Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 501

Trendnota Arbeidszaken Overheid 2011

Nr. 6

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 november 2010
Tijdens het verantwoordingsdebat op 20 mei jl. (Handelingen der Kamer II,
vergaderjaar 2009–2010, nr. 86, blz. 7186–7201–7203–7223 en 7225–7260)
is met algemene stemmen de motie-Roemer1 aangenomen, die de
regering verzoekt om de ministeries een afdwingbare norm op te leggen
van 10% voor de inhuur van externen.
Conform de toezegging van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties per brief2 van 29 juni jl., doe ik u hierbij de
informatie toekomen betreffende de volgende vragen:
1. hoe Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) stuurt op het
realiseren van de met mijn ministerie afgesproken norm3 over 2010;
2. wat de consequenties zijn voor de taakuitoefening en dienstverlening
aan de burger als EL&I in 2011 de 10%-norm moet realiseren.
Deze informatie kan betrokken worden bij de gecombineerde behandeling
van de begroting 2011 en het jaarverslag 2009 van het ministerie van
EL&I.
1. Sturen op de norm in 2010
Aangezien de normering en de wijze van sturen in 2010 bij voorheen de
ministeries Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Economische Zaken
van elkaar verschillen, wordt de wijze van sturen in 2010 onderstaand
toegelicht aan de hand van de indeling van de oude ministeries. Komend
jaar zal in het teken staan van de samenvoeging van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit en Economische Zaken tot het nieuwe ministerie van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.

1

Tweede Kamer, 2009–2010, 32 360, nr. 5.
Tweede Kamer, 2009–2010, 31 701, nr. 32.
3
oud-LNV: 13%; oud-EZ: 16%.
2

kst-32501-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 501, nr. 6

1

Voorheen ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Voor het voorheen ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
geldt in 2010 een inhuurnorm van 13% en wordt op deze norm op
concernniveau gestuurd. Met het oog op de beoogde én benodigde
flexibiliteit in de bedrijfsvoering, is er niet voor gekozen om over te gaan
op een integraal verhoudingsgetal geldend voor alle directies en diensten
van LNV. Om op concernniveau te sturen op de uitgaven voor externe
inhuur, rapporteren de directies en diensten, in het kader van de sturingscyclus, periodiek over de prognose en realisatie met betrekking tot de
externe inhuur.
Het inhuurpercentage bij voorheen ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit heeft zich de afgelopen jaren positief ontwikkeld, te
weten van 15,9% in 2007 tot 11,5% in 2009. Op basis van de realisatie
externe inhuur tot en met juni 2010 is de verwachting dat over 2010 op
concernniveau binnen de norm van 13% gebleven wordt.
Voorheen ministerie van Economische Zaken
De minister van BZK heeft de Tweede Kamer met de brief1 van 24 juni
2009 geïnformeerd over het sturingsinstrument voor externe inhuur. Op
basis van deze brief is met ministeries, die in 2008 boven de norm van
13% uitkwamen, gedurende een periode van drie jaar (tot 2011) een
afwijkende «comply-or-explain» norm afgesproken. Voor deze ministeries,
waaronder voorheen Economische Zaken, geldt het inhuurpercentage
2008 als norm, die in drie jaar wordt afgebouwd. Voor voorheen Economische Zaken betekent dit concreet dat de «comply-or-explain» norm 19%
bedraagt in 2009 en 16% in 2010.
Abstraherend van de flexibele schil bij AgNL bedraagt het inhuurpercentage van geheel Economische Zaken over de periode januari tot en
met augustus 2010 circa 13%. Op basis van de prognosecijfers is het
huidige beeld dat Economische Zaken over het gehele jaar ruim onder de
16%-norm zal blijven. De inhuur van Economische Zaken, exclusief AgNL
en de NMa, zal naar verwachting ruim onder de 10% uitkomen.
Genoemde percentages betreffen de reguliere inhuur. AgNL maakt
daarnaast gebruik van een flexibele schil van inhuurkrachten. Deze schil
van in tijd, samenstelling en omvang wisselende inzet van externe inhuur,
gebruikt AgNL om het aantal medewerkers en de benodigde kennis en
expertise snel en flexibel aan te passen aan veranderingen in de omvang
en samenstelling van opdrachten die zij uitvoeren voor voorheen
Economische Zaken en andere ministeries en overheden. Gegeven de
gemaximeerde omvang van de ambtelijke bezetting van AgNL en de
bestaande opdrachtenportefeuille, blijkt het in 2010 niet mogelijk om voor
de flexibele schil van inhuur aan de norm voor 2010 te voldoen. In het
jaarverslag 2010 zal hierover verantwoording afgelegd worden.

1

Tweede kamer, 2008–2009, 31 701, nr. 21.

Voorheen Economische Zaken stuurt op de volgende wijze op externe
inhuur:
• De norm van 13% is met ingang van 2010 van toepassing verklaard op
alle dienstonderdelen van Economische Zaken met uitzondering van
de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en Agentschap NL
(AgNL).
• De norm voor externe inhuur voor de NMa en AgNL is vastgesteld op
15% in 2010. Deze afwijkende, af te bouwen norm is met NMa en AgNL
overeengekomen aangezien beide dienstonderdelen als enigen binnen
Economische Zaken in 2009 boven de destijds als algemeen geldende
norm van 13% zijn uitgekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 501, nr. 6

2

•

•

Het inhuurpercentage bij AgNL wordt bepaald op basis van de
reguliere inhuur. Geabstraheerd wordt van de inhuur uit hoofde van de
«flexibele schil» bij AgNL, in verband met het specifieke karakter van
deze vorm van inhuur en het feit dat de inzet van de flexibele schil
sterk gerelateerd is aan extra en veelal tijdelijke extra opdrachten
vanuit opdrachtgevers, zowel binnen Economische Zaken als daarbuiten.
Elke twee maanden wordt Economische Zaken-breed gerapporteerd
over de externe inhuur. In deze rapportage worden de gerealiseerde
externe inhuuruitgaven en -percentages gemonitord en wordt een
eindejaarsprognose opgenomen. Dit maakt tijdige bijsturing mogelijk
voor de dienstonderdelen die boven de norm zitten.

2. Consequenties van een norm van 10% in 2011
Indien de inhuur wordt gemaximeerd op 10% in 2011, dan heeft dit in
ieder geval bij drie dienstonderdelen van EL&I, te weten Dienst
Regelingen (DR), AgNL en de NMa, belangrijke consequenties voor de
continuïteit van de bedrijfsvoering en de taakuitoefening en dienstverlening aan bedrijven en burgers. De norm van 10% voor EL&I, exclusief de
DR, NMa en AgNL, acht ik haalbaar.
Over de consequenties van het maximeren van de inhuur op 10% in 2011
het volgende.
• In geval van AgNL zou – gegeven de gemaximeerde omvang van de
ambtelijke bezetting – een deel van de beleidsinstrumenten van EL&I
en andere opdrachtgevers in 2011 niet langer uitgevoerd kunnen
worden omdat daar, bij het afbouwen van de flexibele schil tot 10%,
onvoldoende menskracht voor zou zijn.
• Het reduceren van het inhuurpercentage naar 10% zou voorts
betekenen dat het in 2009 door AgNL ingezette programma eDienstverlening niet afgerond kan worden. Gevolg hiervan is dat de beoogde
verbetering van de toegankelijkheid voor burgers en bedrijven tot de
dienstverlening van AgNL mogelijk niet wordt bereikt en dat de
beoogde administratieve lastenverlichting niet gerealiseerd wordt. Ook
zal de met eDienstverlening beoogde vermindering van de uitvoeringslast binnen AgNL en de hiermee samenhangende krimp van het
personeelsbestand, niet gerealiseerd worden. Met eDienstverlening
vervult AgNL binnen de overheid in 2011 een voorbeeldfunctie op het
gebied van elektronische dienstverlening.
Concreet wordt gewerkt aan:
– digitale identificatie (met één sleutel tot dienstverlening bij de
overheid);
– een professioneel eLoket voor het afnemen van diensten en het
beheren van gegevens;
– optimaal hergebruik van binnen de overheid bekende gegevens
(minder formulieren invullen);
– het creëren van de mogelijkheden voor een volledig digitaal
afhandelproces.
Om dit te kunnen realiseren maakt AgNL voor een groot deel gebruik
van inhuur van ondermeer IT deskundigheid, welke noodzakelijk is om
het programma te kunnen afronden.
• Het maximeren tot 10% kan in geval van de NMa leiden tot het in
gevaar komen van de naleving van wettelijke termijnen, waardoor
energiebedrijven en netwerkbeheerders te maken kunnen krijgen met
lange doorlooptijden. Het vervangen van de inhuur ten behoeve van
het opvangen van piekbelasting door ambtelijk personeel zou, voor
zover het in de huidige arbeidsmarkt mogelijk is en de gemaximeerde
omvang van de ambtelijke bezetting dit toelaat, bovendien leiden tot
hogere kosten. Het betreft inhuur voor uitvoering van op het gebied
van energie en vervoer (o.a. het vaststellen van de financiële en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 501, nr. 6

3

•

•

technische voorwaarden voor toegang tot de netwerken). De inhuur is
in drie categorieën in te delen:
– Technisch: De NMa stelt de technische voorwaarden (Technische
Codes) voor toegang tot de energienetwerken vast. Voor het
uitvoeren van de toetsing heeft de NMa zelf mensen in dienst, maar
op piekmomenten huurt de NMa extra capaciteit in. Daarnaast zijn
sommige wijzigingen dusdanig complex dat ook daarvoor inhuur
van extra technische expertise nodig is.
– Financieel economisch / accountancy: de NMa stelt de financiële
voorwaarden voor de toegang tot de energienetten vast. Ook toetst
de NMa de financiële gezondheid van de energiebedrijven zodat
zeker kan worden gesteld dat de noodzakelijke investeringen in het
netwerk kunnen worden gepleegd. Het grootste deel van de
financiële werkzaamheden voert de NMa zelf uit. In bepaalde
situaties is echter ook hier sprake van inhuur bij piekbelasting.
– Data-analyse: De NMa monitort de werking van de energiemarkten.
Hiervoor is specifieke kennis nodig van softwaresystemen waarmee
een groot aantal data geanalyseerd kan worden. Deze expertise is
lastig te verwerven en bovendien niet gedurende het gehele jaar
nodig, maar slechts in de weken dat de data voor de monitor
moeten worden geanalyseerd. Vandaar dat de NMa deze expertise
in die perioden inhuurt.
Bij bovengenoemde taken kan de NMa slechts zeer beperkt sturen op
een spreiding van de werkbelasting, omdat werkzaamheden op grond
van de wet veelal zijn gebonden aan zeer strakke termijnen.
Bij DR bedraagt de inzet van uitzendkrachten de afgelopen jaren ca.
93% van de totaal benodigde externe inhuur. Dit relatief grote aandeel
uitzendkrachten bij DR betreft «extra handjes» om de opgelegde
wettelijke verplichte taken te kunnen realiseren. De uitvoering van de
werkzaamheden bij DR is gebonden aan strikte internationale en
nationale wet- en regelgeving, veelal op EU-basis. Ook worden veel
taken wettelijk verricht op basis van verzoeken van derden. Oud-LNV is
verplicht om hier uitvoering aan te geven.
Het realiseren van de 10%-norm zal negatieve gevolgen hebben voor
de grotendeels wettelijk verplichte taakuitoefening bij DR. Vanuit de
aard van het werkaanbod maakt DR van oudsher gebruik van
uitzendkrachten, met name om de optredende piekwerkzaamheden te
kunnen managen. Vooral op het terrein van de frontoffice zal een
verminderde inzet van uitzendkrachten kunnen leiden tot langere
wachttijden. Ook het afdoen van beschikkingen zal verder onder druk
komen te staan waardoor burgers langer moeten wachten op
afdoening van de voor hun geldende beschikkingen.

3. Tot slot
Samenvattend kan ik vaststellen dat een beperking van de inhuur tot de
norm van 10% voor een groot deel van de EL&I-organisatie haalbaar lijkt.
Bij AgNL, de NMa en DR bestaat het grootste deel van de externe inhuur
uit uitzendkrachten en flexibele schil-medewerkers die worden ingehuurd
om (piek)werkzaamheden in het primaire proces uit te voeren. Wanneer
ook dit soort inhuur bij deze organisaties naar 10% moet worden
teruggebracht, dreigt het gevaar dat taken – met behoud van kwaliteit –
niet volledig of niet binnen de daarvoor geldende wettelijke termijnen
uitgevoerd kunnen worden. Ook zou de uitvoering in het gedrang kunnen
komen van ontwikkelactiviteiten die moeten zorgen voor een betere en
efficiëntere dienstverlening van de overheid aan burgers en bedrijven.
Uiteraard zal getracht worden de inhuur EL&I-breed tot een verantwoord
minimum te beperken. Aangezien voor delen van de EL&I-organisatie
geldt dat inhuur slechts zeer beperkt noodzakelijk is, zal getracht worden
de noodzakelijke hogere inhuur elders zo veel mogelijk te compenseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 501, nr. 6

4

Uiteraard zal telkens in het jaarverslag verantwoording afgelegd worden
over de feitelijke inhuuruitgaven, het inhuurpercentage en de vorderingen
bij het reduceren hiervan.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 501, nr. 6

5