Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2513
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Ministers van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit en van Infrastructuur en Waterstaat over het bericht
«Geen boetes voor verstoren natuur in Waddenzee» (ingezonden 31 januari
2019).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens Minister van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 1 mei
2019) Zie ook Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 1585
Vraag 1
Kent u het bericht «Geen boetes voor verstoren natuur in Waddenzee?»1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat er geen boetes meer worden uitgedeeld voor het verstoren van
de natuur in en rond de Waddenzee? Zo ja, vindt u dit een wenselijke
situatie?
Antwoord 2
In en rond de Waddenzee zijn meerdere toezichthouders en handhavers
actief. Het afgelopen jaar heeft de Waddenunit van het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) geen processen-verbaal
specifiek voor verstoring opmaakt, op basis waarvan het Openbaar Ministerie
kan besluiten een boete op te leggen. Wel heeft de Waddenunit in 2018 een
negental processen-verbaal opgemaakt voor het zich bevinden in gebieden
die gesloten zijn op grond van de Wet natuurbescherming.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat «de natuur lijdt onder de problemen» en dat door het
gebrek aan handhaving «mensen allerlei dingen kunnen doen zonder dat het
gezien wordt», zoals wordt gesteld in het bericht? Wat is uw reactie daarop?

1

ah-tk-20182019-2513
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.rtvnoord.nl/nieuws/204189/Geen-boetes-voor-verstoren-natuur-in-Waddenzee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De Waddenzee is als natuurgebied goed beschermd. Het is lastig vast te
stellen of de natuur lijdt onder de genoemde problemen. Dit houdt verband
met de aard en de omvang van de Waddenzee als open water met droogvallende platen.
Vraag 4 en 5
Kunt u bevestigen dat «sommige wetten zich niet lenen voor het goed
ingrijpen hierop», zoals wordt gesteld in het bericht?
Is het waar dat de voorwaarden uit de Wet natuurbescherming, waarbij
bewezen moet worden dat mensen met opzet de natuur verstoren of dat de
verstoring de gehele populatie van een soort schaadt, in de praktijk voor
handhavingsproblemen zorgen?
Antwoord 4 en 5
Voor de bescherming van natuur in de Waddenzee zijn de regimes voor
gebiedsbescherming (Natura 2000) en voor soortenbescherming van de Wet
natuurbescherming (Wnb) van kracht. Eind 2016 is het Beheerplan Natura
2000 vastgesteld. Diverse activiteiten benoemd als «bestaand gebruik» zijn als
zodanig opgenomen in het Beheerplan als een vergunningvrije activiteit met
inachtneming van de gedragsvoorschriften uit het Beheerplan. Nieuwe
activiteiten die nadelig kunnen zijn voor de Natura 2000-doelstellingen
moeten getoetst worden aan de Wnb. Indien er negatieve effecten te
verwachten zijn, dan is een vergunning nodig. Om verstoring tegen te gaan
zijn er gebieden in de Waddenzee waar een Toegang Beperkend Besluit geldt
op grond van de Wnb ter bescherming van vogels en zeehonden. Betreding
van die gebieden is gedurende het jaar al dan niet tijdelijk verboden.
Regulering van activiteiten middels het Beheerplan, Toegang Beperkende
Besluiten en separate vergunningen zijn instrumenten vanuit de gebiedsbescherming. Ook kent de Wnb het soortenbeschermingsregime waarin
opzettelijke verstoring van soorten die van nature in het wild in Nederland
leven en van dieren van soorten die zijn genoemd in bijlage IV van de
Habitatrichtlijn zijn verboden. Dit opzet vereiste in het verstoringsverbod is
niet nieuw, dat was ook al onderdeel van de Flora- en Faunawet. Wel nieuw
is dat bij vogels alleen opzettelijke verstoringen verboden zijn voor zover de
verstoring van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de
desbetreffende soort. Met die eis wordt één-op-één aangesloten bij de
Vogelrichtlijn. Op activiteiten die de grijze zeehond of de gewone zeehond
verstoren is de zorgplicht (artikel 1.11) van toepassing, aangezien de Wnb zelf
niet voorziet in een expliciet verbod op het verstoren van dieren van deze
soorten. Artikel 3.10, eerste lid, verbiedt het doden, vangen van dieren van
deze in de bijlage bij de wet genoemde soorten en het opzettelijk beschadigen of vernielen van hun vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen. Door
middel van actieve voorlichting kan aan bezoekers duidelijk worden gemaakt
dat in het Waddengebied de zorgplicht met zich brengt dat zij op afstand
moeten blijven van rustende dieren als zeehonden en vogels.
Vraag 6
Wat is er tot op heden met de signalen van onder andere Rijkswaterstaat
gedaan?
Antwoord 6
Aangaande signalen betreffende verstoring van de natuur wordt langs twee
sporen gewerkt om te komen tot een adequate aanpak. Enerzijds zijn het
Ministerie van LNV, de Waddenprovincie(s) en het Functioneel Parket in
overleg om te bezien op welke wijze op grond van het huidige beschermingsregiem opzettelijk verstorende activiteiten kunnen worden aangepakt.
Anderzijds houdt Rijkswaterstaat als coördinator van de handhaving op de
Waddenzee samen met handhavers van mijn ministerie en de provincies de
problemen van het handhaven op het snelvaren tegen het licht.
Vraag 7
Kunt u toelichten waaruit de handhavingsproblemen bestaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Overtreding van het verbod op een (opzettelijke) verstoring die van wezenlijke
invloed is op de staat van instandhouding, is naar haar aard lastig vast te
stellen, bijvoorbeeld omdat dat alleen bij heterdaad kan, negatieve gevolgen
moeilijk zijn vast te stellen of een causaal verband moeilijk te bewijzen is.
Bovendien is er sprake van een lastige situatie vanuit de optiek van het op
afstand fysiek waarnemen en vervolgens aanspreken van de overtreder. Dit
als gevolg van de dynamische omstandigheden op de Waddenzee met
geulen, wadplaten en het tij.
Over de handhavingsproblemen ben ik in gesprek. Ik verwijs u hiervoor naar
mijn antwoord op vraag 6.
Vraag 8
Is het waar dat vóór de invoering van de Wet natuurbescherming wel boetes
uitgedeeld werden? Zo ja, om hoeveel boetes ging het op jaarbasis?
Antwoord 8
Zoals op vraag 2 is geantwoord, heeft de Waddenunit het afgelopen jaar
geen processen-verbaal specifiek voor de overtreding van het verbod op
verstoring opgemaakt.
Vraag 9
Kunt u bevestigen dat ministeries, politie, het Openbaar Ministerie en de
provincie overleggen over een oplossing, maar dat die er nog niet is? Zo ja,
kunt u de Kamer periodiek informeren over (de voortgang van) het overleg?
Antwoord 9
Ja. Zie het antwoord op vraag 6. Naar verwachting zal ik uw Kamer binnen
een half jaar kunnen informeren over de uitkomsten van het overleg.
Vraag 10, 11 en 12
Is het waar dat de Waddenunit naast toezicht en handhaving veel meer taken
heeft en daardoor een groot tekort aan capaciteit heeft? Zo ja, welke
maatregelen bent u van plan te nemen om de capaciteitsproblemen op te
lossen? Zo nee, waarom niet?
Klopt het dat de Waddenunit ook wordt ingehuurd door andere overheidsinstellingen? Zo ja, welke instellingen zijn dit?
Kunt u toelichten hoe het kan dat een organisatie verantwoordelijk voor
toezicht en handhaving op natuurmisdrijven in een Natura 2000- en UNESCOWerelderfgoed-gebied, tijd tekort komt omdat ze wordt ingehuurd door
andere overheidsinstellingen?
Antwoord 10, 11 en 12
De Waddenunit vaart met vier schepen op de Waddenzee en voert beheertaken uit op het vlak van natuur en visserij. Ze wordt niet ingehuurd door
andere overheidsinstellingen. Toezicht en handhaving op zowel Natuur- en
Visserijwetgeving is één van de taken van de Waddenunit. Andere taken van
de Waddenunit op het vlak van beheer van natuur en visserij zijn onder meer
voorlichting, recreatiegeleiding, monitoring en beheer van mosselpercelen.
Het Ministerie van LNV is hoofdopdrachtgever van de Waddenunit. Daarnaast
wordt een aantal taken in het verlengde van de natuur- en visserijtaken ter
ondersteuning van provincies en terreinbeherende organisaties gedaan in de
Waddenzee. Op twee van de vier schepen worden, een aantal dagen per jaar,
taken van de Waddenunit gecombineerd met werkzaamheden van Rijkswaterstaat. Tot slot wordt er samengewerkt met andere inspectiediensten die varen
op de Waddenzee. Hierdoor wordt de beschikbare capaciteit effectief benut.
Vraag 13 en 14
Erkent u dat er een andere optie is om de Wadden te beschermen, namelijk
het afsluiten van meer gebieden voor het publiek?
Bent u bereid uw bevoegdheid te gebruiken om gebieden af te sluiten voor
het publiek, in ieder geval zolang de handhavingsproblemen niet opgelost
zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 13 en 14
Ten aanzien van mijn bevoegdheid om gebieden af te sluiten verwijs ik u naar
mijn brief van 9 juli 2018 (Kamerstuk 28 286, nr. 986). Hierin heb ik aangegeven dat de «Leidraad aanwijzing artikel 20 Natuurbeschermingswet 1998
Waddengebied» (Aanhangsel van de Handelingen II 2009–2010, nr. 791) zal
worden herzien. Gedurende de herziening van deze leidraad zullen er geen
nieuwe voorstellen voor aanwijzing worden gedaan. Ik heb de herziening
recent ter hand genomen en zal daar partijen bij betrekken.
Vraag 15 en 16
Worden zowel de praktische handhavingsproblemen, de voorwaarden in de
Wet natuurbescherming, als de capaciteitsproblemen bij de Waddenunit,
tegen het licht gehouden in de onafhankelijke verkenning naar een beheerautoriteit Wadden?
Wanneer kan de Kamer uw plannen voor een beheerautoriteit Wadden
verwachten?
Antwoord 15 en 16
De genoemde zaken maken geen deel uit van de verkenning naar een
beheerautoriteit Waddenzee.
In het Regeerakkoord is opgenomen dat er één beheerautoriteit komt voor de
Waddenzee, die een integraal beheerplan uitvoert. De verkenning die in
opdracht van de ministers van IenW en LNV wordt uitgevoerd, is vrijwel
afgerond. Binnenkort maak ik samen met de Minister van IenW een keuze
hoe de Beheerautoriteit wordt ingevuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4