Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

21 109

Uitvoering EG-Richtlijnen

Nr. 228

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 april 2017
Hierbij bied ik u het periodieke overzicht aan van de stand van zaken bij de
implementatie van EU-richtlijnen in de Nederlandse wet- en regelgeving
aan het einde van het eerste kwartaal van 20171.
In deze brief wordt eerst ingegaan op de implementatieachterstand zoals
die op 31 maart 2017 gold. Daarna worden de oorzaken van deze
achterstand behandeld en worden, indien van toepassing, tevens
dreigende implementatieachterstanden genoemd. Vervolgens volgt een
opsomming van de ingebrekestellingprocedures die de Europese
Commissie tegen Nederland is gestart als gevolg van niet-tijdige
implementatie. Mede op verzoek van uw Kamer zijn ook de lopende
infracties wegens (vermeende) onjuiste implementatie in het overzicht
ingebrekestellingen per departement opgenomen2.
Huidige achterstand
De achterstand per 1 april 2017 bedraagt 6 richtlijnen tegenover 10 in het
vorige kwartaal. In het eerste kwartaal van 2017 zijn er 5 achterstallige
richtlijnen geïmplementeerd. Tegelijkertijd is er dit kwartaal 1 nieuwe
richtlijn in overschrijding bijgekomen.
De 6 achterstallige richtlijnen zijn aan de volgende ministeries toegedeeld:
FIN (2) en EZ (1), IenM (1), SZW (1) en V&J (1).
De overschrijding van de implementatiedatum varieert sterk, van 133 tot
455 dagen. Een exacte aanduiding van de overschrijding per richtlijn is te
vinden op de laatste pagina van bijgevoegd kwartaaloverzicht.

1
2

kst-21109-228
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 109, nr. 228

1

Achterstanden en hun oorzaken
Wat betreft de oorzaken voor de implementatieachterstand ultimo eerste
kwartaal speelt een aantal factoren een rol. Deze factoren worden
hieronder per ministerie toegelicht.
EZ
Richtlijn 2014/61/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei
2014 inzake maatregelen ter verlaging van de kosten van de aanleg van
elektronische communicatienetwerken met hoge snelheid; uiterste
implementatiedatum 1 januari 2016.
Implementatie geschiedt hoofdzakelijk door wijziging van de Telecommunicatiewet en van de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse
netwerken. Verder worden het Besluit informatie-uitwisseling ondergrondse netten, de Regeling informatie-uitwisseling ondergrondse netten,
het Besluit medegebruik omroepzendernetwerken, de Regeling gegevensverstrekking medegebruik omroepzendernetwerken en het Bouwbesluit
2012 gewijzigd. De Telecommunicatiewet kent al verplichtingen tot
medegebruik van infrastructuur van telecommunicatienetwerken, zoals
antenne-opstelpunten (artikel 3.24 Tw) en voorzieningen waarop de
gedoogplicht van toepassing is (artikel 5.12, eerste lid, Tw). De richtlijn ziet
echter op het efficiënter aanleggen van breedbandnetwerken (zoals
glasvezel) doordat bij de aanleg daarvan ook gebruik gemaakt mag
worden van de infrastructuur van andere netwerken, zoals leidingstroken
in havengebieden en hoogspanningsmasten van elektriciteitsnetwerken.
In Nederland is reeds 97% van de burgers en 91% van de bedrijven
aangesloten op een breedbandnetwerk. Gezien het grote aantal netwerksectoren en regelgevingskaders dat hierbij betrokken is, is de implementatietermijn van 18 maanden te kort om een wetsvoorstel op te stellen dat
recht doet aan alle betrokken belangen. Zeker gezien de mate waarin
Nederland reeds is voorzien van breedbandaansluitingen moet worden
voorkomen dat deze implementatie leidt tot onnodige lasten voor de
betrokken netbeheerders.
Het wetsvoorstel is begin februari jl. aan de Raad van State voorgelegd.
Naar verwachting zal de implementatie zomer 2017 zijn voltooid.
De Minister van Economische Zaken heeft uw kamer hierover ook
geïnformeerd, Kamerstuk 33 613, nr. 7.
FIN
Uitvoeringsrichtlijn 2015/2392/EU van de Commissie van 17 december
2015 bij Verordening (EU) nr. 596/2014 van het Europees Parlement en de
Raad met betrekking tot de melding van daadwerkelijke of potentiële
inbreuken op deze verordening aan de bevoegde autoriteiten. Uiterste
implementatiedatum 3 juli 2016.
De richtlijn betreft nadere uitwerking van artikel 32 van Verordening (EU)
nr. 596/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 16 april 2014
betreffende marktmisbruik en houdende intrekking van Richtlijn 2003/6/EG
van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijnen 2003/124,
2003/125/EG en 2004/72/EG van de Commissie (PbEU 2014, L 173)
(verordening marktmisbruik). Voornoemd artikel legt aan lidstaten de
plicht op om te zorgen dat de bevoegde autoriteiten doeltreffende
mechanismen instellen om het melden van daadwerkelijke of potentiële
inbreuken op de verordening marktmisbruik aan de bevoegde autoriteiten
mogelijk te maken. De uitvoeringsrichtlijn vult deze plicht nader in en
bevat daartoe bepalingen omtrent de wijze van registratie van meldingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 109, nr. 228

2

en het waarborgen van de privacy van personen die een potentiële
inbreuk gemeld hebben.
De Wet implementatie verordening en richtlijn marktmisbruik is
11 augustus 2016 in werking getreden (Stb. 2016, nr. 297). Vanwege
vertraging in het wetgevingsproces is prioriteit gegeven aan het
wetsvoorstel en is het niet gelukt om tijdig de uitvoeringsrichtlijn te
implementeren. De reden van de vertraging is vooral gelegen in de
herziening van het boetestelsel en van het regime voor openbaarmaking
van bestuurlijke sancties van de Wet op het financieel toezicht. De
verordening marktmisbruik is aangegrepen om het boetestelsel en
openbaarmakingsregime in lijn te brengen met Europese ontwikkelingen
op dit vlak en toekomstbestendig te maken. Het betreft ingrijpende
wijzigingen en heeft tot uitvoerige discussie geleid met stakeholders. De
zorgvuldigheid die is betracht om tot een gedragen herziening te komen,
heeft gezorgd voor vertraging in het wetgevingsproces.
Implementatie van de uitvoeringsrichtlijn zal plaatsvinden middels de
Regeling taakuitoefening en grensoverschrijdende samenwerking
financiële toezichthouders Wft. Naar verwachting zal de implementatie
uiterlijk voorjaar 2017 zijn afgerond. Overigens voldoen de procedures die
de AFM heeft geïmplementeerd wat betreft het melden van inbreuken
grotendeels reeds aan de uitvoeringsrichtlijn.
Richtlijn 2014/92/EU van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli
2014 betreffende de vergelijkbaarheid van de in verband met betaalrekeningen aangerekende vergoedingen, het overstappen naar een andere
betaalrekening en de toegang tot betaalrekeningen met basisfuncties.
Uiterste implementatiedatum 18 september 2016.
De richtlijn heeft tot doel de vergelijkbaarheid van tarieven met betrekking
tot betaaldiensten voor consumenten te verbeteren, het voor consumenten gemakkelijker te maken om over te stappen naar een andere
betaalrekening en de toegankelijkheid van betaaldiensten voor consumenten te verbeteren. De implementatie van de richtlijn vindt plaats door
aanpassing van de Wet op het financieel toezicht voor wat betreft de
wettelijke verankering van het in de richtlijn vastgelegde recht op toegang
tot een basisbetaalrekening en de regeling van de beschikbaarheid van
een vergelijkingswebsite, waarop de belangrijkste diensten verbonden
aan een betaalrekening bij verschillende aanbieders kunnen worden
vergeleken. De Implementatiewet toegang basisbetaalrekening is op
11 november 2016 in werking getreden. Daarmee is de implementatie van
de hierin geregelde onderdelen van de richtlijn gerealiseerd.
Daarnaast vindt implementatie plaats door aanpassing van het Besluit
Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft in verband met de in de
richtlijn voorgeschreven informatieverplichtingen voor financiële
ondernemingen ten behoeve van consumenten over de (tarieven van de)
aan een betaalrekening verbonden diensten en in verband met de
verplichting betreffende een overstapdienst. Verder wordt het Besluit
bestuurlijke boetes financiële sector aangepast. Beide algemene maatregelen van bestuur worden aangepast in het Implementatiebesluit
betaalrekeningenrichtlijn. Dit ontwerpbesluit is op 31 maart jl. in de MR
behandeld en vervolgens ter advisering voorgelegd aan de Afdeling
advisering van de Raad van State. Naar verwachting zal het implementatieproces in het voorjaar van 2017 worden afgerond. Overigens is in
Nederland reeds enige jaren een overstapdienst operationeel. De
Europese Commissie heeft echter vanwege overschrijding van de
implementatietermijn op 24 november 2016 een inbreukprocedure tegen
Nederland ingeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 109, nr. 228

3

IenM
Richtlijn 2014/94/EU van het Europees Parlement en de Raad van
22 oktober 2014 betreffende de uitrol van infrastructuur voor alternatieve
brandstoffen. Uiterste implementatiedatum 18 november 2016.
Richtlijn 2014/94/EU heeft tot doel de (schone) energiezekerheid voor het
transport te stimuleren en de nadelige milieugevolgen van het gebruik
van de huidige fossiele brandstoffen terug te dringen. Bij brief van
27 februari 2017 heeft u onlangs het Beleidskader infrastructuur alternatieve brandstoffen ontvangen (Kamerstuk 30 196, nr. 356). Het beleidskader biedt een overzicht van de uitrol van infrastructuur voor alternatieve
brandstoffen (elektriciteit, waterstof, CNG en LNG) voor vervoer. In het
beleidskader staan onder meer de nationale streefcijfers voor de
benodigde infrastructuur en de maatregelen om de markt voor alternatieve brandstoffen (verder) te ontwikkelen.
Het voorbereiden van een wettelijke regeling voor de implementatie van
onder meer de technische specificaties voor de infrastructuur, die met
ingang van 18 november 2017 verplicht worden, heeft meer tijd gekost
dan was voorzien. Dit heeft onder meer te maken met de brede reikwijdte
van de richtlijn. De richtlijn combineert meerdere doelstellingen en
onderwerpen op het gebied van klimaat, energiepolitiek, productharmonisatie, elektrisch rijden en milieuveiligheid. Deze doelstellingen en
onderwerpen zijn in uiteenlopende wetgevingscomplexen verankerd
waarvoor meerdere ministeries en instanties verantwoordelijk zijn. De te
implementeren regels zijn uiteindelijk in een zelfstandig Besluit infrastructuur alternatieve brandstoffen (AMvB) en een ministeriële regeling
geïntegreerd. De implementatie nadert thans het punt van afronding.
Het besluit gaat in verband met de demissionaire status van het kabinet
binnenkort nogmaals langs de ministerraad. De planning is dat het begin
mei 2017 wordt gepubliceerd. Het besluit kan dan na een periode van
nahang van vier weken bij beide Kamers tezamen met de ministeriële
regeling begin juni 2017 in werking treden.
SZW
Richtlijn 2014/36/EU van het Europees Parlement en de Raad van
26 februari 2014 betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van
onderdanen van derde landen met het oog op tewerkstelling als seizoenarbeider. Uiterste implementatiedatum 30 september 2016.
Richtlijn 2014/36/EU heeft tot doel om de bescherming van seizoenarbeiders te vergroten, en de voorwaarden voor toelating en verblijf van
seizoenarbeiders uit derde landen te harmoniseren. De implementatie
geschiedt door wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen en de
Vreemdelingenwet 2000. De implementatiedatum was 30 september 2016.
De implementatie duurt langer dan voorzien, onder meer omdat eerst is
onderzocht of de richtlijn door middel van een nul-quotum kon worden
geïmplementeerd. Nu dit geen doorgang kon vinden, is wetswijziging
noodzakelijk gebleken. Het wetsvoorstel is op 27 oktober 2016 ingediend
bij de Tweede Kamer (Kamerstuk 34 590, nr. 2). De Tweede Kamer heeft op
1 december 2016 verslag uitgebracht (Kamerstuk 34 590, nr. 5). Het
wetsvoorstel staat gepland voor behandeling in de Tweede Kamer in de
eerste week van april 2017. De regering streeft ernaar dat het wetsvoorstel
in de eerste helft van 2017 in werking kan treden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 109, nr. 228

4

V&J
Richtlijn 2012/29/EU van het Europees Parlement en de Raad van
25 oktober 2012 tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de
ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten, en
ter vervanging van Kaderbesluit 2001/220/JBZ; uiterste implementatiedatum 16 november 2015.
Deze richtlijn raakt het hele strafprocesrecht en de uitvoeringspraktijk in
den brede. Het wetsvoorstel heeft gevolgen voor (keten)partners die met
slachtoffers in aanraking komen, zoals de politie, het OM, de rechtspraak
en Slachtofferhulp Nederland, omdat zij in de dagelijkse praktijk zorg
dienen te dragen voor de realisatie van de door de richtlijn beoogde
slachtofferbescherming. Daarom heeft voorbereiding van de wet- en
regelgeving en de implementatie in nauw overleg met de partners
plaatsgevonden, hetgeen extra tijd heeft gekost.
De wet van 8 maart 2017, houdende implementatie van richtlijn nr. 2012/
29/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 tot
vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en
de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten, en ter vervanging
van Kaderbesluit 2001/220/JBZ (PbEU 2012, L 315) (Stb. 2017, nr. 90) en
het Besluit van 24 augustus 2016, houdende regels voor de rechten, de
ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten
(Besluit slachtoffers van strafbare feiten) (Stb. 2016, nr. 310) zijn in
werking getreden met ingang van 1 april 2017. Daarmee is de richtlijn
volledig geïmplementeerd.
Dreigende overschrijding
FIN
Richtlijn (EU) 2016/881 van de Raad van 25 mei 2016 tot wijziging van
Richtlijn 2011/16/EU wat betreft verplichte automatische uitwisseling van
inlichtingen op belastinggebied. Uiterste implementatiedatum 4 juni 2017.
Richtlijn (EU) 2016/881 breidt de reikwijdte van de verplichte automatische
uitwisseling van inlichtingen in Richtlijn 2011/16/EU3 uit met de
verstrekking van zogenoemde landenrapporten. Daarnaast schrijft
Richtlijn (EU) 2016/881 voor dat een landenrapport moet worden
opgesteld en welke informatie daarin moet worden opgenomen en regelt
daarmee dat dezelfde soort informatie tijdig wordt ingezameld en ter
beschikking wordt gesteld van de belastingdiensten van de lidstaten waar
de multinationale groep actief is. Bij de vaststelling van de regels met
betrekking tot het landenrapport in Richtlijn (EU) 2016/881 is rekening
gehouden met de OESO-standaard over country-by-country reporting die
is opgesteld in het kader van het project Base Erosion and Profit Shifting
(BEPS-project) van de OESO. Op basis van Richtlijn (EU) 2016/881 moet
een multinationale groep met € 750 miljoen of meer aan geconsolideerde
groepsopbrengsten jaarlijks geaggregeerde inlichtingen verstrekken voor
elke staat waarin de multinationale groep actief is. De multinationale
groep stuurt het landenrapport, als hoofdregel, naar de belastingdienst
van het land waar de uiteindelijke moederentiteit is gevestigd. Deze
belastingdienst stuurt het landenrapport vervolgens automatisch aan de
andere (deelnemende) belastingdiensten van landen waarin de multinati-

3

Richtlijn 2011/16/EU van de Raad van 15 februari 2011 betreffende administratieve samenwerking op het gebied van de belastingen en tot intrekking van Richtlijn 77/799/EEG (PbEU
2011, L 64).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 109, nr. 228

5

onale groep actief is. Met behulp van het landenrapport4 kunnen
belastingdiensten de risicoselectie voor verrekenprijzen efficiënter
uitvoeren.
Nederland heeft de OESO-standaard over country-by-country reporting
voor multinationale groepen geïmplementeerd per 1 januari 2016 door
middel van Overige fiscale maatregelen 2016. Richtlijn (EU) 2016/881 sluit
grotendeels aan bij deze OESO-standaard. Op enkele punten vult Richtlijn
(EU) 2016/881 de OESO-standaard aan. Deze punten worden, in aanvulling
op Overige fiscale maatregelen 2016, geïmplementeerd door middel van
het aanhangige wetsvoorstel Wet aanvullende regels uitwisseling
landenrapporten. Naar verwachting zal de implementatie van Richtlijn
(EU) 2016/881 voor 5 juni 2017 zijn afgerond, waardoor de bepalingen
tijdig in werking zullen treden.
Richtlijn (EU) 2015/849 van het Europees Parlement en de Raad van
20 mei 2015 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële
stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot
wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement
en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees
Parlement en de Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie. Uiterste
implementatiedatum 26 juni 2017.
Op 20 mei 2015 is in Europa de vierde anti-witwasrichtlijn aangenomen.
Deze richtlijn is de vierde richtlijn waarmee op Europees niveau regels zijn
gesteld ter voorkoming dat het financieel stelsel wordt gebruikt voor
witwassen of financieren van terrorisme.
In de zomer van 2016 is een conceptwetsvoorstel ter implementatie van
deze richtlijn geconsulteerd. Voorts is gewerkt aan een separaat implementatiewetsvoorstel met betrekking tot de bepalingen uit deze richtlijn
die betrekking hebben op de verplichting tot het oprichten van een
register van uiteindelijk belanghebbenden (ultimate beneficial owner,
UBO). De openbare consultatie van dit wetsvoorstel is recent gestart.
In juli 2016 heeft de Europese Commissie een voorstel gepresenteerd dat
strekt tot wijziging van de vierde anti-witwasrichtlijn. Dit wijzigingsvoorstel volgt onder meer op het Actieplan ter versterking van de strijd
tegen terrorismefinanciering5 en de publicaties naar aanleiding van de
Panama Papers. Sinds juli 2016 is onder leiding van het voorzitterschap in
hoog tempo onderhandeld over dit wijzigingsvoorstel, hetgeen geresulteerd heeft in overeenstemming tussen de lidstaten over een compromistekst6. Thans wordt met het Europees Parlement verder onderhandeld
over een uiteindelijke tekst. Nederland neemt in deze onderhandelingen
een actieve en constructieve houding aan, ten einde een snelle voortgang
van het onderhandelingsproces te bevorderen.
Naar een voortvarend vervolg van de beide wetgevingstrajecten ter
implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn wordt nog steeds
gestreefd. Het wetsvoorstel ter implementatie van de vierde
anti-witwasrichtlijn wordt, na advisering door de Raad van State, naar
verwachting in de eerste helft van 2017 aan de Tweede Kamer toege4

Het bij koninklijke boodschap van 16 januari 2017 ingediende voorstel van wet tot wijziging van
de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen en de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 houdende aanvullende regels in verband met de automatische
uitwisseling van inlichtingen met betrekking tot landenrapporten (Wet aanvullende regels
uitwisseling landenrapporten) (Kamerstuk 34 651).
5
Het Actieplan ter versterking van de strijd tegen terrorismefinanciering is onder Nederlands
voorzitterschap in Raadsconclusies van 12 februari 2016 verwelkomd door alle lidstaten.
6
Op 20 december 2016 heeft het Comité van permanente vertegenwoordigers het onderhandelingsstandpunt bepaald ten aanzien van dit richtlijnvoorstel en het inkomend voorzitterschap
namens de Raad verzocht om besprekingen met het Europees Parlement te starten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 109, nr. 228

6

zonden. Het wetsvoorstel met betrekking tot het register van uiteindelijk
belanghebbenden (UBO-register) zal daar op volgen. De wijzigingen van
de vierde anti-witwasrichtlijn, waarover thans wordt onderhandeld, zullen
voorts door middel van een separaat wetsvoorstel in nationale wet- en
regelgeving worden geïmplementeerd.
I&M
Richtlijn 2014/45/EU van het Europees Parlement en de Raad van 3 april
2014 betreffende de periodieke technische controle van motorvoertuigen
en aanhangwagens en tot intrekking van Richtlijn 2009/40/EG. Uiterste
implementatiedatum 20 mei 2017.
Als gevolg van het verwerpen in december 2016 van het bij koninklijke
boodschap van 27 januari 2016 ingediende voorstel van wet tot wijziging
van de Wegenverkeerswet 1994 in verband met een kentekenplicht voor
landbouw- en bosbouwtrekkers, motorrijtuigen met beperkte snelheid,
mobiele machines en daardoor voortbewogen aanhangwagens alsmede
het niet meer toelaten tot het verkeer van nieuwe motorrijtuigen met
beperkte snelheid (Kamerstuk 34 397) door de Tweede Kamer is de voor
volledige implementatie van de richtlijn noodzakelijke wijziging van de
Wegenverkeerswet 1994 niet meer tijdig te realiseren.
De verplichting uit de richtlijn om landbouw- en bosbouwtrekkers met een
door de constructie bepaalde maximumsnelheid van 40 km/h onder de
APK-plicht te laten vallen zal niet tijdig geïmplementeerd kunnen worden.
De voor de implementatie van de overige onderdelen van de richtlijn
noodzakelijke wijzigingen van regelgeving zullen in overeenstemming met
de richtlijn uiterlijk 20 mei 2017 vastgesteld en gepubliceerd zijn en met
ingang van 20 mei 2018 in werking treden.
V&J
Richtlijn 2014/41/EU van het Europees Parlement en de Raad van 3 april
2014 betreffende het Europees onderzoeksbevel in strafzaken. Uiterste
implementatiedatum 22 mei 2017.
Bij de implementatie van de richtlijn is vertraging ontstaan doordat
financiële dekking voor het wetsvoorstel gevonden moest worden. Het
voorstel is op 21 november 2016 aan de Tweede Kamer aangeboden en
wacht op plenaire behandeling. De implementatie zal daardoor niet
binnen de gestelde termijn gerealiseerd worden.
Ingebrekestellingen wegens te late implementatie
In het eerste kwartaal van 2017 heeft de Europese Commissie Nederland
voor drie te laat geïmplementeerde richtlijnen in gebreke gesteld, te
weten:
− IenM in zaak 2017/0159 over richtlijn 2014/94 (infrastructuur alternatieve brandstoffen);
− VenJ in zaak 2017/0157 over richtlijn 2014/104 (schadevordering
wegens inbreuken op het mededingingsrecht) en
− VenJ in zaak 2017/0158 over richtlijn 2014/95 (informatie over
diversiteit ondernemingen/groepen).
− De richtlijnen van VenJ zijn beide inmiddels volledig geïmplementeerd.
− De Europese Commissie heeft in het eerste kwartaal 2017 twee zaken
wegens te late implementatie geseponeerd:
− IenM in zaak 2015/0321 over richtlijn 2012/34 (instelling één Europese
spoorwegruimte) en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 109, nr. 228

7

− OCW in zaak 2016/0217 over richtlijn 2013/55 (erkenning beroepskwalificaties).
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 109, nr. 228

8