Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

25 424

Geestelijke gezondheidszorg

Nr. 216

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 juni 2013
In het Algemeen Overleg met uw Kamer op woensdag 5 juni jongstleden
over de geestelijke gezondheidszorg (GGZ), is kort ingegaan op het
rapport van het Trimbosinstituut over ambulantisering van de GGZ in
Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Nederland. In het AO heb ik
toegezegd dat ik zou nagaan of in het kader van deze ambulantisering
conform de aanbeveling van het Trimbosinstituut, een aparte interdepartementale visie nodig is over sociale inclusie. Met deze brief wil ik u
daarover informeren.
De internationale vergelijking van het Trimbos-instituut is een trendrapportage over het jaar 2011. Sindsdien hebben de ontwikkelingen in de
GGZ niet stilgestaan. In 2012 is het Bestuurlijk Akkoord Toekomst GGZ
2013–2014 afgesloten (hierna: bestuurlijk akkoord), waarin met betrekking
tot ambulantisering de doelstelling is opgenomen de totale beddencapaciteit in de periode tot 2020 af te bouwen met een derde ten opzichte van
het aantal bedden in 2008 en deze afbouw te substitueren door middel
van ambulantisering. Tevens is in dit bestuurlijk akkoord erkend dat om de
ambulantisering te laten slagen samenwerking met gemeenten en andere
maatschappelijke organisaties, zoals woningcorporaties, UWV, politie en
justitie, onderwijs, re-integratiebedrijven, schuldhulpverlening, maar ook
huisartsen en thuishulpverlening essentieel is.
Naar aanleiding van deze afspraken in het bestuurlijk akkoord hebben de
partijen betrokken bij het bestuurlijk akkoord, nader invulling gegeven aan
wat ambulantisering is. Kern is dat bij ambulantisering de cliënt centraal
staat: het gaat om zijn behoeften en zijn wensen en om de kwaliteit van
leven. Het doel van de te verlenen zorg en ondersteuning aan de cliënt is
herstel. Daarbij gaat het zowel om herstel van gezondheid als om herstel
van burgerschap. Dat laatste houdt in dat de cliënt zoveel mogelijk in staat
moet worden gesteld de regie over zijn eigen leven te behouden en te
participeren in de maatschappij. Bij ernstige psychiatrische cliënten is
daarvoor vaak zorg en begeleiding nodig op meerdere levensdomeinen,

kst-25424-216
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 25 424, nr. 216

1

zoals psychische en lichamelijke gezondheid, wonen, werk (of dagbesteding), zingeving en sociale contacten. Daarom is het van belang dat
voor de cliënt een samenhangend integraal zorg- en ondersteuningsaanbod wordt gecreëerd.
Bevestigd door partijen is dat om zo’n integraal en samenhangend zorgondersteuningsaanbod tot stand te brengen, het nodig is dat partijen op
het lokale niveau met elkaar samenwerken, ongeacht de bron waaruit de
ondersteuning en zorg wordt gefinancierd. Gemeenten spelen hierbij een
belangrijke rol. Op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning
(Wmo) biedt de gemeente haar burgers ondersteuning, indien zij
problemen ondervinden bij het maatschappelijk functioneren die niet zelf
of met behulp van het eigen netwerk kunnen worden opgelost. In de brief
aan uw Kamer over de hervorming van de langdurige zorg van 25 april
jongstleden gaat het kabinet uitgebreid in op het participeren van mensen
(Kamerstuk 30 597, nr. 296). In de nieuwe Wmo, waarin de decentralisatie
van delen van de AWBZ naar gemeenten wordt geregeld, wordt mogelijk
gemaakt dat meer mensen dan nu met ondersteuning en zorg thuis
kunnen (blijven) wonen. De visie die in genoemde brief wordt neergelegd
over langdurige zorg en ondersteuning gaat nadrukkelijk ook over mensen
met psychiatrische problemen. Daarmee is er feitelijk al een visie op
sociale inclusie, zij het dat die visie ontwikkeld is voor een bredere
doelgroep, waaronder ook ouderen en mensen met een verstandelijke
beperking. De uitgangspunten zijn echter hetzelfde: ervoor zorgen dat
cliënten bij voorkeur ondersteuning en zorg in hun omgeving krijgen,
aansluiten bij wat mensen kunnen en willen en behoud van regie over het
eigen leven. Wel wordt erkend dat mensen met psychische problemen,
veelal een andere behoefte aan ondersteuning en zorg zullen hebben dan
bijvoorbeeld ouderen. De Wmo maakt echter maatwerk mogelijk.
Essentieel in de uitwerking van de plannen inzake de hervorming van de
langdurige zorg is dat gemeenten en verzekeraars met elkaar gaan
samenwerken, zodat passende arrangementen voor mensen mogelijk
worden.
Om ambulantisering (en sociale inclusie) te laten slagen is het ook van
belang intensief samen te werken met andere departementen. Zo is er
samen met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
een plan van aanpak in voorbereiding gericht op bevordering van
arbeidsparticipatie van mensen met psychische problemen. Uit wetenschappelijk onderzoek is immers bekend dat werk kan dragen aan meer
welbevinden en een betere gezondheid. Voor dit plan van aanpak wordt
een stuurgroep ingesteld, met de staatssecretarissen van VWS en SZW en
vertegenwoordigers van onder meer de VNG, UWV, GGZ Nederland,
cliëntenorganisaties, werkgeversorganisaties en de zorgverzekeraars. Ook
met het ministerie van Binnenlandse Zaken wordt nauw samengewerkt.
Op 6 juni jongstleden is door de minister voor Wonen en Rijksdienst mede
namens de staatssecretaris van VWS een brief naar uw Kamer gestuurd
over de uitwerking van vraagstukken die ontstaan naar aanleiding van het
langer thuis wonen van ouderen en mensen met beperkingen (Kamerstuk
29 389, nr. 54). De in de brief aangekondigde acties kunnen ook aanknopingspunten opleveren voor het langer zelfstandig wonen van mensen
met psychische aandoeningen.
Met alles wat reeds in gang is gezet, de totstandkoming en uitwerking van
een bestuurlijk akkoord, de hervorming van de langdurige zorg en de
nauwe interdepartementale samenwerking, vind ik het niet noodzakelijk
om met een aparte interdepartementale visie te komen over sociale
inclusie in het kader van specifiek het onderdeel ambulantisering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 25 424, nr. 216

2

Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 25 424, nr. 216

3