Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1052
Vragen van het lid Wolbert(PvdA) aan de minister en de staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de te hoge werkdruk bij
verpleegkundigen (ingezonden 21 november 2012).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen
21 januari 2013)
Vraag 1
Kent u het bericht «Verpleegkundigen: werkdruk te hoog om pensioen te
halen»?1
Antwoord 1
Het bericht is mij bekend.
Vraag 2 en 3
Wat is uw reactie op het feit dat 40 procent van de verpleegkundigen zegt er
zeker van te zijn het werk niet tot het pensioen vol te kunnen houden en 28
procent daaraan twijfelt? Wat is uw reactie op het feit dat bij verzorgenden
het beeld nog somberder is en dat maar liefst 51% zeker weet het werk niet
vol te houden tot het pensioen?
Hoe verklaart u het verschil tussen de resultaten van dit NIVEL-onderzoek en
de panelgegevens van begin dit jaar, waaruit blijkt dat veel verzorgenden best
door willen werken tot hun 65ste, mits ze extra ondersteund zouden worden
door de werkgever?2 Kunt u dit toelichten?
Antwoord 2 en 3
De twee berichten waar u naar verwijst, hebben dezelfde bron, het Panel
Verpleging & Verzorging van het NIVEL. Het verschil berust in verschillende
invalshoeken op dezelfde gegevens. Het recente bericht van het NIVEL uit
november legt een relatie met onder andere de werkdruk en de duurzame
inzetbaarheid van verpleegkundigen. In het eerdere bericht uit januari bleek
ook dat ongeveer 40% van de verpleegkundigen denkt niet in staat te zijn hun
huidige werk tot het pensioen te kunnen doen. Maar omdat dit niet veel

1

http://www.nursing.nl/home/nieuw/8307/verpleegkundigen-werkdruk-te-hoog-om-pensioen-tehalen
2
http://www.tvvonline.nl/nieuws/id2601-Verzorgenden_willen_best_doorwerken_tot_ste.html

ah-tk-20122013-1052
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

verschilt van het Nederlands gemiddelde, lag de nadruk in die berichtgeving
op de conclusie dat juist door betere ondersteuning en aanpassing van het
werk, relatief veel verpleegkundigen verwachten wel tot hun pensioen te
kunnen werken.
Omdat verpleegkundigen belangrijk werk doen, moeten deze werknemers
zoveel mogelijk voor de zorg behouden blijven. Het Panel Verpleging &
Verzorging suggereert dat maatwerk daarbij van grote waarde kan zijn. Ik deel
die conclusie. Het is de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers
gezamenlijk om het werk zo vorm te geven dat werknemers duurzaam
inzetbaar blijven.
Vraag 4
Zijn er cijfers beschikbaar over de uitstroom van personeel in de sector
verpleging en verzorging? Hoe lang werken mensen gemiddeld in deze
sector? In welke leeftijd is de uitstroom het grootst? Hoe groot is het aandeel
55-plussers in genoemde sector?
Antwoord 4
Het percentage Verpleegkundig, Verzorgend en Sociaal Pedagogisch (VOV)
medewerkers in de Verpleging Verzorging en Thuiszorg (VVT) dat in 2010 de
zorgsector heeft verlaten (inclusief gepensioneerden) is 6,1%. De gemiddelde
periode dat VOV-personeel in de VVT werkzaam is, is 16,8 jaar. Bij werknemers ouder dan 25 jaar is de uitstroom in deze sector het grootst in de
leeftijd 55–56 jaar (9,8%). 20,7% van het personeelsbestand in de sector VVT
was in 2010 is ouder dan 55 jaar. Het aantal 55-plussers dat werkt in de zorg
groeit de laatste jaren, vooral doordat de uittredeleeftijd in de zorg tussen
2007 en 2011 gestegen van 61 jaar naar ruim 63 jaar.
Vraag 5, 6, en 7
Deelt u de mening dat het belangrijk is personeel in de zorg te behouden,
enerzijds om de kwaliteit te garanderen en anderzijds om aan een toename
van de zorgvraag te kunnen voldoen? Wat is uw inzet om het behoud van
personeel in de zorg te verbeteren?
Wat is uw reactie op het feit dat zorgverleners die voortdurend het gevoel
hebben te weinig tijd te hebben voor cliënten, een verhoogd risico op
voortijdige uitval hebben?
Wat is uw inzet om zorgverleners langer aan het werk te houden, hen de
mogelijkheid te geven meer tijd aan cliënten te laten besteden en minder
werkdruk te laten ervaren?
Antwoord 5, 6, en 7
In het bericht stelt de onderzoeker dat zorgverleners die minder tevreden zijn
met hun werk of die een hogere werkdruk ervaren, zich minder vaak in staat
voelen door te werken tot hun pensioen dan degenen die meer tevreden zijn
of een lagere werkdruk ervaren. Ik deel haar opvatting dat hier een aandachtspunt ligt voor werkgevers. Het is primair hun verantwoordelijkheid om,
in samenwerking met werknemers, de werkdruk te beheersen en de
werktevredenheid te verbeteren. De arbo-catalogi bieden hiervoor voldoende
instrumenten. De Inspectie SZW controleert of werkgevers zich aan de
arboregels houden.
Zoals eerder vermeld, is maatwerk essentieel om langer doorwerken in de
zorg te stimuleren. Dat geldt overigens niet alleen voor de zorg, maar voor
alle bedrijfstakken. In steeds meer zorg-CAO’s zijn door sociale partners
inmiddels afspraken gemaakt om allerlei generieke (en daardoor weinig
efficiënte) regelingen om te zetten in individuele arrangementen. Vanuit het
kabinet wordt de duurzame inzetbaarheid van zorgpersoneel langs verschillende wegen gestimuleerd. De minister van SZW heeft een Europees Sociaal
Fonds-regeling opgezet, gericht op versterking van de duurzame inzetbaarheid bij werkgevers, inclusief zorginstellingen. De Inspectie SZW zet zich de
komende jaren extra in voor goede arbeidsomstandigheden met de sectoraanpak zorg en welzijn. Daarnaast ondersteunen we projecten van zorginstellingen op het gebied van duurzame inzetbaarheid. Hiervoor is jaarlijks € 1
miljoen beschikbaar. Verder ondersteunen we het regionale arbeidsmarktbeleid met € 30 miljoen voor de periode 2012–2015, waarin duurzame
inzetbaarheid een prominente plaatst inneemt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 8
Welke plannen steunt of initieert u om de beroepstrots onder verpleegkundigen en verzorgenden te vergroten?
Antwoord 8
Programma’s als «Excellente Zorg» en «In voor Zorg» stimuleren en
appelleren direct en indirect aan de beroepstrots.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3