Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1610
Vragen van het lid Van der Plas (BBB) aan de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media over de (her)opening van scholen (ingezonden
6 januari 2022).
Antwoord van Minister Wiersma (Primair en Voortgezet Onderwijs), mede
namens de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen
8 februari 2022).
Vraag 1
Op 3 januari maakte het kabinet bekend dat de basisscholen en middelbare
scholen op 10 januari weer zullen openen. Kunt u vertellen of en welk
onderzoek gedaan is naar het gedrag van leerlingen in de klas als zij telkens
opnieuw aan een optimaal leerklimaat en groepsgevoel moeten wennen? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 1
Voor zover ik na heb kunnen gaan, is er nog geen systematisch onderzoek
naar het effect van schoolsluiting op het gedrag van leerlingen na een
schoolsluiting in de klas gedaan, wel krijgen we veel signalen binnen en er is
onderzoek dat dit thema raakt. In het kader van Nationaal Programma
Onderwijs (NP Onderwijs) spreken mijn ambtenaren en ik regelmatig met
leraren, schoolleiders en leerlingen. Het signaal dat na een periode van
afstandsonderwijs en schoolsluiting de dynamiek in de groep hersteld moet
worden, hebben wij langs verschillende wegen ontvangen. Het gaat daarbij
om meer dan alleen het groepsgevoel. Leraren geven aan dat een gebrek aan
motivatie en concentratievermogen, stress en moeite met plannen het leren
in de weg staat. Uit een grootschalige enquête in september 2021 blijkt dat
schoolleiders zich niet alleen zorgen maken over de leerprestaties op de
kernvakken, maar ook over de executieve vaardigheden en het welbevinden
van leerlingen. Dat geldt met name in het voortgezet onderwijs en (voortgezet)speciaal onderwijs. Vanaf het begin van het NP Onderwijs hebben deze
aspecten de aandacht gekregen en behoren interventies op dit terrein tot de
menukaart waaruit scholen kunnen kiezen. Scholen kiezen in grote getalen

ah-tk-20212022-1610
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

voor interventies op het terrein van welbevinden.1 Uit gesprekken die mijn
ambtenaren en ik hebben met leraren en schoolleiders blijkt dat deze
interventies door hen heel belangrijk worden gevonden: leerlingen hebben
hier behoefte aan en het is goed voor de groepsdynamiek.
Vraag 2
Zijn er prognoses voor wat de langetermijngevolgen kunnen zijn voor
leerlingen die onderbroken worden in hun ontwikkeling door onregelmatige
en onzekere schoolsluitingen? Zo nee, kunt u de Kamer beloven hier direct
onderzoek naar te laten doen? Hoe en wanneer denkt u deze langetermijngevolgen aan te pakken zonder kinderen in nog stressvollere situaties te
storten?2
Antwoord 2
Met de grote investering in het NP Onderwijs van vorig jaar (8,5 miljard voor
alle sectoren), wil het kabinet er voor zorgen dat die langetermijngevolgen
beperkt blijven en leerlingen en studenten weer perspectief geven. De
investering stelt scholen en instellingen in staat om leerlingen en studenten
de extra ondersteuning te geven die zij nodig hebben om leervertragingen in
te lopen.
In het kader van het NP Onderwijs volgen we nauwgezet hoe het met de
leerlingen en de uitvoering van het programma gaat. De eerste voortgangsrapportage heeft uw Kamer op 28 oktober jl. ontvangen.3 In die rapportage
wordt aan de hand van onderzoek gerapporteerd over de omvang van de
leervertragingen, de aard van de problematiek bij leerlingen en welke
leerlingen het hardst getroffen lijken door de schoolsluiting. Een prognose
ten aanzien van de mogelijke langetermijneffecten van de schoolsluitingen
hebben we daarbij niet gemaakt.
Vraag 3
Het kabinet heeft geld vrijgemaakt voor verbetering van ventilatie op scholen.
Kunt u al een indicatie geven van de mate waarin scholen hier al in geslaagd
zijn? Zo nee, kan dit zo snel mogelijk gebeuren? Op welke termijn zou dit
kunnen plaatsvinden?
Antwoord 3
Om een beeld te krijgen van de status van de projecten van de Specifieke
Uitkering Ventilatie in Scholen (SUVIS), heeft kenniscentrum Ruimte-OK in
december 2021 een digitale vragenlijst uitgezet onder 830 subsidieaanvragers. De uitvraag is verzonden naar gemeenten, omdat zij als eerste
aanspreekpunt dienen. Tot eind december 2021 heeft 27% op deze uitvraag
gereageerd. Er stromen nog steeds antwoorden binnen. Hieruit is gebleken
dat 63% van de projecten loopt of in voorbereiding is. 17% van de projecten
is reeds afgerond. Van de overige projecten is 8% gestopt of is de status
onduidelijk (12%). Voor de projecten uit deze laatste categorie staat (nog) niet
vast of de projecten uitvoerbaar zijn door tekort aan investeringsruimte of
tekort aan capaciteit aan vraag- en aanbodzijde. Volgende maand volgt een
bredere analyse van de binnengekomen informatie.
Vraag 4
Kunnen scholen terugvallen op landelijk huisvestings- en onderhoudsbeleid
van schoolgebouwen? Indien dit al aanwezig is, wordt hier actief op
gehandhaafd? Indien dit niet bestaat, wanneer kan de Tweede Kamer dit
verwachten?

1

Uit het eerste deelonderzoek implementatiemonitor NP Onderwijs blijkt dat 72% van de
po-scholen kiest voor deze interventie. In het (v)so en vo geldt dit voor respectievelijk 83% en
92% van de scholen. We zien dat veel scholen kiezen voor interventies die meer indirect invloed
hebben op het welbevinden van leerlingen. Voorbeelden hiervan zijn cultuureducatie en
sportieve activiteiten.
2
Website AD, 28 oktober 2021, https://www.ad.nl/politiek/achterstand-in-rekenen-en-lezen-doorcoronatijd~a83a82c2/)
3
Kamerstuk 35 925 VIII, nr. 15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 4
De taken en bevoegdheden op het gebied van onderwijshuisvesting in het
primair- en voortgezet onderwijs zijn sinds 1997 belegd op lokaal niveau.
Gemeenten stellen een huisvestingsplan vast en schoolbesturen maken voor
hun schoolgebouwen een onderhoudsplan. Voor plannen op het gebied van
landelijk onderwijshuisvestingsbeleid wil ik u verwijzen naar de beleidsreactie
op het Interdepartementaal Beleid Onderzoek Onderwijshuisvesting: «Een vak
apart. Een toekomstbestendig onderwijshuisvestingsstelsel» , die op
21 december 2021 aan uw Kamer is aangeboden.
Vraag 5
Bent u bekend met het initiatief «scholen veilig open»? Wat is uw reactie op
een dergelijk initiatief? Wordt hier beleid op geformuleerd? Zo ja, welk
beleid? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Het is mij niet duidelijk naar welk initiatief u vraagt. Er zijn de afgelopen
maanden diverse organisaties geweest die een verzoek hebben gedaan om
de scholen weer op een veilige manier te openen. Ik ben me daarvan bewust
en heb begrip voor de oproep van UNICEF en 59 andere organisaties (en in
het verlengde daarvan een oproep van schoolleiders in Rotterdam en
Amsterdam) uit december 2021 om de scholen te openen.4 Daarnaast heeft
uw Kamer reeds het advies ontvangen van het Platform Perspectief Jongeren
(PPJ) waarin is gepleit om het onderwijs op een veilige en verantwoorde
manier te laten verlopen. Ik zal er alles aan doen dat de scholen niet meer
worden gesloten, zeker niet in een endemische situatie.
Vraag 6
De grote kans op besmettingen en het online les moeten geven in het
onderwijs kunnen voor beginnende docenten een reden zijn het onderwijs te
verlaten. Hoe gaat u hiermee om?
Antwoord 6
Alle volwassenen hebben reeds de boosterprik kunnen halen, zo ook het
onderwijspersoneel. Daarnaast gelden er in het onderwijs aanvullende
maatregelen om de scholen verantwoord en veilig open te houden.
Ik heb geen signalen ontvangen dat beginnende docenten vanwege de
zorgen om het virus het onderwijs verlaten, datzelfde geldt voor het
verzorgen van afstandsonderwijs. Werknemers in het onderwijs die vanwege
het coronavirus niet op school willen werken, moeten dit bespreken met het
schoolbestuur. Schoolbestuur en leraar bespreken samen wat de mogelijkheden voor het werk zijn. In de protocollen voor het primair en voortgezet
onderwijs staat wat zij kunnen afspreken.
Vraag 7
Wanneer kunnen studenten die in onzekerheid verkeren of zich al geconfronteerd zien met studievertraging hulp van het kabinet verwachten? Welke hulp
kunnen zij verwachten?
Antwoord 7
Via het NP Onderwijs is in totaal € 8,5 miljard beschikbaar gesteld voor het
hele onderwijs, van funderend tot en met hoger onderwijs in de studiejaren
2021–2022 en 2022–2023. Hoofddoel van deze investering is het herstellen
van de door corona veroorzaakte vertragingen bij leerlingen en studenten op
cognitief en sociaal-emotioneel gebied en op het gebied van welbevinden
binnen de looptijd van het programma. Circa € 2,7 miljard uit het NP
Onderwijs gaat naar nieuwe en verlengde maatregelen voor het mbo, hbo en
wo. Het welzijn van studenten en de sociale binding met de opleiding zijn
voor het mbo en ho een van de thema’s waarop het beschikbare geld door de
instellingen kan worden ingezet.
Het Ministerie van OCW en de sectorraden hebben over de invulling van de
zogenoemde corona-enveloppe in mbo en ho in mei 2021 een bestuursakkoord bereikt. In dit akkoord is afgesproken dat de maatregelen die instellin4

UNICEF Oproep 60 organisaties zet de belangen van kinderen echt voorop en open de scholen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

gen nemen, focussen op extra begeleiding en ondersteuning. Het bestuursakkoord heeft als hoofddoelstelling het voorkomen of inhalen van
studievertraging bij studenten die is ontstaan door de coronamaatregelen.
Deze vertraging kan betrekking hebben op de kwalificerende kant van het
onderwijs, maar ook op het gebied van socialisatie en persoonsvorming.
Daarnaast wordt er van onderwijsinstellingen verwacht dat zij in redelijkheid
meedenken met studenten die gebonden zijn aan de quarantaineplicht en
daardoor niet fysiek aanwezig kunnen zijn bij bijvoorbeeld examenonderdelen. Zij zoeken met elkaar naar passende en tijdige oplossingen, waarbij
aandacht is voor het zoveel mogelijk voorkomen van een verhoogde
onderwijslast en studievertraging. Dit is opgenomen in de servicedocumenten
voor het mbo en ho.
Ook kunnen studenten in bijzondere omstandigheden, met een functiebeperking of een ondersteuningsbehoefte een beroep doen op het Profileringsfonds. Het Profileringsfonds is een fonds voor de financiële ondersteuning
van studenten die door bijzondere omstandigheden studievertraging oplopen.
Vraag 8
Wat zijn de plannen van het kabinet op de korte termijn om mogelijk ernstige
gevolgen voor de mentale gezondheid van studenten te beperken?
Antwoord 8
Naast de activiteiten vanuit het bestuursakkoord wordt er tevens in het hoger
onderwijs samen met veldpartijen gewerkt aan het realiseren van een
integrale aanpak gericht op preventie, vroeg signalering en begeleiding. In
het mbo wordt met de gezonde schoolaanpak ingespeeld op de brede
gezondheid van mbo-studenten. Deze aanpak richt zich ook op mentaal
welzijn. De ambitie is om de gezonde schoolaanpak uit te bereiden naar meer
mbo-instellingen, waarbij het mentaal welzijn een zeer belangrijk onderdeel
van de aanpak is.
Vraag 9
Wat gaat het kabinet doen om (ziekte)verzuim en het daarmee samenhangend personeelstekort in het onderwijs aan te pakken?5
Antwoord 9
Het stijgende ziekteverzuim van onderwijspersoneel hangt de afgelopen
periode grotendeels samen met de oplopende coronabesmettingen. Het
kabinet neemt daarom coronamaatregelen om het acute ziekteverzuim als
gevolg hiervan zo veel mogelijk terug te dringen. Breder geldt dat het
terugdringen van verzuim een bijdrage kan leveren aan de aanpak van het
lerarentekort. De schoolbesturen zijn primair verantwoordelijk voor goed
personeelsbeleid en de aanpak en preventie van verzuim. Zij kunnen daarbij
ondersteuning krijgen van het Vervangingsfonds (po) en arbodienst/
kerndeskundigen (vo). Daarnaast werken we samen met sector- en vakorganisaties aan de aanpak van werkdruk in het onderwijs – een belangrijke oorzaak
van uitval. Zowel het vorige kabinet als dit kabinet investeren daar in. We
werken daarnaast samen met de ministeries van VWS en SZW en vertegenwoordigers vanuit werkgevers en werknemers aan een Brede Maatschappelijke Samenwerking Burn-outklachten om de stijging van burn-outklachten en
psychosociale arbeidsbelasting (PSA) terug te dringen – een andere oorzaak
van verzuim. Het gaat hier bij voorbeeld om het ontwikkelen van aanpakken,
interventies en scholing en opleiding.
Vraag 10
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden en de Kamer de antwoorden
zo spoedig mogelijk doen toekomen?
Antwoord 10
Ja.

5

Website AOb, 20 november 2021, https://www.aob.nl/nieuws/arbodiensten-zien-hoogstestijging-ziekmeldingen-in-onderwijs-ooit/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4