Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1760
Vragen van het lid Groothuizen (D66) aan de Minister van Justitie en
Veiligheid over het bericht «Tolken en vertalers staken «totdat de Minister met
ons in gesprek gaat»» (ingezonden 16 januari 2020).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens
de Minister voor Rechtsbescherming (ontvangen 18 februari 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Tolken en vertalers staken «totdat de Minister
met ons in gesprek gaat»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het ermee eens dat tolken een onmisbare rol vervullen in de toegang
tot het recht en dat het van groot belang is dat de vertaling van juridische
stukken en vertaling op zitting van goede kwaliteit zijn?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Klopt het dat u vanwege onbeschikbaarheid en een vermeende schaarste aan
tolken het vernieuwde Register beëdigde tolken en vertalers (Rbtv) openstelt
voor tolken met niveau B2?
Antwoord 3
Nee, het vernieuwde Rbtv wordt opengesteld om grip te krijgen op de
integriteit en kwaliteit van alle tolken die ingezet worden bij rijksoverheidsorganisaties.
In de afgelopen jaren maakten rijksoverheidsorganisaties die verplicht zijn om
tolken en vertalers uit het Rbtv in te zetten (de zogenoemde afnameplichtige
organisaties), in slechts circa 60 procent gebruik van een Rbtv-tolk. In alle
overige gevallen was het voor die organisaties noodzakelijk tolken van buiten

1

ah-tk-20192020-1760
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

NOS.nl, 13 januari 2020, https://nos.nl/artikel/2318474-tolken-en-vertalers-staken-totdat-deminister-met-ons-in-gesprek-gaat.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

het Rbtv in te zetten, omdat er in die gevallen niet (tijdig) een gekwalificeerde
registertolk beschikbaar was.2 Daarnaast worden er in de huidige situatie ook
door andere niet-afnameplichtige overheidsorganisaties veel tolken van
buiten het register ingezet in hun werkprocessen.
Doordat in de huidige situatie wordt gewerkt met registertolken en nietregistertolken, hebben we onvoldoende beeld van de kwaliteit en integriteit
van de hele groep tolken die diensten verricht voor de rijksoverheid. Dit heeft
geleid tot incidenten. Een voorbeeld is de zaak van een aantal Eritrese tolken
waarover ook aan de Tweede Kamer is bericht.3
Om grip te krijgen op de kwaliteit en integriteit van alle tolken die diensten
verrichten voor de rijksoverheid, komt er een vernieuwd Rbtv, waarin al deze
tolken ingeschreven moeten staan. Zo is voor alle partijen in alle gevallen
duidelijk aan welke eisen de ingezette tolken getoetst zijn, zowel bij inzet door
afnameplichtige als bij inzet door niet-afnameplichtige organisaties.
Niet-registertolken worden gestimuleerd om een aanvraag in te dienen voor
inschrijving in het vernieuwde Rbtv. Een tolk die kan aantonen aan de eisen
voor tolkvaardigheid en integriteit – gelijk aan de huidige wettelijke competenties – te voldoen en aantoonbaar over B2- of C1-taalvaardigheidsniveau
beschikt, komt in aanmerking voor inschrijving. Het nieuwe register wordt
centraal gepositioneerd voor gebruik door alle rijksoverheidsorganisaties, met
twee helder en zichtbaar onderscheiden inschrijfniveaus.
Voor de afnameplichtige organisaties blijft het C1-niveau onverminderd de
norm. Als een C1-tolk onverhoopt niet (tijdig) beschikbaar is dan biedt het
vernieuwde Rbtv met een B2-tolk een transparant alternatief.
Vraag 4
Kunt u in kaart brengen waar deze schaarste precies zit? Aan welk soort
tolken (in welke taal) is er op dit moment een tekort? Is het tekort aan alle
verschillende tolken gelijk of is er schaarste bij specifieke talen? Zo ja,
waarom wordt er een generieke maatregel voorgesteld die wel alle tolken
raakt? Waarom wordt niet voorgesteld om alleen voor tolken van specifieke
schaarse talen B2-tolken toe te laten?
Antwoord 4
De vraag naar tolken in verschillende talen is een fluctuerende vraag. Het
antwoord op de vraag of het Rbtv kan voldoen aan de vraag in bepaalde
talen is daarom geen vast gegeven en verschilt telkens.
Vraag 5
Bent u het ermee eens dat de onbeschikbaarheid van tolken niet per definitie
hoeft voort te komen uit schaarste, maar bijvoorbeeld ook het gevolg kan zijn
van de minder aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden van bemiddelingsbureaus?
Kunt u de oorzaak van de onbeschikbaarheid van tolken onderzoeken?
Antwoord 5
Het is mogelijk dat tolken – die werken als zzp-ers – niet bereid zijn een
opdracht uit te voeren voor het tarief dat zij aangeboden krijgen. Het staat
tolken vrij om zo’n opdracht te weigeren. Daarmee wordt het aantal tolken
dat beschikbaar is kleiner. In geval van de huidige, vaste tarieven doet een
kleiner aanbod niets met de prijs. In de toekomstige situatie, waarin
minimumtarieven gelden en de vaste tarieven worden losgelaten, zal een
kleiner aanbod leiden tot een hogere prijs die het aantrekkelijk maakt om een
opdracht te aanvaarden. Ook andere aspecten als kwalificaties, specialisaties
en ervaring zijn van invloed op de prijs.
Ik zie dan ook geen aanleiding om mogelijke redenen van onbeschikbaarheid
van tolken te laten onderzoeken.
Vraag 6
Kunt u garanderen dat tolken op B2-niveau de vereiste kwaliteit kunnen
leveren? Hoe voorkomt u een race naar de bodem waarbij alleen de
goedkoopste tolken met het laagste niveau worden ingehuurd? Wat betekent
dit voor de kwaliteit van de rechtsgang? Hoe verhoudt zich dit tot artikel 6

2
3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1798.
Kamerstuk 29 936, nr. 41.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en
de Fundamentele Vrijheden (EVRM), het recht op een eerlijk proces?
Antwoord 6
B2-tolken zullen net als C1-tolken voor inschrijving in het Rbtv moeten
aantonen aan de gestelde inschrijfeisen te voldoen. De vereiste kwaliteit (C1
of B2) voor een tolkdienst hangt af van de aard van de gesprekssituaties en
van de organisaties (afnameplichtig of niet-afnameplichtig).
Afnameplichtige organisaties blijven onverminderd C1-tolken inzetten, gelijk
de huidige situatie. Dit wordt vastgelegd in hun aanbestedingen. Juist in de
gevallen dat er voor afnameplichtige afnemers geen tolken op C1-niveau
beschikbaar zijn, biedt het vernieuwde register een transparant alternatief, dat
bijdraagt aan het recht op een eerlijk proces zoals beoogd in artikel 6 van het
EVRM, in lijn met Europese en nationale wet- en regelgeving.
Niet-afnameplichtige organisaties kunnen afhankelijk van de gesprekssituatie
een B2- of C1-tolk inzetten. Welk type tolk geleverd moet worden voor welk
type opdracht wordt vastgelegd in toekomstige aanbestedingen en nadrukkelijk gemonitord. Het structureel verzuimen om de vastgelegde afspraken na te
komen blijft voor gecontracteerde intermediairs niet zonder consequenties.
Vraag 7
Bent u bereid met de beroepsgroep zelf in gesprek te treden over deze
zorgen?
Antwoorden 7
Ja, ik heb met de actiegroep registertolken en -vertalers op 11 en 17 februari
2020 gesproken. Eerder zijn vanuit het departement gesprekken gevoerd met
de beroepsgroep. De zorgen die daarbij naar voren zijn gebracht, zijn
zorgvuldig meegenomen in de gewijzigde systematiek voor tolk- en vertaaldiensten.
Ik zal uw Kamer op 19 februari a.s., tijdens het algemeen overleg tolken en
vertalers, verslag doen van de gesprekken op 11 en 17 februari 2020.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Van
Nispen (SP), ingezonden 13 januari 2020 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1756).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3