Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 066

Belastingdienst

Nr. 687

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 4 augustus 2020
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
14 april 2020 over antwoord op vraag van het lid Bruins, gesteld tijdens
het Algemeen Overleg Belastingdienst van 4 maart 2020, over het gebruik
van eHerkenning (Kamerstuk 31 066, nr. 619) en over de brief van 24 april
2020 toegezonden brief inzake «Wettelijke basis van eHerkenning»
(Kamerstuk 31 066, nr. 625).
De vragen en opmerkingen zijn op 14 mei 2020 aan de Staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 10 juli 2020 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Freriks

kst-31066-687
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief over het
gebruik van eHerkenning en de brief over de wettelijke basis van
eHerkenning. Deze leden willen zich nogmaals uitspreken tegen het
moeten betalen voor het kunnen doen van belastingaangifte. Dit is in lijn
met het algemeen overleg over de Belastingdienst van 4 maart 2020 waar
de aanwezige fracties zich unaniem hebben uitgesproken tegen een
betaling voor het kunnen doen van belastingaangifte1. Deze leden kijken
uit naar de aangekondigde brief over de uitwerking van de verschillende
scenario’s en een vergelijking met omringende landen zoals toegezegd
aan het lid Lodders tijdens het algemeen overleg over de Belastingdienst
op 4 maart 2020 en de kosten van het doen van aangifte met eHerkenning2. Deze leden hebben over de brieven over het gebruik van
eHerkenning en de wettelijke basis nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat belastingplichtigen die geen gebruik
maken van software, een intermediair of eHerkenning via een formulier
een voorlopige aanslag vennootschapsbelasting (Vpb) kunnen aanvragen.
Kan de Staatssecretaris bevestigen dat dit formulier voor iedere belastingplichtige voor de Vpb beschikbaar is die geen gebruikmaakt van software,
een intermediair of eHerkenning? Waarom heeft de Staatssecretaris
gekozen voor een formulier in plaats van het langer in stand houden van
het ondernemersportaal bij de Belastingdienst voor juist die ondernemers
die geen eHerkenning hebben zeker ook omdat eHerkenning voor de
aangifte omzetbelasting nog niet verplicht is en ondernemers hiervoor
nog wel gebruik kunnen maken van het oude portaal? Gezien het feit dat
de Kamer zich unaniem heeft uitgesproken tegen het moeten betalen voor
het doen van aangifte gaan deze leden ervan uit dat ook voor het doen
van aangifte omzetbelasting het gebruik van eHerkenning niet verplicht
zal worden. Deze leden ontvangen hiervan graag een bevestiging van de
Staatssecretaris.
De leden van de VVD-fractie vragen of ondernemers ook actief worden
gewezen op het bestaan van dit formulier. Zo nee, waarom niet? Zo ja, op
welke manier? De leden van de VVD-fractie vragen naar de toekomstige
beschikbaarheid van dit formulier. Kunnen ondernemers ook volgend jaar
van dit formulier gebruik maken voor hun voorlopige aanslag? Graag een
toelichting.
De leden van de VVD-fractie vragen of ook bedrijven die niet staan
ingeschreven in het handelsregister van het aparte formulier gebruik
kunnen maken. In de brief van 3 maart over de aanschafkosten
eHerkenning3 is een aantal van 350 rechtspersonen genoemd die niet in
het handelsregister staan maar wel (nog) aangifteverplichtingen (Vpb)
hebben. De Belastingdienst zou deze 350 rechtspersonen in de weken na
3 maart benaderen. Deze leden hebben verschillende signalen ontvangen
van ondernemingen die in 2019 zijn uitgeschreven uit het handelsregister
maar nog wel over 2019 Vpb-aangifte moeten doen en in de afgelopen
periode niet zijn benaderd door de Belastingdienst. Deze leden vragen de
Staatssecretaris ervoor zorg te dragen dat voor alle rechtspersonen die
niet (meer) in het handelsregister staan een passende oplossing wordt
gevonden zonder dat deze voor een eenmalige aangifte meteen
eHerkenning of software moeten aanschaffen of een intermediair moeten
1

Kamerstuk 31 066, nr. 622.
Kamerstuk 31 066, nrs. 622 en 625
3
Kamerstuk 34 972, nr. 44
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

2

inhuren. Op welke manier is de Staatssecretaris voornemens hier de zorg
voor te dragen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
Met interesse hebben de leden van de PVV-fractie kennisgenomen van de
brieven van de Staatssecretaris van Financiën van 14 april 2020 respectievelijk 24 april 2020 over eHerkenning.
De leden van de PVV-fractie hebben de veiligheid van personen en
daarmee tevens rechtspersonen hoog in het vaandel staan. De leden van
de PVV-fractie achten dan ook dat een secure en goed beveiligde
internetomgeving bijdraagt aan het vertrouwen van belastingplichtigen in
de overheid.
Het is echter teleurstellend dat de EU ons regels oplegt omtrent veiligheidsniveau’s. In Nederland zijn wij met onze kennis prima in staat een
eigen veilige internetomgeving te ontwikkelen.
Helaas moeten de leden van de PVV-fractie constateren dat er in brieven
nog niet wordt ingegaan op kosten van het doen van aangifte, de
vergelijking met omringende landen en welke alternatieve scenario’s er
zijn.
Zeker nu veel rechtspersonen zich deze maand gaan opmaken voor het
doen van de aangifte Vpb 2019 zullen veel belastingplichtigen tot de
conclusie komen dat ze nog niet beschikken over het eHerkenningsmiddel.
Daarnaast zullen ze tot de conclusie komen dat uitstel vragen inzake de
vennootschapsbelasting eveneens niet mogelijk is zonder eHerkenning.
Met als gevolg dat veel belastingplichtigen, volgens de leden van de
PVV-fractie, deze maand nodeloos kosten gaan maken voor het doen van
hun belastingaangifte, een en ander nog afgezien van de tijd die belastingplichtigen moeten steken in het aanvragen van eHerkenning.
Een en ander brengt de leden van de PVV-fractie tot de volgende vragen
en opmerkingen.
Waarom is er niet voor gekozen om vanuit de overheid rechtspersonen,
vergelijkbaar met DigiD, een kosteloze inlogmogelijkheid te geven?
Hierbij merken de leden van de PVV-fractie op dat we de antwoorden van
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties te kort door de
bocht vinden.4 Dat het opzetten van een eHerkenningssysteem geld kost,
ligt voor de hand. En dat er bij, om en nabij, 400 overheidsorganisaties
ingelogd kan worden, lijkt eerder een voordeel voor de overheid dan voor
de belastingplichtige. Bovendien kunnen particulieren met DigiD
eveneens bij legio overheidsorganisaties terecht zonder dat zij hoeven te
beschikken over een (betaald) abonnement.
De leden van de PVV-fractie vragen waarom rechtspersonen niet minimaal
één alternatieve kosteloze inlogmogelijkheid hebben, bijvoorbeeld via het
Oude Portaal, totdat de discussie omtrent eHerkenning beslecht is.
Overweegt de Staatssecretaris in dit kader om de uitgefaseerde «DigiD
voor bedrijven» te herintroduceren?
Het eHerkeningsmiddel is in beginsel persoonsgebonden net als een
DigiD. Waarom is het niet mogelijk voor een directeur-grootaandeelhouder (hierna: dga) om bij de Belastingdienst (ten behoeve van een
aangifte voor een rechtspersoon) in te loggen met zijn DigiD en waarom
kan een ondernemer (met bijvoorbeeld een eenmanszaak) wel kiezen
tussen DigiD en eHerkenning?
Is een DigiD niet veilig (genoeg), voldoet een DigiD niet aan het beveiligingsniveau «substantieel»?
Liggen er plannen bij de overheid om de met DigiD samenhangende
kosten door te berekenen naar de Nederlandse burger?
De brief van 24 april 2020 bevat de navolgende passage:
4

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nrs. 1134 en 1120

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

3

«Met terugwerkende kracht tot 1 januari 2020 is de Regeling EBV in
overeenstemming gebracht met de gestelde nadere eis over verplicht
gebruik van inlogmiddelen die gelet op de eIDAS-verordening voldoen
aan beveiligingsniveau «substantieel» (niveau 3).»
Hoewel het hier niet direct belastingheffing (art. 104 GW) betreft, dwingt
de terugwerkende kracht belastingplichtigen om tegen betaling een
abonnement aan te schaffen bij een commerciële partij om aan haar
wettelijke verplichtingen te kunnen voldoen. De leden van de PVV-fractie
vragen zich af of hier niet het legaliteitsbeginsel in het geding komt. Zou
de Staatssecretaris hierop willen reflecteren?
In het verlengde hiervan vragen de leden van de PVV-fractie zich af of het
gelijkheidsbeginsel eveneens niet in het geding komt. De ene ondernemer
(die met een eenmanszaak bijvoorbeeld) kan gewoon kosteloos inloggen
middels DigiD en de andere ondernemer is verplicht zijn persoonlijke
gegevens kenbaar te maken aan een commerciële partij om vervolgens
tegen betaling een abonnement in het kader van eHerkenning aan te
schaffen.
Zou de Staatssecretaris nader willen ingaan op de vraag of het gelijkheidsbeginsel in deze niet wordt geschaad?
Acht de staatsecretaris het wenselijk dat (gevoelige) privé gegevens en
data tegen verplichte betaling in handen komen van commerciële
partijen?
Welke waarborgen kan de Staatssecretaris geven, dat die privacygevoelige gegevens in goede handen zijn bij deze partijen? Vindt er
permanent toezicht plaats op deze partijen en zo ja, door wie wordt dit
toezicht gehouden?
Zoals hierboven reeds is aangehaald is eHerkenning verweven met
commerciële bedrijven. Het resultaat is dat belastingplichtigen nu niet
meer, zonder eerst in contact te komen met een commercieel bedrijf, bij
de Belastingdienst aan hun wettelijke verplichtingen kunnen voldoen.
Over het algemeen verrichten commerciële bedrijven hun werkzaamheden niet vanuit een altruïstisch motief, zo ook bij eHerkenning. Direct
resultaat hiervan is dan ook dat belastingplichtigen gedurende de tijd dat
hun rechtspersoon bestaat een betaald abonnement moeten afsluiten bij
een commerciële aanbieder.
Indien bedrijven vrijwillig gebruik willen maken van eHerkenning in het
private domein, omdat dat de communicatie met een aantal privéinstellingen eenvoudiger maakt, dan hebben de leden van de PVV-fractie daar
in beginsel geen moeite mee. De kern is echter dat het op vrijblijvende
basis dient te geschieden.
Bij fiscale aangelegenheden en overige overheidsinstanties dient een
rechtspersoon immer de mogelijkheid te hebben om kosteloos en veilig
aan haar verplichtingen te kunnen voldoen.
Gaat de Staatssecretaris het mogelijk maken dat belastingplichtigen
kosteloos toegang kunnen krijgen tot hun fiscale internetomgeving
alsmede overige overheidsinstellingen waar eHerkenning noodzakelijk
wordt geacht?
Zo ja, krijgen belastingplichtigen, die reeds een eHerkenningsabonnement
hebben afgesloten (voor een, twee of 3 jaar), hun abonnementsgeld
terug?
Gaat de Staatssecretaris ervoor zorgen dat er een separate kosteloze
eHerkenning komt voor enkel het publieke domein?
Tot slot, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
voorzag met een beperkt stelsel van erkende leveranciers onder andere
marktwerking, gezonde concurrentie en verbeterende klantvriendelijkheid.
De leden van de PVV-fractie voorzien echter, met een beperkt stelsel van
leveranciers en een direct betrokken overheid, de mogelijkheid tot
kartelvorming en derhalve geen prikkel voor de leveranciers om te
concurreren op prijs, kwaliteit en aanbod.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

4

Deelt de Staatssecretaris de zorgen van de PVV-fractie met betrekking tot
mogelijke kartelvorming nu slechts ZES bedrijven (d.d. 12 mei 2020 betreft
het: Digidentity, We-ID, QUOVadis, KPN, Z Login en Reconi) de gehele
markt bedienen?
Heeft de Autoriteit Consument en Markt (ACM) de huidige constructie
omtrent eHerkenning beoordeeld? Zo nee, is de Staatssecretaris bereid
om alsnog een beoordeling door de ACM te laten uitvoeren?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brieven van
de Staatssecretaris over de wettelijke basis van de verplichtstelling van
eHerkenning en over de mogelijkheid om zonder eHerkenning de
voorlopige aanslag te wijzigen.
Deze leden zijn niet gelukkig met de risico’s, kosten en uitvoeringsproblemen met eHerkenning. Daarom vragen zij allereerst of de Staatssecretaris kan bevestigen dat DigiD, na het inscannen van het identiteitsdocument, betrouwbaarheidsniveau 3 heeft en dus via een app gebruikt zou
kunnen worden. Verder vragen zij de Staatssecretaris op welk moment het
besluit genomen is om eHerkenning te verplichten en op welk moment
het besluit genomen is om het oude portaal te sluiten.
In het vervolg van dit schriftelijk overleg zullen de leden van de
CDA-fractie zich echter beperken tot de juridische grondslag van de
verplichtstelling van eHerkenning. Zij hebben namelijk drie principiële
bezwaren bij deze grondslag, die zij hieronder zullen aangeven.
Allereerst hebben de leden van de CDA-fractie principiële bezwaren tegen
het feit dat het verplichten van eHerkenning niet is voorgelegd aan het
parlement. Het kabinet is immers ook niet bevoegd om eigenstandig te
beslissen over een (kleine) belastingverhoging; die beslissing is voorbehouden aan het parlement. Voor een belastingplichtige maakt het niet uit
of extra belasting moet worden betaald of dat er verplicht extra kosten
gemaakt moeten worden. Sterker nog: het maken van extra kosten is
misschien nog wel erger, omdat er geen democratisch gelegitimeerde
besteding is van die gelden. Bovendien is het in de brief genoemde
artikel, namelijk 2:15, eerste lid, Algemene wet bestuursrecht, niet bedoeld
om bewindspersonen in staat te stellen om zonder besluitvorming door
het parlement belastingplichtigen te verplichten om gebruik te maken van
een betaald identificatiemiddel. Het is logisch dat een inspecteur nadere
technische eisen mag stellen aan het gebruik van elektronisch verkeer
door belastingplichtigen. Voor de uitvoerbaarheid is het immers nodig dat
belastingplichtigen het juiste formulier gebruiken en niet naar believen de
aangifte bijvoorbeeld per mail of met eigen programma’s insturen. De
belastingaangifte kan niet vormvrij zijn. Juist daarom moet de Belastingdienst zorgvuldig omgaan met de bevoegdheid om technische eisen te
mogen stellen. De leden van de CDA-fractie verzoeken de Staatssecretaris
aan te geven hoe hij de rol van het parlement ziet, wanneer Nederland als
enige land in de EU de toegang tot de Belastingdienst voor onder andere
het doen van aangifte volledig privatiseert. Heeft het parlement bij zo’n
besluit een rol in de ogen van de regering?
Ten tweede wijzen de leden van de CDA-fractie erop dat op het moment
dat belastingplichtigen werden geïnformeerd over de verplichting om
gebruik te maken van eHerkenning het onderliggende besluit, namelijk de
Regeling elektronisch berichtenverkeer Belastingdienst, nog niet was
aangepast. Sterker nog: die was nog niet aangepast toen op 1 januari de
wijziging inging. Deze leden menen dat het met terugwerkende kracht
wijzigen van een besluit, waardoor belastingplichtigen benadeeld worden,
zeer onwenselijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

5

Als derde wijzen de leden van de CDA-fractie erop dat de kenbaarheid van
besluiten van een overheid voor burgers verder gaat dan alleen de
bekendmaking van het nieuwe besluit zelf. Door de openbaarheid van de
parlementaire besluitvorming kan een belastingplichtige niet alleen
kennisnemen van het besluit zelf, waarover de Belastingdienst belastingplichtigen al individueel per brief geïnformeerd had, maar ook over de
motieven achter een besluit. Bovendien stelt dit belastingplichtigen en
maatschappelijke of commerciële organisaties in staat om deze
motivering te betwisten en relevante informatie te delen met kabinet of
parlement. Voor de naleving van een door het kabinet genomen besluit is
deze motivering dus van groot belang.
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris om voor al deze
redenen te bevestigen dat besluiten die financiële gevolgen hebben voor
belastingplichtigen, via een wet of een brief, aan het parlement gemotiveerd dienen te worden voorgelegd en dat dit ook zal gebeuren.
Tot slot hebben de leden van de CDA-fractie nog een vraag over de
juridische grondslag van het elektronische verkeer zelf. Artikel 2:15, eerste
lid, van de Algemene wet bestuursrecht bepaalt dat een bericht elektronisch naar een bestuursorgaan kan worden verzonden. De Algemene wet
inzake rijksbelastingen gaat als lex specialis voor op de Algemene wet
bestuursrecht. In artikel 3a van de Algemene wet inzake rijksbelastingen
(AWR) wordt bepaald dat in afwijking van artikel 2:14, eerste lid, van de
Algemene wet bestuursrecht het berichtenverkeer tussen belastingplichtigen of inhoudingsplichtigen en de inspecteur uitsluitend elektronisch
geschiedt. Artikel 2:14, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht
bepaalt dat een bestuursorgaan een bericht elektronisch kan verzenden.
De leden van de CDA-fractie concluderen hieruit dat artikel 3a van de AWR
wel regelt dat het berichtenverkeer van de Belastingdienst aan de
belastingplichtige verplicht elektronisch plaatsvindt, niet tegenstaande de
uitzonderingen die verder in de wet zijn opgenomen, maar dat in artikel 3a
niet wordt geregeld dat het berichtenverkeer, waaronder ook de belastingaangifte, van de belastingplichtige naar de Belastingdienst elektronisch
moet plaatsvinden. Kan de Staatssecretaris aangeven wat de juridische
grondslag in de wet is om elektronische aangifte te verplichten?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brieven over
eHerkenning. Deze leden benadrukken het belang van een goed en
betrouwbaar inlogmiddel bij contact tussen de overheid en burger. Zo
moeten overheidsinstanties, zoals de Belastingdienst, in overeenstemming met de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)
handelen en moeten er op grond van de AVG passende technische
beveiligingsmaatregelen worden genomen. Het is logisch dat daar kosten
aan zijn verbonden. Tegelijkertijd vinden deze leden het in beginsel
ongewenst dat burgers en bedrijven moeten betalen om belastingaangifte
te doen. Deze leden hebben nog een aantal vragen.
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre er gebruik wordt gemaakt
van het beschreven formulier. Deze leden vragen wat er precies wordt
bedoeld met de omschrijving dat het formulier in het bijzonder bedoeld is
voor binnenlandse belastingplichtigen. Betekent dit dat buitenlandse
belastingplichtigen er helemaal geen gebruik van kunnen maken? Of dat
die ruimte er wel is, maar dat dit niet beoogd is?
De leden van de D66-fractie vragen om een toelichting over de opmerking
op het formulier dat een voorlopige aanslag maximaal drie keer verhoogd
kan worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

6

De leden van de D66-fractie vragen naar de beoogde termijn van de
beschikbaarheid van deze voorziening, dat wil zeggen de mogelijkheid om
van het beschreven formulier gebruik te maken.
De leden van de D66-fractie vragen wanneer de Tweede Kamer de andere
brieven ontvangt over de gedane toezeggingen over eHerkenning met
betrekking tot de kosten van het doen van aangifte, de vergelijking met
omringende landen en welke alternatieve scenario’s er zijn.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GL
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de Staatssecretaris om een
actuele stand van zaken omtrent de knelpunten die ondernemers ervaren
bij het gebruik van eHerkenning. In hoeverre zijn deze knelpunten
oplosbaar? Is het kabinet bereid om deze knelpunten op te lossen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie waarderen het dat de Staatssecretaris mogelijk
heeft gemaakt dat aangifte alsnog zonder gebruikmaking van eHerkenning
kan plaatsvinden. Zij constateren echter dat de door de Staatssecretaris in
de antwoorden op vragen van het lid Bruins genoemde wijze om zonder
eHerkenning aangifte te doen niet op de site van de Belastingdienst is te
vinden als wordt gezocht op aangifte vennootschapsbelasting of wordt
gekeken bij de diverse inlogschermen voor ondernemers. Zij vragen de
Staatssecretaris er zorg voor te dragen dat deze methode nadrukkelijk
onder de aandacht wordt gebracht via de site van de Belastingdienst.
Voorts vragen deze leden de Staatssecretaris welke voornemens hij heeft
om het vervolg van dit traject beter onder de aandacht van ondernemers
te brengen. Zij verzoeken de Staatssecretaris de Kamer hierover uitvoerig
te informeren.
De leden van de SP-fractie lezen in de brief van de Staatssecretaris over
de wettelijke basis voor eHerkenning dat de eIDAS-verordening5 vereist
dat eHerkenning wordt gebruikt om digitaal aangifte te doen. Deze leden
benadrukken hierop de noodzaak van een gratis publiek middel voor
eHerkenning en vragen de Staatssecretaris hoe hij verantwoordt dat door
deze verordening kleine ondernemers op kosten worden gejaagd om
überhaupt aangifte te kunnen doen. Deze leden vragen de Staatssecretaris
of dit in de onderhandelingen over de eIDAS-verordening is besproken,
welk standpunt de regering hierop heeft ingenomen en in hoeverre dit
overeenkomt met de think small first-gedachte die de Europese
Commissie zegt als uitgangspunt te nemen.
II Reactie van de Staatssecretaris van Financiën
Vraag 1
De leden van de VVD-fractie hebben over de brieven over het gebruik van
eHerkenning en de wettelijke basis nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat belastingplichtigen die geen gebruik
maken van software, een intermediair of eHerkenning via een formulier
een voorlopige aanslag vennootschapsbelasting (Vpb) kunnen aanvragen.
Kan de Staatssecretaris bevestigen dat dit formulier voor iedere belastingplichtige voor de Vpb beschikbaar is die geen gebruik maakt van software,
een intermediair of eHerkenning?
Antwoord 1
5

Verordening (EU) nr. 910/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 2014
betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in
de interne markt en tot intrekking van Richtlijn 1999/93/EG

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

7

Dit formulier kan gebruikt worden door alle binnenlands belastingplichtigen. Buitenlands belastingplichtigen kunnen gebruik maken van het
formulier voor buitenlands belastingplichtigen6
Voor belastingplichtigen die in het bezit zijn van eHerkenning heeft het de
voorkeur dat zij de voorlopige aanslag vennootschapsbelasting via het
reguliere digitale proces aanvragen of wijzigen. Het formulier is
ontwikkeld als snel te implementeren oplossing om op korte termijn
tegemoet te komen aan de bezwaren van het aanschaffen van
eHerkenning.
Vraag 2
Waarom heeft de Staatssecretaris gekozen voor een formulier in plaats
van het langer in stand houden van het ondernemersportaal bij de
Belastingdienst voor juist die ondernemers die geen eHerkenning hebben,
zeker ook omdat eHerkenning voor de aangifte omzetbelasting nog niet
verplicht is en ondernemers hier nog gebruik kunnen maken van het oude
portaal?
De leden van de VVD-fractie vragen of ondernemers ook actief worden
gewezen op het bestaan van dit formulier. Zo nee, waarom niet? Zo ja, op
welke manier?
De leden van de VVD-fractie vragen naar de toekomstige beschikbaarheid
van dit formulier. Kunnen ondernemers ook volgend jaar van dit formulier
gebruik maken voor hun voorlopige aanslag? Graag een toelichting.
Antwoord 2
De techniek achter het oude portaal voor ondernemers (het «PDO») is zeer
verouderd. Het PDO kan om redenen van continuïteit niet langer in stand
worden gehouden. Aanpassingen aan het PDO zijn technisch niet meer
mogelijk. Nieuwe formulieren, die nodig zijn als gevolg van nieuwe
wetgeving, kunnen niet meer op het oude portaal worden ontwikkeld.
Voor de Vennootschapsbelasting worden jaarlijks nieuwe formulieren
ontwikkeld op basis van nieuwe wet- en regelgeving. Deze nieuwe
formulieren voor de Vpb 2019 zijn alleen ontwikkeld in het nieuwe
ondernemersportaal, Mijn Belastingdienst-zakelijk (MBDz). Voor het
aanvragen of wijzigen van de voorlopige aanslag Vpb is daarnaast een
formulier beschikbaar gesteld op de website van de Belastingdienst. Het
oude portaal is nog beschikbaar voor het doen van aangifte Vennootschapsbelasting 2018 en eerdere jaren.
Ook voor de omzetbelasting geldt dat aanpassingen aan het oude portaal
niet meer mogelijk zijn. Zolang er geen nieuwe wetgeving voor de
omzetbelasting ingevoerd wordt, blijft het vooralsnog mogelijk voor
ondernemers om gebruik te maken van het oude portaal voor de
omzetbelasting.
Informatie over de mogelijkheden om de voorlopige aanslag voor de
vennootschapsbelasting aan te vragen of te wijzigen is te vinden op
www.belastingdienst.nl 7 De mogelijkheden voor het aanvragen of
wijzigen van de voorlopige aanslag vennootschapsbelasting 2020,
6

https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/themaoverstijgend/
programmas_en_formulieren/formulier-verzoek-of-wijziging-voorlopige-aanslag-voorbuitenlandse-belastingplichtigen
7
https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/themaoverstijgend/
programmas_en_formulieren/verzoek-of-wijziging-voorlopige-aanslagvennootschapsbelasting-2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

8

waaronder de mogelijkheid om dit via het formulier te doen, zijn onder de
aandacht gebracht via een actueel bericht op de website van de Belastingdienst. Ook is hierover een bericht op het forum fiscaal dienstverleners
geplaatst, is in online media aandacht besteed aan deze mogelijkheden
(o.a. Taxlive)8 en is het actueel bericht op een later moment nogmaals op
www.belastingdienst.nl onder de aandacht gebracht.
Het formulier voor buitenlands belastingplichtigen wordt jaarlijks
aanboden via de website en wordt ook volgend jaar beschikbaar gesteld.
Binnenlands belastingplichtigen kunnen de voorlopige aanslag Vpb
volgend jaar aanvragen of wijzigen met via MBD-Z (met eHerkenning), via
een fiscaal dienstverlener of software en voor de groep die geen
eHerkenning kan aanschaffen blijft het formulier voorlopig beschikbaar.
Vraag 3
Gezien het feit dat de Kamer zich unaniem heeft uitgesproken tegen het
moeten betalen voor het doen van aangifte gaan deze leden ervan uit dat
ook voor het doen van aangifte omzetbelasting het gebruik van
eHerkenning niet verplicht zal worden. Deze leden ontvangen hiervan
graag een bevestiging van de Staatssecretaris.
Antwoord 3
De Belastingdienst wil ondernemers graag stimuleren om gebruik te
maken van het nieuwe ondernemersportaal voor de aangifte omzetbelasting. Om in te loggen hebben ondernemers eHerkenning nodig. Gezien
de bezwaren van uw Kamer tegen de aanschaf van eHerkenning voor
slechts het doen van belastingaangifte wordt door leveranciers van
eHerkenning een speciaal Belastingdienst eHerkenningsmiddel niveau 3
geleverd. De aanschafkosten, ter hoogte van het middel dat tegen de
laagste prijs in de markt wordt aangeboden, kunnen worden teruggevraagd vanaf augustus dit jaar. Met dit Belastingdienst eHerkenningsmiddel kunnen ondernemers ook inloggen op Mijn Belastingdienstzakelijk voor de aangifte omzetbelasting.
Vooralsnog blijft het ook mogelijk om de aangifte omzetbelasting via het
oude portaal te doen.
Vraag 4
De leden van de VVD-fractie vragen of ook bedrijven die niet staan
ingeschreven in het handelsregister van het aparte formulier gebruik
kunnen maken?
Antwoord 4
Ja, dat is mogelijk.
Vraag 5
In de brief van 3 maart over de aanschafkosten eHerkenning is een aantal
van 350 rechtspersonen genoemd die niet in het handelsregister staan
maar wel (nog) aangifteverplichtingen (Vpb) hebben. De Belastingdienst
zou deze rechtspersonen in de weken na 3 maart benaderen. Deze leden
hebben verschillende signalen ontvangen van ondernemingen die in 2019
zijn uitgeschreven uit het handelsregister maar nog wel over 2019
Vpb-aangifte moeten doen en in de afgelopen periode niet zijn benaderd
door de Belastingdienst.
Deze leden vragen aan de Staatssecretaris ervoor zorg te dragen dat voor
alle rechtspersonen die niet (meer) in het handelsregister staan een
8

https://www.taxlive.nl/nl/documenten/nieuws/voorlopige-aanslag-vennootschapsbelasting2020-aanvragen-of-wijzigen/ en
https://www.accountancyvanmorgen.nl/2020/02/18/voorlopige-aanslagvennootschapsbelasting-2020-aanvragen-of-wijzigen/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

9

passende oplossing wordt gevonden zonder dat deze voor een eenmalige
aangifte meteen eHerkenning of software moeten aanschaffen of een
intermediair moeten inhuren. Op welke manier is de Staatssecretaris
voornemens hier de zorg voor te dragen?
Antwoord 5
Rechtspersonen die niet in het handelsregister ingeschreven kunnen
worden en daarom geen eHerkenning kunnen aanschaffen zijn, voorzover
bij de Belastingdienst bekend is dat ze binnen de doelgroep vallen,
gevraagd gebruik te maken van commerciële software of een fiscaal
dienstverlener. Per brief van 12 juni is uw Kamer geïnformeerd dat deze
rechtspersonen gebruik kunnen maken van een mogelijkheid tot compensatie van de gefactureerde kosten tot een maximum van 450 euro per jaar,
ongeacht of dit software of een fiscaal dienstverlener betreft.
Voor gestaakte ondernemingen is het inmiddels mogelijk om eHerkenning
aan te vragen bij één van de leveranciers van eHerkenning. Ook kunnen zij
een speciaal Belastingdienst eH3 middel verkrijgen en daarmee compensatie aanvragen. De aanvraag verloopt via een aparte procedure. Hiervoor
kan telefonisch of per e-mail contact opgenomen worden met de helpdesk
van de leveranciers.
Op www.belastingdienst.nl/eherkenning wordt uitgelegd wat ondernemers in deze specifieke situatie moeten doen. Uiteraard heeft de
Belastingdienst ondernemers met vragen hierover ook geïnformeerd.
Gestaakte ondernemingen die eHerkenning alleen nodig hebben voor de
belastingaangifte, kunnen het Belastingdienst EH3 inlogmiddel aanvragen
en gebruik maken van de compensatieregeling voor de kosten van
eHerkenning.
Vraag 6
Waarom is er niet voor gekozen om vanuit de overheid rechtspersonen,
vergelijkbaar met DigiD, een kosteloze inlogmogelijkheid te geven?
Antwoord 6
Een kosteloze inlogmogelijkheid als DigiD voor bedrijven doet geen recht
aan de bedoeling van het Wetsvoorstel Digitale Overheid dat op
18 februari door de Tweede Kamer is behandeld (Handelingen II 2019/20,
nr. 55, item 9). Daarin is het uitgangspunt opgenomen dat voor authenticatiemiddelen in het bedrijvendomein alleen private partijen actief zijn. In
de brief van 12 juni aan uw Kamer zijn alternatieven geschetst voor een
kosteloze inlogmogelijkheid bij belastingaangifte (Kamerstuk 34 972, nr.
47). Compensatie is op dit moment de meest passende oplossing voor
een «kosteloos» inlogmiddel voor de belastingaangifte door bedrijven.
Vraag 7
De leden van de PVV-fractie vragen waarom rechtspersonen niet minimaal
één alternatieve kosteloze inlogmogelijkheid hebben, bijvoorbeeld via het
Oude Portaal, totdat de discussie omtrent eHerkenning beslecht is.
Overweegt de Staatssecretaris in dit kader om de uitgefaseerde «DigiD
voor bedrijven» te herintroduceren?
Antwoord 7
Nee, ik overweeg niet om het «uitgefaseerde DigiD voor bedrijven» te
herintroduceren. Op 12 juni is uw Kamer per brief geïnformeerd over de
mogelijkheid voor ondernemers om kosteloos aangifte te kunnen doen bij
de Belastingdienst met eHerkenning. Ondernemers kunnen gebruik
maken van het door leveranciers aangeboden Belastingdienst eHerkenningsmiddel en tevens met dit authenticatiemiddel compensatie
aanvragen voor de aanschafkosten van het Belastingdienst eHerkeningsmiddel. Hierbij wordt het bedrag vergoed van het middel dat tegen de
laagste prijs wordt aangeboden, inclusief BTW (€ 24,20). In de beant-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

10

woording van vraag 2 is toegelicht waarom bepaalde aangiftes niet via
het oude ondernemersportaal kunnen worden ingediend.
Vraag 8
Het eHerkenningsmiddel is in beginsel persoonsgebonden net als een
DigiD. Waarom is het niet mogelijk voor een directeurgrootaandeelhouder (hierna: dga) om bij de Belastingdienst (ten behoeve
van een aangifte voor een rechtspersoon) in te loggen met zijn DigiD en
waarom kan een ondernemer (met bijvoorbeeld een eenmanszaak) wel
kiezen tussen DigiD en eHerkenning?
Antwoord 8
Een dga handelt als vertegenwoordigingsbevoegde van een rechtspersoon. De vertegenwoordigingsbevoegdheid van rechtspersonen wordt
geverifieerd in het handelsregister. Deze verificatie is onderdeel van het
uitgifteproces van eHerkenning.
Bij DigiD gebeurt dit niet. Per natuurlijke persoon kan er slechts één
eenmans-zaak geopend worden. Daardoor is per definitie duidelijk dat
deze natuurlijke persoon ook bevoegd is te handelen namens zijn
eenmanszaak.
Vraag 9
Is een DigiD niet veilig (genoeg), voldoet een DigiD niet aan het beveiligingsniveau «substantieel»?
Antwoord 9
DigiD wordt gebruikt door burgers of eenmanszaken en kent verschillende
niveaus van betrouwbaarheid. Er is een niveau «laag» (gebruikersnaam
en wachtwoord), een niveau «midden» (DigiD app of sms controle) en een
niveau substantieel (ID check).
De Belastingdienst stimuleert burgers en eenmanszaken gebruik te maken
van de DigiD app. Deze biedt een meerfactor authenticatie en is daarom
betrouwbaarder.
Voor authenticatie bij de Belastingdienst wordt door burgers het niveau
laag nog vaak gebruikt. Dit is niet «onveilig» maar een gebruikersnaam en
wachtwoord kunnen makkelijk gedeeld worden met bijvoorbeeld mensen
die hulp bieden bij aangifte of het aanvragen van toeslagen. Op deze wijze
ligt misbruik op de loer.
Vraag 10
Liggen er plannen bij de overheid om de met DigiD samenhangende
kosten door te berekenen naar de Nederlandse burger?
Antwoord 10
Zoals de Staatssecretaris van BZK in februari, tijdens de behandeling van
de wet digitale overheid (WDO), heeft aangegeven, regelt de WDO dat het
gebruik van DigiD niet wordt doorbelast aan de burger. Een ID-kaart kan in
de toekomst een rol spelen bij authenticatiemiddelen waarmee online kan
worden ingelogd. Burgers betalen wel leges voor een ID-kaart. De WDO
regelt dat voor de aanschafkosten van zo’n ID-kaart leges kunnen worden
geheven. Burgers bestalen dan niet voor het doen van belastingaangifte.
Vraag 11
De brief van 24 april 2020 bevat de navolgende passage: «»met terugwerkende kracht tot 1 januari 2020 is de regeling EBV in overeenstemming
gebracht met de gestelde nadere eis over verplicht gebruik van inlogmiddelen die gelet op de eIDAS-verordening voldoen aan beveiligingsniveau
<<substantieel>> (niveau 3).»
Hoewel het hier niet direct belastingheffing (art. 104 GW) betreft, dwingt
de terugwerkende kracht belastingplichtigen om tegen betaling een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

11

abonnement aan te schaffen bij een commerciële partij om aan haar
wettelijke verplichtingen te kunnen voldoen. De leden van de PVV-fractie
vragen zich af of hier niet het legaliteitsbeginsel in het geding komt. Zou
de Staatssecretaris hierop willen reflecteren?
In het verlengde hiervan vragen de leden van de PVV-fractie zich af of het
gelijkheidsbeginsel eveneens niet in het geding komt. De ene ondernemer
(die met een eenmanszaak bijvoorbeeld) kan gewoon kosteloos inloggen
middels DigiD en de andere ondernemer is verplicht zijn persoonlijke
gegevens kenbaar te maken aan een commerciële partij om vervolgens
tegen betaling een abonnement in het kader van eHerkenning aan te
schaffen.
Zou de Staatssecretaris willen ingaan op de vraag of het gelijkheidsbeginsel in deze niet wordt geschaad?
Antwoord 11
Het legaliteitsbeginsel in het bestuursrecht houdt in dat de uitvoerende
macht enkel de bevoegdheden bezit die haar uitdrukkelijk door de wet zijn
toegekend. Bij wijze van uitzondering kan terugwerkende kracht aan
belastende maatregelen worden toegekend. Daarvoor is vereist dat
voldoende kenbaar is per wanneer een dergelijke maatregel is gaan
gelden. Aan deze voorwaarde is voldaan. Vóór 1 januari 2020 zijn de
betrokkenen belastingplichtigen per brief op de hoogte gesteld dat per
1 januari 2020 eHerkenning nodig is voor het indienen van de aangifte
loonheffingen en vennootschapsbelasting via het portaal van de Belastingdienst. Daarnaast is de periode van terugwerkende kracht beperkt
gebleven tot de periode van 1 januari 2020 tot 2 maart 2020.
Wat betreft het gelijkheidsbeginsel merk ik op dat dit beginsel vereist dat
gelijke gevallen gelijk worden behandeld. Er is in casu geen sprake van
gelijke gevallen. DigiD geldt als een overheidsbreed geaccepteerd
inlogmiddel voor natuurlijke personen. Daarbij kan het gaan om particulieren die hun aangifte inkomstenbelasting doen maar ook om zzp’ers die
voor hun eenmanszaak hun belastingzaken willen regelen. Rechtspersonen zoals bv’s en stichtingen zijn geen natuurlijk persoon en kunnen
daarom geen gebruik maken van DigiD. Indien men niet handelt als
natuurlijke persoon, maar als vertegenwoordigingsbevoegde van een
rechtspersoon, moet die vertegenwoordigingsbevoegdheid geverifieerd
worden in het Handelsregister. Deze check is een essentieel onderdeel van
het uitgifteproces van bedrijfsmiddelen zoals eHerkenning. Bij DigiD
gebeurt dit niet. eHerkenning is dus nodig om vast te stellen of een
persoon bevoegd is te handelen namens een rechtspersoon. Bij een
eenmanszaak vallen de natuurlijke persoon en de ondernemer samen.
Daaruit vloeit logischerwijs voort dat de natuurlijk persoon bevoegd is te
handelen namens zijn eenmanszaak en een bevoegdheidsverificatie dus
niet nodig is.
Vraag 12
Acht de Staatssecretaris het wenselijk dat (gevoelige) privé gegevens en
data tegen verplichte betaling in handen komen van commerciële
partijen?
Antwoord 12
De Belastingdienst sluit aan bij het kabinetsbeleid met betrekking tot de
wijze van inloggen bij de overheid. Dit kabinetsbeleid is opgenomen in het
voorstel voor de Wet digitale overheid. De erkende leveranciers staan
onder toezicht onder de verantwoordelijkheid van de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken, waarbij onder meer wordt toegezien op de
waarborging van de bescherming van gevoelige gegevens. De Autoriteit
Persoonsgegevens houdt toezicht op de naleving van de wettelijke regels
voor bescherming van persoonsgegevens door de commerciële partijen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

12

Vraag 13
Welke waarborgen kan de Staatssecretaris geven, dat die privacygevoelige gegevens in goede handen zijn bij deze partijen? Vindt er
permanent toezicht plaats op deze partijen en zo ja, door wie wordt dit
toezicht gehouden?
Antwoord 13
Het toezicht op en het handhaven van de naleving is belegd bij de
Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken. De Toezichthouder (Agentschap
Telecom) houdt toezicht op de naleving van de stelselafspraken door de
Eigenaar, Beheerorganisatie, Deelnemers en het BSN-koppelregister. Deze
stelselafspraken hebben betrekking op de veilige en betrouwbare werking
van het Afsprakenstelsel.
De erkende leveranciers van eHerkenning moeten aan strenge privacyeisen voldoen. Als leveranciers hier niet (meer) aan voldoen, dan zal de
Staatssecretaris van BZK hun erkenning intrekken.
De leveranciers moeten uiteraard voldoen aan de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG), waarop de Autoriteit Persoonsgegevens
(AP) toeziet. In dit verband zijn ze allemaal ISO27001 gecertificeerd. Dit is
een internationale standaard voor informatiebeveiliging, waarvoor
aantoonbaar moet zijn dat wordt voldaan aan de privacy wet- en
regelgeving. Tevens voldoen ze aan de Europese eIDAS-eisen. Tot slot
wordt aanvullend gebruik gemaakt van Privacy Enhancing Technology.
Vraag 14
Gaat de Staatssecretaris het mogelijk maken dat belastingplichtigen
kosteloos toegang kunnen krijgen tot hun fiscale internetomgeving
alsmede overige overheidsinstellingen waar eHerkenning noodzakelijk
wordt geacht?
Zo ja, krijgen belastingplichtigen, die reeds een eHerkenningsabonnement
hebben afgesloten (voor één, twee of drie jaar) hun abonnementsgeld
terug?
Gaat de Staatssecretaris ervoor zorgen dat er een separate kosteloze
eHerkenning komt voor enkel het publieke domein?
Antwoord 14
Op 12 juni is uw Kamer geïnformeerd over de mogelijkheid voor
ondernemers om kosteloos aangifte te kunnen doen bij de Belastingdienst
met eHerkenning. Ondernemers kunnen gebruik maken van het door
leveranciers speciaal aangeboden Belastingdienst eHerkenningsmiddel.
Ondernemers kunnen vanaf augustus dit jaar bij RVO compensatie
aanvragen.
Een ondernemer die reeds een meerjarig abonnement heeft afgesloten
voor een algemeen eHerkenningsmiddel kan dit bij zijn leverancier
inwisselen voor een specifiek Belastingdienst eHerkenningsmiddel. De
leverancier doet de ondernemers een gepast aanbod.
Vraag 15
Deelt de Staatssecretaris de zorgen van de PVV-fractie met betrekking tot
mogelijke kartelvorming nu slechts ZES bedrijven (d.d. 12 mei betreft het
Digidentity, WE-ID, QUOVadis, KPN, Z Login en Reconi) de gehele markt
bedienen?
Antwoord 15
Nee, die zorgen deel ik niet. eHerkenning staat doorlopend open voor
nieuwe toetreders. De Wet digitale overheid (WDO) zal het bovendien
mogelijk maken dat, naast eHerkenning, ook andere private aanbieders
(combinaties) worden erkend. Tot slot heeft de Staatssecretaris van BZK
bij in werking treden van de WDO, op grond van het amendement Van der
Molen/Middendorp, de mogelijkheid om tariefregels te stellen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

13

bedrijfs- en organisatiemiddelen. Deze bevoegdheid kan onder andere
worden ingezet wanneer er te hoge prijzen zouden worden gerekend door
aanbieders.
Vraag 16
Heeft de Autoriteit Consument en Markt (ACM) de huidige constructie
omtrent eHerkenning beoordeeld? Zo nee, is de Staatssecretaris bereid
om alsnog een beoordeling door de ACM te laten uitvoeren?
Antwoord 16
Bij de totstandkoming van eHerkenning (omstreeks 2010) is onafhankelijk
advies gevraagd over de mededingingsaspecten en is de constructie
getoetst door de directies Mededinging en Consumenten en Wetgeving en
Juridische Zaken van het Ministerie van Economische Zaken. Er is toen
ook contact geweest met de Nederlandse Mededingingsautoriteit.
In 2015 heeft de ACM de tegenhanger van eHerkenning in het burgerdomein, Idensys, beoordeeld en geen beperkingen van de mededinging in
de zin van artikel 6 van de Mededingingswet geconstateerd. Bij deze
beoordeling in 2015 is opnieuw ook informatie verstrekt en gesproken
over het businessmodel van eHerkenning met de ACM. eHerkenning
bestaat inmiddels tien jaar. Tot nu toe is geen sprake van handhavend
optreden. Het kabinet ziet daarom geen noodzaak om alsnog een
beoordeling door de ACM uit te laten uitvoeren
Vraag 17
De leden van het CDA zijn niet gelukkig met de risico’s, kosten, en
uitvoeringsproblemen met eHerkenning. Daarom vragen zij allereerst of
de Staatssecretaris kan bevestigen dat DigiD, na het inscannen van het
identiteitsdocument, betrouwbaarheidsniveau 3 heeft en dus via een app
gebruikt zou kunnen worden?
Antwoord 17
Ja, het is technisch mogelijk om na het inscannen van een identiteitsdocument via een app DigiD op betrouwbaarheidsniveau 3 te brengen.
Vraag 18
Verder vragen zij de Staatssecretaris op welk moment het besluit is
genomen om eHerkenning te verplichten en op welk moment het besluit
is genomen om het oude portaal te sluiten.
Antwoord 18
Op 28 juni 2017 is door zeven overheidsdienstverleners, waaronder de
Belastingdienst, een intentieverklaring ondertekend. Hiermee werd een
eerste stap beoogd richting generieke, overheidsbreed te gebruiken
authenticatiemiddelen op hogere niveaus van betrouwbaarheid.
De Belastingdienst heeft de eigen Belastingdienst authenticatievoorziening (BDAV) nog beperkt in gebruik. Deze voorziening maakt gebruik
van gebruikersnaam en wachtwoord en wordt gezien als onvoldoende
betrouwbaar, afgezet tegen de eisen van de AVG en de eIDAS verodening.
Medio 2018 is besloten functionaliteit van het oude portaal, het
Persoonlijk Domein Ondernemers (PDO) «as-is» en gefaseerd te migreren,
onder andere naar een nieuw zakelijk portaal; MijnBelastingdienst zakelijk
(MBDz). Het PDO is technisch zeer verouderd. Formulieren die vanwege
nieuwe wetgeving moeten worden aangepast brengen de continuïteit van
PDO in gevaar.
Het PDO is nog niet gesloten. Het blijft voorlopig beschikbaar voor oudere
jaren. Ook blijft het beschikbaar voor de omzetbelasting mits formulieren
niet aangepast moeten worden als gevolg van nieuwe wetgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

14

De Belastingdienst wil dat gebruik gemaakt wordt van authenticatiemiddelen die gezien aard van de gegevens en de Europese (eIDAS-)richtlijnen
van voldoende betrouwbaarheidsniveau zijn (substantieel). Op dit
moment biedt daartoe alleen eHerkenning die mogelijkheid.
Vraag 19
De leden van de CDA-fractie hebben drie principiële bewaren bij de
juridische grondslag van de verplichtstelling van eHerkenning.
Allereerst hebben de leden van de CDA-fractie bezwaren tegen het feit dat
het verplichten van eHerkenning niet is voorgelegd aan het parlement. Het
kabinet is immers ook niet bevoegd om eigenstandig te beslissen over
een (kleine) belastingverhoging; die beslissing is voorbehouden aan het
parlement. Voor een belastingplichtige maakt het niet uit of extra
belasting moet worden betaald of dat er verplicht extra kosten gemaakt
moeten worden. Sterker nog: het maken van extra kosten is misschien
nog wel erger, omdat er geen democratisch gelegitimeerde besteding is
van die gelden.
Bovendien is het in de brief genoemde artikel, namelijk 2:15, eerste lid,
Algemene wet bestuursrecht, niet bedoeld om bewindspersonen in staat
te stellen om zonder besluitvorming door het parlement belastingplichtigen te verplichten om gebruik te maken van een betaald identificatiemiddel. Het is logisch dat een inspecteur nadere technische eisen mag
stellen aan het gebruik van elektronisch verkeer door belastingplichtigen.
Voor de uitvoerbaarheid is het immers nodig dat belastingplichtigen het
juiste formulier gebruiken en niet naar believen de aangifte per mail of
met eigen programma’s insturen. De Belastingaangifte kan niet vormvrij
zijn. Juist daarom moet de Belastingdienst zorgvuldig omgaan met de
bevoegdheid om technische eisen te mogen stellen.
De leden van de CDA-fractie verzoeken de Staatssecretaris aan te geven
hoe hij de rol van het parlement ziet, wanneer Nederland als enige land in
de EU de toegang tot de Belastingdienst voor onder andere het doen van
aangifte volledig privatiseert. Heeft het parlement bij zo’n besluit een rol
in de ogen van de regering?
Antwoord 19
De Belastingdienst sluit met het gebruik van eHerkenning aan bij de
ontwikkeling van het overheidsbrede authenticatiestelsel voor bedrijven
en anticipeert op de inwerkingtreding van de Wet digitale overheid, die
voorheen was voorzien op 1 januari 2020. Het parlement heeft via de
behandeling van de Wet digitale overheid een rol bij het bepalen van de
wijze waarop overheidsbreed toegang wordt gegeven tot dienstverlening.
Vertraging van de besluitvorming over de Wet digitale overheid leidt er
niet toe dat in alle gevallen de invoering van veiligere inlogmiddelen kan
worden uitgesteld. Uitvoeringsorganisaties hebben een eigen verantwoordelijkheid om hun gegevens adequaat te beveiligen. Op grond van artikel
5, eerste lid, letter f, van de AVG moeten passende technische beveiligingsmaatregelen worden genomen. In het begrip «passend» ligt
besloten dat de beveiliging in overeenstemming is met de stand van de
techniek en het niveau van beveiliging correspondeert met de mate van
privacygevoeligheid van de persoonsgegevens. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) houdt toezicht op de toepassing van de AVG en is al langere
tijd van mening dat het betrouwbaarheidsniveau van de inlogmiddelen
van de overheid omhoog zou moeten. Dit blijkt onder andere uit de last
onder dwangsom die de AP in 2018 aan het UWV heeft opgelegd. Om die
reden is ook het UWV al vooruitlopend op de Wet digitale overheid
overgestapt op het verplichte gebruik van eHerkenning, niveau 3.
Inmiddels voldoet het UWV aan de eisen volgens de AP. Gezien het
wijzigende dreigingslandschap en steeds betere beveiligingsmogelijkheden heeft de Belastingdienst de eis gesteld dat organisaties voor het
doen van de aangiftes loonheffingen en vennootschapsbelasting via het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

15

ondernemersportaal per 1 januari 2020 een inlogmiddel dienen te
gebruiken dat ingevolge Verordening (EU) nr. 910/2014 (de zogeheten
eIDAS-verordening) voldoet aan het beveiligingsniveau «substantieel» en
bij de Europese Commissie is genotificeerd. Op dit moment is
eHerkenning (niveau 3) het enige inlogmiddel dat hieraan voldoet.
Vraag 20
Ten tweede wijzen de leden van de CDA-fractie erop dat op het moment
dat belastingplichtigen werden geïnformeerd over de verplichting om
gebruik te maken van eHerkenning, het onderliggende besluit namelijk de
Regeling elektronisch berichtenverkeer Belastingdienst, nog niet was
aangepast. Sterker nog die was nog niet aangepast toen op 1 januari de
wijziging inging. Deze leden menen dat het met terugwerkende kracht
wijzigingen van een besluit, waardoor belastingplichtigen benadeeld
worden, zeer onwenselijk is.
Ten derde wijzen de leden van de CDA-fractie erop dat de kenbaarheid van
besluiten van een overheid voor burgers verder gaat dan alleen de
bekendmaking van het nieuwe besluit zelf. Door de openbaarheid van de
parlementaire besluitvorming kan een belastingplichtige niet alleen
kennisnemen van het besluit zelf, waarover de Belastingdienst belastingplichtigen al individueel per brief over geïnformeerd had, maar ook over
de motieven achter een besluit. Bovendien stelt dit belastingplichten en
maatschappelijke of commerciële organisaties in staat om deze
motivering te betwisten en relevante informatie te delen met het kabinet
of parlement. Voor de naleving van een door het kabinet genomen besluit
is deze motivering dus van groot belang.
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris om voor al deze
redenen te bevestigen dat besluiten die financiële gevolgen hebben voor
belastingplichtigen, via een wet of een brief, aan het parlement gemotiveerd dienen te worden voorgelegd en dat dit ook zal gebeuren.
Antwoord 20
Maatregelen die financiële gevolgen hebben voor belastingplichtigen
zullen op een wettelijke basis moeten berusten. Indien in wetgeving een
delegatiegrondslag is geregeld, kan een wettelijke grondslag zonder
tussenkomst van het parlement worden geregeld in uitvoeringsregelgeving. De vormgeving van delegatiebepalingen in wetgeving bepaalt
derhalve welke maatregelen aan het parlement dienen te worden
voorgelegd.
Vraag 21
Tot slot hebben de leden van de CDA-fractie nog een vraag over de
juridische grondslag van het elektronische verkeer zelf. Artikel 2:15, eerste
lid van de Algemene wet bestuursrecht bepaalt dat een bericht elektronisch naar een bestuursorgaan kan worden verzonden. De Algemene wet
inzake rijksbelastingen gaat als lex specialis voor op de Algemene wet
bestuursrecht. In artikel 3a van de Algemene wet inzake rijksbelastingen
(AWR) wordt bepaald dat in afwijking van artikel 2:14 eerste lid, van de
Algemene wet bestuursrecht het berichtenverkeer tussen belastingplichtigen of inhoudingsplichtigen en de inspecteur uitsluitend elektronisch
geschiedt. Artikel 2:14, eerste lid van de Algemene wet bestuursrecht
bepaalt dat een bestuursorgaan een bericht elektronisch kan verzenden.
De leden van de CDA-fractie concluderen hieruit dat artikel 3a van de AWR
wel regelt dat het berichtenverkeer van de Belastingdienst aan de
belastingplichtige verplicht elektronisch plaatsvindt, niet tegenstaande de
uitzonderingen die verder in de wet zijn opgenomen, maar dat in artikel 3a
niet wordt geregeld dat het berichtenverkeer, waaronder ook de belastingaangifte, van de belastingplichtige naar de Belastingdienst elektronisch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

16

moet plaatsvinden. Kan de Staatssecretaris aangeven wat de juridische
grondslag in de wet is om elektronische aangifte te verplichten?
Antwoord 21
Ik wil beginnen met de opmerking dat een wet als lex specialis voorgaat
op een lex generalis voor zover het gaat om onderwerpen die in beide
wetten worden geregeld. De AWR gaat dus niet als geheel voor op de
Awb. Dat blijkt bijvoorbeeld uit artikel 1, derde lid, AWR, waarin is bepaald
welke onderdelen van de Awb buiten toepassing blijven. Artikel 2:15 Awb
wordt daar niet genoemd en behoudt in beginsel dus toepasselijkheid.
Artikel 3a, tweede lid, AWR stipuleert dat bij ministeriële regeling wordt
bepaald op welke wijze het berichtenverkeer plaatsvindt. Dit omvat
berichtenverkeer van de belastingplichtige naar de Belastingdienst. De
betreffende ministeriële regeling is de Regeling EBV. In de Regeling EBV is
bepaald dat bepaalde aangiften uitsluitend elektronisch kunnen worden
ingediend. Dat is dus de juridische grondslag om elektronische aangifte te
verplichten. Dat voor het indienen hiervan gebruik moet worden gemaakt
van eHerkenning, vindt zijn basis in uitoefening van de bevoegdheid van
de inspecteur op de voet van artikel 2:15, eerste lid, tweede zin, Awb om
nadere eisen te stellen. Dat neemt niet weg dat eHerkenning ook moet
worden vermeld in de Regeling EBV, omdat als het gaat om berichten die
uitsluitend elektronisch naar de Belastingdienst kunnen worden
verzonden, zoals bepaalde aangiften, in de Regeling EBV steeds is
vermeld welk authenticatiemiddel (inlogmiddel) moet worden gebruikt.
Vraag 22
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre er gebruik wordt gemaakt
van het beschreven formulier. Deze leden vragen wat er precies wordt
bedoeld met de omschrijving dat het formulier in het bijzonder bedoeld is
voor binnenlandse belastingplichtigen. Betekent dit dat buitenlandse
belastingplichtigen er helemaal geen gebruik van kunnen maken? Of dat
die ruimte er wel is, maar dat dit niet beoogd is?
Antwoord 22
Het op belastingdienst.nl gepubliceerde formulier is beschikbaar voor
binnenlands belastingplichtigen. Inmiddels hebben 27739 rechtspersonen
gebruikt gemaakt van de mogelijkheid hun voorlopige aanslag aan te
vragen/te wijzigen middels een formulier.
Voor buitenlands belastingplichtigen kennen we een apart formulier, dat
via de website te bestellen is.
Vraag 23
De leden van de D66-fractie vragen om een toelichting over de opmerking
op het formulier dat een voorlopige aanslag maximaal drie keer verhoogd
kan worden. De leden van de D66-fractie vragen naar de beoogde termijn
van de beschikbaarheid van deze voorziening, dat wil zeggen de
mogelijkheid om van het beschreven formulier gebruik te maken.
Antwoord 23
Een verzoek om een nadere voorlopige aanslag leidt tot een voorlopige
aanslag met een bijbehorend aanslagnummer. Elk aanslagnummer is
uniek en heeft een bepaald volgnummer. Het aantal posities dat
beschikbaar is hiervoor, is echter beperkt. Om die reden is het slechts
mogelijk om 4 voorlopige aanslagen aan te vragen.
Het formulier is beschikbaar voor het aangiftejaar 2020 en blijft
beschikbaar gedurende de periode waarin het mogelijk is om een
voorlopige aanslag 2020 aan te vragen of te wijzigen. Hiervoor geldt een
9

Stand van 26-6-2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

17

maximale termijn voor 6 jaar en één maand, of indien dit eerder is, het
moment waarop de aangifte vennootschapsbelasting 2020 is ingediend.
Vraag 24
De leden van de D66-fractie vragen wanneer de Tweede Kamer de andere
brieven ontvangt over de gedane toezeggingen over eHerkenning met
betrekking tot de kosten van het doen van aangifte, de vergelijking met
omringende landen en welke alternatieve scenario’s er zijn.
Antwoord 24
De brief is op 12 juni aan de Tweede Kamer verstuurd.
Vraag 25
De leden van de fractie van GroenLinks vragen de Staatssecretaris om een
actuele stand van zaken omtrent de knelpunten die ondernemers ervaren
bij het gebruik van eHerkenning. In hoeverre zijn deze knelpunten
oplosbaar? Is het kabinet bereid om deze knelpunten op te lossen.
Antwoord 25
In de brief aangaande eHerkenning die op 3 maart naar uw Kamer is
verstuurd zijn twee knelpunten genoemd die ondernemers ervaren bij het
gebruik van eHerkenning op, onder andere, de portalen van de Belastingdienst.
1. Rechtspersonen die geen eHerkenning kunnen aanschaffen omdat zij
niet geregistreerd kunnen worden in het handelsregister of omdat zij
zijn uitgeschreven.
2. Kleinere bedrijven ervaren de aanschafkosten van eHerkenning als
hoog wanneer zij dit alleen gebruiken voor het doen van aangifte via
de portalen van de Belastingdienst.
Wat betreft het eerste knelpunt. Aan rechtspersonen die geen eHerkenning kunnen aanschaffen en aangifteplichtig zijn voor LH en Vpb is
gevraagd of zij gebruik kunnen maken van commerciële software of een
fiscaal dienstverlener. De kosten hiervoor worden door de Belastingdienst
vergoed tot een maximum van 450 euro. Daar waar registratie in het
handelsregister van rechtspersonen op langere termijn onmogelijk blijft,
zal de Belastingdienst zorgdragen voor registratie in een passende
administratie zodat een eHerkenningsmiddel kan worden uitgegeven. Een
wijziging van de wet op het handelsregister die op 1 januari 2021 in
werking treedt maakt het mogelijk dat de Hoge Colleges van Staat in het
handelsregister kunnen worden opgenomen.
Rechtspersonen die uit het handelsregister zijn uitgeschreven maar nog
wel Vpb plichtig kunnen een Belastingdienst eHerkenningsmiddel
aanschaffen.
Wat betreft het tweede knelpunt is uw Kamer bij brief van 1 juni geïnformeerd over de aanpak.
Vraag 26
De leden van de SP-fractie waarderen het dat de Staatssecretaris mogelijk
heeft gemaakt dat aangifte alsnog zonder gebruikmaking van eHerkenning
kan plaatsvinden. Zij constateren echter dat de door de Staatssecretaris in
de antwoorden op de vragen van het lid Bruins genoemde wijze om
zonder eHerkenning aangifte te doen niet op de site van de Belastingdienst is te vinden als wordt gezocht op aangifte vennootschapsbelasting
of wordt gekeken bij de diverse inlogschermen voor ondernemers.
Zij vragen de Staatssecretaris er zorg voor te dragen dat deze methode
nadrukkelijk onder de aandacht wordt gebracht via de site van de
Belastingdienst. Voorts vragen deze leden de Staatssecretaris welke
voornemens hij heeft om het vervolg van dit traject beter onder de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

18

aandacht van ondernemers te brengen. Zij verzoeken de Staatssecretaris
de Kamer hierover uitvoering te informeren.
Antwoord 26
Alle informatie over eHerkenning en over de werkwijze in specifieke
situaties is te vinden op de website van de Belastingdienst. Zie:
www.belastingdienst.nl/eherkenning.
Communicatie over eHerkenning vindt verder plaats via de digitale
kanalen van de Belastingdienst (Facebook, twitter, Forum Fiscaal
Dienstverleners etc).
Daarnaast wordt de lijn om betreffende ondernemers gericht (per brief) te
informeren voortgezet.
Vraag 27
De leden van de SP-fractie lezen in de brief van de Staatssecretaris over
de wettelijke basis voor eHerkenning dat de eIDAS-verordening vereist dat
eHerkenning wordt gebruikt om digitaal aangifte te doen. Deze leden
benadrukken hierop de noodzaak van een gratis publiek middel voor
eHerkenning en vragen de Staatssecretaris hoe hij verantwoord dat door
deze verordening kleine ondernemers op kosten worden gejaagd om
überhaupt aangifte te kunnen doen. Deze leden vragen de Staatssecretaris
of dit in de onderhandelingen over de eIDAS verordening is besproken,
welke standpunt de regering hierop heeft ingenomen en in hoeverre dit
overeenkomst met de think small first-gedachte die de Europese
Commissie zegt als uitgangspunt te nemen.
Antwoord 27
De eIDAS-Verordening schrijft niet voor hoe de kosten voor betrouwbare
inlogmiddelen gedekt moeten worden. Dat is een nationale keuze. De
think small first-gedachte heeft daarom geen rol gespeeld in de Nederlandse inbreng.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 687

19