Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2379
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister van Veiligheid en Justitie
over de mogelijkheden de transparantie te vergroten bij rechterlijke
zaakstoedeling (ingezonden 4 april 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
25 april 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Meer transparantie bij rechterlijke zaakstoedeling dringend gewenst»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het feit dat nu onduidelijk is op basis waarvan de administratie van een gerecht een bepaalde rechtszaak toewijst aan een individuele
rechter en dat afwijkingen of wijzigingen op het laatste moment niet kenbaar
gemotiveerd en geregistreerd worden? Deelt u de mening dat deze onduidelijke wijze van zaakstoedeling in Nederland kwetsbaar is?
Antwoord 2
De systematiek van toedeling van zaken is een taak die valt onder de
verantwoordelijkheid van het bestuur van elk gerecht. De wijze waarop deze
bestuurlijke bevoegdheid binnen de gerechten is geoperationaliseerd verschilt
per gerecht en binnen de gerechten per rechtsgebied en daarbinnen soms
ook per zaakstroom (snel of langzaam). Deze diversiteit in de inrichting hangt
samen met de omvang van het gerecht, respectievelijk het rechtsgebied en
de mate van specialisatie binnen de diverse zaakstromen.
De Rechtspraak heeft mij meegedeeld de opvatting te delen dat de huidige
gedifferentieerde wijze van zaakstoedeling in Nederland kwetsbaar is en ook
ik meen dat deze voor verbetering vatbaar is. In zowel het evaluatierapport
van de Groep Staten tegen Corruptie van de Raad van Europa, GRECO (TK
2012–2013, 33 400 VII en VI, nr. 78), als in het onderzoeksrapport «Systeemwaarborgen voor de kernwaarden van de rechtspraak», dat in opdracht van
de Raad voor de rechtspraak door onderzoekers van de Universiteit Leiden is

1

ah-tk-20152016-2379
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Van Emmerik & Schuurmans, Nederlands Juristenblad, 25-3-2016, afl. 12, p. 795 e.v.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

opgesteld, is geconstateerd dat de huidige wijze van zaakstoedeling in
Nederland duidelijker kan. Tevens wordt geconstateerd dat het wenselijk is
om nadere regels op te stellen voor de toedeling van zaken zodat duidelijk
wordt op welke wijze een zaak aan een bepaalde rechter wordt toegedeeld en
onder welke omstandigheden en op welke wijze zo nodig een vervanger voor
hem kan worden aangewezen.
Vraag 3, 4 en 5
Wat is uw reactie op het pleidooi voor een meer transparant systeem van
rechterlijke zaakstoedeling op basis van vooraf kenbare, objectieve criteria,
waarmee iedere schijn van partijdigheid, vooringenomenheid of beïnvloeding
kan worden weggenomen, en achteraf onder verwijzing naar deze criteria kan
worden uitgelegd hoe de samenstelling van de betreffende kamer heeft
plaatsgevonden?2
Welke mogelijkheden ziet u hiervoor?
Bent u bereid in samenspraak met de Raad voor de rechtspraak te zorgen
voor meer transparantie bij het toedelen van zaken aan individuele rechters?
Zo ja, kunt u de Kamer hierover berichten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3, 4 en 5
De Rechtspraak is zich er al langer van bewust dat het gebrek aan eenduidige
landelijke criteria het systeem van zaakstoedeling kwetsbaar maakt en heeft
daarom al in 2012 een Werkgroep zaakstoedeling in het leven geroepen
teneinde op landelijk niveau meer uniformiteit te realiseren in de toedeling
van zaken. De werkgroep heeft een Code zaakstoedeling opgeleverd, die een
achttal algemene uitgangspunten voor de toedeling van zaken binnen de
gerechten bevat met als doel de toedeling van zaken inzichtelijker en
transparanter te maken. Deze Code zaakstoedeling is door de vergadering van
presidenten aanvaard.
Omdat de systematiek (en dus regulering) van zaakstoedeling nauw
samenhangt met de thans ingezette digitalisering van alle werkprocessen
binnen de Rechtspraak, heeft de Rechtspraak in 2015 besloten om beide
onderwerpen ineen te schuiven. In het programma KEI (civiel en bestuur)
maakt de beoogde landelijke uniformering en regulering van zaakstoedeling
daarom onderdeel uit van het deelprogramma «Roosteren en plannen». In
het strafrecht maakt het onderwerp zaakstoedeling deel uit van het programma Taskforce OM-ZM in het kader van het werkproces roosteren en
plannen. Naast het opstellen van een eenduidige werkprocesbeschrijving
wordt binnen het programma Taskforce OM-ZM onderzoek gedaan naar een
digitaal rooster- en planningstool waarbij objectieve criteria voor zaakstoedeling een plek krijgen. De eerdergenoemde Code zaakstoedeling geldt in beide
programma’s als bestuurlijke randvoorwaarde voor de verdere inrichting van
de werkprocessen.
De verwachting is dat het deelprogramma «Roosteren en plannen» van KEI
(civiel bestuur) in de eerste helft van 2017 wordt afgerond. Het deelproject
«Roosteren en plannen» van het programma Taskforce OM-ZM is naar
verwachting voor het werkproces roosteren en plannen einde 2016 gereed;
een geautomatiseerd rooster- en planningstool zal vermoedelijk medio 2017
gedeeltelijk in werking zijn in enkele arrondissementen.

2

Van Emmerik & Schuurmans, Nederlands Juristenblad, 25-3-2016, afl. 12, p. 795 e.v.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2