Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 523

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 februari 2013
Eind 2011 heeft minister Schultz van Haegen de heer M. de opdracht
gegeven om het dubbel opstaptarief in de trein op te lossen zodat het
opstaptarief bij reizen met de OV-chipkaart vergelijkbaar met de situatie is
zoals die nu bestaat met het papieren treinkaartje.
Een treinreiziger die met de OV-chipkaart reist betaalt per vervoerder een
opstaptarief. Het opstaptarief (€ 0,86 voor 2013) is het starttarief dat de
reiziger betaalt per rit ongeacht de lengte van de rit. Bij een reis met twee
of drie spoorvervoerders betaalt de reiziger die gebruik maakt van de
OV-chipkaart dus twee of drie keer het opstaptarief. Met het papieren
treinkaartje is dit niet het geval. De reiziger koopt één kaartje ongeacht het
aantal spoorvervoerders waar hij op zijn reis gebruik van maakt en betaalt
daarbij één keer het opstaptarief. De inmiddels gekozen oplossing sluit
aan bij de situaties waarin bij het papieren treinkaartje ook geen dubbel
opstaptarief wordt betaald.
Oplossing dubbel opstaptarief
Conform mijn voortgangsbrief van 5 december 2012 hebben de
OV-bedrijven de oplossing van het dubbel opstaptarief inmiddels begin
januari 2013 doorgevoerd voor het overgrote deel van de reizigers
(Kamerstukken II 23 645, nr. 520). Net als bij het papieren kaartje betalen
treinreizigers met de OV-chipkaart daardoor niet meer een nieuw
opstaptarief als zij overstappen naar een andere treinvervoerder. Voordat
het papieren kaartje kan worden afgeschaft zal de oplossing structureel
conform voornoemde opdracht doorgevoerd moeten zijn voor alle
groepen reizigers, hetgeen is vastgelegd in de AMvB Dubbel Opstaptarief

kst-23645-523
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 23 645, nr. 523

1

van 30 juni 2011 (Stb. 2011, 352)1. De OV-bedrijven hebben mij verzekerd
deze oplossing uiterlijk 20 maart a.s. structureel te realiseren.
In de brief van 5 december 2012 heb ik daarnaast aangegeven dat uit de
testen van de technische oplossing voor het dubbel opstaptarief is
gebleken dat ook niet-treinvervoerders een systeemwijziging dienen door
te voeren. Als gevolg hiervan wordt de oplossing voor twee groepen
reizigers per 20 maart doorgevoerd. Het betreft reizigers in het bezit van
een OV-chipkaart met een studentenreisproduct en reizigers die
overstappen naar een andere vervoerder op de stations Leeuwarden,
Groningen, Groningen Europapark en Zwolle. Deze reizigers kunnen tot
20 maart gebruik blijven maken van het papieren kortingskaartje.
Financiering en vastlegging
In mijn brief aan uw Kamer van 5 december jl. ben ik tevens ingegaan op
de financieringswijze. Voor 2013 neem ik de financiering van de inkomstenderving voor mijn rekening (circa € 1,2 miljoen). Voor de drie
opvolgende jaren (2014 tot en met 2016) is ervoor gekozen om voor de
financiering van de inkomstenderving de tarieven op het Hoofdrailnet en
het regionale spoor tijdelijk zeer beperkt te verhogen. Na 2016 wordt de
derving in de regio volledig in de regionale concessies gefinancierd. Om
de verhoging van de tariefsruimte bij NS te kunnen realiseren zal,
voorafgaand aan de aanpassing van de HRN-concessie op dit punt, het
LOCOV om advies gevraagd worden. Tariefaanpassingen in de regio
zullen voor advies worden voorgelegd aan de regionale consumentenorganisaties. In Overijssel is geen compensatie nodig en zal bovengenoemde verhoging niet doorgevoerd worden. De kosten voor de
systeemwijziging om het dubbel opstaptarief op te lossen worden
gedragen door de OV-bedrijven zelf.
De oplossing van het dubbel opstaptarief wordt op basis van toezeggingen van vervoerders structureel ingevoerd. Zodra dit het geval is, kan
de eerder genoemde AMvB vervallen. De afspraken over de structurele
oplossing van het dubbel opstaptarief, inclusief de financiële impact en
daaraan verbonden compensatiemethodiek, worden zo spoedig mogelijk
daarna in een convenant vastgelegd en ondertekend.
Overgang papieren naar verchipt kortingskaartje
In de brief van 12 juni 2012 aan uw Kamer is ingegaan op het proces van
afschaffing van het papieren kaartje bij NS en de daarvoor te zetten
stappen (Kamerstukken II, 23 645, nr. 509). In deze brief is reeds
opgemerkt dat NS hierin een zelfstandige verantwoordelijkheid heeft. Op
basis van de Wet personenvervoer 2000 heb ik hierin geen rol, zoals deze
er wel was bij het afschaffen van de strippenkaart. Wel voer ik hierover als
concessieverlener veelvuldig overleg met NS. NS geeft deze verantwoordelijkheid vorm door stapsgewijs de OV-chipkaart te introduceren en
gefaseerd het papieren treinkaartje af te schaffen. In het najaar beoogt NS
definitief afscheid te nemen van het huidige papieren kaartje.
Stand van zaken voor reizigers met een kortingsabonnement.
Uit het overleg dat ik met NS heb gevoerd over de definitieve overgang
van het papieren kortingskaartje naar een verchipte kortingskaart per
20 maart 2013 is mij gebleken dat NS daarbij rekening heeft gehouden
met vele aspecten. Alle kortingsopties voor houders van een Voordeelurenabonnement zijn voor of op 20 maart beschikbaar op de OV-chipkaart.
1

De AMvB ziet op de kaartsoorten NS-vervoerbewijs voor enkele reis- en retourkaarten tweede
klas, het NS-abonnement tweede klas, NS-deel van de OV-jaarkaart tweede klas.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 23 645, nr. 523

2

Daarnaast is NS samen met andere spoorvervoerders in succesvol
overleg geweest zodat deze verchipte producten ook door andere
spoorvervoerders voor of op 20 maart worden geaccepteerd (Samenreiskorting, Keuzedagen en Railrunner). Dit naast de acceptatie die voor de
nieuwe voordeelabonnementen al eerder gerealiseerd is. Daarnaast is het
menu van de NS-automaten aangepast zodat het reizen met de
OV-chipkaart als standaard wordt gepresenteerd. Dit is in november 2012
succesvol verlopen. Voor de groep mensen met een visuele functiebeperking heeft NS een product op de OV-chipkaart ontwikkeld (OV-chip
Plus), waarbij men vooraf gratis telefonisch een reis kan boeken, waarbij
de kosten achteraf automatisch worden geïncasseerd. Met dit product is
er voor reizigers met een visuele beperking geen enkel financieel risico
betreffende het vergeten in of uit te checken. Andere spoorvervoerders
hebben aangegeven de OV-chip Plus voor of uiterlijk op 20 maart te
accepteren. Het product is ontwikkeld in nauwe samenspraak met de
consumentorganisaties, waaronder de Oogvereniging.
De definitieve overgang van het papieren kortingskaartje naar een
verchipte kaart per 20 maart 2013 betekent dat alle houders van een
Voordeelurenabonnement, reizigers die in de daluren met Samenreiskorting reizen en studenten gaan reizen door middel van in- en uitchecken
met de OV-chipkaart. Het papieren kortingskaartje is voor hen vanaf dat
moment niet meer verkrijgbaar. Dit is eveneens het geval bij de regionale
vervoerders. Wel zijn alle kortingsproducten per 20 maart op de
OV-chipkaart beschikbaar. Daarnaast blijven het treinkaartje vol tarief
(enkele reis en retour) en een aantal andere kaartjes, zoals de Railrunner
nog enige tijd beschikbaar op papier. NS zal veel aandacht besteden aan
het geven van informatie (persoonlijk door een brief en via een brede
landelijke informatiecampagne) en hulp door serviceteams op veel
stations aan klanten die de overstap op de OV-chipkaart gaan maken.
Voor NS (Jaar)trajectkaarthouders wordt een uitzondering gemaakt. Zij
kunnen totdat dit najaar hun abonnement verchipt is nog papieren
reductiekaartjes kopen.
Op de NS kaartautomaten zal hiervoor een aparte knop worden ingericht.
Ook naar deze kaarthouders wordt intensief gecommuniceerd.
Advies consumentenorganisaties
Met het oog op het verdwijnen van het papieren kortingskaartje heeft NS
in juli 2012 advies gevraagd aan consumentenorganisaties. Op
26 september 2012 hebben de consumentenorganisaties geadviseerd. De
consumentenorganisaties hebben aangegeven dat het onwenselijk is om
ongelijkheid en onduidelijkheid te creëren door de definitieve stap van
een papieren naar een verchipte kortingskaart, terwijl het voltariefskaartje
pas later dit jaar afgeschaft wordt. NS gaat in beleid en uitvoering uit van
een geleidelijke overgang, waarbij de reizigers goed worden geïnformeerd
en ondersteund. Vanwege de grote reizigersvolumes acht NS het vanuit
serviceperspectief wenselijk om het afschaffen van papier niet te
concentreren op één moment.
Vervolgstappen naar afschaffen van het papieren kaartje en sluiten van
poortjes
NS wil graag dat de trein ook voor (zeer) incidentele reizigers zonder
chipkaart een aantrekkelijk alternatief blijft. Voor deze doelgroep
ontwikkelt NS daarom een papieren chipkaartje (voltarief), naar
verwachting dit najaar beschikbaar voor reizigers. Ook zal dan de
verchipte OV jaarkaart (OV Vrij) beschikbaar zijn. Tot die tijd zal het
huidige papieren treinkaartje vol tarief gehandhaafd blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 23 645, nr. 523

3

Vanaf eind 2013 zal gestart worden met het stapsgewijs volledig in
gebruik nemen van de poortjes en het beheerst toegankelijk maken van in
totaal 82 stations. Daaraan voorafgaand zullen er oplossingen beschikbaar
zijn voor internationale reizigers, mensen met een visuele functiebeperking, voor stations met een interwijkfunctie en voor houders van een
OV-begeleiderskaart.
Naast dubbel opstaptarief doet kwartiermaker M. tevens een onderzoek
naar enkelvoudig in- en uitchecken op het spoor. De heer M. verwacht het
definitieve rapport en zijn advies in maart op te leveren. Daarna zal ik het
na bestudering aan uw Kamer doen toekomen.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 23 645, nr. 523

4