| Monitor Arbeidsmarkt |

Monitor Arbeidsmarkt

datum

2 december 2009

Pagina 1 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Pagina 2 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Colofon

Projectnaam
Datum
Bijlagen (rapporten)

Monitor Arbeidsmarkt
2 december 2009
1. Collectief overeengekomen ontslagregelingen
3. Pilot monitor Arbeidsbeperkten en Werk 2007-2008
4. Wsw-statistiek 2008 Jaarrapport

Pagina 3 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Inhoud

Colofon—3
1
1.1
1.2
1.2.1
1.2.2
1.3
1.3.1
1.3.2
1.3.3
1.3.4
1.3.5

Werkgelegenheid en werkloosheid—9
Ontwikkeling conjunctuur—9
Werkgelegenheid—9
Arbeidsdeelname —10
Vacatures en dynamiek op de arbeidsmarkt—13
Werkloosheid—14
Internationaal perspectief—15
Verklaringen achter gematigde werkloosheidsontwikkeling—17
Ontwikkeling in werkloosheid naar persoonskenmerken—18
Regionaal—19
Ontslag—21

2
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7
2.8
2.9
2.10
2.11
2.12
2.13
2.14
2.15
2.16
2.17
2.18

Arbeidsmarktmaatregelen—24
Uitvoering WW—24
Arbeidsmarktinformatie —24
Van werk naar werk (mobiliteitscentra)—24
Deeltijd WW—25
Bijzondere regeling werktijdverkorting—25
Scholingsbonus, ervaringscertificaten en ervaringsprofielen (EVC en EVP)—26
Leerwerkloketten—26
Europees Globaliseringsfonds (EGF)—27
Europees Sociaal Fonds—27
Publiek-private samenwerking—27
Overheidswerkgevers —27
Versterken infrastructuur voor regionale samenwerking zorg —28
Aanpak jeugdwerkloosheid—28
Schuldhulpverlening—29
Regeling kleine banen—30
Afspiegeling—30
Inspanningen van sociale partners —31
Inspanningen van gemeenten—31

3
3.1
3.2
3.3
3.3.1
3.4
3.4.1

Uitkeringen—32
Inleiding—32
WW-uitkeringen—32
WWB-uitkeringen—33
Regionaal—35
Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen—35
Algemeen—35

4
4.1
4.2
4.3
4.3.1
4.3.2
4.4
4.4.1

Aan het werk—38
Inleiding—38
Uitstroom naar werk zonder re-integratieondersteuning—38
Uitstroom naar werk na re -integratieondersteuning—39
Gestart in een baan—39
Uitstroom naar werk binnen 24 maanden na start re -integratieondersteuning—40
Re-integratie trajecten algemeen—41
Aantallen re-integratietrajecten—41
Pagina 4 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

4.4.2
4.4.3
4.4.4
4.4.5
4.5
4.5.1
4.5.2
4.5.3
4.5.4
4.6
4.6.1
4.6.2
4.6.3

Duur van trajecten die tot plaatsing hebben geleid—41
Profiel trajectontvangers—42
Loonkostensubsidies, brugbanen en participatieplaatsen—45
Afbouw gesubsidieerde banen—47
Wsw-statistiek—48
Werknemersbestand—48
Indicatiestelling Wsw—49
Wachtlijst—49
Uitgaven Wsw—49
Pilot Monitor Arbeidsbeperkten en Werk—50
Doel van de Monitor Arbeidsbeperkten en Werk—50
Uitkomsten van de pilot—51
Voortzetting van de monitor—52

5

Kerngegevens arbeidsmarkt—53

Box 1

Stand van zaken stimuleringsregeling leeftijdsbewust beleid – 12

Box 2

Onderzoek Collectief overeengekomen ontslagregelingen – 22

Box 3

‘Erop Af, Doen en Delen!’ - 44

Bijlage 1

Onderzoek Collectief overeengekomen ontslagregelingen

Bijlage 2

Wsw-statistiek 2008 Jaarrapport

Bijlage 3

Pilot Monitor Arbeidsbeperkten en Werk

Referentielijst

Pagina 5 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Samenvatting

Voor u ligt het eerste nummer in 2009 van de Monitor Arbeidsmarkt. De Monitor
bericht over de meest recente ontwikkelingen op het gebied van de arbeidsmarkt,
uitkeringen en re-integratie inspanningen1.
De Monitor Arbeidsmarkt is de voortzetting van het Bericht Arbeidsparticipatie, Uitkeringen en Re-integratie (BAUR), voorheen Bericht Arbeidsmarkt. De opbouw van
het huidige bericht is aangepast ten opzichte van BAUR. Daarom is het bericht ook
van naam veranderd. Aan hoofdstuk 1 is informatie toegevoegd over ramingen van
de werkloosheid, de Nederlandse werkloosheid in een internationale context, en
verklaringen voor de relatief gematigde werkloosheidsontwikkeling in Nederland. De
monitor is uitgebreid met een tweede hoofdstuk over arbeidsmarktmaatregelen die
vanwege de economische crisis worden genomen. Hoofdstuk 3 (voorheen hoofdstuk
2) is in grote lijn ongewijzigd gebleven. Hoofdstuk 4 (voorheen hoofdstuk 3) heeft
een geheel nieuwe o pbouw en inhoud.
Verder is nieuw in deze monitor dat verschillende paragrafen en aparte tekstboxen
een beknopte samenvatting geven van verschillende onderzoeksrapportages die in
opdracht van het ministerie van SZW tot stand zijn gekomen. De volledige onderzoeksrapportages zijn als bijlagen in de monitor opgenomen. Het gaat om onderzoek op het terrein va n ontslagregelingen (hoofdstuk 3), de pilot Monitor Arbeidsbeperkten en Werk, en de Wsw-statistiek (beiden hoofdstuk 4).
Algemene lijn in deze monitor is dat in veel van de gepresenteerde cijfers de invloed
van de crisis duidelijk waarneembaar is, maar dat de arbeidsmarkt vanuit internationaal en historisch perspectief vooralsnog gematigd op de crisis lijkt te reageren.
Desondanks blijft de verwachting dat de werkloosheid in 2010 verder zal stijgen.
Werkgelegenheid en werkloosheid
In het tweede kwartaal van 2009 lag het aantal banen van werknemers 72 duizend
onder dat van hetzelfde kwartaal van 2008. De grootste daling liet de sector van de
zakelijke dienstverlening zien.
De netto arbeidsdeelname is in het derde kwartaal 2009, in vergelijking met het
voorgaande kwartaal, licht gedaald van 67,3 naar 67,0 procent, voor seizoen gecorrigeerd. In september bedroeg dit cijfer 66,9 procent. In vergelijking met een jaar
geleden is de daling 0,9 procentpunt.
Eind september stonden er 128 duizend vacatures open (voor seizoen gecorrigeerd),
ongeveer de helft minder dan een jaar eerder. De grootste daling deed zich voor bij
de industrie en bouwnijverheid, met een afname van ruim tweederde.
In het derde kwartaal 2009 telde Nederland 399 duizend werklozen (5,2% van de
beroepsbevolking), voor seizoen gecorrigeerd. Dat is 27 duizend meer dan het voorgaande kwartaal. In september volgde een kleine toename naar 403 duizend.
De werkloosheid loopt minder hard op dan gemiddeld in de Europese Unie – gegeven de val in BBP – en de ontwikkeling is ook gematigder dan voorspeld door het
Centraal Planbureau. De belangrijkste verklaring hiervoor is “labour hoarding”. Labour hoarding betekent dat werkgevers personeel vasthouden tegen de conjunctu1

De Monitor bevat cijfers die gepubliceerd zijn tot en met 2 december 2009.
Pagina 6 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

rele situatie in. Dit gedrag lijkt te zijn ingegeven door een krappe arbeidsmarktsituatie voor de crisis en verwachte krapte na de crisis (vergrijzing). Wat waarschijnlijk
ook meespeelt, is een positieve houding van bedrijven over conjunctureel herstel.
Uitkeringen
De jarenlange daling van alle uitkeringstypen is eind 2008 tot staan gekomen. Het
aantal WW-uitkeringen is in de loop van 2009 sterk gestegen en lag in september
bijna tweederde hoger dan in september 2008. Het aantal WWB-uitkeringen stijgt
vooralsnog minder, en lag in september 4 procent hoger dan in september 2008.
Het aantal arbeidsongeschiktheidsuitkeringen blijft langzaam dalen; de Wajong
vormt hierop een uitzondering.
Re-integratie
Het percentage uitstroom uit de uitkering of de niet-uitkering-gerechtigde(NUG)situatie naar (deeltijd)werk na afloop van re -integratieondersteuning blijft een stijgende lijn vertonen. Het aantal mensen dat met re-integratieondersteuning na 24
maanden werk vindt is gestegen van 55% (cohort dat traject startte in 2005) naar
61% (cohort dat traject startte in 2006).
Het totale aantal lopende trajecten was in 2008 iets groter dan in 2007 (een toename met 16 duizend naar 320 duizend ultimo 2008). Dit is vooral op het conto te
schrijven van een toename van het aantal lopende trajecten bij de gemeenten. Deze
toename in trajecten bij gemeenten compenseert de afname van het aantal lopende
trajecten voor WW-ers bij het UWV in 2008. In 2009 was echter over de eerste 8
maanden weer sprake van een positief verschil tussen gestarte traje cten voor WWers (43 duizend) en beëindigde trajecten (30 duizend).
Bij de WWB’ers krijgen in 2008 degenen die tussen de twee en vijf jaar in de uitke ring zitten, tussen de 25 en 45 jaar oud of niet-westers allochtoon zijn, relatief het
meest een traject aangeboden (58% of vaker). Bij de WW’ers krijgen de personen
tussen de 45 en 54 jaar relatief het meest een traject (27%).
Het onderzoeksrapport over de Wsw-statistiek 2008 laat zien dat eind 2008 102
duizend werknemers met een beperking aan het werk waren via de Wsw, waarvan
veruit de meerderheid in een sw-bedrijf. Het aantal personen dat aan het werk is
met een Wsw-dienstbetrekking is iets toegenomen. Er vindt vooral een toename
plaats van realisatie van begeleid werkenplekken; begeleid werkenplekken zijn
dienstbetrekkingen in het kader van de Wsw van een Wsw-geïndiceerde werknemer
die in dienst is bij een reguliere werkgever. Na jaren van toename is de wachtlijst
voor personen met een Wsw-indicatie tijdelijk met bijna 10% afgenomen in de loop
van 2008 vanwege het opschonen van de wachtlijst. Het aandeel personen met een
eerste indicatiebesluit dat is toegelaten tot de doelgroep van de Wsw is gebleven
aan het aandeel in 2007. Ook zien we dat het aandeel van de rijksuitgaven voor de
Wsw in het Bruto Binnenlands Product licht gedaald is.
Het onderzoeksrapport over de Pilot Monitor Arbeidsbeperkten en Werk laat zien dat
de ontwikkelingen in werk en re-integratie in 2007 en 2008 voor verschillende groepen (gedeeltelijk) arbeidsbeperkten voor een belangrijk deel positief zijn. Zo laat
2008 in het algemeen een stijging in werkenden zien ten opzichte van 2007. Eind
2008 had een me erderheid van de gedeeltelijk WGA’ers, de herbeoordeelde
WAO’ers en de 35-minners een dienstverband. Van de huidige Wajongers heeft ruim
een kwart een dienstverband. De werkhervatting van vangnetters blijft echter achter bij die van reguliere werknemers, en de werkhervatting is bij hen (nog) minder
duurzaam. Desalniettemin blijkt dat in de eerste jaren na claimbeoordeling het aanPagina 7 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

deel werkenden bij deze groep relatief sterk toeneemt. De cijfers uit het onderzoeksrapport geven verder blijk van selectieve inzet van re-integratiemiddelen.

Pagina 8 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

1

Werkgelegenheid en werkloosheid

1.1

Ontwikkeling conjunctuur
Het conjunctuurbeeld was eind oktober iets beter dan de voorgaande maanden. Dit
komt vooral doordat de orders en het vertrouwen van de ondernemers in de industrie zijn toegenomen. De economie is in het derde kwartaal van 2009 nog wel met
3,7 procent gekrompen ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 2008. Ten opzichte
van het voorafgaande kwartaal was er echter een bescheiden groei van 0,4 procent.
Het consumentenvertrouwen blijft laag, maar de stemming onder ondernemers in
de industrie verbeterde. De productie van de industrie was in augustus 8 procent
lager dan een jaar eerder. Het uitvoervolume van goederen was 9 procent kleiner.
De consumptie door huishoudens was 3,5 procent lager. De inflatie steeg licht naar
0,7 procent. De afzetprijzen van de industrie waren in september 12,5 procent lager
dan in september 2008.
In de periode juli–september waren gemiddeld 399 duizend personen werkloos. Dit
zijn er 11 duizend meer dan in de vorige driemaandsperiode. In september volgde
een kleine toename naar 403 duizend. Het aantal banen was in het derde kwartaal
143 duizend lager dan een jaar eerder. Eind derde kwartaal 2009 stonden er 128
duizend vacatures open (voor seizoen gecorrigeerd), 115 duizend minder dan in het
derde kwartaal van 2009. Het aantal uitzenduren (voor seizoen gecorrigeerd) daalt
al vijf kwartalen op rij. Dit past in de huidige fase van laagconjunctuur. De afgenomen vraag naar goederen en diensten leidt allereerst tot minder werk voor uitzendkrachten. De daling in het derde kwartaal 2009 was wel minder groot dan in het
tweede kwartaal (-2 respectievelijk -6 procent).
De (internationale) conjunctuur laat voorzichtige tekenen van herstel zien: de stijging van de werkloosheid vlakt af en komt in 2009 waarschijnlijk lager uit dan de
raming van het CPB in de Macro-Economische Verkenning (MEV) 2010. Ook stabiliseerde het aantal vacatures in het derde kwartaal, vlakte de daling van het aantal
uitzenduren af en daalde het aantal faillissementen weer voor het eerst in anderhalf
jaar.

1.2

Werkgelegenheid
Het aantal banen van werknemers is in het tweede kwartaal van 2009 sterk gedaald
in vergelijking met hetzelfde kwartaal van 2008. De grootste absolute afname zat
bij de zakelijke dienstverlening: een verlies van 83 duizend banen (-5 procent). Ook
de industrie kromp, met 20 duizend banen (-2 procent). Gezondheids- en welzijnszorg daarentegen boekte een winst van bijna 40 duizend banen (+3 procent). Ook
de sectore n Openbaar bestuur, Onderwijs en Cultuur/overige dienstverlening lieten
een bescheiden groei zien (zie figuur 1.2).

Pagina 9 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Figuur 1.2

Mutatie aantal banen naar sector, 2 e kwartaal 2009 t.o.v. 2 e
kwartaal 2008
Gezondheids- en welzijnszorg
Openbaar bestuur
Onderwijs
Cultuur en overige dienstverlening
Handel en reparatie
Landbouw en visserij
Bouwnijverheid
Horeca
Financiele instellingen
Vervoer en communicatie
Industrie
Zakelijke dienstverlening

-100

-80

-60

-40

-20

0

20

40
x 1000

Bron: CBS

1.2.1

Arbeidsdeelname
De netto arbeidsdeelname (mannen en vrouwen samen) is – na een jarenlange stijging - sinds eind 2008 licht aan het dalen. In het derde kwartaal 2009 was de arbeidsdeelname 67,0 procent, tegen 68 procent begin 2009, voor seizoen gecorrigeerd (zie figuur 1.2.1a). In september daalde het cijfer naar 66,9 procent. Ook het
absoluut aantal werkenden daalde in het laatste kwartaal licht, en wel van
7.386.000 naar 7.355.000; in september volgde opnieuw een geringe daling, naar
7.344.000.
Figuur 1.2.1a Netto arbeidsdeelname (%), januari 2008 – september 2009,
wel en niet voor seizoen gecorrigeerd
69

68

67

66

niet voor seizoen gecorrigeerd
voor seizoen gecorrigeerd

65
jan

mrt

mei

jul
2008

sep

nov

jan

mrt

mei

jul
2009

sep

Bron: CBS

In figuur 1.2.1b wordt een beeld gegeven van de ontwikkeling van de arbeidsdeelname over een wat langere periode. Ten opzichte van het jaargemiddelde 2005 is
Pagina 10 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

de netto arbeidsparticipatie voor het totaal 15-64 jarigen gestegen van 63,2 naar
67,5 procent gemiddeld over (het jaar tot en met) 2009-III, een stijging met 4,2
procentpunt. Voor vrouwen, ouderen, niet-westerse allochtonen was de toename
2,2 à 4,0 procentpunt groter dan gemiddeld. De stijging van de arbeidsdeelname
van jongeren 15-24 jaar was 1,7 procentpunt kleiner dan gemiddeld (voor nietwesters allochtone jongeren 0,4 procentpunt kleiner). De toename sinds 2005 was
het kleinst voor autochtone mannen in de leeftijd 25-54 jaar, namelijk 0,9 procentpunt (3,3 procentpunt minder dan gemiddeld).
Figuur 1.2.1b Voortschrijdende jaargemiddelden netto arbeidsparticipatie,
mutaties t.o.v. jaargemiddelde 2005 (procentpunten).

9
NWA vrouwen
Ouderen (55-64)
Niet-westerse allochtonen
Vrouwen
Totaal (15-64)
NWA jongeren (15-24)
Jongeren (15-24)
Aut. mannen 25-54

8
7
6
5
4
3
2
1
0
-1
IV
'05

I

II

III

IV

2006

I

II

III

2007

IV

I

II

III

2008

IV

I

II

III

2009

Bron: CBS, bewerking SZW

Met de krapte op de arbeidsmarkt in de afgelopen jaren hebben de groepen die van
oudsher minder sterk op de arbeidsmarkt vertegenwoordigd zijn (vrouwen, ouderen,
NWA) kennelijk een grotere kans gekregen om aan het werk te komen en is hun
achterstand iets kleiner geworden. Voor ouderen speelt ook langer doorwerken als
gevolg van het wegvallen van de mogelijkheid tot vervroegde pensionering een rol.
Het voortschrijdend jaargemiddelde voor het totaal 15-64 jarigen is sinds 2005 voor
het eerst in (het jaar tot en met) 2009-II ie ts gedaald. De daling was het grootst
voor jongeren en niet-westerse allochtonen. De netto arbeidsparticipatie van autochtone mannen in de leeftijd 25-54 jaar nam al af in (het jaar tot en met) 2009-I.

Pagina 11 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Box 1: Stand van zaken stimuleringsregeling leeftijdsbewust beleid
In 2004 is de Tijdelijke subsidieregeling stimuleren leeftijdsbewust beleid ingesteld door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Deze
subsidieregeling heeft als doel projecten te subsidiëren om leeftijdsbewust personeelsbeleid te bevorderen als gevolg waarvan werknemers ook op oudere
leeftijd in staat worden gesteld te blijven werken. Het streven is dit te bereiken
door leeftijdsbewust beleid in bedrijven te stimuleren en een brede toepassing
van instrumenten mogelijk te maken.
In de periode 2005 – 2008 is in zes tranches of aanvraagtijdvakken subsidie
verstrekt aan organisaties: de eerste vier tranches waren opengesteld voor in
het bijzonder bedrijven en branches en de laatste twee tranches specifiek voor
branche- en bedrijfsorganisaties en O&O-fondsen. In een eerder bericht (november, 2008) is verslag gedaan van de opbrengsten van de eerste vier tranches. In dit bericht wordt de (voorlopige) opbrengst van de laatste twee tra nches vermeld op basis van een jaarrapportage van TNO Kwaliteit van Leven,
die belast is met het monitoren van de projecten.
Overzicht stand van zaken laatste twee tijdvakken:
Gedurende de periode 2007-2008 is subsidie beschikbaar gesteld om projecten
uit te voeren die zich richten op het verspreiden of verder bevorderen van beleidsinstrumenten op het gebied van duurzame inzetbaarheid van werknemers.
De projecten dienen binnen branches of bedrijfstakken tenminste gericht te zijn
op:
- vergroten van bewustwording van bedrijven;
- uitwisselen van ervaringen, kennis en informatie tussen bedrijven;
- stimuleren of faciliteren van het gebruik door bedrijven van ontwikkelde instrumenten voor een leeftijdsbewust beleid.
In 2008 is voor projecten ingezet op specifieke thema’s als communicatie en
voorlichting, verantwoordelijkheid, ontziemaatregelen, taak- en functieroulatie,
blijven ontwikkelen en instrumenten voor kleine bedrijven.
Uit het totale aantal van 240 ontvangen subsidieaanvragen zijn in de laatste
twee tranches 133 projecten gehonoreerd en van start gegaan.
Vanwege het beschikbare budget dienden aanvragen afgewezen te worden.
Van de zesde tranche eindigen de laatste projecten begin 2010.
In tabel 1 zijn de deelnemende branche- en bedrijfstakorganisaties verdeeld
over 5 g rootteklassen. Uit de tabel blijkt dat meer dan de helft van branche- en
bedrijfstakorganisaties die projecten uitvoeren betrekkelijk klein is en tussen
de 0 en 24 werknemers in dienst heeft. Bij de meeste branche- en bedrijfsta korganisaties die subsidie ontvangen leeft het thema leeftijdsbewust pers oneelsbeleid bij minder dan de helft van de medewerkers.
Tabel 1.
Organisaties per grootteklasse
Grootteklasse
Percentage
0-24 werknemers
62%
25-49 werknemers
8%
50-99 werknemers
6%
100-249 werknemers
8%
250 of meer werknemers
16%
Totaal
100%
Pagina 12 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Vervolg Stand van zaken stimuleringsregeling leeftijdsbewust beleid
Een belangrijke conclusie die nu al kan worden getrokken is dat met de proje cten bij branche- en bedrijfstakorganisaties veel kleine organisaties bereikt worden, die juist in de vorige tijdvakken buiten het aandachtsveld van de subsidieregeling vielen. Bovendien is binnen de meeste projecten al vanaf het begin
veel aandacht voor het borgen van de resultaten, waardoor verwacht mag
worden dat de projecten een duurzaam resultaat opleveren.
De bij de branche- en bedrijfstakorganisaties aangesloten bedrijven blijken
vooral problemen te ondervinden van een vergrijsd personeelsbestand en verlies aan kennis door uitstroom van oudere medewerkers. De projecten zijn dan
ook vaak gericht op het verbeteren van de inzetbaarheid van oudere medewerkers en op het vasthouden van hun kennis en ervaring.
Als overeenkomst met de ervaring in eerdere tranches wordt er door brancheof bedrijfstakorganisaties op gewezen dat het soms beter werkt om leeftijdsbewust personeelsbeleid niet als zodanig te benoemen of afzonderlijk te behandelen. Aansluiten bij andere thema’s die al goed lopen of aansluiten bij de
problemen die manifest zijn in de organisatie levert soms meer draagvlak en
kans van slagen. De branche- en bedrijfstakorganisaties lijken veel minder
problemen te hebben met het goed opzetten van projecten. Dit bleek bij de
eerste vier tranches juist vaak veel moeite te kosten.
Tenslotte wordt er op gewezen te zorgen voor een gevarieerd aanbod, omdat
er grote verschillen zijn binnen de branches tussen bedrijven. Het gaat dan niet
alleen om grootte van de bedrijven maar ook bijvoorbeeld om openheid voor
verandering. Deze en andere leerpunten uit de projecten worden verzameld en
toegankelijk gemaakt voor een breder publiek, onder andere via de website
www.leeftijdophetwerk.nl. Het voornemen is om in 2010 de verzamelde kennis
en ervaring te bundelen en op verschillende manieren ter beschikking te stellen
van branches en bedrijfstakken.

1.2.2

Vacatures en dynamiek op de arbeidsmarkt
Gedurende 2008 telde het CBS rond de 240 duizend openstaande vacatures. Eind
van dat jaar begon het aantal vacatures sterk te dalen – tot het derde kwartaal van
2009. Toen stabiliseerde het cijfer zich op 128 duizend. De grootste vacaturedaling
deed zich voor bij de industrie/bouwnijverheid en de zakelijke dienstverlening, met
een afname van respectievelijk ruim tweederde en meer dan de helft (zie figuur
1.2.2). De vacaturegraad is het aantal vacatures per 1000 banen; die is in anderhalf
jaar gehalveerd, van 32 in het eerste halfjaar van 2008 naar 16 in het derde kwartaal van 2009.
In het derde kwartaal van 2009 ontstonden er 182 duizend vacatures en werden er
195 duizend vacatures ve rvuld. Beide cijfers zijn in vier jaar niet zo laag geweest.
Ook uit een ander gegeven blijkt dat onder invloed van de conjunctuur de dynamiek
op de arbeidsmarkt terugloopt: van het eerste op het tweede kwartaal van 2009
wisselde 2,4 procent van de werknemers van baan. In dezelfde periode van 2008
was dit nog 3,2 procent.

Pagina 13 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Figuur 1.2.2

Openstaande vacatures naar sector (x 1000), voor seizoen
gecorrigeerd

Landbouw en
visserij

3e kwartaal 2008
3e kwartaal 2009

Industrie en
bouwnijverheid
Handel
Zakelijke
dienstverlening
Niet-commerciële
dienstverlening
0

10

20

30

40

50

60

70

Bron: CBS

1.3

Werkloosheid
In het derde kwartaal van 2009 telde Nederland 394 duizend werklozen. Dat is 19
duizend meer dan in het tweede kwartaal van 2009. Het werkloosheidspercentage in
Nederland is opgelopen van 3,9% in 2008 naar 5% in het derde kwartaal van 2009.
Als op basis van de trendmatige ontwikkeling het werkloosheidspercentage voor het
vierde kwartaal op 5,3% wordt ingeschat, komt het jaargemiddelde voor 2009 uit
op 4,9% (zie tabel 1.3). Vergeleken met de meest recente CPB-raming voor 2009 is
sprake van een verschil in het aantal werklozen over 2009 van gemiddeld 26 duizend. Ten opzichte van de raming in het Centraal Economisch Plan (CEP) 2009 is
het verschil zelfs 41 duizend.
Tabel 1.3

Werkloosheidspercentages CPB en CBS a
2008

2009

2010

Werkloosheid (%) CEP 2009 (maart ’09)
Werklozen (x 1000) CEP 2009

3,9
304

5,5
420

8,75
675

Werkloosheid (%) MEV 2010 (september ’09)
Werklozen (x 1000) MEV 2010

3,9
304

5,25
405

8,0
615

Werkloosheid (%) CBS (oktober ’09)
Werklozen (x 1000) CBS

3,9
304

4,9
379

.
.

a

Het werkloosheidspercentage is uitgedrukt als het aantal werklozen als percentage van de
beroepsbevolking. De CBS-realisatie voor 2009 is op basis van een eigen inschatting van het
werkloosheidspercentage in het 4e kwartaal

Hoewel het absolute verschil in de stand van de werkloosheid nog mee lijkt te vallen, heeft het verschil wel belangrijke implicaties voor de gesignaleerde trend in de
werkloosheid en daarmee voor de verwachte stand in 2010 (zie Figuur 1.3). Voor
2010 voorspelt het CPB een stijging van het werkloosheidspercentage van 5¼%
naar 8%, een stijging van 405 duizend werklozen naar 615 duizend werklozen (zie
tabel 1). Op basis van de huidige ontwikkelingen zou het uiteindelijke percentage in
2010 wel eens lager uit kunnen vallen dan de CPB-voorspelling.

Pagina 14 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Figuur 1.3

Trends in werkloosheid: CBS-realisatie en CPB-ramingen
Werkloosheidspercentage

9
8

% mutaties

7
6
5
4
3
2
CBS

1

MEV 2010

CEP 2009

0
2006

2007

2008

2009*

2010

Bronnen: CBS en CPB (CEP 2009 en MEV 2010).

1.3.1

Internationaal perspectief
Een vergelijking van de werkloosheid in internationaal perspectief maakt ook duidelijk dat de arbeidsmarkt in Nederland op dit moment minder heftig reageert op de
crisis dan in andere landen (zie figuur 1.3.1). Sinds de val van het BBP in het tweede kwartaal van 2008 is de werkloosheid in de EU15 opgelopen van 6,9% (2 e kwartaal 2008) naar 9,2% (3 e kwartaal 2009). De opgelopen werkloosheid in de EU15
bedroeg dus 2,3%-punt tegenover een cumulatief BBP-verlies van 5,3% over dezelfde periode. In Nederland is de werkloosheid slechts opgelopen met 0,7%-punt
tegenover eenzelfde cumulatief BBP-verlies van 5,4%. De Nederlandse arbeidsmarkt
lijkt dus vooralsnog gematigder te reageren op de economische crisis dan gemiddeld
in Europa.

Pagina 15 van 55

Spanje

-5

12

0

-2

-2

-4

-4

BBP
10

15

10

5

0

BBP
Werkloosheid

10

10

8

8

Frankrijk

6

4

2

Werkloosheid
-4

EU15

4

2

0

-2

BBP

12

BBP

Werkloosheid

Duitsland

6

4

2

0

Werkloosheid

-6

20
05
Q
20 01
05
Q
20 02
05
Q0
20 3
05
Q
20 04
06
Q
20 01
06
Q
20 02
06
Q0
20 3
06
Q
20 04
07
Q0
20 1
07
Q
20 02
07
Q
20 03
07
Q
20 04
08
Q0
20 1
08
Q
20 02
08
Q
20 03
08
Q
20 04
09
Q
20 01
09
Q
20 02
09
Q0
3

20

20
05
Q
20 01
05
Q
20 02
05
20 Q03
05
Q
20 04
06
Q
20 01
06
Q
20 02
06
Q0
20 3
06
20 Q04
07
Q
20 01
07
Q
20 02
07
Q
20 03
07
Q0
20 4
08
Q
20 01
08
Q
20 02
08
Q
20 03
08
Q
20 04
09
20 Q01
09
Q
20 02
09
Q0
3

20
05
Q
20 01
05
Q
20 02
05
Q
20 03
05
Q
20 04
06
Q
20 01
06
Q
20 02
06
Q
20 03
06
Q
20 04
07
Q0
20 1
07
Q
20 02
07
Q
20 03
07
Q
20 04
08
Q
20 01
08
Q
20 02
08
Q
20 03
08
Q
20 04
09
Q
20 01
09
Q
20 02
09
Q0
3
20
05
Q
20 01
05
Q0
20 2
05
Q
20 03
05
Q
20 04
06
Q0
20 1
06
Q
20 02
06
Q
20 03
06
Q
20 04
07
Q
20 01
07
Q
20 02
07
Q
20 03
07
Q
20 04
08
Q
20 01
08
Q
20 02
08
Q0
20 3
08
Q
20 04
09
Q
20 01
09
Q
20 02
09
Q0
3

Figuur 1.2.4

20
05
Q
20 01
05
20 Q02
05
20 Q03
05
Q
20 04
06
20 Q01
06
Q
20 02
06
20 Q03
06
Q
20 04
07
20 Q01
07
Q
20 02
07
20 Q03
07
20 Q04
08
Q
20 01
08
20 Q02
08
Q
20 03
08
20 Q04
09
Q
20 01
09
20 Q02
09
Q0
3

20
05
Q
20 01
05
Q0
20 2
05
Q0
20 3
05
Q
20 04
06
Q
20 01
06
Q
20 02
06
Q
20 03
06
Q
20 04
07
Q
20 01
07
Q
20 02
07
Q
20 03
07
Q
20 04
08
Q0
20 1
08
Q
20 02
08
Q0
20 3
08
Q0
20 4
09
Q0
20 1
09
Q
20 02
09
Q0
3

| Monitor Arbeidsmarkt |

Internationale vergelijking van de ontwikkeling van het BBP en de werkloosheid (%-mutaties van kwartaal op kwartaal),
gecorrigeerd voor seizoensinvloeden, BBP in prijzen van 2000a
12

8
10

6
8

-2

-2

-3

VS

6

4

2

0

-4

BBP

6

BBP

Werkloosheid

5

Nederland

4

3

2

1

-1

0

-4

Werkloosheid

Bron: Eurostat.

a

De Nederlandse definitie van de werkloze beroepsbevolking wijkt af van de definitie die internationaal als standaard geldt. Belangrijkste verschil is dat in de Nederlandse
definitie een drempelwaarde van twaalf uur gehanteerd voor het aantal uren per week dat iemand werkt of wil werken. In de internationale definitie is dat niet het geval.

Pagina 16 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

1.3.2

Verklaringen achter gematigde werkloosheidsontwikkeling
De gematigde ontwikkeling in werkloosheid is deels toe te schrijven aan een daling
van het arbeidsaanbod. Het arbeidsaanbod staat onder druk als mensen vanwege
geringe kansen worden ontmoedigd worden om zich nog langer aan te bieden op de
arbeidsmarkt. Deze ontmoediging lijkt zich niet voor te doen bij vrouwen en ouderen op de arbeidsmarkt, aangezien hun netto participatie constant blijft of zelfs
stijgt. Wel zien we ontmoediging terug bij jongeren die hun studie hebben afgerond,
maar besluiten om door te studeren in plaats van aan het werk te gaan. Volgens
berekeningen van het CBS over jongerenparticipatie hebben er circa 30 duizend
extra jongeren besloten om door te studeren aan het hoger onderwijs en MBO. Ook
daalt het arbeidsaanbod, omdat een deel van de ontslagen arbeidskrachten uit Midden- en Oost-Europese lidstaten vertrekt naar het land van herkomst.
De daling van het arbeidsaanbod biedt echter maar beperkte verklaringskracht voor
de gematigde werkloosheidsontwikkeling. Aan de vraagkant naar arbeid lijken de
dempende effecten op de arbeidsmarkt groter te zijn. Veel bedrijven hebben tot nu
toe hun personeel vastgehouden, ondanks een sterke daling in de vraag. Het fenomeen waarbij bedrijven mensen in dienst houden tegen de economische conjuncturele trend in wordt ‘labour hoarding’ genoemd. Een belangrijke reden waarom bedrijven personeel vasthouden is de krappe arbeidsmarkt vo or de crisis en de verwachte krapte na de crisis als gevolg van de vergrijzing. Dit is zichtbaar in het hoge
aantal openstaande vacatures voor het begin van de crisis, maar ook in de sterke
stijging van het aandeel mensen dat overwerkt sinds 2002 en aan de hoge incidentele beloningen in 2007.
Een voorwaarde voor labour hoarding is dat conjunctureel herstel binnen afzienbare
tijd optreedt. Het in dienst houden van personeel waarvoor in feite onvoldoende
werk is, is namelijk duur en bedrijven kunnen dit maar tijdelijk volhouden. Bedrijven
verwachten kennelijk dat conjunctureel herstel sneller en forser zou kunnen zijn dan
tot nu toe is voorspeld. Dit sentiment zien we bijvoorbeeld terug in de ontwikkeling
van het producentenvertrouwen (zie figuur 1.3.2). Gezien de recente berichtgeving
van het CBS over de groeicijfers van het derde kwartaal van 2009 (0,4% groei ten
opzichte van het tweede kwartaal), lijkt het vertrouwen van bedrijven in herstel van
de economie deels te worden bevestigd.

Pagina 17 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Producentenvertrouwen, oktober 2007- oktober 2009 a

Figuur 1.3.2
15
10
5

9 9

8

9

9

6

3

3

5

2

5

0
-5
-10
-15
-20

-6

-9

-9 -10

-8

-15-15
-17-17
-21
-21-20
-23

20
07

20
07

ok
to
be
r
de
ce
m
be
20
r
08
fe
br
ua
ri
20
08
ap
ril
20
08
20
ju
08
ni
au
gu
stu
20
s
08
ok
to
20
be
08
r
de
ce
m
be
20
r
09
fe
br
ua
ri
20
09
ap
ril
20
09
20
ju
09
ni
au
gu
stu
20
s
09
ok
to
be
r

-25

-1

Bron: CBS
a
Het productenvertrouwen is een stemmingsindicator op basis van drie uitkomsten van de
conjunctuurtest. Het betreft de beoordelingen van de ondernemers over hun orderpositie en
hun voorraden gereed product in de verslagmaand, alsmede de verwachte productie in de
eerstvolgende drie maanden

Bedrijven trachten labour hoarding te financieren door onder andere vacatures niet
meer in te vullen (zie figuur 1.2.2) en door arbeidsduurverkorting te realiseren (tegen een lager loon). Bij dit laatste kan worden gedacht aan afspraken over tijdvoor-loon, verplichte opname van verlof, minder overwerken en deeltijd-WW.
Tot slot is het mogelijk dat door de vertraagde reactie op de arbeidsmarkt de werkloosheid in 2010 alsnog sterk zal oplopen. Dat is ook het gebruikelijke patroon in
tijden van recessie. Zo werd in de ICT-crisis aan het begin van deze eeuw het die ptepunt in BBP gerealiseerd in 2002, maar nam de werkgelegenheid een jaar later
nog steeds af en steeg deze pas voor het eerst weer in 2005. Als we dit patroon
vertalen naar de huidige situatie en als het sterke BBP-verlies niet snel wordt ingehaald, is het niet uigesloten dat we de schok op de arbeidsmarkt nog gaan krijgen.
Bovendien zijn er ook bedrijven die pas ingrijpen zodra sprake is van een inko msten- of liquiditeitscrisis.
1.3.3

Ontwikkeling in werkloosheid naar persoonskenmerken
De werkloosheid voor het totaal 15-64 jarigen is tussen 2005 en (het jaar tot en
met) 2009-III gedaald van 6,5 naar 4,5 procent, ofwel met 2,0 procentpunt (zie
figuur 1.3.3). Voor niet-westerse allochtonen (NWA) en in het bijzonder NWA vrouwen en NWA jongeren was de afname het grootst met 6,3 procentpunt respectievelijk 7,2 en 8,2 procentpunt. De afname voor NWA is het spiegelbeeld van de relatief
grote toename van de netto arbeidsparticipatie voor NWA met 6,5 procentpunt
(voor NWA vrouwen zelfs met 8,0 procentpunt). Voor NWA jongeren is met name
ook de stijging van hun deelname aan het dagonderwijs debet aan de grote werkloosheidsdaling, hun netto arbeidsdeelname nam iets minder toe dan gemiddeld (zie
paragraaf 1.2).
Het voortschrijdend jaargemiddelde van de werkloosheid is sinds 2005 voor het
eerst in (het jaar tot en met) 2009-II gestegen. De stijging van de werkloosheid
zette zich voor de groep NWA jongeren al in vanaf (het jaar tot en met) 2008-I,
driekwart jaar later gevolgd door het totaal jongeren. Vanaf (het jaar tot en met)
Pagina 18 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

2009-I stijgt de werkloosheid onder autochtone mannen in de leeftijd 25-54 jaar,
een kwartaal later gevolgd door NWA (en NWA vrouwen).
De werkloosheid onder ouderen heeft zich sinds 2005 minder gunstig ontwikkeld
dan gemiddeld. Vanaf (het jaar tot en met) 2008-III is de daling voor ouderen juist
iets groter dan gemiddeld. De daling voor ouderen zet zich als enige groep ook nog
door in (het jaar tot en met) 2009-II en stijgt pas vanaf 2009-III.
Figuur 1.3.3

1
0
-1
-2
-3
-4
-5
-6
-7
-8
-9
-10
-11
-12

Voortschrijdende jaargemiddelden werkloosheidspercentage,
mutaties t.o.v. jaargemiddelde 2005 (procentpunten)

Aut. mannen 25-54
Ouderen (55-64)
Totaal (15-64)
Vrouwen
Jongeren (15-24)
Niet-westerse allochtonen
NWA vrouwen
NWA jongeren (15-24)
IV
'05

I

II

III

IV

2006

I

II

III

2007

IV

I

II

III

2008

IV

I

II

III

2009

Bron: CBS, bewerking SZW

1.3.4

Regionaal
In figuur 1.3.4a is het aantal niet-werkende werkzoekenden (NWW) als percentage
van de beroepsbevolking per RPA-gebied2 weergegeven voor de periode september
2008 – september 2009. In alle RPA-gebieden is de werkloosheid gestegen. Eind
september 2009 varieert de werkloosheid van 3,6 procent in Noordwest-Veluwe tot
10,0 procent in Parkstad-Limburg. De toename van de werkloosheid was het grootst
in de regio’s Noord-Limburg en Zuidoost-Brabant met 1,9 procentpunt. De kleinste
toename van de werkloosheid was in Noord-Holland Noord (+0,5 procentpunt).

2

RPA: Regionaal Platform Arbeidsmarkt: gebiedsindeling door UWV Werkbedrijf van 34 regio’s.
Pagina 19 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Figuur 1.3.4a NWW in % van de beroepsbevolking per RPA-gebied, september 2008 – september 2009 (in oplopende volgorde van het
NWW-percentage in september 2009)
% 11
9

2009

7

Nederland 6,3%

toename 2008-2009

5

No
No ordw
ord es
-H t-Ve
ola luw
nd e
No
Rij ord
n-G
Riv ouw
ier e
en
lan
Ut
rec De d
ht Va
- M lei
IJs idde
se n
l-V
ec
ht
Ze
ela
Go
E nd
oie A emla
nV cht nd
ec erh
M htstr oek
No idde eek
ord n-B
oo rab
st- an
Br t
ab
an
t
W
es W
Ste t-Br ee
de aba rt
nd nt
rie
Ha hoe
ag k
lan
de
Zu
n
ido
os Fr
t-B ysl
rab ân
an
No
ord Fle t
-G vo
ron lan
ing d
en
Rij
nm
Zu
o
ide N Roe nd
lijk oor rm
No d-L on
ord im d
-H burg
ola
Zu
nd
idNi
en
Mi IJss jmeg
d
e e
Ce den- l en n
ntr Dre Ri
aa nt jn
l-G he
ron
M
ing
aa
en
str
W icht-M
es e Tw
tel rge e
ijke la nte
M nd
Oo ijns
t
Pa st-Gr reek
rks on
tad inge
-Li n
m
bu
rg

3

Bron: UWV Werkbedrijf

In figuur 1.3.4b is de ontwikkeling van de ruimte op de arbeidsmarkt weergegeven
voor de periode september 2008 – september 2009 op basis van de UWV krapte indicator. Het UWV berekent de krapte-indicator door het aantal openstaande vacatures bij het Werkbedrijf t/m MBO-niveau te delen door het aantal direct inzetbare
(= < 6 maanden werkloos) NWW’ers met ten hoogste MBO-opleiding. Hoe hoger het
getal, hoe krapper de arbeidsmarkt: 0,70 en hoger = ‘zeer krap’; 0,55 tot 0,70 =
‘krap’, 0,40 tot 0,55 = ‘gemiddeld’; 0,25 tot 0,40 = ‘ruim’ en 0 tot 0,25 = ‘zeer
ruim’.
Figuur 1.3.4b UWV krapte-indicator naar RPA- gebied, september 2008 september 2009 (in aflopende volgorde van de krapte-indicator in september 2009)
2,10
1,80

september 2009

daling september 2008 - september 2009

1,50
1,20
0,90
0,60

Nederland 0,31

0,30

Fle
Go
vo
oi
lan
en
Ve Zee d
ch lan
tstr d
No R eek
ord ivie
we ren
st-V lan
W
elu d
es
Zu tel Ha we
ide ijke ag
lijk M lan
No ijns den
ord tre
-H ek
ola
nd
Ro
erm
on
Ut
d
rec
ht W
ee
M
No
i
d
ord
de rt
n
-H
o E
No land em
M ord N land
aa oo oo
str st- rd
ich Br
t-M ab
erg ant
ela
n
Zu Rijn d
ido -G
os ouw
t-B e
ra
IJs ban
s t
W el-Ve
es
t-B cht
IJs rab
se ant
le
n
R
De ijn
V
Mi R alei
dd ijn
en mo
No -Brab nd
ord an
O - t
Ce ost- Limb
ntr Gro urg
aa n
l-G ing
r e
Ste oning n
e
No dend n
ord rie
-G hoe
ron k
ing
Ac en
hte
Zu
rho
id- Pa
ek
en rks
Mi tad Tw
dd -L en
en im te
-D bu
ren rg
the
Nij
me
ge
n
Fr
ys
lân

0,00

Bron: UWV Werkbedrijf

Gemiddeld veranderde de arbeidsmarkt van ‘krap’ (0,65) naar ‘ruim’ (0,31). De
sterkste daling van de krapte deed zich voor in Weert en De Vallei. Voor bijna driekwart van de regio’s is eind september 2009 sprake van een ruime tot zeer ruime
arbeidsmarkt. Het meest ongunstig is de arbeidsmarkt in het noorden van het land
(Fryslân, Zuid- en Midden-Drenthe, Noord-, Centraal- en Oost-Groningen), Nijmegen, Parkstad-Limburg, Twente, Achterhoek en Stedendriehoek (Apeldoorn-Deventer-Zutphen). In deze gebieden is sprake van een ‘zeer ruime’ arbeidsmarkt (krapte-indicator kleiner dan 0,25).
Pagina 20 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Het aantal NWW-ers (niet-werkende werkzoekenden) waarover UWV Werkbedrijf
rapporteert, is na een lange periode van daling sinds eind 2008 weer aan het stijgen. Door de vele nieuwe inschrijvingen is ze vooral te zien aan het aantal kortdurend werklozen (zie figuur 1.3.4c). De toename vlakt de laatste maanden af: was ze
de eerste zes maanden van 2009 nog gemiddelde 10 duizend per maand, de laatste
drie maanden is ze 4 duizend per maand.
Figuur 1.3.4c Niet-werkende werkzoekenden naar duur (x 1000), januari
2008 – september 2009
600
500
400
300
200
totaal
< 1jaar
>= 1 jaar

100
0
2008

2009

Bron: UWV Werkbedrijf

1.3.5

Ontslag
Het aantal ontslagaanvragen via het UWV Werkbedrijf (v/h CWI) is na een jarenlange daling in 2009 sterk gestegen. In totaal werden er in 2008 28 duizend ontslagaanvragen ingediend. In de eerste driekwart jaar van 2009 zijn het er al 44
duizend. In de eerste helft van 2009 werden 15 duizend ontbindingsverzoeken bij
de kantonrechter ingediend, tegenover 12 duizend in de eerste helft van 2008 (zie
figuur 1.3.5).
Bij het aantal faillissementen zien we hetzelfde beeld: na een jarenlange daling ook
hier een sterke toename in 2009. In het eerste halfjaar 2008 daalde het cijfer al niet
meer: toen werden er ruim 2.100 faillissementen uitgesproken. In het tweede halfjaar van 2008 waren het er 2.500; het eerste halfjaar van 2009 was dit aantal gestegen tot 4.000. In het derde kwartaal van 2009 zien we voor het eerst weer een
lichte daling (zie ook tabel Kerngegevens op pp.53-54).

Pagina 21 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Figuur 1.3.5

Ontslagaanvragen via CWI / UWV Werkbedrijf en kantonrechter (x 1000), 2007- 2009, kwartaalcijfers

20
via CWI / UWV Werkbedrijf
15

via kantonrechter

10

5

0
1ekw. 2e kw. 3e kw. 4e kw. 1ekw. 2e kw. 3e kw. 4e kw. 1ekw. 2e kw. 3e kw.

2007

2008

2009

Bron: CWI / UWV Werkbedrijf

Box 2: Onderzoek Collectief overeengekomen ontslagregelingen
Aan de hand van sociale plannen en cao’s heeft de directie Uitvoeringstaken Arbeidsvoorwaarden van het ministerie van SZW onderzoek gedaan naar afspraken
over redenen, criteria, procedures en flankerend beleid ingeval van ontslag. Het
volledige onderzoeksrapport Collectief overeengekomen ontslagregelingen (Ministerie van SZW, 2009) is opgenomen in deze Monitor Arbeidsmarkt als bijlage
1. In dit onderzoeksrapport wordt naast afspraken over collectief/individueel
ontslag wegens bedrijfseconomische redenen ook ingegaan op afspraken over
individueel ontslag wegens persoonlijke redenen. Onderstaande geeft een beeld
van de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek.
Belangrijkste uitkomsten sociale plannen:
•
Alle bij het ministerie van SZW aangemelde sociale plannen geldend op 1
september 2008 zijn onderzocht. Het gaat hierbij om afspraken over colle ctief ontslag wegens bedrijfseconomische redenen in 109 sociale plannen.
•
In 69% van de onderzochte sociale plannen staan afspraken over de ontslagprocedure. In 11% kiest de werkgever ervoor het ontslag te laten verlopen via de kantonrechter en in 9% via ontslagprocedure bij het UWV. In 46%
worden beide procedures als mogelijke ontslagprocedure genoemd.
•
In 46% van de onderzochte sociale plannen staan afspraken over ontslagcriteria. In 30% wordt het afspiegelingsbeginsel en in 5% het anciënniteitsbeginsel (last in – first out) genoemd.
•
Flankerend beleid kan bestaan uit financiële regelingen en/of van van-werknaar-werk trajecten. 89% van de onderzochte sociale plannen kent één of
meerdere financiële regelingen. In 62% gaat het om een vertrekpremie en in
6% om een bindingspremie. 75% kent een ontslagvergoeding en in 62%
wordt de hoogte van de vergoeding bepaald aan de hand van de kantonrechtersformule. De C -factor van deze vergoedingen varieert tussen 0,2 en 1,5
(17% van de sociale plannen heeft een C-factor kleiner dan 1, 28% heeft
een C-factor gelijk aan 1 en 9% hoger dan 1). Gemiddeld is de C -factor 0,9.

Pagina 22 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Vervolg onderzoek Collectief overeengekomen ontslagregelingen
•

•

•

In 33% van de onderzochte sociale plannen is afgesproken bij ontslag
het nieuwe inkomen aan te vullen. 28% bevat een afspraak over het
aanvullen van een sociale zekerheidsuitkering.
In 93% worden in meer of mindere mate regelingen getroffen om werknemers naar nieuw werk te begeleiden (van-werk-naar-werk trajecten).
In 64% hebben getroffen werknemers recht op scholing. In 66% wordt
interne bemiddeling en in 80% externe bemiddeling genoemd.
Men zou kunnen vermoeden dat er een uitruil plaatsvindt tussen financiële afspraken en afspraken over van-werk-naar-werk . Er zou dan sprake
zijn van óf een financiële compensatie, óf van een “van-werk-naar-werk
traject”. Deze afspraken hebben in de onderzochte sociale plannen een
overlap waaruit blijkt dat er geen sprake is van een ‘of’-‘of’-situatie, maar
eerder van een ‘en’-‘en’-situatie.

Belangrijkste uitkomsten cao’s (ontslag wegens bedrijfseconomische redenen):
•
Er is gebruik gemaakt van de s tandaardsteekproef 2008 bestaande uit
115 cao’s, met als peilmoment 1 september 2008. Het gaat hierbij om
afspraken over collectief/individueel ontslag wegens bedrijfseconomische
redenen en individueel ontslag wegens persoonlijke redenen.
•
Uit het onderzoek blijkt dat in sociale plannen in het algemeen meer en
concretere afspraken worden gemaakt over ontslag om bedrijfseconomische redenen dan in cao’s. In 8% van de onderzochte cao’s zijn afspraken gevonden over de ontslagprocedure en in 14% over ontslagcrite ria.
•
Cao’s kunnen afspraken bevatten om de gevolgen van ontslag om bedrijfseconomische redenen op te vangen. 42% van de onderzochte cao’s
kent één of meerdere financiële regelingen. In 7% gaat het om een vertrekpremie en in 6% om een ontslagvergoeding. In 12% staan afspraken
over het aanvullen van het nieuwe inkomen en in 21% over het aanvu llen van een sociale zekerheidsuitkering.
•
In 29% van de onderzochte cao’s worden in meer of mindere mate regelingen om getroffen werknemers naar nieuw werk te begeleiden (vanwerk-naar-werk trajecten) In 16% zijn afspraken gevonden over het
recht op scholing. In 11% wordt interne bemiddeling en in 10% externe
bemiddeling genoemd.
Zie bijlage 1 voor het volledige onderzoek Collectief overeengekomen
ontslagregelingen

Pagina 23 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

2

Arbeidsmarktmaatregelen

2.1

Uitvoering WW
In de eerste acht maanden van 2009 kreeg 76% van de WW-klanten binnen vier 4
weken de eerste definitieve betaling van het UWV. In de eerste maanden van 2009
bedroeg dit percentage 71%. Het UWV heeft inmiddels de capaciteit, om de instroom als gevolg van de huidige economische crisis aan te kunnen, met ruim duizend fte opgeschaald. In de maanden juli en augustus van dit jaar zat de tijdige
betaling WW weer boven de norm van 80%. De verwachting is dat het jaargemiddelde voor dit jaar rond de 78% - 80% zal uitkomen.

2.2

Arbeidsmarktinformatie
Om zoveel mogelijk mensen naar nieuw werk te kunnen begeleiden is informatie
over de regionale arbeidsmarkt essentieel. UWV vervolmaakt het basispakket regionale arbeidsmarktinformatie. Dit basispakket bestaat in ieder geval uit drie soorten
producten:
1. Basisset regionale arbeidsmarktinformatie. Deze set is eind april voor het
eerst aangeboden aan o.a. gemeenten. Deze set wordt maandelijks geactualiseerd. Komende maanden wordt de basisset verder vervolmaakt en uitgebreid met indicatoren die interessant zijn voor onderwijs e n ondernemers.
2. Thema-rapportages. De eerste themarapportage is de kwartaalrapportage
Jeugdwerkloosheid. Deze is voor het eerst eind juni 2009 uitgebracht.
3. Kwalitatieve informatieproducten. In deze producten wordt informatie bijeengebracht en geanalyseerd. In ontwikkeling is een omgevingsanalyse/arbeidsmarktschets waarin stand van zaken en prognoses worden opgenomen. Deze rapportage zal in november of december voor het eerst verschijnen.
Voor alle onderdelen geldt dat het stramien standaard is, dus voor alle 30 arbeidsmarktregio’s gelijk. De invulling van het stramien is maatwerk, per regio. Met deze
informatie komt er inzicht in de werkgelegenheid, de beroepsbevolking en opleidingen en de economische ontwikkelingen in een regio. Bij het proces zijn ook de sociale partners en de ministeries van OCW en EZ betrokken.

2.3

Van werk naar werk (mobiliteitscentra)
De mobiliteitscentra versnellen de regionale samenwerking tussen alle partijen op
het gebied van werk, inkomen en scholing, waardoor het organiserend vermogen
van de regio groter wordt en waardoor de benadering van werkgevers veel productiever wordt. Sinds 1 maart zijn alle 33 centra operationeel, dat zijn alle plusvestigingen en een drietal aanvullende locaties (IJmond, Assen en Sittard-Geleen) waar
de vraag en omstandigheden in de regionale economie dat vroegen. Tot en met
augustus is met ongeveer 770 bedrijven een samenwerking gestart. Het gaat dan
om samenwerking in ve rband met faillissement, verwacht collectief ontslag, deeltijdWW of WTV. Een aantal projecten is gericht op het bevorderen van de instroom in
kansrijke sectoren. De activiteiten die worden verricht variëren van het geven van
voorlichting aan bedrijven over werk en scholing, de organisatie van werkgeverscafés om vacatures te verwerve n, de organisatie van banenmarkten tot intensieve
begeleiding, en bemiddeling.
De uitvoering van activiteiten op het terrein van werk naar werk, waaronder activiteiten die geïnitieerd zijn door mobiliteitscentra, vindt veelal plaats op de werkpleinen. Van 1 januari tot en met eind augustus 2009 zijn door de werkpleinen ongePagina 24 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

veer 8.700 mensen voor aanvang werkloosheid naar ander werk begeleid en zijn
rond de 62 duizend mensen in de eerste drie maanden van werkloosheid naar ander
werk begeleid. Het UWV is een onderzoek gestart naar de klanttevredenheid van
werkgevers over de dienstverlening vanuit mobiliteitcentra. De resultaten hiervan
komen beschikbaar in het UWV Jaarverslag.
2.4

Deeltijd WW
Sinds 1 april van dit jaar voert het UWV de deeltijd WW uit (zie tabel 2.4). Deze
regeling is geïntroduceerd om vakkrachten te behouden voor bedrijven die voldoende gezond zijn om, ondanks een tijdelijk maar substantieel tekort aan orders
en omzet, door de crisis heen te komen. Door het intensieve gebruik van de regeling dreigde in juli van dit jaar het budgettaire plafond te worden overschreden.
Instroom in de regeling is toen tijdelijk stop gezet. Bij de heropening van deeltijd
WW is extra budget beschikbaar gekomen. Het totale budget bedraagt nu 950 miljoen euro. Daarnaast zijn bij de heropening de voorwaarden verfijnd. Hierdoor is de
regeling beter gericht op het doel en wordt oneigenlijk gebruik voorkomen. Verder
zijn de consequenties bij fraude sinds de heropening dusdanig dat fraude zeer onaantrekkelijk wordt. Instroom in deeltijd WW is mogelijk tot 1 januari 2010. Deeltijd
WW bedraagt maximaal 65 weken, dus gebruik is tot in 2011 mogelijk.
Tabel 2.4

Aantallen aanvragen en toegekende uitkeringen deeltijd-WW
tot en met eind augustus 2009
Aantal aanvragen
40.558
Aantal toegekende uitkeringen
35.716
Bron: UWV

2.5

Bijzondere regeling werktijdverkorting
De reden voor het treffen van deze regeling was dat de bijzondere situatie zich
voordeed dat bedrijven in het najaar van 2008 te maken kregen met een abrupte
vraaguitval en een daaraan verbonden plotselinge terugval in de omzet als gevolg
van de financiële crisis. Vanwege het plotselinge karakter tekende zich het risico af
van een overreactie, waardoor bedrijven mogelijk meer mensen zouden ontslaan
dan uiteindelijk nodig zou blijken te zijn. Om deze te helpen voorkomen, is tijdelijk
ontheffing van het verbod op werktijdverkorting mogelijk gemaakt voor bedrijven
die geconfronteerd werden met een omzetverlies van ten minste 30% in een periode van twee maanden.
De regeling is met ingang van 21 maart 2009 vervallen, waardoor geen nieuwe aanvragen voor ontheffing meer kunnen worden ingediend. Wel kan de ontheffing driemaal worden verlengd (in totaal 24 weken). Naar verwachting zullen tot eind 2009
verlengingsaanvragen worden ingediend. Tabel 2.5 geeft de stand van zaken weer
voor wat betreft het gebruik van de bijzondere W tv-regeling.
Tabel 2.5

Stand van zaken gebruik bijzondere Wtv-regeling
Aanvragen toegekend
Uren
Ontheffing
912
824.346
Eerste verlenging
639
712.956
Tweede verlenging
451
584.221
Derde verlenging
334
505.890
Bron: SZW

Ten opzichte van de eerste monitor is het aantal ontheffingen gestegen met 28. Dit
betreffen aanvragen die na een bezwaarprocedure zijn toegekend (in totaal 8.823
uur).
Pagina 25 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

2.6

Scholingsbonus, ervaringscertificaten en ervaringsprofielen (EVC en EVP)
De subsidieregeling omscholing is eind juni in werking getreden. Sindsdien kan de
werkgever die een elders met ontslag bedreigde werknemer aanneemt hiervoor een
scholingsbonus krijgen van maximaal 2.500 euro. De hoogte van de scholingsbonus
is afhankelijk van de bijdrage van het O&O-fonds (indien aanwezig) in de omscholingskosten. De subsidie kan aangevraagd worden bij het UWV.
Ook is het sinds eind juni mogelijk om een vergoeding te krijgen voor Ervaringscertificaten en Ervaringsprofielen. Een werkgever kan een met ontslag bedreigde werknemer zonder startkwalificatie de mogelijkheid bieden om zijn competenties in kaart
te bre ngen met een Ervaringsprofiel of een Ervaringscertificaat. De hoogte van de
vergoeding is (afhankelijk van de grootte van het bedrijf) maximaal 600 euro voor
een Ervaringsprofiel of 1.300 euro voor een Ervaringscertificaat. Beide instrumenten
kunnen worden aangevraagd bij het UWV, in casu het mobiliteitscentrum in de eigen
regio .
Onderstaande tabel 2.6 informeert over het gebruik van de scholingsfaciliteiten
(omscholingssubsidie en EVC) door de aantallen uit te splitsten naar werknemers
met een vast contract en flexwerkers.
Tabel 2.6

Realisatie aantallen scholingsfaciliteiten tot en met oktober
2009
Aanvragen Toekenningen
Scholingsbonus
128
54
Waarvan vaste contracten
22
Waarvan uitzendkrachten
13
Waarvan oproepkrachten/ nul-urencontracten
4
Waarvan tijdelijke contracten
15
EVC a
10
10
Bron: UWV
a
EVC: periode loopt tot en met september 2009, het gaat alleen om vaste contracten.

De aantallen voor zowel de scholingsbonus als EVC/EVP zijn nog laag. Dit heeft
meerdere oorzaken. Ten eerste is de regeling nog maar een paar maanden oud. Het
UWV is verzocht om inspanningen te verrichten zowel via de gebruikelijke kanalen,
als via de branches en allerlei andere werkgeverscontacten, meer bekendheid te
geven aan de regeling. Ten tweede blijkt dat de uitvoering van de regelingen de
nodige kennis en vaardigheden vereist. Ook richting werkcoaches, bedrijfsadviseurs
en mobiliteitscentra wordt ingezet op meer bekendheid over de scholingsbonus en
EVC/EVP via trainingen.
2.7

Leerwerkloketten
In het totaalpakket van crisismaatregelen voor de arbeidsmarkt is extra geld beschikbaar gesteld voor de structurele financiering van maximaal 40 leerwerkloketten
(in ieder geval op de 30 g rotere regionale werkpleinen). De leerwerkloketten hebben
tot doel de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren. Hier kunnen
werkzoekenden, werknemers en werkgevers terecht voor het snel en adequaat beantwoorden van vragen over (het realiseren van) EVC (ervaringscertificaten) en
scholingstrajecten. Het onderwijs (publiek en particulier), de kenniscentra, de gemeente, UWV Werkbedrijf en het bedrijfsleven werken in de loketten samen.

Pagina 26 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

UWV heeft inmiddels een implementatieplan opgesteld voor de integratie van de
leerwerkloketten in de werkpleinen. Begin 2010 wordt gestart met de uitvoering van
dit implementatieplan. Per regio wordt een plan opgesteld door de regionale partners (UWV Werkbedrijf, gemeente, ROC, kenniscentra en bedrijfsleven) en wordt
een nulmeting verricht. In het eerste kwartaal start vervolgens de monitoring van
het implementatieproces, die ieder kwartaal zal plaatsvinden.
2.8

Europees Globaliseringsfonds (EGF)
Bedrijven en sectoren die zijn getroffen door de crisis kunnen bij massa-ontslag
gebruik maken van geld uit het EGF. Met dit geld kunnen werknemers weer aan de
slag worden geholpen met bijvoorbeeld scholing, hulp bij het zoeken naar een baan
en steun krijgen bij het opzetten van een eigen bedrijf. Aanvragen dienen te voldoen aan de volgende voorwaarden:
•
het massa-ontslag betreft minimaal 500 personen;
•
aangetoond moet worden dat de ontslagen gevolg zijn van grote structurele
veranderingen in de wereldhandelspatronen of het gevolg van de crisis;
•
de activiteiten betreffen individuele dienstverlening om ontslagen werknemers aan het werk te helpen;
•
de activiteiten vormen een aanvulling op het structuurbeleid van de Europese Unie e n op de reguliere maatregelen van de lidstaat.
Sinds juni kunnen aanvragen op basis van nieuwe criteria worden ingediend. De
aanvraag voor Heijmans is op 13 oktober door de Europese Commisie goedgekeurd
en zal naar verwachting eind november door de Europese Raad worden behandeld,
waarna ook de Europees Parlement ermee moet instemmen.

2.9

Europees Sociaal Fonds
De Europese Commissie is akkoord gegaan met het voorstel van de staatssecretaris
om met ESF een bijdrage te kunnen leveren aan de bestrijding van jeugdwerkloosheid. De ESF subsidieregeling is daarop per 1 september 2009 aangepast. De herziene regeling maakt het mogelijk voor de 30 coördinerende gemeenten ESF aan te
vragen in de periode oktober tot en met december 2009. Hiertoe is een budget van
25 miljoen voor 2009 opengesteld. Ook sectoren hebben de mogelijkheid gekregen
ESF aan te vragen ter ondersteuning van de activiteiten opgenomen in de sectorarrangementen afgesloten met de VNG. Voor aanvragen van sectoren in de maand
november 2009 is een budget beschikbaar van 15 miljoen euro.

2.10

Publiek-private samenwerking
Publiek private samenwerking is een samenwerkingsverband tussen overheid en
bedrijfsleven die met behoud van eigen identiteit en verantwoordelijkheid, gezamenlijk een arrangement realiseren met als doel werknemers aan het werk te houden dan wel te begeleiden naar ander werk. Er zijn diverse vormen van publiek private samenwerking. Zo zijn er algemene samenwerkingsverbanden met sectoren,
zoals de sectorpunten Techniek, Bouw en Zorg die zijn (en worden) toegevoegd aan
de mobiliteitscentra om zo de sector beter te kunnen bedienen. Ook de sectorale
arrangementen die zijn gemaakt met de bouw in het kader van jeugdwerkloosheid,
behoren hiertoe. Naast de algemene worden er specifieke afspraken gemaakt met
concrete bedrijven. Hieronder vallen onder andere de activiteiten van de mobiliteitscentra (zie hierboven).

2.11

Overheidswerkgevers
In de publieke sector en de zorg staan nog relatief veel vacatures open en zijn er
dus nog veel baankansen. Ook publieke werkgevers kunnen gebruik maken van de
scholingsbonus, bijvoorbeeld als zij mensen willen bijscholen die uit de marktsector
afkomstig zijn. Samenwerking tussen werkgevers in de publieke sector en arbeidsintermediairs kan helpen om meer inzicht te krijgen in elkaars mogelijkheden en
Pagina 27 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

daarmee de arbeidsmobiliteit tussen de marktsector en de publieke sector te bevorderen. Daarom organiseerden de ministeries van BZK en SZW op 14 oktober 2009
een netwerkbijeenkomst “Baankansen in de publieke sector”. Vanuit beide departementen wordt vooral ingezet op bewustwording van de mogelijkheden voor arbeidsmobiliteit tussen marktsector en publieke sector en het transparant maken van
vacatures in de publieke sector via werkenbijdeoverheid.nl en via werk.nl. Het realiseren van één zo volledig en betrouwbaar mogelijke verzamel-plaats van vacatures
in de publieke sector is daarbij van groot belang (www. werkenbijdeoverheid.nl). Op
dit moment wordt circa één derde van alle vacatures in de publieke sector (exclusief
de zorg) daar nu gepubliceerd. Op de site, die maandelijks ca. 180 duizend keer
wordt bezocht, staan sinds kort ook ve rwijzingen (links) naar andere vacaturesites.
Het UWV zal de marketingstrategie en de dienstverlening gericht op publieke werkgevers in de verschillende regio’s versterken. Van de bedrijfsadviseurs in ieder district wordt er een accounthouder overheid aangewezen. Ook worden nieuwe werkzoekenden gewezen op verschillende vacaturesites, waaronder werken-bijdeoverheid.nl en komt er voor werkzoekenden een aparte ove rheidspagina op de site van
het UWV (www.werk.nl).
2.12

Versterken infrastructuur voor regionale samenwerking zorg
Gelet op te verwachten toename komende jaren in de personeelstekorten in de
zorg, heeft de ontwikkeling van de regionale samenwerking op de arbeidsmarkt
specifiek gericht op de zorgsector de aandacht van het Kabinet. Daartoe is in de
arbeidsmarktbrief SZW 4,8 miljoen euro gereserveerd voor 2009- 2011. Op de zorgconferentie die op 11 juni 2009 is gehouden zijn partijen uit de regio’s bijeengekomen en hebben zij aan regiotafels gesproken over mogelijkheden voor samenwerking en over inhoudelijke thema’s. Eind oktober zijn regionale zorgplannen ingediend waarbij ambities in elke regio zijn benoemd voor in- en doorstroom en behoud
van personeel in de zorgsector. Met het beschikbare geld kan de infrastructuur voor
samenwerking worden opgezet, of – in enkele regio’s waar al een start met samenwerking is gemaakt- verder worden uitgebouwd. Het gaat hierbij om same nwerking tussen UWV en gemeenten op de werkpleinen, met de onderwijsinstellingen
en de (samenwerkingsverbanden van) zorgwerkgevers in de regio. Er zal per regio
op elk van de 30 grotere werkpleinen (“plus-vestigingen”) van het UWV en gemeenten een extra fte worden aangesteld voor dit doel. Daarmee zullen verbindings-

officieren met kennis van het zorgnetwerk de samenwerking tussen alle betrokken
partijen in deze 30 regio’s vorm gaan geven. Deze personen worden aangesteld door
de partijen zelf voor de duur van twee jaren.
2.13

Aanpak jeugdwerkloosheid
De afgelopen maanden is door de partners in de regio hard gewerkt aan de totstandkoming van regionale actieplannen jeugdwerkloosheid (30 in totaal). Op 9
september jongstleden zijn door de staatssecretaris van SZW 24 convenanten ondertekend met de betrokken wethouders van de regiogemeenten. In de week van
de Karavaan Jeugdwerkloosheid (26 t/m 30 oktober jongstleden) zijn de overige 6
convenanten ondertekend. Deze convenanten voorzien in een regionale infrastructuur waarin partners die elkaar nodig hebben om de verwachte oploop in de jeugdwerkloosheid te beperken elkaar kunnen vinden en weten waar zij elkaar op kunnen
aanspreken. De plannen weerspiegelen het belang van goede regionale samenwerking. De plannen laten ook zien dat de regio’s creatieve ideeën hebben voor het
bestrijden van jeugdwerkloosheid.
Op 26 oktober jongstleden is de Karavaan Jeugdwerkloosheid van start gegaan, die
een week duurde. Tijdens deze Karavaan heeft de staatssecretaris een tour door het
land gemaakt om een aantal regio’s te bezoeken en kennis te nemen van de stand
Pagina 28 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

van zaken in de regio bij de uitvoering van de regionale actieplannen. De dagen
begonnen met een bestuurlijk ontbijt op een Werkpleinplusvestiging. De wethouders
uit de te bezoeken regio’s waren ook hierbij aanwezig. Voorts stonden werkbezoeken en debatten op het programma.
Leercirkels zijn periodieke bijeenkomsten die beogen een uitwisseling tot stand te
brengen tussen projectleiders van de coördinerende gemeenten. Daarnaast worden
de projectleiders tijdens de leercirkels geïnformeerd over bepaalde thema’s. De VNG
is trekker van de leercirkels, SZW ondersteunt bij de inhoudelijke invulling van de
bijeenkomsten. Deze uitwisseling stimuleert de aanwezigen om ook daadwerkelijk
met bepaalde thema’s aan de slag te gaan. Per leercirkel staat een bepaald thema
centraal. Het agenderen gebeurt zoveel mogelijk door de projectleiders zelf, om zo
goed mogelijk aan hun behoeftes te voldoen. Op maandag 12 oktober vond de eerste leercirkel plaats met als thema ESF. Thema’s van volgende leercirkels zullen
bijvoorbeeld zijn kwetsbare groepen en de werkgeversaanpak.
Het eerste sectorarrangement voor jongeren is gesloten met de bouwsector. De
bouw verplicht zich met het arrangement tot het realiseren van 1000 extra plekken
(800 leerwerkplekken en 200 stageplekken) voor jongeren tussen 18-26 jaar. De
sector zelf investeert € 8 mln voor ondermeer scholings- en begeleidingskosten op
deze extra plekken. Gemeenten compenseren de werkgevers met een loonkostensubsidie (maximale duur van 1 jaar). De VNG is ook met andere sectoren in gesprek
om te komen tot sectorarrangementen. De gesprekken met de uitzendbranche zijn
in een vergevorderd stadium en ook het overleg met de metaalsector is bemoedigend.
Onder de noemer van het School-Ex programma worden alle MBO jongeren die deze
zomer een diploma hebben gehaald benaderd door hun eigen school om hun toekomstperspectieven in beeld te brengen: doorstuderen of een baan zoeken. De uiteindelijke resultaten van School-Ex zijn pas tegen het eind van dit jaar te verwachten. Dan pas heeft de MBO-raad volledig zicht op de inschrijvingen uit het basisregister onderwijs. De verwachting blijft dat de ambitie om 10 duizend MBO gediplomeerden een jaar langer op school te houden, wordt waargemaakt. Op basis van de
definitieve resultaten zal worden beslist of en hoe School-Ex in 2010 zal worden
herhaald.
De communicatiecampagne in het kader van jeugdwerkloosheid is in volle gang. Via
posters, flyers en radiospots worden jongeren, ouders en werkgevers verwezen naar
de speciaal ontwikkelde campagnesite: www.ikkan.nl/jongeren. In de week van 5 en
12 oktober waren de radiospots voor de doelgroep jongeren te horen op verschillende radiozenders. Een advertorial gericht op ouders is op 8 oktober verzonden
naar verschillende huis -aan-huis bladen (plaatsingsdatum is afhankelijk van de verschijningsdatum van de bladen). De campagne richting werkgevers start in november.
2.14

Schuldhulpverlening
Met de extra middelen schuldhulpverlening (130 miljoen euro) worden in de jaren
2009 tot en met 2011 de volgende maatregelen gefinancierd:
•
Maatregel 1: Het zoveel mogelijk voorkomen dat mensen in problematische
schuldsituaties terecht komen door goede voorlichting en actieve verwijzing
op de Werkpleinen.
•
Maatregel 2: Het opvangen van het extra beroep op de schuldhulpverlening.
•
Maatregel 3: Het verbeteren van de effectiviteit van de schuldhulpverlening.
Maatregel 3 valt uiteen in twee onderdelen.
Pagina 29 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

•
•

Onderdeel één: het ondersteunen van de implementatie van de Wet g emeentelijke schuldhulpverlening.
Onderdeel twee: Projecten van landelijke vrijwilligersorganisaties die in samenwerking met gemeenten en/of professionele schuldhulporganisaties die
het ondersteunende ‘werk’ van vrijwilligers bij schuldhulpverlening bevorderen en daarmee de effectiviteit van schuldhulpverlening verbeteren (Motie
Ortega-Martijn c.s., nr. 24515 nr. 166).

De wijze waarop over deze extra middelen verantwoording wordt afgelegd, wordt in
overleg met UWV en gemeenten nader uitgewerkt. Maatregel 1 wordt nader uitgewerkt door het UWV. Ten behoeve van maatregel 2 zijn de middelen voor 2009 inmiddels beschikbaar gesteld aan de gemeenten. Maatregel 3 wordt in 2010 uitgevoerd vanwege de samenhang met de implementatie van het wetsvoorstel gemeentelijke schuldhulpverlening die in 2010 start. Een andere reden is de motie
Ortega-Martijn c.s. die in het najaar van 2009 is aangenomen. Er is voorbereidingstijd nodig om deze motie uit te voeren. Verder wordt het effect van de maatregelen
gemonitord via kwalitatief onderzoek bij een representatief aantal gemeenten.
2.15

Regeling kleine banen
Een kleine baan is een baan van een jongere tot 23 jaar waarmee hij minder verdient dan ± 50% van het WML. Er zijn naar schatting 600 duizend kleine banen. De
Regeling kleine banen is met het Belastingplan 2010 voorgelegd aan de Tweede
Kamer. De nota naar aanleiding van het verslag is op donderdag 22 oktober verzonden aan de Tweede Kamer. De plenaire behandeling is gepland in november.
De regeling houdt het volgende in:
•
In 2010 geldt voor kleine banen een premievrijstelling (een verlaging van de
werkgeverslasten). Dit betreft een tijdelijke crisismaatregel ter bestrijding
van de jeugdwerkloosheid.
•
Vanaf 2011 geldt dat op het loon voor een kleine baan geen loonheffing
hoeft te worden ingehouden. Daarnaast wordt een apart wetsvoorstel voorbereid waarmee de verzekeringsplicht van kleine banen wordt afgeschaft.

2.16

Afspiegeling
Op 1 augustus is de wijziging van het ontslagbesluit in werking getreden betreffende
de verruiming van de mogelijkheid tot afwijking van het afspiegelingsbeginsel. Met
de afwijkingsmogelijkheid wordt het bestaande ‘onmisbaarheidscriterium’ verruimd.
Hiermee wordt invulling gegeven aan de ‘andere maatregelen in het belang van het
behoud van vakmanschap’ zoals aangekondigd in de brief van 25 maart 2009 aan
de voorzitter van de Tweede Kamer betreffende de resultaten van het sociaal overleg d.d. 24 maart 2009 (Kamerstukken II 2008/09 31 700 XV, nr. 56). De maatregel geeft tegelijkertijd uitvoering aan de motie van het lid Van Hijum c.s. (Kame rstukken II 2008/09, 31 700 XV nr. 60) waarin de regering wordt verzocht het mogelijk te maken om bij ontslag rekening te houden met de kennis en competenties
van werknemers door het “onmisbaarheidscriterium” en/of de toepassing daarvan te
verruimen.
Navraag bij UWV Werkbedrijf laat zien, dat door werkgevers veel informatie wordt
ingewonnen over de maatregel en dat er 16 ontslagverzoeken zijn ingediend met
een beroep op het verruimde onmisbaarheidscriterium. In 6 gevallen heeft het UWV
Werkbedrijf een beslissing genomen en is het beroep op het verruimde onmisbaarheidscriterium afgewezen. Op 18 november zijn hierover kamervragen gesteld door
het lid Van Hijum (2009Z21930). De Tweede Kamer ontvangt hierop binnenkort een
antwoord.
Pagina 30 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

2.17

Inspanningen van sociale partners
In het sociaal akkoord van 24 maart jl. hebben sociale partners afgesproken zich in
te zetten voor een bescheiden loonontwikkeling, handhaving van het aantal stageplaatsen en de verbetering van de positie van flexwerkers. Tevens is afgesproken
dat sociale partners zich inspannen voor groepen met een grotere afstand tot de
arbeidsmarkt (langdurig werklozen, Wajongers, oudere werknemers etc.). De caoafspraken die sociale partners sinds het sociaal akkoord hebben gemaakt worden
nauwgezet gevolgd. In december komen de eerste monitorgegevens beschikbaar
over de cao-ontwikkelingen sinds het sociaal akkoord. Bij de eerstvolgende gelegenheid zal ik uw kamer over de voortgang informeren.

2.18

Inspanningen van gemeenten
In 2007 hebben SZW en VNG het Bestuurlijk Akkoord Participatie gesloten. Daarin
zijn ambities geformuleerd over het terugdringen van het aantal bijstandsgerechtigden, het activeren van niet uitkeringsgerechtigden, een extra impuls aan het bestrijden van armoede en het terugdringen van het aantal huishoudens met problematische schulden en het stimuleren van ondernemerschap. In januari heeft de
Tweede Kamer de nulmeting ontvangen. Eind 2009 en eind 2010 vinden evaluatieronden plaats. De Tweede Kamer wordt hierover geïnformeerd. De VNG heeft ook
afspraken gemaakt met de sociale partners. Op 20 mei hebben VNG en sociale partners tijdens een werkontbijt afgesproken dat gemeenten en sociale partners inte nsiever gaan samenwerken en het Participatiebudget, ESF en private (O&O) middelen
beter gaan combineren. Het UWV heeft zich hierbij aangesloten met de afspraak om
ook re -integratiemiddelen in te zetten.

Pagina 31 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

3

Uitkeringen

3.1

Inleiding
In dit hoofdstuk wordt een beeld gegeven van de recente ontwikkelingen bij de verschillende uitkeringstypen. Gepoogd wordt per uitkering een vergelijkbaar beeld te
schetsen, met de getalsmatige ontwikkeling vanaf 2008 tot zo recent mogelijk, een
verdeling naar leeftijd, in- en uitstroomcijfers en uitstroom naar werk (al dan niet na
traject).
De jarenlange daling van alle uitkeringstypen is eind 2008 tot staan gekomen. Het
aantal WW-uitkeringen (inclusief deeltijd-WW) is in de loop van 2009 sterk gestegen
en lag in september ruim tweederde hoger dan in september 2008. Het aantal
WWB-uitkeringen stijgt vooralsnog minder, en lag in september slechts 5 procent
hoger dan in september 2008. Het aantal arbeidsongeschiktheidsuitkeringen blijft
langzaam dalen; de W ajong vormt hierop een uitzondering.
Het gaat hier om uitkeringen, niet om het aantal personen. Eén persoon kan meerdere uitkeringen hebben. Bovendien hebben veel personen naast hun uitkering een
baan; dit geldt voor rond een kwart van de personen met een (gedeeltelijke) arbeidsongeschiktheidsuitkering.

WW-uitkeringen
Tot oktober 2008 daalde het aantal WW-uitkeringen nog (zie figuur 3.2.a). Daarna
is het sterk gestegen. Tot en met januari 2009 lag het niveau van de WW nog onder
dat van een jaar eerder, maar door de stijging van de laatste maanden is het laatste
cijfer terug op het niveau van medio 2006. De toename van de laatste maanden
betreft relatief iets meer jongeren. Het aandeel beneden 35-jarigen is in een jaar
tijd gestegen van 13 naar 22 procent van het totaal. Iets meer dan de helft van de
WW-uitkeringen gaat naar 45-plussers.
Figuur 3.2a

WW-uitkeringen, totaal en naar leeftijd

2007 t/m september 2009

september 2009 naar leeftijd

300

50%

250

40%
30%

200
20%
150

10%

dec

okt

nov

sep

jul

aug

0%
jun

apr

mrt

jan

100

mei

2007
2008
2009
feb

3.2

15-24 jr 25-34 jr 35-44 jr 45-54 jr 55-64 jr

Bron: UWV

De WW kenmerkt zich door een grote in- en uitstroom. Lange tijd overtrof de uitstroom de instroom. Maar in het laatste kwartaal van 2008 was er voor het eerst
sinds het 1 e kwartaal van 2005 meer instroom dan uitstroom – hoewel de uitstroom
ook toeneemt. Het derde kwartaal van 2009 bedroeg de instroom 108 duizend, de
uitstroom 87 duizend (zie figuur 3.2.b). Van de uitstroom vindt de helft weer werk.
Pagina 32 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Het aandeel WW-uitstromers dat werk vindt is het grootst bij de 35 t/m 44 jarigen;
daarna daalt het met de toename in leeftijd.
Figuur 3.2b

In- en uitstroom WW
Uitstroom WW, jan. - sept. 2009

1e kwartaal 2008 - 3e kwartaal 2009

waarvan

120
instroom

100

x 1000

uitstroom

met werkhervatting

80

15 t/m 24 jaar

29

40%

60

25 t/m 34 jaar

63

52%

35 t/m 44 jaar

60

56%

45 t/m 54 jaar

49

51%

55 t/m 64 jaar

31

30%

Totaal

232

48%

40
20
0
1e kw. 2e kw. 3e kw. 4e kw. 1e kw. 2e kw. 3e kw.
2008

2009

Bron: CBS

WWB-uitkeringen
Ook het aantal WWB-uitkeringen is na een jarenlange daling sinds begin 2009 weer
gaan stijgen. In januari 2009 ontvingen 259 duizend huishoudens (thuiswonenden,
jonger dan 65 jaar) een WWB-uitkering. In september 2009 is dat gestegen tot 275
duizend, waarmee de omvang terug is op het niveau van december 2007. Aan de
verdeling naar leeftijd heeft dat nauwelijks iets gewijzigd. Het aandeel van de uitkeringen dat naar jongeren gaat blijft heel gering: 6 procent. Ruim de helft van de
WWB-uitkeringen gaat naar 45-plussers (figuur 3.3a).
Figuur 3.3a

WWB-uitkeringen, totaal en naar leeftijd

2007 t/m september 2009

september 2009 naar leeftijd

310

50%
2007

300

40%

2008

290

2009

30%

280

dec

okt

nov

sep

jul

aug

0%

jun

250
apr

10%
mei

260
feb

20%

mrt

270

jan

3.3

15-24 jr 25-34 jr 35-44 jr 45-54 jr 55-64 jr

Bron: CBS

Een WWB-uitkering wordt vaak langdurig toegekend. Van de 275 duizend WWBuitkeringen die eind september 2009 werden uitgekeerd, had – ondanks de recente
instroom – ruim drie kwart een duur van langer dan een jaar. Figuur 3.3b laat zien
dat vooral bij oudere n het aandeel langdurig WWB-gerechtigden (> 1 jaar) hoog is.
In aantallen uitgedrukt is het aantal langdurige bijstandsuitkeringen sinds januari
2009 gelijk gebleven op 211 duizend, terwijl het aantal uitkeringen dat korter dan
een jaar loopt is gestegen van 48 naar 63 duizend.

Pagina 33 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Figuur 3.3b

WWB-uitkeringen naar uitkeringsduur, september 2009

Aandeel WWB-uitkeringen > 1 jaar
15-24 jr
25-34 jr
35-44 jr
45-54 jr
55-64 jr
0%

20%

40%

60%

80%

100%

Bron: CBS

Naar huishoudtype verdeeld, blijkt dat de meeste WWB-uitkeringen (166 duizend of
60 procent) naar alleenstaanden gaan; 26 procent gaat naar alleenstaande ouders,
waarvan bijna uitsluitend vrouwen; de resterende 14 procent gaat naar samenwonenden (figuur 2.3c).
Figuur 3.3c

WWB-uitkeringen (x 1000), naar huishoudtype, september
2009

Alleenstaanden
Alleenstaande
ouder
mannen
vrouwen

(Echt)paar
0

50

100

150

Bron: CBS

In figuur 2.3d staat de in- en uitstroom uit de WWB sinds begin 2008. Tot en met
het vierde kwartaal 2008 was de uitstroom groter dan de instroom. Pas het eerste
kwartaal van 2009 is het aantal bijstandsuitkeringen gaan stijgen en overtrof de
instroom de uitstroom.
Figuur 3.3d

In- en uitstroom WWB 2008 - 1 e kwartaal 2009 (x 1000)

x 1000

30
20
10
0
1e kw.

2e kw.

3e kw.

2008
instroom < 65 jr

4e kw.

1e kw.

2009
uitstroom < 65 jr

Bron: CBS, bewerking SZW

Pagina 34 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

In 2008 was voor WWB-uitkeringsgerechtigden (< 65 jaar) de volledige uitstroom
uit de uitkering naar werk 37% (als percentage van de totale uitstroom). In 2007
bedroeg dat nog 45%.
3.3.1

Regionaal
In totaal liet het WWB-volume in 2009 een stijging zien: van december 2008 tot
augustus 2009 met 6 procent. Dat geldt echter niet voor alle gemeenten. In deze
periode daalde het aantal WWB-uitkeringen in 22 van de 441 gemeenten, en in 138
gemeenten was de stijging meer dan 12 procent. In de meeste grote gemeenten lag
de toename van het aantal WWB-uitkeringen ruim onder het gemiddelde.
Bij de beoordeling van de resultaten van de gemeentelijke re-integratie -ondersteuning moet worden bedacht dat dit de resultaten zijn van alle re-integratietrajecten,
ongeacht of deze al gericht zijn op uitstroom naar regulier werk. Een deel van de
gemeentelijke cliënten heeft immers een dermate grote afstand tot de arbeidsmarkt
dat zij in eerste instantie bezig zijn met het verkleinen van die afstand door sociale
activering en dergelijke. Pas daarna komt hun re -integratietraject in de fase dat
uitstroom naar werk in beeld komt.
In de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (pp. 107)
is beschreven dat de Statistiek Re-integratie Gemeenten is aangepast om dit onderscheid te structureel te kunnen gaan maken voor alle gemeenten. Ten behoeve van
de Divosa-monitor 2009 heeft de Divosa de managers van sociale diensten gevraagd een inschatting te maken van de onderverdeling van re -integratie activiteiten. Volgens de respons (zie tabel 3.3.1) is de helft van hun bijstandscliënten binnen het traject bezig om de stap naar regulier werk te maken via een begele idingstraject naar werk (33%), met loonkostensubsidie aan het werk (13%), of bezig met
beroepskwalificerende scholing (4%). Daarnaast zijn er nog veel ondersteunende
activiteiten (20%), die soms ook na het vinden van werk worden ingezet. Het aandeel van sociale activering (15%) is iets groter dan het aandeel oude gesubsidieerde
arbeidsregelingen (ID/WIW, 12%).
Tabel 3.3.1

Aandeel re-integratieactiviteiten van het totaal in 2008
ingezette gemeentelijke re-integratietrajectena
Aandeel
Oude regelingen gesubsidieerde arbeid
12%
Loonkostensubsidies
13%
Beroepskwalificerende scholing
4%
Begeleidingstrajecten gericht op werk
33%
Ondersteunende instrumenten zoals kinderopvang, reiskosten,
schuldhulpverlening
20%
Sociale activering
15%
Overig
3%
Totaal
100%
Bron: Divosa (2009).
a
De respondenten op deze vraag vertegenwoordigen 63% van de totale bijstandspopulatie in
Nederland

3.4

Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen

3.4.1

Algemeen
Er is nog steeds sprake van een daling van het aantal arbeidsongeschiktheidsuitke ringen, maar die daling vlakt af. In 2007 bedroeg de daling 17 duizend, terwijl het

Pagina 35 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

aantal in 2008 nog maar met 9 duizend daalde. Het aantal uitkeringen stijgt sterk
met de leeftijd, 70 procent gaat naar 45-plussers (figuur 3.4a).
Figuur 3.4a

Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, totaal en naar leeftijd

september 2009 naar leeftijd

2007 t/m september 2009
870
2007
2008
2009

860

50%
40%

850

30%

840

20%

830

10%
0%

820
jan feb mrt apr mei jun

jul

aug sep okt nov dec

15-24 jr 25-34 jr 35-44 jr 45-54 jr 55-64 jr

Bron: UWV en CBS

Tabel 3.4a toont de ontwikkeling van de verschillende uitkeringstypen vanaf juni
2008 en de toe - en afname gedurende het laatste kwartaal van 2008 en de eerste
drie kwartalen van 2009. Bij de sinds 2006 bestaande WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten) en IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten) gaat het nog steeds om relatief kleine aantallen. In juni 2009 werden in
dit kader 54 respectievelijk 17 duizend uitkeringen verstrekt. De groei in de WGA en
IVA is veel kleiner dan de daling van het aantal WAO- en WAZ-uitkeringen. Het aantal personen met een Wajong-uitkering stijgt wel. Vanaf eind 2008 tot juni 2009 is
het aantal Wajong-uitkeringen gestegen van 179 naar 185 duizend.
Tabel 3.4a

juni
WAO
577
WAZ
41
Wajong
173
WIA, waarvan:
WGA
38
IVA
11
Totaal
840

Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen naar uitkeringstype en
stroomcijfers (x 1000)
2008
2009
2009
e
1 kw.
2 e kw.
3 e kw.
sept. dec. maart juni
sept.
in
uit
in
uit
in
uit
568
558
548
539
530
1,6 11,2
1,6 11,4
2,1 11,6
40
39
38
36
35
0
1,1
0
1,2
0
1,1
176
179
182
185
189
3,8
1,1
4,1
1,1
4,4
0,9
42
13
837

46
14
835

50
16
833

54
17
831

58
18
830

5,1
1,4
11,9

0,8
0,3
14,5

5,9
1,5
13,1

0,9
0,3
14,9

4,6
1,0
12,1

Bron: UWV

Elke maand komen er per saldo ruim 1000 Wajong-uitkeringen bij. De meerderheid
van de Wajongers heeft de uitkering wegens psychische aandoeningen of gedragsstoornissen. Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen zijn vaak zeer langdurige uitkeringen: 81 procent duurt langer dan 6 jaar, 34 procent langer dan 16 jaar. Een aanzienlijk deel van de uitstroom uit de diverse arbeidsongeschiktheidsuitkeringen vindt
dan ook plaats door pensionering (tabel 3.4b).

Pagina 36 van 55

0,9
0,3
14,8

| Monitor Arbeidsmarkt |

Tabel 3.4b

Uitstroom uit de arbeidsongeschiktheidsregelingen naar reden, jan.-aug. 2009
WAO
WAZ Wajong
WGA
IVA
Totaal
Herstel/herbeoordeling
19%
20%
9%
71%
2%
21%
Pensionering
57%
63%
26%
9%
26%
52%
Overlijden
11%
10%
35%
11%
71%
14%
Overige redenen
13%
8%
30%
10%
2%
13%
Totaal
100%
100%
100%
100%
100%
100%
Aantal
29.948
3.228
2.666
2.513
1.079 39.434
Bron: UWV

Pagina 37 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

4

Aan het werk

4.1

Inleiding
De opbouw van dit hoofdstuk sluit aan bij het SZW begrotingsartikel 47 (Aan het
Werk: Bemiddeling en Re -integratie). In dit begrotingsartikel wordt een splitsing
gemaakt in:
•
werkzoekenden die geen of alleen basisbemiddeling nodig hebben om aan
het werk te komen;
•
mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die met re -integratieondersteuning3 naar werk worden geleid;
•
mensen die nog niet naar werk kunnen uitstromen, maar eers t een trede
hoger op de re -integratieladder moeten zetten.
Deze lijn wordt in de eerste vier paragrafen van hoofdstuk 3 aangehouden. Eerst
wordt begonnen een paragraaf over uitstroom naar werk zonder re-integratieondersteuning, vervo lgens een paragraaf over uitstroom naar werk na re-integratieondersteuning. Een paragraaf over cijfers inzake stappen op de re-integratieladder die
(nog) niet direct naar werk leiden is op dit moment nog niet mogelijk. Wel is de
Statistiek Re-integratie Gemeenten (SRG) uitgebreid met het kenmerk ‘Positie op de
re-integratieladder’, maar de eerste jaarresultaten hiervan zullen pas in de tweede
helft van 2010 beschikbaar komen. De volgende twee paragrafen behandelen de
trajecten in respectievelijk het gemeentelijke, en het UWV-domein. De vijfde paragraaf van dit hoofdstuk gaat in op de laatste stand van zaken op Wsw-gebied, op
basis van het Jaarrapport 2008 dat in bijlage 2 is opgenomen (Research voor Beleid,
2009). De laatste paragraaf doet verslag van de pilot-Monitor Arbeidsbeperkten en
Werk 2007-2008 (UWV, 2009a). Het onderzoeksrapport over deze pilot is opgenomen in bijlage 3.

4.2

Uitstroom naar werk zonder re-integratieondersteuning
Een groot deel van de uitkeringsgerechtigden en werklozen kan op eigen kracht
weer aan de s lag komen en heeft geen re-integratieondersteuning nodig. Voor hen
is de basisdienstverlening van het UWV Werkbedrijf beschikbaar om regulier werk te
vinden. In welke mate me nsen daarin geslaagd zijn wordt in het CBS-rapport Aan
het werk met of zonder re-integratieondersteuning (CBS, 2009a) beschreven. Uitgangspunt daarbij zijn de in een bepaald jaar gestarte banen door de ketenpopulatie4 . Daarbij wordt nagegaan in hoeverre aan het starten van de baan al dan niet
re-integratieondersteuning is voorafgegaan. Van re -integratieondersteuning is niet
alleen sprake wanneer iemand een re -intergatietraject heeft gehad, maar ook wanneer iemand structureel door een re-integratiecoach van het UWV is begeleid. Ondersteuning door het UWV-WERKbedrijf die als basisdienstverlening voor elke ingeschreven werkzoekende beschikbaar is, is geen re -integratieondersteuning.
Tabel 4.2a geeft inzicht in de arbeidsinpassing van de ketenpopulatie naar werk
zonder inzet van re -integratieondersteuning in 2007 en 2008. Wat betre ft absolute
aantallen maakten in 2008 minder uitkeringsgerechtigden en Nuggers op eigen
kracht of met basisdienstverlening door UWV-WERKbedrijf de overgang van niet
3

Er is sprake van re-integratieondersteuning wanneer de interventie(s) in de 12 maanden
voorafgaand aan de start van de baan zijn gedaan. De start van de baan hoeft dus niet naadloos aan te sluiten op het einde van de ondersteuning.
4

De ketenpopulatie bestaat uit uitkeringsgerechtigden WAO, WIA, Waz, WaJong, WW, WWB,
IOAW, IOAZ en de niet uitkeringsgerechtigde bij UWV-WERKbedrijf ingeschreven niet werkende werkzoekenden (Nug).
Pagina 38 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

werkend naar een baan dan in 2007. De omvang van de bestanden bij het UWVWERkbedrijf was in 2008 echter ook kleiner dan in 2007 (zie hoofdstuk 1). Opvallend is verder dat in iets minder dan de helft van de gevallen de uitkering of inschrijving niet volledig wordt beëindigd. Bij de arbeidsongeschiktheidsregelingen is
dat verklaarbaar door de aard van uitkering. Maar ook bij de WW wordt bij 1 op de
3 cliënten die een baan hebben gevonden nog een aanvullende uitkering verstrekt.
Bijstandsgerechtigden slagen er slechts in geringe mate in op eigen kracht werk te
vinden en indien dat lukt is dat meestal niet voldoende om de uitkering volledig te
vervangen.
In 2007 en 2008 door ketenpopulatiea gestarte banen
zonder re-integratieondersteuning naar voorgaande uitkeringspositie, 15-64 jaar
Totaal aantal gestarte banen Waarvan volledig uit uitkering
2007
2008
2007
2008
X 1000
%
AO-uitkering
67
56
4%
4%
WW-uitkering
94
79
66%
65%
Bijstand
26
22
29%
32%
Nug
70
56
100%
100%
Totaal
256
214
55%
55%
Tabel 4.2a

Bron: CBS (2009a)
a
De ketenpopulatie bestaat uit uitkeringsgerechtigden WAO, WIA, Waz, WaJong, WW, WWB,
IOAW, IOAZ en de niet uitkeringsgerechtigde bij UWV-WERKbedrijf ingeschreven niet werkende werkzoekenden (Nug).

4.3

Uitstroom naar werk na re-integratieondersteuning

4.3.1

Gestart in een baan
Een deel van de werkzoekenden heeft wel re-integratieondersteuning nodig. Het
reeds aangehaalde Cbs-rapport Aan het werk met of zonder re-integratieondersteuning (CBS, 2009a) telt ook hoeveel mensen uit de ketenpopulatie in 2008 met
een baan gestart zijn nadat zij re-integratieondersteuning hadden gekregen (zie
tabel 4.3a). Daarbij moet worden aangetekend dat dit cijfer niet alleen de directe
plaatsingsresultaten na re-integratie meet, maar ook de indirecte effecten van re integratieondersteuning meeneemt, zoals betere kansen door de verkleining van de
afstand tot de a rbeidsmarkt.
Ook in tabel 3.3a valt op dat de aantallen in 2008 kleiner zijn dan in 2007. Verder
valt in vergelijking met degenen die op eigen kracht werk vonden (zie tabel 4.2a),
op dat na re -integratieondersteuning werklozen met een bijstandsuitkering en arbeidsongeschiktheiduitkering vaker volledig de uitkering konden beëindigen. Tenslotte is opvallend dat het aantal bijstandsgerechtigden dat na re -integratieondersteuning een baan vindt zoveel groter is dan het aantal bijstandsgerechtigden dat
op eigen kracht werk vindt.

Pagina 39 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Tabel 4.3a
In 2007 en 2008 door ketenpopulatiea gestarte banen met reintegratieondersteuning naar voorgaande uitkeringspositie, 15-64 jaar
Totaal aantal gestarte banen
Waarvan volledig uit uitkering
2007
2008
2007
2008
X 1000
%
AO-uitkering
31
26
26%
24%
WW-uitkering
82
65
56%
51%
Bijstand
84
68
47%
48%
Nug
17
14
83%
84%
Totaal
213
173
50%
48%
Bron: CBS (2009a).
a
De ketenpopulatie bestaat uit uitkeringsgerechtigden WAO, WIA, Waz, WaJong, WW, WWB,
IOAW, IOAZ en de niet uitkeringsgerechtigde bij UWVWERKbedrijf ingeschreven niet werkende
werkzoekenden (Nug).

4.3.2

Uitstroom naar werk binnen 24 maanden na start re-integratieondersteuning
Het CBS heeft in het rapport Eenmeting uitstroomdoelstelling re-integratieondersteuning (CBS, 2009b) de meting van de begrotingsindicator uitstroom naar werk
binnen 24 maanden na start re-integratieondersteuning geactualiseerd. Uit dit onderzoek blijkt het percentage uitstroom naar werk na afloop van re -integratieondersteuning een stijgende lijn te vertonen (zie tabel 4.3b). Het perce ntage bedroeg
56% voor het cohort 2005, dat twee jaar na de start van de ondersteuning is gevolgd. Voor het cohorten 2006 is dat percentage opgelopen naar 61%. Voor het
cohort 2005 is vastgesteld dat ook dit percentage voor ongeveer de helft bestaat uit
volledige uitstroom uit de uitkering. Voor het cohort 2006 komt deze informatie in
december 2009 beschikbaar.
De gemelde percentages zijn algehele percentages. Het gemiddelde percentage van
61% voor het cohort 2006 is opgebouwd uit een hoger percentage voor de WW en
Nug, en lagere percentages voor de bijstand en de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Ook bij deze indicator is een verbetering zichtbaar voor de bijstandspopulatie.
De resultaten in tabel 4.3b zijn om twee redenen niet direct vergelijkbaar met de
resultaten van tabel 4.3a. Ten eerste is in tabel 4.3b een gestarte baan als succes
geteld voor het cohort 2006 wanneer de baan van start ging in 2006, 2007 òf 2008,
terwijl in tabel 4.3a alleen banen in een gegeven jaar (2007 of 2008) meetellen. Ten
tweede is in tabel 4.3b de baan alleen geteld wanneer deze startte binnen 24 maanden, terwijl in tabel 4.3a de duur van het traject niet relevant is.
Tabel 4.3b

Baanpercentage binnen 24 maanden na start van re-integratieondersteuning in 2006 van personen met uitkeringa
(AO, WWB, bijstand) of Nug van 15–64 jaar
Re-integratie gestart in
Totaal
AO
WW
Bijstand
NUG
2005
56%
51%
71%
47%
70%
2006
61%
51%
68%
51%
72%
Bron: CBS (2009b).
a
Uitkeringspositie is vastgesteld in de maand van het starten van re-integratieondersteuning

Pagina 40 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

4.4

Re-integratie trajecten algemeen
In deze paragraaf wordt algemene informatie over re -integratietrajecten gegeven.
Hiervoor worden de deelrapportages van gemeenten (via de SRG) en UWV zelf gebruikt, zonder correctie door Cbs) voor samenloop van interventies en doorstroom
van de ene uitkeringssituatie naar de andere uitkeringsituatie. Deze rapportages
gaan elk uit van eigen definities die afwijken van de bronnen die gebruikt zijn in de
voorgaande paragrafen.
Zo zijn re-integratietrajecten bij het UWV een smaller begrip dan re-integratieondersteuning, omdat de interventies van re -integratiecoaches niet zijn meegenomen.
Ook wordt de uitstroom naar werk niet vastgesteld door koppeling met andere gegevens, maar door de uitvoerder.

4.4.1

Aantallen re-integratietrajecten
Op enig moment in het jaar 2008 volgen tussen de 300 en 325 duizend mensen een
re-integratietraject. Er zijn 180 duizend nieuwe re-integratietrajecten gestart en 167
duizend beëindigd.
In tabel 4.4a zijn de meest actuele gegevens gepresenteerd. Van 2007 naar 2008
valt een licht stijgende trend te constateren. Deze wordt veroorzaakt door de gemeentelijke re-integratietrajecten voor bijstandsgerechtigden. Bij re-integratietrajecten van het UWV was sprake van een stabilisering in 2008. In de eerste acht
maanden van 2009 is voor het UWV-domein echter sprake van een stijgende lijn,
zowel voor de arbeidsongeschikten als de WW-populatie .

Tabel 4.4a

Aantal re-integratietrajecten 2007, 2008 en 2009 (x 1000)
Totaal AO WW
Bijstanda
Anw/Nuga
Gestarte trajecten in 2007
171
39
41
88
3
Beëindigde trajecten in 2007
167
45
32
85
5
Lopende trajecten ultimo 2007
314
54
49
201
10
Gestarte trajecten in 2008
Beëindigde trajecten in 2008
Lopende trajecten ultimo 2008

180
167
320

39
37
56

41
53
36

96
74
218

4
3
10

Gestarte trajecten in acht maanden 2009
Beëindigde trajecten in acht maanden 2009
Lopende trajecten ultimo september 2009

nb
nb
nb

29
22
63

43
30
49

nb
nb
nb

nb
nb
nb

Bron: CBS, Statistiek Re-integratie Gemeenten 2007 en 2008, UWV (2009b, 2009c, 2008).
a
Let op: de indeling in bijstand of Nug/Anw wordt in deze tabel gemaakt bij de start van het traject. Bijstand is de optelling van WWB/IOAZ/IOAW/WWIK/Bbz inclusief gesubsidieerde arbeid/loonkostensubsidie.

4.4.2

Duur van trajecten die tot plaatsing hebben geleid
In figuur 4.4a is de meest actuele informatie verwerkt over de duur van de re-inte gratietrajecten die tot uitstroom naar werk hebben geleid. Voor het UWV-domein
zijn hiervoor de plaatsingsresultaten gebruikt uit de kwantitatieve informatie bij het
Achtmaandenverslag 2009 (UWV, 2009b). Een plaatsing is een smaller begrip dan
de in paragraaf 4.2 en 4.3 aan gerefereerde uitstroom naar werk, omdat plaatsing
alleen die uitstroom naar werk betreft die direct aansluit op de re -integratie, en die
door het UWV c.q. het ingeschakelde re-integratiebedrijf wordt gerealiseerd. Voor
de gemeentelijke trajecten is de informatie afkomstig uit de Statistiek Re-integratie
Gemeenten 2008 en is daardoor minder actueel dan de UWV-informatie. Ook hier
Pagina 41 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

geldt dat het alleen de direct op re-integratietrajecten aansluitende uitstroom naar
werk betreft. Deze gemeentelijke informatie is een goede indicator voor de
doorlooptijd van re-integratietrajecten.
Figuur 4.4a bevestigt het beeld dat succesvolle trajecten van gemeenten over het
algemeen lang duren: bij bijna 40% van de trajecten duurt het langer dan 2 jaar.
Eveneens niet verrassend is de constatering dat succesvolle trajecten voor arbeidsongeschikten lang duren: bij meer dan de helft duren deze langer dan 1 jaar. Minder
bekend is dat ook bij de WW-plaatsingen circa 40% er langer dan 1 jaar over doet.
Figuur 4.4a

100%
90%

Gerealiseerde duur bij plaatsing c.q. uitstroom naar werk na
re-integratietraject
>= 2 jaar

80%
70%

1-2 jaar

>= 2 jaar
1-2 jaar

>= 2 jaar

60%
50%

1-2 jaar

40%
30%
20%

<1 jaar

<1 jaar
<1 jaar

10%
0%
AG
Bron:

4.4.3

WW

gemeente

CBS, Statistiek Re-integratie Gemeenten 2007 en 2008, en UWV (2009b), bewerking
SZW.

Profiel trajectontvangers
Wat is het profiel van degenen die op re-integratietraject zitten en hoe verhoudt
zich dat tot het profiel van degenen die een uitkering ontvangen? In de tabellen
4.4b en 4.4c is dit voor WWB- en WW-uitkeringsgerechtigden beschreven.5 Uit tabel
4.4b komt naar voren dat qua herkomst niet-westers allochtone WWB’ers relatief
het meest frequent een re-integratietraject krijgen: 58% van hen volgt een re-inte gratietraject (zie laatste kolom). Het gaat hier met name om trajecten op het gebied
van taal, inburgering en scholing (Regioplan, 2008). Qua duur van de uitkering worden WWB’ers die tussen de twee en vijf jaar in de uitkering zitten het beste bediend
met trajecten (meer dan 58%). Als duur een maatstaf is voor afstand tot de arbeidsmarkt, betekent dit dat juist mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt aan een re -integratietraject deelnemen. Als men de indeling naar leeftijd
bekijkt blijken personen tussen de 25 en 45 jaar (60%) het meest op traject te zitten. Het lagere percentage bij personen boven de 55 jaar kan verband houden met
het feit dat in deze tabel geen rekening is gehouden met het feit dat personen een
ontheffing kunnen hebben, en dat ouderen vaker een ontheffing hebben dan jongeren.

5

Voor trajecten op het AO-terrein heeft het geen zin om het profiel van AO’ers op traject af te
zetten tegen het profiel van AO-uitkeringsgerechtigden, omdat een groot deel van de trajecten
op dit domein gaat naar personen zonder uitkering. Voor Nug/Anw is de omvang en samenstelling van het bestand niet bekend.
Pagina 42 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Tabel 4.4b

WWB’ers met re-integratietraject ultimo 2008 versus profiel bestand
WWB ultimo 2008a, naar etniciteit, duur uitkering, en leeftijd
Lopende reSamenstelling bestand
% op
integratietrajecten
traject
Aantal
%
Aantal
%

Etniciteit
Autochtonen
Niet-westerse alloch tonen
Westerse allochtonen
Duur uitkering
< 1 jaar
1-2 jaar
2-3 jaar
3-4 jaar
4-5 jaar
> = 5 jaar
Leeftijd
Jonger dan 21 jaar
21 tot 25 jaar
25 tot 35 jaar
35 tot 45 jaar
45 tot 55 jaar
55 tot 65 jaar
Totaal

56.420
60.130
15.250

43%
46%
12%

125.255
103.275
30.250

48%
40%
12%

45%
58%
50%

23.840
19.100
13.400
11.210
8.970
55.290

18%
14%
10%
9%
7%
42%

47.985
32.210
22.525
18.830
15.455
121.775

19%
12%
9%
7%
6%
47%

50%
59%
59%
60%
58%
45%

1.280
6.030
26.500
40.730
37.330
19.930
131.800

1%
5%
20%
31%
28%
15%
100%

2.950
10.550
43.035
67.435
70.370
64.440
258.780

1%
4%
17%
26%
27%
25%
100%

43%
57%
61%
60%
53%
31%
51%

Bron: CBS, bewerking SZW
a
In tegenstelling tot tabel 4.4a is de uitkeringsituatie bepaald op ultimo 2008, dus niet aan de start van
het re-integratietraject. Hierdoor worden de mensen op gesubsidieerde arbeid, de mensen die nazorg
tijdens het werk en de mensen die tijdens het re-integratietraject hun uitkeringsrecht verliezen in deze
tabel niet tot de WWB gerekend. Ook zijn IOAW, IOAZ en Bbz niet meegenomen.

Pagina 43 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Box 3: ‘Erop af: Doen en delen!’
In het kader van het Innovatieprogramma Werk en Bijstand (IPW) heeft het
ministerie van SZW IPW-subsidie toegekend aan de VNG voor het project ‘Erop
af: Doen en delen!’. De VNG is in dit project in december 2008 gezamenlijk me t
Divosa aan de slag gegaan om gemeenten en andere relevante organisaties
gericht en, desgevraagd, actief te ondersteunen, te stimuleren en te faciliteren
bij de uitvoering en realisatie van de doelstellingen uit het Bestuurlijk Akkoord,
deelakkoord participatie VNG-SZW. Het project ‘Erop af: Doen en delen!’ loopt
tot 2011.
Voorbeeld project: Vergroot uw professionaliteit met het Gilde
Via het Gildeproject kunnen gemeenten hun professioneel en effectief handelen
in de sociale zekerheid vergroten. Een groep klantmanagers gaat samen een
project of werkwijze beschrijven. De centrale vraag daarbij is: Wat werkt?
Klantmanagers worden in vier workshops door onafhankelijke begeleiders uitgedaagd een project vast te leggen en er gestructureerd over na te denken. Ze
doorlopen drie stadia via speciaal ingerichte, kennisgerichte intervisiebijeenkomsten. Deze werkwijze leidt tot groot enthousiasme bij de professionals die
aan de lokale workshops meedoen. Het is de uitdaging om samen vast te stellen
en te onderbouwen wat nu echt effectief is. Bovendien leiden de workshops tot
een kennisproduct waar je echt mee aan de slag kunt.
Stap 1: In de eerste workshop delen klantmanagers hun kennis. Deze kennis
wordt systematisch beschreven met behulp van een vooraf ontwikkeld format.
Het resultaat is een beschrijving met probleemanalyse, benaderwijze en aanpak
voor een welomschreven klantgroep.
Stap 2 : Een inhoudelijk deskundige voorziet de beschreven aanpak van een
theoretische onderbouwing. De effectiviteit van de aanpak wordt beoordeeld op
basis van ondersteunend bewijs, aangedragen uit andere, al onderzochte inte rventies. Daarna gaat men bekijken hoe onderzocht kan worden of het aannemelijk is dat de interventie in de praktijk werkt.
Stap 3: Een onafhankelijk onderzoeker bekijkt in welke mate de als werkende
bestanddelen veronderstelde onderdelen van de interventie een bijdrage leveren
aan het resultaat. Hij vergelijkt daarvoor interventies gericht op eenzelfde doelgroep op verschillende locaties (bovenlokaal). Dit leidt tot verschillende scenario’s voor klanttyperingen, probleemanalyse, benaderwijze en methodisch handelen.
Voorbeeld Gildeproject: ExIT
Feijenoord ExIT Feijenoord is een Rotterdams project van het Gilde. ExIT is een
intern re-integratieproject voor klanten met meervoudige problematiek en enig
uitzicht op uitstroom naar betaald werk. Het project draait zo goed dat de gemeente Rotterdam besloot het project op alle vijf de werkpleinen in Rotterdam
te introduceren. Het Gilde heeft de werkwijze vastgelegd voor de overdracht
naar ExIT-teams op andere werkpleinen.

Pagina 44 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Bij de WW’ers (tabel 4.4c) krijgen de personen tussen 45 en 54 jaar het meest frequent een traject (27%). Het aandeel trajecten voor mannen en vrouwen ontloopt
elkaar nauwelijks. Overigens zit van de WW’ers in totaal 21% op traject, bij de
WWB’ers is dat meer dan het dubbele (51%). Dit komt enerzijds door het grote
verschil in afstand tot de arbeidsmarkt tussen beide groepen en anderzijds door het
verschil in de duur van een re-integratietraject.
Tabel 4.4c

WW’ers op re-integratietraject versus samenstelling bestand
WW eind september 2009, naar leeftijd en geslacht
Lopende trajecten Samenstelling bestand % Op traject
Aantal
%
Aantal
%

Leeftijd
t/m 24 jaar
25 t/m 34 jaar
35 t/m 44 jaar
45 t/m 54 jaar
55 jaar en ouder
Geslacht
Man
Vrouw
Totaal

884
7.008
14.991
17.186
9.032

2%
14%
31%
35%
18%

10.566
42.663
62.270
62.867
58.700

4%
18%
26%
27%
25%

8%
16%
24%
27%
15%

28.789
20.312
49.101

59%
41%
100%

134.713
102.348
237.066

57%
43%
100%

21%
20%
21%

Bron: UWV (2009b), bewerking SZW

4.4.4

Loonkostensubsidies, brugbanen en participatieplaatsen
Hierna wordt ingegaan op enkele specifieke re -integratieinstrumenten: loonkoste nsubsidies, brugbanen en participatieplaatsen. Loonkostensubsidies die tot voorheen
alleen op het gemeentedomein konden worden toegepast, zijn per 1-1-2009 als
gevolg van de inwerkingtreding van de Wet Stimulering Arbeidsparticipatie (STAP)
ook in het UWV-domein mogelijk. Doel van de loonkostensubsidies is om de kansen
op regulier werk voor langdurig werklozen en gedeeltelijk arbeidsgeschikten te bevorderen. De Wet STAP is later in werking getreden dan voorzien bij de begroting
voor 2008. Wel is het Tijdelijk besluit brugbanen in 2008 van start gegaan, dat
loonkostensubsidies voor herbeoordeelde arbeidsongeschikten mogelijk maakt. Dit
besluit is in 2009 opgegaan in de Wet STAP. Voorts voorziet de wet STAP in participatieplaatsen. Participatieplaatsen zijn tijdelijke, additionele werkzaamheden die
met behoud van uitkering gedurende maximaal twee jaar kunnen worden verricht
door uitkeringsgerechtigden die vooralsnog niet bemiddelbaar zijn op de arbeidsmarkt.
Tabel 4.4e gaat in op de loonkostensubsidies in het gemeentelijk domein. Dit zijn de
loonkostensubsidies die na 1 januari 2004 zijn gestart. De afbouw van de oude gesubsidieerde banen wordt aan het eind van deze paragraaf beschreven. In 2008
werden 11.440 nieuwe loonkostensubsidies gestart, dit is slechts 240 meer dan in
2007. Het aantal beëindigde loonkostensubsidies in 2008 is 9.580. Er worden dus
nog steeds meer loonkostensubsidies gestart dan beëindigd, waardoor het aantal
loonkostensubsidies dat ultimo 2008 werd verstrekt is opgelopen tot 16.340.

Pagina 45 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Tabel 4.4

Aantallen loonkostensubsidies in 2007 en 2008
Gestart in 2007 Beëindigd
Gestart
Beëindigd
in 2007
in 2008
in 2008
Bijstand
10.540
6.870
10.730
8.960
Nug/Anw
660
840
700
620
Totaal
11.200
7.710
11.440
9.580

Lopend a
eind 2008
15.420
920
16.340

Bron: CBS, Statistiek Re-integratie Gemeenten (SRG)
a
Exclusief de gesubsidieerde banen die voor 1-1-2004 zijn gestart.

Gezien de duurverdeling van de in 2008 beëindigde loonkostensubsidies (zie figuur
4.4.b) mag worden verwacht dat dit aantal nog iets verder zal oplopen in 2009. Het
resultaat van de loonkostensubsidies mag als goed worden gekwalificeerd. Slechts
21% van de loonkoste nsubsidies wordt door de gemeente of de cliënt beëindigd
omdat de loonkostensubsidie zelf niet succesvol was. Van de resterende loonkoste nsubsidies is 44% beëindigd wegens uitstroom naar werk en 35% wegens administratieve redenen als verhuizing, overlijden etc.
Figuur 4.4b

Gerealiseerde duur van in 2008 beëindigde gemeentelijke
loonkostensubsidies

niet gesubsidieerd werk
door cliënt beëindigd
door gemeenten beëindigd
overig (overleden, verhuisd etc)

Bron: CBS, Statistiek Re-integratie Gemeenten (SRG)

Pagina 46 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Figuur 4.4c

Reden beëindiging van in 2008 beëindigde gemeentelijke
loonkostensubsidies

=< 6 maanden

6-12 maanden

12-24 maanden

24-36 maanden

36-48 maanden

>=48 maanden

Bron: CBS, Statistiek Re-integratie Gemeenten (SRG)

4.4.5

Afbouw gesubsidieerde banen
Sinds het stopzetten van de regelingen Instroom-Doorstroombanen en Wet inschakeling werkzoekenden bouwen gemeenten het aantal gesubsidieerde banen af. Voor
de inwerkingtreding van de Wet Werk en Bijstand (WWB) was de gesubsidieerde
baan een belangrijk instrument dat gemeenten konden inzetten ter bestrijding van
de langdurige werkloosheid. Deze banen werden gefinancierd uit middelen die beschikbaar kwamen via het Besluit In- en Doorstroombanen (ID) en de Wet Inschakeling Werkzoekenden (WIW). Per 1 januari 2004 zijn met de inwerkingtreding van
de WWB de ID- en de WIW -regelingen komen te vervallen. De gesubsidieerde banen worden door gemeenten in de Statistiek Re-integratie Gemeenten opgegeven
als ‘dienstverbanden met een loonkostensubsidie’ gestart voor 1 januari 2004.
Eind 2008 werden op die wijze nog steeds 17.530 oude gesubsidieerde banen geregistreerd, 4.280 minder dan eind 2007. Het aantal beëindigde gesubsidieerde banen
in 2008 is zowel absoluut als relatief kleiner dan in 2006 en 2007 (zie tabel 4.4.5).
In 2008 is vergeleken met 2007 een groter deel van de mensen wier ID/WIW -baan
is beëindigd gestart met regulier werk. Het aandeel dat weer een beroep op de uitkering moest doen is gelijk gebleven.
Tabel 4.4.5

Beëindigde gesubsidieerde arbeid
2008
%
N

N

2007
%

N

2006
%

Bestemming:
65 jaar of ouder, overleden, geëmigreerd
180
4%
400
5%
310
werk in loondienst, geen uitkering
2.890
68% 4 470
61% 3 790
werk in loondienst, met uitkering
240
6%
440
6%
590
geen werk in loondienst, geen uitkering
400
9% 1 030
14%
880
geen werk in loondienst, met uitkering
590
14%
960
13% 1 370
Totaala
20% 7 300
26% 6 940
4 280
a
Totaal percentage is percentage van bestand aan begin van betreffende jaar

4%
55%
9%
13%
20%
22%

Bron: CBS (2009c; 2008), bewerking SZW
Pagina 47 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Tabel 4.5.1

6

4.5

Wsw-statistiek

4.5.1

Werknemersbestand
Eind 2008 waren ruim 102 duizend werknemers met een beperking aan het werk via
de Wet sociale werkvoorziening (Wsw, zie tabel 4.5.1).
Wsw populatie 2008
Begin
In2008
stroom

Wachtlijst
Werknemersbestand
waarvan dienstbetrekkingen
waarvan begeleid werken

19.676
100.457
96.506
3.970

Uitstroom

11.377
9.267
7.567
1.765

13.505
6.717
6.653
988

Eindstand
2008
17.753
102.135
97.491
4.749

Instrooma

Uitstroomb

58%
9%
8%
45%

69%
7%
7%
25%

Toename/afname c
-10%
2%
1%
20%

Bron: Research voor Beleid (2009).
a
Instroompercentage = instroom / beginstand
b
Uitstroompercentage = uitstroom / beginstand
c
Toename- / afnamepercentage = (verschil eindstand - beginstand) / beginstand

Veruit de meerderheid van de Wsw-werknemers werkte in een sw-bedrijf (72%, zie
Figuur 4.5.1). Een kwart van de Wsw-werknemers (24%) was elders vanuit de gemeente (het sw-bedrijf) gedetacheerd in groepsverband dan wel individueel. Daarnaast is er een groep van Wsw-werknemers (5%), die begeleid werken in het kader
van de Wsw en dus in dienst van een reguliere werkgever zijn.
Figuur 4.5.1

Wsw’ers naar dienstverband

Detachering, groepsverband
Detachering,
14%
individueel

10%

5%

Begeleid werken

Interne
72% plaatsing

Bron: Research voor Beleid (2009).

Het aantal personen dat aan het werk is met een Wsw-dienstbetrekking is iets toegenomen (zie tabel 3.5.1: +0,9%). Er vindt vooral een toename plaats van realisatie van begeleid werkenplekken, namelijk 19,6%; begeleid werkenplekken zijn
dienstbetrekkingen in het kader van de Wsw van een Wsw-geïndiceerde werknemer
die in dienst is bij een reguliere werkgever. Dit percentage is lager dan de toenames
in 2007 en 2006 (respectievelijk 38 en 37,2%).

6

Zie bijlage 2 voor het volledige onderzoeksrapport Wsw-statistiek 2008 Jaarrapport (Research voor Beleid, 2009).
Pagina 48 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

4.5.2

Indicatiestelling Wsw
Mensen die zich aanmelden voor de Wsw komen voor een indicatiecommissie van
het UWV Werkbedrijf (voorheen CWI).
Figuur 4.5.2
Lichamelijk
Verstandelijk
Psychisch

Indicatiestelling naar soort beperking, eind 2008
2008
23%
30%
47%
100%

Bron: Research voor Beleid (2009).

In 2008 is 82% van de personen met een eerste indicatiebesluit toegelaten tot de
doelgroep van de Wsw en dit percentage is gelijk aan 2007. Personen die niet worden toegelaten tot de Wsw-doelgroep zijn te goed voor de Wsw (16%) dan wel te
slecht bevonden voor de Wsw (3%). Deze percentages zijn nagenoeg gelijk aan
2007.
4.5.3

Wachtlijst
Eind 2008 stonden 17.753 personen op de wachtlijst met een Wsw- indicatie. Na
jaren van toename is de wachtlijst in de loop van 2008 met bijna 10% afgenomen
(begin 2008: 19.676). Deze tijdelijke daling wordt verklaard door het opschonen
van de wachtlijst. Gemeenten zijn sinds de inwerkingtreding van de gewijzigde Wsw
verplicht om te controleren of personen op de wachtlijst van de Wsw ook daadwerkelijk beschikbaar zijn voor arbeid. De enorme toename van de wachtlijst in 2004
(51%) heeft zich sedertdien niet meer voorgedaan. Personen die op de wachtlijst
staan, kennen een gemiddelde wachttijd van 15 maanden. Een kwart (26%) staat
korter dan 6 maanden op de wachtlijst en iets meer dan de helft (52%) staat een
jaar of langer op de wach tlijst (zie Figuur 4.5.3).
Figuur 4.5.3

Aandeel Wsw-ers op wachtlijst, naar duur wachttijd, 2008

2003
2004
2005
2006
2007
2008
0%

20%
< 0,5 jr

40%
0,5-1 jr

60%
1-2 jr

80%

100%

> 2 jr

Bron: Research voor Beleid (2009).

4.5.4

Uitgaven Wsw
In 2008 bedroegen de rijksuitgaven voor de Wsw ca. € 2,4 miljard. In 2000 was dit
nog € 1,8 miljard, een flinke stijging dus. Relateren we de uitgaven echter aan het
Bruto Binnenlands Product, dan zien we een lichte daling: kostte de Wsw in 2000
nog 0,44% van het BBP, nu is dat 0,41%.

Pagina 49 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Figuur 4.5.4

Wsw-uitgaven, absoluut en als aandeel van BBP, 2000-2008

3000

1,0%

x € mln
2500

0,8%

2000
0,6%
1500
0,4%
1000
500

WSW-uitgaven, mln.euro (schaal links)

0,2%

aandeel BBP (schaal rechts)
0

0,0%
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008

Bron: Rijksbegroting

4.6

Pilot Monitor Arbeidsbeperkten en Werk7

4.6.1

Doel van de Monitor Arbeidsbeperkten en Werk
Bij brief van 19 mei jl. is de TK (Kamerstukke n II, 26448, nr, 397) geïnformeerd
over de voornemens inzake een Monitor Arbeidsbeperkten en Werk, als opvolger
van de Arbeidsgehandicaptenmonitor. Doel hiervan is om door middel van een periodieke monitor meer objectieve gegevens te verkrijgen over de werkherva tting en
re-integratie van gedeeltelijk arbeidsgeschikten voor het beleid. Daarnaast kunnen
met gegevens uit de monitor trends geanalyseerd worden. Alvorens te starten met
een monitor is het UWV verzocht een pilot uit te voeren waarin de mogelijkheden
van koppeling van de gegevens van het UWV met gegevens van de polisadministratie worden beproefd. Op basis hiervan kan tot een meer robuuste monitor worden
gekomen. Inmiddels is de pilot afgerond; de pilot treft u als bijlage aan (UWV,
2009a).
De uitkomsten van de pilot zijn besproken met cliëntenorganisaties. Zij geven aan
de uitkomsten van deze pilot van belang te achten en een kwantitatieve monitor
noodzakelijk te vinden. Zij hebben wel de aandacht gevraagd voor het perspectief
van de cliënt en de noodzaak om bij voortzetting van de monitor aandacht te besteden aan optimale kwantitatieve gegevens en kwalitatieve analyses, zoals de oorzaken van in- en uitstroom en de effectiviteit van re-integratie en begeleidingstrajecten. Het wordt van belang geacht dat een periodieke monitor gebaseerd is op objectieve kerngegevens. Daarvan kunnen immers signalen voor beleid of nader onderzoek worden afgeleid. Het is tevens van belang dat cliëntenorganisaties betrokken zijn bij de voortzetting van de monitor en in de gelegenheid worden gesteld aan
te geven welke signalen zij daaruit afleiden. Dit kan ertoe leiden dat in een later
stadium aanvullende wensen met betrekking tot objectieve registratiekenmerken
aan de monitor kunnen worden toegevoegd, uiteraard mits deze gegevens nuttig en
betrouwbaar zijn. Ook is denkbaar dat de uitkomsten van de monitor aanleiding
geven tot apart nader onderzoek of diepteanalyses.

7

Zie Bijlage 3 voor de volledige rapportage over de Pilot Monitor Arbeidsbeperkten en Werk
(UWV, 2009a).
Pagina 50 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

4.6.2

Uitkomsten van de pilot
De pilot biedt een nulmeting van arbeidsbeperkten binnen het UWV-domein, op
basis van koppeling van registratiegegevens van UWV en de polisadministratie. De
pilot laat de ontwikkelingen in werken en re-integratie over de jaren 2007 en 2008
zien voor verschillende groepen (gedeeltelijk) arbeidsgeschikten: gedeeltelijke
WGA-ers, 35-minners, herbeoordeelden, recente instroom Wajongers en het zittend
bestand (WAO/WAZ/WIA/Wajong). Voor een belangrijk deel zijn deze ontwikkelingen positief (zie tabel 4.6.2). Sommige groepen blijven achter bij andere. De belangrijkste signalen zijn:
•
Van de gedeeltelijke WGA’ers, de herbeoordeelde WAO’ers en de 35-minners had eind 2008 een meerderheid een dienstverband. Over de gehele linie laat 2008 een stijging in werkenden zien t.o.v. 2007.
•
Van de huidige Wajongers heeft ruim een kwart een dienstverband. In de p ilot wordt verwezen naar de aparte Wajong-monitor, die naar aanleiding van
de nieuwe Wajong in 2010 wordt ingericht.
•
De werkhervatting van vangnetters blijft achter bij die van reguliere werknemers. Ook is de werkhervatting bij hen (nog) minder duurzaam. Wel blijkt
dat in de eerste jaren na de claimbeoordeling het aandeel werkenden bij deze groep relatief sterk toeneemt.
•
De cijfers geven blijk van selectieve inzet van re -integratietrajecten.
Tabel 4.6.2

Werkt
in
2008

Verschil
20072008

WGA 35-80
Werknemers
69%
Vangnet
30%
Totaal
54%
35-minners
Werknemers
66%
Vangnet
39%
Totaal
52%
WAO herbeoordeeld
Totaal
53%
Wajongers
Totaal
28%

Overzicht werk (in dienstverband) en ingekochte
begeleiding van vier nieuwe instroomgroepen 2003-2008,
percentagesa
WerkWerkverVast
UitzendUWVIngehervatters
liezers
contractb
baanb
voorziekocht
20072007ning
UWV2008
2008
traject

Werkt
in
2008
na
eerder
traject

-2%
+9%
+3%

6%
13%
9%

8%
4%
6%

89%
39%
78%

2%
12%
4%

4%
3%
3%

15%
53%
31%

32%
32%
32%

+3%
+8%
+6%

9%
14%
12%

6%
7%
6%

77%
34%
59%

5%
19%
10%

2%
3%
2%

14%
44%
30%

45%
47%
46%

+3%

8%

5%

66%

7%

5%

32%

44%

+3%

10%

7%

38%

9%

18%

28%

37%

a

De precieze startperiode van de groepen verschilt per doelgroep (de WIA bestaat pas sinds
29 december 2005, de herbeoordelingen startten eind 2004). In alle gevallen geldt echter dat
de instroomdatum en de startdatum van het traject na juli 2003 ligt.
b
Als percentage van degenen met een dienstverband.
Bron: Research voor Beleid (2009).

Pagina 51 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

4.6.3

Voortzetting van de monitor
De pilot bevat verder een evaluatie om te zien of de geformuleerde doelen via een
periodieke monitor worden gerealiseerd. De doelen zijn:
•
het volgen van ontwikkelingen in werken en re -integratieondersteuning bij
mensen met functionele arbeidsbeperking;
•

een algemeen beeld over effectiviteit en duurzame uitstroom;

•
•

het lokaliseren van probleemgebieden;
zonodig ontwikkelen van bijzonder inzicht in deelproblemen.

De pilot wijst uit dat het realiseren via de gevolgde aanpak mogelijk is en dat voortzetting van de monitor meerwaarde heeft voor het beleid. De conclusie is dat het
zinvol is de monitor voort te zetten.
Een periodieke, jaarlijkse monitor op basis van objectieve gegevens kan objectieve
trends en waardevo lle signalen voor het beleid laten zien. De monitor brengt de
positie van verschillende groepen arbeidsbeperkten in kaart, qua werk en re-inte gratieondersteuning (althans voor zover UWV hiervoor verantwoordelijk is), zodat
hun positie onderling vergeleken kan worden. De monitor volgt daarnaast ontwikkelingen in arbeidsparticipatie van arbeidsbeperkten in de tijd. In elke monitor wordt
steeds een werk-peiljaar toegevoegd. Zo wordt zichtbaar hoe de ontwikkeling in
arbeidsparticipatie varieert over de jaren en na hoeveel tijd de arbeidsparticipatie
van de ve rschillende groepen een stabiel niveau bereikt.
De pilot laat nog een aantal punten tot verbetering zien. De belangrijkste is dat
zowel het aandeel werkenden als de geboden re -integratieondersteuning wordt onderschat. De polisadministratie bevat nl. alleen gegevens over werken in dienstverband, waardoor werken als zelfstandige niet in beeld komt. De pilot bevat verder
alleen informatie over door UWV ingekochte re-integratieondersteuning en niet over
andere vormen, zoals begeleiding door professionals van UWV. UWV zal verkennen
wat de verbetermogelijkheden zijn met het oog op voortzetting van de monitor in
2010.

Pagina 52 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

5

Kerngegevens arbeidsmarkt

Standcijfers

Stand
2

Bruto Binnenlands Product (mld euro)
Bevolking 15-64 jaar
vrouwen
niet westerse allochtonen
15-24 jarigen
55-64 jarigen
Werkzame personen, seiz.gecorrigeerd
Werkzame personen
vrouwen
niet westerse allochtonen
15-24 jarigen
55-64 jarigen
Banen van werknemers
Arbeidsvolume (arbeidsjaren)
Arbeidsvolume (mln betaalde uren)
Uitzendvolume (mln betaalde uren)
Totaal vacatures, seiz.gecorrigeerd
Totaal vacatures
Bij CWI/UWV geregistreerde vacatures
Niet werkende werkzoekenden
<1 jaar werkloos
»1 jaar werkloos
Werkloosheidsuitkeringen
WW-uitkeringen, totaal
WW-uitkeringen, excl. deeltijd WW
wv: WW-uitk. 55-64 jarigen
WWB <65 jaar
Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
Werkloze beroepsbevolking, seiz.gecorr.
Werkloze beroepsbevolking
vrouwen
niet westerse allochtonen
15-24 jarigen
55-64 jarigen
3
Arbeidsproductiviteit (dzd euro)

2009
2008
Jaarcijfers
% mutaties
III
IV
I
II
III
2007 2008 2007 2008
I'09 II'09 III'09
x 1.000
t.o.v. 1 jaar
1
1
kwartaalgemiddelden
jaargemiddelden
eerder
118,7 123,7 115,5 117,5 114,3
478,1 487,6
3,6 2,0
-4,5
-5,4
-3,7
10970 10970 10970 10970 10969 10963 10970
0,1 0,1
0,0
0,0
0,0
5455 5456 5457 5458 5458
5446 5454
0,2 0,1
0,1
0,1
0,1
1190 1189 1215 1214 1213
1199 1194
1,9 -0,4
1,3
1,5
1,9
1975 1979 1983 1987 1990
1957 1973
0,7 0,8
0,8
0,8
0,8
2093 2102 2110 2117 2124
2047 2089
2,5 2,1
1,7
1,6
1,5
7431 7441 7439 7386 7355
7483 7436 7385 7388 7403
7259 7410
2,6 2,1
0,9
-0,2
-1,1
3255 3253 3250 3253 3284
3114 3220
4,2 3,4
2,7
1,5
0,9
683
681
677
663
671
639
675
9,2 5,6
2,9
-2,1
-1,8
879
805
779
791
826
790
817
4,6 3,4
0,8
-2,3
-6,0
951
958
974
997 1001
874
937
9,9 7,2
7,4
7,1
5,3
8028 8008 7884 7922 7885
7829 7966
2,7 1,7
0,3
-0,9
-1,8
6035 6020 5928 5978 5930
5912 6009
2,4 1,6
0,5
-0,6
-1,7
2682 2592 2533 2512
. 10298 10492
2,4 1,9
-0,2
-2,9
.
158
153
129
132
138
584
606
12,6 3,9
-8,5 -14,5 -12,7
247
200
152
130
128
238
188
154
137
124
240
239
23
0
-38
-47
-48
59
44
45
43
46
62
58
3
-6
-25
-33
-22
409
417
464
477
489
506
427
-19
-16
5
14
19
157
177
222
239
255
161
158
-29
-2
45
55
62
252
240
242
238
234
345
269
-13
-22
-16
-10
-7
161
161
61
262
837
289
284
146
57
81
37
78,7

171
171
59
259
835
301
285
151
63
69
43
82,2

198
198
58
263
833
323
341
167
77
89
45
78,0

239
220
58
270
831
372
373
181
84
102
45
78,6

278
242
59
275
830
399
394
188
80
108
47
77,1

217
217
78
288
850

174
174
66
267
840

-23
-23
-4
-9
-3

-20
-20
-15
-7
-1

7
7
-17
-3
-1

41
30
-11
1
-1

72
50
-4
5
-1

344
190
73
80
50
80,9

304
162
67
78
46
81,2

-17
-14
-26
-12
2
1,2

-12
-15
-8
-3
-8
0,4

1
-10
0
14
-17
-5,0

20
8
18
23
-6
-4,8

39
29
40
33
27
-2,0

abs. mutatie (%punt)
Netto-participatiegraad, seiz.gecorr. (%)
67,7 67,8 67,8 67,3
67,0
Netto-participatiegraad (%)
68,2 67,8 67,3 67,4
67,5
66,2
67,5
1,6 1,3
0,6
-0,1
-0,7
vrouwen
59,7 59,6 59,6 59,6
60,2
57,2
59,0
2,2 1,9
1,5
0,9
0,5
niet westerse allochtonen
57,4 57,3 55,7 54,6
55,3
53,3
56,5
3,6 3,2
0,8
-2,0
-2,1
15-24 jarigen
44,5 40,7 39,3 39,8
41,5
40,4
41,4
1,5 1,0
0,0
-1,3
-3,0
55-64 jarigen
45,4 45,6 46,2 47,1
47,1
42,7
44,9
2,9 2,2
2,5
2,4
1,7
Werkloosheidspercentage, seiz.gecorr. (%)
3,7
3,9
4,2
4,8
5,2
Werkloosheidspercentage (%)
3,7
3,7
4,4
4,8
5,0
4,5
3,9
-1,0 -0,6
0,0
0,8
1,4
vrouwen
4,3
4,4
4,9
5,3
5,4
5,8
4,8
-1,2 -1,0
-0,6
0,3
1,1
niet westerse allochtonen
7,7
8,5 10,2 11,2
10,7
10,3
9,0
-4,1 -1,2
-0,3
1,8
2,9
15-24 jarigen
8,4
7,9 10,3 11,4
11,6
9,2
8,7
-1,6 -0,5
1,1
2,1
3,1
55-64 jarigen
3,7
4,3
4,4
4,3
4,5
5,4
4,7
-0,4 -0,7
-1,2
-0,6
0,7
4
Vacaturegraad
30
23
20
17
16
31
30
5
-1
-12
-15
-14
Gemiddelde vacatieduur (weken)
11,7 12,0 10,7
9,6
8,9
11,1
12,1
1,4 1,0
-1,1
-2,0
-2,9
Uitzendvolume in % arbeidsvolume
5,9
5,9
5,1
5,3
.
5,7
5,8
0,5 0,1
-0,4
-0,7
.
1. Voor Bruto Binnenlands Product (mld euro), Arbeidsvolume (mln uren) en Uitzendvolume (mln uren) gaat het om totalen per kwartaal
en per jaar. De kwartaalcijfers over vacatures, niet werkende werkzoekenden en uitkeringen betreffen ultimo-kwartaalcijfers.
2. Het totale bruto (= incl. afschrijvingen) inkomen dat door productie in Nederland is gevormd, in constante prijzen 2000.
3. Bruto Binnenlands Product per arbeidsjaar.
4. Aantal vacatures per 1000 banen van werknemers.
Bron: SZW, op basis van CBS, CWI, UWV
Pagina 53 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Stroomcijfers
2009
2008
III
IV
I
x 1.000
Instroom
kwartaalinstroom
Bevolking 15-64 jaar (14-jarigen)
50
50
49
5
Faillissementen (abs.)
1146 1373 1939
Bij CWI/UWV ingediende ontslagaanvragen
7
9
14
Ontslagaanvragen via kantonrechter
5
6
8
Totaal ontstane vacatures (CBS)
263
204
187
Bij CWI/UWV ingediende vacatures
72
58
64
Nieuwe instroom in NWW-bestand
105
117
143
6
Doorstroom naar »1 jaar werkloos
20
21
24
Nieuwe werkloosheidsuitkeringen
WW-uitkeringen, totaal
54
69
97
WW-uitkeringen, excl. deeltijd WW
54
68
97
wv: ontslagwerklozen
48
62
89
WW-uitk. 55-64 jarigen, excl. dt WW
6
7
10
wv: ontslagwerklozen
5
6
9
WWB <65 jaar
22
24
27
Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
12
12
13

Marktbereik CWI/UWV (ontstane vac.) %
7
Instroomkans in WW (%)
7
Instroomkans 55-64 jarigen in WW (%)

Uitstroom
Bevolking 15-64 jaar (64-jarigen)
Totaal vervulde vacatures (CBS)
Door CWI/UWV vervulde vacatures
Uitstroom uit NWW-bestand
<1 jaar werkloos
»1 jaar werkloos
Beëindigde werkloosheidsuitkeringen
WW-uitkeringen, totaal
WW-uitkeringen, excl. deeltijd WW
wv: wegens werkhervatting
WW-uitk. 55-64 jarigen, excl. dt WW
wv: wegens werkhervatting
WWB <65 jaar
Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen

II

III

Jaarcijfers
2007 2008

49
2110
16
7
185
61
132
26

49
2052
14
.
182
65
142
26

jaarinstroom
200
199
4602 4635
27
28
30
24
1127 1029
279
289
425
435
104
80

121
102
96
10
9
.
12

131
108
102
11
10
.
13

253
254
221
26
21
77
51

240
242
216
27
23
93
49

-19
-16
-16
-8
-9
-14
8

34
1,3
1,0

33
1,4
1,0

36
1,5
1,1

25
3,5
2,9

28
3,3
2,8

-4
-0,8
-0,6

kwartaaluitstroom
44
44
44
289
254
221
25
23
21
116
110
96
83
77
74
34
33
22

43
202
23
119
90
29

43
195
23
131
101
30

jaaruitstroom
164
174
1108 1090
106
103
527
476
393
332
174
145

7
11
1
-10
-3
-4

6
-2
-3
-10
-16
-17

2
-17
-26
-26
-17
-46

0
-28
-15
-2
9
-24

-2
-33
-10
12
22
-10

80
80
38
10
3
.
15

92
87
41
10
3
.
14

-16
-15
-19
15
14
-12
-23

-16
-16
-16
16
-4
7
-13

-5
-5
-14
-7
-31
-22
-3

15
16
5
-4
-21
.
0

48
40
27
5
-10
.
-5

27
0,7
0,6

62
62
32
10
4
29
15

28
0,9
0,8

59
59
29
10
3
27
15

69
70
33
10
3
22
15

311
311
162
35
15
101
68

262
263
137
41
15
108
59

% mutaties
2007 2008
I'09 II'09
t.o.v. 1 jaar
eerder
-1
0
-1
-1
-23
1
85
98
-43
3
120
177
-45
-21
25
27
8
-9
-32
-36
-8
4
-21
-22
-11
2
28
32
-35
-23
5
49
-5
-5
-2
4
9
21
-3

45
45
50
36
41
5
-3

128
92
105
72
85
.
1

abs. mutatie (%punt)
3
5
6
-0,2
0,4
0,7
-0,1
0,2
0,4

III'09

-2
79
102
.
-31
-10
35
31
142
100
112
82
96
.
8

8
0,7
0,5

abs. mutatie (%punt)
Marktaandeel CWI/UWV (vervulde vac.) %
8,7
9,0
9,5 11,3
11,6
9,6
9,5
-1,0 -0,1
-1,2
1,7
2,9
8
Vervullingsgraad CWI/UWV %
32
32
28
34
33
39
34
2
-5
-8
-1
1
9
Baanvindkans WW'ers (%)
14,5 12,8
12,4 12,7
12,6
30,3
29,8
-1,7 -0,6
-2,5 -2,5
-1,9
9
Baanvindkans 55-64 jarigen in WW (%)
5,0
4,3
4,2
4,8
4,6
14,5
14,2
1,7 -0,2
-1,0 -0,7
-0,3
5. Faillissementen van bedrijven en instellingen.
6. Doorstroom naar »1 jaar is geschat obv kwartaalontwikkeling aantal NWW'ers met werkloosheidsduur 9-11 en 12-14 maanden.
7. Berekend als instroom in de WW x 100 / aantal werkzame personen.
8. Berekend als marktaandeel CWI x 100 / marktbereik CWI. De vervullingsgraad is een maatstaf voor de effectiviteit als zoekkanaal.
9. Berekend als uitstroom WW wegens werkhervatting x 100 / (aantal WW'ers begin verslagperiode + WW-instroom in verslagperiode).
Bron: SZW, op basis van CBS, CWI, UWV

Pagina 54 van 55

| Monitor Arbeidsmarkt |

Referentielijst
CBS (2009a). H. Kroeze, M. de Mooij en E. Vieveen, Aan het werk met of zonder reintegratie-ondersteuning. Voorlopige cijfers 2008. Voorburg: Centraal Bureau
voor de Statistiek, Centrum voor Beleidsstatistiek, september 2009.
CBS (2009b). M. Hersevoort, M. Geerdinck, en C. Wagner, Eenmeting uitstroom
doelstelling re-integratieondersteuning. Voorburg: Centraal Bureau voor de Statistiek, Centrum voor Beleidsstatistiek, september 2009.
CBS (2009c). Afbouw gesubsidieerde arbeid. Voorburg: Centraal Bureau voor de
Statistiek, oktober 2009.
CBS (2008). Afbouw gesubsidieerde arbeid. Voorburg: Centraal Bureau voor de
Statistiek, september 2008.
CPB (2009a). Macro-economische verkenningen 2010. Den Haag: Centraal Planbu
-reau, september 2009. Online document:
http://www.cpb.nl/nl/pub/cepmev/mev/ 2010/pdf/me v2010.pdf
CPB (2009b). Centraal Economisch Plan 2009. Den Haag: Centraal Planbureau,
maart 2009. Online document:
http://www.cpb.nl/nl/pub/cepmev/cep/2009/pdf/cep2009.pdf
Regioplan (2008). M.J. van Gent en R.C. van Waveren, Re-integratie van allochtone
bijstandscliënten. De gemeentelijke aanpak door de etnische bril bekeken. Amste rdam: Regioplan, september 2008.
Research voor Beleid (2009). P. van Santen. M. van Oploo, en M. Engelen, Wswstatistiek 2008. Jaarrapport. Zoetermeer: Research voor Beleid , juni 2009
UWV (2009a). C. van Deursen en I. van Straaten, Pilot Monitor Arbeidsbeperkten en
Werk 2007-2008. Amsterdam: Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen,
Kenniscentrum UWV, november 2009.
UWV (2009b). Achtmaandenverslag 2009. Amsterdam: Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen, oktober 2009. Online document:
http://www.uwv.nl/Images/UWV%20achtmaandenverslag%202009%201.0_tcm26-213785.pdf
UWV (2009c). UWV Jaarverslag 2008. Amsterdam: Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen, maart 2009. Online document:
http://www.uwv.nl/Images/jaarverslag%202008_tcm26-205169.pdf
UWV (2008). UWV Jaarverslag 2007. Amsterdam: Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen, maart 2008. Online document:
www.uwv.nl/Images/UWV%20jaarverslag%202007_tcm26-161481.pdf
SZW (2009). M. Beeksma, L. Junger-van Hoorn, en J. de la Croix, Collectief over
eengekomen ontslagregelingen. Een onderzoek naar afspraken over ontslagredenen, criteria, procedures, en flankerend beleid in sociale plannen en Cao’s.
Den Haag: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mei 2009.

Pagina 55 van 55