Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

32 813

Kabinetsaanpak Klimaatbeleid

Nr. 980

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 november 2022
In het beleidsprogramma versnelling verduurzaming gebouwde
omgeving (PVGO) wordt uitgewerkt hoe minimaal 55% CO2-reductie in
2030 behaald kan worden. Onderdeel hiervan is het isoleren van
1,5 miljoen koopwoningen, waarvan 750.000 door middel van een lokale
aanpak via gemeenten en 750.000 op eigen initiatief van woningeigenaren. Om deze ambitie voor de koopsector te kunnen halen, worden
zoveel mogelijk woningeigenaren in staat gesteld hun woning te
verduurzamen. Er zijn verschillende voorzieningen en regelingen die
woningeigenaren daarbij ondersteunen, zoals subsidies, het digitaal
platform www.verbeterjehuis.nl, gemeentelijke energieloketten,
bewonersinitiatieven, advies en aanbod van bouw-, isolatie- en installatiebedrijven of collectieve inkoopacties van diverse partijen. Wie niet met
eigen geld kan of wil verduurzamen, kan hiervoor de hypotheek verhogen
of een energiebespaarlening bij het Nationaal Warmtefonds afsluiten.
Vanaf 1 november 2022 biedt het Warmtefonds financiering met 0% rente
voor woningeigenaren met een laag inkomen. Ook woningeigenaren
zonder leenruimte kunnen terecht bij het Nationaal Warmtefonds. Zij
betalen naar draagkracht en het restschuldrisico wordt gedragen door het
Nationaal Warmtefonds.
Al enige jaren pleiten verschillende spelers in de energietransitie in de
gebouwde omgeving ervoor om naast deze instrumenten een
zogenoemde gebouwgebonden financiering voor het verduurzamen van
de eigen woning te ontwikkelen. Zoals in eerdere Kamerbrieven toegelicht, is het realiseren daarvan steeds weerbarstig gebleken. Het lukte tot
op heden niet om gebouwgebonden financiering zo uit te werken dat het
zowel voldoet aan de eisen van consumentenbescherming als uitvoerbaar
is voor kredietverstrekkers en betaalbaar en aantrekkelijk voor consumenten. Zoals toegezegd in de Commissiedebatten Klimaatakkoord

kst-32847-980
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 980

1

gebouwde omgeving van 6 oktober 2021 en 13 april 20221 en in
antwoorden op Kamervragen van het lid Bontenbal2 en naar aanleiding
van de recente oproep van een aantal gemeenten, provincies en brancheorganisaties om gebouwgebonden financierings- en ontzorgingsconcepten mogelijk te maken3, heb ik het vraagstuk in overleg met de
Minister van Financiën, de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de Minister voor Klimaat en Energie en de Minister voor
Rechtsbescherming opnieuw bekeken. Met deze brief informeer ik uw
Kamer over de uitkomst daarvan. Ik geef hiermee ook invulling aan moties
van de leden Boulakjar en Grinwis4 en de leden Boucke en Boulakjar5.
De meerwaarde van gebouwgebonden financierings- en
ontzorgingsconcepten
Het uitgangspunt van gebouwgebonden financiering is dat deze
gekoppeld is aan de woning in plaats van de persoon. Dit betekent ten
eerste dat de betalingsverplichtingen bij verkoop in principe overgaan op
de volgende eigenaar. Daarnaast is de gedachte dat de maandelijkse
financieringslast is gekoppeld aan en wordt betaald uit de verwachte
besparing op de energierekening. Woningeigenaren worden zoveel
mogelijk ondersteund bij het maken van keuzes en het regelen van de
verduurzamingsmaatregelen en de financiering. De verwachting is dat
gebouwgebonden financierings- en ontzorgingsconcepten voor bepaalde
groepen woningeigenaren drempels kunnen wegnemen om de woning te
verduurzamen, bijvoorbeeld voor mensen die binnen een paar jaar
verwachten te verhuizen, die de terugverdientijd van de investering in
verduurzaming te lang vinden of voor mensen die niet meer willen
investeren wegens hoge leeftijd. Bovendien vinden veel woningeigenaren
verduurzamen ingewikkeld en weten zij niet goed waar te beginnen.
Ontzorgende proposities waarbij de woningeigenaar van A tot Z wordt
begeleid, één partij de verduurzaming coördineert of uitvoert, desgewenst
de financiering regelt en de beloofde energieprestatie garandeert, kunnen
woningeigenaren over de streep trekken.6 Een gegarandeerde energieprestatie is een belangrijke voorwaarde voor gebouwgebonden
financierings- én ontzorgingsconcepten: financieren op basis van de
verwachte energiebesparing is alleen verantwoord als die besparing
vooraf met gevalideerde methoden wordt berekend én langjarig wordt
gegarandeerd. Dat kan alleen als één of enkele aanbieders de verantwoordelijkheid nemen om de woning integraal te verduurzamen.
De ondertekenaars van de recente brief geven in hun oproep aan behoefte
te hebben aan gebouwgebonden financierings- en ontzorgingsconcepten
ter ondersteuning van hun regierol in de energietransitie in de gebouwde
omgeving en om planmatig te kunnen sturen op het verduurzamen van
wijken. Veel gemeenten helpen woningeigenaren met laagdrempelig
energieadvies, doorverwijzing naar lokale marktpartijen of het organi1

Kamerstuk 32 813, nr. 873 en Kamerstuk 32 847, nr. 885.
Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 4065.
3
Provincie Utrecht, «Gezamenlijk oproep: Rijk, geef meer handvatten om woningen te verduurzamen!», 21 juni 2022. https://www.provincie-utrecht.nl/actueel/nieuws/gezamenlijke-oproeprijk-geef-meer-handvatten-om-woningen-te-verduurzamen.
4
Kamerstuk 32 813, nr. 701.
5
Kamerstuk 21 501-33, nr. 889.
6
Onderzoek bevestigt de belangstelling voor gebouwgebonden financierings- en ontzorgingsconcepten bij bepaalde groepen woningeigenaren, zie bijvoorbeeld: TNO, Subsidie is een
suikeroom. En lening een lange man in een jas. Een onderzoek naar de perceptie van huiseigenaren van financieringsconstructen voor de verduurzaming van de woning, 2020, (http://
resolver.tudelft.nl/uuid:2f4643e7–1e61–48f9-b86a-2bf1d2dd037a); Independent Minds, Verslag
van online focusgroepen onder huiseigenaren over verduurzaming van de eigen woning, juni
2022 (https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/06/30/verduurzaming-van-heteigen-huis-exploratief-onderzoek-voor-bzk).
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 980

2

seren van collectieve inkoopacties, maar willen woningeigenaren ook
graag volledige ontzorging aanbieden, door de verduurzaming én de
financiering uit handen te nemen. Het mogelijk maken van gebouwgebonden financierings- en ontzorgingsconcepten stimuleert naar
verwachting een bepaalde ontwikkeling in de markt: er is nu nog relatief
weinig verduurzamingsaanbod gericht op het in één keer verduurzamen
van de woning richting de isolatiestandaard of aardgasvrij en het halen
van integrale prestaties op het vlak van energie, comfort en gezondheid.
Door bij gebouwgebonden financiering gegarandeerde energieprestaties
te eisen, wordt dergelijk marktaanbod actief gestimuleerd.
Oplossingsrichting
Het kabinet heeft het voornemen een wetsvoorstel uit te werken dat een
robuuste juridische basis geeft voor gebouwgebonden financierings- en
ontzorgingsconcepten. De basis voor het wetsvoorstel is artikel 1:20,
eerste lid, onderdeel a, van de Wet op het financieel toezicht. Dit artikel
bepaalt dat de wet niet van toepassing is als een krediet krachtens een
wettelijke bepaling wordt aangeboden aan een beperkt publiek met een
doelstelling van algemeen belang, tegen een lagere rente dan op de markt
gebruikelijk of een rente die niet hoger is dan de marktrente en onder
gunstigere voorwaarden. De belangrijkste uitgangspunten zullen daarbij
zijn:
− De financiering mag uitsluitend worden aangeboden aan een beperkt
publiek.
− Financiering op basis van een zogenoemde «woonlastenimpacttoets»
waarbij de maandlast is gemaximeerd op de verwachte besparing op
de energierekening na verduurzaming van de woning. Deze toets komt
in plaats van de reguliere krediettoets waarbij de inkomsten en
uitgaven van de consument leidend zijn.
− Waarborgen voor consumentenbescherming gelijkwaardig aan
reguliere kredietverlening. Van belang zijn in ieder geval: een
gevalideerde berekening van de verwachte energiebesparing, een
langlopende energieprestatiegarantie van een aanbieder, een
garantieregeling als vangnet bij betalingsproblemen en informatieverplichtingen vergelijkbaar met die bij reguliere kredietverlening.
− De financiering gaat bij verkoop van de woning in principe over op de
volgende woningeigenaar. Gekeken zal worden hoe dat vorm kan
krijgen. Verkoper en koper kunnen ook overeenkomen dat de verkoper
de openstaande lening aflost of dat de koper deze lening herfinanciert
middels de hypotheek. Betrokkenheid van de notaris borgt zorgvuldige
afhandeling.
Vervolg en de korte termijn
Inzet is met deze route gebouwgebonden financierings- en ontzorgingsoplossingen mogelijk te maken en een robuust juridisch kader te verschaffen
voor initiatieven die voldoen aan de genoemde uitgangspunten. Het
streven is de wetswijziging in 2025 in werking te laten treden. In Europese
regelgeving ruimte creëren voor dergelijke initiatieven acht het kabinet
niet kansrijk. Ik begrijp ook de wens van een aantal gemeenten, betreffende initiatieven en belangstellende woningeigenaren om al op korte
termijn aan de slag te gaan, niet in de laatste plaats omdat het instrument
een bijdrage kan leveren aan het voorkomen of aanpakken van energiearmoede. Vooruitlopend op inwerkingtreding van het wetsvoorstel kunnen
gemeenten en andere partijen bezien of zij al voorbereidingen kunnen
treffen voor de uitrol van gebouwgebonden financierings- en ontzorgings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 980

3

oplossingen en of er met onderdelen van die oplossingen al ervaring kan
worden opgedaan binnen de bestaande juridische kaders. Ik zal hen
betrekken bij de uitwerking van het wetsvoorstel.
De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 980

4