Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 350

Goedkeuring van de algemene maatregel van
bestuur tot aanpassing van wetten inzake
verhoging AOW-leeftijd (Goedkeuringswet
verhoging AOW-leeftijd)

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 23 oktober 2012
Inleiding
De regering heeft met belangstelling kennis genomen van de vragen die
de fracties hebben gesteld.
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel voor de Goedkeuringswet verhoging AOW-leeftijd. De
leden van de VVD-fractie hebben nog enkele vragen over het
wetsvoorstel.
De leden van de PVV-fractie hebben met afkeuring kennis genomen van
het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven de inzet van de
regering niet. Het wetsvoorstel heeft naar de mening van deze leden een
enorme negatieve maatschappelijke impact. Bovendien achten de leden
van de PVV-fractie het onverantwoord om op deze wijze en met deze
snelheid dit soort vergaande wetswijzigingen door te voeren. De leden
van de PVV-fractie zullen verdere vragen over het onderhavige
wetsvoorstel aan de regering stellen gedurende de plenaire behandeling
van het wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden hebben naar aanleiding hiervan enkele
vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Zij spreken hun goedkeuring uit over de bij
algemene maatregel van bestuur voorgenomen wetswijzigingen. Deze
leden merken op dat tijdens de procedurevergadering van de vaste
Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 9 oktober 2012 is
afgesproken dat de leden van de Kamer bij deze inbreng vragen kunnen
stellen over de maatregelen betreffende de AOW, die door de VVD- en
PvdA-fracties zijn afgesproken in het recente deelakkoord. De vragen van
de leden van de D66-fractie zullen met name hierop betrekking hebben.

kst-33350-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 350, nr. 5

1

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennis genomen van de
voorgestelde Goedkeuringswet verhoging AOW-leeftijd. Deze leden
kunnen zich vinden in de aanpassing van de diverse andere wetten aan de
eerder besloten stapsgewijze verhoging van de AOW-leeftijd. Zo wordt
bijvoorbeeld voorkomen dat er voor uitkeringsgerechtigden een onwenselijk inkomensgat ontstaat tussen de sociale zekerheids- en overige
uitkeringen en het ingaan van de AOW. De leden van de ChristenUniefractie willen nog graag enkele vragen voorleggen aan de regering.
In deze nota naar aanleiding van het verslag gaat de regering in op de
vragen en opmerkingen van de verschillende fracties. Om vragen zoveel
mogelijk in samenhang te beantwoorden is op een aantal plaatsen
afgeweken van de volgorde van het verslag.
1. Vooraf
Gelet op de vragen die door verschillende fracties zijn gesteld over dit
wetsvoorstel in relatie tot het deelakkoord merk ik op, dat de in dit
akkoord genoemde voorstellen op het gebied van de AOW geen gevolgen
hebben voor het onderliggende wetsvoorstel. Dit wetsvoorstel keurt enkel
het Besluit aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd (Stb. 2012,
361) goed, waarin sprake is van een technische doorvertaling van de
hogere AOW-leeftijd in aanpalende wetgeving. Dit Besluit is tevens aan de
Tweede Kamer aangeboden (Kamerstukken II 2011/12, 33 290, nr. 16).
Er kan echter nog niet vooruit worden gelopen op de concrete uitwerking
van de voorstellen uit het deelakkoord. In het algemeen kan ik om uw
Kamer gerust te stellen wel aangeven dat mogelijke voorstellen om de
AOW-leeftijd sneller te verhogen, er niet toe leiden dat de desbetreffende
wetten in dat geval opnieuw zouden moeten worden aangepast. De
wetswijzigingen die zijn opgenomen in het Besluit aanpassing wetten
inzake verhoging AOW-leeftijd betreffen de wijziging van de AOW-leeftijd
van 65 jaar in een verwijzing naar het nieuwe artikel 7a van de Algemene
Ouderdomswet (AOW), zoals opgenomen in de Wet verhoging AOW- en
pensioenrichtleeftijd (Stb. 2012, 328). In dit artikel is de term «pensioengerechtigde leeftijd» opgenomen. De desbetreffende wetten worden
hiermee op dusdanige manier aangepast dat zij automatisch aansluiten
op een verhoging van de AOW-leeftijd.
Verder bevat het deelakkoord voorstellen om de voorschotregeling af te
schaffen en een overbruggingsregeling te introduceren. Op de uitwerking
daarvan kan nu niet vooruit worden gelopen. Wel zal regering de
voorschotregeling niet eerder afschaffen dan nadat er duidelijkheid is over
het ontwerp van de overbruggingsregeling.
2. Hoofdlijnen wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie gaan ervan uit dat door deze wet de
delegatiegrondslag in de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd
vervalt. Hierdoor kan niet langer per algemene maatregel van bestuur de
Algemene Ouderdomswet (AOW) worden gewijzigd na inwerkingtreding
van artikel I, II en V van de Wet verhoging AOW- en pensioenleeftijd. De
leden van de VVD-fractie vragen hoe ver de reikwijdte van artikel I van het
onderhavige wetsvoorstel strekt. Is het zo dat door deze wet ook andere
wetten aangepast zullen worden, bijvoorbeeld de Werkloosheidswet
(WW), de Wet werk en bijstand (WWB), de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO), de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
(Wet WIA), de Algemene nabestaandenwet (ANW), de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 350, nr. 5

2

(IOAZ) en de Wet Inkomensvoorziening oudere en/of arbeidsongeschikte
werklozen (IOAW)?
Deze leden vragen of er daarnaast nog andere wetten zijn (bijvoorbeeld
buiten het sociale domein), die aangepast dienen te worden. Zo ja, welke
wetten zijn dat?
De AOW is een fundamenteel onderdeel van de Nederlandse sociale
zekerheidswetgeving. De leeftijdsgrens van 65 jaar is daardoor diep
geworteld in het Nederlandse recht en speelt ook op tal van andere
terreinen een rol. De verhoging van de AOW-leeftijd vraagt daarom ook
om aanpassingen op andere terreinen dan de AOW en de aanvullende
pensioenen. In de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd (Stb.
2012, 328) is al aangekondigd dat de benodigde wijzigingen zullen worden
geregeld in een separaat aanpassingstraject. Dit houdt in dat op grond
van artikel V, eerste lid, van die wet door de wetgever aan de regering de
bevoegdheid is gegeven om bij algemene maatregel van bestuur wetten
te wijzigen voor zover dit noodzakelijk is voor de toepassing van die
wetten of ter voorkoming van onaanvaardbare gevolgen.
Het Besluit aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd voorziet in
het aanpassen van de relevante wetten aan de verhoogde AOW-leeftijd.
Artikel I van het onderhavige wetsvoorstel behelst de goedkeuring van dat
Besluit. De door de leden van de VVD-fractie genoemde wetten zijn in
voornoemd besluit aangepast. Naast deze en andere wetten die onder het
ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vallen, dienen ook
wetten te worden aangepast van het ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, het ministerie van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie, het ministerie van Infrastructuur en Milieu, het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het Ministerie van Veiligheid en
Justitie en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze
wetten zijn, met uitzondering van fiscale regelgeving en de Algemene
pensioenwet politieke ambtsdragers, alle opgenomen in het Besluit
aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd.
De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd of de aangekondigde wijzigingen van de voorgestelde wetten ertoe leiden dat in de toekomst (bij
een mogelijke aanpassing van de Wet verhoging AOW-en pensioenrichtleeftijd) deze wetten niet opnieuw gewijzigd moeten worden. Kan de
regering toelichten of de regering daarmee rekening houdt in het
onderhavige wetsvoorstel? De leden van de VVD-fractie vinden het van
belang dat de koppeling met de AOW-leeftijd (onafhankelijk van hoe deze
in de toekomst zich zal gaat ontwikkelen) middels deze wijziging in één
keer en ook voor de toekomst wordt geregeld.
De wetswijzigingen die zijn opgenomen in het Besluit aanpassing wetten
inzake verhoging AOW-leeftijd betreffen de wijziging van de gefixeerde
AOW-leeftijd van 65 jaar in een verwijzing naar het nieuwe artikel 7a van
de AOW, zoals opgenomen in de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd (Stb. 2012, 328). In dit artikel is de term «pensioengerechtigde
leeftijd» opgenomen. De desbetreffende wetten worden hiermee op
dusdanige manier aangepast dat zij automatisch aansluiten op een
mogelijk snellere verhoging van de AOW-leeftijd. Hierdoor hoeven de
desbetreffende wetten in dat geval niet opnieuw te worden aangepast.
De leden van de PVV-fractie vragen of de regering zich voldoende bewust
is van de verstrekkende gevolgen van het wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 350, nr. 5

3

Het voorliggende wetsvoorstel keurt enkel het Besluit aanpassing wetten
inzake verhoging AOW-leeftijd goed, waarin sprake is van een technische
doorvertaling van de hogere AOW-leeftijd in met name de bepalingen van
die wetten die regelen dat het recht op uitkering eindigt bij het bereiken
van de AOW-leeftijd. Zoals tijdens de parlementaire behandeling van de
Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd al aan de orde is gekomen,
deelt de regering de mening dat de verhoging van de AOW-leeftijd een
grote impact heeft op de Nederlandse samenleving en dat, mede gelet
daarop, de gehanteerde doorlooptijden zeer kort zijn. De AOW-leeftijdsgrens is diep geworteld in het Nederlandse rechtsbestel. De ontstane
politieke realiteit van het Begrotingsakkoord, dat voorziet in verhoging
van de AOW-leeftijd met ingang van 2013 heeft de regering voor de
opdracht geplaatst een afweging te maken tussen enerzijds de eisen die in
redelijkheid aan een zorgvuldige voorbereiding van wetgeving kunnen en
moeten worden gesteld en anderzijds de dringende noodzaak om die
wetgeving op zo kort mogelijk termijn tot stand te laten komen teneinde
de voorbereidingstijd voor alle betrokkenen in de samenleving,
werkgevers en werknemers, uitkerings- en pensioengerechtigden,
cao-partijen en pensioenuitvoerder zo lang mogelijk te doen zijn. De
regering is van mening dat er sprake is van een redelijke afweging van
belangen en dat daarin een juiste en evenwichtige balans is gevonden.
De leden van de PVV-fractie constateren dat in het onderhavige
wetsvoorstel wordt geregeld dat in al de desbetreffende artikelen de
leeftijdsaanduiding van «65 jaar» wordt vervangen door de omschrijving
«de pensioengerechtigde leeftijd» De voorheen rotsvaste pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar wordt hiermee ingeruild voor een variabele
pensioenleeftijd, nader bepaald in artikel 7a van de AOW. Hiermee wordt
in de visie van de leden van de PVV-fractie een stuk zekerheid van de
Nederlandse burger afgenomen. Deze leden vragen dan ook wat de
gevolgen zijn voor de langere termijn voor de burger. Wat zijn de
gevolgen van het wetsvoorstel voor het vertrouwen dat de burger heeft,
en mag hebben, in het pensioenstelsel?
De regering deelt de mening van deze leden niet dat een stuk zekerheid
voor de Nederlandse burger wordt afgenomen. Bij de parlementaire
behandeling van de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd is aan
de orde gekomen dat de betaalbaarheid van de AOW op lange termijn
steeds meer onder druk komt te staan door maatschappelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing en ontgroening. In de komende jaren versterken
de demografische gevolgen van de naoorlogse geboortegolf en de forse
daling van de bevolkingsgroei sinds het eind van de jaren zestig elkaar.
Onder invloed van ontgroening zal de beroepsbevolking vanaf 2010
kleiner worden, terwijl het aantal 65-plussers naar verhouding snel
toeneemt. Tegenover één AOW-gerechtigde stonden in 1957 nog ruim zes
mensen in de leeftijd van 20 tot 64 jaar. Inmiddels is de verhouding één op
vier, en op het hoogtepunt van de vergrijzing zal de verhouding bijna één
op twee zijn. Dat betekent dus dat de grijze druk – de verhouding tussen
65-plussers en de potentiële beroepsbevolking – oploopt tot 50%. Dit is
drie keer zo hoog als in de tijd dat de AOW werd ingevoerd. De verhoging
van de AOW-leeftijd is dus een noodzaak juist om de AOW van de
komende generaties zeker te stellen, zonder dat toekomstige generaties
met onbetaalbare lasten worden opgezadeld. De AOW als volksverzekering is de basis van het pensioenstelsel, waarop Nederlanders kunnen
vertrouwen. Met de verhoging van de AOW-leeftijd met ingang van 2013
wordt een robuust pensioenstelsel bereikt dat ook voor de jongere
generatie beschikbaar blijft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 350, nr. 5

4

Wat is de mening van de regering over het gegeven dat vanaf 2013 de
AOW-leeftijd geen gelijke tred meer houdt met de pensioengerechtigde
leeftijd?
Naast de AOW-leeftijd wordt een pensioenrichtleeftijd in de fiscale
wetgeving en een pensioenleeftijd op grond van de Pensioenwet
gehanteerd. De pensioenleeftijd op grond van de Pensioenwet dient
alleen voor de financiering van de pensioenregeling en heeft geen verdere
gevolgen. In de parlementaire stukken van de behandeling van de Wet
verhoging AOW-en pensioenrichtleeftijd is ingegaan op het feit dat de
AOW leeftijd en de pensioenrichtleeftijd in de fiscale wetgeving geen
gelijke tred meer houden.
De leden van de CDA-fractie constateren dat er met het onderhavige
wetsvoorstel toestemming wordt gegeven om wetten te wijzigen voor
zover dit noodzakelijk is voor de toepassing van die wetten of ter
voorkoming van onaanvaardbare gevolgen. Kan de regering hiervan
voorbeelden geven? Op welke manier zou dit kunnen spelen ten aanzien
van het onderhavige wetsvoorstel?
Met het onderhavige wetsvoorstel wordt geen toestemming gegeven om
wetten te wijzigen. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe het Besluit
aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd goed te keuren. De
grondslag voor het desbetreffende Besluit is gelegen in de tijdelijke
delegatiegrondslag van artikel V van de Wet verhoging AOW- en
pensioenrichtleeftijd.
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag bij de Wet verhoging
AOW- en pensioenrichtlijn (Kamerstukken I 2011/12, 33 290, G) destijds is
aangegeven, zou aanpassing van bestaande wetgeving een nieuw
wetsvoorstel vergen dat niet zou kunnen worden afgerond binnen een
zodanig kort tijdsbestek dat alle betrokkenen zich nog goed kunnen
voorbereiden op deze wijzigingen. Met het oog daarop is op advies van de
Afdeling advisering van de Raad van State, bij wijze van «noodprocedure»
in artikel V van die wet de tijdelijke delegatiebepaling opgenomen. Het nut
van deze delegatiebepaling is dat deze voorziet in de mogelijkheid de
noodzakelijke technische aanpassingen van bestaande wetgeving binnen
korte tijd te kunnen realiseren, door middel van een algemene maatregel
van bestuur die in deze aanpassingen voorziet. Dit geldt overigens slechts
voor zover dit noodzakelijk is voor de toepassing van die wetten of ter
voorkoming van onaanvaardbare gevolgen. Overigens dient op grond van
deze zelfde delegatiebepaling, na het tot stand komen van de algemene
maatregel van bestuur, zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk binnen acht
weken, een voorstel van wet tot goedkeuring van deze algemene
maatregel van bestuur aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te
worden gezonden.
Het aanpassen van de pensioengerechtigde leeftijd in aanpalende wet- en
regelgeving is dan ook nu in het Besluit (dit betreft een algemene
maatregel van bestuur) geregeld, maar dit dient bij wet te worden
goedgekeurd. Indien de in het Besluit opgenomen wetten niet zouden zijn
aangepast, sluiten deze wetten niet meer aan op de verhoogde
AOW-leeftijd. In de sociale zekerheidswetten wordt nu bijvoorbeeld
geregeld dat uitkeringen doorlopen tot aan de verhoogde AOW-leeftijd,
voor zover de uitkeringsgerechtigde gedurende deze periode aan de
uitkeringsvoorwaarden voldoet.
De leden van de ChristenUnie-fractie willen nog graag enkele vragen
voorleggen aan de regering. De Goedkeuringswet verhoging AOW-leeftijd
behelst het Besluit aanpassing wetten inzake verhoging AOW-leeftijd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 350, nr. 5

5

Hierin wordt beschreven dat daar waar mogelijk in de wetgeving «65 jaar»
vervangen is door «de pensioengerechtigde leeftijd, bedoeld in artikel 7a,
eerste lid, van de Algemene Ouderdomswet». Kan de regering toelichten
in welke wetten en om welke redenen aanpassing van de genoemde
leeftijdsgrens niet in alle wetten heeft plaatsgevonden?
Betreft dit alleen de wijzigingen in leeftijdsafhankelijke regelingen in de
fiscale wetgeving en de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers of
ook nog andere wetten?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe ervoor wordt gezorgd
dat de leeftijdsgrens in deze andere wetten alsnog tijdig aan de
verhoogde AOW-leeftijd wordt aangepast.
De verhoging van de AOW-leeftijd vraagt om aanpassingen op andere
terreinen dan de AOW en de aanvullende pensioenen. Naast de wetten
die onder het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vallen,
dienen ook wetten te worden aangepast van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het ministerie van Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie, het ministerie van Infrastructuur en
Milieu, het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het
Ministerie van Veiligheid en Justitie en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze wetten zijn, met uitzondering van fiscale
regelgeving en de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers, alle
opgenomen in het Besluit aanpassing wetten inzake verhoging
AOW-leeftijd.
Deze leden vragen voorts op welk termijn de regering verwacht dat de
aanpassing van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers aan de
verhoging van de AOW-leeftijd en de pensioenrichtleeftijd kan worden
gerealiseerd.
Het is de bedoeling om het wetsvoorstel per 1 januari 2013 in werking te
laten treden. Het is nog onzeker of het wetsvoorstel vóór dat moment de
Tweede en Eerste Kamer zal zijn gepasseerd, vandaar dat het wetsvoorstel
terugwerkende kracht kent tot en met 1 januari 2013.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen daarnaast wat de stand van
zaken is rond het aanpassen van aanvullende pensioenregelingen en
andere arbeidsvoorwaardelijke regelingen door sociale partners aan de
verhoging van de AOW-leeftijd. Hoeveel aanvullende pensioenregelingen
en andere arbeidsvoorwaardelijke regelingen zijn inmiddels aangepast en
hoeveel regelingen moeten er nog worden aangepast?
Wat betreft het aanpassen van de aanvullende pensioenregelingen en
andere arbeidsvoorwaardelijke regelingen door sociale partners is
ondermeer in de memorie van antwoord van de wet verhoging AOW- en
pensioenrichtleeftijd reeds ingegaan op de vraag bij hoeveel collectieve
en individuele regelingen is uitgegaan van een pensioenleeftijd van 65
jaar (Kamerstukken I 2011/12, 33 290, C).
3. Wetsvoorstel in relatie tot het deelakkoord
De leden van de CDA-fractie vragen wat de gevolgen zijn voor het
onderhavige wetsvoorstel van de voorstellen op het gebied van de AOW,
zoals die in het deelakkoord tussen de PvdA- en VVD-fracties naar voren
zijn gekomen. De leden van de CDA-fractie verzoeken om een nadere
specificatie hiervan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 350, nr. 5

6

De leden van de D66-fractie constateren dat bij algemene maatregel van
bestuur een aantal wetten is gewijzigd om deze wetten te laten aansluiten
op de in het begrotingsakkoord afgesproken verhoging van de
AOW-leeftijd. Deze leden zijn benieuwd naar de wisselwerking met de
door de VVD- en PvdA-fracties in het deelakkoord afgesproken snellere
verhoging van de AOW-leeftijd. Zou de snellere verhoging betekenen dat
al deze wetten opnieuw aangepast moeten worden, of zijn de desbetreffende wetten op dusdanige manier aangepast dat zij automatisch
aansluiten op een eventueel snellere verhoging van de AOW-leeftijd?
In paragraaf 1 (vooraf) is aangegeven dat de voorstellen op het gebied
van de AOW, zoals die in het deelakkoord tussen de PvdA- en VVD-fracties
naar voren zijn gekomen geen gevolgen hebben voor het onderliggende
wetsvoorstel. Op de concrete uitwerking van de voorstellen uit het
deelakkoord kan echter nog niet vooruit worden gelopen. Voor een nadere
uitleg wordt verwezen naar deze paragraaf.
Deze leden zijn voorts benieuwd hoe het bereikte deelakkoord zich
verhoudt tot artikel II van het onderhavige wetsvoorstel waarin de
delegatiebepaling wordt ingetrokken.
Artikel II van het wetsvoorstel bepaalt dat de tijdelijke delegatiegrondslag
waarbij de wetten die aanpassing behoeven aan de Wet verhoging AOWen pensioenrichtleeftijd bij algemene maatregel van bestuur kunnen
worden gewijzigd, vervalt. Na inwerkingtreding hiervan is het niet meer
mogelijk van deze delegatiegrondslag gebruik te maken. Dat is echter ook
niet nodig. Door de tekst van de gewijzigde wetten loopt de leeftijd zoals
bedoeld in die wetten gelijk op met de pensioengerechtigde leeftijd in de
AOW, ook als deze leeftijd wordt gewijzigd.
De leden van de PVV-fractie vragen zich sterk af hoe de regering in de
toekomst omgaat met pensioengaten, die ontstaan door het vervroegde
verhogen van de AOW-leeftijd op deze korte termijn. Wat is de reactie van
de regering op het feit dat in de visie van de leden van de PVV-fractie de
gelegenheid voor veel mensen onvoldoende is om zich op het verhogen
van de AOW-leeftijd voor te bereiden? Hoe gaat de regering om met
financiële problemen van mensen, die hierdoor ontstaan?
De leden van de PVV-fractie wijzen erop dat de voorschotregeling de
mogelijkheid biedt om een voorschot op de AOW te krijgen vanaf de 65e
verjaardag, maar dat betrokkenen dit wel relatief snel uit eigen zak
moeten terugbetalen. Bestaande gevallen, personen, die in de veronderstelling waren met 65 met pensioen te kunnen gaan, worden getroffen
door dit leenstelsel. Wat is de visie van de regering op de situatie van al
die mensen, die het niet kunnen bolwerken na hun 65ste en die al blij zijn
dat zij met hun 65ste met verwacht pensioen kunnen gaan?
De leden van de D66-fractie vragen de regering om nader in te gaan op de
vormgeving van de door VVD- en PvdA-fracties in het deelakkoord
aangekondigde overbruggingsregeling. Blijft bijvoorbeeld de mogelijkheid
tot het verkrijgen van een voorschot bestaan?

1

Kamerstukken II 2011/12, 33 290 nrs. 1–3

Op grond van de Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd1 krijgen
mensen vanaf
1 januari 2013 te maken met een verhoging van de AOW-leeftijd met één
of meerdere maanden. De verhoging van de AOW-leeftijd is noodzakelijk.
Nederland vergrijst en ontgroent: de beroepsbevolking krimpt en het
aantal 65-plussers neemt toe. Het is daarom noodzakelijk dat iedereen
langer doorwerkt. Alleen zo kan, ook voor toekomstige generaties, het
draagvlak voor de AOW worden veiliggesteld. Daarnaast stijgt de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 350, nr. 5

7

levensverwachting: elke generatie leeft langer dan de vorige. Mensen
leven langer en krijgen dus steeds langer AOW. Verhoging van de
AOW-leeftijd is dan ook noodzakelijk.
Bij de verhoging van de AOW-leeftijd is de regering zich ervan bewust
geweest dat de verhoging tijdelijke overbruggingsproblemen kan
veroorzaken voor mensen die weinig voorbereidingstijd hebben en weinig
mogelijkheden om het verlies te compenseren. Om de overbrugging voor
deze mensen te versoepelen zijn overgangsmaatregelen genomen.
• De verhoging wordt geleidelijk ingevoerd. In de periode 2013–2015
wordt de AOW-leeftijd jaarlijks met één maand verhoogd. Dit
geleidelijke invoerpad geldt voor iedereen.
• De mensen die onder het sociaal minimum dreigen te komen, kunnen
een beroep doen op de (bijzondere) bijstand.
• De periode waarin nieuwe AOW’ers recht kunnen krijgen op partnertoeslag is verlengd tot 1 april 2015. Hiermee wordt voorkomen dat
mensen geboren in november en december 1949 door de verhoging
van de AOW-leeftijd het recht op partnertoeslag verliezen.
• In de wet Verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd wordt eveneens
een tijdelijke voorschotregeling geïntroduceerd. Het deelakkoord bevat
een voorstel om deze voorschotregeling af te schaffen en een
overbruggingsregeling te introduceren.
In antwoord op de vragen van de leden van de D66-fractie wordt in
paragraaf 1 (vooraf) aangegeven dat op de uitwerking daarvan nu niet
vooruit kan worden gelopen. De regering benadrukt daarbij dat de
voorschotregeling niet eerder zal worden afgeschaft dan nadat er
duidelijkheid is over het ontwerp van de overbruggingsregeling.
Verder bestaat in bepaalde situaties de mogelijkheid om in aanmerking te
komen voor een inkomensvoorziening op grond van de IOAW, die kan
worden aangevraagd bij de gemeente. De IOAW is een inkomensvoorziening op minimumniveau voor mensen die op of na hun 50ste jaar
werkloos zijn geworden en nadien de volledige WW-duur hebben
doorlopen. De IOAW kent geen vermogenstoets, wel een partnerinkomenstoets. Als er geen recht op IOAW bestaat, het aanvullend pensioen niet
naar voren kan worden gehaald, er geen eigen inkomen, geen eigen
vermogen en geen verdienende partner aanwezig is, kan recht bestaan op
een bijstandsuitkering.
De overbruggingsregeling is, zo menen de leden van de D66-fractie, in
feite gelijk aan de bijstandsregeling maar dan met een hogere inkomensgrens. Hoeveel personen kunnen gebruik maken van deze overbruggingsregeling, die niet onder de voorwaarde van de reguliere bijstand viel?
Voor hoeveel extra personen is deze overbruggingsregeling een vangnet?
In paragraaf 1 (vooraf) is aangegeven dat de voorstellen op het gebied
van de AOW, zoals die in het deelakkoord tussen de PvdA- en VVD-fracties
naar voren zijn gekomen geen gevolgen hebben voor het onderliggende
wetsvoorstel. Op de concrete uitwerking van de voorstellen uit het
deelakkoord kan echter nog niet vooruit worden gelopen. Voor een nadere
uitleg wordt verwezen naar deze paragraaf.
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat de verhoging van de
AOW-leeftijd nauw samenhangt met de consequenties voor de aanvullende pensioenen. In dat licht bezien vragen deze leden hoeveel aanvullende pensioenfondsen een overgangsregeling aanbieden. Welk
percentage is dat van het totale aantal fondsen? Hoeveel personen zijn bij
de pensioenfondsen, die een overgangsregeling aanbieden, aangesloten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 350, nr. 5

8

Het is op dit moment niet bekend hoeveel pensioenfondsen een dergelijke
regeling zullen aanbieden.
4. Financiële gevolgen
De leden van de PVV-fractie stellen vast dat de AOW-leeftijd hoogstwaarschijnlijk volgend jaar voor het eerst sinds de invoering van de oudedagsvoorziening in 1957 omhoog gaat. Wat is de regering bekend over de
koopkrachteffecten en de sociale en financiële aspecten van het voorgestelde beleid? Is hiernaar concreet onderzoek uitgevoerd?
In de parlementaire behandeling van de wet verhoging AOW- en
pensioenrichtleeftijd is ingegaan op de verschillende effecten van het
voorgestelde beleid. Ook in het voortraject, onder meer in de uitwerking
van het pensioenakkoord, is verschillende keren op deze aspecten
ingegaan (zoals bijvoorbeeld CPB notitie van 13 januari 2010).
De leden van de PVV-fractie vragen wat de concrete gevolgen zijn voor
andere sociale voorzieningen zoals de WW en de WWB?
Zijn deze gevolgen wel redelijkerwijs te beramen, aangezien een
dergelijke wijziging nog nooit eerder heeft plaatsgehad in de Nederlandse
geschiedenis?
In het voorliggende wetsvoorstel is geregeld dat deze uitkeringen na de
65ste verjaardag doorlopen tot aan de verhoogde pensioengerechtigde
leeftijd, voor zover de uitkeringsgerechtigde gedurende deze periode aan
de uitkeringsvoorwaarden voldoet.
Dit betekent dat de uitkeringslasten in deze regelingen zullen stijgen. De
budgettaire gevolgen voor andere uitkeringsregelingen zijn te vinden in
de financiële paragraaf van de Memorie van Toelichting bij het
wetsvoorstel Wet verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd.
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft gedetailleerde
informatie over de populatie van uitkeringsgerechtigden in de diverse
regelingen, waaronder leeftijdsopbouw. Daaruit kan afgeleid worden voor
welke mensen en voor welke periode de uitkering zal doorlopen en wat
hier de financiële gevolgen van zijn.
De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
P. de Krom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 350, nr. 5

9