Kwartaalrapportage “corona-inhaalslag
examens” 2e kwartaal 2023
Monitoring plan van aanpak “corona taskforce examenafname”

17 juli 2023

Monitoring plan van aanpak examenafname
Doelstelling plan (maart 2021)
• Het zo spoedig mogelijk inhalen van de examens die als gevolg van de twee lockdown-periodes
(2020 en 2021) geen doorgang hebben kunnen vinden;
• Het zo spoedig mogelijk terugdringen van de opgelopen reserveringstermijnen zodat examens weer
binnen de afgesproken kpi gereserveerd kunnen worden. In maart 2021 is in het plan van aanpak
opgenomen dat het streven was om in januari 2022 een gemiddelde reserveringstermijn voor het
eerste B-praktijkexamen te bereiken van 10–14 weken en aan het einde van 2022 een gemiddelde
reserveringstermijn van 7 weken (de afgesproken kpi).
Indicatoren relevant voor de monitoring
Voor het monitoren van de uitvoering van het plan van aanpak examenafname is een aantal indicatoren
van belang:
1. Stand van de in te halen examens: wat is de actuele stand van de in te halen examens (theorieexamens B, praktijkexamens B en rijtesten)? Hoeveel extra examens (ten opzichte van de reguliere
examenafname) zijn er inmiddels afgenomen?
2. Reserveringstermijn: wat is de actuele stand van de reserveringstermijnen (theorie-examens B,
praktijkexamens B en rijtesten)?
3. Slagingspercentage: hoe ontwikkelt het slagingspercentage (praktijkexamen B) zich?
4. Marktontwikkeling: hoe is de ontwikkeling van het aanbod van kandidaten voor een examen? In
welke mate worden er extra rijlessen gegeven om de achterstanden bij rijscholen in te halen?
1. Stand in te halen examens
Stand in te halen examens

Theorieexamens

Praktijkexamens

Rijtesten

Totaal

Totaal in te halen examens als gevolg van lockdowns

456.400

305.300

12.000

773.700

Extra afgenomen examens vanaf maart 2021

-456.400

-84.200

-12.000

-552.600

0

221.100

0

221.100

Totaal nog in te halen examens
januari
2020

januari
2023

februari
2023

maart
2023

april
2023

mei
2023

juni
2023

Afgenomen examens B praktijk

35.834

38.112

36.533

41.257

30.006

34.800

39.344

Afgenomen examens B theorie

54.007

54.060

45.225

57.630

46.243

54.128

51.917

Afgenomen rijtesten

1.717

1.875

1.439

1.617

1.244

1.251

1.500

Examenafname

•

•
•
•

In het plan van aanpak examenafname was het totaal aantal in te halen examens gesteld op
610.000. Dat betrof het volume tot en met 2 maart 2021. De lockdown was echter deels nog niet
opgeheven, waardoor het aantal in te halen examens na 2 maart 2021 verder is opgelopen tot
773.700 examens.
Vanaf 3 maart 2021 is het afnemen van het praktijkexamen B en rijtesten weer toegestaan. Vanaf
28 april 2021 is het afnemen van het theorie-examen B weer toegestaan.
Bij de theorie-examinering is de inhaalslag vorig jaar afgerond en zijn sinds de herstart ruim
456.000 examens extra afgenomen. Bij de rijtesten is de inhaalslag in september 2021 al afgerond.
Bij de praktijkexamens B zijn tot en met juni 2023 door overwerk ruim 82.000 extra examens
afgenomen. Netto is het aantal in te halen praktijkexamens sinds maart 2021 met ruim 84.000
afgenomen.

•

•
•

•

•

•

De verklaring voor het verschil tussen het brutogetal van ruim 82.000 en het nettogetal van ruim
84.000 is tweeledig:
o Door uitvoering te geven aan het plan van aanpak zijn extra coaches geworven onder de
huidige examinatoren voor het begeleiden van de nieuwe examinatoren in opleiding. Als gevolg
daarvan kunnen zij geen praktijkexamens afnemen.
o Daarnaast zien we, in lijn met de landelijke ontwikkelingen, een hoge uitval onder
examinatoren, mede als gevolg van corona. Met de verspreiding van de Omikronvariant
bereikte dit aantal een piek in december 2021. Daarna daalde het verzuimcijfer, maar is deze
nog altijd hoog. Ook dit heeft een dempend effect op het aantal examens dat afgenomen kan
worden.
In totaal zijn inmiddels bijna 553.000 examens en rijtesten ingehaald.
In het plan van aanpak is als belangrijkste maatregel aangegeven dat het CBR 100 nieuwe
examinatoren werft en opleidt. De eerste klas met examinatoren in opleiding is op 1 september
2021 gestart, waardoor in december 2021, 18 nieuwe examinatoren zijn gestart met het afnemen
van examens. In januari, februari, april, september en december 2022 zijn de volgende klassen met
examinatoren in opleiding gegaan. Daarvan zijn 64 examinatoren uit de opleiding gestroomd en
worden ingezet om examens af te nemen. In 2023 zijn inmiddels 21 examinatoren uit de
opleidingen van januari en maart gestroomd. In totaal zijn er in de tussentijd 103 nieuwe
examinatoren werkzaam bij het CBR.
Een klas met 17 examinatoren in opleiding is in april 2023 gestart en een volgende klas met 36
examinatoren in opleiding gaat op 1 september 2023 starten. Daarnaast worden op dit moment
kandidaten geworven voor de klas die start in december 2023.
Het werven van goede nieuwe aspirant-examinatoren is in de huidige arbeidsmarkt een grote
uitdaging. De krappe arbeidsmarkt heeft een aantal effecten. In de eerste plaats is het moeilijk om
geschikte kandidaten voor de opleiding te werven. De inspanning die gepleegd moet worden om
geschikte kandidaten te vinden is vele malen groter dan in een reguliere arbeidsmarkt. Daarnaast is
een relatief hoge uitval te zien van examinatoren in opleiding. Deels doordat zij uiteindelijk niet aan
de opleidingseisen kunnen voldoen en deels doordat zij gedurende de opleiding er zelf voor kiezen
de opleiding niet te continueren bijvoorbeeld omdat zij een aanbod elders krijgen. Het resultaat
hiervan is dat er minder nieuwe examinatoren uit de opleiding stromen dan voorzien. Ook hierdoor
is de totale beschikbare examencapaciteit kleiner dan was voorzien in het plan van aanpak.
Het CBR blijft in 2023 volcontinu werven en opleiden. Er wordt vooralsnog niet gestopt ook al is het
oorspronkelijke doel van 100 extra examinatoren inmiddels gerealiseerd.

2. Reserveringstermijnen
Reserveringstermijnen
(gemiddeld in weken)

•

•

Norm
(kpi)

januari
2020

januari
2023

februari
2023

maart
2023

april
2023

mei
2023

juni
2023

Min-Max
(in weken)

Praktijkexamen 1e B

7,0

1,4

15,0

16,2

16,0

16,9

16,7

16,5

1 - 22

Praktijkexamen B-her

5,0

1,3

6,3

7,5

8,7

9,2

9,0

9,3

1 - 17

Theorie-examen B

4,0

2,6

1,8

2,6

2,6

2,7

2,6

2,6

2-4

Rijtest

4,0

1,0

2,1

1,8

1,6

1,9

2,0

1,6

1-3

In bovenstaande tabel worden de reserveringstermijnen afgezet tegen de afgesproken kpi.
Daarnaast is weergegeven wat de gemiddelde reserveringstermijnen waren in januari 2020 (als
referentiemaand vóór Covid-19). Op dat moment waren alle reserveringstermijnen ruim binnen kpi.
De gemiddelde reserveringstermijnen voor het eerste B-examen laten vanaf het voorjaar 2022 een
geleidelijke daling zien. In april 2022 was deze nog bijna 21 weken. Ultimo oktober 2022 lag deze
onder de 12 weken. Eind 2022 zijn de reserveringstermijnen weer iets opgelopen en deze trend is
in 2023 voortgezet. De oorzaak daarvan is tweeledig. Enerzijds het besluit om in 2023 weer het
volledige kwaliteitsborgingsprogramma uit te voeren. In 2021 en 2022 is dit alleen risicogestuurd
ingezet maar voor 2023 wil het CBR weer voldoen aan de wettelijke eis. Hierdoor is minder

•

•

•

•

examencapaciteit beschikbaar. Anderzijds is het CBR gestart met een operatie om
examencapaciteit te verplaatsen van de regio naar de Randstad. Ook hierdoor zijn de
reserveringstermijnen tijdelijk iets opgelopen.
Daarnaast is er nog steeds sprake van een spreiding van de reserveringstermijnen tussen de
examenlocaties (variërend van 1 tot 22 weken). Door de verplaatsing van capaciteit van regio naar
Randstad is het verschil iets afgenomen, maar zijn de reserveringstermijnen in de Randstad nog
altijd substantieel hoger dan daar buiten. Op de website van het CBR is per locatie te zien wat de
lokale actuele reserveringstermijnen zijn.
Ook bij de herexamens is de trend vergelijkbaar, met spreiding tussen de verschillende locaties.
Een belangrijke factor daarbij is ook de tijdelijke maatregel die per 1 september 2022 is ingegaan.
Vanaf dat moment geldt dat indien een kandidaat twee keer of vaker zakt voor zijn of haar
praktijkexamen B op zijn vroegst pas na 15 weken een nieuw herexamen kan reserveren. Deze
maatregel is per 1 december 2022 teruggebracht naar 10 weken en per 10 juli 2023 naar 7 weken.
Bij de theorie-examens zijn de gemiddelde reserveringstermijnen in maart 2022 fors afgenomen. Dit
was met name het gevolg van het opschalen van de zaalcapaciteit na het vervallen van de 1,5
meter maatregel per 25 februari 2022. Sindsdien kunnen (vrijwel) alle theorie-examens weer binnen
de kpi van 4 weken gereserveerd worden. Bij de theorie-examens zien we een kleinere spreiding
tussen de examenlocaties variërend van 2 tot 4 weken.
De verwachting is dat de druk op de examinering bij de praktijkexamens B voorlopig blijft en dat na
de zomer de reserveringstermijnen zullen gaan dalen.

3. Slagingspercentage praktijkexamens
Slagingspercentages
Praktijkexamen 1e B

•
•

•

januari
2020

januari
2023

februari
2023

maart
2023

april
2023

mei
2023

juni
2023

50,4%

51,6%

52,1%

51,9%

54,4%

52,8%

51,8%

Het gemiddeld slagingspercentage voor het eerste praktijkexamen B over de hele maand juni
bedraagt 51,8%.
Het percentage ligt daarmee iets boven het niveau van vóór Covid-19. In eerste instantie lagen na
de herstart van de dienstverlening in maart 2021 de slagingspercentages op een hoger niveau (ruim
56%). Dit effect zagen we vervolgens langzaamaan weer afnemen.
In het plan van aanpak was het streven het slagingspercentage te laten stijgen naar 60% om
daarmee de vraag naar examens fors te verminderen (8.000 examens minder op jaarbasis per
procentpunt stijging van het slagingspercentage) en daarmee de reserveringstermijn aanzienlijk te
verkorten.

4. Marktontwikkeling
Onderzoek onder rijscholen
Inzet capaciteit bij rijscholen
Wachtlijst (in weken)

•
•

•

januari
2020

maart
2022

juni
2022

september
2022

december
2022

maart
2023

juni
2023

100%

112%

102%

101%

108%

113%

107%

-

14

17

10

15

20

13

Periodiek wordt bij rijscholen een uitvraag gedaan naar de inzet van capaciteit.
Uit het onderzoek onder rijscholen van eind juni blijkt dat het aantal gerealiseerde rijlessen bij
rijscholen 7% boven het normale niveau ligt. De meeste rijscholen rijden iets meer lessen dan voor
de pandemie.
Daarnaast zien we dat ook rijscholen kampen met wachtlijsten. Eind juni bedroegen de gemiddelde
wachttijden voordat een kandidaat aan de opleiding kan beginnen 13 weken. In maart was dit nog
20 weken.