Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 200 XVII

Vaststelling van de begrotingsstaat van de
begroting van Jeugd en Gezin (XVII)voor het jaar
2008

Nr. 42

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR JEUGD EN GEZIN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 augustus 2008
De algemene commissie voor Jeugd en Gezin heeft mij een reactie
gevraagd (08-JG-B-010) op de berichten over een excessieve toename van
eetstoornissen bij meisjes en daarin tevens in te gaan op de aard en
omvang van anorexia en boulimia nervosa onder jongeren.
De berichten in de media over een excessieve toename van
eetstoornissen bij meisjes gaan veelal samen met alarmerende berichten
over het gebruik van pro ana-websites onder jongeren, waar anorexia
nervosa als leefstijl wordt gepromoot. Ik maak me zorgen over deze en
andere websites die risicovolle informatie voor jongeren bevatten. Door
het kabinet zijn daarom initiatieven ontwikkeld om het internetverkeer
veiliger te maken. Een voorbeeld hiervan is het project «diploma veilig
internet». Met zeer veel interesse volg ik ook de initiatieven die worden
genomen waarbij internetproviders waarschuwingsteksten plaatsen op
pro-ana websites.
Kern van mijn reactie op de berichten is dat de cijfers over eetstoornissen
een stijging laten zien in het aantal jonge nieuwe patienten met een
eetstoornissen. Het totaal aantal patienten met een eetstoornis neemt de
laatste jaren echter niet toe1. Van een excessieve toename van
eetstoornissen is dus geen sprake. Hieronder licht ik één en ander toe.
Wat zijn eetstoornissen

1

Bron: CMR-Peilstations Nederland (Van Son
et al., 2006). Zie ook Nationaal Kompas
Volksgezondheid.

KST121536
0708tkkst31200XVII-42
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Eetstoornissen zijn psychische stoornissen die worden gekenmerkt door
verstoord eetgedrag en/of inadequaat compensatiegedrag (bijvoorbeeld
braken en laxeren). Eetstoornissen kunnen worden onderscheiden in:
anorexia nervosa, boulimia nervosa en «eetstoornissen niet anderszins
omschreven zoals eetbuistoornissen (ook wel Binge eating disorder
genoemd)». Laatste stoornis gaat vaak gepaard met overgewicht.
Mensen met eetstoornissen hebben een preoccupatie met eten en
gewicht en een verstoord lichaamsbeeld. Belangrijke risicofactoren zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XVII, nr. 42

1

een negatieve lichaamsbeleving, zorgen over het gewicht, extreem lijngedrag en angst om dik te worden.
Deze risicofactoren komen overigens vaak voor en leiden zeker niet altijd
tot een eetstoornis. Onderzoek onder scholieren (HBSC-studie uit 2005)
heeft wel aangetoond dat er een groot verschil bestaat tussen de lichaambeleving van jongeren en de feitelijke situatie. Van de 12-jarige meisjes
heeft 15,8% ondergewicht, in totaal vindt 14,5% van de 12-jarig meisjes
zich echter te dun. Er lopen dus heel wat meisjes rond die feitelijk te dun
zijn maar dit zelf niet zo ervaren. Dit verschil neemt toe met de leeftijd.
Omvang problematiek
Op basis van beschikbare nationale en internationale gegevens wordt
uitgegaan van:
• Anorexia nervosa: prevalentie van 5 500 personen, met name meisjes
en jonge vrouwen
• Boulimia nervosa: prevalentie van 22 300 personen, met name meisjes
en jonge vrouwen
• Overige eetstoornissen: prevalentie van 1% (ongeveer 160 000
personen) met gelijke verdeling over vrouwen en mannen.
Het aantal patienten met anorexia nervosa is de laatste vijfentwintig jaar
stabiel gebleven. Voor boulimia nervosa zijn voorzichtige aanwijzingen
van een lichte afname in de jaren negentig. Het aantal jonge nieuwe
patienten met de eetstoornissen anorexia en boulima nervosa is in Nederland de afgelopen twintig jaar bijna verdubbeld. Ook in de gespecialiseerde behandelcentra voor eetstoornissen worden steeds vaker meisjes
van 12 jaar en jonger behandeld. Er lijkt dus sprake zijn van een verschuiving: het totaal aantal eetstoornispatienten is namelijk niet gestegen.
Tieners krijgen op steeds jongere leeftijd de diagnose anorexia nervosa en
het aantal tieners met deze ziekte stijgt. Verklaringen hiervoor zijn onder
andere het feit dat de vroegdiagnostiek is verbeterd: anorexia nervosa
wordt steeds eerder herkend. Daarnaast zijn de behandelfaciliteiten en
preventieprogramma’s op scholen verbeterd waardoor eerder hulp wordt
gezocht.
Behandeling
Er zijn een aantal klinieken binnen de GGZ in Nederland die zijn gespecialiseerd in de behandeling van eetstoornissen. De meeste patienten krijgen
daar een combinatie aangeboden van individuele- en groepsgesprekken,
voedings- en gewichtscontroles en trainingen gericht op assertiviteit en
het krijgen van een positiever zelfbeeld. Op de toename van het aantal
jonge nieuwe patienten met eetstoornissen heeft het veld adequaat gereageerd. Het behandelaanbod voor deze patienten is uitgebreid (met name
de poliklinische behandeling).
Bij de preventie van eetstoornissen door de GGZ moet worden gedacht
aan publieksinformatie via websites, gastlessen op scholen (op diverse
plaatsen in het land worden docenten getraind op het signaleren van
eetstoornissen) en het beschikbaar stellen van een signaleringskaart voor
huisartsen. Daarnaast zijn er zelfhulpgroepen waar jongeren beter leren
omgaan met hun eetproblemen en steungroepen voor ouders. Preventie
van eetstoornissen is binnen de GGZ-preventie momenteel nog een relatief klein thema.
In 2006 is een multidisciplinaire richtlijn over de diagnostiek en de behandeling van eetstoornissen verschenen met aanbevelingen voor diagnostiek en behandeling voor eetstoornissen. De richtlijn is vervolgens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XVII, nr. 42

2

omgezet in een landelijk basisprogramma eetstoornissen, een leidraad
voor het opstellen van regionale zorgprogramma’s in de praktijk.
Relatie eetstoornissen en overgewicht
De link tussen de ontwikkeling van eetstoornissen en het (sinds 2004)
gevoerde overgewichtbeleid is onderwerp van onderzoek in het
onderzoeksprogramma 2009 van de Gezondheidsraad. Aansluitend op het
signalement dat in 2010 door de Gezondheidsraad zal worden gepubliceerd, zal ik samen met de minister van VWS komen met een reactie.
De minister voor Jeugd en Gezin,
A. Rouvoet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XVII, nr. 42

3