Cultuurregio Schiedam
Regioprofiel Rotterdam-Dordrecht
addendum

Cultuurregio Schiedam

Versiebeheer
Datum: 18 oktober 2018
Versie: 3

2

Cultuurregio Schiedam

Inhoudsopgave
1 Inleiding

Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

2 Schiedam: authentiek, levendig en vernieuwend
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

Jenevererfgoed
Stedelijk Museum Schiedam
Ketelfactory
Stokerij Schiedam
Westvestkerk en 't Huis te Poort

5
5
5
6
6

3 Kansen in de regio
3.1
3.2
3.3

5

7

Publieksbereik/diversiteit
Talentontwikkeling
Vestigingsklimaat

7
7
7

4 Conclusie: leefomgeving met karakter

8

Bijlage: Factsheet Schiedam

9

3

Cultuurregio Schiedam

1

Inleiding

De Rotterdamse stedelijke regio wordt bepaald door een grote verscheidenheid aan dicht bij elkaar
gelegen (historische) steden. Er is sprake van een aaneengesloten clustering van bebouwing. Toch
hebben al deze steden een eigen karakter. Dat eigen karakter vertaalt zich naar een gevarieerd
cultureel aanbod. Als stedelijke cultuurregio is het van belang deze verscheidenheid te behouden,
maar ook beter te benutten en te versterken.
In de stedelijke cultuurregio kunnen we samenwerken om het culturele publiek te verbreden,
diversiteit in de culturele sector te bevorderen, maar ook bij talentontwikkeling, cultuureducatie en
verbetering van het vestigingsklimaat.
In het regioprofiel Rotterdam-Dordrecht wordt het ecosysteem van stad en regio helder omschreven.
De culturele diversiteit vraagt echter om een aanvulling die recht doet aan deze diversiteit. Graag
bieden wij daarom dit addendum over Schiedam aan, ter inspiratie en ter onderstreping van het
belang van de lokale culturele infrastructuur.

4

Cultuurregio Schiedam

2

Schiedam: authentiek, levendig en
vernieuwend

Schiedam wil zich duurzaam profileren als een levendige woon- en werkstad in een decor van
typerend cultureel erfgoed met innovatieve bedrijvigheid waarin eigentijdse vormen van kunst en
cultuur centraal staan. De Schiedamse kernwaarden zijn: authentiek, levendig en vernieuwend.
Belangrijke ingrediënten om deze kernwaarden van inhoud te voorzien zijn de maakindustrie,
jenever en kunst en cultuur. De culturele voorzieningen in de stad zijn bijzonder en onderscheidend
in de regio vanwege de link met de Schiedamse identiteit.

2.1 Jenevererfgoed
De jeneverindustrie is nog alomtegenwoordig in de historische binnenstad. Het Jenevermuseum
houdt het ambacht van moutwijn stoken in leven. De vijf monumentale maalmolens die de
historische binnenstad omkransen komen ook uit deze jenevergeschiedenis voort. De molens worden
nog steeds volop gebruikt. Bijzonder aan het jenevererfgoed van Schiedam is ook dat het om nog
levend erfgoed gaat; nog steeds wordt er in de stad jenever gemaakt. In dit decor van historisch
erfgoed vinden diverse culturele evenementen plaats, zoals het Fotofestival Schiedam, het
Suikerzoetfilmfestival, muziekfestival Where we’ve met en de Music Distillery in de Noletloodsen.
Het zijn alle bovenlokale activiteiten van hoogcultureel niveau die tegelijkertijd intiem en dichtbij
zijn.

2.2 Stedelijk Museum Schiedam
Cultuur is breed aanwezig in de stad. Het meest zichtbaar op landelijk niveau is het Stedelijk
Museum Schiedam. Het museum wil een gasthuis zijn voor bewoners uit de regio en voor bezoekers
ver daarbuiten. De missie van het museum: “ontdek jezelf en ontmoet de ander in het Stedelijk
Museum Schiedam” is vooral ook een maatschappelijke ambitie. Het Stedelijk Museum Schiedam
beheert de historische collectie van de stad Schiedam en heeft een collectie moderne beeldende kunst
na 1945. Het museum wil Schiedammers bij de programmering betrekken, de programmering
verbreden, een meer divers publiek bereiken én tegelijkertijd toonaangevende tentoonstellingen van
nationale allure blijven maken. Dat deze ambitie gewaardeerd wordt, blijkt. Het Stedelijk Museum
Schiedam mag als één van de twintig instellingen wereldwijd meedoen met de ‘first wave’ van de
of/by/for/all beweging die Nina Simon van het Santa Cruz Museum of Art & History gestart is.
Of/by/for all gaat over de vraag hoe maatschappelijke en culturele organisaties meer van, door, voor
iedereen kunnen worden. Een vraag die ook in het Stedelijk Museum Schiedam centraal staat.
Het Stedelijk Museum Schiedam blijft daarnaast ook een museum van landelijke betekenis. Het
museum is de grootste publiekstrekker in het Schiedamse Museumkwartier. De (inter)nationale
kunstprogrammering trekt bezoekers uit Nederland en Vlaanderen naar de regio en draag bij aan een
positief imago van Schiedam via de landelijke media.

2.3 Ketelfactory
De Ketelfactory is een tentoonstellingsruimte die wordt ondersteund door mecenaat van de
Schiedamse distillateursfamilie Nolet met als doel om uit maatschappelijke betrokkenheid iets te

5

Cultuurregio Schiedam

doen voor de stad Schiedam. De Ketelfactory heeft een formule ontwikkeld die vooral beweging tot
stand wil brengen. Ze kiest voor het individuele kunstenaarschap, met ruimte voor onverwachte
wendingen, in directe verbinding met een beperkt maar zeer geëngageerd publiek. In de filosofie van
de Ketelfactory is het belangrijk dat de bezoekers relevante dingen te weten komen over de
kunstenaar en zijn werk, liefst uit diens eigen mond.

2.4 Stokerij Schiedam
De missie van theatergezelschap de Stokerij is het vertellen van het verhaal van deze tijd, van deze
stad en deze wereld voor een zo breed mogelijk publiek. Hun werkwijze: inclusief met een
uitgesproken Schiedams karakter en landelijke allure. De Stokerij is maatschappelijk betrokken,
zoekend naar nieuwe theatervormen en nieuwe manieren van presenteren, heeft een directe manier
van communiceren met ‘echte’ mensen. In de visie van de Stokerij is theater een plek waar mensen
uit alle lagen van de samenleving bijeenkomen: kinderen van alle leeftijden en achtergronden,
ouderen, hoog- en laagopgeleiden, theaterliefhebbers, maar juist ook diegenen die nog nooit een
theater van binnen zagen. Ze zoeken nieuw publiek op door previews te repeteren en te spelen op
locaties waar normaal gesproken geen theater gemaakt wordt: een klaslokaal, de kantine van de
vuilophaaldienst, een buurthuis, kroeg of verzorgingstehuis.

2.5 Westvestkerk en ‘t Huis te Poort
Bekende musici en jong talent treden op in de Westvest90-kerk. De kerk wordt geroemd om haar
akoestiek. Er worden vele cd-opnamen gemaakt. Stichting Westvest90 programmeert er klassieke
concerten voor jong en oud. De kerk ligt tegenover museummolen De Walvisch. De kerk is
ontworpen door architect Henri Evers die ook het stadhuis van Rotterdam op zijn naam heeft staan.
In de oud-katholieke kerk op de Dam vind je topartiesten uit binnen- en buitenland. ’t Huis te Poort
organiseert er concerten oude muziek uit de Barok en Renaissance, maar ook literaire en
filmavonden. Dit alles in de intieme sfeer van het kleine kerkgebouw. Deze kleinschaligheid in
combinatie met hoge kwaliteit wordt landelijk gewaardeerd, niet in de laatste plaats door musici zelf.
Samen met het grootschaliger Theater aan de Schie en kleinkunsttheater het Wennekerpand zorgen
deze locaties voor een fijnmazige infrastructuur voor alle podiumkunsten.

6

Cultuurregio Schiedam

3

Kansen in de regio

3.1 Publieksbereik/diversiteit
Het vergroten van het publieksbereik en de publieksdiversiteit vraagt allereerst kennis van de
bewoners van de eigen regio. Waar voor lopen zij warm? De eerste stappen hierin zijn al gezet door
kennisuitwisseling met onderzoek naar publieksbereik en diversiteit in Schiedam door Rotterdam
Festivals.

3.2 Talentontwikkeling
In de stedelijke cultuurregio Rotterdam e.o. zitten de hogere cultuuropleidingen in de grote stad.
Omliggende steden hebben aan educatie zeker ook wat te bieden. Zo is in Schiedam de eerste dansMavo van het land gevestigd. Een betere aansluiting tussen educatieve aanbieders en een betere
doorgeleiding van leerlingen is wenselijk.
Zowel Rotterdam als Schiedam hebben innovatie hoog in het vaandel staan. In Schiedam zetten we
in op ambacht in combinatie met vernieuwing, passend bij de Schiedamse kernwaarden (authentiek,
levendig, vernieuwend). De connectie tussen deze beide is zeer interessant en kan beter benut
worden.
Aandacht voor talentontwikkeling vraagt ook aandacht voor het behoud van creatieve plekken in de
regio, een belangrijk gezamenlijk aandachtspunt.

3.3 Vestigingsklimaat
Het is in het belang van de stedelijke cultuurregio Rotterdam e.o. om hoogstaande culturele
voorzieningen te behouden voor de aantrekkelijkheid van de regio. Rotterdam kent diverse
broedplaatsen, maar de ruimte voor deze creatieve plekken wordt geleidelijk schaarser. De
Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur vraagt aandacht voor het behoud van creatieve plekken in
de stad om het kunstklimaat in de stad te behouden. De stedelijke cultuurregio kan met creatieve
ruime uitkomst bieden.

Gezamenlijk regionale opgaven:
•
Kennisuitwisseling
•
Talentontwikkeling
•
Versterking/Uitbreiding creatieve plekken

7

Cultuurregio Schiedam

4

Conclusie: leefomgeving met
karakter

Elke stad in de stedelijke cultuurregio Rotterdam e.o. heeft een eigen karakter. Schiedam heeft het
dichtst bij Rotterdam gelegen historische centrum. Erfgoed speelt in Schiedam een belangrijke rol.
Het erfgoedbeleid is gericht op behoud van het authentieke karakter van de Schiedamse binnenstad,
op het op innovatieve wijze benutten van het erfgoed in de stad en op de beleving van dit erfgoed.
Het Schiedamse karakter laat zich als volgt het best omschrijven: een historische kern met
topvoorzieningen van menselijk formaat. Het Stedelijk Museum Schiedam is het stadsmuseum van
de toekomst en heeft het lef om laagdrempelige hoogwaardige kunsttentoonstellingen te organiseren.
De Ketelfactory belicht het kunstenaarschap op unieke wijze. De Stokerij maakt energiek
improvisatie- en participatietheater. ‘t Huis te Poort en de Westvest90- kerk brengen kamermuziek
en bijzondere concerten ten gehore op hun bijzondere locaties.

Wat vragen wij van het rijk?
De Schiedamse basisinfrastructuur hebben wij op orde: een (kunst)museum van nationale
allure met een groot sociaal hart, een prachtig theater met divers aanbod, een bibliotheek
als trekpleister voor Schiedammers en bezoekers, een museum dat het jeneververleden
uitdraagt, een organisatie die de hoogste molens van de wereld in stand houdt, een
professioneel theater- en en dansgezelschap, vele actieve culturele organisaties en een
betrokken groep kunstenaars. We vragen het rijk om waar mogelijk dit rijke culturele klimaat
via de rijksfondsen op programma te ondersteunen.

8

Cultuurregio Schiedam

Bijlage: Factsheet Schiedam
Tabel 1 basisinfrastructuur Schiedam
Hoofdiscipline

Basis infrastructuur

Meerjarige projectsubsidie

Letteren
Podiumkunsten theater

Bibliotheek
Theater aan de Schie

Literair gezelschap
Stadsgezelschap De Stokerij
In het Wild (locatietheater)
Dance Motion Picture

Podiumkunsten dans
Podiumkunsten muziek

Musea en erfgoed

Westvestkerk
‘t Huis te Poort
Stedelijk Museum Schiedam
Nationaal Jenevermuseum
Schiedam
Nationaal coöperatie museum
Schiedam
Schiedamse Molens

Talentontwikkeling

Mooi Werk / cultuurscouts

Film
Media

Wenneker Cinema
Stadsomroep

Beeldende kunst in openbare
ruimte

Programma kunst in openbare
ruimte: realisatie 2 participatie
trajecten per jaar.

Amateurkunsten

20 amateurkunsten
verenigingen

Tabel 2 Culturele Evenementen

De Jonge Stokerij
Cultuurfabriek

Figuur 2 Doelgroepen S’dam t.o.v. R’dam

Basisinfrastructuur
gesubsidieerde culturele
evenementen
Where we've met
Fotofestival
Nacht van de Geschiedenis
Festival de Opstokerij
Jazz / Music Distillery
Proef de Plantage
Film op 't erf
Opera aan de Schie
Open Expo
Winterlicht (Julianapark)
Lichtjesavond
Suikerzoet Filmfestival
Sinterklaaspaleis
Jeneverfestival
Open Monumentendagen
Nationale Molendagen
Winterland
*Jaarlijks worden ca. 25 culturele evenementen georganiseerd

9

Cultuurregio Schiedam

10