Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

29 220

Seksueel overdraagbare aandoeningen (Soa)

Nr. 12

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 juli 2008
In het coalitieakkoord staat dat «bijzondere aandacht zal worden gegeven
aan seksuele voorlichting aan doelgroepen, zoals zowel allochtone
vrouwen en meisjes als allochtone mannen en jongens». Ik heb daar per
jaar € 1 miljoen voor gereserveerd. Met deze brief wil ik u, mede namens
de minister voor Jeugd en Gezin, inlichten over de inspanningen op dit
gebied en de maatregelen in de toekomst.
Waarom extra inzet op allochtonen en seksuele gezondheid
Wat is er aan de hand?
De Rutgers Nisso Groep en Soa Aids Nederland onderzochten in 2005 de
seksuele gezondheid van jongeren tussen de 12 en 25 jaar in «Seks onder
je 25e». Het onderzoek «Seksuele gezondheid in Nederland 2006» van de
Rutgers Nisso Groep geeft een beeld van de seksuele gezondheid van de
Nederlandse bevolking van 19 tot en met 69 jaar. Beide onderzoeken
tonen aan dat Nederlanders van allochtone afkomst op bepaalde gebieden rond seksualiteit meer problemen ondervinden dan autochtone
Nederlanders.
Een aantal in het oog springende feiten zijn:
• Soa: bepaalde groepen, bijvoorbeeld Surinaamse en Antilliaanse
jongeren, lopen meer risico op soa;
• Ongewenste zwangerschap: tienerzwangerschappen en abortus
komen veel voor bij Surinaamse en Antilliaanse meisjes en Afrikaanse
en Midden- en Zuid-Amerikaanse vrouwen;
• Seksueel geweld: Turkse en Marokkaanse jongens hebben meer ervaring met het uitoefenen van seksuele dwang en zijn relatief vaker
slachtoffer van seksuele dwang dan andere jongeren.

KST121152
0708tkkst29220-12
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 220, nr. 12

1

Rol overheid (algemeen)
Het beleid op het gebied van seksuele gezondheid is op 30 november
2006 gepresenteerd door mijn voorganger (29 220, nr. 9). Het beleid gaat
ervan uit dat ieder individu zijn eigen keuzes maakt als het gaat om
seksualiteit. De overheid heeft een rol in het bevorderen van gezonde
keuzes en het voorkomen van problemen voor de volksgezondheid en de
maatschappij. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor gezondheidsbevordering. VWS ondersteunt de inspanningen van gemeenten en Gemeentelijke Gezondheids Diensten (GGD’en) met subsidiëring van Niet Gouvermentele Organisaties (NGO’s, bijvoorbeeld de Rutgers Nisso Groep) en
implementatie- en ontwikkelprogramma’s (bijvoorbeeld het ZonMw
programma «Seksuele gezondheid van de jeugd»). Bij gezondheidsbevordering op het gebied van seksualiteit komen wensen en grenzen van
verschillende mensen op dit gebied snel aan bod. Wensen en grenzen
kunnen voor iedereen verschillen, maar minimale kaders omtrent wat
toelaatbaar en niet toelaatbaar is, zijn noodzakelijk.
Een voorbeeld: het voorkomen van seksueel geweld. Ik vind het ontoelaatbaar dat 18%
van de meisjes tussen de 12 en 25 jaar wel eens is gedwongen tot seksuele handelingen
tegen haar zin1. Tevens is het schrikbarend dat 39% van de vrouwen en 7% van de
mannen tussen de 19 en 69 jaar rapporteert ooit slachtoffer te zijn geweest van een vorm
van seksuele victimisatie2. Iedere burger heeft een verantwoordelijkheid voor zijn eigen
seksuele gezondheid en heeft ook rekening te houden met dat van een ander. De overheid
kan bijdragen aan de bescherming van van de seksuele gezondheid wanneer er signalen
zijn dat dit nodig is.

Het huidige beleid en de extra inzet
Huidig beleid
GGD’en, NGO’s en andere organisaties doen aan gezondheidsbevordering
op het gebied van seksualiteit. Vaak is het gericht op de algemene bevolking (bijvoorbeeld de Veilig Vrijen Campagne), jongeren in het algemeen
(bijvoorbeeld informatieve websites) of de schoolgaande jeugd (bijvoorbeeld lespakketten over seksualiteit en relaties). Ook zijn er specifieke
interventies gericht op risicogroepen, vooral laagopgeleide en allochtone
jongeren. Met betrekking tot deze laatste groep zal de komende jaren
extra worden geïnvesteerd in preventie.
Wat kan beter?
Uit gesprekken met professionals blijkt dat er tal van programma’s en
projecten beschikbaar zijn die zouden kunnen werken op het gebied van
preventie van problemen op het gebied van seksualiteit bij allochtonen.
Het probleem ligt bij de uitvoering: de doelgroep of de mensen die dicht
bij de doelgroep staan en die programma’s en projecten moeten
uitvoeren, worden niet goed bereikt. De «uitvoeringskracht» wordt niet
voldoende gemobiliseerd. Het lijkt daarom goed de doelgroep zelf veel
meer te betrekken en ruimte te geven aan lokale veelbelovende samenwerkingsverbanden (bijvoorbeeld zelforganisaties en GGD’en).
Activiteiten in 2008 en verder

1

Seks onder je 25e, Rutgers Nisso Groep en
Soa Aids Nederland, 2005.
2
Seksuele gezondheid in Nederland 2006,
Rutgers NIsso Groep, 2006.

Ik ben van plan nog dit jaar een aantal veelbelovende projecten te subsidiëren die als doel hebben het bevorderen van seksuele gezondheid van
verschillende allochtone groepen. In deze projecten wordt het volgende
gedaan:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 220, nr. 12

2

•
•

•
•

Er wordt gebruik gemaakt van specifieke internetcommunities voor
voorlichting en discussie over seksualiteit,
Er worden korte filmverhalen over seksuele empowerment geproduceerd en hierbij wordt gebruik gemaakt van nieuwe media zoals You
Tube,
Er wordt geëxperimenteerd met peer-education,
Er wordt geïnvesteerd in het bij elkaar brengen van actoren (allochtone
zelforganisaties, GGD’en e.d.).

Tevens zorg ik ervoor dat er verschillende gesprekken plaats vinden met
groepen (variërend naar afkomst, leeftijd, sekse en opleidingsniveau) om
te weten te komen hoe er over seksualiteit en voorlichting gedacht wordt
en hoe maatregelen op dit gebied het beste vorm gegeven kunnen
worden om effect te hebben. Er zal daarom ook worden bekeken welke
lessen te leren zijn uit succesvolle (lokale) projecten.
Bovenstaande projecten en onderzoeken leveren informatie op die ik zal
gebruiken bij het vormgeven van verdere maatregelen vanaf 2009. Ik denk
hierbij aan het creëren van expertimenteerruimte voor lokale projecten op
plaatsen waar veel mensen van allochtone afkomst wonen. Op dit
moment kan ik u nog geen concrete plannen presenteren. Daarom zal ik
begin 2009 de stand van zaken over het onderwerp allochtonen en
seksuele gezondheid aan u doen toekomen.
De resultaten van de onderzoeken naar de gevolgen van seksualisering
die de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) laat
uitvoeren worden uiteraard ook meegenomen bij het vormgeven van
maatregelen in de toekomst. Ik werk samen met Jeugd en Gezin en OCW
als het gaat om het bevorderen van de seksuele gezondheid en weerbaarheid van (allochtone) jongeren.
In het debat over de voorjaarsnota is een amendement ingediend
waarmee een eenmalige impuls wordt gegeven aan preventie, onderzoek,
hulpverlening en opvang gericht op ongewenste zwangerschap bij
tieners. Tieners van allochtone afkomst zijn hierbij een belangrijke doelgroep. De voorstellen die ten grondslag liggen aan het amendement zal ik
daar waar nodig laten aansluiten bij mijn huidige maatregelen op het
gebied van preventie van ongewenste zwangerschap bij verschillende
allochtone groepen.
Tot slot
Seksuele gezondheid is van belang voor ieder mens. Het is een blijvend
onderwerp van gesprek in de samenleving. Ook binnen mijn ministerie,
als het gaat om het voorkomen van problemen voor de volksgezondheid
en de maatschappij als geheel. Op het gebied van allochtonen en seksuele
gezondheid worden de komende tijd (extra) maatregelen uitgewerkt,
bovenop het reguliere seksuele gezondheidsbeleid. Hiermee hoop ik een
vermindering van de problemen (soa en vooral ongewenste zwangerschap en seksueel geweld) onder deze groepen in te zetten.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 220, nr. 12

3