Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 200 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2007

Nr. 123

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 10 juni 2008
De vaste commissie voor Defensie1 heeft een aantal vragen (08-DEF-B072) voorgelegd aan de staatssecretaris van Defensie over de brief van
7 april 2008 inzake het project Precision Guided Munitions voor de
PzH2000 (Kamerstuk 31 200 X, nr. 104).
De staatssecretaris van Defensie heeft deze vragen beantwoord bij brief
van 9 juni 2008. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Baalen
De griffier van de commissie,
De Lange

1

Samenstelling:
Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP),
Poppe (SP), Van Baalen (VVD), voorzitter,
Ferrier (CDA), Kortenhorst (CDA), Van Velzen
(SP), Haverkamp (CDA), Blom (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA),
Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Griffith
(VVD), Irrgang (SP), Knops (CDA),
Willemse-van der Ploeg (CDA), Jacobi (PvdA),
Boekestijn (VVD), Brinkman (PVV), Voordewind (CU), Pechtold (D66), Van Gennip (CDA),
Ten Broeke (VVD), Peters (GL) en Thieme
(PvdD).
Plv. leden: Lempens (SP), Van der Vlies (SGP),
Polderman (SP), Van Beek (VVD), Ormel (CDA),
Jonker (CDA), De Wit (SP), De Vries (CDA),
Roefs (PvdA), Wolbert (PvdA), Smeets (PvdA),
Arib (PvdA), Blok (VVD), Roemer (SP), Vacature (CDA), De Nerée tot Babberich (CDA),
Samsom (PvdA), Van der Burg (VVD), Wilders
(PVV), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(CU), Van der Ham (D66), Omtzigt (CDA),
Teeven (VVD), Vendrik (GL) en Ouwehand
(PvdD).

KST119253
0708tkkst31200X-123
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 X, nr. 123

1

1 en 7
In hoeverre is er met het vaststellen van de kwantitatieve behoefte reeds
rekening mee gehouden dat, in geval van missies, er mogelijk relatief
grote hoeveelheden zullen worden verschoten?
Wat is de concrete kwantitatieve behoefte aan Precisiemunitie, onderverdeeld in LGP en CCF?
De geraamde hoeveelheden Laser Guided Projectiles (LGP-granaten) en
Course Correcting Fuses (CCF-buizen) betreffen een periode van drie jaar.
Het geschatte verbruik tijdens missies is in de raming verwerkt. De
concrete aantallen vormen op dit moment commercieel vertrouwelijke
informatie. Deze informatie is opgenomen in de bijgevoegde commercieel
vertrouwelijke brief.1
2
Is er voorzien in additionele opleidings- en oefencapaciteit, gelet op het
karakter van de munitie die deels lasergestuurd is? Is er voorzien in additionele uitrusting voor de Forward Air Controllers die voor de lasergeleide
munitie doelen moeten aanstralen?
In de vervolgfasen van dit project zullen de gevolgen voor opleiding en
training nader worden beschouwd. De behoefte aan additionele
opleidings- en oefencapaciteit wordt als gering geschat aangezien de
toekomstige opleidings- en trainingsactiviteiten vergelijkbaar zijn met de
huidige. Een afzonderlijk project voorziet in de uitrusting van waarnemers
voor lasergeleide munitie.
3 en 8
Hoe wordt voorkomen dat tot het moment van verwerving en ingebruikname van de Course Correcting Fuses (CCF) en Laser Guided Projectiles
(LGP) door het gebruik van de huidige «domme» munitie nevenschade
geleden wordt?
Wat zal de operationele uitwerking zijn van ingebruikname van de
precisiemunitie? Welke gevolgen heeft dit voor de op dit moment lopende
missies?
De munitie is naar verwachting niet beschikbaar voor de lopende missies.
Totdat de munitie beschikbaar is, wordt ongewenste nevenschade zoveel
mogelijk voorkomen met de bestaande procedures. Door een vergroting
van de nauwkeurigheid kan de gewenste uitwerking effectiever en efficiënter worden bereikt en wordt ongewenste nevenschade nog beter
voorkomen.
4, 21 en 23
Welke omstandigheden kunnen het gebruik van een LGP beperken?
Welke omstandigheden kunnen het gebruik van een LGP beperken?
Hoe vallen de verschillende omstandigheden te onderscheiden waarin de
verschillende typen effectief en efficiënt ingezet kunnen worden?
Voor het effectief gebruik van lasergeleide munitie is goed zicht op het
doel van de waarnemer en de ontvanger in de LGP-granaat vereist.
Wanneer klimatologische of andere omstandigheden het zicht beperken,
kan de LGP-granaat niet worden gebruikt. Er kunnen dan granaten voorzien van een CCF-buis worden ingezet.

1
Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alléén
voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

5 en 22
Welke percentage «missers» is acceptabel bij de te verwerven precisiemunitie?
Valt te kwantificeren, en zo niet anderszins te duiden, hoeveel minder
nauwkeurig CCF t.o.v. LGP zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 X, nr. 123

2

Het karakter van deze informatie is operationeel-vertrouwelijk.
6
Heeft de toenemende inzet op grotere afstand te maken met de inzet van
International Security Assistance Force (ISAF) troepen in Afghanistan? Zo
neen, waarmee dan wel? Kunt u aangeven wat de gemiddelde afstand
was waarop vuurmonden werden ingezet in respectievelijk 1990, 1996,
2003, 2006 en 2008 tot april? Zo neen, kunt aangeven op welke vergelijking de constatering dat het inzet op grotere afstand betreft dan wel is
gebaseerd?
In relatief grote operatiegebieden zoals in Afghanistan wordt vuursteun
geboden met zo min mogelijk middelen. Meer dan bij het traditionele
optreden moet daarbij over grotere afstanden vuur kunnen worden uitgebracht. De invoering van de PzH2000 in 2006 heeft het mogelijk gemaakt
met betrekkelijk weinig systemen grote gebieden af te dekken. De maximale schootsafstand van de PzH2000 is 40 kilometer, terwijl de oude vuurmonden M109 en M114 18 tot 24 kilometer konden overbruggen.
9 en 10
Wat wordt gezien als een «gemiddeld» projectrisico? Welke definitie en/of
criteria worden gehanteerd bij het inschatten van dit risico?
Zijn er naast eventuele technische tegenvallers nog andere risico’s voorzien?
Het projectrisico is de beoordeling van het totaalbeeld van onderkende
risico’s in de gradaties laag, gemiddeld of hoog. Bij de risicoanalyse
worden de kans op de verwezenlijking van het risico en de invloed
daarvan op het projectresultaat beoordeeld.
Het project is in deze fase afhankelijk van ontwikkelingen bij de industrie.
Het daarmee gemoeide risico wordt als gemiddeld beoordeeld. Daarnaast
is er nog een zeker risico dat de internationale samenwerking niet van de
grond komt. Het gevolg daarvan zou zijn dat de kosten voor de typeclassificatie en beproevingen niet kunnen worden verdeeld over de
verschillende partners. Zie ook het antwoord op vraag 13.
11 en 25
Welke ervaringen heeft de Koninklijke Luchtmacht bij het gebruik van
precisiemunitie waarvan de techniek overeenkomt met de voor de
PzH2000 aan te schaffen precisiemunitie?
Wordt bij de al toegepaste technieken bij precisiemunitie voor de luchtstrijdkrachten gedoeld op de Enhanced Paveway?
De Nederlandse krijgsmacht heeft goede ervaringen met de operationele
inzet van precisiemunitie met vliegtuigen. Deze inzet blijkt in hoge mate
effectief en efficiënt te zijn. De industrie gebruikt de technische ervaringen
met precisiemunitie van vliegtuigen bij het vervaardigen van precisiemunitie voor artilleriesystemen. Hierbij wordt niet gedoeld op één
bepaald type munitie.
12 en 17
Welke gebeurtenissen en/of ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat
diverse grote landen de urgentie voor de snelle doorontwikkeling van
precisiemunitie hebben onderstreept? Om welke landen gaat het?
Wat wordt bedoeld met «Gezien de markt en de ontwikkelingen bij NAVOpartners»? Op welke ontwikkelingen binnen welke markt wordt hier
gedoeld? Over welke NAVO-partners gaat het?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 X, nr. 123

3

De behoefte aan precisiemunitie houdt verband met de strikte juridische,
humanitaire en operationele kaders bij militaire inzet in crisisbeheersingsoperaties. Het beperken van ongewenste nevenschade is bovendien van
groot belang voor het maatschappelijke draagvlak voor het militaire
optreden in zowel het missiegebied als in het thuisland. Dat geldt voor
alle landen die thans aan crisisbeheersingsoperaties deelnemen.
De behoefte aan PGM-granaten stimuleert de ontwikkeling bij de industrie. In de (voor)studiefase van dit project wordt een uitgebreide marktverkenning gedaan en worden de lopende internationale ontwikkelingen
onderzocht.
13
Wat wordt gezien als een «laag» financieel risico? Welke definitie en/of
criteria worden gehanteerd bij het inschatten van dit risico? Kunt u
concrete bedragen noemen? Zo neen, waarom niet?
Het projectbudget is taakstellend en de verwerving heeft pas plaats
wanneer de munitiesoorten voldoende zijn uitontwikkeld. De munitie
wordt bovendien van de plank gekocht. De uiteindelijke stuksprijs bepaalt
de aantallen aan te schaffen LGP-granaten en CCF-buizen. Financieel
wordt daardoor weinig risico gelopen. Als in de toekomst de behoefte
groter blijkt te zijn dan thans geraamd, wordt een nieuwe behoefte
gesteld.
14 en 27
Met welke landen zal in dit project worden samengewerkt? Met welke
landen kunnen de kosten van typeclassificatie en beproeving worden
gedeeld? Zullen hiervoor bindende Memoranda of Understanding worden
opgesteld en getekend?
Kunt u aangeven met welke landen wordt samengewerkt bij het aankopen
van de beide PGM-typen?
In de volgende fase wordt een marktonderzoek uitgevoerd waarbij ook de
mogelijkheden voor samenwerking worden onderzocht, bij voorkeur met
landen die ook over de PzH2000 beschikken. Momenteel zijn dat Duitsland, Italië en Griekenland. Mogelijk kan worden samengewerkt binnen
het kader van een bestaand MoU. Een nieuw MoU behoort echter ook tot
de mogelijkheden.
15, 16, 20 en 29
Hoe kan worden voorkomen dat bestaande opslagcapaciteit niet hoeft te
worden uitgebreid, wanneer vrijwel tegelijkertijd de bestaande voorraad
oude munitie voorzien zal worden van CCF, en nieuwe LGP verworven
wordt? Hoe zal deze infrastructuur eruit komen te zien?
Hoe verhoudt zich het project Precision Guided Munitions voor de
PzH2000 tot de uitvoering van de motie Eijsink (31 200 X, nr. 38), waarin
wordt opgeroepen opslagcomplexen met verouderde munitie te saneren
en vitale munitiesoorten aan te vullen? Welke rol speelt het Defensie
Munitiebedrijf hierbij?
Wat is naar verwachting de concrete financiële omvang van de vrijval van
het exploitatiebudget voor de te vervangen oudere munitiesoorten?
Is al bekend wat er met de te vervangen munitie gaat gebeuren?
Het Defensie Munitiebedrijf is verantwoordelijk voor de opslag, de distributie en het onderhoud aan de PGM voor de PzH2000. Het coördineert
tevens de inkoop van aanvullingen op de voorraad nadat de nieuwe
munitie is geïntroduceerd. Door de reeds in gang gezette afstoting en
vernietiging van de Dual Purpose Improved Conventional Munition
(DPICM), waarover de Kamer is geïnformeerd op 27 juni 2006 (Kamerstuk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 X, nr. 123

4

21 501-02, nr. 760), en de relatief geringe hoeveelheid aan te schaffen
LGP-granaten, volstaat de bestaande infrastructuur. De overige munitie
voor de PzH2000, te weten de (I)HE-granaten ((Improved) High Explosive),
blijft gehandhaafd. De CCF-buizen zijn voor deze granaten bedoeld. De
geplande uitgaven voor de exploitatie van de DPICM zullen worden
aangewend voor de exploitatielasten van de PGM-granaten.
18 en 24
Wanneer zal de (voor)studiefase zijn afgerond? Wanneer zal duidelijk zijn
in hoeverre de Nederlandse industrie en Nederlandse kennisinstituten
kunnen participeren in het project Precision Guided Munitions voor de
PzH2000? Kan de Kamer over de resultaten van deze studiefase worden
geïnformeerd? Zo neen, waarom niet?
Met welke frequentie en op welke wijze bent u voornemens de Kamer
over de voortgang van het project Precision Guided Munitions (PGM) voor
de PzH2000 te informeren?
De (voor)studiefase zal na een jaar zijn voltooid. Het is de bedoeling het
project gemandateerd uit te voeren en de Kamer zoals gebruikelijk via de
begroting en de verantwoording over de voortgang te informeren.
19
Kunt u een specifieker bedrag voor de projectomvang noemen dan een
schatting tussen 25 en 50 miljoen euro? Zo neen, waarom niet?
Vanwege de positie van Defensie bij de komende onderhandelingen met
de industrie verwijs ik voor de beantwoording van deze vraag naar de
bijgevoegde commercieel vertrouwelijke brief.
25
Welke typen LGP en/of CCF vergelijkbaar met de wensen van Defensie,
zijn op de markt beschikbaar? Welke internationale fabrikanten produceren, cq. ontwikkelen welke soorten PGM die voor de PzH2000 geschikt
zou zijn?
Uit de marktverkenning in het vervolg van dit project zal blijken welke
typen precisiemunitie beschikbaar zijn.
28
Klopt het dat de PGM-munitie voor de PzH 2000 een klein aantal submunities zal bevatten, dat gedeactiveerd wordt indien het vijandelijke gepantserde doel wordt gemist? Kunt u aangeven om hoeveel submunities het
gaat in de thans voorziene PGM en hoe dit zich verhoudt tot de lopende
onderhandelingen voor een internationaal verbod op clustermunitie?
Nee, CCF-buizen of LGP-granaten bevatten geen submunities.
30, 31 en 32
Kunt u aangeven hoe de ervaringen met de PzH2000 in Afghanistan zijn?
Hoeveel PzH2000’s zijn er ingezet in Afghanistan en zijn er momenteel
actief?
Zijn er problemen met de PzH2000 in Afghanistan omdat deze moeilijk
bestand is tegen de grote hoeveelheid zand waarmee ze daar te maken
krijgen?
De Task Force Uruzgan (TFU) heeft goede ervaringen met de PzH2000. Het
wapensysteem is de afgelopen twee jaren in Afghanistan zeer betrouwbaar gebleken en ook de beschikbaarheid was goed. Er zijn in Afghanistan
drie PzH2000-systemen ingezet. Twee daarvan zijn permanent operationeel en het derde is de operationele en logistieke reserve. Net als alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 X, nr. 123

5

andere voertuigen en wapensystemen van de TFU heeft de PzH2000 last
van vervuiling en slijtage door zand en stof. Door extra onderhoud zijn er
geen structurele problemen met het systeem geweest.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 X, nr. 123

6