Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 792 IXB

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2008
(wijziging samenhangende met de Najaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten)
De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001
elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het
onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2008 wijzigingen
aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het ministerie
van Financiën (IXB).
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn.
begrotingstoelichting).
De minister van Financiën,
W. J. Bos

KST125249
0809tkkst31792IXB-2
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. Leeswijzer
Deze 2e suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen ten
opzichte van de 1e suppletore begroting 2008. De begroting bestaat uit 7
beleidsartikelen en 2 niet-beleidsartikelen. De beleidsartikelen weerspiegelen bijna het gehele werkterrein van het Ministerie van Financiën; het
beheer van de staatsschuld en het kasbeleid zijn opgenomen in de begroting van Nationale Schuld (IX-A).
In paragraaf 2.1 is een overzicht opgenomen van de belangrijkste mutaties
(= € 10 mln.).
Paragraaf 2.2 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van
beleid. Voor zover dit van toepassing is, worden de garantieverplichtingen
en de daarbij behorende uitgaven en ontvangsten in een aparte tabel
gepresenteerd. In de tabel is bij de beleidsartikelen door middel van de
regel «waarvan juridisch verplicht» informatie over de budgetflexibiliteit
opgenomen. Het nog niet juridisch verplichte deel van de geraamde
programma-uitgaven (peildatum 1 oktober 2008) vormt een indicatie voor
de mate van budgetflexibiliteit. Een groot deel van de apparaatsuitgaven
betreft personele uitgaven. Deze zijn naar hun aard op korte termijn
weinig flexibel.
Na de tabel budgettaire gevolgen van beleid wordt een toelichting op de
cijfers uit de kolom «mutaties 2e suppletore begroting» gegeven. De
mutaties kunnen zowel beleidsmatig als financieel-technisch (bijvoorbeeld
overboekingen en ramingsbijstellingen) van aard zijn. Conform de
Rijksbegrotingsvoorschriften behoeven de technische mutaties niet te
worden toegelicht. Ter vergroting van de informatiewaarde is ervoor
gekozen een korte toelichting bij alle programmamutaties op te nemen.
Mutaties in de apparaatsuitgaven worden, voor zover deze betrekking
hebben op overheveling van formatieplaatsen binnen de begroting of op
overheveling tussen Financiën en andere departementen, niet nader
toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

2

2. Het beleid
2.1. Overzicht belangrijkste suppletoire uitgaven- en
ontvangstmutaties.
De belangrijkste mutaties (= € 10 mln.) zijn in onderstaande tabellen
samengevat en worden daarna toegelicht. Voor een uitgebreidere toelichting wordt verwezen naar de toelichting bij het betreffende artikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

3

Tabel: overzicht belangrijkste suppletore uitgavenmutaties (x € 1000)
Uitgaven
Stand ontwerp begroting 2008
Stand 1e suppletore begroting 2008
Belangrijkste suppletore mutaties:
1) Apparaat Belastingdienst/Fiscale Zaken
2) Heffings- en invorderingsrente
3) Bijdrage toezicht DNB
4) Afname munten in circulatie
5) Kapitaalversterking ING, Aegon en SNS
REAAL
6) Verwerving vermogenstitels Fortis/AA
7) Uitvoeringskosten Staatsdeelnemingen
8) Exportkredietverzekering, schadeuitkeringen
9) Uitgaven risicobeheer
10) Loon- en prijsbijstelling
11) Overige uitgaven (saldo)
Stand 2e suppletore begroting 2008

Artikel

3 765 379
3 971 298

82 269
300 000
13 214
14 012

1
1
2
2

13 750 000
16 800 000
10 500

3
3
3

– 70 000
20 155
– 65 002
4 383

5
5
10

34 830 829

Toelichting
1. De hogere apparaatsuitgaven bij de Belastingdienst worden voornamelijk veroorzaakt door extra uitgaven in verband met verrichte werkzaamheden in opdracht van derden (o.a. P-Direkt en DigiD) en de uitdeling van de loonbijstelling (zie tabel van de uitdeling loon- en
prijsbijstelling);
2. Op basis van de definitief vastgestelde verdeelsleutels (m.b.t. toerekening aan premies en belastingen) zal naar verwachting een groter deel
van de rente aan IXB worden toebedeeld. Daarnaast treedt, als gevolg
van de hogere rentetarieven, ook een autonome stijging van de
uitgaven op.
3. De hogere uitgaven in verband met de bijdrage aan het toezicht zoals
uitgevoerd door DNB zijn voornamelijk het gevolg van de uitspraak
van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb).
4. De mutatie betreft een hogere dan verwachte afstorting van munten bij
De Nederlandsche Bank (DNB), met hogere uitgaven als gevolg.
5. Drie financiële ondernemingen maakten gebruik van het Fonds financiële structuurversterking. De Staat heeft voor een bedrag van € 10
mld securities verworven in ING,voor een bedrag van € 3 mld vergelijkbare securities in Aegon en voor een bedrag van € 750 mln securities in SNS REAAL.
6. De toename à EUR 16,8 mrd komt voort uit de koop van aandelen
Fortis Bank Nederland Holding NV, Fortis Verzekeringen Nederland
N.V., Fortis Corporate Insurance N.V en het door Fortis gekochte deel
van ABN AMRO.
7. De toename in uitvoeringskosten komt voort uit de benodigde inschakeling van juridische, strategische, financiële en HR ondersteuning bij
de verwerving van de hierboven genoemde vermogenstitels, de
ontvlechting daarvan en vervolgens de uitwerking van strategische
vraagstukken.
8. De ramingen van de schade-uitkeringen zijn gebaseerd op verwachtingen omtrent de verzekeringsportefeuille. Op basis van de actuele
situatie zijn de verwachte schades voor 2008 neerwaarts bijgesteld.
9. Er zijn uitgaven gedaan voor een credit default swap (cds) waarmee
een gedeelte van het uitstaande risico op Indonesië in de markt is
weggezet.
10. Dit betreft de uitdeling van de loon- en prijsbijstelling.
Tabel: Overzicht belangrijkste suppletore ontvangstenmutaties (x € 1000)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

4

Ontvangsten
Stand ontwerp begroting 2008
Stand 1e suppletore begroting 2008
Belangrijkste suppletore mutaties:
1) Belastingontvangsten na afdracht
2) Programmaontvangsten Belastingdienst
3) Heffings- en invorderingsrente
4) Apparaatsontvangsten Belastingdienst
5) Dividend staatsdeelnemingen
6) Winstafdracht DNB
7) Holland Casino
8) Exportkredietverzekering, premies EKV
9) Verkoop onroerende zaken (Domeinen)
10) Overige programma-ontvangsten
(Domeinen)
11) Overige ontvangsten (saldo)
Stand 2e suppletore begroting 2008

Artikel

127 256 275
130 059 158

– 2 650 838
10 000
200 000
10 777
40 211
– 233 000
– 20 000
25 000
70 000

1
1
1
1
3
3
3
5
7

13 000
8 883

7

127 533 191

Toelichting
1. Voor een nadere toelichting op de belastingontvangsten wordt
verwezen naar de Miljoenennota 2009 en de Najaarsnota 2008.
2. De hogere programmaontvangsten betreft een saldo van hogere doorbelaste vervolgingskosten (€ 25 mln) en lagere boeteopbrengsten
(€ 15 mln).
3. Voor de toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de uitgavenmutatie heffings- en invorderingsrente (zie vorige tabel, uitgaven).
4. De Belastingdienst verricht diverse werkzaamheden voor derden,
onder ander P-Direkt en DigiD. De hogere uitgaven worden aan deze
derden doorbelast (zie vorige tabel, uitgaven).
5. Er is sprake van meevallende dividendontvangsten (o.a. Schiphol en
UCN).
6. De winstraming DNB is t.o.v. de 1e suppletoire verlaagd. Dit wordt
voornamelijk veroorzaakt door de tussentijds gestegen rente, met
kapitaalverliezen als gevolg.
7. De winstafdrachten van Holland Casino zullen vermoedelijk lager
uitvallen dan verwacht. Dit hoofdzakelijk als gevolg van afnemende
bezoekersaantallen.
8. De mutatie betreft het in verzekering nemen van enkele grote transacties, waardoor de premieontvangsten hoger zijn dan oorspronkelijk
geraamd.
9. Er zijn meer ontvangsten gerealiseerd door de verkoop van onroerende zaken. Deze verkopen – die voor latere jaren gepland waren –
zijn dit jaar op verzoek van de kopende partijen tot uitvoering
gekomen.
10. Deze mutatie betreft houdt verband met hogere ontvangsten uit
hoofde van recent gehouden benzineveilingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

5

2.2 De beleidsartikelen
Artikel 1 Belastingen
Budgettaire gevolgen van beleid – beleidsartikel 1 Belastingen
Bedragen x € 1 000
Algemene beleidsdoelstelling: Het ontwerpen van beleid gericht op het genereren
van inkomsten en het realiseren van niet-fiscale doelstellingen van het overheidsbeleid en het onderhouden en versterken van de bereidheid van burgers en
bedrijven tot nakoming van hun wettelijke verplichting ten aanzien van de
Bealstingdienst

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)= (2+3)

Verplichtingen

3 266 584

3 368 823

382 269

3 751 092

Uitgaven
Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

3 266 584
556 036

3 368 823
563 946
563 946

382 269
300 000
300 000

3 751 092
863 946
863 946

500 000
1 250
54 786

500 000

300 000

800 000

2 710 548

2 804 877

82 269

2 887 146

125 007 829
124 982 357

127 065 860
127 044 888

– 2 430 061
– 2 440 838

124 635 799
124 604 050

123 974 404

126 026 935

– 2 650 838

123 376 097

Doelst. 2 Door toezicht en opsporing bevorderen dat belastingplichtigen hun
wettelijke verplichtingen nakomen
Programma
Heffings- en invorderingsrente

287 953
720 000

297 953
720 000

10 000
200 000

307 953
920 000

Apparaatsontvangsten

25 472

20 972

10 777

31 749

Doelst. 2 Door toezicht en opsporing bevorderen dat belastingplichtigen hun
wettelijke verplichtingen nakomen
Heffings- en invorderingsrente
Rentevergoeding depotstelsel
Overige programma-uitgaven
Apparaatsuitgaven
Ontvangsten
Programma-ontvangsten
Algemene doelstelling
Belastingontvangsten

63 946

63 946

Toelichting
In verband met de geringe omvang van de raming voor garantieverplichtingen van dit artikel is geen aparte tabel budgettaire gevolgen
voor garantieverplichtingen opgenomen. De gegevens over de garantieverplichtingen betreffende faillissementscuratoren procesrisico’s zijn
verwerkt in bovenstaande tabel (verplichtingen). De raming in ontwerpbegroting, 1e en 2e suppletoire begroting voor garantieverplichtingen
bedraagt € 45 000. De uitgaven- en ontvangstenraming zijn 0.

Verplichtingen en uitgaven
Programmauitgaven

Heffings- en invorderingsrente (€ 300,0 mln).
De raming was nog gebaseerd op de oude (verwachte) verdeelsleutels
voor de verdeling van de betaalde heffings- en invorderingsrente tussen
belastingen (IXB) en premies. Eind 2007 zijn de verdeelsleutels definitief
vastgesteld. Op basis daarvan zal naar verwachting een groter deel van de
rente aan IXB worden toebedeeld. Daarnaast treedt, als gevolg van de
hogere rentetarieven, ook een autonome stijging van de uitgaven op.
Apparaatuitgaven

Apparaat Belastingdienst en fiscaal beleid en wetgeving (+ € 79,7 mln):
• Uitdeling loonbijstelling (€ 60,5 mln);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

6

•

•

Werkzaamheden voor derden (€ 10,8 mln)
De Belastingdienst verricht werkzaamheden in opdracht van derden
(zoals voor P-Direkt en DigiD). De uitgaven hiervoor worden aan de
opdrachtgevers doorbelast. De uitgaven- en ontvangstenmutatie
bedraagt € 10,8 mln (zie ook de ontvangstenmutatie).
Overig (+ € 8,4 mln)
Dit betreft diverse overboekingen van en naar andere departementen
voor uitvoeringskosten o.a. voor een Rijksbreed contract voor het
leveren van digitale informatie waarvan de Belastingdienst de trekker
is (€ 6,0 mln).
Naast de bovenstaande mutaties zijn er nog diverse relatief kleine
(technische) mutaties en overboekingen (€ 1,4 mln).

Ontvangsten

Belastingontvangsten (– € 2 651 mln.)
Voor de toelichting op de mutaties van de belastingontvangsten wordt
verwezen naar de Miljoenennota 2009 en Najaarsnota 2008.
De aansluiting met de bedragen in de begrotingstoelichting (beleidsartikel
1, tabel budgettaire gevolgen van beleid) is als volgt:
Tabel: Sansluiting met begrotingstoelichting IXB, beleidsartikel 1 (x € 1 000)
Stand ontwerpbegroting IXB

Mutatie 1e
suppletore
begroting IXB

Stand 1e
suppletore
begroting IXB

Mutatie 2e
suppletore
begroting IXB

Stand 2e suppletore begroting IXB

totaal belastingontvangsten
–/– Afdracht Gemeentefonds
–/– Afdracht Provinciefonds
–/– Afdracht BTW-Compenstatiefonds

143 461 802
– 16 040 198
– 1 210 390
– 2 236 810

2 040 061
7 788
4 682
0

145 501 863
– 16 032 410
– 1 205 708
– 2 236 810

– 2 402 037
– 139 068
610
– 110 343

143 099 826
– 16 171 478
– 1 205 098
– 2 347 153

Totaal belastingontvangsten IXB, art. 1

123 974 404

2 052 531

126 026 935

– 2 650 838

123 376 097

Voor een toelichting op de afdracht Gemeente- en Provinciefonds en de
afdracht BTW- compensatiefonds wordt verwezen naar de 2e suppletoire
begroting van de betreffende fondsen. Verschillen hebben betrekking op
afrondingen.
Programmaontvangsten

Heffings- en invorderingsrente (€ 200,0 mln).
Zie toelichting bij de uitgaven.
Overige programmaontvangsten (+ € 10 mln)
De overschrijding van € 10 mln op de ontvangsten betreft een saldo van
hogere vervolgingskosten (€ + 25 mln) en lagere boeteopbrengsten
(– € 15 mln).
De hogere vervolgingskosten worden veroorzaakt door een stijging van
het aantal invorderingsmaatregelen (zoals aanmaningen). In 2008 zet deze
trend, die in 2007 al leidde tot hogere ontvangsten, sterk door.
De lagere boeteopbrengsten zijn een gevolg van de nog geldende
coulancemaatregelen bij het opleggen van boetes bij de loonheffing.
Apparaatontvangsten

Werkzaamheden voor derden (+ € 10,8 mln)
De Belastingdienst verricht werkzaamheden in opdracht van derden (zoals
voor P-Direkt en DigiD). De uitgaven hiervoor worden aan de opdrachtgevers doorbelast. De uitgaven- en ontvangstenmutatie bedraagt € 10,8 mln
(zie ook de uitgavenmutatie).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

7

Artikel 2 Financiële Markten
Budgettaire gevolgen van beleid – beleidsartikel 2 Financiële
Markten
A. Garantieverplichtingen
Bedragen x € 1 000
Algemene beleidsdoelstelling: een integer financieel stelsel, waarin de financiële
markten goed functioneren, voldoende toegankelijk en transparant zijn en een
gunstige internationale concurrentiepositie kennen

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Verplichtingen

Doelstelling 1 Goed functionerende financiële markten
Garantieregeling bancaire leningen

0

0

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)= (2+3)

200 000 000

200 000 000

200 000 000

200 000 000

Toelichting
Verplichtingen

Garantieregeling bancaire leningen (+ € 200 mrd)
Per 23 oktober 2008 is de regeling voor staatsgaranties voor de uitgifte
van schuldpapier van banken ingegaan. Door een gebrekkig functioneren
van de kapitaalmarkt voor de middellangetermijnfinanciering kunnen bij
financiële instellingen liquiditeitsproblemen ontstaan. Ook fundamenteel
gezonde instellingen kunnen zichzelf hierdoor moeilijk financieren. De
garantstelling heeft op zichzelf niet het doel de solvabiliteit van de banken
te verbeteren. Met deze regeling wordt beoogd de financiering van financiële instellingen weer op gang te brengen, zodat de kredietverlening aan
bedrijven en particulieren gewaarborgd blijft.
Leaseplan heeft een beroep gedaan op de garantieregeling van de Staat.
De minister van Financiën heeft ingestemd met dit verzoek. De formele
afwikkeling zal plaatsvinden in december. De budgettaire verwerking vindt
plaats bij voorlopige rekening.

Garantieverplichting Deposito Garantie Stelsel (PM-post)
Op dinsdag 7 oktober heeft de minister van Financiën na afloop van de
Raad van de Europese ministers van Financiën (Ecofin) bekend gemaakt
dat Nederland de garantie voor deposito’s voor een periode van 1 jaar
verhoogd naar € 100 000 zonder eigen risico. De deposito garantie regeling op zich is niet aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

8

B. Overige verplichtingen
Bedragen x € 1 000
Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)= (2+3)

Verplichtingen

63 446

64 977

28 858

93 835

Uitgaven
Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

63 446
57 585

64 977
58 251
57 280

28 858
25 413

93 835
83 664
81 991

22 026
17 007
2 818
1 000
510

22 013
16 991
4 518
1 000
390

6 624
13 214
– 3 250
– 750
63

28 637
30 205
1 268
250
453

Algemene beleidsdoelstelling: Een integer financieel stelsel, waarin de financiële
markten goed functioneren, voldoende toegankelijk en transparant zijn en een
gunstige internationale concurrentiepositie kennen

Doelst. 1 Goed functionerende financiële markten
Bijdrage toezicht AFM
Bijdrage toezicht DNB
Platform CentiQ
Rechtspraak Financiële Markten
Overige programma-uitgaven
Doelst. 2 Integer financieel stelsel
Caribbean Financial Action Taskforce
Doelst. 3 Ongestoorde muntcirculatie
Muntcirculatie
Afname munt in circulatie

32

32

14 192
0

13 307
0

– 4 500
14 012

8 807
14 012

Apparaatsuitgaven

5 861

6 726

3 445

10 171

Ontvangsten
Totaal programma-ontvangsten
Doelst. 1 Goed functionerende financiële markten
Overige programma-ontvangsten
Doelst. 3 Ongestoorde muntcirculatie
Ontvangsten muntwezen
Toename munten in circulatie

25 518
25 518

5 506
5 506

1 269
1 269

6 775
6 775

322

322

4 096

4 418

5 184
20 012

5 184
0

– 2 827

2 357

32

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven

Bijdrage toezicht AFM (+ € 6,6 mln)
Als gevolg van de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (de CBb-uitspraak) zal de overheidsbijdrage in 2008 in totaal met
€ 3,1 mln verhoogd worden. Deze verhoging heeft betrekking op de jaren
2005–2008. Volgens het CBb hadden de kosten van o.a. de voorbereiding
van wet en regelgeving niet mogen doorberekend worden aan de onder
toezicht staande instellingen.
Bijdrage toezicht DNB (+ € 13,2 mln)
Deze mutatie heeft voornamelijk betrekking op de gevolgen van de
CBb-uitspraak. Als gevolg van hiervan zal de overheidsbijdrage in 2008 in
totaal met € 11,1 mln verhoogd worden. Deze verhoging heeft betrekking
op de jaren 2005–2008. Volgens het CBb hadden de kosten van o.a. de
kosten van voorbereiding van wet en regelgeving niet mogen doorberekend worden aan de onder toezicht staande instellingen.
Platform CentiQ (– € 3,3 mln)
De uitvoering van het Actieplan vergt meer tijd dan verwacht. Hierdoor
loopt de uitputting ook minder snel.
Rechtspraak Financiële Markten (– € 0,75 mln)
Het wetsvoorstel tuchtrechtspraak treedt niet eerder dan 2009 in werking,
derhalve wordt voor 2008 slechts een deel van de voorziene uitgaven
verwacht aan voorbereidingskosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

9

Overige programma uitgaven (+ € 63 000)
Deze mutatie betreft de bijdrage aan de IASB (International Accounting
Standards Board) en extra uitgaven in verband met de verhoging van de
vergoeding van de leden van het College Deskundigheid Financiële
Dienstverlening (CDFD/SOPO).
Muntcirculatie (– € 4,5 mln)
In 2008 wordt één bijzondere munt uitgegeven, die niet van zuiver zilver
zal zijn, maar van verzilverd koper. Hierdoor vallen de overige kosten lager
uit.
Afname munten in circulatie (+ € 14,0 mln)
De muntverwerkers hebben bij DNB meer munten afgestort dan oorspronkelijk verwacht. Zij ontvangen van DNB hiervoor de nominale waarde van
deze munten. Deze uitgaven worden door DNB doorbelast aan Financiën.
Ontvangsten

Overige programma-ontvangsten (+ € 4,1 mln)
Deze mutatie betreft voornamelijk de premieontvangsten t.a.v. terrorismepool. Per januari 2006 biedt de Staat aan de Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschade (NHT) ten hoogste EUR 50 miljoen
herverzekeringsdekking voor het geval de NHT in een kalenderjaar
gehouden is uitkeringen te doen die tezamen een bedrag van EUR 950
miljoen te boven gaan. Hiervoor ontvangt de Staat jaarlijks € 2 250 000
premie.
Daarnaast is terugontvangen een deel (€ 1,7 mln) van de te veel betaalde
overheidsbijdrage 2007 DNB. O.b.v. nacalculatie (jaarrekening 2007) blijkt
dat de werkelijke overheidsbijdrage 2007 lager is dan de in 2007 (als voorschot) betaalde overheidsbijdrage 2007.
Ontvangsten muntwezen (– € 2,8 mln)
In 2008 wordt één bijzondere munt worden uitgegeven, die niet van zuiver
zilver zal zijn, maar van verzilverd koper. Dit betekent aanzienlijk lagere
uitgaven voor metaalkosten. Het feit dat in 2008 één bijzondere munt
wordt uitgegeven werkt ook door in de overige kosten en de ontvangsten
muntwezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

10

Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
Budgettaire gevolgen van beleid – beleidsartikel 3
Financieringsactiviteiten publiek-private sector
A. Garantieverplichtingen
Bedragen x € 1 000
Algemene beleidsdoelstelling: Bedrijfseconomische doelmatigheid en optimaal
financieel resultaat bij investeren in en verwerven, afstoten en beheren van de
financiële en vaste activa van de Staat

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)=(2+3)

0
0

0
0

0

0
0

12 629
12 629

3 629
3 629

3 629
3 629
3 629

12 629

3 629

3 629

9 529
9 529

529
529

2 229
2 229

2 758
2 758

9 529

529

2 229

2 758

Verplichtingen
Regeling BF
Uitgaven
Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

Overige programma-uitgaven
Regeling BF
Ontvangsten
Programma-ontvangsten
Overige programma-ontvangsten
Regeling BF

Toelichting
Ontvangsten

Overige programma-ontvangsten
Regeling BF (+ € 2,2 mln.)
Naar verwachting zullen uitgaven en inkomsten over de gehele periode
van afbeheer van de regeling BF de meerjarige raming benaderen. Incidenteel kan het echter zo zijn dat de realisaties afwijken van de raming. Dit
is nu het geval en inherent aan een kredietportefeuille.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

11

B. Overige verplichtingen
Bedragen x € 1 000
Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)=(2+3)

Verplichtingen
Fonds financiële sector

5 822
0

15 322
0

36 806 599
20 000 000

36 821 921
20 000 000

Uitgaven
Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

5 822
0

15 322
9 500

30 556 599
30 546 000

30 571 921
30 555 500
30 555 500

6 000
3 500

– 5 000
1 000

1 000
4 500

0
0

0
0

13 750 000
16 800 000

13 750 000
16 800 000

5 822
3 473
2 349

5 822
3 473
2 349

10 599
99
10 500

16 421
3 572
12 849

Ontvangsten

1 946 876

2 608 276

– 212 789

2 395 487

Programma-ontvangsten
Doelst. 1 Beheer van staatsdeelnemingen
Opbrengst Onttrekking vermogenstitels
Dividend staatsdeelnemingen
Rente en aflossing div. leningen
Winstafdracht DNB
Afdrachten Holland Casino
Afdrachten Staatsloterij
Terugstorting agio

1 946 876

2 608 276

– 212 789

2 395 487

486 855
75 021
1 200 000
80 000
85 000
20 000

379 000
560 255
75 021
1 414 000
70 000
90 000
20 000

Algemene beleidsdoelstelling: Bedrijfseconomische doelmatigheid en optimaal
financieel resultaat bij investeren in en verwerven, afstoten en beheren van de
financiële en vaste activa van de Staat

Doelst. 3 Doelmatige inzet van activa
PPS
Onderhouds- en beheerskosten GOB

Overige programma-uitgaven
Kapitaalinjectie ING, Aegon en SNS Reaal
Verwerving vermogenstitels
Uitvoeringskosten tijdelijke regeling subsidie tankstations
Apparaatsuitgaven
Personeel en materieel
Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen

40 211
– 233 000
– 20 000

379 000
600 466
75 021
1 181 000
50 000
90 000
20 000

Overige programma-ontvangsten
Tijdelijke regeling subsidie tankstations

Toelichting
Verplichtingen

Fonds financiële structuurversterking (+ € 20 mrd)
Medio oktober heeft de Nederlandse overheid een bedrag van € 20 mrd
direct beschikbaar gesteld voor banken en verzekeraars in Nederland,
ongeacht hun omvang, die fundamenteel gezond en levensvatbaar zijn,
maar die toch met het oog op de uitzonderlijke marktomstandigheden hun
kapitaalpositie wensen te versterken.
Verplichtingen en uitgaven

Kapitaalinjectie Fonds financiële structuurversterking (+ € 13,75 mrd)
Drie financiële ondernemingen maakten gebruik van het Fonds financiële
structuurversterking. De Staat heeft voor een bedrag van € 10 mld securities verworven in ING,voor een bedrag van € 3 mld vergelijkbare securities in Aegon en voor een bedrag van € 750 mln securities in SNS REAAL.
Verwerving vermogenstitels (+ € 16,8 mrd)
De toename à EUR 16,8 mrd komt voort uit de koop van aandelen Fortis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

12

Bank Nederland Holding NV, Fortis Verzekeringen Nederland N.V., Fortis
Corporate Insurance N.V en het door Fortis gekochte deel van ABN
AMRO.

PPS (– € 5,0 mln)
Aanvang van het zorg-pps pilot project dit jaar is onwaarschijnlijk. Er zijn
het afgelopen jaar zeer weinig ziekenhuizen die besloten hebben om een
nieuw ziekenhuis te bouwen. Gesprekken voor mogelijke pilots zijn nog
gaande. Hierdoor zal waarschijnlijk dit jaar geen beroep gedaan worden
op het budget ad € 5 mln.
Onderhoud- en beheerkosten GOB (+ € 1 mln)
De mutatie betreft de bijdrage van V&W voor de onderhouden beheerkosten van vliegveld Twente.
Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen (+ € 10,5 mln)
De toename in uitvoeringskosten komt voort uit de benodigde inschakeling van juridische, strategische, financiële en HR ondersteuning bij de
verwerving van de hierboven genoemde vermogenstitels, de ontvlechting
daarvan en vervolgens de uitwerking van strategische vraagstukken.
Ontvangsten

Dividend Staatsdeelnemingen (+ € 40,2 mln)
Er is sprake van meevallende dividendontvangsten, voornamelijk veroorzaakt door Schiphol en UCN.
Winstafdracht DNB (– € 233 mln)
De winstraming t.o.v. de 1e suppletoire is verlaagd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de in die tussentijd gestegen rente, met kapitaalverliezen als gevolg.
Afdrachten Holland Casino (– € 20 mln)
De winstafdrachten van Holland Casino zullen vermoedelijk lager uitvallen
dan verwacht. Dit hoofdzakelijk als gevolg van afnemende bezoekersaantallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

13

Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
Budgettaire gevolgen van beleid – beleidsartikel 4 Internationale
financiële betrekkingen
A. Garantieverplichtingen
Bedragen x € 1 000
Algemene beleidsdoelstelling: Een financieel-economisch gezond en welvarend
Europa en een evenwichtige internationale financieel-economische ontwikkeling

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)=(2+3)

Verplichtingen

113 445

113 445

113 445

Doelstelling 2 Effectieve en efficiënte IFI’s
Multilaterale ontw.banken en -fondsen, EIB inzake overeenkomsten Lomé en
Cotonou en DNB inzake kredietfaciliteiten BIS

113 445

113 445

113 445

Uitgaven
Programma-uitgaven

0

0

0

Ontvangsten
Programma-ontvangsten

0

0

0

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)=(2+3)

Verplichtingen
Betalingsverplichtingen

639 896
639 896

586 718
586 718

75
75

586 793
586 793

Uitgaven
Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

49 258
46 900

53 382
51 024
51 024

75

53 457
51 024
51 024

Doelst. 2 Effectieve en efficiënte IFI’s
Instrument: deelneming multilaterale ontwikkelingsbanken en -fondsen

46 900

51 024

Apparaatsuitgaven

2 358

2 358

75

2 433

Ontvangsten
Doelst. 2 Effectieve en efficiënte IFI’s
Ontvangsten

17 608

17 608

1 063

18 671

17 608

17 608

1 063

18 671

B. Overige verplichtingen
Bedragen x € 1 000
Algemene beleidsdoelstelling: Een financieel-economisch gezond en welvarend
Europa en een evenwichtige internationale financieel-economische ontwikkeling

51 024

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven

Apparaatuitgaven (+ € 75 000)
De apparaatuitgaven zijn gestegen door loonbijstelling.
Ontvangsten

Nederlands deel van de speciale rekeningen van de EU-lidstaten bij de
Europese Investeringsbank (+ € 1,063 mln)
De mutatie in de ontvangstenraming betreft grotendeels de ontvangst van
de Europese Investeringsbank (EIB) van het aan Nederland toekomende
saldo op de zogenaamde speciale rekeningen bij de EIB (+ € 981 000). Op
deze speciale EIB rekeningen worden bedragen geboekt die toekomen aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

14

de lidstaten die oorspronkelijk een bijdrage hebben geleverd aan een door
de EIB uitgeleende hoofdsom (Europese Ontwikkelingsfonds). Na aflossing door lenende landen op de betreffende leningen wordt het aan
Nederland toekomende deel van die aflossingen geparkeerd op de
speciale rekening. Halfjaarlijks wordt het Nederlandse tegoed door de EIB
overgemaakt. Het daadwerkelijk overgemaakte bedrag hangt af van het
bedrag dat de EIB daadwerkelijk ontvangen heeft. Dit bedrag valt in 2008
€ 981 000 hoger uit dan was geraamd.
De ontvangsten van de IDA speciale rekeningen, die een vergelijkbare
constructie kennen, vallen in 2008 € 82 000 hoger uit dan geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

15

Artikel 5 Exportkredietverzekering en investeringsgaranties
Budgettaire gevolgen van beleid – beleidsartikel 5
Exportkredietverzekering en investeringsgaranties
A. Garantieverplichtingen
Bedragen x € 1 000
Algemene beleidsdoelstelling: Een complete markt voor verzekering van betalingsrisico’s die zijn verbonden aan export en aan investeringen in het buitenland

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)=(2+3)

Verplichtingen
EKV
TRhi
MIGA

11 936 056
11 332 276
453 780
150 000

11 936 056
11 332 276
453 780
150 000

Uitgaven

90 500

90 500

– 69 300

21 200

Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

90 500

90 500

– 69 300

21 200
20 140

Doelst. 1 Herverzekeringsfaciliteiten
Schade-uitkering EKV
Schade-uitkering TRhi
Schade-uitkering MIGA

90 000
500
0

90 000
500
0

– 70 000
700

20 000
1 200
0

Ontvangsten
Programma-ontvangsten

79 250
79 250

161 250
161 250

25 000
25 000

186 250
186 250

Doelst. 1 Herverzekeringsfaciliteiten
Premies EKV
Premies TRhi
Schaderestituties EKV

40 000
1 250
38 000

50 000
1 250
110 000

25 000

75 000
1 250
110 000

11 936 056
11 332 276
453 780
150 000

Toelichting
Uitgaven

Schade-uitkering exportkredietverzekering (– € 70,0 mln)
In 2008 zijn tot nu toe minder schades uitgekeerd dan werd verwacht. Op
basis van deze ontwikkeling worden de geraamde schade-uitkeringen
neerwaarts bijgesteld.
Schade-uitkering Tijdelijke regeling herverzekering investering (+ € 0,7
mln)
In 2008 zijn er meer schades (voor de TRhi) uitgekeerd dan oorspronkelijk
werd verwacht.
Ontvangsten

Premies EKV (+ € 25,0 mln)
Het in verzekering nemen van enkele grote transacties leidt tot een
opwaartse bijstelling van de premieraming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

16

B. Overige verplichtingen
Bedragen x € 1 000
Algemene beleidsdoelstelling: Een complete markt voor verzekering van betalingsrisico’s die zijn verbonden aan export en aan investeringen in het buitenland

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)=(2+3)

Verplichtingen

16 946

15 726

20 186

35 912

Uitgaven
Programmauitgaven
Uitgaven risicobeheer

16 946
0
0

15 726
0
0

20 186
20 155
20 155

35 912
20 155
20 155

Apparaatsuitgaven
Waarvan: personeel en materieel
Waarvan: uitvoeringskosten DNB-EXIM
Waarvan: kostenvergoeding Atradius

16 946
1 090
3 000
12 856

15 726
1 370
1 500
12 856

31
31

15 757
1 401
1 500
12 856

Toelichting
Verlichtingen en uitgaven

Uitgaven risicobeheer (+ € 20,2 mln)
Er zijn uitgaven gedaan voor een Credit Default Swap (CDS) waarmee een
gedeelte van het uitstaande risico op Indonesië in de markt is weggezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

17

Artikel 7 Beheer materiële activa
Budgettaire gevolgen van beleid – beleidsartikel 7 Beheer
materiële activa
Bedragen x € 1 000
Algemene beleidsdoelstelling: Roerende en onroerende zaken voor het Rijk worden
op doelmatige wijze verworven, beheerd en vervreemd en de allocatie van
onroerende zaken voor het Rijk is optimaal

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)=(2+3)

Verplichtingen

100 049

112 948

– 647

112 301

Uitgaven
Programma-uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

100 049
77 694

112 948
88 894
45 915

– 647
– 1 186
2 600

112 301
87 708
48 515

25 000

25 000

6 779
45 915

17 879
45 915

– 3 825
2 600

14 054
48 515

22 355

100
24 054

39
539

139
24 593

154 439
153 537

178 953
177 637

87 081
87 039

266 034
264 676

100

39

139

51 406
71 761
28 870

51 406
96 761
27 870

70 000
4 000
13 000

121 406
100 761
40 870

1 500
902

1 500
1 316

42

1 500
1 358

doelst. 1 Optimaal handelen in Vastgoed
Anticiperende aankopen en gebiedsgerichte ontwikkeling
doelst. 2 Beheer/verkoop Onroerende Zaken
Onderhoud en beheerskosten
Zakelijke lasten
Overige programmauitgaven
Apparaatsuitgaven
Ontvangsten
Programma-ontvangsten
doelst. 1 Optimaal handelen in Vastgoed
Anticiperende aankopen en gebiedsgerichte ontwikkeling
doelst. 2 Beheer/verkoop Onroerende Zaken
Verkoop onroerende zaken
Beheersontvangsten
Overige programma-ontvangsten
doelst. 3 Bewaring/vervreemding Roerende Zaken
Verkoop roerende zaken
Apparaatsontvangsten

25 000

Toelichting
Uitgaven

Onderhoud en beheerskosten (– € 3,8 mln)
De post Onderhoud- en beheerskosten wordt met € 3,8 mln. neerwaarts
bijgesteld.
• De uitgaven voor de geplande safehouses zullen dit jaar niet tot realisatie komen omdat het ministerie van Justitie (de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding) daar vooralsnog geen opdracht toe heeft
gegeven.
• Voorts kon nog niet worden begonnen met de bergingswerkzaamheden van De Rooswijk. Het wachten is enerzijds op een
vergunning voor het bergen van het schip van de Britse overheid.
Anderzijds wordt nog onderzocht of de bergingswerkzaamheden al of
niet Europees moeten worden aanbesteed.
Zakelijke lasten (+ € 2,6 mln)
De post Zakelijke lasten is verhoogd als gevolg van uitbreiding van het
bestand aan gebouwen waarvoor zakelijk lasten dienen te worden
betaald. Daarnaast zijn in het kader van een inhaalslag bij de gemeenten
facturen ontvangen met betrekking tot eerdere jaren.
Ontvangsten

Verkoop Onroerende Zaken (+ € 70,0 mln)
De opbrengstraming verkoop onroerende zaken is verhoogd. Dit betreft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

18

verkopen die voor latere jaren gepland waren en die reeds dit jaar op
verzoek van de kopende partijen nog tot uitvoering komen.

Beheersontvangsten (+ € 4 mln)
De pachtopbrengsten nemen toe met € 4 mln. Dit houdt verband met
extra opbrengst van ingebruikgevingen van benzine stations.
Overige programma-ontvangsten (+ € 13,0 mln)
Deze mutatie houdt verband met hogere ontvangsten uit hoofde van de
recent gehouden benzineveilingen. Een gedeelte van het verschil tussen
de hoogste en de één na hoogste bieding komt ten gunste van IX-B.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

19

Artikel 8 Financieel-economisch beleid van de overheid
Budgettaire gevolgen van beleid – beleidsartikel 8
Financieel-economisch beleid van de overheid
Bedragen x € 1 000
Algemene beleidsdoelstelling: De bij burgers en bedrijven geïnde middelen worden
zuinig en goed besteed voor de levering van overheidsvoorzieningen, waarbij
negatieve neveneffecten – waaronder administratieve lasten – zoveel mogelijk
worden beperkt

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)=(2+3)

Verplichtingen

37 244

47 497

– 6 406

41 091

Uitgaven
Programmauitgaven
Waarvan juridisch verplicht

37 244
5 000

47 497
13 606

– 6 406
– 3 664

41 091
9 942
9 942

Doelst. 4 Verminderen regeldruk voor bedrijven
Vermindering regeldruk

5 000

13 606

– 3 664

9 942

Apparaatsuitgaven

32 244

33 891

– 2 742

31 149

Ontvangsten
Apparaatsontvangsten

5 397
5 397

5 397
5 397

241
241

5 638
5 638

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven

Programma- uitgaven (– € 3,6 mln)
Op basis van de huidige inzichten wordt het projectbudget voor het
programma vermindering regeldruk bedrijven in 2008 niet geheel
uitgeput. Ten opzichte van de raming voor 2008 (€ 13,6 mln.) gaan we nu
uit van een vermoedelijk beloop van richting de € 10 mln.
Apparaatsuitgaven (– € 2,8 mln)
De huidige inzichten leveren een onderuitputting op het apparaatsbudget
van € 1,8 mln. Verder zijn de CADbudgetten overgeheveld naar de
Centrale Directies ten behoeve van de Rijksauditdienst.
Ontvangsten

Apparaatsontvangsten (+ € 0,2 mln)
De Rijksacademie heeft haar ontvangstenkader meerjarig aangepast. Voor
2008 geldt een verhoging van circa € 0,2 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

20

2.3 Niet-beleidsartikelen
Artikel 9 Algemeen
Opbouw verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting 2008 naar de stand 2e
suppletore begroting 2008 – artikel 9 Algemeen
Bedragen x € 1 000
Algemeen

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)=(2+3)

Verplichtingen

120 957

131 159

12 672

143 831

Uitgaven
Totaal apparaatsuitgaven
Apparaatsuitgaven
Uitvoeringskosten omslagstelsel Rijkswagenpark
Tegoeden WOII

120 957
120 852
115 252
5 600
105

131 159
131 054
123 454
7 600
105

12 672
12 672
12 672

143 831
143 726
136 126
7 600
105

9 829
4 229
5 600

15 779
8 179
7 600

Ontvangsten
Apparaatsontvangsten
Omslagstelsel Rijkswagenpark

15 779
8 179
7 600

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven

Apparaatsuitgaven (+ € 12,7 mln.)
De mutatie is een saldo van diverse ramingsbijstellingen en overboekingen en wordt voornamelijk verklaard door de overdracht van de departementale auditdiensten van BZK, VROM en VWS naar de RAD (+ 4,3
mln.), de projectkosten voor het opstarten van de RAD (+ 4,4 mln.), de
rijksbrede herschikking van het huisvestingsbudget (€ 3,6 mln.), onderuitputting bij personele uitgaven (– € 3,0 mln.) en de uitgedeelde loonbijstelling (+ € 1,8 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

21

Artikel 10 Nominaal en onvoorzien
Opbouw verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenramingen
vanaf de stand ontwerp-begroting 2008 naar de stand 2e
suppletore begroting 2008 – artikel 10 Nominaal en onvoorzien
Bedragen x € 1 000
Nominaal en onvoorzien

Stand
ontwerpbegroting
(1)

Stand 1e
suppletore
begroting
(2)

Mutaties 2e
suppletore
begroting
(3)

Stand 2e
suppletore
begroting
(4)= (2+3)

Verplichtingen

1 944

67 335

– 64 775

2 560

Uitgaven
Onvoorzien
Loonbijstelling
Prijsbijstelling

1 944
1 666
0
278

67 335
2 030
65 002
303

– 64 775
227
– 65 002

2 560
2 257
0
303

Toelichting
Bij 1e suppletore begroting is de loonbijstelling uit de aanvullende post
aan de IXB-begroting toegedeeld.
De loonbijstelling wordt bij de 2e suppletoire begroting volgens onderstaand overzicht over de loongevoelige artikelen op de IXB-begroting
verdeeld.
Verdeling loonbijstelling, voor zowel verplichtingen als uitgaven
bedragen x € 1000
Art.nr.

Omschrijving

1.1
1.2
1.26

Apparaat DG Fiscale Zaken
Apparaat Belastingdienst & DG Belastingdienst
Overige programma uitgaven

476
60 070
–

Totaal artikel 1 Belastingen

60 546

Apparaat Financiële Markten
Bijdrage toezicht AFM
Bijdrage toezicht DNB
Apparaat Financieringen
Apparaat Buitenl. Fin.Betrekkingen
Apparaat Exportkredietverzekering
Apparaat Domeinen & Vastgoed
Apparaat DG Rijksbegroting & Alg.Fin.Ec.Politiek
Apparaat Centr.directies en algemeen
Nominaal en onvoorzien
Overboeking prijsbijstelling

179
524
404
99
75
31
539
665
1 613
185
142

Totaal van de verdeling

65 002

2.1
2.25.1
2.25.5
3.1
4.1
5.1
7.1
8.1
9.1
10.20
IXA

(Nog) niet verdeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 IXB, nr. 2

Loonbijstelling

–

22