaak.
Met ingang van 1 juli 2021 is de proceskostenvergoeding die bestuursorganen in beroep en hoger beroep moeten betalen als de burger (deels) in het
gelijk wordt gesteld, met circa 40% verhoogd.3 Gebleken is dat de forfaitaire
vergoeding voor de kosten van door een derde beroepsmatig verleende
rechtsbijstand in beroep en hoger beroep, gemiddeld genomen, aanzienlijk
lager is dan de som van de door de Raad voor Rechtsbijstand vergoede
kosten van de toegevoegde advocaat en de door de burger betaalde eigen
bijdrage. De forfaitaire vergoeding dekte tot 1 juli 2021 maar ruim 70% van
die kosten. De vergoeding is nu dus meer bij de tijd. De verhoging is tevens
bedoeld als prikkel voor bestuursorganen om in het primaire proces en in
bezwaar fouten te voorkomen of te herstellen.
De Hoge Raad heeft op 27 mei 2022 een uitspraak gedaan over de uitzondering van de verhoging van de proceskostenvergoeding voor procedures die
betrekking hebben op de waardebepaling of -vaststelling onroerende zaken
(Wet onroerende zakenbelasting) en de bpm-beschikking (Wet op de belasting
van personenauto’s en motorrijwielen 1992). De Hoge Raad oordeelt dat deze
uitzondering in strijd is met het discriminatieverbod van artikel 1 van de
Grondwet en daarom buiten toepassing moet blijven. Dit betekent dat het
puntenonderscheid vervalt en dat voor alle procedures in beroep en hoger
beroep dezelfde verhoogde proceskostenvergoeding geldt.
Ik ontvang van zowel uitvoeringsorganisaties, gemeenten als de rechtspraak
signalen dat procedures gevoerd door no cure no pay-bureaus op het gebied
van de WOZ en de Wahv toenemen, de werkdruk hierdoor stijgt en de
proceskostenvergoeding en de geleverde inspanning door een gemachtigde
bij de WOZ en Wahv niet meer in verhouding zijn. Hierdoor kan een perverse
prikkel om te procederen ontstaan. Hierbij wil ik opmerken dat de prikkel
zowel kan zitten in bepalingen in de sectorwetgeving, zoals de Wahv
(waardoor het relatief eenvoudig is om in beroep geheel of gedeeltelijk in het
gelijk gesteld te worden), als in de inrichting van het Bpb, waarbij uit wordt
gegaan van vaste forfaitaire bedragen.
Zoals eerder aangekondigd,4 heb ik het WODC gevraagd dit jaar onderzoek te
doen naar mogelijk oneigenlijk gebruik van de proceskostenvergoeding in het
bestuursrecht. Ik heb het WODC gevraagd om een algemeen toetsingskader
te ontwikkelen dat aan de hand van een omschrijving en criteria duidelijk
maakt in welke situaties sprake is van oneigenlijk gebruik van het Bpb, inzicht
te verschaffen in de wijze waarop sectorale wetgeving oneigenlijk gebruik in
de hand kan werken en inzicht te verschaffen in mogelijkheden om door
aanpassingen in het Bpb oneigenlijk gebruik tegen te gaan. Het onderzoek zal
op korte termijn starten en naar verwachting eind 2023 afgerond worden.
Tot slot wil ik de uitspraak van de Rechtbank Den Haag van 17 maart
jongstleden hier benoemen.5 Dit betreft een principiële uitspraak over te hoge
proceskostenvergoedingen in Mulderzaken. De rechter wijkt hier af van
jurisprudentie van de Hoge Raad en het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden
over de proceskostenvergoeding en concludeert dat de hoge proceskosten-

3

Staatsblad 2020, 524.
Kamerstuk 29 279, nr. 734; Kamerstuk 31 753, nr. 268.
5
ECLI:NL:RBDHA:2023:3370.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

vergoeding in Mulderzaken tot verkeerde prikkels leidt. De kantonrechter
benoemt dat er grote hoeveelheden Mulderberoepen worden ingesteld
waarin het in voorkomende gevallen enkel en alleen om de proceskostenvergoeding lijkt te gaan. Hij benoemt dat het aan de wetgever is om op
structurele wijze een einde te maken aan de te hoge proceskostenvergoedingen in Mulderzaken. Ik hebt dit signaal opgepakt en beraad mij hoe ik hier op
een constructieve wijze opvolging aan kan geven.
Ik zet mij in om negatieve prikkels uit het systeem te halen zonder de
noodzakelijke rechtsbescherming van mensen en daarbij behorende
gerechtvaardigde vergoedingen voor rechtsbijstand aan te tasten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4