> Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag

De Voorzitter van de Eerste Kamer
der Staten-Generaal
Binnenhof 22
2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22

Postbus 90801
2509 LV Den Haag
Parnassusplein 5
T 070 333 44 44
F 070 333 44 00
www.rijksoverheid.nl

Onze referentie
2015-0000172749

Datum 17 juli 2015
Betreft Besluit DNB ultimate forward rate pensioenfondsen

Op verzoek van de Tweede Kamer informeer ik u over het besluit van DNB om de
ultimate forward rate van pensioenfondsen aan te passen. In de bijlage bij deze
brief vindt u het besluit van DNB.
Pensioenfondsen zijn verplicht om bij de berekening van hun financiële
verplichtingen gebruik te maken van de door de Nederlandsche Bank (DNB)
vastgestelde rentetermijnstructuur, die is afgeleid van de rentes voor
verschillende looptijden in de markt. Omdat voor lange looptijden niet altijd
voldoende marktinformatie beschikbaar is, wordt gebruik gemaakt van de
zogeheten ultimate forward rate (ufr) methode. Kenmerkend voor toepassing van
de ufr-methode op de rekenrente is dat de rente voor de waardering van
pensioenverplichtingen op zeer lange termijn tendeert naar het niveau van de ufr.
Het bepalen van de rente waarmee pensioenfondsen moeten rekenen voor de
vaststelling van de verplichtingen is een bevoegdheid van De Nederlandsche Bank
(DNB).
Met DNB vindt het kabinet het van belang dat de rente waar pensioenfondsen
mee moeten rekenen zo realistisch mogelijk wordt vormgegeven. Het is van groot
belang dat de rente op een objectieve en onafhankelijke manier wordt vastgesteld
zodat het vermogen van de pensioenfondsen evenwichtig over de verschillende
generaties deelnemers wordt verspreid. Op deze manier kan zowel jong als oud
rekenen op een goed pensioen. Daarom ligt deze wettelijke bevoegdheid (artikel
2, lid 2 van het besluit ftk) bij de onafhankelijke toezichthouder. DNB heeft zich
daarbij gebaseerd op het advies van de onafhankelijke Commissie UFR die in 2013
is ingesteld. Dit nadat er vanuit ondermeer de Tweede Kamer zorgen waren over
de vormgeving van de ufr. Zo kan een te hoge of lage ufr leiden tot een te
verkeerd beeld van de financiële positie van pensioenfondsen wat nadelig kan zijn
voor jongeren (bij een te hoge ufr) of ouderen (bij een te lage ufr).
Bij de behandeling van het wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader op
15 december 2014 in de Eerste Kamer1 heb ik op verzoek van de uw Kamer DNB
verzocht om de nieuwe ufr voor pensioenfondsen op een later moment dan 1
januari 2015 in te voeren. Dit omdat de ufr die in Europees verband wordt
vastgesteld voor verzekeraars nog niet bekend was. Voorkomen diende te worden
dat pensioenfondsen mogelijk twee keer in korte tijd met een nieuwe ufr werden
geconfronteerd.

1

Kamerstukken I 2014-2015, 33972 nr.13
Pagina 1 van 3

DNB heeft na het verschijnen van de ufr voor verzekeraars op 28 februari 20152
een stroomlijningsonderzoek gedaan. Daarbij heeft DNB nader onderzoek gedaan
wat de samenhang is tussen de ufr voor verzekeraars die Europees wordt
vastgesteld en de ufr voor pensioenfondsen die door DNB wordt vastgesteld. De
bevindingen hiervan zijn opgenomen in het besluit dat DNB op 14 juli 2015 heeft
uitgebracht3. In dit besluit kondigt DNB een nieuwe ufr voor pensioenfondsen aan
die op 15 juli 2015 is in gegaan. DNB sluit daarbij aan op het eerdere advies van
de Commissie UFR4. DNB geeft als voornaamste reden om niet af te wijken van
het eerdere advies van de Commissie UFR dat “de vormgeving van de definitieve
UFR in het kader van Solvency II, zoals door EIOPA bekendgemaakt op 28
februari 2015, niet afwijkt van de specificaties die bekend waren ten tijde van het
opstellen van de advies van de Commissie UFR”. De inschatting van de ufr voor
verzekeraars op basis waarvan de Commissie UFR haar advies heeft uitgebracht
blijkt dus niet af te wijken van de ufr die uiteindelijk door EIOPA wordt gebruikt.
Daarom volgt DNB het advies van de Commissie UFR.

Datum
17 juli 2015
Onze referentie
2015-0000172749

Het besluit van DNB heeft gevolgen voor de berekening van de financiële
verplichtingen van pensioenfondsen. De effecten op de dekkingsgraad zijn mede
afhankelijk van de specifieke situatie en samenstelling van het fonds alsook de
stand van de marktrentes. DNB geeft aan dat bij de huidige marktrentes de
dekkingsgraad van pensioenfondsen zal dalen. DNB verwacht op basis van de
nieuwe ufr op dit moment geen aanvullende kortingen. Het kan zijn dat enkele
fondsen alsnog een herstelplan moeten indienen. De nieuwe ufr kan mogelijk ook
leiden tot hogere pensioenpremies. De kostendekkende premie voor 2016 zal bij
de huidige marktrentes hoger zijn door de aanpassing van de ufr. De precieze
gevolgen voor de premie verschilt per fonds, bij de premievaststelling in het
najaar zal duidelijk worden of pensioenfondsen daadwerkelijk de feitelijke premie
dienen te verhogen.
De nadelige effecten van een lage rente op pensioenuitkeringen en premies heeft
de volle aandacht van het kabinet. Zo draagt het nieuwe ftk substantieel bij aan
het verminderen van de effecten van lage rentestanden. Een van de doelstellingen
van de herziening van het nieuwe ftk is dat eventuele schokken beter worden
gespreid in de tijd. Zowel de nieuwe herstelsystematiek als de introductie van de
beleidsdekkingsgraad op basis van een 12-maands gemiddelde dragen er aan bij
dat de gevolgen van rentedalingen en dus ook de invoering van de nieuwe ufr
worden gespreid.
Ook werkt het kabinet momenteel aan een wetsvoorstel om op korte termijn
risicodragende uitkeringen bij premieovereenkomsten mogelijk te maken. De
mogelijkheid om na de pensioendatum deels in zakelijke waarden te blijven
beleggen, maakt pensioenuitkeringen op basis van deze pensioenovereenkomsten
minder afhankelijk van de lage, actuele marktrente op de pensioendatum.
Daarnaast werkt het kabinet aan veranderingen die het stelsel klaarmaken voor

2
De definitieve vormgeving van de UFR is onderdeel van de ‘Relevant risk-free interest rate
term structures: https://eiopa.europa.eu/Publications/Press%20Releases/2015-0227%20Risk%20Free%20Rate%20Project.pdf
3
http://www.dnb.nl/binaries/UFR%20-%20Gemotiveerd%20besluit_tcm46-324316.pdf
4
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2013/10/11/adviescommissie-ufr.html, http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2013/10/01/kabinetsreactie-op-het-advies-van-de-commissieultimate-forward-rate-ufr.html

Pagina 2 van 3

de 21e eeuw. Op 29 juni jl. heeft het kabinet daarover een brief5 naar de Kamer
gestuurd.
Datum
17 juli 2015

De Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,

Onze referentie
2015-0000172749

Jetta Klijnsma

5

http://www.rijksoverheid.nl/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2015/07/06/kamerbrief-hoofdlijnen-van-een-toekomstbestendigpensioenstelsel.html
Pagina 3 van 3