Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2023

Nr. 236

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORT EN VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT EN DE
STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2023
Bijgevoegd sturen wij u de stand van zaken van de moties en toezeggingen die zijn gedaan aan de Tweede Kamer, waarover wij u voor het
zomerreces 2023 graag informeren. In deze brief wordt aan een aantal
moties en toezegging voldaan en wordt u geïnformeerd over de behandeling van de nog lopende moties en toezeggingen. Ook wordt u
geïnformeerd over de voortgang van een (klein) aantal andere lopende
activiteiten.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.J. Kuipers
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. van Ooijen

kst-36200-XVI-236
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

1

Stand van zaken moties en toezeggingen zomerreces 2023
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Motie van het lid Van den Berg over het in kaart brengen van goede
praktijken van digitalisering in de zorg
De aangenomen (Handelingen II 2020/21, nr. 99, item 83) motie van het lid
Van den Berg1 verzoekt de regering om voorwaardelijke toegang toe te
passen en goede praktijken hierbij in kaart te brengen. Er bestaat al een
systeem van voorwaardelijke toelating en veelbelovende zorg, waarin
nieuwe producten, zoals weesgeneesmiddelen en devices, worden
geëvalueerd op effectiviteit en kosteneffectiviteit. Hierbij vindt er altijd een
dataverzameling plaats. Het Zorginstituut heeft geconstateerd dat voor de
trajecten die lopen binnen voorwaardelijke toelating er geen verschillen
zijn tussen aanbieders in de werkwijze. Er is een gelijke praktijk voor alle
aanbieders, producten zijn alleen beschikbaar als er gelijktijdig onderzoek
plaatsvindt. Daarnaast werkt de Minister van VWS binnen het traject
«verbeteren en verbreden van de toets op het basispakket» aan het stellen
van aanvullende voorwaarden voor gepast gebruik en onderzoek bij
pakkettoelating. Daarnaast wordt ingezet op de ontwikkeling van meer
kennis en inzicht over de effectiviteit van behandelingen op de langere
termijn. Specifiek voor geneesmiddelen is uw Kamer hierover reeds
geïnformeerd in de brief over de toekomst van het intramurale stelsel van
16 juni 20232.
De Minister van VWS beschouwt de motie hiermee als afgedaan.
Motie van het lid Van den Berg over onderzoek naar de toezicht op joint
ventures van medisch specialisten
De aangenomen (Handelingen II 2022/23, nr. 37, item 13) motie van het lid
Van den Berg3 verzoekt de regering om in kaart te brengen hoe het
toezicht op joint ventures werkt en te onderzoeken hoe dit toezicht
versterkt kan worden met als doel om initiatieven, zoals nieuwe situaties
als ziekte te bestempelen, in de toekomst te verhinderen voor zover die tot
niet passende zorg leiden.
Er bestaat geen algemeen wettelijk verbod voor medisch specialisten en
andere zorgaanbieders om deel te nemen in een joint venture. Vanzelfsprekend moeten alle zorgaanbieders die in Nederland zorg leveren,
ongeacht het eigenaarschap, voldoen aan de Nederlandse wet- en
regelgeving. Zorgaanbieders dienen te allen tijde de belangen van de
patiënten, cliënten en/of andere belanghebbenden en de zorgorganisatie
en het maatschappelijk belang voorop te stellen. Zij mogen zichzelf niet
verrijken ten koste van de patiënten- en cliëntenzorg en dienen zorggeld
doelmatig te besteden. Schaarse middelen inzetten voor onnodige
zorgverlening past daar niet bij.
Op grond van de Wet Kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) houdt
de IGJ toezicht of een zorgaanbieder de zorgverlening dusdanig organiseert dat dit redelijkerwijs leidt tot het verlenen van goede zorg. De
zorgactiviteiten van een joint venture vallen onder het toezicht van de IGJ,
mits het gaat om zorg die valt onder de reikwijdte van de Wkkgz.
Daarnaast houdt de IGJ op grond van de Wet Toetreding zorgaanbieders
(Wtza) onder andere toezicht op de bestuursstructuur. Op grond van de
1

Kamerstuk 29 477, nr. 719.
Kamerstukken 29 477 en 29 689, nr. 838.
3
Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 187.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

2

Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) houdt de NZa toezicht op het
door zorgaanbieders beschikken over een professionele bedrijfsvoering,
die borgt dat zorg doelmatig en rechtmatig wordt geleverd. Voor de
intramurale en de medisch specialistische zorg geldt overigens een
winstuitkeringsverbod op grond van de Wet toelating zorginstellingen
(Wtzi). De NZa ziet hier op toe sinds de inwerkingtreding van de Wtza op
1 januari 2022.
Het is belangrijk dat zorgaanbieders inzetten op passende zorg, welke
waarde is gedreven. Dat betekent allereerst dat zorg in de eerste plaats
effectief is, meerwaarde heeft voor de patiënt, met daarnaast een
doelmatige inzet van mensen, middelen en materialen. Passende zorg
komt samen met en gezamenlijk rondom de patiënt tot stand, is ook de
juiste zorg op de juiste plek en passende zorg gaat over gezondheid in
plaats van over ziekte. Wanneer commerciële activiteiten van zorgaanbieders hier aan bijdragen, dan juicht de Minister van VWS dat toe. Als
deze activiteiten de beweging naar passende zorg juist tegenwerken, zoals
het lid Van den Berg tijdens het debat over het WRR rapport op
15 december 2022 aangaf, dan is dat geen goede zaak (Handelingen II
2022/23, nr. 36, item 5).
In het Integraal Zorgakkoord (IZA)4 is de afspraak gemaakt dat de IGJ
bijdraagt aan het bevorderen van een actieve leercultuur gericht op
passende zorg mede aan de hand van het Kader passende zorg5. Ook
werkt de IGJ uit hoe passende zorg via hun toezichtsrol versterkt kan
worden daar waar de cultuurverandering onvoldoende van de grond
komt. Daarnaast is in het IZA met de NZa afgesproken dat de NZa zich
inzet op het ontwikkelen van passende bekostiging van zorg. Het is
belangrijk dat financiële prikkels passende zorg ondersteunen. De prikkels
liggen nu vooral nog bij interventies en te weinig bij bijvoorbeeld
gezamenlijke besluitvorming. De NZa sluit daarbij nauw aan op het
pakketbeheer van het Zorginstituut. De NZa werkt hiervoor samen met het
Zorginstituut aan een werkwijze die gericht is op het stimuleren van
passende zorg en het afbouwen van niet passende zorg, ook in de
bekostiging (inclusief betaaltitels). Met de gemaakte afspraken in het
Integraal Zorgakkoord (IZA) krijgt de motie van het lid Van den Berg
invulling. Over de voortgang van de verschillende afspraken in het IZA
wordt uw Kamer conform de afspraken met regelmaat geïnformeerd.
Motie van het lid Tielen over het in kaart brengen wat er aan wet- en
regelgeving is om kwakzalverij aan te pakken
Met de motie van het lid Tielen6 wordt de regering gevraagd in kaart te
brengen welke mogelijkheden er zijn in wet- en regelgeving om kwakzalverij aan te pakken. Wat betreft kwakzalverij is de veronderstelling dat
deze zorg vooral wordt verleend door alternatieve zorgaanbieders. Op
alternatieve zorgaanbieders is de Wet kwaliteit, klachten en geschillen
zorg (Wkkgz) van toepassing, zij het dat voor deze zorgaanbieders, in
afwijking van de norm dat goede zorg wordt verleend, de eis geldt dat
zorg buiten noodzaak niet mag leiden tot schade of een aanmerkelijke
kans op schade voor de gezondheid van de cliënt. De IGJ houdt toezicht
op de naleving van de Wkkgz. Ook voor dit type zorg geldt dat eenieder
van misstanden melding kan doen bij de IGJ. Aan de hand van de
melding bepaalt de IGJ of nader onderzoek nodig is. Dat is geregeld in het
Uitvoeringsbesluit Wkkgz. Daarnaast zijn alternatieve zorgaanbieders

4

Kamerstuk 31 765, nr. 655.
Kamerstuk 31 765, nr. 649 (bijlage 1).
6
Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 49.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

3

verplicht om bij de IGJ melding te doen van calamiteiten, geweld in de
zorgrelatie en ontslag bij disfunctioneren.
Alternatieve zorgaanbieders vallen eveneens onder de meldplicht van de
Wet toetreding zorgaanbieders. Alternatieve zorgaanbieders die starten
met het verlenen van zorg, moeten zich melden via het portal www.toetredingaanbieders.nl. Op basis van het ingevulde meldformulier kan de IGJ
selecteren welke zorgaanbieders zij na aanvang van de zorgverlening zal
bezoeken om de praktijk te toetsen of de kwaliteit van zorg op orde is. De
meldplicht dient ook om zorgaanbieders bewust te maken van de
kwaliteitseisen waaraan ze moeten voldoen.
Op alternatieve zorgverlening is het tuchtrecht uit de Wet Beroepen in de
Individuele Gezondheidszorg (BIG) van toepassing als de zorg wordt
verleend door een BIG geregistreerde beroepsbeoefenaar. Ook kent de
Wet BIG een aantal strafbepalingen die zich richten tot iedereen die
bepaalde in de wet opgenomen normen overtreedt. Zo is op grond van de
Wet BIG het onbevoegd en onbekwaam uitvoeren van voorbehouden
handelingen strafbaar. Indien sprake is van strafbare feiten kan aangifte
worden gedaan bij het Openbaar Ministerie.
Op deze wijze zijn er vanuit het gezondheidsrecht en strafrecht meerdere
manieren om kwakzalverij aan te pakken. De motie wordt hiermee
beschouwd als afgedaan.
Motie van de leden Ellemeet en Kuiken, motie van het lid Van den Berg en
twee toezeggingen met betrekking tot een visie op alle zorg die vanwege
kwaliteit geconcentreerd moet worden
Met aangenomen (Handelingen II 2021/22, nr. 55, item 6) moties van de
leden Ellemeet en Kuiken7 en de motie het lid Van den Berg8 is de
regering verzocht om te komen met een visie op toekomstige besluitvorming over alle zorg die vanwege kwaliteit geconcentreerd moet
worden. In het debat Sluiting kinderhartchirurgie van 22 februari 2023
(Handelingen II 2022/23, nr. 56, item 8) is uw Kamer in het verlengde
daarvan een brief toegezegd met een voortgangsrapportage over en
criteria voor concentratie bij alle hoogcomplexe laagvolumezorg. Om de
lessen uit het traject van interventies bij aangeboren hartafwijkingen bij
deze bredere visievorming te betrekken, zal de Minister deze brief na de
zomer met uw Kamer delen.
Motie van de leden Tielen en Kuik over eigenaarschap van de regering
over de ambities voor incidentie, vroegsignalering en overleving van
kanker
In de Kamerbrief van 16 december 20229 is uw Kamer geïnformeerd over
de voortgang van de motie van de leden Tielen en Kuik10, die de regering
verzoekt eigenaarschap te nemen in het stellen van ambities met
betrekking tot de incidentie, vroegsignalering en overleving van kanker en
deze concreet te maken. De Minister van VWS gaf toen aan stevig
betrokken te zijn bij het Nederlands Kanker Collectief (NKC), dat er in 2023
verder wordt gewerkt aan een agenda met doelen, prioritering en een
daaruit volgende aanpak, en dat hij uw Kamer medio 2023 informeert over
de voortgang. Bij deze geeft de Minister hier gevolg aan.

7

Kamerstuk 31 765, nr. 626.
Kamerstuk 31 765, nr. 628.
9
Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 191.
10
Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 48.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

4

Het NKC heeft de afgelopen maanden benut om een brede coalitie van
ruim 100 organisaties op te bouwen en met elkaar in gesprek te gaan,
over hoe de Nederlandse Kankeragenda eruit moet zien. De inzet is een
multidisciplinaire agenda met breed draagvlak. Op dit moment worden de
uitkomsten van deze voorbereidende bijeenkomsten verder uitgewerkt en
eind juni zal in werksessies met de stakeholders verder gewerkt worden
aan het prioriteren van de doelen. In september wordt vervolgens een
plan van aanpak op deze doelen gemaakt. Zo wordt stapsgewijs met veel
stakeholders, gekomen tot een concrete invulling van de agenda, die in
november 2023 zal worden gepresenteerd.
Zoals de Minister eerder aangaf, is de kankerincidentie in Nederland hoog
in vergelijking met andere Europese landen, en laten rapporten zien dat
de incidentie – en daarmee de impact die kanker heeft op onze samenleving – de komende jaren verder toeneemt. Het is om die reden heel
belangrijk dat we in Nederland in gezamenlijkheid werken aan een betere
kankeraanpak. In navolging daarvan steunt de Minister het initiatief van
KWF Kankerbestrijding, het Integraal Kankercentrum Nederland en de
Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties. De initiatiefnemers zijn regelmatig met de Minister in gesprek over de voortgang.
Samen zetten zij zich in om ook andere departementen te betrekken,
omdat leven voor, met en na kanker niet alleen een kwestie is van het
medisch domein. Inclusie en participatie zijn ook belangrijke onderwerpen
die vragen om een integrale aanpak. Tot slot, momenteel wordt bekeken
hoe de agenda vanaf november verder tot uitvoering gebracht wordt.
Motie van de leden Werner en Sahla over onderzoek naar het gratis
aanbieden van mondzorg door studenten tandheelkunde
De aangenomen (Handelingen II 2021/22, nr. 94, item 7) motie van de
leden Werner en Sahla11 verzoekt de regering op om bij het leveren
tandheelkundige zorg, en het gratis aanbieden van mondzorg voor (met
name) kinderen, de mogelijkheden voor het inzetten van studenten
tandheelkunde te verkennen. De verwachting was dat de Kamer in de
kabinetsreactie op de instroomadviezen van het Capaciteitsorgaan,
geïnformeerd zou kunnen worden over de uitvoering van de motie. De
Minister van VWS heeft echter meer tijd nodig om, in afstemming met de
Minister van OCW, beide punten van de motie uit te voeren. De Kamer zal
naar verwachting in het najaar van 2023 nader worden geïnformeerd
hierover.
Toezegging met betrekking tot de pilot eigen bijdrage bij kraamzorg
Tijdens het algemeen overleg Pakketbeheer van 17 juni 202012 is door de
toenmalige Minister voor Medische Zorg en Sport toegezegd dat de
Kamer te zijner tijd informatie ontvangt over de pilot van een zorgverzekeraar, met betrekking tot de eigen bijdrage bij kraamzorg. In de tussentijd
hebben twee andere zorgverzekeraars een soortgelijke pilot uitgevoerd.
De Kamer wordt later dit jaar geïnformeerd over de pilot.
Toezegging met betrekking tot het tussentijdse Integraal Zorgakkoordmonitor
Bij het commissiedebat Integraal Zorgakkoord (IZA) (Kamerstuk 31 765,
nr. 691) heeft de Minister van VWS toegezegd uw Kamer te informeren
wanneer de eerste tussentijdse monitor van het IZA volgt. De IZA partijen
zijn in de laatste fase van het opzetten van eerste versie van de
11
12

Kamerstuk 35 882, nr. 6.
Kamerstuk 29 689, nr. 1073.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

5

IZA-monitor. Dit najaar ontvangt uw Kamer de eerste tussentijdse monitor
bij de stand van zaken brief die dan wordt gestuurd.
Toezegging over nadere analyse over het gebruik van AI-systemen in de
ambulancezorg
Bij het dertigledendebat over personeelstekorten bij ambulancediensten
op 16 maart 2023 heeft de Minister van VWS toegezegd aan de Kamer een
nadere analyse over het gebruik van AI-systemen in de ambulancezorg te
versturen. Om op onafhankelijke wijze een analyse te kunnen doen naar
het gebruik van (commerciële) AI-systemen in de ambulancezorg, heeft
Ambulancezorg Nederland hiervoor een externe partij ingehuurd. In
verband met de benodigde looptijd voor de opdracht lukt oplevering niet
meer op tijd voor het zomerreces. De analyse zal direct na het reces aan
uw Kamer worden toegestuurd.
Toezegging met betrekking tot Taakopdracht Gender en Gezondheid
Bij het commissiedebat over Medische Preventie op 16 februari 202313
heeft de Minister van VWS toegezegd genderspecifieke zorg en vrouwspecifieke aanpak te borgen bij ZonMw. Hierop volgend heeft de Minister
besloten de zogeheten Taakopdracht Gender en Gezondheid te verlengen
en hiervoor aanvullende financiële middelen beschikbaar te stellen. De
afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet, maar het is nodig de
verankering van sekse en gender in gezondheidsonderzoek en
-programmering breder te laten beklijven. De ondersteuning die thans
met de taakopdracht wordt geboden is daarvoor van belang. In de
vervolgopdracht blijft bredere kennisontwikkeling via andere ZonMwprogramma’s, algemene verankering van sekse en gender in processen en
procedures, alsmede vergroten van methodologische kennis, belangrijk.
In de komende drie jaar zal daarbij meer nadruk komen te liggen op een
bredere blik naar buiten en het zichtbaar maken van het proces en de
opbrengsten van de taakopdracht. Hierbij is de inzet om ook andere
partijen meer mee te nemen in de ontwikkelingen op deze thematiek. De
Minister van VWS heeft hiervoor 0,35 mln. per jaar, in de periode medio
2023 – medio 2026, beschikbaar gesteld en beschouwt hiermee zijn
toezegging als afgedaan.
Toezegging over de trends ten aanzien van meer gepersonaliseerd gebruik
van geneesmiddelen en medische techniek
In de Kamerbrief «Antwoorden begrotingsbehandeling VWS 2020» van
31 oktober 201914 hebben de toenmalige VWS-bewindspersonen uw
Kamer toegezegd, uw Kamer op verschillende momenten op de hoogte te
houden over het in kaart brengen van de trends ten aanzien van meer
gepersonaliseerd gebruik van geneesmiddelen en medische techniek, en
de effecten daarvan voor toelatings- en vergoedingsprocedures en
zorguitgaven. Hiertoe dienen verschillende onderwerpen bij elkaar
gebracht te worden en dat vergt nadere overdenking en duiding. De
Minister van VWS informeert uw Kamer hierover voor het einde van dit
kalenderjaar.
Toezegging over het patientaccessprogramma
Bij het commissiedebat Geneesmiddelenbeleid van 22 maart 2023
(Kamerstuk 29 477, nr. 828) heeft de Minister van VWS toegezegd per
schrift een nadere reactie te geven over het patientaccessprogramma.
13
14

Kamerstuk 32 793, nr. 671.
Kamerstuk 35 300 XVI, nr. 88.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

6

Momenteel wordt verkennend of, en op welke wijze, patientaccessprogramma’s voor geneesmiddelen die nog niet tot het verzekerde pakket
behoren, centraal kunnen worden geïdentificeerd. De Kamer wordt
hierover begin volgend jaar geïnformeerd.
Toezegging over Groeipad API strategie
In de voortgangsbrief op elektronische gegevensuitwisseling van
december 202215 heeft de Minister van VWS toegezegd uw Kamer te
informeren over het groeipad van de API-strategie voor de komende
jaren. De in 2022 door Nictiz gepubliceerde API-strategie omschrijft de
strategie die binnen vijf tot tien jaar moet resulteren in databeschikbaarheid en dataportabiliteit. De komende twee jaar (2023 en 2024) staat
het realiseren van de strategie in het teken van «zaaien» en «groeien»,
zodat vanaf 2025 «geoogst» kan worden.
In de eerste helft van 2023 zijn de door veldpartijen opgestelde API-eisen,
getoetst op een tiental door leveranciers aangeleverde API’s. Uit deze
eerste beproeving kwam naar voren dat de bestaande API’s grotendeels,
maar nog niet volledig, voldoen aan de opgestelde eisen van een «open
API». De uitkomsten van deze eerste beproeving leiden tot het verbeteren
van de API-eisen en met leveranciers wordt onderzocht hoe de aangeleverde API’s verbeterd worden. Zodoende kan in de tweede helft van 2023
een tweede beproeving kan plaatsvinden, met meer leveranciers en meer
API’s. Daarbij wordt de API-bibliotheek gerealiseerd, zodat de leveranciers
vanaf 2024 zelf op grote schaal API’s kunnen toetsen en publiceren.
Via de Wegiz sturen we op gestandaardiseerde uitwisselingen qua taal en
techniek. De voor deze uitwisselingen ontwikkelde API’s dienen te voldoen
aan de eisen voor Open API’s, zoals beschreven in de door Nictiz
gepubliceerde API-strategie16.
Toezegging over de noodzakelijkheid van geldende speciale regels
omtrent COVID-afval
Tijdens het tweeminutendebat Verduurzaming van de zorg van 22 maart
2023 (Handelingen II 2022/23, nr. 64, item 16) heeft de Minister van VWS
toegezegd uw Kamer voor de zomer te informeren, over de noodzakelijkheid van geldende speciale regels omtrent COVID-afval. Inmiddels zijn
deze speciale regels omtrent COVID-afval vervallen en droog corona afval
mag met het huishoudelijk afval worden afgevoerd. Hiermee wordt de
toezegging als afgedaan beschouwd.
Toezegging over de invoering van Drugs Informatie en Monitoring
In het debat van 29 maart 2023 over Drugspreventie en verslavingszorg17
heeft de Minister van VWS toegezegd met het Drugs Informatie en
Monitoring Systeem (DIMS) te verkennen wat de kosten en baten zijn, van
breder testen of niet testen in het kader van monitoring en preventie. Het
DIMS heeft naar aanleiding hiervan een notitie opgesteld, die u bijgevoegd kunt vinden.
Hieronder volgen twee belangrijke aspecten en conclusies van de notitie:

15

Kamerstukken 27 529, 35 824 en 32 761, nr. 288.
«API-strategie voor de zorg: strategie en architectuur», https://nictiz.nl/app/uploads/2022/10/
API-strategie-P1_H1-en-H2-sept-2022–02.pdf (14 juni 2023).
17
Kamerstuk 24 077, nr. 524.
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

7

•

•

Het DIMS benadrukt dat met het testen van drugs, gezondheidsincidenten na het gebruik van drugs nooit volledig kunnen worden
voorkomen. Het gebruik van drugs is immers nooit zonder risico.
Het DIMS concludeert dat er veel aanknopingspunten zijn die het
aannemelijk maken dat het DIMS van grote toegevoegde waarde is,
wat betreft het beperken van gezondheidsrisico’s door het gebruik van
drugs, voor de bezoekers van de testservice op de korte en lange
termijn. Echter, in welke mate en hoe ver de invloed buiten de
testservice om strekt, is niet altijd inzichtelijk te maken of berust nog te
veel op aannames en indirecte informatiebronnen.

DIMS is gevraagd om inzichtelijk te maken wat ervoor nodig is om deze
effecten inzichtelijk te kunnen maken. Uw Kamer zal hierover eind 2023
geïnformeerd worden.
Toezegging te informeren over het gebruik van luchtreinigers
Bij het commissiedebat Ontwikkelingen rondom het coronavirus op
15 december 2022 (Kamerstuk 25 295, nr. 1996) heeft de Minister van VWS
toegezegd de Kamer te informeren over het gebruik van luchtreinigers.
Voor meer informatie over het gebruik van luchtreinigers verwijst de
Minister van VWS naar de nieuwste versie van de Algemene Hygiëne
Richtlijn van het RIVM. Daarin staat onder paragraaf 5.2.3 het volgende:
«Voor het verwijderen van ziekteverwekkers in de lucht worden soms ook
luchtreinigers geplaatst in een ruimte. Dit kunnen verplaatsbare luchtreinigers zijn of apparaten die zijn bevestigd aan de muur op of in het
plafond. Ook in centrale luchtbehandelingssystemen (HVAC) worden
luchtreinigingstechnieken gebruikt. Luchtreinigers geplaatst in een ruimte
zorgen niet voor de toevoer van verse buitenlucht. Als een luchtreiniger
wordt gebruikt, zal dus altijd voldoende verse lucht moeten worden
toegevoerd. Het is nog onbekend in welke mate luchtreinigers, geplaatst
in een ruimte waar wordt geventileerd, bijdragen aan het voorkomen van
infectieziekten. Als deze luchtreinigers worden gebruikt, dan is het van
belang een onderhoudsprotocol op te stellen en uit te voeren. Door
achterstallig onderhoud is het mogelijk dat de luchtreiniger niet meer
goed werkt en dat schimmels op filters komen. Tot slot, sommige
luchtreinigers kunnen schadelijke bijproducten vormen zoals ozon(reactieproducten) of er kan sprake zijn van directe blootstelling aan
UVC-straling. Houd hier rekening mee als overwogen wordt een luchtreiniger te gebruiken en overleg hierover met de Arbo coördinator (indien
aanwezig).»
Met betrekking tot de inzet van luchtreinigers geldt daarom het volgende
advies, welke afkomstig is uit de Algemene Hygiëne Richtlijn:
«1) Zorg voor voldoende ventilatie als luchtreinigers worden gebruikt.
Luchtreinigers zijn geen vervanging voor ventilatie. 2) Zorg voor een goed
onderhoudsprotocol en voer dit uit».
Tot slot, voor meer informatie over het gebruik van luchtreinigers verwijst
de Minister graag naar de «Handreiking Luchtreinigers: toelichting en
gebruik»18.
Hiermee beschouwt de Minister de toezegging als afgedaan.

18

«Handreiking Luchtreinigers: toelichting en gebruik», https://www.ruimte-ok.nl/sites/default/
files/2022–09/Handreiking_Luchtreinigers_versie_september_2022_0.pdf (2 juni 2023).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

8

Toezegging met betrekking tot geschillenprocedures met een Commissie
van Deskundigen
In de Kamerbrief «Project Nieuwe Huisvesting VWS / RIVM en CBG» van
2 september 202219 heeft de Minister van VWS toegezegd uw Kamer na
afloop van de beroepstermijnen op de hoogte te stellen van de
uitkomsten van de geschillenprocedures, waaronder de eventuele
meerkosten en de toedeling hiervan. Deze bindende adviezen werden in
het eerste kwartaal van 2023 verwacht. Inmiddels is duidelijk geworden
dat de Commissie van Deskundigen meer tijd nodig heeft en is de
Minister net zoals u in afwachting van de bindende adviezen. De
verwachting is dat de bindende adviezen in het derde kwartaal van 2023
worden opgeleverd.
Programma Open op Orde op Rijks ICT-dashboard
Het programma Open op Orde binnen het VWS concern geeft departementaal invulling aan het Rijksbrede programma Open op Orde. Dit
programma is gestart naar aanleiding van het verschijnen van de
kabinetsreactie op het rapport Ongekend Onrecht van de Parlementaire
Ondervragingscommissie kinderopvangtoeslagen (POK)20. Het
programma heeft als doel de informatiehuishouding te verbeteren, zodat
er openheid en transparantie mogelijk is over de totstandkoming en
uitvoering van beleid. Aangezien de meerjarige kosten van dit programma
met ICT-component meer dan € 5 miljoen bedraagt, is het programma
conform Rijksbrede beheersmaatregelen en rapportageafspraken uit het
Handboek Portfoliomanagement Rijk, aangemeld bij het Adviescollege
ICT-toetsing, en zal meer informatie binnenkort gepubliceerd worden op
het Rijks ICT-dashboard.
Evaluatie ZonMw
Conform de verplichtingen in de Kaderwet ZBO’s is het functioneren van
ZonMw geëvalueerd. Op 10 maart 2023 is uw Kamer het evaluatierapport
en het advies van de begeleidingscommissie toegezonden21. In de
Kamerbrief heeft de Minister van VWS geïnformeerd de inhoudelijke
reactie (beleidsreactie), inclusief bestuursreactie van ZonMw, in het
tweede kwartaal van 2023 aan uw Kamer toe te zenden. Echter, in verband
met de interne afstemming kan het zijn dat de inhoudelijke reactie na het
zomerreces van 2023 zal worden toegestuurd aan uw Kamer.
Programma Doorontwikkeling Praeventis RIVM
De Minister van VWS informeert u over het ICT Programma Doorontwikkeling Praeventis van het RIVM. Vanwege de financiële omvang
(€ 10,6 miljoen, waarvan nog 5,2 miljoen resterend) zal dit programma
binnenkort op het ICT-dashboard geplaatst worden. Het programma
bestaat uit meerdere projecten die gezamenlijk zorgdragen voor de
continuïteit van het systeem Praeventis, door onder andere hosting bij het
rijksoverheid Datacenter (RODC) en het updaten van contracten. Verder
betreft het programma een stuk vernieuwing van de dienstverlening aan
burgers, met onder andere de inrichting van burgerportalen, waarop
bijvoorbeeld vaccinatiegegevens ontsloten worden. Additioneel, vanwege
de aflopende ondersteuning van Oracle Forms in 2027, is het vervangen,
en onder architectuur brengen van de technische componenten van het
systeem Praeventis, opgenomen in het programma. De realisatie van het
19

Kamerstuk 35 925 XVI, nr. 202.
Kamerstuk 35 510, nr. 4.
21
Kamerstuk 30 850, nr. 48.
20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

9

programma is noodzakelijk voor de continuïteit van het IV-landschap voor
ondersteuning van de preventie- en vaccinatieprogramma’s, te weten de
NHS (Nationale Hielprik Screening), het RVP (Rijksvaccinatieprogramma)
en de PSIE (zwangerenscreening). Daarbij opmerkend dat het uitvoeren
van de landelijke aansturing en coördinatie van preventie- en vaccinatieprogramma’s een wettelijke taak is van het RIVM.
Amendement van het lid Ellemeet – Publiekscampagne over endometriose
Tijdens de behandeling van de ontwerpbegroting VWS 2023 heeft het lid
Ellemeet een amendement22 ingediend, met het verzoek om met een
publiekscampagne over endometriose te komen. Op 16 december 2022n
(Handelingen II 2022/23, nr. 33, item 38) is in de Kamer het amendement
aangenomen. Endometriose is een probleem voor de vrouwen die het
betreft en voor de samenleving als geheel. Vanuit de maatschappij bereikt
het van VWS ook bredere signalen over hormoongerelateerde klachten.
Daarnaast wordt gesignaleerd dat het nog altijd voorkomt dat klachten
niet tijdig worden herkend, met onder meer het risico van onnodig
verzuim tot gevolg. Gebrek aan kennis over, of het niet serieus nemen
van, cyclus- en hormonale klachten, kan leiden tot een jarenlange
zoektocht in de zorg. Graag levert de Minister van VWS een structurele
bijdrage aan het oplossen van het probleem, onder meer door het inzetten
van publieksvoorlichting. Daartoe is in de afgelopen periode twee keer
een veldraadpleging georganiseerd. Hierbij is overleg geweest met onder
andere vertegenwoordigers van de Nederlandse Vereniging voor
Obstetrie en Gynaecologie (NVOG), patiëntenvereniging endometriose,
WomenInc, experts op het gebied van voorlichting en medewerkers van
ZonMw (bijeenkomsten op 13 februari 2023 en 13 april 2023). Op basis
van de input die verzameld is tijdens die bijeenkomsten en de randvoorwaarden die gezamenlijk bepaald zijn, heeft de Minister van VWS ZonMw
verzocht om een plan uit te werken waarmee uitvoering wordt gegeven
aan het amendement. Het doel van de uitwerking is om informatie
rondom endometriose te bundelen en deze beschikbaar te maken voor
een breed publiek. Hierbij is het van belang dat het startpunt bij de
uitwerking van het plan ligt bij de patiënt. Die patiënt is op zoek is naar
erkenning, herkenning en de juiste zorg en/of ondersteuning. Voor de
uitvoering van het plan is voor de periode 2023–2024 € 500.000
beschikbaar.
Minister voor Langdurige Zorg en Sport
Motie van het lid Sahla over het onderzoeken van knelpunten en bezien of
relevante partijen meer gefaciliteerd kunnen worden
De motie van het lid Sahla23 vraagt de regering om onderzoek uit te laten
voeren naar knelpunten voor inclusieve zorg. De Minister voor LZS kan
uw Kamer informeren dat het onderzoek is uitgezet. Hiermee wordt
beoogd meer inzicht te krijgen in mogelijke verschillen in (toegang tot)
zorggebruik onder ouderen. Uw Kamer zal eind 2023 worden geïnformeerd over de resultaten.

22
23

Kamerstuk 36 200 XV, nr. 31.
Kamerstuk 29 538, nr. 342.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

10

Motie van de leden Hijink en Werner over de maatschappelijke opbrengst
van vastgoed opnemen als doel in de beleidsregel van het College
sanering zorginstellingen
De motie van de leden Hijink en Werner24 verzoekt de regering te
verkennen of het mogelijk is in de beleidsregel vervreemding onroerende
zaken van het College sanering zorginstellingen, het verhogen van de
maatschappelijke opbrengst van het vastgoed het doel te laten worden (in
plaats van een marktconforme opbrengst).
Na overleg met het College sanering heeft dit geleid tot een beleidsregelwijziging van het College sanering zorginstellingen, dd. 20 januari 202325.
Daarin wordt de mogelijkheid verruimd voor maatschappelijke partijen
om eenvoudiger te kunnen vervreemden, en is niet langer de marktconforme opbrengst bij verkoop leidend. De opbrengst bij vervreemding mag
ook lager zijn indien (maatschappelijk en/of private) partijen in een
ontwikkeling met maatschappelijke belang samenwerken. De financiële
opbrengst van zo’n maatschappelijke samenwerking is namelijk
doorgaans lager dan een commerciële ontwikkeling.
Zodoende wordt met de beleidsregelwijziging de motie als afgedaan
beschouwd.
Drie moties naar aanleiding van het tweeminutendebat
GGZ/Suïcidepreventie
Naar aanleiding van het tweeminutendebat GGZ/Suïcidepreventie van
16 mei jongstleden (Handelingen Ii 2022/23, nr. 81, item 24) zijn er
verschillende moties aangenomen. Voor een aantal moties is door de
indieners gevraagd of de Minister voor LZS per brief een toelichting kan
geven over hoe ze deze moties uit gaat voeren. Hieronder volgt per motie
een korte toelichting:
• De motie van het lid Agema26 verzoekt de regering de NZa te laten
onderzoeken of een beschikbaarheidsbijdrage een duurzame oplossing
biedt voor de aanhoudende onvoldoende beschikbaarheid van cruciale
ggz voor de allerzwaarste patiënten. Aan deze motie zal de Minister
voor LZS uitvoering geven door met de NZa in gesprek te gaan over
hoe hier opvolging aan te geven. In de tweede helft van 2023 zal de
Minister voor LZS de Kamer informeren over de stand van zaken.
• De motie van de leden Van den Berg en Westerveld27 verzoekt de
regering duidelijk vast te stellen dat onder cruciale ggz-zorg in ieder
geval de hoogcomplexe en specialistische ggz-zorg valt, en kaders te
stellen voor wat verder onder cruciale ggz valt, zodat er een adequaat
landelijk overzicht komt. Aan deze motie zal de Minister voor LZS als
volgt uitvoering geven. Elke regio brengt voor 15 juni, aan de hand van
een inventarisatiemodel en de werkdefinitie cruciale ggz, in beeld welk
cruciaal ggz aanbod er regionaal, bovenregionaal en landelijk
beschikbaar is. Na 15 juni worden de overzichten per regio landelijk
gebundeld, zodat er een eerste overzicht ontstaat van welk aanbod er
is als het gaat om cruciale ggz. Vanaf juli breekt de volgende fase aan
waar het landelijk overzicht van aanbod aan cruciale ggz wordt
bepaald. De Minister voor LZS zal aan partijen vragen om bij dit proces
de motie te betrekken en te bezien wat bovenregionaal of landelijk het
aanbod van cruciale ggz is, wat het aanbod van hoogcomplexe en
24

Kamerstuk 31 765, nr. 575.
Beleidsregel vervreemding onroerende zaken, https://wetten.overheid.nl/BWBR0047793/202301-20/0 (8 juni 2023).
26
Kamerstuk 25 424, nr. 652.
27
Kamerstuk 25 424, nr. 654.
25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

11

•

specialistische ggz is en waar eventuele verschillen zitten. Tegelijkertijd
wordt er komende periode een onderzoek uitgevoerd naar hoeveel
vraag er is naar cruciale ggz. Op basis van het overzicht van het
aanbod van, en inzicht in de vraag naar cruciale ggz, wordt bepaald
wat het noodzakelijk zorgaanbod moet zijn en waar dit aanbod het
beste georganiseerd kan worden. In de tweede helft van 2023 zal de
Minister voor LZS de Kamer informeren over de stand van zaken
rondom cruciale ggz.
De motie van de leden Westerveld en Mohandis28 verzoekt de regering
om alles in het werk te stellen om per 2024 de beoogde prikkels van
het zorgprestatiemodel wel de juiste kant op te sturen, waardoor
gestimuleerd wordt om de meeste complexe cliënten zorg en tijd te
bieden en de Kamer hierover op de hoogte te houden. In het commissiedebat GGZ/Suïcidepreventie van 19 april 2023 (Kamerstukken 25 424
en 29 689, nr. 662), heeft de Minister voor LZS toegezegd om na 1 juli
2023 uw Kamer te informeren over de uitkomsten van het NZaonderzoek naar het bijstellen van de tarieven van het zorgprestatiemodel. De Minister van LZS zal in deze brief ingaan op de uitwerking van
deze motie.

Motie van de leden Westerveld en Van den Hil over subsidie voor een pilot
voor een verkort traject tot gz-psycholoog
De motie van de leden Westerveld en Van den Hil29 verzoekt de regering
het subsidieverzoek voor een pilot, voor een verkort traject tot
gz-psycholoog (het EVC-traject), financieel te ondersteunen.
De Minister voor LZS heeft subsidieaanvraag voor de pilot EVC-traject in
behandeling genomen en op 14 juni jl. is de subsidiebeschikking
afgegeven. Om gehoor te geven aan de motie heeft de Minister voor LZS,
in de begroting van VWS, middelen gereserveerd voor in totaal 44 opleidingsplaatsen voor een te ontwikkelen EVC-traject. Ondertussen heeft
men ook de deelnemers voor het EVC-traject geselecteerd. Deze zullen in
het najaar 2023 starten met hun traject en deze eind 2024 afronden. Het
traject wordt begeleid met een evaluatief onderzoek en zal leren of er op
verantwoorde wijze EVC’s kunnen worden afgegeven, aan psychologen en
orthopedagogen met werkervaring als masterpsycholoog en/of
orthopedagoog.
Toezegging over de uitvoering van de motie van het lid Diertens over
steungroepen
Bij het commissiedebat GGZ / suïcidepreventie op 19 april 2023 heeft de
Minister voor LZS toegezegd voor het zomerreces terug te komen op de
motie van het lid Diertens30, waarin werd verzocht te onderzoeken op
welke wijze de Duitse inrichting van steungroepen ook toepasbaar en
kosteneffectief kan zijn in Nederland. Bij Kamerbrief van 15 maart 202131
over diverse onderwerpen inzake geestelijke gezondheidszorg, is uw
Kamer geïnformeerd over deze motie en daarmee wordt de toezegging als
afgedaan beschouwd.

28

Kamerstuk 25 424, nr. 655.
Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 74.
30
Kamerstuk 25 424, nr. 562.
31
Kamerstuk 25 424, nr. 583.
29

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

12

Toezegging tot nadere reactie op onderzoeksresultaten van Gewoon
Bijzonder
In de brief Eindrapportage Programma Volwaardig Leven van 4 februari
202232 is de Kamer geïnformeerd dat de moties van het lid Paulusma33 en
het lid Hijink34, in samenhang met de uitkomsten van de resultaten van
het onderzoek van Gewoon Bijzonder, bezien zullen worden. Deze nadere
reactie krijgt de vorm van een beleidsvisie. De Minister voor LZS heeft in
een brief van 27 januari 202335 laten weten dat een nadere inhoudelijke
reactie volgt als de resultaten van diverse trajecten bekend zijn. Daarbij is
opgemerkt dat de reactie naar verwachting «rond de zomer» gedeeld zou
worden. Het huidige inzicht is dat dit niet al te lang na het zomerreces zal
zijn.
Toezegging ter verkenning naar mogelijk wettelijke maatregel en
aanpassing Governancecode Zorg, omtrent de werkgeversrol van de Raad
van Toezicht van zorginstellingen
In de Kamerbrief van 14 december 202036 heeft de toenmalige Minister
voor Medische Zorg en Sport uw Kamer toegezegd een verkenning te
doen naar een mogelijk wettelijke maatregel en een aanpassing in de
Governancecode Zorg, omtrent de werkgeversrol van de Raad van
Toezicht van zorginstellingen. Vervolgens is uw Kamer met eerdere
Kamerbrieven op hoogte gehouden over de verkenning37.
Naar aanleiding van de verkenning heeft de Minister voor LZS een aantal
belangrijke bezwaren in overweging genomen:
– Ten eerste komt uit de verkenning naar voren dat een verlaging van de
omzetdrempel voor structuurvennootschappen een vergaande
afwijking van het Burgerlijk Wetboek vraagt, terwijl het enkele incident
van het Slotervaartziekenhuis dit niet rechtvaardigt. Bovendien is niet
te zeggen dat een zwaardere werkgeversrol van de Raad van Commissarissen tot een wezenlijk andere uitkomst had geleid in het betreffende ziekenhuis.
– Ten tweede zal met het aanpassen van de omzetdrempel iedere
Directeur-Grootaandeelhouder (DGA) die een zorginstelling opricht,
vrijwel direct de zeggenschap moeten opgeven aan de intern toezichthouders. Dit is zeer onwenselijk voor het stimuleren van innovatie in
de zorg.
– Ten derde lost de maatregel niet het daadwerkelijke probleem op,
aangezien er met het verlagen van de omzetdrempel altijd nieuwe
grensgevallen zullen ontstaan.
De Minister voor LZS acht daarmee de voorgestelde aanpassing niet
genoeg proportioneel en effectief.
Daarentegen zijn er sinds de toezegging een aantal stappen gezet om de
positie van de intern toezichthouder in zijn algemeenheid te versterken.
Per 1 januari 2022 is deze rol wettelijk verankerd in de Wet toetreding
zorgaanbieders (Wtza), en in het Uitvoeringsbesluit Wtza zijn aanvullende
eisen gesteld aan de onafhankelijkheid, samenstelling en informatiepositie van intern toezichthouders. Daarnaast is de Nederlandse Vereniging
voor Toezichthouders in Zorg en Welzijn (NVTZ) bezig met het ontwikkelen
32

Kamerstuk 24 170, nr. 253.
Kamerstuk 35 651, nr. 7.
34
Kamerstuk 31 015, nr. 214.
35
Kamerstuk 24 170, nr. 279.
36
Kamerstuk 31 016, nr. 299.
37
Kamerstuk 31 016, nr. 336; Kamerstuk 35 925 XVI, nr. 198; Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 191.
33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

13

van een modelstatuut, die een duidelijk kader moet bieden aan zorginstellingen met een BV-DGA structuur, om op een integere manier uitvoering
te geven aan de governance van een zorginstelling. De Minister voor LZS
acht het hierom niet nodig verdere aanpassingen door te voeren en
beschouwt hiermee de toezegging als afgedaan.
Stand van zaken werkvoorraad bij het Centrum Indicatiestelling Zorg
Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) wordt al enige tijd geconfronteerd
met een stijging van het aantal indicatieaanvragen en een hoog ziekteverzuim. Er is daarom sprake van een hoge werkvoorraad, die verder is
toegenomen tot 12.500 dossiers. Uw Kamer is hier voor het laatst over
geïnformeerd in het najaar van 202238 en in februari 202339. Het ziekteverzuim is in de afgelopen maanden gedaald van bijna 10% naar 7,1%.
Ook heeft het CIZ in maart en april ongeveer 40 nieuwe medewerkers
aangenomen voor het afhandelen van indicatieaanvragen. Vanwege
inwerkperiodes en verloop van medewerkers leidt dit niet direct tot een
afname van de werkvoorraad. Het CIZ heeft medegedeeld dat de
wettelijke termijn van zes weken voor het afhandelen van aanvragen de
komende periode nog onder druk blijft staan en pas richting eind van het
jaar zal verbeteren. Een onverwacht hoge aanvragenstroom kan deze
prognose nog doen veranderen. Het CIZ neemt nog steeds maatregelen,
zoals in bovengenoemde Kamerbrieven is gemeld, om de werkvoorraad
terug te dringen en te voorkomen dat mensen langer moeten wachten op
een indicatiebesluit. Op dit moment lukt het om ongeveer 80% van de
aanvragen binnen de wettelijke termijn van 6 weken af te handelen.
Momenteel wordt ongeveer 60% van de CIZ-Versnelt40 aanvragen binnen
7 werkdagen afgehandeld. De spoedregeling waarbij aanvragen binnen
48 uur worden afgehandeld is nog in werking. Het CIZ communiceert
hierover met cliënten en partijen in het veld. Het CIZ houdt de Minister
voor LZS intensief op de hoogte van de situatie en de voortgang van de
interventies. Met het CIZ wordt gewerkt aan mogelijkheden om de
werkwijze meer structureel te versnellen, zodat zij hun rol als poortwachter in een blijvend krappe arbeidsmarkt goed kunnen vervullen.
In de Kamerbrief van 24 februari 202341 is de Kamer geïnformeerd over de
kwaliteit van de besluiten van het CIZ en de publicatie hierover. Het CIZ
neemt in alle rapportages over de kwaliteit van de besluiten de volledige
steekproef op. Dit betekent dat niet alleen de juiste en onjuiste besluiten
inzichtelijk zijn, maar ook de dossiers waarbij niet alle ondersteunende en
bewijzende informatie aanwezig was of de redeneerlijn ontbrak. Het CIZ
heeft de afgelopen periode ook een werkwijze ontwikkeld waarmee de
dossiers kunnen worden geïdentificeerd waarbij mogelijk onterecht geen
toegang tot de Wlz is verkregen. Het is een arbeidsintensief proces om
dossiers te identificeren en opnieuw te onderzoeken, het CIZ is hiermee
gestart en verwacht dit na de zomer af te ronden. In de bestuurlijke
overleggen met het CIZ wordt de kwaliteitsmeting en de opvolging
daarvan doorlopend besproken.

38

Kamerstuk 34 104, nr. 364.
Kamerstuk 34 104, nr. 370.
CIZ Versnelt is een reguliere werkwijze van het CIZ waarbij aanvragen door (geselecteerde)
zorgaanbieders binnen 7 werkdagen worden afgehandeld.
41
Kamerstuk 34 104, nr. 370.
39
40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

14

Twee toezeggingen: over het verkennen van de impact van het verlagen
van de minimumduur van teamtolkopdrachten en over de kaders voor
maatwerkaanvragen en het harmoniseren van de drie regelingen inzake
het aantal beschikbare tolken
Tijdens het debat over de implementatie van het VN-verdrag voor de
rechten van mensen met een beperking van 22 december jl. (Handelingen
II 2022/23, nr. 39, item 43) heeft de Minister voor LZS toegezegd uw Kamer
te informeren over de kaders voor maatwerkaanvragen bij de tolkvoorziening schijf- en gebarentolk leefdomein. Samen met betrokken partijen
is zij een traject gestart waarbij opnieuw gekeken wordt naar de inrichting
van de tolkvoorziening leefdomein. Ervaringskennis is hierin van grote
waarde en beoogd is dan ook dat het nieuwe beleidskader in gezamenlijkheid met ervaringsdeskundigen wordt opgesteld.
In dit traject wordt ook de inzet van teamtolken meegenomen. Hiermee
wordt zo ook een verdere uitvoering gegeven aan de toezegging die in de
beantwoording op schriftelijke Kamervragen van lid Hijink42 is gedaan
omtrent de inzet van teamtolken.
De Kamer zal voor het einde van het jaar over de voortgang van dit traject
geïnformeerd worden.
Toezegging de Kamer op de hoogte te houden over een evaluatie en
gesprekken met veldpartijen, met betrekking tot opleidingsplaatsen voor
gz-psychologen
In antwoord op schriftelijke vragen van het lid Hijink heeft de toenmalige
Staatssecretaris, in zijn brief van 26 oktober 202043, toegezegd uw Kamer
op de hoogte te houden over uitkomsten van de evaluatie van Stichting
Top Opleidingsplaatsen en gesprekken met veldpartijen over tekorten aan
gz-psychologen.
In 2022 is de evaluatie uitgevoerd met betrekking tot de werking van
samenwerking van praktijkinstelling bij de opleiding van gz-professionals
(Proeftuinen). De resultaten zijn begin 2023 gepresenteerd en te vinden in
de bijlagen van deze brief (Bosman en Vos: Evaluatie samenwerking
opleiden gz-professionals).
In het nieuwe spelregeldocument voor de toewijzing van gz-psycholoog
opleidingsplaatsen in 2024, wordt het toewijzingsorgaan (Stichting TOP)
verzocht zorgvuldig te verdelen en rekening te houden met de zorgvraag
vanuit de sectoren, zoals die vertegenwoordigd worden door Actiz en
VNG. Bij het vervolg van het programma Adaptieve Psychologische
Vervolgopleidingen zijn deze partijen expliciet uitgenodigd om mee te
denken over de verdere opzet van de psychologische vervolgopleidingen,
en te komen tot regionale samenwerkingsverbanden, opdat psychologen
breder worden opgeleid, binnen meerdere sectoren.
Het kabinet volgt het scenario van het Capaciteitsorgaan dat een
antwoord geeft op de groeiende zorgvraag, dat levert bij de
GZ-psycholoog een substantiële verhoging van het aantal instroomplaatsen op. Er worden 965 opleidingsplaatsen beschikbaar gesteld per
2024. Dit is een groei van 16% ten opzichte van het aantal opleidingsplaatsen voor 2023. De afgelopen jaren is al fors aanvullend geïnvesteerd
in het opleiden van GZ-psychologen: het aantal werkzame
GZ-psychologen is de afgelopen jaren met 13% toegenomen. En ook de
42
43

Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 4071.
Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 554.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

15

komende jaren komen steeds meer GZ-psychologen op de arbeidsmarkt
doordat er de afgelopen jaren steeds meer GZ-psychologen zijn begonnen
aan de opleiding.
Hiermee wordt de toezegging als afgedaan beschouwd.
Toezegging over voortgangsrapportage VWS-brede aanpak discriminatie
en gelijke kansen
In reactie op het verzoek van het lid Kuzu heeft de Minister voor LZS in de
Kamerbrief van 23 december 202244 uw Kamer toegezegd voor de zomer
met een voortgangsrapportage te komen van de VWS-brede aanpak
discriminatie en gelijke kansen. Echter blijkt het opstellen van deze
rapportage meer tijd nodig te hebben dan toen werd ingeschat. Meer
specifiek behoeft de rapportage nog de update over het landelijk
onderzoek (welke conform de toezegging onderdeel vormt van het
voortgangsrapportage) en verwacht de Minister voor LZS deze rapportage
uiterlijk in oktober met u te delen.
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn, Sport
Motie van het lid Van Ginneken over het evalueren van beschikbaarheid
en aanvraagbaarheid van een aangepaste fiets
De motie van het lid Van Ginneken45 verzoekt de regering om samen met
de gemeentes en belangenorganisaties de beschikbaarheid en aanvraagbaarheid van een aangepaste fiets te evalueren. Mensen die met een
mobiliteitsbeperking problemen ondervinden in het participeren in de
samenleving, kunnen een beroep doen op ondersteuning door de
gemeente, bijvoorbeeld via de Wmo. Elke inwoner kan een melding bij de
gemeente doen vanwege een probleem met zijn zelfredzaamheid en/of
participatie. Na de melding heeft de gemeente 6 weken de tijd om in
gesprek te gaan en eventueel onderzoek te doen naar wat de cliënt nodig
heeft. Daarna kan de cliënt een aanvraag doen voor een voorziening en
moet de gemeente daarop binnen 2 weken een besluit nemen (zie artikel
2.3.2. Wmo). Een aangepaste fiets of een aanpassing op een fiets kan een
voorziening zijn waardoor de zelfredzaamheid van een inwoner wordt
vergroot. Als de gemeente van oordeel is dat de aanpassing op of aan de
fiets of een op-maat-aangepaste fiets een passende oplossing is, dan zal
deze vanuit de Wmo kunnen worden vergoed. Als de gemeente van
oordeel is dat het geen passende oplossing is, zal zij de aanvraag
afwijzen. In dat geval biedt de bijzondere bijstand ook geen vergoedingsmogelijkheden. Als het passend en daarmee ook noodzakelijk was, dan
was het wel vanuit de Wmo2015 verstrekt.
Naar aanleiding van deze motie en bij wijze van evaluatie is gesproken
met een aantal gemeenten, VNG en IederIn. Hieruit komt naar voren dat
het probleem niet zozeer is gelegen in de aanvraagbaarheid van een
aangepaste fiets of aanpassingen aan een fiets, maar in de aanvraagbaarheid van een e-bike. Gemeenten beschouwen een e-bike over het
algemeen als algemeen gebruikelijke voorziening. De Centrale Raad van
Beroep heeft in een uitspraak van 20 november 2019 (ECLI:NL:CRVB:2019:3535) de criteria voor een algemeen gebruikelijke
voorziening geformuleerd:
– niet specifiek bedoeld is voor personen met een beperking;
– daadwerkelijk beschikbaar is;

44
45

Kamerstuk 31 765, nr. 702.
Kamerstuk 31 305, nr. 390.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

16

–
–

een passende bijdrage levert aan het realiseren van zelfredzaamheid of
participatie en;
financieel kan worden gedragen met een inkomen op minimumniveau.

Een algemeen gebruikelijke voorziening kan wel een passende oplossing
zijn voor een persoon met een beperking. Gemeenten moeten onderzoeken of de gevraagde voorziening (lees in dit geval een e-bike)
financieel gedragen kan worden, door iemand met een minimum
inkomen.
Gemeenten kunnen bij dit onderzoek de gedragslijn die de Haagse
rechtbank formuleerde volgen. In haar uitspraak van 11 februari 2021
(ECLI:NL:RBDHA:2021:2084) heeft de rechtbank bepaalt dat, voor de
aflossing van een geldlening met een looptijd van 36 maanden voor de
aanschaf van duurzame gebruiksgoederen, 5% van een inkomen ter
hoogte van de bijstandsnorm kan worden gereserveerd. De kosten van
een e-bike zouden dan met een minimuminkomen gedragen kunnen
worden.
Op basis van bovenstaande informatie volgt dat er geen aanleiding meer
is voor het uitvoeren van een uitgebreide evaluatie en wordt de motie als
afgedaan beschouwd.
Motie van het lid Van der Laan over het opstellen van alternatieven binnen
de Europese regelgevingskaders om eerder en effectiever te kunnen
communiceren over productverbetering
De aangenomen (Handelingen II 2021/22, nr. 74, item 24) motie van het lid
Van der Laan46 verzoekt de regering om samen met voedselproducenten
alternatieven op te stellen binnen de kaders van de Europese regelgeving,
zodat zij eerder en effectiever kunnen communiceren over productverbetering, en dit te koppelen aan de nieuwe aanpak productverbetering. In de
motie wordt verwezen naar de kaders van de Europese regelgeving,
hierbij is met name Verordening (EG) nr. 1924/2006 over Voedings- en
Gezondheidsclaims voor Levensmiddelen van belang. Om de consument
te beschermen tegen misleiding schrijft deze regelgeving voor dat alleen
mag worden gesproken over een «verlaagd gehalte» aan energie/
voedingsstof, wanneer deze verlaging minimaal 30% is (voor zout
minimaal 25% zoutverlaging). Het gaat hierbij om een verlaging van
energie/voedingsstof ten opzichte van vergelijkbare producten op de
markt.
Uit de gesprekken die afgelopen periode zijn gevoerd met koepel- en
brancheorganisaties en bedrijven in de levensmiddelenindustrie, blijkt dat
over communiceren over productverbetering (reductie van suiker-, zout-,
vet- en/of energiegehalte) verschillend wordt gedacht. Zo geven sommige
producenten aan dat een claim als «minder suiker» de consument juist
kan afschrikken, omdat de consument dan verwacht dat het product
minder zoet is en daarmee minder lekker. Daarentegen zien producenten
voor met name levensmiddelen die consumenten beschouwen als
gezond, communicatie over productverbeteringsstappen als mogelijke
prikkel om producten te verbeteren. De Europese regelgeving biedt, zoals
eerder beschreven, geen mogelijkheid tot het communiceren van kleine
verbeterstappen, ten opzichte van de oude receptuur. Met de invoering
van het voedselkeuzelogo Nutri-Score47 krijgen levensmiddelenbedrijven
de mogelijkheid eerder en effectiever over productverbetering van
bewerkte producten te communiceren. Een verbetering van de Nutriscore
46
47

Kamerstuk 32 793, nr. 589.
Kamerstukken 32 793 en 31 532, nr. 691.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

17

laat immers zien dat de samenstelling is verbeterd (zij kunnen bijvoorbeeld nu een B communiceren, terwijl dat eerder een C was). Daarnaast is
communicatie van productverbeteringsstappen via een externe partij,
zoals een NGO of consumentenorganisatie, een optie. Een andere partij
dan de producent zelf mag namelijk wél uitspraken doen over dit soort
verbeteringen. Deze partij zou bijvoorbeeld een lijst kunnen publiceren
met de beste productverbeteringsstappen van dat jaar.
Hiermee wordt de motie als afgedaan beschouwd.
Schriftelijk overleg ontwerpbesluit reële prijzen Jeugdwet:
Op 30 mei jl. heeft de Staatssecretaris van VWS, in het kader van de
voorhangprocedure, het ontwerpbesluit reële prijzen Jeugdwet48 aan Uw
Kamer aangeboden. Het is helaas niet mogelijk gebleken de vragen die op
15 juni jl. door de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport over dit concept besluit zijn gesteld, vóór het reces van uw Kamer te
beantwoorden. Deze antwoorden zullen derhalve tijdens het reces worden
verstuurd. Vanzelfsprekend zal de Staatssecretaris van VWS het concept
besluit niet eerder voorleggen aan de Afdeling advisering van de Raad
van State, dan nadat uw Kamer en de Eerste Kamer de voorhangprocedure als afgerond beschouwen.
Toezegging over de voortgang met betrekking tot productverbetering
Conform eerdere toezegging49 informeert de Staatssecretaris van VWS
uw Kamer over de stand van zaken van wettelijke maatregelen productverbetering. De overheid geeft een impuls aan verbetering van de
samenstelling van bewerkte voedingsmiddelen met de Nationale Aanpak
Productverbetering (NAPV). Voor 61 productgroepen zijn drie grenswaarden voor zout, suiker, verzadigd vet en/of vezel ontwikkeld waar
bedrijven zich op kunnen richten om stapsgewijs, en over de hele breedte
van producten, te werken aan productverbetering. Deze productgroepen
dragen relatief veel bij aan de inname van zout, suiker en verzadigd vet.
De overheid geeft fabrikanten tijd om stapsgewijs toe te werken naar de
doelen die gesteld zijn in 2030. Op basis van de resultaten van de eerste
NAPV-monitor in 2025 kan een nadere duiding worden gegeven over de
voortgang van productverbetering. Als uit nadere analyse blijkt dat
stappen onvoldoende zijn voor de gewenste productverbetering, kan voor
de betreffende productgroepen en/of nutriënten, wetgeving worden
ingezet om de doelen te kunnen behalen. De Staatssecretaris werkt het
kader hiervoor in 2023–2024 verder uit. Het streven is een wetsvoorstel
gereed te hebben voor behandeling in uw Kamer als de voortgang van de
productverbetering onvoldoende is.
Toezegging voor het maken van een informatieblad over trapliften en het
Bouwbesluit
In antwoord op vragen van het lid Mohandis50 heeft de Staatssecretaris
van VWS toegezegd, samen met de Minister voor VRO en de VNG een
informatieblad te ontwikkelen over trapliften en het Bouwbesluit. Op dit
moment wordt er de laatste hand aan gelegd, waarna het deze zomer
gepubliceerd zal worden op de website van de rijksoverheid.

48

Kamerstukken 31 839 en 29 538, nr. 946.
Kamerstuk 32 793, nr. 647.
50
Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 732.
49

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

18

Toezegging te informeren over inzet van het alcohol-overlastgebied door
gemeenten
Bij het wetgevingsoverleg Wijziging van de Drank- en Horecawet in
verband met het Nationaal Preventieakkoord en evaluatie van de wet, van
16 november 2020 (Kamerstuk 35 337, nr. 46), heeft de toenmalige
Staatssecretaris van VWS uw Kamer toegezegd te informeren als
gemeenten gebieden aanwijzen als alcohol-overlastgebied. Gemeenten
hebben deze mogelijkheid sinds 1 juli 2021 als sprake is van ernstige
aantasting van de openbare orde, de leefomgeving of de volksgezondheid, door het gebruik van alcohol binnen het betreffende gebied.
Gemeenten kunnen in een alcohol-overlastgebied de verkoop van alcohol
voor gebruik dan elders ter plaatse (bijvoorbeeld winkels) verbieden of
beperken, of geen nieuwe Alcoholwetvergunningen verstrekken voor
horeca- en/of slijtersbedrijven in het gebied. De gemeentes Amsterdam en
Rotterdam hebben tot nu toe van deze mogelijkheid gebruikgemaakt.
Toezegging over onderzoek naar effectiviteit van klinische behandeling
van tabaksverslaving, in samenhang met de motie van het lid Sazias
In reactie op het commissieverzoek inzake behandeling van tabaksverslaving heeft de toenmalige Minister voor Medische Zorg, mede namens
de toenmalige Staatssecretaris van VWS, de toezegging gedaan
onderzoek te zullen doen naar de effectiviteit van klinische behandeling
van tabaksverslaving.
Met ondersteuning van VWS is in 2021 Verslavingszorg Noord Nederland
(VNN), samen met zorgverzekeraar Menzis (en inmiddels ook andere
zorgverzekeraars), gestart met het bieden van verslavingszorg voor
mensen met een tabaksverslaving. Hiervoor heeft de NZa een experimentele zorgprestatie beschikbaar gesteld voor verslavingszorg voor
zwaar verslaafde rokers. Het doel is om in kaart te brengen welke
patiënten gebaat zijn bij specialistische verslavingszorg en onder welke
voorwaarden dat effectief is. Met dit experiment wordt ook uitvoering
gegeven aan de motie van het lid Sazias51.
Het experiment heeft al een goede start gemaakt. Tot en met het eerste
kwartaal van 2023 zijn er ruim 100 trajecten gestart. Met deze trajecten
wordt veel waardevolle kennis opgedaan op welke manier specialistische
verslavingszorg voor de behandeling van zwaarverslaafde rokers nodig en
effectief kan zijn. Met de uitbereiding van het aantal verwijzende ziekenhuizen wordt de komende tijd nog een hogere instroom verwacht.
Daarnaast is een triage-instrument in ontwikkeling om het voor huisartsen
mogelijk te maken patiënten met ernstige tabaksverslaving en een aan
roken gerelateerde aandoen door te verwijzen. De onderzoeksresultaten
worden eind van dit jaar verwacht en de Staatssecretaris van VWS zal
deze te zijner tijd met uw Kamer delen.
Toezegging over voedsel en preventief aanpakken van overgewicht
In de Kamerbrief van 9 december 202252 heeft de Staatssecretaris van
VWS de beleidsinzet op de aanpak van overgewicht en voeding uiteengezet, waaronder extra inzet op het gezonder maken van de voedselomgeving. Onderdeel van deze inzet is het instellen van een wettelijke
maatregel om gemeenten een optionele bevoegdheid te geven
ongezonde voedselaanbieders op bepaalde plekken te weren, en
wettelijke beperkingen stellen aan de marketing van ongezonde voedings51
52

Kamerstuk 32 793, nr. 416.
Kamerstuk 32 793, nr. 647.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

19

middelen gericht op kinderen. In genoemde brief is toegezegd uw Kamer
dit voorjaar over de voortgang van beide initiatieven te informeren. Deze
toezegging wordt hieronder ingevuld.
i. Stand van zaken optionele bevoegdheid voor gemeenten
Gemeenten hebben onder de huidige ruimtelijke ordeningsregelgeving
beperkte mogelijkheden om ongezonde voedselaanbieders te weren. Nu
kunnen zij alleen ruimtelijke argumenten aandragen die betrekking
hebben op de fysieke leefomgeving (zoals stank- en geluidsoverlast). Het
weren van ongezonde voedselaanbieders, uitsluitend vanwege de
schadelijke effecten van consumptie van dat voedsel op de volksgezondheid, is ook onder de nieuwe Omgevingswet niet mogelijk. Op dit
punt blijkt aanpassing van de Omgevingswet niet mogelijk zonder
aanpassing van de reikwijdte van de Omgevingswet. Gelet op de al brede
reikwijdte van de Omgevingswet is een dergelijke aanpassing niet
wenselijk en daarmee geen haalbare route, om binnen een afzienbaar
termijn, gemeenten de genoemde optionele bevoegdheid te geven. Het is
echter mogelijk in een andere wet in formele zin gemeenten de optionele
bevoegdheid toe te kennen, om in het omgevingsplan regels te stellen
mede voor een onderwerp dat onder de reikwijdte van die andere wet valt
en dus niet onder de reikwijdte van de Omgevingswet zelf. Ook een
wijziging van de reikwijdte van de Warenwet is op dit punt onwenselijk,
omdat de Warenwet primair ziet op het stellen van regels aan waren zelf
(in het belang van de volksgezondheid, van de veiligheid, van de
eerlijkheid in de handel of van goede voorlichting omtrent waren).
Daarom zal de Staatssecretaris in een nieuwe wet een grondslag creëren
om gemeenten de bevoegdheid te geven, om op grond van gezondheid,
ongezonde voedselaanbieders te kunnen weren. De komende periode zal
de Staatssecretaris deze wet in formele zin verder uitwerken. Eén van de
belangrijke aandachtspunten daarbij is het opstellen van een (eenduidige)
juridische definitie van een ongezonde voedselaanbieder. Het
uitgangspunt daarbij is om onderscheid te maken tussen gezonde versus
ongezonde voedselaanbieders, op basis van de Schijf van Vijf (van het
Voedingscentrum). Daarnaast wordt enkel gekeken naar voedselaanbieders met een aanbod dat voor directe consumptie is bedoeld. Ook
wordt een kader uitgewerkt wanneer gemeenten de bevoegdheid
gerechtvaardigd kunnen inzetten, dit om willekeur te voorkomen en
diversiteit te waarborgen. De Staatssecretaris is voornemens om in het
eerste kwartaal van 2025 een wetsvoorstel bij de Kamer in te dienen.
ii. Stand van zaken wettelijke beperkingen marketing van ongezonde
voedingsmiddelen gericht op kinderen
Zoals in december aangekondigd werkt de Staatssecretaris momenteel
een wettelijke maatregel uit, waarmee de marketing van ongezonde
voedingsmiddelen gericht op kinderen wordt verboden. De Staatssecretaris heeft de afgelopen periode een reeks van marketingtechnieken
geïdentificeerd, die specifiek of veelal, gericht zijn op kinderen en
jongeren of hen in ieder geval sterk kunnen raken. Ook heeft de Staatssecretaris onderscheid gemaakt tussen de fysieke en online omgeving, en
omgevingen die als kindomgeving aangemerkt zouden kunnen worden.
Zoals aangekondigd bouwt de Staatssecretaris hierbij voort op de
bestaande maatregelen uit de Reclamecode voor Voedingsmiddelen en de
daarover opgedane kennis. Tegelijkertijd werkt de Staatssecretaris aan
een verdere afbakening van de omgeving, waarin een overwegend op
kinderen gerichte techniek wordt ingezet, dan wel een kind wordt
beïnvloed door een marketinguiting die niet per se op kinderen is gericht
maar hen, gelet op de omgeving, wel in het bijzonder raakt. Hierbij kunt u

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

20

denken aan algemene reclame-uitingen rond speeltuinen, kinderopvangcentra of scholen.
Hieronder ziet u een schets van een, niet per definitie uitputtend, overzicht
van verschillende technieken en omgevingen, opgesplitst in de 4 P’s van
de marketingmix: Product, Prijs, Plaats en Promotie.
Fysieke omgeving

Kindomgeving

Online omgeving

Product
• Licensed/brand-characters
op verpakking
• Spelvormen op verpakkingen
• Verpakking met Taalgebruik
gericht op jongeren
• Speelgoed koppelen aan
product
Prijs
• Aanbiedingen van een
product
Plaats
• Vormgeving actieschappen
• Kinderproducten op
ooghoogte
• Snoepgoed bij kassa’s

Plaats
• Kinderboerderijen
• NSO’s
• Primair- en middelbaar
onderwijs
• Attractieparken
• Speeltuinen
• Zwembaden
• (Sport)verenigingen

Promotie
• Spelvormen in reclame
• Taalgebruik gericht op
jongeren
• Licensed/brandcharacters in
reclame
• Afbeelden van groepen
peers met product
• Sluikreclame bij content
gericht op jongeren
• Advergames
• Challenges voor jongeren
• Winacties/evenementen voor
jongeren
• Gesponsorde berichten
• Filters met junkfood
• Koppelen van product aan
hogere status
• Deel-en-win-reclames
• Reclame rondom kinderprogramma’s of -films

Het overzicht laat een veelheid van technieken zien die kan worden
ingezet om kinderen te beïnvloeden. Tevens vinden reclame-uitingen in
een diversiteit aan omgevingen plaats. Samen met de uiteenlopende
vraagstukken omtrent juridische grondslag, afbakening, uitvoering en
handhaafbaarheid, die deze technieken met zich meebrengen, zorgt het
ervoor dat de voorbereiding van het wetsvoorstel meer tijd vergt dan
voorzien. De Staatssecretaris zal de komende periode een verdere
afbakening maken van welke wetswijzigingen het beperken van
genoemde technieken behelst, en welk pakket aan maatregelen daarbij
doelmatig en haalbaar worden geacht. Verder blijft de Staatssecretaris in
gesprek met maatschappelijke partijen zoals UNICEF en de voedingsmiddelenindustrie. De Staatssecretaris is voornemens om eind 2024 een
wetsvoorstel aan de Kamer aan te bieden.
Tot slot, de Staatssecretaris zal uw Kamer dit najaar informeren over de
verdere voortgang van beide initiatieven, in de toegezegde voortgangsbrief over overgewicht en voeding.
Toezegging over preventie en handhaving online verkoop synthetische
drugs
Tijdens het commissiedebat Drugspreventie en verslavingszorg van
29 maart 2023 (Kamerstuk 24 077, nr. 524) is gesproken over de uitvoering
van de gewijzigdemotie van het lid Bikker53, waarin de regering wordt
verzocht om te komen tot preventieve voorstellen om het aanbod en
gebruik van deze drugs terug te dringen. Het Trimbos instituut heeft op
verzoek van de Staatssecretaris van VWS in kaart gebracht welke online
kanalen worden gebruikt, wat het huidige aanbod is van online drugspreventie en welke aanbevelingen er zijn om dit preventieaanbod te
verbeteren. Tijdens het debat is de toezegging gedaan om nog voor de
53

Kamerstuk 24 077, nr. 481.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

21

zomer aan te geven welke aanbevelingen worden overgenomen. Het blijkt
helaas niet mogelijk om deze toezegging voor het zomerreces gestand te
doen. Het Trimbos instituut is verzocht om met concrete voorstellen te
komen waarmee op korte termijn verbeterstappen kunnen worden gezet.
Dit vraagt wat meer tijd, wat betekent dat u na het zomerreces nader
geïnformeerd zult worden.
Namens de Minister van Justitie en Veiligheid informeert de Staatssecretaris van VWS uw Kamer met betrekking tot de toezegging, welke is
gedaan bij het commissiedebat Drugspreventie en Verslavingszorg op
29 maart 2023, over de resultaten van de verkenning wat er gedaan wordt
om het online aanbod van drugs terug te dringen en waar de knelpunten
zitten in de opsporing en handhaving.
Het verkopen van drugs is strafbaar op grond van de Opiumwet, ook als
dit via het internet gebeurt. Hier kan dus strafrechtelijk tegen worden
opgetreden en dat gebeurt ook. Tevens kunnen websites waar drugs
worden aangeboden offline worden gehaald. Het aanbieden of verkopen
van drugs is altijd in strijd met de algemene voorwaarden van het
hostingbedrijf. Iedereen kan hier een melding van doen bij een hostingbedrijf, dit is niet voorbehouden aan de politie en Openbaar Ministerie.
De knelpunten in de handhaving liggen onder andere in het gebruik van
veelal versleutelde platforms en het grensoverschrijdende element. Zo is
het gebruik van het darkweb anoniem en kost het zeer veel moeite en
capaciteit om het ware IP-adres van een verkoper te achterhalen. Daarbij
opmerkend dat servers vaak in het buitenland staan. Er worden wel sites
of servers uit de lucht gehaald, maar dat kost veel opsporingscapaciteit en
het vergt internationale samenwerking. Bovendien leiden de acties om
dergelijke sites of servers offline te halen vaak tot een waterbedeffect en
het uitwijken naar andere verkoopkanalen (bijvoorbeeld via Telegram of
WhatsApp of andere vormen van geëncrypte communicatiemiddelen).
Daarbij opmerkend dat het verkoopkanaal Telegram over het algemeen
niet mee werkt bij opsporingsonderzoeken naar drugsdelicten.
Zoals toegezegd zal de Minister van Justitie en Veiligheid uw Kamer na de
zomer verder informeren over de concrete voorstellen om beter te kunnen
handhaven op de verkoop van drugs via online kanalen. Daarnaast wordt
er onderzocht hoe er (buiten de strafrechtelijke aanpak om) barrières
kunnen worden opgeworpen. De gesprekken hierover met de politie en
het Openbaar Ministerie worden op dit moment gevoerd.
Voortgang uitwerking AMvB verplichte bijschrijving dagleidinggevenden
In de Kamerbrief over problematisch alcoholgebruik van 2 december
202254 is uw Kamer geïnformeerd over een wijziging van het Alcoholbesluit in verband met de uitvoering van het nader gewijzigd amendement
van het lid Bolkestein55. Deze wijziging strekt ertoe dat de verplichting tot
het bijschrijven van dagleidinggevenden, op het aanhangsel bij de
vergunning, alleen geldt voor dagleidinggevenden van horecabedrijven.
De verplichte bijschrijving vervalt daarmee voor slijterijbedrijven. Hierbij
informeert de Staatssecretaris van VWS uw Kamer over de voortgang van
deze wijziging van het Alcoholbesluit. Op 2 juni jl. is het conceptbesluit ter
internetconsultatie aangeboden. De internetconsultatie loopt tot en met
23 juni 2023. Na de internetconsultatie zal er een voorhangprocedure
gevolgd worden, waarna advisering door de Raad van State zal plaatsvinden. Het streven is een inwerkingtreding per 1 januari 2024.
54
55

Kamerstukken 27 565 en 32 793, nr. 183.
Kamerstuk 35 337, nr. 42.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

22

Minister en Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn, Sport
Toezegging over de gezonde leefomgeving
Tijdens het commissiedebat Medische Preventie van 16 februari 2023
(Kamerstuk 32 793, nr. 671) hebben de Minister en Staatssecretaris van
VWS toegezegd uw Kamer te informeren over de gezonde leefomgeving.
Het thema leefomgeving en gezondheid is erg breed en VWS zet zich,
samen met vele andere partijen, op verschillende manieren in. Om deze
reden vergt het meer tijd om dit, in afstemming met andere betrokkenen,
overzichtelijk uiteen te zetten. De Minister en Staatssecretaris van VWS
streven ernaar uw Kamer na de zomer te informeren.
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en
Minister van Justitie en Veiligheid
Handhaving lachgasverbod per 1 juli 2023
De Minister van Justitie en Veiligheid en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en sport hebben uw Kamer op 14 februari 2023
geïnformeerd over het met politie en OM afgesproken ingroeimodel voor
de handhaving van het lachgasverbod. Conform afspraak wordt vanaf
1 juli het verbod op het recreatief gebruik van lachgas uniform gehandhaafd door OM en politie, waarbij vanaf 1 juli naast inbeslagname ook
gestart wordt met het inzetten van opsporing en vervolging. Het
afgelopen half jaar is bij de implementatie gebleken dat het lastig is een
partij te vinden die de lachgascilinders kan vernietigen. Dit leidt
momenteel tot een probleem omdat lachgas langer en in grotere
hoeveelheden moet worden opgeslagen op politieterrein dan voorzien.
Momenteel wordt hard gewerkt aan een oplossing voor dit probleem
zodat de handhaving van het verbod op langere termijn niet gehinderd
wordt door opslagproblemen.
Minister voor Langdurige Zorg en Sport, Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid
Motie van de leden Bikker en Sahla over de mogelijkheden verkennen
voor onafhankelijke cliëntondersteuning bij het UWV voor mensen met
een beperking
De motie van de leden Bikker en Sahla56 roept de regering op om met
UWV en organisaties voor mensen met een beperking de mogelijkheden
te verkennen voor onafhankelijke cliëntondersteuning bij UWV, en de
Kamer hierover voor het zomerreces te informeren. In navolging hiervan
is met Ieder(in), de Centrale Cliëntenraad van UWV en met de Landelijke
Cliënten Raad is besproken, hoe zij betrokken blijven bij het vervolg van
de uitvoering van deze motie.
Hierbij een toelichting over de lopende ontwikkeling in de dienstverlening
bij UWV en de te nemen actie voor de toeleiding naar onafhankelijke
cliëntondersteuning, in het algemeen voor mensen met een beperking:
1. De doorontwikkeling van UWV bij het ondersteunen van cliënten, ook
mensen met een beperking.
– UWV zet de cliënt centraal en zet met de «Strategie 2021–2025» in
op drempelloze dienstverlening met menselijke maat en maatwerk,
zodat mensen zich gezien, gehoord en geholpen voelen. Zoals
56

Kamerstuk 24 170, nr. 277.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

23

–

–

beschreven in de Stand van de uitvoering SZW van 22 juni 202257
en het UWV jaarplan 2023, richt UWV zich op dienstverlening
waarin de mens en diens persoonlijke situatie centraal staan en er
rekening wordt gehouden met wat iemand kán doen. Dit geldt
uiteraard ook voor mensen met een beperking, die waar nodig een
beroep kunnen doen op cliëntondersteuners van UWV.
UWV introduceert in haar dienstverlening het werken met Integrale
klantreizen. De Integrale Klantreizen brengen de samenhang in
beeld van alle contacten, handelingen en processen tussen de
cliënt, en UWV in de dienstverlening. Het doel is dat de cliënt UWV
als één organisatie ervaart. Daarom lopen de vijf integrale
klantreizen dwars door de verschillende divisies in de organisatie.
Verder werkt UWV in haar dienstverlening met drie categorieën van
basisbehoeften van een cliënt, ook voor mensen met een beperking:
• De grootste groep cliënten zal doorgaans goed uit de voeten
kunnen met de standaard toegankelijke dienstverlening van
UWV en verwacht van UWV gemak, zekerheid en controle. De
standaard toegankelijke dienstverlening biedt o.a. brieven in
begrijpelijke taal en ReadSpeaker op de website van UWV.
• Een kleinere groep cliënten heeft behoefte aan meer persoonlijke aandacht en ondersteuning. Wanneer een cliënt hierom
vraagt, ook mensen met een beperking, of wanneer een
medewerker deze behoefte signaleert dan biedt UWV persoonlijke service, in de vorm van een vast aanspreekpunt, ongeacht
de persoonlijke situatie van de cliënt.
• Voor een kleine groep mensen blijft de dienstverlening
ingewikkeld. UWV wil dat ook deze groep mensen de dienstverlening ontvangt die zij verdienen. Voor deze groep is UWV in de
tweede helft van 2022 gestart met een pilot met cliëntondersteuners. Een cliëntondersteuner bij UWV treedt binnen UWV op als
regievoerder voor de cliënt om vooral preventief en proactief
situaties op te lossen, in samenwerking met de vak experts die
betrokken zijn bij de cliënt. De cliëntondersteuner helpt de cliënt
op basis van signalen uit de organisatie en komt vaak al in beeld
vóórdat klachten of problemen ontstaan. Met de rol en inzet van
de cliëntondersteuner zorgt UWV ervoor dat ook cliënten in een
complexe situatie zich gezien, gehoord en geholpen voelen.

Het vaste aanspreekpunt en de cliëntondersteuner zijn relatief nieuwe
vormen van dienstverlening en zijn nog niet voor iedere cliënt
beschikbaar. Deze rollen wordt lerend geëvalueerd met gebruik van
verschillende vormen van klantonderzoek en in samenwerking met
medewerkers uit de uitvoering. In de loop van het programma Dienstverlening gaat UWV met deze evaluaties na of het programma cliënten van
de benodigde ondersteuning kan voorzien. Dit jaar worden de cliëntondersteuners intensiever ingezet in alle districten.
2.

57

De verbetering van de algemene bekendheid van de functie onafhankelijke cliëntondersteuning:
– In het algemeen hebben mensen op grond van de Wmo recht op
gratis onafhankelijke cliëntondersteuning die levensbreed is. De
Wmo 2015 geeft de volgende definitie van de functie. Art 1.1.1.:
– cliëntondersteuning: onafhankelijke ondersteuning met informatie, advies en algemene ondersteuning die bijdraagt aan het
versterken van de zelfredzaamheid en participatie en het
verkrijgen van een zo integraal mogelijke dienstverlening op het

Kamerstuk 26 448, nr. 682.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

24

–

gebied van maatschappelijke ondersteuning, preventieve zorg,
zorg, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen;
Maar er is meer nodig: hoewel de bekendheid van het recht op
onafhankelijke cliëntondersteuning verbetert, weten nog teveel
mensen – ook mensen met een beperking – de weg naar de
cliëntondersteuning niet te vinden. Daarom heeft VWS met VNG
en Movisie afgesproken, dat zij samen met het Samenwerkingsplatform Sociaal Domein van de VNG, een traject inzet met als
doel de functie onafhankelijke cliëntondersteuning beter bekend te
maken onder professionals, die de behoefte aan cliëntondersteuning kunnen signaleren en er lokaal gericht naar kunnen doorverwijzen. Door te identificeren welke professionals (en vrijwilligers)
mensen tegenkomen (o.a. wijkverpleging, huisartsen, sociaal
werkers en medewerkers van de voedselbank), die gebaat zouden
zijn bij die functie, en vervolgens afspraken te maken over het
gericht doorverwijzen naar die functie, zal naar verwachting de
bekendheid ervan toenemen.

Concluderend, zoals hierboven beschreven doet UWV binnen het concept
van drempelloze dienstverlening al veel aan gerichte cliëntondersteuning.
Op basis van de ervaringen en steeds in contact met cliënten en met de
cliëntenraad, zullen waar nodig verbeteringen worden doorgevoerd, en
zal hierover met de doelgroep worden gecommuniceerd. Over die
verbeteringen houdt de Minister van SZW u bij de Stand van de
uitvoering sociale zekerheid op de hoogte.
VWS start samen met VNG en Movisie een traject om de onafhankelijke
cliëntondersteuning beter bekend te maken onder professionals, die deze
behoefte kunnen signaleren en lokaal gericht naar kunnen doorverwijzen.
In de werkgroep clientondersteuning in het kader van de Toekomstagenda
Gehandicaptenzorg58 wordt de voortgang van deze actielijn gemonitord.
De motie wordt hiermee als afgedaan beschouwd.

58

Aan deze werkgroep nemen de volgende partijen deel: Zorgverzekeraars Nederland (ZN), de
Vereniging Nederlandse Gemeenten, Ieder(in), SIEN (belangenvereniging voor mensen met
een verstandelijke beperking), de Beroepsvereniging voor Cliëntondersteuners voor Mensen
met een Beperking (BCMB) Menzis Zorgkantoor, CZ Zorgkantoor en VWS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVI, nr. 236

25