Jaarbeeld Politieonderwijs
2019

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Inhoudsopgave

Voorwoord

4

Samenvatting

5

1
1.1
1.2

Inleiding
Onderzoek politieonderwijs
Leeswijzer

8
8
10

2

Opleiding tot basis of allround politiemedewerker: de
organisatie
Onderwijs door de PA
Begeleiding in de eenheid
Leerwerkplek
Deelconclusie

11
11
12
14
14

Opleiding tot basis of allround politiemedewerker: de
hoofdprocessen
Instroom
Onderwijs op school
Begeleiding in de praktijk
Opzet en product van de opleidingen
Deelconclusie

15
15
16
18
19
20

4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6

Opleiding tot basis of allround politiemedewerker: de
actoren
Instroom door IDU
Onderwijs op school
Begeleiding in de eenheden
Afstemming
Examinering
Deelconclusie

22
22
23
25
26
27
29

5
5.1
5.2
5.3
5.4

Kwaliteitszorg
Planvorming
Uitvoering
Sturing
Rol ministerie

30
30
31
32
33

2.1
2.2
2.3
2.4
3
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
4

CONCEPT

2

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

5.5
5.6

Ontwikkelingen
Deelconclusie

33
34

6
6.1
6.2
6.3

Conclusies en aanbevelingen
Conclusies
Aanbevelingen
Tot slot

35
35
36
36

7
7.1
7.2
7.2.1
7.2.2
7.3
7.3.1
7.4
7.5

Vakspecialistisch Politie Onderwijs
Jaarbeelden Politieonderwijs 2017 en 2018
Verbeterplan behoeftestelling VPO
Reactie op verbeterplan: Inspectie
Reactie op verbeterplan: Minister
Kwaliteitszorgsysteem, examinering en tevredenheidsmetingen
Reactie minister
Conclusie
Voortgang

37
37
37
38
38
38
39
39
39

I
II

Bijlagen
Afkortingen
Couleur locale

40
41

CONCEPT

3

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Voorwoord

Politiewerk moet vaak onder moeilijke omstandigheden en bijna altijd onder
tijdsdruk gebeuren. Dat vraagt om goed opgeleide politieambtenaren en maakt goed
politieonderwijs tot een onmisbare voorwaarde.
In dit Jaarbeeld kijkt mijn Inspectie naar de kwaliteit van de opleidingen tot basis en
allround politiemedewerker. Zij constateert dat beide opleidingen van voldoende
kwaliteit zijn: agenten kunnen na de opleidingen als beginnend beroepsbeoefenaar
aan de slag. Maar het onderwijs piept en het kraakt. De opleidingen kunnen de
huidige instroom nog net aan. Door omstandigheden moet die instroom echter
verder omhoog. Tegelijkertijd wordt er vanuit de politie gevraagd om actualisatie en
inhoudelijke uitbreiding van het curriculum van de opleidingen
CONCEPT

In dit Jaarbeeld legt mijn Inspectie wederom de relatie met de (sturing op de)
politiepraktijk. Het politieonderwijs en de politieorganisatie zijn nauw met elkaar
verbonden: gaat het met de één niet goed dan ervaart de ander de gevolgen
daarvan.
In het Jaarbeeld Politieonderwijs 2017 heb ik de politie aanbevolen met behulp van
de Politieacademie de politieorganisatie verder te ontwikkelen en deze toekomstbestendig te maken. In het Jaarbeeld 2018 stelde ik vast dat er weinig voortgang
werd geboekt. In het voorliggende Jaarbeeld 2019 constateert de Inspectie dat
partijen diverse acties nemen. En dat is ook nodig: de Politieacademie, de politie en
het ministerie van Justitie en Veiligheid staan de komende jaren voor grote
uitdagingen die alleen in gezamenlijkheid tot een goed einde kunnen worden
gebracht. Duidelijkheid, daadkracht en doorzettingsmacht zijn daarbij de
kernbegrippen.
H.C.D. Korvinus
Inspecteur-generaal Inspectie Justitie en Veiligheid

4

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Samenvatting

Het onderzoek
De Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie) heeft in haar meerjarenprogramma
aangegeven het toezicht de komende jaren te richten op de drie hoofdprocessen
van de politie: opsporing (2018), handhaving (2019) en noodhulp (2020). Per
proces doet zij onderzoek naar de kwaliteit van het onderwijs en van de
taakuitvoering. Beide aspecten hangen nauw samen: goed politieonderwijs leidt op
tot professionele, vakbekwame en weerbare politiefunctionarissen. Daarom beziet
de Inspectie de bevindingen op deze aspecten in onderlinge samenhang.
In 2019 richtte de Inspectie haar toezicht op de handhaving. Handhaving is hierbij
omschreven als middel om de leefbaarheid en veiligheid in de wijk te bevorderen.
De Inspectie heeft voor haar onderzoek naar het politieonderwijs de opleidingen tot
basis politiemedewerker en allround politiemedewerker geselecteerd. Deze
opleidingen zijn essentieel voor de handhaving omdat vrijwel al ‘het blauw op straat’
één van beide opleidingen heeft doorlopen. De Inspectie heeft gekeken naar de
kwaliteit van de opleidingen en de aansluiting hiervan op de praktijk.
CONCEPT

De Inspectie heeft de PA gevraagd aan te tonen dat zij voor beide opleidingen
voldoet aan de kwaliteitseisen, geldend voor het proces van de behoeftestelling, de
uitvoering van het onderwijsprogramma, de examinering en de kwaliteitsborging.
De Inspectie heeft de toegestuurde informatie geanalyseerd. Daarna heeft zij de zes
onderwijslocaties bezocht en per locatie een politie-eenheid. Zij heeft interviews
gevoerd met respondenten op verschillende niveaus en meerdere observaties
verricht. Voor aanvullende informatie heeft zij ook gesproken met sectorhoofden uit
het onderwijs en de eenheden en met de directies van de PA, de politie en het
ministerie van Justitie en Veiligheid.
De onderzoeksperiode liep van februari tot juli 2019. Ontwikkelingen na deze
periode zijn kort beschreven. De Inspectie zal deze volgen en hierover in een
volgend onderzoek rapporteren.
Verder heeft de Inspectie in 2019 de stand van zaken in kaart gebracht van de
opvolging van de aanbevelingen uit het Jaarbeeld politieonderwijs 2018. In dat jaar
onderzocht de Inspectie het onderwijs voor de opsporing, het zogenaamde
Vakspecialistisch Politieonderwijs (VPO).

5

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Conclusies
De Inspectie stelt vast dat de opleidingen tot basis politiemedewerker en allround
politiemedewerker voldoen. Zij leiden de studenten op tot het vastgestelde niveau
van startbekwaamheid: de studenten functioneren na afronding van hun opleiding
als beginnend beroepsbeoefenaar. Verder voorzien de opleidingen zowel in de
gevraagde verhoging van de instroom uit de oorspronkelijke meerjarenplanning als
in de aanvullende behoeftestelling van de politie voor 2020.
Wel ziet de Inspectie een aantal belangrijke knelpunten: de uitval onder studenten,
de ervaren werkdruk op de PA en in de eenheden, de capaciteit voor examinering en
het in beperkte mate operationeel hebben van een instrument om de ervaren
kwaliteit van de opleidingen te meten. De Inspectie stelt vast dat deze knelpunten
elkaar versterken. De PA en politie hebben een beperkt zicht op oorzaken, omvang
en gevolgen van een aantal knelpunten. Op andere knelpunten hebben zij acties
ingezet.
Ook signaleert de Inspectie knelpunten in het kwaliteitszorgsysteem rondom de
opleidingen tot basis politiemedewerker en allround politiemedewerker. De PDCAcirkels van de Politieacademie en de politie zijn niet rond en sluiten onvoldoende op
elkaar aan (plan-do-check-act). Zo zijn taken en verantwoordelijkheden niet altijd
duidelijk en/of eenduidig belegd. Dan is in de praktijk diffuus wie welke actie moet
nemen. Daarnaast bieden de opgestelde plannen onvoldoende houvast. Deze zijn
weinig concreet uitgewerkt en/of houden beperkt rekening met de effecten op de
praktijk (plan-fase). Dit bemoeilijkt de uitvoering van de plannen (do-fase) en de
(bij)sturing hierop door de PA en de politie (check- en act-fase). Het ministerie van
Justitie en Veiligheid zoekt nog hoe het zij haar rol als stelselverantwoordelijke
effectiever vorm kan geven.
CONCEPT

Tot slot constateert de Inspectie dat na de onderzoeksperiode (februari- juli 2019)
een nieuwe werkelijkheid is ontstaan. Met een onvoorzien hogere uitstroom, naast
de al geformuleerde vervangings- en uitbreidingsvraag voor de operationele
capaciteit van de politie, moet de instroom in het basispolitieonderwijs verder
omhoog. Deze verdere verhoging kan niet binnen de huidige opzet van het
basispolitieonderwijs worden opgevangen. De minister van JenV heeft aangegeven
met partijen in gesprek te zijn om de basis- en allroundopleiding te herzien.
Verschillende recente ontwikkelingen bieden hierbij kansen om het onderwijs meer
toekomstbestendig te maken. Naar verwachting starten de nieuwe opleidingen tot
politiemedewerker in 2021.

6

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Aanbevelingen
Gezien de ontwikkelingen rondom de vernieuwing van het basispolitieonderwijs richt
de Inspectie haar aanbevelingen op de nieuwe opleidingen tot basis
politiemedewerker of allround politiemedewerker.
De Inspectie beveelt aan om de door haar gesignaleerde knelpunten in het
huidige basispolitieonderwijs te voorkomen in de opzet van de nieuwe
opleidingen. Meer specifiek beveelt zij aan in de opzet van de nieuwe
opleidingen door te pakken en voortvarend (bij) te sturen op:
Voor de Politieacademie:
- Een duidelijke en eenduidige taakverdeling.
- Een concrete en realistische planvorming.
- De uitvoering van plannen conform planning.
Voor de politie:
- Een actueel zicht op knelpunten in de begeleiding van studenten.
- Een duidelijke en eenduidige taakverdeling.
Voor het ministerie van Justitie en Veiligheid:
- Een goede aansluiting tussen de PDCA-cirkels van de PA en de politie.

Tot slot
In het politieonderwijs is momenteel sprake van een turbulente situatie met diverse
ontwikkelingen. De resultaten en de uiteindelijke effecten daarvan zijn nog niet
zichtbaar en meetbaar. De Inspectie volgt deze ontwikkelingen. In een volgend
onderzoek zal zij hierover en over de opvolging van bovenstaande aanbevelingen
rapporteren.
CONCEPT

7

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

1

Inleiding

De Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie) heeft in haar meerjarenprogramma
2018-2020 aangegeven het toezicht de komende jaren te richten op de drie
hoofdprocessen van de politie: opsporing (2018), handhaving (2019) en noodhulp
(2020). Per proces doet zij onderzoek naar de kwaliteit van het onderwijs en de
taakuitvoering. Beide aspecten hangen nauw samen: goed politieonderwijs leidt op
tot professionele, startbekwame en weerbare politiefunctionarissen. Daarom beziet
de Inspectie de bevindingen op deze aspecten in onderlinge samenhang.
In 2019 heeft de Inspectie haar toezicht gericht op handhaving. Zij heeft
handhaving omschreven als ‘middel om de leefbaarheid en veiligheid in de wijk te
bevorderen’.
CONCEPT

1.1

Onderzoek politieonderwijs

Voor het onderzoek naar het politieonderwijs op het gebied van handhaving heeft de
Inspectie de opleidingen tot basis politiemedewerker en allround politiemedewerker
geselecteerd.1 Beide opleidingen worden verzorgd door de Politieacademie (PA) en
gegeven op de school voor het basispolitieonderwijs (BPO). De Inspectie heeft deze
opleidingen om drie redenen gekozen:




1

De opleidingen zijn essentieel voor de handhaving. Vrijwel al ‘het blauw op
straat’ heeft één van beide opleidingen doorlopen. De opleidingen hebben het
grootste volume en zijn daarmee het belangrijkste visitekaartje richting de
burger.
De Inspectie en de PA signaleren grote risico’s rondom het BPO. Er is een sterk
verhoogde instroom om in de vervangings- en uitbreidingsvraag van de politie
te voorzien. Tegelijkertijd is er sprake van een als hoog ervaren werkdruk. Dit
beperkt de capaciteit voor onderwijsvernieuwing terwijl de politie hier wel om
vraagt.

Het BPO verzorgt de opleidingen Basis Politiemedewerker en Allround Politiemedewerker. De opleidingen
zijn nauw verwant: de basisopleiding betreft een inkorting van de allroundopleiding. De basisopleiding
duurt 28 maanden (7 tertielen) en leidt op tot een medewerker op niveau 3. De allround opleiding duurt
3 jaar (9 tertielen) en leidt op tot een medewerker op niveau 4.

8

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019



De Inspectie heeft sinds 2012 geen onderzoek gedaan naar de uitvoering van
het onderwijs op de zes BPO-locaties2 en wil haar beeld actualiseren.

Conform de principes uit haar toetsingskader houdt de Inspectie proportioneel
toezicht en zet partijen aan tot verbetering.3 Het beleid van de PA, het bestuurlijk
vermogen, de verantwoordingsgegevens en de kwaliteitszorgprocessen gelden
hierbij als uitgangspunt. Daarom heeft de Inspectie de PA gevraagd aan te tonen
dat zij voldoet aan zelf gestelde kwaliteitscriteria op het gebied van:





Behoeftestelling
Uitvoering onderwijsprogramma
Examinering
Kwaliteitsborging

De PA heeft deze informatie deels via de Monitor4 verschaft, deels heeft zij hiertoe
aanvullende documenten aangeleverd. De Inspectie heeft de informatie
geanalyseerd.5 Voor een verdere verdieping van deze analyse heeft zij daarna de
zes BPO-locaties bezocht en per locatie een daaraan gelieerde politie-eenheid. Zij
heeft gesprekken gevoerd met respondenten op verschillende niveaus en meerdere
observaties verricht. De onderzoeksperiode betreft februari 2019 tot juli 2019.
Vervolgens heeft de Inspectie een overall-analyse van de verzamelde informatie
gemaakt. Voor aanvullende informatie verdere verdieping heeft zij gesproken met
sectorhoofden uit het onderwijs en de eenheden, met de directie van de PA, met het
lid van de korpsleiding van de politie met de portefeuille bedrijfsvoering en met
medewerkers van het Directoraat-generaal Politie en Veiligheidsregio’s van het
ministerie van Justitie en Veiligheid.
CONCEPT

In het onderzoek is gekeken naar de kwaliteit van de opleidingen tot basis
politiemedewerker en allround politiemedewerker (verder: basis en allround
politiemedewerker) en naar de aansluiting op de praktijk. Kortom: worden
politiemedewerkers optimaal voorbereid op het functioneren in de praktijk? Dit is
een bredere insteek dan alleen handhaving. Zo komt noodhulp in de opleidingen ook
(uitgebreid) aan bod. Daarom heeft de Inspectie gekozen dit onderwerp voor het
politieonderwijs nu op te nemen in het Jaarbeeld 2019 en in 2020 jaar niet
(nogmaals) te onderzoeken wanneer het thema noodhulp centraal staat in het
toezichtsprogramma van de Inspectie.
Naast het onderzoek naar de opleidingen tot basis en allround politiemedewerker
heeft de Inspectie de opvolging van de aanbevelingen bezien die zij in 2018 deed
over het vakspecialistisch politieonderwijs (VPO). In dit Jaarbeeld Politieonderwijs
2018 beschreef de Inspectie onder meer knelpunten in de informatievoorziening,
beschikbare capaciteit en kwaliteitszorg. Zij heeft de politie en PA gevraagd deze
knelpunten op te pakken en haar te informeren over de voortgang hiervan.

2
3
4

5

Amsterdam, Apeldoorn, Den Haag, Drachten, Eindhoven en Rotterdam.
Het Toezichtkader Politieonderwijs 2017 geeft een beschrijving van de principes.
Monitor Politieopleidingen 2018. De Inspectie heeft een Monitor ingericht. Daarmee genereert zij jaarlijks
informatie voor haar toezicht. Voor een uitgebreide beschrijving: zie Toezichtkader Politieonderwijs.
Het Plan van Aanpak Onderzoek Basis en Allround Politiemedewerker bevat een uitgebreide beschrijving
van de werkwijze.

9

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

1.2

Leeswijzer

Het volgende hoofdstuk gaat in op de organisatie van de opleidingen tot basis en
allround politiemedewerker: betrokken actoren en hun onderlinge taakverdeling.
Hoofdstuk 3 geeft knelpunten en ontwikkelingen binnen de drie hoofdprocessen van
de opleidingen weer: de instroom, de uitvoering van de op- en begeleiding en de
uitstroom. Hoofdstuk 4 beschrijft de verschillende actoren, de ervaren knelpunten
en de acties die daarop zijn genomen. Hoofdstuk 5 behandelt de verschillende fasen
uit het kwaliteitszorgsysteem, gaat specifiek in op de rol van het ministerie van
Justitie en Veiligheid en benoemt recente ontwikkelingen. In hoofdstuk 6 volgt de
overall-conclusie. Het Jaarbeeld Politieonderwijs 2019 wordt afgesloten met een
terugblik naar 2018: in hoeverre zijn de aanbevelingen uit vorig jaarbeeld
opgevolgd?

CONCEPT

10

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

2

Opleiding tot basis of
allround
politiemedewerker: de
organisatie

De opleidingen tot basis of allround politiemedewerker hebben een duaal karakter:
studenten worden deels op school en deels in de eenheid opgeleid en begeleid6.
Deze werkwijze impliceert een gezamenlijke verantwoordelijkheid tussen de
Politieacademie (PA) en de politie. De PA is eindverantwoordelijk voor de kwaliteit
van het onderwijs en de begeleiding. De politie is als werkgever verantwoordelijk
voor de aanstelling van studenten en voor de beschikbaarheid van werkplekken en
van de begeleiding op de werkplek.
In dit hoofdstuk gaat de Inspectie nader in op de onderlinge taakverdeling tussen de
PA en de politie rondom de opleidingen tot basis of allround politiemedewerker. De
Inspectie beschrijft met welke actoren de studenten tijdens hun opleiding te maken
krijgen, hoe de verantwoordelijkheden zijn verdeeld en hoe de aansturing verloopt.
Het hoofdstuk sluit af met een subconclusie.
CONCEPT

2.1

Onderwijs door de PA

De opleidingen tot basis of allround politiemedewerker worden gegeven op één van
de zes locaties voor het basispolitieonderwijs (BPO). Elke BPO-locatie leidt
studenten op voor één of meer omliggende politie-eenheden.
Op de BPO-locaties hebben de studenten vooral te maken met vakinhoudelijke
docenten en met hun regiedocent. De regiedocent is hun eerste aanspreekpunt (op
de BPO-locatie) tijdens de gehele opleiding. Daarnaast zorgt de regiedocent voor de
verbinding met de praktijk en monitort en registreert deze de voortgang van
studenten. Verder zijn er docenten met aanvullende taken op het gebied van
onderwijsontwikkeling en -vernieuwing (C- en D-docenten). Aan het hoofd van elke
BPO-locatie staat de teamchef BPO.7 Deze is verantwoordelijk voor de kwaliteit van
de docenten, voor (de kwaliteit van) de uitvoering van het onderwijs op hun locatie
en zo nodig voor de beslissing om de opleiding voor een student te beëindigen.

6
7

Een student heeft tijdens de opleiding de rang van aspirant.
Vanwege de omvang zijn er op de BPO-locaties Amsterdam en Apeldoorn twee teamchefs BPO.

11

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Boven de teamchefs BPO staan de sectorleiding BPO en de directie van de PA.8 De
sector-leiding stuurt de teamchefs aan en informeert hen en de directie PA over
knelpunten en ontwikkelingen. De directie van de PA is eindverantwoordelijk voor de
kwaliteit van beide opleidingen, zie afbeelding 1.

2.2

Begeleiding in de eenheid

De BPO-locaties bedienen de omliggende politie-eenheden. De studenten lopen daar
hun stage. Na het tweede tertiel wisselen de school- en praktijktertielen af.9
Tijdens hun praktijktertielen worden de studenten begeleid door een praktijk- en
een trajectbegeleider.10 De praktijkbegeleider begeleidt studenten op de werkvloer.
Hij geeft hen opdrachten, beoordeelt deze, bespreekt hun ontwikkeling en legt deze
vast. In sommige eenheden heeft hij een meer coördinerende rol en heeft hij zijn
taken (deels) gedelegeerd aan een werkbegeleider.11 De praktijkbegeleider wordt
hiërarchisch aangestuurd door de teamchef Basisteam (BT). De teamchef BT moet
het werk van de praktijkbegeleider faciliteren maar is ook verantwoordelijk voor de
voortgang in de operatiën.
De trajectbegeleider stuurt de praktijkbegeleider functioneel aan. Hij adviseert de
praktijkbegeleider, bewaakt de voortgang van studenten en zorgt voor een juiste en
veilige leeromgeving. De trajectbegeleider is werkzaam bij het team Operationele
Begeleiding en Training (OBT).12 Daar wordt hij aangestuurd door de coördinator
trajectbegeleiding. Boven de coördinator trajectbegeleiding staat de teamchef OBT.
Deze draagt de werkgeversverantwoordelijkheid over de studenten zolang zij in hun
opleiding zitten.
CONCEPT

De teamchef BT en de teamchef OBT worden aangestuurd door het Hoofd bedrijfsvoering van de eenheid dan wel door de sectorleiding OBT. De sectorleiding OBT valt
weer onder de directeur dienst HRM. Boven de directeur dienst HRM en de Hoofden
Bedrijfsvoering van de eenheden staat de korpsleiding. De korpsleiding is eindverantwoordelijk voor het functioneren van de nationale politie, zie afbeelding 1.13

8
9
10
11

12

13

De sectorleiding BPO bestaat uit twee sectorhoofden. Ook de directie PA bestaat uit twee functionarissen.
De even tertielen op de PA, de oneven in een eenheid. Een tertiel duurt vier maanden.
Landelijke standaarden werkend leren (PA, november 2017).
Deze werkbegeleiders begeleiden studenten in de uitvoering maar voldoen niet aan alle geldende eisen
voor praktijkbegeleiders. Daarom werken zij onder auspiciën van een praktijkbegeleider die wel aan alle
eisen voldoet. De praktijkbegeleider blijft verantwoordelijk voor de begeleiding van de studenten, stuurt
de werkbegeleiders hierop aan en bewaakt de voortgang in de ontwikkeling van de studenten.
OBT is een sector van de PDC-dienst HRM en is gedeconcentreerd ingericht in iedere eenheid
(Inrichtingsplan PDC-HRM-OBT 25-4-2013).
De Inspectie kiest voor een vereenvoudiging van de complexere werkelijkheid, waarbij de student
centraal staat.

12

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

CONCEPT

Afbeelding 1. Organisatie opleiding tot basis of allround politiemedewerker.
De rode lijn geeft de beslissingsbevoegdheid over de student weer.
Gezien het duale karakter van de opleiding verschilt deze per tertiel.

13

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

2.3

Leerwerkplek

De verantwoordelijkheid voor een juiste inzet van en een veilige leeromgeving voor
studenten tijdens de praktijktertielen ligt bij meerdere partijen. Betrokken praktijken trajectbegeleiders in de eenheid moeten hierop toezien en eventueel de
betreffende teamchef/planner van het basisteam aanspreken. Als dit niet tot een
oplossing leidt, kunnen zij dit melden bij de chef OBT of de PA. De studenten
hebben ook een eigen verantwoordelijkheid om zo nodig een melding te doen over
een onveilige leeromgeving. Dit kunnen zij doen bij hun begeleiders in de eenheid of
op de PA. Deze gaan dan in gesprek met de teamchef om tot een oplossing te
komen. In de praktijk komen zelden meldingen binnen van studenten over hun
leerwerkplek.
Er bestaat een instrument ontwikkeld om na te gaan of de leerwerkplekken in de
eenheid geschikt zijn als opleidingsplaats, de leerwerkplekscan (LWS). Deze scan
moet eens per twee jaar uitgevoerd worden. Dit gebeurt door de
trajectbegeleiders.14

2.4

Deelconclusie

Zowel binnen de PA als binnen de eenheden zijn veel actoren betrokken bij en
verantwoordelijk voor de op- en begeleiding van studenten. Daarmee is er sprake
van een complex systeem. Omdat de opleidingen studenten moeten voorbereiden
op hun functioneren in de praktijk is het belangrijk dat op de verschillende niveaus
voldoende afstemming plaatsvindt tussen PA en politie (zie 4.4).
CONCEPT

14

De meest recent uitgevoerde LWS dateert van 2017-2018. Hieruit bleek 55% van de actieve
leerwerkplekken (waar daadwerkelijk studenten worden opgeleid) binnen de gestelde termijn van twee
jaar gescand.

14

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

3

Opleiding tot basis of
allround
politiemedewerker: de
hoofdprocessen
In dit hoofdstuk beschrijft de Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie) de
hoofdprocessen van de opleidingen tot basis of allround politiemedewerker. De
eerste paragraaf behandelt de verhoogde instroom.15 De tweede en derde paragraaf
beschrijven de opleiding en begeleiding op de Politieacademie (PA) respectievelijk in
de eenheden. De vierde paragraaf gaat in op de mate waarin de opleidingen
studenten voorbereiden op het functioneren in de praktijk. Het hoofdstuk sluit af
met een subconclusie.

3.1

Instroom

Het Besluit Beheer Politie (art. 45a) bepaalt dat de korpschef via een kwantitatieve
behoeftestelling aan de PA moet aangeven hoeveel politiemedewerkers
(meer)jaarlijks moeten worden opgeleid. Deze behoeftestelling moet tijdig worden
aangeleverd: uiterlijk op 1 maart voor het begrotingsjaar en de vier daaropvolgende
jaren. De korpschef stelt vervolgens de mensen en middelen, die de PA voor haar
taakuitvoering nodig heeft, om niet beschikbaar.
CONCEPT

Proces van de behoeftestelling
De korpsleiding heeft een meerjarige planning van de instroom in het
basispolitieonderwijs (BPO) vastgesteld. Deze wordt besproken in het Strategisch
Instroomoverleg. Volgens betrokken partijen vervult dit overleg een ‘centrale en
verbindende rol’.16 Om in de vervangings- en uitbreidingsvraag van de politie te
voorzien, groeit de totale instroom van studenten in het BPO van 2200 (in 2017)
naar 2600 (in 2022).17 Aanvullend ontvangt de PA elk jaar een meer concrete
behoeftestelling per eenheid gedifferentieerd naar instroomniveau. Voor 2020 heeft
zij de aanvullende behoeftestelling BPO op 28 februari 2019 ontvangen.
Ontwikkelingen na de onderzoeksperiode
Met de huidige inzichten groeit de instroom in de opleidingen tot basis of allround
politiewerker conform de oorspronkelijke meerjarenplanning. Echter, door een
onvoorzien hogere uitstroom uit de politiepraktijk ligt de operationele sterkte in de
eenheden lager dan vooraf bepaald. Dat vraagt om een verdere verhoging van de

De Inspectie verstaat onder de verhoogde instroom: de instroom uit de oorspronkelijke meerjarenplanning en jaarlijkse behoeftestelling van de politie. Dit betreft dus de instroom zoals bekend vóór 1
maart 2019.
16
Brief PA-behoefte BPO-capaciteit 2020 (d.d. 1 april 2019).
17
Jaarplan Politieacademie 2019.
15

15

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

instroom aan studenten die binnen het BPO moeten worden opgeleid. De PA en de
politie bezien momenteel of en hoe hieraan te voldoen (zie 5.5).

Analyse instroom
De behoeftestelling van de politie is duidelijk voor de PA. De politie heeft deze voor
2020 tijdig aan de PA aangeleverd waardoor zij zich hierop kan voorbereiden.
Nadien blijkt de uitstroom hoger dan de politie had verwacht. Deze onvoorziene
ontwikkeling vraagt om een verdere verhoging van de instroom. Momenteel bezien
de PA en politie hoe hieraan te voldoen.

3.2

Onderwijs op school

Capaciteit aan docenten
Om de verhoogde instroom uit de oorspronkelijke meerjarenplanning te realiseren,
breidt het BPO de docentencapaciteit stapsgewijs uit. Hiertoe zijn regeerakkoord
gelden beschikbaar gesteld.18 Op basis van deze planning stijgt de jaarlijkse
instroom van 2019 tot 2022 met 5% en mag de formatie evenredig groeien.19
De ratio om de extra benodigde capaciteit aan docenten te berekenen, is afgeleid
van de verhouding tussen de docenten en de jaarlijkse instroom waarop de PA
oorspronkelijk was gebouwd. Sindsdien is het onderwijs echter verbreed, zijn de
docentbelastingsuren (DBU) toegenomen en hebben docenten modaliteiten
verworven (o.a. RPU). Momenteel is de PA bezig de rekenformule te vernieuwen en
zijn stappen in het curriculum gezet om het aantal DBU te reduceren.20
CONCEPT

‘Het curriculum, opgezet in een tijd dat de PA het “heel ruim” had, was
heel uitgebreid. Het aantal DBU is nu terugbracht van 4500 naar 3500
uur. Dit is gebeurd door de docenten zelf om te zorgen dat de kwaliteit
van het onderwijs behouden bleef’ (interview sectorleiding BPO)
Een ander knelpunt is dat het tijd kost om goede docenten te werven en dat deze na
hun aanstelling niet direct inzetbaar zijn als docent. Docenten komen namelijk vaak
uit de praktijk. Door de inwerktijd, de verplichting over een pedagogisch
getuigschrift te beschikken én de hbo-eis21 zijn zij meestal pas na een half jaar
inzetbaar.22 Nieuwe docenten mogen daarom een jaar vooraf aan het instroomarrangement worden aangenomen. Zo kunnen in 2019 35 fte worden aangenomen
om de instroom in 2020 te kunnen opvangen.23 Ondanks dat actie wordt
ondernomen voor meer docentencapaciteit, geven alle BPO-locaties aan dat de rek
eruit is. Zij kunnen de instroom aan studenten nu nog aan maar zoeken creatieve
oplossingen om het onderwijs te verzorgen.

18
19
20
21

22
23

Brief minister van JenV aan Tweede Kamer, van 15/6/2018, kenmerk 2281115.
Jaarplan Politieacademie 2019 en Jaarplan PA 2020.
Interview sectorleiding BPO.
Voor diploma-equivalentie met het reguliere mbo-onderwijs heeft de PA gesteld dat de docenten in het
BPO één niveau hoger opgeleid moeten zijn dan de studenten, aan wie zij lesgeven (kwaliteitseisen
politieacademie 2018, voorstel tot implementatie). Deze eis is niet vastgelegd in een AMvB of in het
Landelijk Functiegebouw Nationale Politie. De PA en de politie en verschillen van mening over deze eis.
Jaarplan 2019 Sector BPO.
Brief PA-behoefte BPO-capaciteit 2020 (d.d. 1 april 2019).

16

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

‘Ik mag geen vacatures openstellen maar ik moet wel zorgen dat het
onderwijs wordt uitgevoerd. Om daaraan te voldoen heb ik “illegaal”
tien externe docenten ingehuurd’ (interview teamchef BPO)
Onderwijsfaciliteiten
Het geven van onderwijs vraagt ook om voldoende ruimte en de juiste middelen.
Zowel uit het dossieronderzoek als de gevoerde gesprekken bleek dat de huisvesting
op de zes BPO-onderwijslocaties in 2019 nog net wel of net niet meer toereikend is
om de instroom aan studenten op te vangen. 24 Dan gaat het bijvoorbeeld om
leslokalen, oefen- en studieruimten voor de studenten en werkruimten voor de
docenten. De mogelijkheden voor (interne) uitbreiding zijn beperkt. Daarom zoeken
de locaties naar externe alternatieven.
‘Bij Van der Valk hebben ze ook leslokalen. Het is niet anders. Het is
gewoon klaar. En ik stuur de rekening door. De studenten moeten nu af
en toe op de gang zitten of in de kantine buiten de eetpauzes. En dan
zijn er al maatregelen genomen zoals ’s avonds les of examens’
(interview teamchef BPO)
In het najaar 2019 is in Leusden een zevende BPO-locatie geopend om de
verhoogde instroom te kunnen opvangen.25 Vanwege haar ligging vormt deze locatie
vooral een oplossing voor de drukkere, meer randstedelijke BPO-locaties.26
Studenten uit het noorden of zuiden worden vanwege hun reistijd eerder op de
locatie in Drachten of Eindhoven geplaatst.
CONCEPT

De locatie in Leusden is in eerste instantie bemenst met docenten vanuit andere
BPO-locaties. Docenten hebben zich hiervoor vrijwillig aangemeld. Naar rato van het
aantal docenten per locatie dat de overstap naar Leusden maakt, gaat een
evenredig volume aan klassen/studenten over. Daarmee lijkt Leusden vooral een
oplossing voor het gebrek aan faciliteiten. Qua docentencapaciteit is sprake van
zogenaamde ‘communicerende vaten’. Om de resterende knelpunten te bezien,
maakt de PA momenteel een inventarisatie van de beschikbare capaciteit.
‘In het kader van capaciteitsmanagement zijn we bezig het “aantal
beschikbare handjes en de vierkante meters” in kaart te brengen’
(interview sectorleiding BPO)
Analyse onderwijs op school
De PA geeft aan de verhoogde instroom uit de oorspronkelijke meerjarenplanning
nog net aan te kunnen. Zij neemt acties om zowel de docentencapaciteit als de
onderwijsfaciliteiten te vergroten.

24
25

26

Brief PA-behoefte BPO-capaciteit 2020 (d.d. 1 april 2019).
Dit betreft een tijdelijke locatie. Begin 2020 stromen hier de eerste studenten in. In 2020 zal meer
duidelijkheid komen over een structurele zevende locatie (Jaarplan PA 2020).
Onder “drukkere” wordt verstaan dat de locaties en eenheden een relatief hoge instroom en grote
vervangingsvraag kennen.

17

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

3.3

Begeleiding in de praktijk

Praktijkbegeleiders
Uit documenten27 en gesprekken28 blijkt de capaciteit van praktijkbegeleiders onder
druk te staan. De capaciteit verschilt per eenheid maar ook tussen de teams in een
eenheid. De norm is één praktijkbegeleider op vijf studenten maar in veel eenheden
en teams wordt deze norm niet gehaald. Binnen OBT is het gesprek gaande of deze
norm moet worden verhoogd. Een ander knelpunt voor de begeleiding van
studenten zit in de mate waarin praktijkbegeleiders zijn vrijgesteld voor de
begeleiding van studenten. In sommige eenheden/teams zijn de praktijkbegeleiders
hiervoor volledig vrijgesteld. Praktijkbegeleiders uit andere eenheden/teams geven
aan dat zij deze taak naast hun reguliere taken moeten doen waardoor zij
onvoldoende tijd voor de begeleiding van studenten hebben.
‘Het is een neventaak. Studenten, die noodhulp moeten doen, kunnen
mee in de dienst. Dan kunnen we hen 1-op-1-begeleiding geven. Maar
studenten, die schriftelijk werk moeten maken, zoals een pv, dan is de
begeleiding lastiger. Dat nakijkwerk moet tussendoor. Dat moet “niet
kunnen”. Zeker niet omdat het gaat om de opleiding van eigen
personeel gaat’ (interview praktijkbegeleider)

In twee eenheden wordt momenteel een pilot met een andere werkwijze uitgevoerd,
de centrale leerwerkplek.29 Hierbij worden studenten vanuit verschillende teams
binnen dezelfde eenheid in de praktijkperiodes tot het met het vijfde tertiel van de
opleiding centraal begeleid. De begeleiding gebeurt door praktijkbegeleiders die
daarvoor volledig zijn vrijgesteld. Dit heeft voor- en nadelen. Als nadelen worden
onder andere een mindere binding met een eigen basisteam genoemd en dat veel
laagdrempelig werk op deze basisteams blijft liggen. Het voordeel is dat er minder
praktijkbegeleiders nodig zijn, die bovendien meer kennis hebben van het onderwijs
en beter kunnen sturen op de inzet van studenten.
CONCEPT

27
28
29

Landelijke standaarden werkend leren (PA, november 2017).
Interview sectorleiding OBT en zes groepsinterviews met praktijkbegeleiders van verschillende eenheden.
Haaglanden en Rotterdam.

18

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Trajectbegeleider
In zowel documenten30 als gesprekken31 wordt aangegeven dat er voldoende
trajectbegeleiders voor het BPO zijn. Uitbreiding van de capaciteit is vroegtijdig
gerealiseerd op basis van eerdergenoemde regeerakkoordgelden. De benodigde
capaciteit per eenheid is berekend op basis van de volgende ratio: het aantal
studenten gedeeld door 30.32 Hoewel de ‘span of control’ in de praktijk vaak hoger
ligt, gaat het volgens de respondenten ‘allemaal wel lukken’. Landelijk wordt flexibel
met de capaciteit en inzet van trajectbegeleiders omgegaan.
‘Als in een eenheid een vacature ontstaat maar niet nodig is en in een
andere eenheid wel, wordt deze daar opgevuld. Als de instroom daalt,
wordt dit weer vereffend. Ook wordt flexibel omgegaan met de inzet
van de trajectbegeleiders. Zo vervullen de trajectbegeleiders in Noord
Nederland veel landelijke taken’ (interview sectorleiding OBT)

Analyse begeleiding in de praktijk
Uitgaande van de verhoogde instroom uit de oorspronkelijke meerjarenplanning zijn
er voldoende trajectbegeleiders. Wel ziet de Inspectie knelpunten rondom de
praktijkbegeleiders. Deels is er een tekort in het aantal praktijkbegeleiders, deels
hebben zij onvoldoende tijd om hun begeleidingstaken uit te voeren. Momenteel
bezien de PA en de politie of de geldende norm voor praktijkbegeleiding juist is.

CONCEPT

3.4

Opzet en product van de opleidingen

Opzet van de opleidingen
De opleidingen tot basis of allround politiemedewerker zijn gebaseerd op de
beroepsprofielen die in 2010 zijn vastgesteld. De profielen zijn vertaald naar
kwalificatiedossiers. Deze worden door de minister van Justitie en Veiligheid,
vastgesteld, na een positief advies van de Politieonderwijsraad (POR).33 Op basis
van de kwalificatiedossiers wordt het onderwijs vervolgens vormgegeven in
opleidingsdossiers.
In 2012 zijn beide opleidingen doorontwikkeld. Dit naar aanleiding van meerdere
visies, rapporten en evaluaties.34 Bij de doorontwikkeling zijn de daarvoor geldende
protocollen en procedures gevolgd.35 Dat betekent dat zowel het cluster curriculumontwikkeling36 in een coördinerende rol als de opleidingscommissie37 in een
adviserende rol betrokken zijn.
Sinds 2012 zijn beide opleidingen op inhoud geactualiseerd en ook bijgesteld naar
aanleiding van wijzigingen in wet- en regelgeving. Alle respondenten geven aan dat
de opleidingen inhoudelijk zijn uitgebreid. Dit komt door de invoering van nieuwe

30
31
32

Landelijke standaarden werkend leren (PA, november 2017).
Interview sectorleiding OBT en zes groepsinterviews met trajectbegeleiders van verschillende eenheden.
Interviews teamchef OBT en interview sectorleiding OBT.

19

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

wetten en doordat meer aandacht wordt besteed aan bijvoorbeeld burgerschap,
sport en weerbaarheid.38 Studenten leren over meer onderwerpen maar de keerzijde
is dat op alle onderwerpen minder de diepte kan worden ingegaan.
Daarnaast wordt in beide opleidingen geëxperimenteerd met nieuwe, modernere
vormen van onderwijs.39 Daadwerkelijke vernieuwing van het onderwijs heeft niet
plaatsgevonden.
In mei 2019 heeft de politie de nieuwe beroepsprofielen vastgesteld. Omdat deze
profielen aan de kern van het onderwijs raken, is het noodzakelijk eerst nieuwe
kwalificatiedossiers op te stellen en die vervolgens te vertalen naar nieuwe
opleidingsdossiers. Dat geeft de mogelijkheid de opleidingen meer
toekomstbestendig te maken.
Product van de opleidingen
De opleidingen tot basis of allround politiemedewerker moeten studenten opleiden
tot een startbekwame politiemedewerker.40 Dat betekent dat zij na afronding van
hun opleiding als beginnend beroepsbeoefenaar functioneren. Door meer ervaring in
de praktijk op te doen, zullen zij zich uiteindelijk ontwikkelen tot een vakbekwame
medewerker.
Veelal bestaat in de praktijk het beeld dat de studenten na hun opleiding direct als
vakbekwaam kunnen functioneren. Dit beeld is volgens de directie van de PA niet
juist maar laat zich lastig bestrijden.41 Voor dit onderzoek heeft de Inspectie in elk
gesprek aan de respondenten gevraagd of de studenten na afronding van hun
opleiding tot basis of allround politiemedewerker startbekwaam zijn. Alle
respondenten hebben deze vraag bevestigend beantwoord.
CONCEPT

Analyse opzet en product opleidingen
Door het volgen van de geldende procedures bestaat een breed draagvlak voor de
huidige opzet en inhoud van de opleidingen tot basis of allround politiemedewerker.
De opleidingen leiden studenten op tot het vastgestelde niveau van
startbekwaamheid. Toch hebben collega’s in de eenheden soms andere
verwachtingen, namelijk dat studenten na hun opleiding direct vakbekwaam zijn.

3.5

Deelconclusie

De Inspectie stelt vast dat de huidige opleidingen tot basis of allround
politiemedewerker studenten opleiden tot het vooraf vastgestelde niveau van een
startbekwame politiemedewerker. Daarnaast concludeert de Inspectie dat de
opleidingen tot basis en allround politiemedewerker de verhoogde instroom uit de
33

34
35
36
37
38

39

40
41

De POR bevat een brede vertegenwoordiging van o.a. de politie, het ministerie van JenV,
politievakbonden, het openbaar ministerie en het regulier onderwijs.
Zie opleidingsdossier allround politiemedewerker versie d.d. 20180906.
Proces Ontwikkeling en actualisatie (PA, ongedateerd).
Voorheen ACOO: afdeling curriculumontwikkeling en onderhoud.
De opleidingscommissie bestaat uit vertegenwoordigers van de PA, de politiepraktijk en (oud-)studenten.
Als voorbeelden 2015: radicalisering/terrorisme. 2017: procesgang raadsman. 2018: slachtofferzorg,
2019: gezichtsbedekking. Document actualisatie Allround politiemedewerker, periode maart 2014 tot
oktober 2019.
Soms worden er andere benamingen gebruikt zoals programma, project of experiment. Zie Bijlage II,
punt 4 voor een overzicht van de pilots per BPO-locatie.
Zie opleidingsdossier allround politiemedewerker, versie d.d. 20180906.
Interview directie PA.

20

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

oorspronkelijke meerjarenplanning nog net aankunnen maar de rek is eruit. Verder
concludeert de Inspectie dat sprake is van een nieuwe werkelijkheid: door een
onvoorzien hogere uitstroom uit de politiepraktijk is een verdere verhoging van de
instroom in het BPO nodig. Momenteel bezien de PA en politie of en hoe voldaan kan
worden aan deze verdere verhoging.

CONCEPT

21

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

4

Opleiding tot basis of
allround
politiemedewerker: de
actoren
In dit hoofdstuk gaat de Inspectie in op de verschillende actoren, de knelpunten die
zij ervaren en de acties die zij daarop nemen. Deze worden op hoofdlijnen
beschreven. Het hoofdstuk sluit af met een subconclusie.42
4.1

Instroom door IDU

Voordat studenten instromen in de opleidingen tot basis of allround
politiemedewerker, doorlopen zij een uitgebreid selectieproces. Dit proces wordt
uitgevoerd door de afdeling Instroom Doorstroom Uitstroom (IDU). IDU is een
onderdeel van de dienst HRM van de politie. Zodra de studenten het selectieproces
met positief resultaat hebben afgerond, ontvangen zij een aanstelling bij de politie
en stromen zij de opleidingen in.
CONCEPT

De verhoogde instroom uit de oorspronkelijke meerjarenplanning betekent een
grotere taakstelling voor IDU. Uit documenten en gesprekken blijkt dat IDU deze
taakstelling haalt.43 Voor een objectief en zorgvuldig selectieproces hanteert zij de
geldende aanstellingseisen. Deze zijn gebaseerd op de beroepsprofielen uit 2010
(zie 3.4). IDU geeft aan dat deze eisen niet meer goed aansluiten op het huidige
politieonderwijs en de ontwikkelingen naar modern(er) onderwijs. Toch moeten alle
studenten aan al deze eisen voldoen. Dat leidt bij IDU tot de vraag of met (deze
strikte toepassing van) de aanstellingseisen de juiste studenten geselecteerd
worden.
‘Op dit moment ontbreekt de flexibiliteit in de toepassing van de eisen.
Een voorbeeld is dat laboranten getest moeten worden op stabiliteit
terwijl zij dat voor de uitoefening van hun functie niet nodig hebben’
(interview IDU)

42

43

De Inspectie verstaat onder de verhoogde instroom: de instroom uit de oorspronkelijke
meerjarenplanning en jaarlijkse behoeftestelling van de politie. Dit betreft dus de instroom zoals bekend
voor 1 maart 2019.
IDU geeft aan dat er factoren zijn die dit bemoeilijken, zoals haar (beperkte) capaciteit en de heersende
krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast geldt als aanvullende eis voor de taakstelling dat 25% van de
instromers een niet-westerse achtergrond moet hebben. Om aan haar taakstelling te blijven voldoen, is
IDU bezig met een transformatieproces.

22

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Analyse knelpunten instroom
IDU levert de aantallen, zoals vastgelegd in de oorspronkelijke meerjarenplanning.
Desondanks signaleert de Inspectie knelpunten binnen het instroomproces. Zo lijken
de aanstellingseisen niet goed meer aan te sluiten op het huidige politieonderwijs en
de politiepraktijk. Daardoor is meer inzet nodig van docenten en begeleiders om
uitval van studenten tijdens de opleiding te voorkomen.

4.2

Onderwijs op school

Planning
Zodra de studenten het selectieproces hebben afgerond, volgen zij de eerste twee
tertielen van hun opleiding op school. Na deze periode worden de school- en
praktijktertielen afgewisseld. Hoewel studenten de opleidingen in het geheel als
positief beoordelen, zien zij ook knelpunten.44 Zij vinden dat de lessen op school
inefficiënt worden gepland. Regelmatig vallen lessen uit of worden deze kort van
tevoren verplaatst. Vooral het achtste tertiel kent relatief weinig contacturen. Dan
verwacht de Politieacademie (PA) meer zelfstandigheid van de studenten. Ook heeft
zij een aantal onderwijselementen uit dit tertiel gehaald.
Het BPO wordt gepland door planners uit het Team Onderwijs Ondersteuning
(TOO).45 Zij doen dit op locatie en stemmen de planning af met de docenten en de
teamchef(s) van betreffende BPO-locatie. Uit bestudering van het Teamplan TOO
blijken knelpunten in de capaciteit en competenties van de planners.46 De PA neemt
hierop acties, zoals de ontwikkeling van een planningssytematiek. De verbeteracties
kunnen niet alle knelpunten in de planning wegnemen. De oorzaak daarvan ligt in
de opzet van het onderwijs, de vorm en de volgordelijkheid van lessen, in
combinatie met de beperkte onderwijsfaciliteiten.
CONCEPT

Werkdruk
Zowel docenten als teamchefs BPO benoemen de hoge werkdruk in de opleidingen
tot basis of allround politiemedewerker. Docenten zeggen niet voldoende tijd te
hebben voor de verschillende taken: vormgeven aan het onderwijs, studenten
begeleiden, afstemmen met collega’s over het onderwijs en op vakinhoudelijk
gebied én af te stemmen met de begeleiders uit de eenheid. Uit de
Medewerkersmonitor 2018 (Memo) bleek de werkdruk een overkoepelend knelpunt
voor alle BPO-locaties. De locaties hebben daarop elk een plan van aanpak
geschreven om de knelpunten uit de Memo voor de eigen locatie op te pakken.
De PA stelt zich in het Jaarplan 2019 tot doel dat 100% van de docenten aan de
didactische eisen voldoet en dat 60% van de docenten beschikt over het juiste
opleidingsniveau.47 Door de ervaren werkdruk hebben docenten weinig tijd voor
professionalisering. Dat maakt dat veel docenten (nog) niet aan de geldende
deskundigheidseisen voldoen.48 Volgens de teamplannen van de BPO-locaties
44
45
46
47
48

In de JOB-monitor 2018 beoordelen studenten de opleiding en BPO-locatie met een ruime zeven.
De planners worden hiërarchisch aangestuurd door teamchef TOO maar functioneel door teamchef BPO.
Teamplan Onderwijs Ondersteuning BPO (april 2019).
Jaarplan Politieacademie 2019.
Voor diploma-equivalentie met het reguliere mbo-onderwijs heeft de PA gesteld dat de docenten in het
BPO één niveau hoger opgeleid moeten zijn dan de studenten, aan wie zij lesgeven (kwaliteitseisen
politieacademie 2018, voorstel tot implementatie). Deze eis is niet vastgelegd in een AMvB of het
Landelijk Functiegebouw Nationale Politie. De politie en PA verschillen van mening over deze eis.

23

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

voldoet minder dan twee derde van de docenten aan de eisen.49 De BPO-locaties
hebben in een professionaliseringsplan uitgewerkt hoe dit de komende jaren op te
pakken.50
De werkdruk betekent volgens docenten ook dat afwezigheid en uitval van docenten
niet goed kan worden opgevangen. Dit terwijl het ziekteverzuim op vier van de zes
BPO-locaties aan de hoge kant is, variërend van 7,2% tot 10,7%.51 Soms worden de
lessen van een zieke docent verschoven tot deze weer beter is. In geval van
vakantie blijft het werk vaak liggen. Dit zorgt voor een nog hogere werkdruk. In het
Jaarplan 2019 stelt de PA zich tot doel het ziekteverzuim terug te dringen.52

‘Beide docenten Engels waren gelijktijdig wat langer ziek. Dat wordt
dan opgelost door het vak Engels kort stop te zetten. Uiteindelijk was
er een freelance docent Engels die op een andere BPO-locatie werkte
en nog wat tijd had. Dus het is niet zozeer lesuitval, het is meer
lesverschuiving’ (interview teamchef BPO)

Lerend vermogen
Onderwijsvernieuwing is noodzakelijk om bij te blijven bij ontwikkelingen in het
onderwijs, de politiepraktijk en de maatschappij. De teamchefs BPO geven in
gesprekken aan ruimte te ervaren om het onderwijs binnen de landelijke kaders zelf
vorm te geven.53 Op alle BPO-locaties lopen hiertoe pilots.54
CONCEPT

In de gesprekken met en bij de terugkoppeling van de eerste
onderzoeksbevindingen door de Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie) aan de
teamchefs BPO geven zij aan dat de opzet, uitvoering en resultaten van de pilots
weinig worden gedeeld tussen de BPO-locaties. Op verschillende locaties lopen
vergelijkbare pilots. De teamchefs erkennen de meerwaarde van informatieuitwisseling maar stellen dat de werkdruk en waan van de dag dit bemoeilijken. Wel
geven zij in de terugkoppeling aan de informatie-uitwisseling per direct als vast
agendapunt in hun overleg op te nemen.
Analyse knelpunten school
De BPO-locaties ervaren een hoge werkdruk en geven aan daardoor onvoldoende
tijd te hebben voor de professionalisering van medewerkers en de uitwisseling van
kennis en ervaring. Daar komt bij dat de directie van de PA de kwaliteitseisen aan
docenten heeft aangescherpt. Deze aanscherping in combinatie met de werkdruk
kan risico’s met zich meebrengen. Daarom hebben de BPO-locaties acties ingezet.
Zo hebben de BPO-locaties professionaliseringsplannen voor de docenten opgesteld.
Ook hebben de teamchefs BPO kennisuitwisseling als vast agendapunt toegevoegd
aan hun periodieke overleggen.

49
50
51

52
53

54

Teamplannen BPO-locaties 2019.
Professionaliseringsplannen BPO-locaties 2019.
Monitor Politieopleidingen 2018. Met de Monitor genereert de Inspectie jaarlijks informatie voor haar
toezicht. Voor een uitgebreide beschrijving: zie Toezichtkader Politieonderwijs.
Jaarplan Politieacademie 2019.
Landelijk zijn er onder meer onderwijsinhoudelijke kaders, kaders voor de te volgen werkwijze en
examinering en speerpunten uit de strategische agenda voor onderwijsverbetering.
Soms worden er andere benamingen gebruikt zoals programma, project of experiment. Zie Bijlage II,
punt 4 voor een overzicht van de pilots per BPO-locatie.

24

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

4.3

Begeleiding in de eenheden

Werkdruk
Ook de politie-eenheden ervaren een hoge werkdruk. Door krapte in de bezetting
bestaat een grote druk op de operatiën. Dit heeft tot gevolg dat er minder tijd en
aandacht is voor de (opleiding van) studenten. De focus ligt op het vullen van
openstaande diensten. De teamchef van het basisteam zet daartoe al het personeel
in, zo nodig ook de praktijkbegeleiders.

‘Nakijkwerk moeten we tussendoor doen. Vroeger was de functie van
praktijkbegeleider een vak, nu is het een roeping’ (interview
praktijkbegeleider)
Door de werkdruk in de eenheden worden studenten soms ingezet voor taken waar
zij gezien de fase van hun opleiding nog niet aan toe zijn. Zij beschikken dan nog
niet over de juiste kennis en vaardigheden. Bij het creëren van een veilige
leeromgeving speelt inhoudelijke kennis over de opleidingen van studenten binnen
het basisteam een rol. Weet de teamchef wat studenten in welke fase van de
opleiding al wel of nog niet kunnen?
Professionalisering
Om de kwaliteit van de begeleiding in de eenheid te borgen, stelt de PA eisen aan
de deskundigheid van de praktijk- en trajectbegeleiders. Sinds 2018 heeft zij deze
eisen aangescherpt. Voor de praktijkbegeleiders gelden eisen op het gebied van
opleidingsniveau, didactische vaardigheden en vakinhoudelijke kennis. Uit de laatste
inventarisatie blijkt dat circa een derde (29%) van de praktijkbegeleiders aan alle
aangescherpte eisen voldoet.55 De PA stelt dat er door de beperkte capaciteit aan
praktijkbegeleiders (zie 3.3) en de werkdruk in de eenheden weinig tijd voor hen
overblijft om een verdere professionaliseringsslag te maken.56
CONCEPT

Sinds 2018 zijn ook de deskundigheidseisen voor trajectbegeleiders aangescherpt.
De PA heeft eisen geformuleerd voor hun opleidingsniveau en didactische
vaardigheden. Uit de laatste inventarisatie blijken alle trajectbegeleiders over het
gewenste opleidingsniveau te beschikken. De helft van hen (54%) voldoet
daarnaast aan de gewenste didactische vaardigheden.
Analyse knelpunten praktijk
Door de ervaren werkdruk hebben de eenheden minder tijd voor de begeleiding van
studenten. Ook hebben zij weinig tijd voor de professionalisering van begeleiders.
De directie van de PA heeft de eisen voor de begeleiding in de praktijk
aangescherpt. Deze aanscherping in combinatie met de werkdruk betekent een
risico zowel voor de kwaliteit van de begeleiding als voor een veilige leeromgeving
van de studenten. Wel zijn hierop acties ingezet, zoals een plan van aanpak voor
professionalisering.

55
56

Plan van aanpak realisatie kwaliteitseisen werkend leren (november 2018).
Interviews teamchef BPO.

25

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

4.4

Afstemming

Spanning theorie/praktijk
Gezien het duale karakter van de opleidingen tot basis of allround
politiemedewerker is het belangrijk dat afstemming plaatsvindt tussen de PA en de
eenheden over het programma dat de studenten volgen. De studenten moeten
immers de kennis en vaardigheden die ze op school hebben geleerd in de praktijk
kunnen oefenen.
Uit de gevoerde gesprekken blijkt dat spanning bestaat tussen de theorie en de
praktijk. De traject- en praktijkbegeleiders geven bijvoorbeeld aan dat de PA de
studenten een andere werkwijze leert voor het opstellen van het proces-verbaal
(pv) dan in de praktijk gehanteerd wordt. De PA leert studenten om de pv’s
uitgebreid op te stellen zodat deze ook alle informatie bevatten voor een eventueel
vervolgtraject. Zodra de studenten vakbekwaam zijn, kunnen zij dan een bewuste
keuze maken welke informatie wel of niet op te nemen. De praktijkbegeleiders
geven aan geen tijd te hebben voor het opstellen van uitgebreide pv’s. Door de
werkdruk leggen zij de nadruk op het beknopt houden van de informatie in de pv’s.
De spanning tussen theorie en praktijk komt onder meer door het verschil in
basishouding tussen de PA en de politie.57 De PA heeft een meer (zelf)reflecterende
basishouding, gericht op het continu leren en ontwikkelen terwijl de basishouding
van de politie meer actiegericht is. Dit verschil in basishouding heeft lange tijd
gezorgd voor onbegrip en spanning op de onderlinge relatie.
Met de druk van de (verdere) verhoogde instroom is bij zowel de PA als de politie
een gevoel van urgentie ontstaan om knelpunten op te pakken. Daardoor is de
relatie tussen de PA en de politie ook verbeterd. Er bestaat meer begrip voor elkaar
en er wordt meer in gezamenlijkheid naar oplossingen gezocht.
CONCEPT

Maatwerk
Studenten en begeleiders in de eenheden stellen dat de opleidingen met een
efficiëntere planning kunnen worden ingekort. Volgens de PA is dit niet mogelijk.
Naast de beperkingen in ruimte en personeel (zie 3.2) speelt de kwaliteit van het
onderwijs hierbij een rol. De PA geeft aan dat er werkwijzen en leerlijnen gevolgd
moeten worden voordat sprake is van goed onderwijs. Zij stelt dat het inkorten van
de huidige opleidingen gevolgen heeft voor de kwaliteit.
‘Er bestaan beelden over de inhoud van de opleiding, dat deze korter en
sneller kan, dat meer wordt geleerd dan nodig. Slimmere studenten
hebben inderdaad meer vrije tijd en kunnen er sneller door heen. Maar
de PA richt zich op de gemiddelde student’ (interview directie PA)
Wel geeft de PA aan dat maatwerk in de opleidingen mogelijk en wenselijk is. In de
opleidingen zou rekening gehouden moeten worden met de kennis, ervaring en
vooropleiding van studenten. Een student met een vooropleiding Hbo Engels zou
geen Engelse les op Mbo-niveau moeten volgen. Ook heeft een student met
werkervaring bij de Koninklijke Marechaussee bijvoorbeeld al veel kennis van IBT.58

57
58

Interview sectorleiding BPO.
Integrale beroepsvaardigheden training: het toepassen van geweld(smiddelen), levensreddende
handelingen e.d.

26

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

De PA geeft aan dat zij vooraf relevante achtergrondinformatie over de studenten
nodig heeft om maatwerk te kunnen leveren. Deze kennis is beschikbaar bij IDU
omdat zij het selectieproces uitvoert. De PA geeft aan vaak laat informatie van IDU
te ontvangen over de komst van studenten en vrijwel geen informatie over hun
achtergrond. Dit laatste is volgens IDU niet mogelijk omdat zij gebonden is aan
privacywetgeving. Zij zou deze informatie daardoor niet mogen verstrekken.
Bespreken voortgang studenten
Naast knelpunten in de afstemming over de opleidingen zijn er ook knelpunten in de
afstemming over de voortgang van studenten. De regiedocenten op de PA en de
trajectbegeleiders in de eenheden moeten de voortgang van individuele studenten
bespreken (zie 2.1 en 2.2). Dit gebeurt in zogenaamde start-, voortgangs- en
eindgesprekken. Het maken van afspraken voor deze gesprekken wordt bemoeilijkt
doordat de planning van de PA en de eenheden niet aansluiten.59 Als oplossing
wordt geprobeerd om afspraken ofwel geclusterd (voor meerdere studenten bij
elkaar) ofwel telefonisch te voeren.

Naast persoonlijke afstemming dient ook digitaal informatie over studenten te
worden vastgelegd en uitgewisseld. Dit gebeurt via het systeem Osiris. Dit systeem
wordt zowel door docenten op de PA als de begeleiders in de eenheid weinig gevuld.
Beiden zien de studenten vaak reeds als collega terwijl het vullen van dit systeem
als dossieropbouw wordt gezien.60 Verder wordt aangegeven dat het vullen veel tijd
kost en dat niet duidelijk is welke informatie in het systeem moet worden gezet.

Analyse knelpunten in de afstemming
Door onvoldoende onderlinge afstemming bestaan bij de PA en de eenheden
verschillende beelden wat studenten in de opleiding moeten leren en kunnen. Meer
informatie-uitwisseling van IDU naar de PA over de komst en de achtergrond van
studenten maakt maatwerktrajecten mogelijk. Verder hebben de PA en politie soms
onvoldoende zicht op de voortgang van individuele studenten. Dit onder meer door
een matige registratie.
CONCEPT

4.5

Examinering

Uitvoering
Tijdens de opleidingen tot basis of allround politiemedewerkers leggen studenten
zowel op de PA als in de eenheid examens af. Bij de examens in de eenheid moeten
studenten laten zien dat zij in betreffende situaties voldoende handelingsbekwaam
zijn. Op de PA leggen studenten ook de meer theoretische examens af. Vanuit haar
verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de opleidingen is de PA verantwoordelijk
voor de kwaliteit van alle examens en de examinering. Studenten geven in de

59

60

De planner van de PA moet bijvoorbeeld met elk basisteam in de omliggende eenheden contact opnemen
om de afspraken te maken. Dat is tijdsintensief en verloopt moeizaam. Verder speelt in geografisch grote
regio’s de forse reistijd een belemmerende rol. Soms moeten de regiedocenten naar verschillende
basisteams om de voortgang van hun studenten te bespreken. Of moet de begeleider vanuit een politieeenheid voor één gesprek naar de PA.
Dossieropbouw over een medewerker wordt bij de politie vaak ervaren als een traject dat leidt tot
(straf)maatregelen en/of ontslag.

27

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

gesprekken aan dat de examens op de PA soms niet aansluiten op de lesstof of dat
gebruikte cases zijn verouderd.
Het merendeel van de studenten ervaart de beoordeling van examens als objectief.
Dit in de zin dat zij door een ander beoordeeld worden dan degene door wie zij zijn
begeleid of van wie zij les hebben gehad. De docenten en begeleiders erkennen dat
deze werkwijze zoveel mogelijk als vaste procedure hanteren.
Wel stellen vrijwel alle respondenten dat tussen examinatoren verschillen bestaan in
gehanteerde criteria. Een deel van de examinatoren beoordeelt studenten op hun
totale functioneren. Andere examinatoren kijken of studenten aan alle specifieke
eisen voor dit examen voldoen. Het verschil in examencriteria kan leiden tot een
andere uitkomst. Bij examens op de PA speelt daarnaast mee welke vakdocent het
examen beoordeelt.
‘Als jij een examinator hebt van de docent sociale vaardigheden, die wil
heel wat anders zien, dan een examinator van juridisch of van IBT. Alle
drie willen ze wat anders zien’ (groepsinterview studenten)

Vanuit het gevoel van collegialiteit met studenten ervaren examinatoren een grote
druk om hen te laten slagen. Bij twijfel overleggen zij met een collega waarna de
student veelal het voordeel van de twijfel krijgt. Verder worden studenten die voor
een examen dreigen te zakken extra ondersteund om uitval te voorkomen.
Studenten hebben per examen drie examenpogingen en krijgen in bijzondere
situaties een vierde examenpoging.61
CONCEPT

‘Docenten zijn zeer betrokken en besteden (te)veel tijd aan het
“pamperen” van studenten. Er is geprobeerd het aantal examenkansen
te verminderen maar daarvoor was onvoldoende draagvlak. Wij sturen
nu op het minder pamperen door de docenten’ (interview directie PA)
Examinatoren
Om de kwaliteit van de examinering te borgen, stelt de PA eisen aan de
deskundigheid van de examinatoren. Recent heeft zij deze eisen aangescherpt.62 De
PA geeft aan weinig zicht te hebben op de mate waarin de praktijkexaminatoren aan
deze eisen voldoen. Zij stelt door bezuinigingen en reorganisaties over een (te)
beperkte capaciteit te beschikken om hierop een periodieke check uit te voeren.63
Ook meldt zij dat het systeem, waarin de kwalificaties en certificering bijgehouden
worden, niet gebruiksvriendelijk is.64
Een ander knelpunt is de beperkte capaciteit om de hercertificering van
examinatoren te verzorgen. Daardoor staat de capaciteit van examinatoren onder
druk. Dit knelpunt wordt door alle BPO-locaties en onderzochte eenheden herkend.
Zij geven aan dat dringend actie nodig is omdat een zorgvuldige examinering (door
gecertificeerde examinatoren) op termijn niet geborgd is. Door de combinatie met

61
62

63
64

Studentenstatuut Politieacademie.
Dit betreft kennis, kunde en recente praktijkervaring. Competentieprofiel examinator (divers, PA
december 2018).
Interview directie PA.
Het registratiesysteem Aton.

28

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

de werkdruk, de verhoogde instroom en de gevolgen van examinering door mogelijk
niet-gecertificeerde examinatoren heeft de Inspectie besloten de directie van de PA
in een vroegtijdig stadium over deze bevindingen te informeren.65 Daarmee heeft de
Inspectie de PA in de gelegenheid gesteld om hierop ruim voor het uitkomen van dit
jaarbeeld bij te sturen.
‘Analyse van het dossier examinering leidt tot een plan van aanpak en
daar zijn we mee bezig, inclusief de bemensing. Doel is het dossier op
orde te houden dan wel te krijgen’ (interview sectorleiding BPO)
Analyse knelpunten in de examinering
De directie van de PA heeft de kwaliteitseisen aan examinatoren aangescherpt. Zij
heeft geen zicht in hoeverre examinatoren aan de geldende eisen voldoen. Ook is de
capaciteit aan examinatoren beperkt. De druk om te professionaliseren in
combinatie met een onvoldoende capaciteit voor (her)certificering geeft een groot
risico voor het proces van examineren. Dit risico wordt verder verhoogd door het
forse aantal herkansingsmogelijkheden van studenten. Naar aanleiding van een
melding van de Inspectie hierover heeft de PA een plan van aanpak opgesteld.

4.6

Deelconclusie

Hoewel de opleidingen tot basis of allround politiemedewerker de studenten
opleiden tot het niveau van een startbekwame medewerker, ziet de Inspectie
knelpunten bij de instroom, op school, in de praktijk, in de onderlinge afstemming
en rond de examinering. Zo voldoet IDU aan de oorspronkelijke taakstelling maar
lijken de gestelde kwaliteitseisen verouderd. Met de focus om uitval te voorkomen,
leidt een en ander tot extra inzet van docenten en begeleiders in de praktijk. Dit
terwijl de PA en de eenheden al een hoge werkdruk ervaren. Deze werkdruk wordt
bovendien verder verhoogd doordat de directie van de PA de kwaliteitseisen aan
docenten, begeleiders en examinatoren heeft aangescherpt. De PA en politie hebben
acties ingezet op genoemde knelpunten.
CONCEPT

65

Brief d.d. 22 juli 2019.

29

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

5

Kwaliteitszorg

Dit hoofdstuk behandelt de verschillende fasen van het kwaliteitszorgsysteem66 in
het basispolitieonderwijs (BPO): de planvorming, het zicht op de uitvoering en de
sturing. Ook worden de rol van het ministerie en recente ontwikkelingen
beschreven. Het hoofdstuk sluit af met een subconclusie.67

5.1

Planvorming

Zowel de Politieacademie (PA) als politie hebben plannen opgesteld voor de inhoud
en uitvoering van de opleidingen tot basis of allround politiemedewerker. Met de
oorspronkelijke meerjarenplanning en de jaarlijkse aanvullingen op de
behoeftestelling van de politie is de omvang van de instroom duidelijk voor de PA
(zie 3.1). De PA beschrijft in haar opleidingsplannen het doel en de opzet van de
opleidingen (zie 3.4). Verder beschikken de PA en/of de politie onder meer over
teamplannen, professionaliseringsplannen, standaarden werkend leren, een plan
van aanpak realisatie kwaliteitseisen werkend leren en een evaluatie- en
ontwikkelkalender.
CONCEPT

Deze plannen zijn veelal algemeen geformuleerd zonder een concrete uitwerking,
operationele planning en/of doorrekening met de effecten van die plannen voor de
praktijk. Zo heeft de directie van de PA bij de aanscherping van de kwaliteitseisen
voor docenten, begeleiders en examinatoren onvoldoende rekening gehouden met
de als hoog ervaren werkdruk. Daardoor bleken de eisen (op korte termijn) niet
haalbaar. In haar Jaarplan 2020 stelt de PA daarom dat de BPO-locaties hun
professionaliseringsplannen moeten bijstellen met een realistisch tijdpad.68
Analyse planvorming
De PA en de politie hebben plannen opgesteld. Deze plannen zijn veelal algemeen
geformuleerd, zonder een concrete uitwerking en een operationele planning. Dat
geeft risico’s voor de uitvoering van de plannen.

Deze fasen zijn: plan, do, check en act, de Deming-cirkel. Zie ook Jaarbeeld Politieonderwijs 2018.
De Inspectie verstaat onder de verhoogde instroom: de instroom uit de oorspronkelijke meerjarenplanning en jaarlijkse behoeftestelling van de politie. Dit betreft dus de instroom zoals bekend voor 1
maart 2019.
68
Jaarplan PA 2020.
66
67

30

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

5.2

Uitvoering

Op verschillende niveaus binnen de PA vindt overleg plaats over de opleidingen tot
basis of allround politiemedewerker. Alle BPO-locaties hebben wekelijks tertiel- of
leerjaar-, vakinhoudelijk en bilateraal overleg. Periodiek spreken de teamchefs BPO
met de studentenraad en daarnaast met een vertegenwoordiging van de docenten
over hun ervaringen en verbeterpunten. Daarnaast komen de sectorhoofden BPO
naar de BPO-locaties toe om te horen hoe het op de werkvloer gaat en om zo nodig
een toelichting te geven op landelijke ontwikkelingen. Ook vindt overleg plaats
tussen de PA en de politie. Zo overleggen de sectorhoofden BPO en OBT en is er
overleg op directieniveau. Op meer uitvoerend niveau overleggen de PA en politie
vooral over individuele casuïstiek (zie 2.2, afbeelding 1).
Om gerichte verbeterslagen te kunnen maken in de opleidingen tot basis of allround
politiemedewerker, moeten de PA en politie zicht hebben op knelpunten, op de
omvang, oorzaken en gevolgen ervan. Deze zouden in genoemde overleggen
besproken moeten worden. De PA en politie geven echter aan dat de overleggen
worden geleefd door de waan van de dag. Daardoor hebben de PA en politie geen
zicht op bijvoorbeeld de hoogte en de oorzaken van uitval onder studenten. Uit de
documentenanalyse van de Inspectie blijkt het uitvalpercentage 17%.69 Dit betekent
dat één op de zes studenten tijdens de opleiding uitvalt. Dit ondanks de uitgebreide
voorselectie (zie 4.1), de druk om de studenten te laten slagen en de inzet op
preventie van uitval (zie 4.5). Door het ontbreken van zicht op de oorzaken van de
uitval, kunnen deze processen hierop niet gericht worden aangepast.
‘We hebben geen goed zicht te op de redenen van de uitval van
studenten uit het BPO. De PA doet daar geen (systematisch) onderzoek
naar, alleen incidenteel. We kunnen geen terugkoppeling aan IDU
geven. 17% uitval is niet hoog, gezien de zwaarte van de opleiding en
de vergelijking met het reguliere onderwijs. Ook ligt dit percentage al
lange tijd op hetzelfde niveau’ (interview directie PA)
CONCEPT

Verder heeft de PA weinig zicht op de ervaren kwaliteit van de opleidingen. Zij
participeert in de Mbo-brede JOB Monitor. Deze monitor is niet specifiek voor
politieopleidingen ontwikkeld en verzamelt bovendien meer algemene informatie,
geen informatie per tertiel of BPO-locatie. Met Questback zou meer (specifieke)
informatie over de opleidingen worden verzameld.70 Questback is echter nog niet
volledig geïmplementeerd. Verder zijn evaluaties uitgevoerd naar ervaringen van
alumni en hun leidinggevenden maar deze informatie is verouderd.71 Tot slot
hebben de PA en de politie weinig zicht op knelpunten rond de examinering (zie
4.5).
Analyse uitvoering
Gerichte verbetering van de opleidingen tot basis of allround politiemedewerker
wordt bemoeilijkt omdat de PA en de politie weinig zicht hebben op de omvang,
oorzaken en gevolgen van een aantal knelpunten, zoals de uitval van studenten.

Monitor Politieopleidingen 2018. Met de Monitor genereert de Inspectie jaarlijks informatie voor haar
toezicht. Voor een uitgebreide beschrijving: zie Toezichtkader Politieonderwijs.
70
Questback is een evaluatietool en is sinds 2018 op de PA in gebruik is voor evaluaties onder studenten.
Zie ook Jaarbeeld Politieonderwijs 2018.
71
Interview sectorleiding BPO.
69

31

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Deze komen in de overleggen onvoldoende aan bod. Ook zijn instrumenten om de
kwaliteit van de opleidingen te meten slechts beperkt geïmplementeerd.

5.3

Sturing

Bij de opleidingen tot basis of allround politiemedewerker zijn meerdere actoren
betrokken (zie 2.2, afbeelding 1). De PA is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de
opleidingen, zowel op school als in de praktijk. De politie-eenheden zijn
verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van leerwerkplekken en van de
begeleiding tijdens de praktijktertielen. OBT draagt de werkgeversverantwoordelijkheid voor de studenten gedurende de tijd dat zij in de opleiding
zitten. Daarmee lijkt sprake van een duidelijke taakverdeling, maar dit geldt vooral
op het niveau van de directie en de sectorleiding.72
Nader bezien is bovenstaande taakverdeling minder eenduidig. Vanuit het doel dat
de opleidingen de studenten voorbereiden op het functioneren in de praktijk moet
de politie aangeven ‘wat’ de studenten moeten leren. De PA gaat over de kwaliteit
van het onderwijs en daarmee over het ‘hoe’. De dunne scheidslijn tussen het ‘hoe’
en ‘wat’ blijkt onder meer uit het aanleren van de werkwijzen rondom het opstellen
van een pv. Beide partijen willen er daarover gaan (zie 4.4).
‘De verantwoordelijkheidsverdeling is helder, ook op operationeel
niveau. Soms wordt de vermeende onduidelijkheid gebruikt om te
duiken. Dan vinden de eenheden iets een taak voor OBT. Het is dan de
vraag of dat een taak van OBT is of dat de eenheden dat graag zo
zouden zien’ (interview sectorleiding OBT)
CONCEPT

De teamchefs OBT en BPO geven aan dat niet altijd duidelijk is wie wanneer
waarover gaat. Op uitvoerend niveau bestaat hierover nog meer verwarring. Dit kan
leiden tot het afschuiven van verantwoordelijkheden. Dat wordt bijvoorbeeld
zichtbaar bij de dreigende uitval van een student. Vaak vanuit een gevoel van
collegialiteit (zie 4.5) wil geen van de partijen zelf de beslissing nemen om een
student te ontslaan (OBT) dan wel om deze uit de opleiding te zetten (PA). Beide
partijen leggen de verantwoordelijkheid voor dit besluit en bijbehorende
dossieropbouw bij de ander.
De onduidelijke taakverdeling bemoeilijkt het sturingsproces. Daarmee is immers
niet duidelijk wie waarop stuurt en/of moet worden aangestuurd. Verder speelt ook
de veelheid aan betrokken actoren een rol in het sturingsproces. Dat leidt tot een
sterke onderverdeling van taken. Respondenten geven aan hierdoor minder
eigenaarschap te ervaren en daardoor minder urgentiebesef te voelen om
knelpunten op te pakken. Vanuit de druk op de operatien en de verhoogde instroom
ervaren actoren nu meer urgentie. Dat blijkt volgens hen uit de vele verschillende
initiatieven voor een nieuwe werkwijze om de verhoogde instroom aan te kunnen.
Deze initiatieven zijn er zowel in de eenheden als op de BPO-locaties.
Verder vereist sturing dat duidelijk is waarop actoren gestuurd moeten worden. De
PA en politie hebben wel plannen opgesteld maar de plannen zijn weinig uitgewerkt
72

Interviews teamchefs PA/OBT, sectorleidingen PA/OBT, directie PA, lid korpsleiding politie met portefeuille
bedrijfsvoering.

32

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

(zie 5.1). Concrete doelen en een operationele planning ontbreken hierin. Tot slot
vereist sturing dat dat zicht bestaat op de praktijk. Op eventuele knelpunten moet
immers bijgestuurd kunnen worden. In de vorige paragraaf is echter vastgesteld dat
betrokken partijen een weinig zicht hebben op een aantal belangrijke knelpunten
(zie 5.2).
Analyse sturing
De sturing op de opleidingen tot basis of allround politiemedewerker vindt beperkt
plaats. De sturing wordt bemoeilijkt omdat taken en verantwoordelijkheden niet
duidelijk zijn en/of niet eenduidig zijn belegd. Ook ontbreken in de plannen concrete
doelen en operationele planningen. Verder is het zicht op de daadwerkelijke
uitvoering beperkt.

5.4

Rol ministerie

De minister van Justitie en Veiligheid (JenV) is eindverantwoordelijk voor de
continuïteit van de PA en de politieorganisatie zowel in kwantitatief als in kwalitatief
opzicht. Het ministerie van JenV organiseert hiertoe een tripartiet overleg. Dit is een
overleg tussen het ministerie, de PA en de politie. Het ministerie heeft hierin de rol
van voorzitter. Het overleg wordt gebruikt voor onderlinge afstemming maar kan
ook dienen als escalatiemiddel. Betrokken partijen ervaren dit overleg als nuttig en
gelijkwaardig.
Echter, de politie stelt dat de actiepunten uit dit overleg niet altijd voortvarend
worden opgepakt.73 De monitoring en sturing hierop ligt bij het ministerie. Het
ministerie geeft aan de PA en de politie afzonderlijk en op afstand aan te sturen.74
Dit gebeurt via periodiek bilateraal overleg. Het ministerie erkent soms een
afwachtende houding aan te nemen. Zij zegt zoekende te zijn om de sturing op de
PA en politie effectiever vorm te geven. Ze ervaart hierbij een spanning tussen het
sturen op afstand en het benoemen van knelpunten. De oplossing van de
knelpunten laat zij aan de PA en de politie.
CONCEPT

Analyse rol ministerie Justitie en Veiligheid
Het ministerie van Justitie en Veiligheid stuurt de PA en de politie afzonderlijk aan.
Zij ervaart hierbij spanning tussen het sturen op afstand en het benoemen van
knelpunten. Het ministerie zoekt hierin naar een effectievere werkwijze.

5.5

Ontwikkelingen

Rondom de opleidingen tot basis of allround politiemedewerker spelen momenteel
diverse ontwikkelingen. Deze vallen buiten de onderzoeksperiode (februari tot juli
2019). De resultaten en effecten zijn nog niet zichtbaar en meetbaar. De Inspectie
neemt deze op in een volgend onderzoek naar het politieonderwijs. Hieronder zal de
Inspectie de ontwikkelingen kort benoemen.

73
74

Interview lid korpsleiding politie met portefeuille bedrijfsvoering.
Interview Directie Politie en Veiligheidsregio’s.

33

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

De PA vertaalt de nieuwe beroepsprofielen van de politie naar kwalificatie- en
opleidingsdossiers. In het Jaarplan 2020 stelt de PA dat zij deze dossiers gebruikt
om het onderwijs inhoudelijk te vernieuwen en meer flexibel en doelmatig in te
richten. Dit conform het advies van de POR.
De politie heeft een ketenregisseur aangesteld met de opdracht om de BPO-keten
breed te bezien en om fricties en mogelijkheden te benoemen om deze keten te
versterken. Verder heeft de politie de Taskforce Operationele Sterkte en Capaciteit
ingesteld om te bezien hoe de operationele sterkte (capaciteit en inzetbaarheid) te
vergroten.
De minister van JenV benoemt in een recente brief aan de Tweede Kamer de tijdige
vervanging en uitbreiding van de operationele sterkte als een stevige opgave.75
Door een onvoorzien hogere uitstroom is een verdere verhoging van de instroom
nodig. Deze kan niet binnen het huidige BPO worden opgevangen. Daarom is hij met
de PA en politie in gesprek over mogelijkheden om het politieonderwijs te herzien.
Voorwaarde voor hem is wel dat de vernieuwing en flexibilisering van het onderwijs
niet ten koste gaat van de kwaliteit. De minister geeft aan de Tweede Kamer in het
voorjaar 2020 nader te informeren over de nieuwe contouren van het
politieonderwijs. Verder stelt de minister nadere invulling te hebben gegeven aan
verbetervoorstellen uit een onderzoek naar de inbedding van de PA in het
politiebestel.76

Analyse ontwikkelingen
Er zijn momenteel veel ontwikkelingen gaande. De effecten daarvan zijn nog niet
zichtbaar en meetbaar. De Inspectie zal de ontwikkelingen volgen en hierover in een
volgend onderzoek naar het politieonderwijs rapporteren.
CONCEPT

5.6

Deelconclusie

De PDCA-cirkel rondom de opleidingen tot basis of allround politiemedewerker is
niet gesloten. De PA en politie hebben wel plannen opgesteld maar ze hebben deze
plannen onvoldoende concreet uitgewerkt, bijvoorbeeld in een operationele
planning, heldere taakverdeling of doorrekening van de effecten op de praktijk. Dat
bemoeilijkt zowel de uitvoering van de plannen als de (bij)sturing op de praktijk.
Het ministerie van JenV is zoekende om haar rol als stelselverantwoordelijke
effectiever vorm te geven.
Er zijn momenteel diverse ontwikkelingen in gang gezet. De effecten hiervan zijn
nog niet zichtbaar. De Inspectie zal deze volgen en hierover rapporteren in een
volgend rapport.

75
76

Brief d.d. 04-02-2020 (kenmerk 2806608)
Samenwerken aan goed politieonderwijs en -onderzoek (ABD TOPConsult, 2019).

34

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

6

Conclusies en
aanbevelingen

6.1

Conclusies

De Inspectie stelt vast dat de opleidingen tot basis politiemedewerker en allround
politiemedewerker voldoen. Zij leiden de studenten op tot het vastgestelde niveau
van startbekwaamheid: de studenten functioneren na afronding van hun opleiding
als beginnend beroepsbeoefenaar. Verder voorzien de opleidingen zowel in de
gevraagde verhoging van de instroom uit de oorspronkelijke meerjarenplanning als
in de aanvullende behoeftestelling van de politie voor 2020.
Knelpunten
Wel ziet de Inspectie een aantal belangrijke knelpunten: de uitval onder studenten,
de ervaren werkdruk op de PA en in de eenheden, de capaciteit voor examinering en
het in beperkte mate operationeel hebben van een instrument om de ervaren
kwaliteit van de opleidingen te meten. De Inspectie stelt vast dat deze knelpunten
elkaar versterken. De PA en politie hebben beperkt zicht op de oorzaken, omvang
en gevolgen van een aantal knelpunten. Op andere knelpunten hebben zij acties
ingezet.
CONCEPT

Ook signaleert de Inspectie knelpunten in het kwaliteitszorgsysteem rondom de
opleidingen tot basis politiemedewerker en allround politiemedewerker. De PDCAcirkels van de Politieacademie en de politie zijn niet rond en sluiten onvoldoende op
elkaar aan (plan-do-check-act). Zo zijn taken en verantwoordelijkheden niet altijd
duidelijk en/of eenduidig belegd. Dan is in de praktijk diffuus wie welke actie moet
nemen. Daarnaast bieden de opgestelde plannen onvoldoende houvast. Deze zijn
weinig concreet uitgewerkt en/of houden beperkt rekening met de effecten op de
praktijk (plan-fase). Dit bemoeilijkt de uitvoering van de plannen (do-fase) en de
(bij)sturing hierop door de PA en de politie (check- en act-fase). Het ministerie van
Justitie en Veiligheid zoekt nog hoe het zij haar rol als stelselverantwoordelijke
effectiever vorm kan geven.

Ontwikkelingen
Tot slot constateert de Inspectie dat na de onderzoeksperiode (februari - juli 2019)
een nieuwe werkelijkheid is ontstaan. Met een onvoorzien hogere uitstroom, naast
de al geformuleerde vervangings- en uitbreidingsvraag voor de operationele
capaciteit van de politie, moet de instroom in het basispolitieonderwijs verder

35

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

omhoog. Deze verdere verhoging kan niet binnen de huidige opzet van het
basispolitieonderwijs worden opgevangen. De minister heeft aangegeven met
partijen in gesprek te zijn om de basis- en allroundopleiding te herzien.
Verschillende recente ontwikkelingen bieden hierbij kansen om het onderwijs meer
toekomstbestendig te maken. Naar verwachting starten de nieuwe opleidingen tot
politiemedewerker in 2021.

6.2

Aanbevelingen

Gezien de ontwikkelingen rondom de vernieuwing van het basispolitieonderwijs richt
de Inspectie haar aanbevelingen op de nieuwe opleidingen tot basis
politiemedewerker of allround politiemedewerker.
De Inspectie beveelt aan om de door haar gesignaleerde knelpunten in het
huidige basispolitieonderwijs te voorkomen in bij de opzet van de nieuwe
opleidingen. Meer specifiek beveelt zij aan in de opzet van de nieuwe
opleidingen door te pakken en voortvarend (bij) te sturen op:

Voor de Politieacademie:
- Een duidelijke en eenduidige taakverdeling.
- Een concrete en realistische planvorming.
- De uitvoering van plannen conform planning.
Voor de politie:
- Een actueel zicht op knelpunten in de begeleiding van studenten.
- Een duidelijke en eenduidige taakverdeling.
CONCEPT

Voor het ministerie van Justitie en Veiligheid:
- Een goede aansluiting tussen de PDCA-cirkels van de PA en de politie.

6.3

Tot slot

In het politieonderwijs is momenteel sprake van een turbulente situatie met diverse
ontwikkelingen. De resultaten en de uiteindelijke effecten daarvan zijn nog niet
zichtbaar en meetbaar. De Inspectie volgt deze ontwikkelingen. In een volgend
onderzoek zal zij hierover en over de opvolging van bovenstaande aanbevelingen
rapporteren.

36

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

7

Vakspecialistisch
Politie Onderwijs

In dit hoofdstuk beschrijft de Inspectie Justitie en Veiligheid (Inspectie) de stand
van zaken van de opvolging van de aanbevelingen uit het Jaarbeeld Politieonderwijs
2018. Het gaat zowel om het verbeterplan vakspecialistisch politieonderwijs (VPO)
als om het kwaliteitszorgsysteem. Het hoofdstuk sluit af met een conclusie.

7.1

Jaarbeelden Politieonderwijs 2017 en 2018

In het Jaarbeeld Politieonderwijs 2017 meldt de Inspectie onder andere dat de
politie haar behoeftestelling voor de opleidingen en in het bijzonder voor het VPO
niet op orde heeft. De minister van Justitie en Veiligheid (JenV) geeft bij zijn
aanbieding van het Jaarbeeld aan de Tweede kamer aan dat er een verbeterslag
nodig is en dat die enige tijd gaat kosten. Na 2020 zou de behoeftestelling optimaal
moeten werken.
CONCEPT

In het Jaarbeeld Politieonderwijs 2018 meldt de Inspectie dat de politie weinig
voortgang boekt. Daarom verzoekt de Inspectie de politie en de Politieacademie
(PA) om vóór 1 oktober 2019 met concrete voorstellen te komen inclusief een
tijdpad. De minister steunt het standpunt van de Inspectie. De politie en PA sturen
de Inspectie vervolgens op 1 oktober 2019 een plan van aanpak voor verbetering
van de behoeftestelling VPO.77
Verder beveelt de Inspectie in het Jaarbeeld Politieonderwijs 2018 aan de PA aan
om door te pakken en voortvarend bij te sturen op een drietal punten: het
kwaliteitszorgsysteem, de examinering en de tevredenheidsmetingen.

7.2

Verbeterplan behoeftestelling VPO

Het Verbeterplan behoeftestelling VPO van de politie en de PA heeft tot doel een
goede afstemming tussen vraag en aanbod van het VPO te bewerkstellingen.
77

Permanente verbetering vraag & aanbod VPO, plan van aanpak, versie 26/9/2019

37

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Hiertoe wordt op positieve toon een vier-sporen-benadering geschetst. De Inspectie
is gematigd positief over de inhoud van het plan. Echter, uit de aangeleverde
planning van de afzonderlijke sporen maar ook van de sporen in gezamenlijkheid,
blijkt dat de politie en de PA de gestelde termijn van 2020 niet zullen realiseren. De
politie heeft meer tijd nodig voor de omvorming van de opleidingsvraag zonder op
korte termijn tot concrete prestaties te komen. Bij het doorrekenen van het tijdpad
om het proces te verbeteren komt de Inspectie tot de conclusie dat daarvoor één
jaar extra nodig is.
In het najaar 2019 vindt nader overleg plaats tussen de Inspectie en de PA. De
directie van de PA meldt dat het verbeterplan perspectief biedt naar de toekomst.
Het zal helpen bij de door de Inspectie vastgestelde dringend noodzakelijke
verbetering in de behoeftestelling VPO. De politie geeft desgevraagd aan dat het
plan van aanpak is gericht op het maken van verbeterslagen in de behoeftestelling
VPO op zowel de korte als de langere termijn. Er is sprake van een continu proces
van verbetering dat ook na 2021 doorloopt.

7.2.1

Reactie op verbeterplan: Inspectie

De Inspectie oordeelt dat permanente en vastberaden aandacht voor het proces van
behoeftestelling op het niveau van de korpsleiding, gecombineerd met
deskundigheid en ruim voldoende capaciteit op het niveau van het driemanschap,
tot de gewenste verbeterslagen zouden kunnen leiden. Hoewel de termijn van 2020
door de politie niet wordt gehaald, heeft de Inspectie aan de minister gerapporteerd
om onder bovenstaande condities de politie en de PA een jaar langer tijd te geven
om de behoeftestelling VPO op orde te krijgen, dus tot 31 december 2021. Zoals
gemeld in het Jaarbeeld Politieonderwijs 2018 blijft de Inspectie dit traject
nadrukkelijk volgen. Tot 1 december 2021 zullen de politie en de PA haar
halfjaarlijks over de voortgang rapporteren.
CONCEPT

7.2.2

Reactie op verbeterplan: Minister

In zijn halfjaarlijkse voortgangsrapportage aan de Tweede Kamer meldt de minister
dat de Inspectie hem heeft geadviseerd om in te stemmen met een jaar extra tijd
voor de politie om de verbeteringen te realiseren, onder de voorwaarde dat de
politie halfjaarlijks blijft rapporteren aan de Inspectie.78 De minister meldt daarbij
dat de verbeterstappen tevens gemonitord worden in het tripartiete overleg tussen
de PA, de politie en het ministerie.

7.3

Kwaliteitszorgsysteem, examinering en
tevredenheidsmetingen

In het Jaarbeeld Politieonderwijs 2018 beveelt de Inspectie aan de PA aan om door
te pakken en voortvarend bij te sturen op een drietal punten: het
kwaliteitszorgsysteem, de examinering en de tevredenheidsmetingen.

78

Brief minister van JenV aan Tweede Kamer: Halfjaarbericht politie najaar 2019, d.d. 16-12-2019,
kenmerk 2770476

38

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

7.3.1

Reactie minister

In zijn voortgangsrapportage aan de Tweede Kamer meldt de minister dat de sector
Kennis en Onderzoek van de PA de nadere uitwerking van het kwaliteitszorgsysteem
heeft opgepakt. Ze sluit hiervoor aan bij het kwaliteitsbeleid voor politieonderwijs en
het branchebeleid van de Vereniging Hogescholen.
Omtrent de zorgvuldigheid, objectiviteit en validiteit van de examinering van de PA
meldt de minister het volgende. Het examenbeleid wordt herzien naar aanleiding
van de uitkomsten van de accreditatie, van Inspectie-onderzoeken en van eigen
bevindingen van de PA. Ook zal de PA de eerder vastgestelde rolverdeling tussen de
onderwijsteams en de examencommissies in werking brengen zodat de
onderwijsteams beter hun verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de examens
kunnen nemen. Tevens heeft de PA aangegeven te zorgen dat in 2020 de kwaliteit
en de kwantiteit van de (praktijk)examinatoren op orde is.
De minister gaat in zijn halfjaarlijks bericht niet nader in op de tevredenheidsmetingen.

7.4

Conclusie

De Inspectie is gematigd positief over de inhoud van het verbeterplan VPO dat de
politie en PA hebben opgesteld. De planning is volgens haar echter niet haalbaar. Op
advies van de Inspectie en onder haar voorwaarden geeft de minister de politie en
PA één jaar extra tijd om verbeteringen te realiseren. Verder heeft de PA toegezegd
het kwaliteitszorgsysteem nader uit te werken en de knelpunten binnen de
examinering op te pakken. De Inspectie zal deze ontwikkelingen ook in 2020 volgen.
CONCEPT

7.5

Voortgang

In een volgend onderzoek naar het politieonderwijs zal de Inspectie rapporteren
over de voortgang van de politie in het op orde krijgen van de behoeftestelling aan
de PA voor de opleidingen in het VPO. Daarnaast rapporteert zij hierin over de
voortgang op de aanbeveling aan de PA om door te pakken en voortvarend bij te
sturen op drie punten: het kwaliteitszorgsysteem, de examinering en de
tevredenheidsmetingen.

39

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

I Bijlag Afkortingen

BPO

Basis politieonderwijs

DBU

Docent belastingsuren

HRM

Human resources management

IDU

Instroom doorstroom uitstroom

IBT

Integrale beroepsvaardigheden training

JenV

Justitie en Veiligheid

LWS

Leerwerkplekscan

Memo

Medewerkers monitor

OBT

Operationele begeleiding en training

PA

Politieacademie

PDCA

Plan-do-check-act (Deming cirkel)

POR

Politieonderwijsraad

PV

Procesverbaal

RPU

Regeling partieel uittreden (‘deeltijdpensioen’. Per 1/7/2019
vervangen door Regeling levensfase-uren, LFU)

TOO

Team onderwijs ondersteuning

VPO

Vakspecialistisch politieonderwijs

CONCEPT

40

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

II

Couleur locale

Bijzonderheden PA‐locatie Amsterdam (situatie voorjaar 2019)
1. PA: onderwijs
a. Inrichting
‐ Er zijn vier clusters. Momenteel wordt bezien of dit de beste vorm is.
Andere mogelijkheden zijn grotere clusters of clusters per leerjaar.
b. Deskundigheid
‐ Door de hoge werkdruk hebben docenten onvoldoende tijd voor
voorbereiding, uitvoering en afstemming over het onderwijs. Daarnaast
wordt er een roosterproblematiek ervaren.
CONCEPT

c. Sfeer
‐ Er heerst onrust en op punten onvrede onder docenten maar zij zijn.
2. NP: menskracht en middelen
a. Capaciteit
‐ PA Amsterdam kan de verhoogde instroom niet aan. Er is onvoldoende
docentencapaciteit: 18 vacatures en de geworven collega’s zijn niet direct
inzetbaar
‐ PA Amsterdam heeft twee teamchefs, die de portefeuilles onderling
verdeeld hebben.
b. Ruimte/gebouw
‐ PA Amsterdam beschikt over voldoende klaslokalen maar onvoldoende
oefenruimtes.

41

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

3. PA en NP: contact politieacademie, OBT en eenheid
a. Contact OBT
‐ Er is onvoldoende contact tussen PA en OBT, zowel qua frequentie en
inhoud (PA niet altijd aanwezig bij eindgesprekken) als qua borging (geen
vastlegging van overleg tussen TC PA en TC OBT). Bij dreigende uitval van
studenten is wel overleg.
b. Begeleiding studenten
‐ Verschil in draagvlak voor centrale leerwerkplek.
4. Pilots, projecten en programma’s
‐ Ondanks de ‘hectische tijd’ wordt continu ingezet op verbeterslagen en
innovatie
‐ Pilot ‘dubbel duaal’ (start begin 2020): een andere vorm van onderwijs
om studenten eerder en meer uren in de praktijk te laten meedraaien.
5. Overig
‐ N.v.t.

CONCEPT

42

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Bijzonderheden PA‐locatie Apeldoorn (situatie voorjaar 2019)

1. PA: onderwijs
a. Inrichting
‐ Er zijn vier clusters, die elk gekoppeld zijn aan een aantal klassen. Dit om
gedurende de hele opleiding zicht te houden op de leerlijn van studenten.
Ziekte‐uitval wordt in eerste instantie binnen het cluster opgevangen.

‐
‐

‐

b. Deskundigheid
Er zijn veel ervaren docenten
Inwerkprogramma voor nieuwe docenten
c. Sfeer
Er wordt gestuurd op openheid en verbinding. Intern heerst een goede
sfeer en extern heeft de PA een goed imago

2. NP: menskracht en middelen
a. Capaciteit
‐ Er zijn twee teamchefs PA, die de portefeuilles onderling verdeeld
hebben. Dat maakt het mogelijk om de portefeuilles stevig op te pakken
en de randvoorwaarden voor goed onderwijs op orde te krijgen
‐ Er wordt proactief ingezet op voldoende docentencapaciteit. De formatie
is vooralsnog op orde. Wel is sprake van een ‘grijs’ docentenbestand (met
knelpunten rondom RPU en natuurlijke uitstroom).
CONCEPT

‐
‐
‐

b. Ruimte/gebouw
De binnenruimte voldoet maar ‘de grens qua instroom van studenten is
bijna bereikt’
Er kan gebruik gemaakt worden van concernfaciliteiten (op hetzelfde
terrein)
Er is veel buitenruimte.

43

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

3. PA en NP: contact politieacademie, OBT en eenheid
a. Effecten grootte eenheid Oost
‐ De teamchefs PA overleggen inhoudelijk met de twee coördinatoren
trajectbegeleiding. Twee keer per jaar hebben zij contact met de Chef
OBT. Het contact tussen de trajectbegeleiding en regiedocenten verloopt
niet op uniforme wijze.

4. Pilots, projecten en programma’s
‐ Er zijn geen pilots maar ‘kleine experimenten’ o.b.v. de strategische
agenda, zoals blended learning.
5. Overig
‐ N.v.t.

CONCEPT

44

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Bijzonderheden PA‐locatie Den Haag (situatie voorjaar 2019)

1. PA: onderwijs
a. Inrichting
‐ Er wordt gewerkt in vijf kleine clusters met docenten uit hetzelfde
vakgebied, die elkaar ondersteunen. De docenten worden steeds
uitgeleend aan de drie leerjaren. Door de schaalverkleining kan minder
‘gedoken’ worden.
b. Deskundigheid
‐ Themabijeenkomsten in clusteroverleg voor deskundigheidsbevordering.
c. Sfeer
‐ Werkplezier staat onder druk door krappe formatie.
2. NP: menskracht en middelen
a. Capaciteit
‐ Er zijn voldoende docenten om het huidige onderwijs uit te voeren maar
‘de rek is eruit’.
CONCEPT

b. Ruimte/gebouw
‐ Er zijn onvoldoende lokalen voor het aantal studenten. Daarom worden
sinds kort leslokalen bij Van der Valk gehuurd en wordt al ’s avonds
lesgegeven
‐ Gedeeld kantoorpand met o.a. OBT
‐ Geen uitbreidingsmogelijkheden
‐ Geen buitenruimte.
2. PA en NP: contact politieacademie, OBT en eenheid
a. Contact PA‐OBT
‐ Korte lijnen tussen teamchef PA en OBT: frequent, goed en inhoudelijk
contact
‐ Regiedocenten en trajectbegeleiders hebben vnl. contact bij ‘aandacht‐
vragende situaties’
‐ Gestructureerd contact via voortgangs‐ en overgangsgesprekken wordt
bemoeilijkt door het ontbreken van een centrale planning in de eenheid

45

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

(‘planners van de PA Den Haag moeten afstemmen met verschillende
teams’).
b. Begeleiding studenten
‐ Centrale Leerwerkplek in eenheid Den Haag
‐ Inzet van werkbegeleiders
3. Pilots, projecten en programma’s
‐ Vierweekse cursus VVC om studenten te onderwijzen in
recherchezaken
‐ Werkgroep digitalisering BPO
‐ Programma ‘mentale kracht’.

4. Overig
‐ Recente verhoging ziekteverzuim a.g.v. een aantal burn‐outs bij
docenten.

CONCEPT

46

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Bijzonderheden PA‐locatie Drachten (situatie voorjaar 2019)

1. PA: onderwijs
a. Inrichting
‐ Er zijn twee clusters. Dit vergemakkelijkt de afstemming tussen docenten
‐ Een ander voordeel is dat de docenten dichterbij de student staan.
b. Deskundigheid
‐ Sinds 2019 hebben docenten een ‘profochtend’ ingesteld. Vanuit PA
Drachten gaat hier minimaal een docent naar toe en koppelt hierover
vervolgens terug naar diens collega’s.
c. Sfeer
‐ Er heerst een sfeer van zorgzaamheid. Keerzijde daarvan is docenten
weinig kritisch naar elkaar zijn. In het najaar wordt de cursus ‘geweldloos
communiceren’ gegeven waarin dit onderwerp mogelijk wordt opgepakt.
CONCEPT

2. NP: menskracht en middelen
a. Capaciteit
‐ Er is onvoldoende docentencapaciteit. De PA huurt structureel externe
docenten in. Daarnaast heeft de teamchef twee klassen moeten weigeren
die het najaar zouden instromen.
b. Ruimte/gebouw
‐ N.v.t. Komt mede doordat de locatie voornamelijk opleidt voor Eenheid
Noord. Dat is een zogenaamde ‘krimp‐eenheid’ (zie 5)
3. PA en NP: contact politieacademie, OBT en eenheid
‐ Teamchef PA heeft gering maar goed contact met de Chef OBT.
Inhoudelijk heeft zij vooral contact met de coördinatoren
trajectbegeleiding.
4.
‐
‐
‐

Pilots, projecten en programma’s
Project ‘maatschappelijke oriëntatie’.
Project ‘duurzaam verbeteren’
Periodieke masterclasses

47

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

5. Overig
‐
Eenheid Noord als ‘krimpregio’ moet het aantal fte met 300 verminderen. Dit
heeft effect op de beschikbare begeleiding in de eenheid en het onderwijs.
‐
Er is een tijdelijke stop op de instroom geweest. Wel is de locatie gebruikt om
de overloop uit de drukkere randstadregio’s op te vangen.

CONCEPT

48

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Bijzonderheden PA‐locatie Eindhoven (situatie voorjaar 2019)

1. PA: onderwijs
a. Inrichting
‐ Twee onderwijsclusters en een ondersteunend cluster. Hiermee is een
kleiner collectief verantwoordelijk voor een aantal stappen. Ook is een
meer zorgvuldige werkwijze qua examinering mogelijk
‐ Belangrijk is wel dat ingezet moet worden op overleg en informatie‐
uitwisseling tussen beide clusters. Wekelijks vindt er volgens planning
overleg plaats; clusteroverleg, vakgroepoverleg en overleg met tertiel‐
groep. De uitkomsten van de overleggen worden vastgelegd in een
verslag.
b. Deskundigheid
Door de grote recente personeelswisseling (25%) is er geen tijd de nieuwe
docenten allen op korte termijn hun PDG te laten halen. Daarom is
gekozen voor een ‘meester‐gezel‐werkwijze’ waarbij nieuwe collega’s
begeleid worden door ervaren collega’s.
CONCEPT

c. Sfeer
De teamchef stuurt sterk op de verbinding met en tussen docenten en
studenten.
2. NP: menskracht en middelen
a. Capaciteit
‐ Personeelsbezetting is conform formatie. Er kan voldaan worden aan de
behoeftestelling voor 2020. De begeleiding van nieuwe docenten kost tijd
en capaciteit van ervaren collega’s.
b. Ruimte/gebouw
‐ Vanaf 2020 ontstaat een tekort aan ruimte. Er zijn verschillende
mogelijkheden onderzocht: optimalisering van het (gebruik van het)
gebouw en uitbreidingsmogelijkheden binnen een straal van 1 km (i.o.m.
gemeente Eindhoven). Echter, beiden bieden geen oplossing. De
teamchef beziet andere mogelijkheden als ‘onderwijs op locatie, zoals in
het nieuwe politiebureau en OBT‐centrum in Brabant’.
3. PA en NP: contact politieacademie, OBT en eenheid

49

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

‐

Contact PA‐OBT

‐

Er is periodiek en goed contact tussen PA en OBT. Op tactisch niveau
loopt het overleg via de coördinatoren trajectbegeleiding (1 keer per 6
weken). Daarnaast is er periodiek overleg tussen de teamchefs PA en OBT
(4 keer per jaar). Naar behoefte, bijvoorbeeld over casuïstiek, vindt vaker
overleg plaats.

4. Pilots, projecten en programma’s
‐ Onderzoek naar mogelijke digitalisering van het onderwijs (o.a. blended
learning)
‐ Training mentale kracht
‐ Vaardigheidstrainingen weerbaarheid
‐ Begeleiding nieuwe docenten via meester‐gezel‐werkwijze (door druk op
de capaciteit kunnen nieuwe docenten niet allemaal direct de benodigde
opleidingen volgen).
‐
5. Overig
‐ Studenten uit de zuidelijke provincies kiezen gezien de reistijd voor de PA
Eindhoven. Daarmee zal de zevende locatie in Leusden geen/weinig effect
hebben op de verhoogde instroom in Eindhoven.
CONCEPT

50

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

Bijzonderheden PA‐locatie Rotterdam (situatie voorjaar 2019)
1. PA: onderwijs
a. Deskundigheid
‐ Relatief veel docenten met actuele praktijkervaring, niet allemaal met de
benodigde didactische vaardigheden
‐ Balans in team met elkaar aanvullende competenties
‐ Sturing op brede inzetbaarheid o.a. door uitwerking van lesplannen op R‐
schijf (huidige actie) en door elkaars lessen te bezoeken. Doel is dat
docenten in eerste instantie eigen vervanging regelen bij uitval.
b. Inrichting
‐ Er wordt gewerkt in tertielgroepen. Dit om minder en gerichter te
overleggen en om beroepsopdrachten meer integraal te benaderen.
c. Sfeer
‐ In het docententeam is veel positieve energie. Zowel docenten als
studenten geven aan dat de school goed aangeschreven staat, zowel qua
niveau als qua sturing.
CONCEPT

2. NP: menskracht en middelen
a. Capaciteit
‐ Voldoende capaciteit om aan huidige behoeftestelling 2020 te voldoen
‐ Recente groei docentenbestand (20 extra fte per 2018. Nu totaal 46 fte)
‐ Relatief jong personeelbestand.
b.
‐
‐
‐

Ruimte/gebouw
Omgebouwd en gedeeld kantoorpand (met Albeda college)
Beperkte werk/studieruimte voor docenten en studenten en leslokalen
Geen uitbreidingsmogelijkheden

3. PA en NP: contact politieacademie, OBT en eenheid
a. Centrale LWP in eenheid Rotterdam
‐ Verschil in draagvlak (tgv verschil in verwachte voor‐ en nadelen)

51

inhou
dsop
gave

Jaarbeeld Politieonderwijs 2019

‐

Aanleiding pilot Centrale LWP was de casus in een basisteam (rollen en
verantwoordelijkheden waren niet voor alle partijen duidelijk dan wel
werden niet door alle partijen geaccepteerd).

b. Versterken onderlinge relatie en informatie‐uitwisseling PA‐eenheid
‐ Docenten als ‘ambassadeur’ voor district
‐ Meedraaien met diensten in praktijk
c. Wisseling/uitbreiding van docententeam
‐ Nu meer stabiliteit. Goed voor opbouw contact met trajectbegeleiding
4. Pilots, projecten en programma’s
‐ Kwaliteitsoverleg bij dreigende uitval student (i.s.m. eenheid)
‐ Pilot ‘dubbel duaal’ (start begin 2020): een andere vorm van onderwijs
om studenten eerder en meer uren in de praktijk te laten meedraaien.
‐ Intern geven van PPDG‐opleiding (i.s.m. PA Den Haag)
‐ Blended learning (i.s.m. reguliere scholen)
‐ Programma maatschappelijke oriëntatie
‐ Project ‘virtual reality’
‐ Pilot ‘opvang wasstraat’
‐ Pilot trajectadviescommissie
CONCEPT

5. Overig
Filmlocatie van de televisieserie ‘Dienders’. Deze serie geeft een realistische
inkijk in de opleiding tot basis of allround politiemedewerker: wat moet je als
agent kunnen en weten? Wat gebeurt er op straat? Welke afwegingen moet
je maken en wat zijn de gevolgen daarvan? Wat maakt je tot een ‘diender’?
Acht studenten die recent met de opleiding tot agent zijn gestart, vertellen
hun ervaringen. Ook hun docenten en begeleiders in de eenheid komen in de
serie aan het woord.

52

inhou
dsop
gave

Missie Inspectie Justitie en Veiligheid
De Inspectie Justitie en Veiligheid houdt voor de samenleving, de ondertoezichtgestelden en de politiek en bestuurlijk verantwoordelijken
toezicht op het terrein van justitie en veiligheid
om inzicht te geven in de kwaliteit van de taakuitvoering en de naleving van regels en normen,
om risico’s te signaleren
en om organisaties aan te zetten tot verbetering.
Hiermee draagt de Inspectie bij aan een rechtvaardige en veilige samenleving.

CONCEPT

Dit is een uitgave van:
Inspectie Justitie en Veiligheid
Ministerie van Justitie en Veiligheid
Turfmarkt 147 | 2511 DP Den Haag
Postbus 20301 | 2500 EH Den Haag
Contactformulier | www.inspectie-jenv.nl
April 2020

Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.
Vermenigvuldigen van informatie uit deze publicatie is toegestaan,
mits deze uitgave als bron wordt vermeld.