1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

32 498

Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en de Regering van het Vorstendom
Liechtenstein inzake de uitwisseling van
informatie betreffende belastingen, met
Protocol; Brussel, 10 november 2009

A/ Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen
op16 september 2010.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens een van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 16 oktober 2010.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2010
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen het op 10 november 2009 te Brussel totstandgekomen verdrag
tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van het
Vorstendom Liechtenstein inzake de uitwisseling van informatie betreffende belastingen (Trb. 2010, 14 en Trb. 2010, 107).
Een toelichtende nota bij het verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt alleen voor Nederland gevraagd.
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen

kst-32498-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 498, nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
I. ALGEMEEN
Inleiding

1

OESO, Harmful tax competition: an
emerging global issue, Parijs: OESO 1998.
2
OESO, Towards a Global Tax co-operation,
Parijs: OESO 2000, beschikbaar via http://
www.oecd.org/dataoecd/9/61/2090192.pdf.
3
OESO, Agreement on exchange of information on tax matters (DAFFE/CFA(2002)24/
FINAL), Parijs: OESO 2002, inclusief Commentaar, beschikbaar via http://www.oecd.org/
dataoecd/15/43/2082215.pdf.
4
OESO-document DAFFE/CFA(2002)24/FINAL,
paragraaf 4, onderdeel I (‘Introduction’): «An
adequate framework will be jointly established
by the OECD and the committed
jurisdictions for this purpose particularly
since such a framework would help to achieve
a level playing field where no party is unfairly
disadvantaged.»

De toenemende internationalisering van de economie heeft onder meer
tot gevolg dat steeds meer bestanddelen van het inkomen van Nederlandse belastingplichtigen in het buitenland worden gegenereerd, ofwel
naar het buitenland (met name laag belastende jurisdicties) worden
verplaatst. De informatie die de Belastingdienst nodig heeft voor het
vaststellen van de belastingschuld, dient steeds vaker uit het buitenland te
komen. Hoewel de belastingplichtige verplicht is deze gegevens te
verstrekken, is niet altijd te controleren of dit ook werkelijk correct
gebeurt. Een gebrek aan informatie over inkomensbestanddelen van
Nederlandse belastingplichtigen in het buitenland werkt belastingontwijking en fraude in de hand. Daarom wordt het steeds meer van belang
om hulp van het buitenland te kunnen inroepen. Nederland is dan ook
voorstander van een zo ruim mogelijke internationale informatieuitwisseling op het gebied van belastingen.
In april 1998 heeft de Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (OESO) het rapport «Harmful Tax Competition, an emerging
global issue» uitgebracht, waarin de lijnen zijn uitgezet voor de aanpak
van schadelijke belastingconcurrentie.1 In juni 2000 heeft de OESO het
vervolgrapport «Towards a Global Tax co-operation» vastgesteld.2 In het
kader van dit rapport hebben elf jurisdicties met een bijzonder belastingregime («participating partners») een schriftelijke toezegging aan de
OESO afgegeven om de als schadelijk gekenmerkte fiscale praktijken te
beëindigen. Hierop werden deze jurisdicties voortaan aangeduid als
«committed jurisdictions» (hierna: «gecommitteerde landen»). Tevens
hebben de gecommitteerde landen in die toezeggingen beloofd transparantie en effectieve gegevensuitwisseling tot stand te brengen en
daarmee hun bankgeheim te doorbreken. Op 18 april 2002 heeft de OESO
in samenwerking met deze elf gecommitteerde landen de «Model
Agreement on Exchange of Information on Tax Matters» voor de
uitwisseling van gegevens (hierna te noemen: het «OESO-modeluitwisselingsverdrag»)openbaar gemaakt.3 Dit modelverdrag vormt de (minimum)
standaard voor effectieve gegevensuitwisseling op verzoek. De OESO
beoogt via deze gegevensuitwisseling internationale samenwerking in
belastingaangelegenheden tot stand te brengen en schadelijke belastingconcurrentie te bestrijden.
Nederland was namens de OESO-landen co-voorzitter van de onderhandelingsgroep, die dit OESO-modeluitwisselingsverdrag opstelde. Na de
totstandkoming van dit modelverdrag hebben in het kader van het
OESO-traject naar een betere informatie-uitwisseling meer dan dertig
gecommitteerde landen dit model onderschreven. Deze gecommitteerde
landen waren echter van oordeel dat, voordat zogenaamde «Tax Information Exchange Agreements» (TIEA’s) daadwerkelijk tot stand kunnen
komen, de OESO dient te zorgen voor wereldwijd min of meer «gelijke
concurrentievoorwaarden» («level playing field»).4 Zonder gelijke
concurrentievoorwaarden is het risico groot dat de financiële dienstverlening in landen die overgaan tot meer transparantie en het verschaffen
van informatie, wordt beïnvloed en dat klanten zullen willen uitwijken
naar andere minder «bereidwillige» landen. Bovendien hecht een laag
belastend gecommitteerd land over het algemeen minder belang aan
uitwisseling van fiscale gegevens dan landen met een hogere belastingdruk. De gegevensuitwisseling zal dan ook veelal eenrichtingsverkeer
zijn: Nederland zal dan ook meer informatieverzoeken aan een laag
belastend gecommitteerd land doen, dan andersom.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 498, nr. 1

2

1

De G-20 is een groep van Ministers van
Financiën en gouverneurs (presidenten) van
centrale banken van 19 economisch meest
belangrijke landen plus de Europese Unie.
2
Zie hiertoe: OESO, Overview of the OECD’s
Work on Countering International Tax Evasion,
Parijs: OESO 21 april 2009, beschikbaar via
http://www.oecd.org/dataoecd/32/45/
42356522.pdf. Op pagina 6 van dit document
wordt een rapport aangekondigd, waarin het
Global Forum on Taxation van de OESO de
OESO-normen nader uiteenzet. Bovendien zal
in dat rapport per jurisdictie sterke- en zwakke
punten op het gebied van transparantie en
informatievoorziening uiteen gezet worden.
3
OESO, Articles of the model convention with
respect to taxes on income and on capital,
Parijs: OESO 2005, beschikbaar via http://
www.oecd.org/dataoecd/50/49/35363840.pdf.

De gecommitteerde landen vroegen als compensatie voor dergelijke
mogelijke nadelen, om een aantal compenserende voordelen om de
concurrentievoorwaarden zo veel mogelijk gelijk te houden. Tegen deze
achtergrond is Nederland in onderhandeling getreden met een aantal
gecommitteerde landen.
Door recente politieke ontwikkelingen is de discussie over gelijke
concurrentievoorwaarden ingrijpend veranderd. Naar aanleiding van de
bijeenkomsten van de G-201 van 15 en 16 november 2008 in Washington
en van 2 april 2009 in Londen is de discussie over transparantie en
informatie-uitwisseling in een stroomversnelling geraakt. De na de
laatstgenoemde bijeenkomst door de OESO gepubliceerde witte, grijze en
zwarte lijsten bevatten de landen die respectievelijk de OESO-normen
naleven (wit), landen die gecommitteerd zijn maar nog niet aannemelijk
kunnen maken dat zij de normen naleven (grijs) en non-coöperatieve
landen (zwart). De op de zwarte lijst geplaatste landen zijn inmiddels alle
op de grijze lijst bijgeschreven na politieke verklaringen dat zij zich ook
committeren. Het criterium om van de grijze lijst af te komen is op dit
ogenblik of het betrokken land minstens twaalf overeenkomsten heeft
gesloten, houdende een verplichting tot gegevensuitwisseling conform de
internationale normen.2 Het vaak met een beroep op het bankgeheim
gebaseerde verzet tegen ruimere gegevensuitwisseling is hiermee
doorbroken. Wereldwijd heeft dit geleid tot een snelle uitbreiding van het
aantal bilaterale onderhandelingen over TIEA’s of belastingverdragen met
een modern artikel 26 (over gegevensuitwisseling) van het OESO-modelbelastingverdrag. De laatste aanpassing van dit artikel vond plaats bij de
publicatie van het OESO-modelbelastingverdrag 2005.3 Eén van de
voornaamste elementen van dit moderne artikel 26 van het OESO-modelbelastingverdrag is dat het de aangezochte staat geen ruimte biedt
informatieverstrekking te weigeren indien deze staat geen eigen (heffings)belang heeft («domestic interest») bij dergelijke informatie. Ook kan een
aangezochte staat niet weigeren informatie te verstrekken op grond van
een nationaal bankgeheim.
Nederland gaat mee in deze ontwikkelingen. Op grond van afspraken die
in OESO-verband zijn gemaakt, zijn enkele OESO-lidstaten, waaronder
Nederland, met jurisdicties in een bepaalde regio onderhandelingen
aangegaan met als doel het sluiten TIEA’s tussen OESO-lidstaten en
gecommitteerde landen in de regio. Zo heeft Nederland gefungeerd als
coördinator van een multilaterale onderhandelingsronde in het
Zuid-Caribisch gebied. Het Verenigd Koninkrijk fungeerde als coördinator
voor het Noord-Caribisch gebied. Het OESO-secretariaat fungeerde als
coördinator voor de Stille Oceaan. Andere lidstaten kunnen ervoor kiezen
zich hierbij aan te sluiten.
Omdat het sluiten van dergelijke verdragen een wereldwijde trend is,
zullen de gecommitteerde landen in de toekomst minder reden hebben
uitgebreide compenserende voordelen te vragen. In een wereld waarin
gegevensuitwisseling (op verzoek) de nieuwe norm is, zullen de concurrentievoorwaarden door het sluiten van een TIEA immers niet ingrijpend
worden verstoord.
Verloop van de onderhandelingen met Liechtenstein
Op 13 maart 2009 heeft de regering van Liechtenstein aangegeven dat
Liechtenstein op verzoek informatie voor belastingdoeleinden wilde gaan
uitwisselen en dat het bereid was om hiervoor (belasting)verdragen aan te
gaan. Kort daarop heeft Nederland contact opgenomen met Liechtenstein
met het voorstel om besprekingen over een TIEA te starten. Uiteindelijk
kon in het najaar van 2009 ambtelijke overeenstemming worden bereikt
over de tekst van dit Verdrag, waarbij de partijen materieel zo dicht
mogelijk bij het OESO-modeluitwisselingsverdrag zijn gebleven.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 498, nr. 1

3

Budgettaire gevolgen en administratieve lasten
Door het uitwisselen van informatie kan Nederland op een meer adequate
wijze zijn belastingwetgeving toepassen. De informatie-uitwisseling moet
worden gezien in de context van het voorkomen van het ontgaan van
belasting, alsmede de boven beschreven internationale context. Op
langere termijn zal het Verdrag naar verwachting positieve budgettaire
gevolgen hebben voor de Nederlandse schatkist, welke budgettaire
gevolgen op dit ogenblik overigens niet nader te kwantificeren zijn. Gelet
op het feit dat met name Nederland om informatie zal vragen en niet
andersom, zijn aan het Verdrag in Nederland geen administratieve lasten
van betekenis verbonden.
Nederlandse situatie
De juridische grondslag voor de informatie-uitwisseling met Liechtenstein
door Nederland is gelegen in het Verdrag zelf. De Wet op de internationale
bijstandsverlening bij de heffing van belastingen (WIB) beoogt de
benodigde nationale maatregelen te treffen, zoals toegang tot de
Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR), tot maatregelen voor
informatievergaring, maar ook tot voorzieningen voor de rechtsbescherming van de burgers. Er bestaan in Nederland dan ook geen
wettelijke belemmeringen om te voldoen aan bepalingen voor informatieuitwisseling zoals in het thans voorliggende Verdrag zijn neergelegd.
II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Het Verdrag is grotendeels gebaseerd op het OESO-modeluitwisselingsverdrag. In de volgende onderdelen is een toelichting opgenomen over de
bilateraal overeengekomen bepalingen, voor zover deze afwijken van de
bepalingen in het OESO-modeluitwisselingsverdrag. Daar waar de
bepalingen niet substantieel afwijken van dit modelverdrag, is de
desbetreffende OESO-toelichting («commentary»)1 van overeenkomstige
toepassing en wordt daarnaar verwezen.
Artikel 1 (Doel en reikwijdte van het Verdrag)
Artikel 1 omschrijft in de eerste zin het doel van het Verdrag, te weten de
wederzijdse bijstand door informatie-uitwisseling. Verder wordt
opgesomd om wat voor informatie het hier gaat.
Artikel 3 (Belastingen waarop het Verdrag van toepassing is)
In het OESO-modeluitwisselingsverdrag is aan partijen overgelaten welke
belastingen onder het Verdrag vallen. Dit Verdrag ziet op alle belastingmiddelen, inclusief de belastingmiddelen die worden ingevoerd na de
inwerkingtreding van dit Verdrag. Partijen zullen elkaar op de hoogte
stellen van substantiële veranderingen in hun belastingstelsel.

1
Die toelichting bevindt zich achter de tekst
van het OESO-modeluitwisselingsverdrag.

Artikel 4 (Begripsomschrijvingen)
In artikel 4 zijn diverse definities overeengekomen die inhoudelijk
overeenkomen met het OESO-modeluitwisselingsverdrag.
Op verzoek van Nederland is een territoriumdefinitie opgenomen. Zoals
gebruikelijk in belastingverdragen, zal het Verdrag alleen voor Nederland
gelden. Op verzoek van Nederland is voorts in het eerste lid, onder b,
nadrukkelijk bepaald dat het Verdrag alleen zal gelden voor het in Europa
gelegen deel van Nederland, inclusief de buiten het grondgebied gelegen
delen van de Noordzee waar Nederland overeenkomstig het internationale recht soevereine rechten kan uitoefenen met betrekking tot de
zeebodem, de ondergrond daarvan en de daarboven gelegen wateren
(conform de door het Koninkrijk der Nederlanden aangegane internati-

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 498, nr. 1

4

onale verplichtingen). Deze formulering sluit buiten Europa gelegen
wateren uitdrukkelijk uit.
Wat betreft het begrip «strafrechtelijke belastingzaken» sluiten beide
partijen aan bij de ruime uitleg in de toelichting op het
OESO-modeluitwisselingsverdrag.
Artikel 5 (Uitwisseling van informatie op verzoek)
Dit artikel bevat belangrijke bepalingen, waarin conform het
OESO-modeluitwisselingsverdrag is vastgelegd dat de verzochte
informatie moet worden uitgewisseld ook als geen sprake is van een
belang voor de eigen nationale belastingheffing of geen sprake is van een
feit dat zowel volgens de wet van de bevraagde partij als volgens de wet
van de vragende partij als strafbaar zou worden aangemerkt («dubbele
strafbaarheid»). Ook wordt een eventueel bankgeheim expliciet
doorbroken. De gecommitteerde landen hebben zich hierop expliciet
moeten vastleggen in hun OESO-toezegging. Op grond van artikel 5,
eerste lid, van de WIB heeft Nederland geen probleem aan deze
bepalingen te voldoen. Ook Liechtenstein is bezig om de nationale
wetgeving aan te passen om te kunnen voldoen aan de verplichtingen die
uit dit Verdrag en andere TIEA’s en belastingverdragen voortvloeien.
In artikel 5, eerste lid,van het Verdrag is in afwijking van de tekst van het
OESO-modeluitwisselingsverdrag nader gespecificeerd dat slechts een
beroep op de andere partij wordt gedaan indien de verzoekende staat de
eigen instrumenten voor informatieverkrijging heeft uitgeput, met
uitzondering van gevallen waarin dit tot zou leiden tot onevenredige
moeilijkheden. Deze verduidelijking vormt geen inperking van de
reikwijdte van het Verdrag, aangezien dit beginsel reeds besloten ligt in
het OESO-modeluitwisselingsverdrag en het bijbehorend commentaar. In
het OESO-modeluitwisselingsverdrag blijkt dit onder meer uit artikel 5,
vijfde lid, onderdeel i, dat verlangt dat de verzoekende partij aangeeft dat
de eigen middelen zijn uitgeput bij het doen van een informatieverzoek.
Artikel 5, vierde lid, onderdeel b, van het
OESO-modeluitwisselingsverdrag verwijst naar het rechtsfiguur «Anstalt».
Dit rechtsfiguur wordt in Liechtenstein voor diverse economische
activiteiten gebruikt. Liechtenstein kon in eerste instantie niet instemmen
met uitdrukkelijke opname van het begrip «Anstalt», omdat een dergelijke
verwijzing een smet zou zijn op dit Liechtensteins rechtsfiguur dat volgens
Liechtenstein in de hoofdregel op legitieme wijze wordt gebruikt voor
deelname aan het economische verkeer. Rechtsfiguren van andere landen,
zoals bijvoorbeeld de Nederlandse BV of stichting, worden immers in het
OESO-modeluitwisselingsverdrag ook niet opgesomd. Bovendien hangt
het van de juridische vormgeving van de «Anstalt» af of gesproken kan
worden over eigendom van een Anstalt. De verdragsluitende partijen
hebben echter toch overeenstemming bereikt over opname van «Anstalt»,
om niet onbedoeld de indruk te wekken dat in afwijking van andere TIEA’s
de «Anstalt» niet onder de reikwijdte van artikel 5, vierde lid, zou vallen.
Om toch enige nuance aan te brengen is in het vierde lid onder b als
compromis de toevoeging «where appropriate» («indien van toepassing»)
opgenomen, zonder daarmee de reikwijdte van artikel 5, vierde lid, te
willen inperken. Hetzelfde geldt voor de toevoeging «and equivalent
information» («en soortgelijke informatie»), waarmee juist wordt
aangegeven dat informatie over instellers en gerechtigden in de meest
brede zin opgevraagd kan worden.
In artikel 5, vijfde lid, aangaande de vereisten waaraan een verzoek dient
te voldoen, is ten opzichte van het OESO-modeluitwisselingsverdrag een
aantal nuances aangebracht. Zo heeft Liechtenstein gevraagd om een
verzoek zo duidelijk mogelijk te formuleren (aanhef) en het relevante
tijdvak te specificeren. Dit past in de Nederlandse informatie-uitwisselingspraktijk, draagt bij aan een voorspoedige afwisseling van een verzoek
en maakt het eenvoudiger te controleren of een verzoek valt binnen de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 498, nr. 1

5

reikwijdte van het Verdrag. Door van de verzoekende partij te vragen aan
te geven om welk tijdvak het gaat (onderdeel b) en waarom sprake is van
voorzienbare relevantie (onderdeel e) kost het wellicht iets meer tijd om
een verzoek op te stellen, maar kan naar verwachting de afhandeling
sneller verlopen. Doordat de verwijzing in onderdeel (e) en de feitelijke
koppeling met artikel 1 van het Verdrag reeds aansluiten bij het fiscale
aspect van de informatie-uitwisseling hoefde in onderdeel (d) in afwijking
van het OESO-modeluitwisselingsverdrag niet meer verwezen te worden
naar de «tax purposes» (het fiscale doel) van het verzoek.
Anders dan in het OESO-modeluitwisselingsverdrag is op verzoek van
Liechtenstein in het zesde lid van artikel 5 geen vaste termijn overeengekomen voor beantwoording van een informatieverzoek. In het kader van
een totaalcompromis was dit verzoek voor Nederland aanvaardbaar,
mede omdat Nederland al eerder een dergelijke bepaling was overeengekomen. Bovendien is in september 2009 tijdens het vijfde Global Forum
on Transparency and Information Exchange afgesproken dat een
internationale peer review zal plaatsvinden waarbij de efficiëntie van de
informatie-uitwisseling wordt onderzocht.1 Dit peer review-proces zal naar
verwachting spoedige afwikkeling van informatieverzoeken afdwingen.
Artikel 7 (Mogelijkheid een verzoek af te wijzen)
Dit artikel bevat de uitzonderingen op de verplichting tot informatieverstrekking op een verzoek. Hoewel de formulering enigszins afwijkt van het
corresponderende artikel in het OESO-modeluitwisselingsverdrag, komt
de inhoud daarmee nagenoeg volledig overeen. Zo is in het eerste lid van
dit artikel een redactionele aanpassing aangebracht in het wederkeringheidsbeginsel dat is neergelegd in artikel 7, eerste lid, van het OESOmodeluitwisselingsverdrag.
Bovendien is aan dit artikellid toegevoegd dat een verzoek op basis van
dit Verdrag afgewezen mag worden indien het verzoek niet voldoet aan de
vereisten neergelegd in een ander instrument voor informatie-uitwisseling. Ten tijde van de onderhandelingen van het Verdrag was er in de
verhouding tussen Nederland en Liechtenstein geen ander instrument van
toepassing dat voorzag in informatie-uitwisseling op verzoek. Wel werd
op dat ogenblik onderhandeld over het EU-fraudeverdrag met Liechtenstein. Liechtenstein hoopte in de onderhandelingen voor dat verdrag ten
opzichte van de TIEA aanvullende drempels voor informatie-uitwisseling
te kunnen opnemen. Nu de standaard inzake informatie-uitwisseling
volgens de internationale politieke consensus minimaal op het niveau van
een TIEA ligt, ligt het echter niet voor de hand dat een nieuw verdrag
onder dit niveau zal zakken en daarmee verdergaande weigeringsgronden
bevatten dan een TIEA als de onderhavige.
In artikel 7, tweede en derde lid, is neergelegd dat geen informatie hoeft te
worden verstrekt als de informatie valt onder een wettelijk verschoningsrecht. Deze uitgangspunten zijn ook neergelegd in artikel 7 van het
OESO-modeluitwisselingsverdrag, maar met de wetenschap dat afhankelijk van het nationale recht inzake beroeps- en bedrijfsgeheimen van de
verdragsluitende partijen aanpassingen aan de modeltekst nodig zijn.
Zonder daarbij een uitbreiding of inperking ten opzichte van artikel 7,
tweede en derde lid, van het OESO-modeluitwisselingsverdrag te willen
bewerkstelligen, zijn met die achtergrond en op verzoek van Liechtenstein
in het tweede lid de woorden «subject to legal privilege» («bescherming
van de vertrouwelijkheid») toegevoegd.

1
http://www.oecd.org/document/62/0,3343,
en_2649_33767_43535294_1_1_1_1,00.html.

Artikel 8 (Vertrouwelijkheid)
De tekst van het corresponderende artikel in het
OESO-modeluitwisselingsverdrag is goeddeels ontleend aan artikel 22,
vierde lid, van het op 25 januari 1988 te Straatsburg tot stand gekomen
Verdrag inzake wederzijdse administratieve bijstand in fiscale aangelegenheden («WABB-verdrag», Trb. 1991, 4). Naast de geheimhouding en de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 498, nr. 1

6

«doelbinding» die in dit artikel afdoende worden geregeld (inhoudende
dat de gegevens niet verder mogen worden gebruikt dan het doel
waarvoor ze worden verstrekt), zou de bescherming van persoonsgegevens nog een vraagpunt kunnen zijn. Op grond van de artikelen 25 en
26 van de EG-richtlijn van 24 oktober 1995 betreffende de bescherming
van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens (Richtlijn
95/46/EEG, PbEG L 281, blz. 31–50) kunnen gegevens worden uitgewisseld
met derde landen die een passend beschermingsniveau bieden. In artikel
1 (betreffende artikel 5) van het Protocol wordt een dergelijk passend
beschermingsniveau verzekerd. In de toelichting op dit artikel van het
Protocol wordt dit nader omschreven.
Artikel 9 (Kosten)
Aangezien de informatieverstrekking naar verwachting voornamelijk
eenrichtingsverkeer zal zijn (van Liechtenstein naar Nederland) zullen de
bepalingen over de vergoeding van kosten voor het verkrijgen van de
informatie door de wederzijdse bevoegde autoriteiten in onderling
overleg nader worden vastgesteld.
Artikel 10 (Uitvoeringswetgeving)
Aanverwante wetgeving die noodzakelijk is om te voldoen aan, of
uitvoering te geven aan de bepalingen van dit Verdrag dient uiterlijk
(vóór) 31 december 2010 tot stand te zijn gekomen.
Artikel 11 (Taal)
Om praktische redenen heeft Nederland er mee ingestemd om voor de
informatieverzoeken, alsmede de reactie hierop, alleen de Engelse taal te
gebruiken. Het belang om snel en adequaat informatie te verkrijgen zal
vrijwel altijd aan Nederlandse zijde liggen. Verzoeken in het Nederlands
zouden dan eerst door Liechtenstein vertaald moeten worden met alle
nadelen van dien, zoals de kosten van zulke vertalingen en de vertraging
die dit kan veroorzaken in het verkrijgen van de gevraagde informatie.
Artikel 12 (Andere internationale overeenkomsten of afspraken)
De mogelijkheden om bijstand te krijgen op grond van dit Verdrag
beperken niet, en worden niet beperkt door eventuele andere internationale overeenkomsten of afspraken tussen partijen op het gebied van
samenwerking op belastingterrein.
Artikel 13 (Procedure voor onderling overleg)
Dit artikel komt grotendeels overeen met artikel 13 van het
OESO-modeluitwisselingsverdrag en schept de mogelijkheid van een
procedure voor onderling overleg om eventuele problemen bij de
tenuitvoerlegging of interpretatie van het Verdrag op te lossen. In het
tweede lid wordt de grondslag gelegd voor het in onderling overleg
overeenkomen van uitvoeringsregelingen, onder meer inzake het
vaststellen van standaardformulieren die zullen worden gebruikt voor het
doen van verzoeken.
Artikel 25 van het OESO-modelbelastingverdrag voorziet in zijn huidige
vorm in een bindende arbitrageprocedure. In navolging hiervan laat de
formulering in het vijfde lid ruimte om eventueel te besluiten tot andere
vormen van geschillenbeslechting, zoals bemiddeling (mediation).
Artikel 14 (Inwerkingtreding)
De datum van inwerkingtreding is afhankelijk van de ontvangst van de
laatste van de twee voor inwerkingtreding noodzakelijke mededelingen
dat aan de grondwettelijke of anderszins vereiste formaliteiten is voldaan.
Het is mogelijk verzoeken om informatie te doen die betrekking hebben op
belastingtijdvakken die beginnen op of na 1 januari 2010. In geval een

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 498, nr. 1

7

belastingtijdvak ontbreekt kan een verzoek worden gedaan ten aanzien
van alle belastingvorderingen die op of na 1 januari 2010 zijn ontstaan. In
dit verband wordt verwezen naar artikel 5 van het Protocol, waarin is
neergelegd dat in een beperkt aantal gevallen informatie of documenten
kunnen worden verkregen die dateren van voor het eerste belastingtijdvak
waarop een verzoek om informatie krachtens het Verdrag betrekking kan
hebben.
Artikel 15 (Beëindiging)
Partijen kunnen het Verdrag opzeggen. Dit dient plaats te vinden ten
minste zes maanden voor het einde van het kalenderjaar. In het tweede lid
is vastgelegd dat partijen nog op zijn minst zes maanden na een kennisgeving van opzegging van het Verdrag de tijd hebben om verzoeken te
doen en in voorbereiding zijnde verzoeken af te ronden. Ingevolge het
derde lid blijven de verdragsluitende partijen gebonden aan de vertrouwelijkheidsbeginselen die zijn vastgelegd in artikel 8.
II.2 Protocol
Artikel 1 (betreffende artikel 5)
De onderhavige bepaling ziet op (het niveau van) gegevensbescherming.
Het betreft basisregels die voortvloeien uit de Richtlijn 95/46/EG van het
Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 betreffende de
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van
persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens
(PbEG L 281, blz. 31–50). Een vergelijkbare uitwerking is door Nederland
gekozen in relatie met ondermeer de Caymaneilanden, Bermuda en de
Turks en Caicoseilanden. De regeling waarborgt onder meer de
mogelijkheid van een inzagerecht (onder e), en voorziet tevens in een, met
in achtneming van het nationale recht, aansprakelijkheidsregeling (onder
f) voor het geval waarin schade wordt geleden door gegevensverstrekking.
Artikel 2 (betreffende artikel 5)
Artikel 5, vijfde lid, van het Verdrag geeft aan dat een verzoek om
informatie aan een aantal (procedurele) vereisten dient te voldoen. De
onderhavige protocolbepaling verduidelijkt echter dat het niet noodzakelijk is om de naam van belastingplichtige te (kunnen) geven als zijn
identiteit aan de hand van andere, vergelijkbare elementen kan worden
vastgesteld.
Artikel 3 (betreffende artikel 7)
Artikel 7 van het Verdrag beschrijft de gronden waarop een verzoek kan
worden afgewezen. De onderhavige protocolbepaling verduidelijkt echter
dat een verzoek dat op een of meer onderdelen niet voldoet, niet
zondermeer zal worden afgewezen, maar zal worden beantwoord voor
zover het wel voldoet aan de in het Verdrag gestelde vereisten.
Artikel 4 (betreffende artikel 5)
Dit artikel is ontleend is aan het OESO-commentaar op artikel 5 van het
OESO-modeluitwisselingsverdrag en onderstreept dat de procedurele
vereisten die zijn opgenomen in artikel 5, lid 5, van het Verdrag weliswaar
belangrijk zijn in verband met het voorkomen van zogenoemde «fishing
expeditions», waarbij zonder een concreet aanknopingspunt met
betrekking tot één of meerdere belastingplichtigen gegevens worden
opgevraagd. maar dat deze vereisten desalniettemin zo geïnterpreteerd
dienen te worden dat een effectieve uitwisseling van informatie niet wordt
gedwarsboomd.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 498, nr. 1

8

Artikel 5 (betreffende artikel 14)
Op basis van dit artikel kan in een beperkt aantal gevallen informatie of
documenten worden verkregen die dateren van voor het eerste belastingtijdvak waarop een verzoek om informatie krachtens het Verdrag
betrekking kan hebben. Het gaat om informatie of documenten die
dateren van voor 1 januari 2010, maar verband houden met een verzoek
om informatie dat ziet op een tijdvak van na deze datum.
III. KONINKRIJKSPOSITIE
Het Verdrag zal, wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft, alleen voor
Nederland gelden.
Na de staatkundige hervorming van het Koninkrijk (naar verwachting per
10 oktober 2010) zullen de ten behoeve van de Nederlandse Antillen
afgesloten verdragen (inclusief de TIEA’s) van rechtswege van toepassing
blijven op de BES-eilanden. Met Liechtenstein bestaat een dergelijke TIEA
ten behoeve van de Nederlandse Antillen niet. In de Belastingwet BES is
echter geregeld dat Nederland ook informatie kan verstrekken aan een
ander land indien met dat derde land voor het Europese deel van
Nederland een regeling is overeengekomen die voorziet in het verlenen
van wederzijdse bijstand, en de bevoegde autoriteit van dat derde land
met betrekking tot de BES-eilanden een verzoek doet tot het verlenen van
wederzijdse bijstand bij de heffing en invordering.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M Verhagen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2009–2010, 32 498, nr. 1

9