Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 V

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2012

Nr. 136

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 februari 2012
Van 5 tot en met 22 december jl. vond in Genève onder Nederlands
voorzitterschap de Zevende Toetsingsconferentie van het Biologische en
Toxine Wapenverdrag (BTWC) plaats. Het BTWC, dat in 1975 in werking is
getreden en waarbij 165 landen partij zijn, verbiedt gebruik, opslag en
ontwikkeling van biologische en toxine wapens. Het BTWC was het eerste
multilaterale ontwapeningsverdrag dat de productie en het gebruik van
een gehele categorie wapens verbood en nog steeds is het verdrag één
van de hoekstenen van de multilaterale non-proliferatie en ontwapeningsarchitectuur. Met deze brief informeer ik u over de uitkomst van de
Toetsingsconferentie.
Nederlandse rol
Tegengaan van de proliferatie van massavernietigingswapens is een van
de prioriteiten van het Nederlands buitenlands beleid. Nederland heeft
internationaal een sterke reputatie op dit gebied en hierop veel expertise
ontwikkeld. Om deze expertise in dienst te stellen van de internationale
gemeenschap, heeft Nederland zich in 2010 kandidaat gesteld voor het
voorzitterschap van de Zevende Toetsingsconferentie van het BTWC. In
april 2011 werd de Nederlandse Ontwapeningsambassadeur met
consensus gekozen tot voorzitter.
Om het belang dat Nederland hechtte aan een succesvolle Toetsingsconferentie te onderstrepen, sprak ik op 7 december jl. de conferentie toe. In
mijn toespraak heb ik gewaarschuwd voor het toenemende gevaar dat
biologische wapens in handen komen van terroristen, rogue states en
criminele netwerken. Om dit gevaar het hoofd te bieden heb ik
opgeroepen tot versterking van het BTWC en tot intensievere internationale samenwerking.

kst-33000-V-136
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 V, nr. 136

1

Uitkomst
Met de afspraken die zijn vastgelegd in het slotdocument, streven
statenpartijen ernaar dat het BTWC een relevant instrument blijft en dat
het effectief kan reageren op wetenschappelijke, technologische en
politieke ontwikkelingen.
In het slotdocument is onder meer een nieuw werkprogramma
vastgelegd, dat uiteenzet hoe de partijen bij het verdrag hun werk vorm
zullen geven tot aan de volgende Toetsingsconferentie in 2016. De nieuwe
werkwijze zorgt ervoor dat de statenpartijen hun aandacht beter kunnen
concentreren op de belangrijkste onderwerpen. Er zijn drie onderwerpen
die vanaf nu structureel op de agenda zullen staan:
• Ontwikkelingen op het gebied van wetenschap en technologie
• Internationale samenwerking en assistentie
• Verbetering van nationale implementatie
Ook is gewerkt aan het versterken van het vertrouwen tussen de
BTWC-staten. Rapportageformulieren waarmee staten inzage geven in
waar met welke ziekteverwekkers wordt gewerkt, zijn voor het eerst sinds
1991 geüpdatet om de rapportages relevanter en simpeler te maken. In de
komende jaren zal worden gekeken hoe meer statenpartijen ertoe kunnen
worden bewogen deze rapportages in te vullen.
Daarnaast zijn stappen gezet om de samenwerking tussen statenpartijen
te verbeteren. Hiertoe wordt een database ingericht waarin staten kunnen
aangeven welke hulp ze zoeken en/of aanbieden aan anderen. Het beheer
van deze database is belegd bij de Implementation Support Unit (ISU) van
het BTWC, waarvan het mandaat werd verlengd. Verschillende landen
pleitten voor een uitbreiding van deze ondersteunende eenheid vanwege
de grote werklast. Door financiële beperkingen bij enkele landen bleek dit
niet mogelijk.
Het aantal staten dat partij is bij het BTWC is beperkt in vergelijking met
bijvoorbeeld het chemische wapenverdrag. Momenteel zijn 165 staten
partij bij het verdrag. Afgesproken is dat statenpartijen in de komende
periode landen die nog geen statenpartij zijn bij het BTWC, blijven
aansporen het verdrag te tekenen en te ratificeren.
Verschil van inzicht
Tijdens de Toetsingsconferentie kon geen overeenstemming worden
bereikt over het toekennen van beslissingsbevoegdheid aan de jaarlijkse
vergaderingen van statenpartijen. Met deze bevoegdheid zouden
statenpartijen sneller kunnen inspelen op actuele ontwikkelingen. Met
name India, Pakistan, China, Rusland en Iran wilden vasthouden aan de
huidige praktijk waarin deze bevoegdheid is voorbehouden aan de
vijfjaarlijkse Toetsingsconferentie.
Ook bleek het niet mogelijk afspraken te maken over verificatie. In 2001
zijn de onderhandelingen over een verificatieprotocol voor het BTWC door
de VS een halt toegeroepen. De VS gaf in de aanloop naar en tijdens de
Toetsingsconferentie aan de discussie over een verificatieprotocol niet te
willen heropenen. De VS acht de risico’s van een dergelijk protocol voor
veiligheidsbelangen en commerciële belangen te groot.
Nederlandse inzet
De Nederlandse inzet tijdens de Toetsingsconferentie was erop gericht
partijen bij elkaar te brengen en tot een aanvaardbaar compromis te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 V, nr. 136

2

komen. Vanwege de Nederlandse voorzittersrol verliep de nationale
inbreng via de EU, gebaseerd op het Raadsbesluit voor de Toetsingsconferentie (doc.nr 2011/429/CFSP). In dit besluit gaven de Europese lidstaten
aan tijdens de conferentie prioriteit te leggen bij het versterken van het
vertrouwen tussen statenpartijen, het ondersteunen van betere nationale
implementatie van het BTWC en streven naar universaliteit van het
verdrag. Op al deze onderwerpen zijn tijdens de Toetsingsconferentie
stappen vooruit gezet.
De intensieve voorbereiding van deze Toetsingsconferentie door het
Nederlandse voorzitterschap en de actieve betrokkenheid tijdens de
conferentie, hebben aan een coöperatieve sfeer bijgedragen. Het
slotdocument werd na afloop van de conferentie door vrijwel alle
deelnemende landen gekwalificeerd als het hoogst haalbare compromis,
waarmee het BTWC-regime is versterkt.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 V, nr. 136

3