Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 040

Instelling van een vast college van advies op het
terrein van volksgezondheid en samenleving
(Wet op de Raad voor volksgezondheid en
samenleving)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
1. Aanleiding en meerwaarde instelling van de Raad voor volksgezondheid en samenleving
Het voorliggende wetsvoorstel beoogt de instelling van een nieuwe
strategische adviesraad: de Raad voor volksgezondheid en samenleving.
Op dit moment zijn op het beleidsterrein van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) twee strategische adviesraden
werkzaam, te weten de Raad voor maatschappelijke ontwikkeling (RMO)
en de Raad voor de volksgezondheid en zorg (RVZ). Deze beide adviesraden worden vervangen door de Raad voor volksgezondheid en
samenleving (RVS).
De RMO en de RVZ zijn beide opgericht per 1 januari 1997 als uitvloeisel
van een in die tijd gerealiseerde grootschalige herinrichting van het
adviesstelsel. De RMO en RVZ richten zich op strategische beleidsadvisering.
Tot het werkterrein van de RMO behoren vraagstukken die verband
houden met maatschappelijke participatie en stabiliteit van de samenleving. Het werkgebied van de RMO laat zich omschrijven als het sociale
domein; dit is een breed domein waarop, naast het Ministerie van VWS,
ook de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK),
Infrastructuur en Milieu (IenM) Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW),
Veiligheid en Justitie (VenJ) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)
actief zijn.
Tot het werkterrein van de RVZ behoort de volksgezondheid in zijn volle
breedte en in alle aspecten: preventie, gezondheidsbescherming en zorg,
evenals de instrumenten zoals verzekeringen, planning, financiering en
opleidingen. Tot het domein van de RVZ behoort voorts de zorggerelateerde dienstverlening. Hiermee wordt gedoeld op dienstverlenende
activiteiten waarbij het zorgelement een belangrijke rol speelt. De RVZ
besteedt in zijn advisering in toenemende mate tevens aandacht aan
andere partijen in het zorgveld, zoals patiëntenorganisaties, organisaties

kst-34040-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 040, nr. 3

1

van zorgaanbieders, verzekeraars en lokale overheden. De RVZ zoekt
daarbij de samenwerking met andere adviesraden, zoals de RMO of de
Raad voor het openbaar bestuur.
Een samenvoeging van RVZ en RMO is reeds eerder overwogen. In de
brief «De kwaliteit van de verbinding»1 heeft het toenmalige kabinet
aangekondigd de RMO en de RVZ te willen onderbrengen in een nieuwe
Raad voor Volksgezondheid, Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling.
Tijdens een algemeen overleg over deze brief2 heeft de toenmalige vaste
commissie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verzocht de
voorgenomen fusie van de RMO en de RVZ te heroverwegen. Er bleek op
dat moment onvoldoende vertrouwen te zijn dat de functie van de RMO
geborgd zou worden bij een fusie. Het kabinet heeft daarop toegezegd de
positionering van de RMO te heroverwegen, met gebruikmaking van de
evaluatie van de RMO3. In deze evaluatie werd gesteld dat bij samenvoeging van de RMO met de RVZ het risico te groot zou zijn dat de
maatschappelijke thematiek ondergeschikt zou worden gemaakt aan de
toch meer zorggerichte invalshoek van de RVZ. Bovendien werd in de
evaluatie aangegeven dat de in de evaluatie geschetste maatschappelijke
vraagstukken nadrukkelijk vragen om kennisopbouw over maatschappelijke thema’s bij het secretariaat van de RMO. Het kabinet heeft hierop
afgezien van de samenvoeging van RVZ en RMO, hoewel de focus en
positionering van de RMO een issue bleven4. In de brief van 11 mei 2011
van de Minister van BZK over de toekomst van het adviesstelsel5 alsmede
de brief van 27 oktober 2011 van de Minister van BZK naar aanleiding van
de evaluatie van de doeltreffendheid en effecten van de Kaderwet
adviescollege in 20116 is die lijn voortgezet.
De afgelopen jaren zijn evenwel grote veranderingen opgetreden
waardoor de aard van strategische adviesvragen en de context van de
vragen veranderen. Zoals is aangegeven in de brief van 28 mei 20137 en
het naar aanleiding van die brief gevoerde schriftelijke overleg8 wordt het
daarom opportuun geoordeeld een nieuwe raad in te stellen met een op
de eisen van de toekomst toegesneden missie, voortbouwend op de
expertise en ervaringen van de RMO en RVZ.
De belangrijkste reden om nu wel tot het samenvoegen van de RMO en
RVZ over te gaan is dat het klassieke onderscheid tussen preventie, zorg
en welzijn vervaagt; de herzieningen van de verschillende (zorg)stelsels
spelen hierbij een belangrijke rol. In dit verband kunnen worden genoemd
de transitie van de jeugdzorg, de herziening van de langdurige zorg, maar
ook de organisatie van de zorg dichtbij. Deze herzieningen spelen een
belangrijke rol in het integreren van het sociale domein (het domein van
de RMO) en het gezondheidszorgdomein (het domein van de RVZ). Zeker
op lokaal niveau ontmoeten de bestaande adviesterreinen van RMO en

1

Kamerstukken I 2008/09, 31 201, D.
Kamerstukken II 2008/09, 31 490, nr. 7.
3
Samenleven in samenhang: december 2008.
4
Kamerstukken II 2008/09, 31 490, nr. 19.
5
Kamerstukken II, 2010/11, 32 500 III, nr. 11.
6
Kamerstukken II 2010/11, 28 101, nr. 11.
7
Kamerstukken II 2012/13, 33 400 XVI, nr. 149.
8
Kamerstukken II 2012/13, 33 400 XVI, nr. 159.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 040, nr. 3

2

RVZ elkaar. De in gang gezette decentralisaties9 dragen er immers toe bij
dat op het niveau van lokale gemeenschappen voorheen gescheiden
beleidsterreinen als gezondheidszorg, verpleging & verzorging, welzijn,
thuiszorg, jeugdzorg, werkvoorziening en arbeidsbemiddeling, volkshuisvesting en de verschillende vormen van sociale dienstverlening meer met
elkaar in verband worden gebracht. Samenhang tussen deze beleidsterreinen is van belang voor het bieden van maatwerk voor de toerusting
en ondersteuning van burgers die niet op eigen kracht kunnen functioneren. Ook een samenhangende advisering is daarom essentieel.
De grootschalige veranderingen in het zorglandschap (de expertise van de
RVZ) worden gedreven door maatschappelijke trends (de expertise van de
RMO) waardoor de vragen die aan de zorg en het maatschappelijk domein
gesteld worden veranderen.10 Steeds vaker staat een maatschappelijk
perspectief centraal in plaats van een medisch perspectief. Het medisch
perspectief is dan ook maar één van de perspectieven die gezondheidswinst doen realiseren. Gezondheid wordt in hoge mate mede bepaald
door welbevinden, wat op zijn beurt wordt gevoed door opleiding, de
mogelijkheden voor maatschappelijke participatie, het hebben van sociale
contacten en een veilige leefomgeving (het adviesterrein van de RMO).
Naast lichamelijke gezondheid scharen mensen ook sociaalmaatschappelijke participatie en dagelijks functioneren expliciet onder de
definitie van gezondheid.11 , 12 Er zijn steeds meer chronisch zieken, die
langer leven, zich vaak gezond voelen, lang niet altijd beperkingen hebben
en vaak maatschappelijk meedoen. De mate waarin mensen maatschappelijk kunnen (blijven) participeren blijkt daarbij niet zozeer door hun
ziekte te worden bepaald, maar vooral door de manier waarop zij hun
gezondheid ervaren, de mate waarin ze beperkingen hebben en hun
psychische welbevinden. Dit betekent dat er een enorme variëteit zit
binnen de grote groep chronisch zieken en dat de combinatie van
participatie en zorg bij een steeds grotere groep mensen aan de orde
komt. De verwachting is dat dit in de toekomst alleen maar toe zal
nemen.13 Participatie en gezondheid zijn daarmee verworden tot
verbonden thema’s, die zowel in het sociaal domein als in het gezondheidszorgdomein in toenemende mate integraal bezien worden, waarin
een breed intersectoraal perspectief wordt gehanteerd en waarin nieuwe
perspectieven voor het beleid op gezondheid, participatie en zorg worden
geboden. Integrale strategische advisering is daarbij een belangrijk
instrument.

9

Gewezen kan worden op de recente in gang gezette decentralisaties. Bij de decentralisatie op
het terrein van jeugd worden naast de provinciale jeugdzorg ook o.a. de jeugdggz (uit de
Zorgverzekeringswet), de zorg voor jeugdige verstandelijk beperkten alsmede de begeleiding
en het vervoer van jeugdigen (uit de AWBZ) met ingang van 2015 naar de gemeenten
overgeheveld. Op het terrein van de maatschappelijke ondersteuning worden de terreinen van
begeleiding, kort verblijf, vervoer en beschermd wonen met ingang van 2015 vanuit de AWBZ
naar de gemeenten gedecentraliseerd. Door de Participatiewet zijn de gemeenten vanaf 2015
verantwoordelijk voor mensen met arbeidsvermogen die ondersteuning nodig hebben.
Uitgangspunt bij deze ontwikkelingen is dat de gemeenten dicht bij de burgers staan en vanuit
een integraal beleid maatwerk kunnen leveren.
10
«De maatschappij verandert. Verandert de zorg mee?» bijlage bij de kamerbrief over e-health
en zorgverbetering van 2 juli 2014, Kamerstukken II 2013/14, 27 529, nr. 130.
11
Hubert M, Van Vliet M, Giezenberg M, Knotnerus A. Toward a conceptual framework relating
to «health as the ability to adapt and self-manage». Operationalisering gezondheidsconcept.
Driebergen: Louis Bolk instituut, 2013.
12
Kooiker S, Hoeymans N. Burgers en gezondheid. Themarapport Volksgezondheid Toekomst
Verkenning 2014. Bilthoven: Sociaal Cultureel Planbureau en Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2013.
13
Harbers MM, Hoeymans N (red.). Gezondheid en maatschappelijke participatie. Themarapport
Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid
en Milieu, 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 040, nr. 3

3

Een en ander betekent voorts dat de beleidsdomeinen van de Ministeries
van BZK, IenM, OCW, SZW, VenJ en VWS in toenemende mate verweven
raken. Dit betekent dat ook de strategische vragen waarvoor VWS zich ziet
geplaatst in toenemende mate een intersectoraal karakter hebben.
De veranderende beleidsopgaven die deze ontwikkelingen met zich
meebrengen vragen om strategische integrale advisering waarin een
breed intersectoraal perspectief wordt gehanteerd en waarin nieuwe
perspectieven voor het beleid op gezondheid, participatie en zorg worden
geboden.
Zich deze ontwikkelingen realiserende, heeft de externe commissie die de
RVZ heeft geëvalueerd in november 2013 in haar rapport14 geoordeeld dat
een samenvoeging van de RMO en de RVZ een kans op toegevoegde
waarde biedt binnen het veranderde speelveld van de zorg. De evaluatiecommissie geeft aan het van belang te achten dat, waar beleidsvorming
en sturing in toenemende mate verschuiven naar het decentrale niveau,
de nieuwe raad strategische vraagstukken op het terrein van de zorg in
een breder maatschappelijk perspectief weet te plaatsen en daarbij verder
kijkt dan de cure en de care. Naar het oordeel van de evaluatiecommissie
is er in het veranderde speelveld behoefte aan een adviesraad die
verbindingen weet te leggen tussen de volksgezondheid en zorg en
andere dimensies van de lokale netwerksamenleving en kunnen de RVZ
en de RMO in gezamenlijkheid op het snijvlak van de zorg en de sociale
infrastructuur en maatschappelijke verhoudingen een grote meerwaarde
hebben als strategisch adviesorgaan voor de overheid, op zowel rijks- als
decentraal niveau. Dit oordeel wordt gedeeld door de regering. De
regering vindt het bovendien van belang dat een nieuwe raad gezien de
maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen in het sociaal
domein over voldoende kennis beschikt over de «nieuwe» gezondheidsdomeinen die het sociaal domein binnenkomen en over de invloed van
(chronische) ziekten op de participatie. Ook hier kan de samenvoeging van
RVZ en RMO grote meerwaarde hebben.
In theorie is het denkbaar dat strategische beleidsadvisering op de aan
bovenbedoelde beleidsopgaven gerelateerde onderwerpen door
afzonderlijke raden plaatsvindt, die daartoe gaan samenwerken. In de
praktijk van strategische beleidsadvisering blijkt echter samenwerking
door verschillende raden niet altijd eenvoudig en veelal tijdrovend
vanwege verschillen in werkwijzen en culturen en de wens voor zichtbare,
herkenbare producten. Een meerwaarde van de nieuwe geïntegreerde
raad is dat deze van meet af aan nieuwe werkwijzen, zienswijzen en
producten kan ontwikkelen die passend zijn bij de nieuwe beleidsopgaven
en die de nu veelal gescheiden werelden van gemeenten en zorglandschap dichter bij elkaar helpen brengen. Het instellen van één strategische
adviesraad voor het integrale terrein bevordert bovendien een brede
probleemanalyse alsmede een integrale en intersectorale advisering met
oog voor brede handelingsperspectieven. In dit kader is ook van belang
dat de netwerken van de RMO en RVZ momenteel grotendeels gescheiden
zijn, maar wel complementair. Het wordt als een meerwaarde gezien dat
van deze netwerken integraal gebruik kan worden gemaakt door de
nieuwe strategische raad.
Tot slot wordt opgemerkt dat het samenvoegen van de twee raden RMO
en RVZ tot één brede strategische adviesraad tevens past in het streven
naar een doelmatige en efficiënt georganiseerde overheid. Het kabinet
streeft met betrekking tot de strategische adviesraden, uit een oogpunt
14

Evaluatie Raad voor de Volksgezondheid en Zorg 2009–2012, bijlage bij Kamerstukken II
2013/14, 28 101, nr. 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 040, nr. 3

4

van efficiëntie en een zo klein mogelijke overheid, naar zo min mogelijk
adviesraden. Door de hierboven omschreven ontwikkelingen is het
onderscheid tussen de adviesterreinen van de RMO en de RVZ vervaagd
en kunnen beide terreinen tezamen worden beschouwd als één beleidsdomein. Zoals hiervoor reeds is aangegeven, wordt het handhaven van
twee afzonderlijke adviescolleges die gezien de raakvlakken en overlap
binnen dit brede beleidsdomein intensief met elkaar zouden moeten
samenwerken, als minder efficiënt en doelmatig geoordeeld.
De regering is er gezien het bovenstaande van overtuigd na samenvoeging van RMO en RVZ een uitstekend instrument ter beschikking te
hebben dat op efficiënte wijze met integrale en intersectorale adviezen
– maar zo nodig in voorkomende gevallen ook specifieke sectorale
advisering – en met bijzondere aandacht voor de positie van de decentrale
overheden bijdraagt aan het vormgeven van het beleid om de beoogde
integraliteit te realiseren en dat helpt de nationale beleidskaders zo vorm
te geven dat ook de decentrale actoren optimaal in de positie worden
gebracht bij te dragen aan goede zorg en diensten.
2. De Gezondheidsraad en het Centrum voor Ethiek en
Gezondheid
Naast de twee bovengenoemde strategische adviesraden is er op het
terrein van het Ministerie van VWS tevens een technisch specialistische
adviesraad werkzaam: de Gezondheidsraad. Technisch specialistische
advisering, zoals de Gezondheidsraad die invult, gaat uit van wat
wetenschappelijk bewezen is en geeft aan wat wetenschappelijke gronden
zijn om al of niet specifieke beleidsmaatregelen te nemen. Strategische
advisering, zoals thans de RMO en RVZ die vorm geven, is wezenlijk
anders van karakter. Naast wetenschappelijke inzichten wordt bij
strategische advisering ook betrokken wat politieke, normatieve en
ethische inzichten zijn over wat wenselijk en haalbaar is. Strategische
advisering gaat in feite over hoe de toekomst er uit zou kunnen zien,
rekening houdend met de maatschappelijke krachtenvelden en
wetenschappelijk-technische inzichten en ontwikkelingen. Strategische en
technische advisering vragen een wezenlijk andere oriëntatie en expertise,
en zijn complementair aan elkaar. Daarom is een samengaan van de
Gezondheidsraad met de RVS niet aan de orde.
Voor wat betreft het duiden van de ethische implicaties van technologische ontwikkelingen en toepassingen, het volgen van het maatschappelijk debat op dit terrein en het uiteindelijk uitwerken van beleid voor dit
terrein is er wel een duidelijk raakvlak tussen de Gezondheidsraad en de
huidige RVZ. Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG) geeft hier
invulling aan. Het CEG is een samenwerkingsverband tussen RVZ en
Gezondheidsraad. Deze samenwerking functioneert goed.15 In de nieuwe
constellatie blijft het CEG daarom bestaan als een samenwerkingsverband
tussen de RVS en de Gezondheidsraad. Zoals in de kabinetsreactie op de
evaluatie van het CEG en de RVZ16 is aangegeven, is in het profiel van de
RVS de maatschappelijke-ethische dimensie, mede als gevolg van het
incorporeren van de expertise van de RMO, versterkt ten opzichte van het
profiel van de RVZ. Daarmee kan worden voorzien in een sterkere medisch
ethische inbreng in de adviestrajecten van de RVS alsmede in een nog
sterker CEG.

15

Evaluatie Centrum voor Ethiek en Gezondheid 2006–2012, bijlage bij Kamerstukken II, 2013/14,
28 101, nr. 13.
16
Kamerstukken II 2013/14, 28 101, nr. 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 040, nr. 3

5

3. Functie en adviesterrein Raad voor volksgezondheid en
samenleving
De RVZ en de RMO zijn beide strategische adviesraden. Ook de nieuw te
vormen RVS zal deze functie hebben. Een strategische adviesraad heeft,
zoals is aangegeven in voornoemde kabinetsnotitie «De kwaliteit van de
verbinding», een informatiefunctie alsmede een richtinggevende en
agenderende functie.17 Conform de kabinetsnotitie «De kwaliteit van de
verbinding» is een belangrijke functie van een strategisch adviescollege,
zoals de nieuwe raad, dat vanuit een onafhankelijke positie analyse
plaatsvindt en dat door de openbare adviezen niet alleen de betrokken
ministeries18, maar ook het parlement, de decentrale overheden en de
«civil society» worden geïnformeerd over mogelijkheden van nieuwe
strategische beleidsrichtingen op het in artikel 2 omschreven domein, op
basis van wetenschappelijke kennis en ervaring met maatschappelijke
processen. De gevraagde en ongevraagde adviezen voeden het
maatschappelijke debat door vanzelfsprekendheden in heersende
politieke en maatschappelijke opinies ter discussie te stellen en te zoeken
naar vernieuwende inzichten. Van de adviezen mag worden verwacht dat
ze inzicht geven in de spanningen tussen verschillende beleidsdoelen,
belangen, afwegingen en beleidsopties. De ambitie is dat dit leidt tot
wezenlijke verbeteringen in beleidsprocessen en het bieden van duidelijke
handelingsperspectieven. Juist door een sterkere focus op de toekomstige
hoofdopgaven van het beleid en door het zichtbaar maken van verschillende belangen, beleidsdoelen en afwegingen kan de nieuwe raad een
onmisbare rol gaan vervullen in het staatsbestel.
Het adviesterrein van de nieuwe raad betreft het te voeren beleid op het
gebied van volksgezondheid en de samenleving, waarbij alle aspecten die
van invloed zijn op de volksgezondheid en het functioneren van burgers in
de samenleving worden betrokken, met bijzondere aandacht voor de rol
van de decentrale overheden en veranderingen in het aanbod van zorg en
welzijn. Hieronder vallen in ieder geval sociale vraagstukken zoals het
tegengaan van eenzaamheid en het bevorderen van sociale cohesie,
maatschappelijke participatie (waaronder arbeid en het voorkomen van
maatschappelijke uitsluiting, in het bijzonder in relatie tot de gezondheid),
publieke gezondheid en gezondheidsbescherming, gezondheidszorg in de
volle breedte, jeugd (met name zorg, opvoeding en ondersteuning),
zorggerelateerde dienstverlening en maatschappelijke ondersteuning
(inclusief alle vormen van technologische ondersteuning) en (gezondheidgerelateerde) ethische vraagstukken.
Voor deze aandachtsgebieden zijn onder meer onderwerpen van advies
voor de nieuwe raad: de maatschappelijke ontwikkelingen die deze
terreinen beïnvloeden, de instrumenten zoals verzekeringen, planning,
financiering en opleidingen, de betaalbaarheid van de collectieve zorg en
sociale voorzieningen en de (maatschappelijke) spanningen tussen
verschillende beleidsdoelen, belangen, afwegingen en beleidsopties.
Genoemde aandachtsgebieden moeten niet alleen vanuit het perspectief
van de rijksoverheid en gemeenten worden bezien, maar ook vanuit het
perspectief van de burger en groepen burgers. Relevante aspecten zijn in
dat verband in ieder geval: burgerschap, diversiteit, leefstijlen, de
verhouding samenleving – overheid, en leefomgeving. Een ander relevant
perspectief is dat van de zorgaanbieder en de verzekeraar. Voor het hele
17

Kamerstukken I 2008/09, 31 201, D. Ook: de reactie op de opmerkingen van de Raad van State
over genoemde kabinetsnotitie: Kamerstukken II, 2009/;10, 32 314, nr. 4, blz. 14–15.
18
Het Ministerie van VWS, het Ministerie van BZK, het Ministerie van SZW, het Ministerie van
VenJ, het Ministerie van IenM en het Ministerie van OCW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 040, nr. 3

6

adviesterrein is een integraal perspectief op wat mensen aan zorg en
ondersteuning nodig hebben een vereiste; wat met elkaar samenhangt,
moet in samenhang worden bezien, oplossingsrichtingen mogen niet op
voorhand worden uitgesloten vanwege bestaande institutionele kaders.
Overigens zal de nieuwe raad ook de veranderingen die optreden in het
palet van instellingen die zorg en welzijn aanbieden, kunnen duiden en
signaleren alsmede wat mogelijke consequenties van die veranderingen
zijn. Er is derhalve ook ruimte voor specifieke sectorale advisering.
Zoals in paragraaf 1 is aangegeven, ontmoeten de bestaande adviesterreinen van RMO en RVZ elkaar met name op het lokale niveau. De nieuwe
raad heeft dan ook een belangrijke rol in het volgen van de ontwikkelingen van de decentralisaties en in het betrekken van het decentrale
overheidsperspectief bij de advisering. Om die reden is in artikel 2 van het
wetsvoorstel in de taakbeschrijving van de raad expliciet het aspect
«bijzondere aandacht voor de rol van de decentrale overheden»
opgenomen. Hiermee wordt beoogd te borgen dat de nieuwe raad zich
niet alleen oriënteert op de het nationale beleidsniveau, maar ook op dat
van de decentrale overheden. Die bijzondere aandacht voor de rol van
decentrale overheden kan onder meer worden ingebracht door leden van
de raad, die ofwel werkzaam zijn (geweest) bij een decentrale overheid
ofwel daarover de nodige kennis en inzicht hebben vergaard. Zoals is
aangegeven in het schriftelijk overleg over het voornemen om de nieuwe
adviesraad in te stellen19, is voorts in de huidige werkwijze van zowel de
RMO als de RVZ sprake van het benutten van netwerken die zijn geworteld
in het decentrale bestuursniveau. Uit die netwerken kunnen onder meer
signalen komen over de effecten van de decentralisaties. Doordat het
gezamenlijk netwerk van RVZ en RMO meeromvattend en integraler is dan
de afzonderlijke netwerken van RMO en RVZ zullen signalen over de
decentralisaties beter en sneller door kunnen dringen tot de nieuwe raad,
waardoor de raad hierop kan inspringen in zijn advisering. Ook in de
adviesonderwerpen zal het decentrale overheidsperspectief moeten
blijken. De interactieve wijze waarop werkprogramma’s tot stand komen,
borgt dat vragen met betrekking tot de rol van de decentrale overheden
zullen worden verwoord. In dit kader is voorts van belang dat de adviezen
van de nieuwe raad openbaar zijn. Hierdoor kunnen zij een belangrijke
bijdrage leveren aan het maatschappelijk en politiek debat, zowel op
nationaal niveau als op decentraal niveau.
Omdat de beleidsdomeinen van de Ministeries van BZK, IenM, OCW,
SZW, VenJ en VWS in toenemende mate verweven raken, en de strategische vragen waarvoor VWS zich ziet geplaatst in toenemende mate een
intersectoraal karakter hebben, zoals hiervoor is uiteengezet, geldt dat ook
voor het adviesterrein van de RVS. De Minister van VWS is daarom niet de
exclusieve vrager van advies aan de nieuwe raad. Wanneer andere
ministeries adviesvragen hebben die goed te adresseren zijn aan de
nieuwe raad, kunnen die adviesvragen ook een plek in het werkprogramma krijgen. De Minister van VWS zal, mede namens de andere
adviesvragende Ministers op het terrein van het sociale domein, conform
artikel 26 van de Kaderwet adviescolleges het werkprogramma van de
raad vaststellen. Voorts wordt er in het werkprogramma ruimte gelaten
voor adviesverzoeken die vanuit het parlement worden ingediend.
Ik hecht er belang aan te benadrukken dat verzekerd is dat zowel het
werkterrein van de RMO als het werkterrein van de RVZ in voldoende
mate terugkeert in het werkterrein van de nieuwe raad, op een wijze die
gericht is op het verkrijgen van integrale en intersectorale adviezen. Beide
19

Kamerstukken II, 2012/13, 33 400 XVI, nr. 159.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 040, nr. 3

7

werkterreinen komen samen in het in artikel 2 geformuleerde adviesterrein van de nieuwe raad. Dit betekent dat niet alleen ontwikkelingen op
het terrein van de volksgezondheid in brede zin de aandacht van de
nieuwe raad zullen vragen, maar ook accentverschuivingen in de
samenleving die los staan van de volksgezondheid. Gedacht kan
bijvoorbeeld worden aan zaken als individualisering, zelfredzaamheid en
culturele diversiteit. Door de keuze van de leden van de nieuwe raad zal
worden bewerkstelligd dat voldoende expertise op de betrokken terreinen
aanwezig zal zijn.
4. Samenstelling Raad voor volksgezondheid en samenleving
Het is de bedoeling dat de nieuwe raad breed georiënteerd is en bestaat
uit negen onafhankelijke leden onder wie de voorzitter. Deze leden dienen
een brede maatschappelijke belangstelling te hebben evenals ervaring en
kennis van zaken op substantiële onderdelen van het adviesterrein dat
uiteenloopt van kennis over (problemen op) het decentraal bestuurlijkeen uitvoeringsniveau naar kennis over wat er op landelijk en internationaal beleids- en wetenschappelijk niveau speelt. De raad kan zich,
behalve via de expertise van het ondersteunend secretariaat, laten
bijstaan door specifieke deskundigen.
De leden worden benoemd op basis van een door de Minister van VWS
opgestelde profielschets. Het is de bedoeling dat de profielen van alle
leden tezamen het totale adviesterrein van de raad bestrijken. Hierbij zal
worden geborgd dat expertise op het terrein van de volksgezondheid én
op het sociale domein in voldoende mate aanwezig is.
Een aantal raadsleden van de RMO en RVZ heeft reeds te kennen gegeven
geen lidmaatschap van de nieuwe raad te ambiëren, omdat hun zittingstermijn expireert. In verband met de continuïteit van de adviesfunctie zal
een aantal zittende raadsleden zitting nemen in de nieuwe raad.
5. Consultatie RMO en RVZ
De beide raden die opgaan in de RVS zijn geconsulteerd over het
wetsvoorstel. Zij kunnen zich goed vinden in de overwegingen, de
voorgestelde naam en de formulering van het adviesterrein.
6. Financiële gevolgen en ondersteuning
De uitgaven die worden gedaan in verband met de taakuitoefening door
de nieuwe raad, die geen rechtspersoonlijkheid bezit, betreffen de
normale begrotingsuitvoering en komen ten laste van de begroting van
het (beherende) Ministerie van VWS. Voor 2014 is voor de uitgaven van
RMO en RVZ tezamen € 3.439.055 begroot. In dit bedrag zijn alle kosten
begrepen die voor het functioneren van een goede strategische
adviesraad zijn vereist zoals ondersteunende staf en secretariaat, in te
huren deskundigen, ICT-diensten en publicatie- en organisatiekosten. Voor
de RVS is voor de jaren na 2014 in de meerjarenraming een bedrag
opgenomen van vergelijkbare omvang als dat voor de RMO en RVZ
samen. Het totale personeelsbestand van de nieuwe raad (de ondersteunende staf en secretariaat) blijft van vergelijkbare omvang als van RMO
een RVZ samen. In het verslag van een schriftelijk overleg met de Tweede
Kamer20 is in reactie op het verzoek van verschillende Kamerfracties om
de financiële en budgettaire gevolgen van de samenvoeging van de RMO
en RVZ inzichtelijk te maken, expliciet aangegeven dat ontslagen als
gevolg van de samenvoeging niet aan de orde zijn.

20

Kamerstukken II, 2012/13, 33 400 XVI, nr. 159, pag. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 040, nr. 3

8

7. Kaderwet adviescolleges
In de Kaderwet adviescolleges zijn onder meer bepalingen opgenomen
over de benoeming en het ontslag van de leden, de onafhankelijkheid, de
eisen die aan leden van een adviescollege worden gesteld, het secretariaat, de mogelijkheid om uit eigen beweging, op verzoek van de Minister
of op verzoek van een van beide Kamers der Staten-Generaal te
adviseren, de mogelijkheid om commissies in te stellen, de werkwijze, de
begroting en het werkprogramma. Aangezien de beoogde raad een
adviescollege is in de zin van de Kaderwet adviescolleges en tot enige
taak heeft om de regering en het parlement te adviseren over te voeren
beleid van het Rijk (op het in artikel 2 van het wetsvoorstel omschreven
terrein) zijn de in de Kaderwet adviescollege opgenomen bepalingen
onverkort van toepassing op de beoogde raad.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 040, nr. 3

9