Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3539
Vragen van het lid Piri (PvdA) aan de Minister-President, de Minister van
Buitenlandse Zaken en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over het
artikel «Ik dacht: ze gaan ons vermoorden. Ze gaan alle zwarte mensen in
Tunesië vermoorden» (ingezonden 8 augustus 2023).
Antwoord van Minister Schreinemacher (Buitenlandse Zaken), mede namens
de Minister-President en Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (ontvangen
4 september 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Ik dacht: ze gaan ons vermoorden. Ze gaan
alle zwarte mensen in Tunesië vermoorden» uit De Standaard van 5 augustus
jl.?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met het feit dat de Tunesische autoriteiten in de afgelopen
maanden zwarte migranten zonder eten, drinken en telefoon hebben uitgezet
in de woestijn bij de grens met Libië?
Antwoord 2
Het kabinet is bekend met zorgelijke berichten daarover.
Vraag 3
Vindt u dat de Tunesische autoriteiten voldoen aan de afspraak uit het
Memorandum of Understanding(MoU) om de waardigheid van migranten
alsmede het internationaal recht te respecteren, volgend uit de zinsnede «Les
deux parties conviennent également de soutenir le retour des migrants
irréguliers en Tunisie vers leurs pays d’origine dans le respect du Droit
international et de leur dignité»?

1

ah-tk-20222023-3539
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

De Standaard, «Ik dacht: ze gaan ons vermoorden. Ze gaan alle zwarte mensen in Tunesië
vermoorden», 5 augustus 2023, www.standaard.be/cnt/dmf20230804_97286738.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Op basis van de bij het kabinet bekende informatie is onduidelijk wat er
precies is gebeurd. Zoals vermeld in het verslag van de Raad Buitenlandse
Zaken van 20 juli jl. zullen de vormgeving en voorwaarden van de EU-steun
uit het MoU nog nader worden uitgewerkt.
Vraag 4
Strookt de uitzetting van migranten in de woestijn met het recht om niet
gemarteld en onmenselijk behandeld te worden (artikel 3 Europees Verdrag
voor de Rechten van de Mens, EVRM) en het recht om niet ergens heen
gezonden te worden waar kans bestaat op marteling of onmenselijke
behandeling (refoulement-beginsel, artikel 3 EVRM en Vluchtelingenverdrag)?
Antwoord 4
Op basis van de bij het kabinet bekende informatie is onduidelijk wat er
precies is gebeurd. Tunesië is geen partij bij het EVRM. Van schending van
het refoulementverbod, zoals onder meer vastgelegd in het Vluchtelingenverdrag, kan sprake zijn indien vluchtelingen naar een ander land worden (terug)
gestuurd waar zij gegronde vrees voor vervolging hebben.
In het MoU wordt niet ingegaan op bovengenoemde specifieke artikelen
binnen mensenrechtenverdragen. Het MoU verandert niets aan bestaande
volkenrechtelijke verplichtingen, waaronder mensenrechten.Tunesië is geen
partij bij het EVRM, maar is wel gebonden aan onder meer het VN-Verdrag
inzake Burgerlijke en Politieke Rechten en het VN-Kinderrechtenverdrag en is
gehouden om mensenrechten effectief te beschermen bij het grensbeheer.
Andere staten en internationale organisaties kunnen Tunesië aanspreken op
de naleving van deze normen, zoals ook is gedaan door de
VN-verdragscomités. Ook Nederland zal Tunesië in bilaterale en multilaterale
kaders daarop blijven aanspreken.
Vraag 5
Zo nee, wat vindt u van de reactie van de woordvoerder van de Europese
Commissie, die slechts stelt dat zij «de situatie van migranten aan de
Tunesisch-Libische grens nauwlettend blijft volgen» en dat zij er bij Tunesië
op aandringt «om te voorkomen dat dergelijke gebeurtenissen zich opnieuw
voordoen»?
Antwoord 5
Zie het antwoord op vraag 4.
Vraag 6
Denkt u dat de Tunesische autoriteiten naar dit soort reacties van de
Europese Commissie zullen luisteren en de afspraken van het MoU zullen
honoreren?
Antwoord 6
Zoals ook opgenomen in het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken van
20 juli jl. is het MoU niet juridisch bindend. In het MoU heeft Tunesië zich
politiek gecommitteerd aan het borgen van mensenrechten en handelen in
lijn met internationaal recht. De Europese Commissie brengt dit in herinnering in contacten met de Tunesische autoriteiten. De versterkte politieke- en
beleidsdialoog in het kader van de EU-Tunesië Associatieraad biedt hier
onder andere gelegenheid toe. De Europese Commissie en Tunesië hebben
besproken dat de Associatieraad dit najaar moet worden hervat.
Vraag 7
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde op het artikel met een
verwijzing naar respect voor mensenrechten. Welke stappen gaat u zetten in
de komende maanden om te voorkomen dat Tunesische autoriteiten mensen
zonder eten, drinken en telefoon in de woestijn uitzetten?
Antwoord 7
Nederland zal blijven oproepen tot, en inzetten op, het verbeteren van
migratiemanagement in Tunesië op het gebied van grensbeheer, SAR,
opvang, terugkeer, bescherming van migranten en de aanpak van
mensensmokkel- en handel. Nederland verwacht van Tunesië concrete

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

hervormingen voor de EU-steun op o.a. het gebied van migratie aan
Tunesische zijde, en draagt deze boodschap ook uit in Europees verband.
Ook de inzet van de EU is gericht op de bescherming van migranten in
Tunesië, onder andere via IOM en UNHCR. Daarnaast biedt de versterkte
politieke- en beleidsdialoog in het kader van de EU-Tunesië Associatieraad
gelegenheid om zorgen over de mensenrechtensituatie te bespreken. De
Europese Commissie en Tunesië hebben besproken dat de Associatieraad dit
najaar moet worden hervat.
Vraag 8
Op welke manier is er gewaarborgd bij de onderhandelingen, waar u nauw
bij betrokken was, dat mensen niet als grofvuil in de woestijn zouden worden
gedumpt? Als die waarborgen zijn ingebouwd in de deal, is de consequentie
van de schending door Tunesië dat de migratiedeal wordt opgeschort? En als
er geen waarborgen zijn afgegeven over de behandeling van migranten, op
basis van welke feiten achtte het kabinet het niet nodig om die waarborgen in
te bouwen?
Antwoord 8
In het MoU wordt benoemd dat de migratiesamenwerking tussen de EU en
Tunesië zal plaatsvinden met respect voor mensenrechten en internationaal
recht en er onder andere op gericht zijn om migratiemanagement in Tunesië
te verbeteren. Zoals ook gemeld in het verslag van de Raad Buitenlandse
Zaken van 20 juli jl. geldt dat de afspraken binnen internationaalrechtelijke
kaders vallen. Het is wat Nederland betreft nu aan de Commissie om initiatief
te nemen richting implementatie van het MoU, zoals ook benoemd in het
verslag Raad Buitenlandse Zaken.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden
Drost en Ceder (beiden ChristenUnie), ingezonden 2 augustus 2023 (vraagnummer 2023Z13972).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3