Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1195

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 september 2019
Met deze brief informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van de
Landbouw- en Visserijraad die op 15 juli jl. plaatvond in Brussel.
I. Onderwerpen op de Landbouw- en Visserijraad
High Level Group suiker (HLGS)
Informatie van de Commissie
Zoals ik uw Kamer afgelopen april heb bericht (Kamerstuk 21 501-32,
nr. 1167), heeft Commissaris Hogan een «High Level Group on Sugar»
ingesteld, bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten. De High
Level Group had de opdracht om de huidige marktsituatie en de posities
van lidstaten en belanghebbenden te bespreken en om mogelijke
oplossingen en beleidsmaatregelen te verkennen en te evalueren.
Eurocommissaris Hogan presenteerde bij dit agendapunt het definitieve
rapport van de HLGS. Volgens Hogan moet de suikermarkt opnieuw
evenwicht vinden nu het quotasysteem is afgeschaft. De suikerproductie
is na het afschaffen van de quotasysteem toegenomen, wat heeft geleid
tot de zeer lage prijzen. Hogan gaf aan de ontwikkelingen op de suikermarkt nauwlettend te volgen. Op dit moment zijn er vooralsnog geen
marktordeningsmaatregelen nodig.
De lidstaten tonen zich verdeeld in twee kampen: aan de ene kant de
landen die voorstander zijn van het nu wel nemen van marktmaatregelen
in het kader van de Gemeenschappelijke Marktordening, en aan de andere
kant de landen die de markt tijd willen gunnen om opnieuw evenwicht te
vinden. De voorstanders van ingrijpen spreken van een crisis binnen de
suikersector en menen dat marktordeningsmaatregelen noodzakelijk zijn
om de Europese suikersector te redden en de leegloop van het plattenland
te voorkomen. De tegenstanders, waaronder Nederland, wijzen op het
risico dat ingrijpen ertoe leidt dat het langer duurt voordat producenten
een nieuw evenwicht op de suikermarkt hebben gevonden.

kst-21501-32-1195
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1195

1

Verschillende lidstaten, waaronder Nederland ervaren nationale
derogaties van het verbod op het gebruik van neonicotinoïden ook als
marktverstoring en roepen de Europese Commissie op dit heel kritisch te
volgen. Ook de relatie met derde landen wordt door verschillende
lidstaten aan de orde gesteld; geconstateerd wordt dat er suiker producerende landen zijn die concurrentieverstorende maatregelen hebben
genomen die waarschijnlijk strijdig met de WTO-regels zijn. Een groep
lidstaten vindt dat suiker en ethanol altijd als «gevoelige producten» in
vrijhandelsakkoorden moeten worden beschouwd.
Ik deel de hoofdconclusie van de HLGS dat inzet van marktmaatregelen op
dit moment niet zinvol is. Ik heb namens Nederland aangegeven dat het
van groot belang is dat telers en suikerproducenten een goede marktoriëntatie ontwikkelen. Een belangrijke voorwaarde daarbij is een gelijk
speelveld, zowel binnen de EU als mondiaal. In de EU betekent dit een
strenge toetsing van eventuele inzet van gekoppelde steun voor suikerbieten in het GLB en van eventuele uitzonderingen op het verbod op
gebruik van neonicotinoiden om oneerlijke concurrentie te voorkomen.
Mondiaal is het van belang om op te treden tegen concurrentieverstoring
door ongeoorloofde subsidiering van suikerproductie en -export en te
zorgen voor gelijkwaardige productievoorwaarden. Tot slot heb ik
aangegeven dat het belangrijk is om de weerbaarheid van de suikersector
te vergroten door inzet op innovatie, vergroten van de markttransparantie
en versterken van het risicobeheer.
Toekomst GLB
Gedachtewisseling
Het Fins voorzitterschap is voornemens om tijdens haar voorzitterschap
van de Raad naar een algemene oriëntatie toe te werken, met de
kanttekening dat onzekerheden zoals de lopende onderhandelingen
omtrent het Meerjarig Financieel Kader en de Brexit de voortgang kunnen
vertragen. De focus van het voorzitterschap zal met name liggen op de
afronding van de groene architectuur en het uitvoeringsmodel.
Commissaris Hogan sprak zijn zorg uit over het teruglopende ambitieniveau van de lidstaten op het milieu- en klimaatgebied. De regeringsleiders lijken ambitieuzer t.a.v. wat het GLB moet bijdragen aan milieu- en
klimaatuitdagingen dan de verantwoordelijke ministers zelf, aldus Hogan.
De milieu- en klimaatambities worden volledig uitgehold als lidstaten
tornen aan de conditionaliteit, het verplichte aanbieden van
eco-regelingen en de milieuambities in de sectorprogramma’s voor
groenten en fruit. Hij waarschuwt ook dat dit niet zal helpen om het
huidige GLB-budget te handhaven.
De tafelronde die het betoog van Hogan volgde, betrof voornamelijk een
herhaling van zetten van de lidstaten. Een groep lidstaten onderstreepte
het belang van hoge milieu- en klimaatambities, maar benadrukte ook dat
hier een evenredig budget tegenover moet staan. Volgens deze groep
lidstaten is de belangrijkste prioriteit van het GLB het voorzien in de
voedselbehoefte. Deze lidstaten beklemtoonden dat er wat hen betreft een
koppeling is tussen het ambitieniveau voor klimaat en het beschikbare
landbouwbudget. Een andere groep lidstaten zette zich juist af tegen deze
stellingname en stelt dat de milieu- en klimaatambitie hoog moet zijn,
ongeacht de omvang van het GLB-budget. Een aantal lidstaten hecht sterk
aan de verzwaarde conditionaliteitsregels en meent dat deze regels ook
op kleine boeren van toepassing moeten zijn. Anderen pleitten weer voor
de uitzondering van de kleine boeren van de conditionaliteitsregels om zo
disproportionele controlelast te voorkomen. Tot slot was er een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1195

2

tweedeling in het al dan niet verplicht aanbieden van eco-regelingen door
lidstaten.
Ik heb de Nederlandse ambities nogmaals onderstreept, gelet op het doel
van klimaatneutraliteit in de EU in 2050, en het ophogen van het
CO2-reductiedoel naar 55% in 2030. Met betrekking tot het belang van de
inzet van eco-regelingen om de ambities voor klimaat- en leefomgeving te
realiseren, heb ik gepleit voor de verplichting voor lidstaten om
eco-regelingen in het strategisch plan op te nemen. Vrijblijvendheid op dit
gebied zet de positieve bijdrage die het GLB aan het klimaat en leefomgeving kan leveren onder druk. Daarnaast heb ik aandacht gevraagd voor
de financiële allocatie voor eco-regelingen, omdat het lastig is voor
lidstaten om een inschatting voor zeven jaar te maken. Er moet namelijk
worden voorkomen dat financiële middelen ontbreken of onbenut blijven,
indien deelname aan eco-regelingen hoger of lager uitkomt dan gepland.
Verder heb ik voor een extra vergoeding gepleit voor boeren voor de
nationaal vastgelegde doelen die verder gaan dan de EU-wetgeving. Tot
slot heb ik erop aandrongen om die onderdelen van de conditionaliteit die
ook door de Controleverordening worden gedekt, uit het oogpunt van
vereenvoudiging te schrappen.
Diversenpunt: Terugkoppeling uitkomst van de derde AU-EU Ministeriële
Conferentie
Informatie van de Commissie
De Europese Commissie bracht bij dit agendapunt verslag uit van de
derde AU-EU Landbouw Ministeriële Conferentie die op 21 juni jl. te Rome
plaatsvond. Voor de eerste keer is een ministeriële verklaring ondertekend, waarmee een belangrijke stap naar versterking van het partnerschap is gezet op de terreinen samenwerking in de keten, voedselveiligheid, en onderzoek en innovatie.
Veel lidstaten spraken hun waardering uit voor het werk van de
Commissie. Portugal memoreerde dat tijdens het Portugees voorzitterschap in de eerste helft van 2021 opnieuw een EU-AU ontmoeting op de
agenda staat.
Ik heb de presentatie van de Europese Commissie aangehoord.
Diversenpunt: Afrikaanse varkenspest
Informatie van de Commissie
De Europese Commissie informeerde de Raad over de stand van zaken
rondom Afrikaanse varkenspest (AVP). De aanleiding voor de agendering
van dit punt is de ontwikkeling van de ziekte in Zuidoost Azië en de
recente onderschepping van met AVP-virus verontreinigd vlees op een
luchthaven in het Verenigd Koninkrijk. De Europese Commissie riep de
lidstaten op om waakzaam te zijn, de controles aan de buitengrenzen van
de EU aan te scherpen en extra aandacht te hebben voor passagiersbagage en vrachten uit Zuidoost Azië.
Alle lidstaten reageerden met instemming op deze oproep en onderstreepten het belang van preventieve maatregelen, meer voorlichting en
nauwe samenwerking bij de aanpak van AVP.
Ik heb ook mijn steun uitgesproken voor de aanbeveling van de Europese
Commissie om alert te blijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1195

3

Diversenpunt: Transport van dieren tijdens de warme zomermaanden
Informatie van de Commissie
De Europese Commissie riep bij monde van Commissaris Andriukaitis de
Raad op om geen langeafstand transporten van dieren toe te staan als
voorspelde temperaturen hoger dan 30°C zijn. Vooral bij het vervoer van
levende dieren naar Midden Oosten en Afrika komt dierenwelzijn in het
gedrang. Ook beschikken veel havens in zuid Europa niet over de juiste
verkoelingsfaciliteiten om dieren tegen extreme hitte te beschermen.
Volgens Andriukaitis kan de EU een voorbeeld nemen aan Australië die
transport van levende dieren bij hoge tempraturen heeft gestaakt.
De oproep van de Commissie kreeg veel bijval van de lidstaten. Slechts
enkele lidstaten waren het oneens met de Commissie. Volgens deze
lidstaten zou door het staken van transport van levende dieren in de
zomer een belangrijke handelsroute stil gelegd worden waardoor de
Europese boeren hun handelspositie kunnen verliezen.
Ik heb de Europese Commissie ook gesteund en namens Nederland de
oproep gedaan om de dierentransport wetgeving op EU-niveau te herzien
om dierenleed te voorkomen. Ik kreeg daarbij steun van een groot aantal
lidstaten.
Diversenpunt: voortgangsverslag over beschikbaarheid
laag-risicomiddelen en uitvoering geïntegreerde gewasbescherming
Informatie van de Commissie
De Europese Commissie informeerde de Raad over het voortgangsverslag
over het uitvoeringsplan om de beschikbaarheid van gewasbeschermingsmiddelen met een laag risico te vergroten en de uitvoering van geïntegreerde gewasbescherming in de lidstaten te versnellen.
Het voortgangsverslag bevat een opsomming van de acties die
momenteel lopen of al zijn uitgevoerd in het kader van het versnellen van
de beschikbaarheid van laag-risicostoffen en -middelen. Enkele
voorbeelden hiervan zijn het in werking treden van de criteria voor
laag-risicostoffen en – middelen (2017), het publiceren van een lijst met
daarin potentiële laag-risicostoffen (2018) en het actualiseren van de
gegevensvereisten en beoordelingsmethoden voor micro-organismen
binnen het huidige regelgevingskader. Er wordt geconstateerd dat het nog
enige tijd zal duren, voordat deze acties leiden tot een groter aantal
goedgekeurde laag-risicostoffen en toegelaten laag-risicomiddelen.
Het voortgangsverslag geeft ook een overzicht van acties die zijn
uitgevoerd in het kader van het versnellen van de uitvoering van
geïntegreerde gewasbescherming, zoals cursussen die de Europese
Commissie georganiseerd heeft voor opleiders, voor controleurs van
apparatuur en het financieren van onderzoek van niet-chemische
alternatieven voor gewasbeschermingsmiddelen via Horizon 2020. De
Commissie erkent dat er voortuitgang is geboekt op het terrein van
geïntegreerde gewasbescherming, maar dat de lidstaten nog de nodige
inspanningen zullen moeten leveren.
Enkele lidstaten geven aan vooral beducht te zijn voor disruptie van eigen
landbouw ten gevolge van het verdwijnen van gewasbeschermingsmiddelen die nog noodzakelijk zijn. Anderen vragen specifiek naar het
verlagen van de kosten van registratie van laag-risicomiddelen en om een
verkorte toelatingsprocedure.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1195

4

Ik heb namens Nederland het belang van de versoepeling van de
toelatingseisen voor laag-risicostoffen en middelen en de versnelling van
de beoordelingsprocedures benadrukt. Laag-risicostoffen en -middelen
komen wat mij betreft niet snel genoeg beschikbaar in de EU. De huidige
toelatingssystematiek en datavereisten zijn nog teveel gestoeld op de
traditionele middelen en verordening (EG) nr. 1107/2009 biedt nauwelijks
ruimte voor versimpelde procedures voor de goedkeuring van
laag-risicostoffen. Daarom heb ik samen met een groep lidstaten gepleit
voor de aanpassing van de EU-regelgeving.
Diversenpunt: BIOEAST
Informatie van de Slowaakse delegatie
Onder dit diversenpunt gaf de Slowaakse delegatie – namens lidstaten die
deel uitmaken van het BIOEAST initiatief1 – een presentatie over de
gezamenlijke verklaring over het BIOEAST-initiatief onder het toekomstig
(2021–2027) kaderprogramma voor onderzoek en innovatie, Horizon
Europe. Slowakije hoopt dat de Europese Commissie bij de strategische
planning van Horizon Europe rekening houdt met de inhoud van de
verklaring. Specifiek gaat de verklaring in op de thematische Policy
Support Facility (PSF) van de Commissie en wordt er een link gelegd met
financiering vanuit Horizon Europe. De PSF is een voorziening die de
Commissie heeft voorgesteld in de vorig jaar gepresenteerde Europese
bio-economie strategie2, speciaal gericht om landen die nog geen
nationale bio-economie strategie hebben te ondersteunen.
De Europese Commissie juicht het BIOEAST-initiatief toe en steunt het
initiatief met drie miljoen euro.
Diversenpunt: Mercosur
Informatie van de Commissie
De Europese Commissie gaf een korte uiteenzetting van de voor
landbouw belangrijke elementen uit het Mercosur-akkoord. Commissaris
Hogan wees op de winstpunten in het akkoord voor de EU maar ging ook
in op de voor de EU gevoelige concessies op het vlak van de landbouw.
Hogan benadrukte dat die concessies geleidelijk worden geïntroduceerd
en legde uit dat er een vrijwaringsclausule in het akkoord opgenomen is
om ernstige marktverstoringen te voorkomen. Ook benadrukte Hogan dat
door het tot stand komen van dit handelsakkoord de Mercosur-landen,
waaronder landen als Brazilië, zich niet kunnen onttrekken aan de
afspraken in het Klimaatakkoord van Parijs.
Veel lidstaten gaven aan dat er onvoldoende tijd was geweest om de
details van het handelsakkoord te kunnen bestuderen. Ook waren er nog
onderdelen waar de informatie over ontbrak zoals de afgesproken
tarieven en tariefcontingenten. Een groep lidstaten vroeg om meer details
over de afgesproken vrijwaringsclausule en de SPS-afspraken in het
akkoord. Veel lidstaten uitten ook hun zorgen. Verscheidene lidstaten
vroegen zich af hoe de Commissie de naleving van de EU-standaarden
gaat monitoren. Deze lidstaten, waaronder Nederland, vreesden voor de
gevolgen van het Mercosur-akkoord op gevoelige landbouwproducten.
Vooral de concessies voor pluimveevlees en rundvlees liggen zeer
1

BioeAST is een initiatief voor een op kennis gebaseerde landbouw, aquacultuur en bosbouw in
de bioeconomie van 11 Midden- en Oost-Europese lidstaten; de Visegrad Groep (Tsjechië,
Hongarije, Polen en Slowakije) en Bulgarije, Kroatië, Roemenië, Slovenië, Estland, Letland en
Litouwen.
2
https://ec.europa.eu/commission/news/new-bioeconomy-strategy-sustainable-europe-2018-oct11-0_en.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1195

5

gevoelig. Ook werd door een aantal lidstaten, waaronder Nederland,
zorgen geuit over het kunnen toezien op de naleving van het Klimaatakkoord van Parijs en het voorkomen van verdere ontbossing vanwege
uitbreiding landbouwproductie.
Namens Nederland heb ik aangegeven in het algemeen voorstander van
gebalanceerde handelsverdragen te zijn, mits level playing-field en
dierenwelzijn geborgd worden. Verder heb ik aangedrongen op de
afronding van de lopende impact assessment van het Mercosur-akkoord,
die in opdracht van de Europese Commissie wordt uitgevoerd, met
specifieke aandacht voor de pluimvee- en suikersector. Tot slot heb ik
aangegeven dat Nederland streeft naar import in de EU van volledig
ontbossingsvrij geproduceerde soja. Nederland heeft daartoe een alliantie
georganiseerd van op dit moment zeven Europese landen, de Amsterdam
Declarations Partnerschip.3
De Europese Commissie zegde een cumulatieve effectenanalyse in 2020
toe, waarbij niet alleen de effecten van het Mercosur-akkoord maar ook de
mogelijke effecten van Brexit worden meegenomen.
Diversenpunt: Toename van de invoer van Japonicarijst in de EU
Italië sprak onder diversenpunt haar zorg uit over de toenemende import
van Japonicarijst uit Myanmar en riep de Europese Commissie op om hier
maatregelen tegen te nemen. Volgens Italië ondervinden de Italiaanse
producten hierdoor oneerlijke concurrentie. De oproep van Italië kon op
bijval van een aantal Zuid-Europese lidstaten rekenen.
De Europese Commissie stelde dat de import van Japonicarijst uit
Myanmar in de afgelopen tijd juist was afgenomen en dat marktmaatregelen voorbarig zouden zijn. De Commissie zal de situatie wel
nauwlettend in de gaten houden.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

3

Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Italië, Nederland, Noorwegen en het VK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-32, nr. 1195

6