Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 661

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 28 januari 2020
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de brief van 15 juli 2019 inzake de bestuurlijke reactie op het
Bureau ICT-toetsing (BIT) advies programma machtigen (Kamerstuk
26 634, nr. 624).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 27 januari 2020.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Ziengs
Adjunct-griffier van de commissie,
Hendrickx

kst-26643-661
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 26 643, nr. 661

1

1

Antw.

2

Antw.

3

Kunt u het tijdpad delen met de Kamer (inclusief het implementatieplan voor de voorzieningen) en daarbij aangeven wanneer
de Kamer wordt geïnformeerd?
De basisvoorziening machtigen waarbij burgers en bedrijven
elkaar kunnen machtigen wordt stapsgewijs opgeleverd. Op dit
moment wordt gewerkt aan het gebruiksvriendelijker maken van
de website en de registratieprocessen. Deze functionaliteit komt
in het eerste kwartaal beschikbaar voor burgers.
Een Proof of Concept (PoC) betreft het realiseren en beproeven
van de technische oplossing. De pilot test de oplossing in de
praktijk en is ook bedoeld om de niet technische aspecten te
beproeven. Een pilot wordt pas gestart als er een succesvolle
PoC is uitgevoerd.
Een eerste pilot voor machtigingen vanuit het ouderlijk gezag is
gestart op 16 december 2019, dit gebeurt in samenwerking met
het Ministerie van VWS, EZK, BZK, Nictiz en het ziekenhuis
Tjongerschans.
De start van de pilot voor professionele bewindvoering staat
gepland in de eerste helft van 2020, in samenwerking met de
VNG, Raad voor de rechtspraak en enkele gemeenten. De pilots
zullen geëvalueerd worden en aan de hand hiervan wordt
bepaald welke vervolgstappen nodig zijn voor een brede uitrol.
De Kamer wordt halfjaarlijks gerapporteerd over de voortgang
«digitale toegang» tot de overheidsdienstverlening. Hierbij
wordt ook over de voortgang van de implementatie machtigen
gerapporteerd. De laatste rapportage heb ik u 23 september
2019 gezonden.1
Streeft het kabinet naar een eenduidige juiste en actuele bron
voor het vaststellen van het ouderlijk gezag? Zo ja, wat is de
streefdatum?
Ja, het kabinet streeft naar een eenduidige juiste en actuele bron
voor het vaststellen van het ouderlijk gezag. Hierbij past wel de
kanttekening dat het voor 100% eenduidig vaststellen van het
ouderlijk gezag vergt dat er een directe koppeling is met alle
bronnen die gegevens hierover vastleggen en dat deze bronnen
op hun beurt ook actueel zijn. We werken daarom stapsgewijs
naar dit streefdoel toe. Een einddatum is daarom nog niet af te
geven. Het programma Machtigen heeft tezamen met VWS en
andere dienstverleners de keuze gemaakt om een oplossing te
creëren voor het grootste deel van de ouders en kinderen.
Hiermee wordt het mogelijk om in veel voorkomende standaard
gevallen het ouderlijk gezag af te leiden. De oplossing werkt nu
op basis van de gegevens uit de BRP. Deze is echter zo gebouwd
dat er eenvoudig overgeschakeld kan worden naar een andere
bron, wanneer deze in de toekomst beschikbaar komt. De
partijen in de pilot hebben maatregelen getroffen die voorkomen dat informatie toegankelijk wordt voor personen die daar
geen recht op hebben.
Bent u voornemens conform het BIT-advies een impactanalyse
uit te voeren op de juridische, organisatorische en technische
aspecten van de mogelijke oplossingen voor wettelijk vertegenwoordigen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 26 643, nr. 661

2

Antw.

4
Antw.

5

Antw.

6

Ja. De functionaliteit die het programma Machtigen heeft
gemaakt en die is getest in een Proof of Concept (PoC) ontsluit
de vastgelegde wettelijk vertegenwoordigers en controleert of er
een relatie is tussen de bewindvoerder en de onder bewind
gestelde. De dienstverleners bepalen welke diensten voor
bewindvoerders ontsloten moeten worden. De dienstverleners
bepalen dus zelf op welke gronden ze diensten ontsluiten aan
wettelijke vertegenwoordigers. In een pilot die de eerste helft
van 2020 wordt uitgevoerd wordt deze impactanalyse uitgevoerd samen met de deelnemers. Hierbij worden naast de
technische, ook juridische en organisatorische aspecten
onderzocht.
Welke invloed heeft de PoC en de pilot op de doorlooptijd en
kosten van het project?
De PoC en pilot zijn bedoeld om sneller resultaat te boeken en
mogelijke problemen eerder te identificeren. Door te starten en
de oplossing in de praktijk te beproeven met enkele partijen
worden kinderziektes sneller gevonden en kunnen verbeteringen
tijdig kunnen worden meegenomen. Dit zorgt voor een hogere
kwaliteit van het resultaat en uiteindelijke een snellere implementatie bij dienstverleners.
Wat is de planning voor de uitvoering van de Proof of Concept
(PoC) op het gebied van ouderlijk gezag en de pilot wettelijk
vertegenwoordigen?
Op basis van de succesvolle PoC op het gebied van ouderlijk
gezag is de pilot gestart op 16 december 2019. De pilot wettelijke
vertegenwoordiging met professionele bewindvoerders is
gepland in de eerste helft van 2020.
Streeft het kabinet naar betrouwbare en volledige registers
waarin is vastgelegd wie de rechter als curator of bewindvoerder heeft aangesteld? Zo ja, wat is de streefdatum?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 26 643, nr. 661

3

Antw.

7

Antw.

8

Antw.

Ja, het kabinet streeft naar een eenduidige, juiste en actuele
bron voor het vaststellen van de door de rechter aangewezen
curatoren en bewindvoerders. Op dit moment wordt een deel
van de genoemde gegevens al vastgelegd, dit is mede afhankelijk van het type bewind. Om het genoemde doel te halen en
voor 100% deze gegevens eenduidig vast te stellen dient er een
directe koppeling te zijn met alle bronnen die gegevens hierover
vastleggen. Ook moeten deze bronnen op hun beurt actueel zijn.
De rechterlijke beslissingen moeten dan direct in het register
correct worden vastgelegd, iets wat in de praktijk mogelijk niet
in alle gevallen direct zal lukken.
Om het streefdoel dichterbij te brengen is met ondersteuning
van BZK een project gestart onder leiding van de Raad voor de
Rechtspraak met als doel om de kwaliteit van de vastlegging van
de rechterlijke beslissingen te verbeteren en te ontsluiten via
een nieuwe landelijke voorziening. Deze zal in de eerste helft van
2020 door de machtigingsvoorziening worden ontsloten. Deze
voorziening wordt gevoed door het nieuwe Toezicht bronsysteem van de Rechtspraak. Hierin zijn inmiddels ruim 60% van de
professionele bewinden opgenomen, ongeveer 100.000, en
wordt digitaal gecommuniceerd met (professionele) bewindvoerders. Dit aantal groeit gestaag, en het tempo wordt bepaald
door het tempo van het aansluiten van de (IT-leveranciers van)
bewindvoerders. In dit Toezicht systeem worden ook de
faillissementen en schuldsaneringen geregistreerd.
Deze nieuwe voorziening zal stapsgewijs worden aangevuld met
data over familiair bewind, professionele curatele, familiaire
curatele en mentorschap.
Deze data zullen op termijn behalve voor de machtigingsvoorziening ook ontsloten worden voor andere overheidspartijen (zoals
CJIB, UWV, Belastingdienst, CAK, DUO) met het oog op het
maatschappelijk belang.
Wordt in dit plan ook de rol van de Programmeringsraad Logius
betrokken en het punt van de wijze van vaststelling van de
beheer- en exploitatiekosten?
Voorafgaand aan de pilots wordt er een impactanalyse uitgevoerd om de impact van de nieuwe functionaliteit op de B&E te
bepalen middels een financiële werkgroep. Hierin zijn ook de
dienstverleners van de Programmeringsraad vertegenwoordigd.
Zie verder het antwoord op vraag 9.
Wat is de huidige planning voor het aansluiten van dienstverleners op de machtigingsvoorzieningen? Welke versnelling wil het
kabinet realiseren?
Op dit moment wordt er vanuit het programma Machtigen
gewerkt aan het opleveren van een toegankelijkere website en
de verbeterde machtigingsvoorziening. In maart 2020 wordt er
een testomgeving beschikbaar gesteld aan dienstverleners.
Dienstverleners zijn zelf verantwoordelijk voor de planning om
aan te sluiten op de machtigingsvoorziening. Belangrijke
sectoren, zoals de zorg en de gemeenten, doen in pilots ervaring
op met aansluiten op de verbeterde machtingsvoorziening. Zie
hiervoor ook de beantwoording van vraag 1. Na de pilots wordt
voor iedere sector een aansluitplan opgesteld.
Een landelijk aansluitplan voor dienstverleners informeert hen
over de beschikbaarheid en planning van verschillende
functionaliteiten. Dit plan wordt in de eerste helft van 2020
opgeleverd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 26 643, nr. 661

4

9

Antw.

10

Antw.
11
Antw.
12

Antw.

13

Antw.

14

Antw.

15

Wanneer kan de Kamer het voorstel tegemoet zien om te
voorkomen dat dienstverleners om financiële redenen ervoor
kiezen om niet of later aan te sluiten op de machtigingsvoorzieningen?
De huidige kosten voor het beheer en onderhoud van de
voorzieningen worden aan de dienstverleners doorbelast. Deze
systematiek wordt op dit moment geëvalueerd. Dit gebeurt door
een onderzoek van VKA en een analyse door ABD Topconsult. Ik
verwacht uw Kamer in het voorjaar van 2020 te kunnen
informeren over deze evaluatie en de maatregelen die ik zal
nemen om de negatieve effecten van de doorbelasting te
voorkomen.
Wat is de stand van zaken met betrekking tot het voorstel om te
voorkomen dat dienstverleners om financiële redenen ervoor
kiezen om niet of later aan te sluiten op de machtigingsvoorzieningen?
Zie vraag 9.
Welke concrete afspraken maakt het kabinet met dienstverleners
over het moment waarop ze aansluiten?
Zie vraag 8.
Op welke wijze geeft het kabinet invulling aan het advies van het
BIT om bij het ontwikkelen van een architectuur voor de GDI uit
te gaan van het perspectief van de gebruiker?
Het programma Machtigen heeft vanaf het begin de gebruiker
centraal gesteld. Zo is er een aantal sessies geweest met de
ambassadeurs van de Stichting Lezen en Schrijven. Daarnaast is
het lopende programma «Gebruiker Centraal» ingezet om in het
ontwerpproces het perspectief van de gebruiker centraal te
stellen. Er zijn gebruiksinterface experts aangenomen binnen het
project. Alle ontwerpen worden getoetst door gebruikerspanels.
Op basis daarvan worden verbeteringen doorgevoerd voordat
deze in productie worden genomen.
In hoeverre worden in de verdere uitwerking van het
op orde krijgen van de samenhang tussen de voorzieningen in
het GDI-landschap de adviezen/uitgangspunten van het BIT
meegenomen?
Ik neem de adviezen en uitgangspunten van het BIT volledig
mee. Zoals ik in de reactie op het BIT-advies heb aangeven zijn
de condities op het sturen op de samenhang op het GDIlandschap sterk verbeterd. Op dit moment wordt gewerkt aan
het beschrijven van deze samenhang in een gemeenschappelijke
architectuur voor de GDI waardoor het sturen op de samenhang
nog verder kan worden verbeterd.
Hoe is er rekening gehouden met het gebrek aan ervaring van
de organisatie Logius bij het toepassen van dergelijke complexe
geautomatiseerde bedrijfsregels voor het realiseren van het
project binnen de tijd- en budgetplanning
De organisatie Logius is zich ervan bewust dat het geen expert is
op het gebied van complexe geautomatiseerde bedrijfsregels.
Daarom is gekozen om samen met dienstverleners en aanbieders van broninformatie tot een oplossing te komen, waarbij
Logius enkel vaststelt of er sprake is van wettelijke vertegenwoordiging en de dienstverlener zelf verantwoordelijk is om
deze toe te passen op de eigen dienstverlening. De afgestemde
regels (business rules) zullen in pilots worden beproefd.
Er wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor het sneller
behalen van de maatschappelijke baten van het programma
machtigen, wanneer ontvangt de Kamer dit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 26 643, nr. 661

5

Antw.

1

De maatschappelijke baten worden bereikt als (zoveel mogelijk)
overheidsdienstverleners (zo snel mogelijk) hun diensten
aansluiten op de machtigingsvoorzieningen en als burgers hier
op eenvoudige wijze toegang toe krijgen. Mijn prioriteit ligt dus
bij het beschikbaar komen van een verbeterde versie van de
huidige machtigingsvoorziening en het aansluiten van overheidsdienstverleners op deze voorziening voordat de betrouwbaarheidsniveaus voor inloggen worden verhoogd. Dienstverleners moeten voor de technische aansluiting op de
machtigingsvoorziening werkzaamheden verrichten en
aangeven welke van hun diensten voor machtiging in aanmerking komen. Daarna moeten zij de werkzaamheden inplannen in
hun portfolio. In de beantwoording van vraag 8 heb ik aangegeven dat ik werk aan een concrete planning voor het aansluiten
van de dienstverleners op de machtigingsvoorzieningen. Op
basis van de nader uit te werken aansluitplannen vanuit de
verschillende sectoren stel ik een plan van aanpak op. Ik
verwacht de Kamer in de zomer van 2020 een plan te kunnen
presenteren.

Kamerstuk 26 643, nr. 636: voortgangsrapportage digitale toegang 23 september 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 26 643, nr. 661

6