Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

691
Vragen van het lid Azarkan (DENK) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over het bericht dat de bouwplaats van een moskee in Enschede is besmeurd
met varkensbloed (ingezonden 22 november 2017).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
13 december 2017).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Pegida besmeurt bouwlocatie moskee
Enschede met varkensbloed»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2 en 3
Wijzigt het dreigingsbeeld door deze walgelijke actie die georganiseerd is
door Pegida? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen? Zo nee, waar baseert u
dit op?
Wijzigt het dreigingsbeeld door de aankondiging van Pegida dat vergelijkbare
acties zullen volgen? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen? Zo nee, waar
baseert u dit op?
Antwoord 2 en 3
De actie van Pegida past in een patroon van intimiderende en choquerende
acties uitgevoerd door extreemrechtse activisten, onder andere rondom
(geplande) moskeeën. Zoals in het meest recente Dreigingsbeeld Terrorisme
Nederland (DTN462) staat beschreven, zijn er zorgen over de toegenomen
radicale koers van Pegida. De actie in Enschede bevestigt dat die zorgen
terecht zijn. Er zijn echter geen aanwijzingen dat Pegida een gewelddadige
koers zou gaan voorstaan. Met betrekking tot de geweldsdreiging die uitgaat
van rechts-extremisme in het algemeen blijft het normbeeld hetzelfde. Er zijn
geen aanwijzingen voor ernstige vormen van geweld vanuit deze ideologische hoek, maar een gewelddaad door een eenling of een kleine groep blijft

1

https://www.tubantia.nl/home/pegida-wijdt-bouwlocatie-moskee-enschede-in-metvarkensbloed~a7d2a24f/
2
Kamerstuk 29 754, nr. 434

ah-tk-20172018-691
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

voorstelbaar. Met betrekking tot de maatregelen verwijs ik naar de antwoorden op vraag 7, 8 en 9.
Vraag 4
Bent u bekend met het advies van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV)3, waarin er wordt verzocht om extra alertheid
bij moskeeën? Zo ja, welke stappen zijn er naar aanleiding van dit advies
gezet en welke stappen worden er gezet naar aanleiding van de laatste
gebeurtenissen?
Antwoord 4
Ja, daar ben ik mee bekend. Het advies blijft van kracht. Het advies is gericht
aan de lokale autoriteiten. Ik ga er vanuit dat zij passend invulling geven aan
dit advies. Voor de stappen die zijn gezet verwijs ik naar de beantwoording
van vraag 12.
Vraag 5
Wat gaat u doen om de angst weg te nemen van moskeebezoekers?
Antwoord 5
Ik begrijp dat acties zoals die van Pegida in Enschede voor afschuw, onrust
en angst zorgen. Zeker bij de direct betrokkenen zoals het moskeebestuur en
de bezoekers van de moskee, maar ook voor niet-direct betrokkenen. In zo’n
geval is het belangrijk dat de moskee en haar bezoekers direct bijgestaan
worden door de (lokale) overheden. Het is daarom essentieel dat gemeente
en politie in nauw contact staan met moskeeën en hun bezoekers, zodat op
het moment van een voorval als in Enschede snel en adequaat gehandeld
kan worden. In Enschede was dat duidelijk het geval.
Vraag 6
Is er naar aanleiding van de gebeurtenis in Enschede periodiek overleg
geweest tussen de NCTV, het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de politie en de moslimgemeenschap? Zo ja, wat is er uit dit overleg
gekomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Naar aanleiding van de gebeurtenissen in Enschede is er contact geweest
tussen de NCTV, het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de
gemeente Enschede. De gemeente Enschede heeft contact gehad met het
bestuur van de getroffen moskee. De NCTV, het Ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en de gemeente Enschede blijven met elkaar in contact.
Naast contact n.a.v. incidenten vindt er een periodiek overleg veiligheid
moskeeën plaats. Deelnemers zijn de NCTV, Ministerie van SZW, politie en
een vertegenwoordiging van de moslimgemeenschap. Dit periodieke overleg
wordt niet naar aanleiding van incidenten gepland. Mocht er bij de deelnemende organisaties tussentijds behoefte zijn om een overleg te organiseren
dan gebeurt dat. Bijvoorbeeld naar aanleiding van de aanslag op een moskee
in Québec in februari van dit jaar4.
Tijdens het periodiek overleg wordt de actuele veiligheidssituatie van
moskeeën en moskeebezoekers besproken. Vanzelfsprekend zullen dan ook
de gebeurtenissen in Enschede aan bod komen.
Vraag 7 en 8
Welke juridische middelen kunt u inzetten om het radicale rechts-extreme
Pegida te verbieden?
Bent u bereid om Pegida te verbieden? Zo nee, waarom niet?

3

https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2017/02/03/tkaanslag-op-moskee-in-quebec-en-veiligheid-moskeeen-in-nederland/tk-aanslag-op-moskee-inquebec-en-veiligheid-moskeeen-in-nederland.pdf.
4
Kamerstuk 29 614, nr. 57

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 7 en 8
Op grond van artikel 2:20 Burgerlijk Wetboek kan de rechtbank op verzoek
van het Openbaar Ministerie een rechtspersoon waarvan de werkzaamheid in
strijd is met de openbare orde verboden verklaren en ontbinden. Een
organisatie kan niet verboden worden louter omdat zij radicaal rechtsextreem is. Zoals eerder per brief aan de Kamer gemeld5, gelden er op basis
van de jurisprudentie hoge eisen voor een dergelijk verbod. Wil een verzoek
tot verbodenverklaring kans van slagen hebben dan moet bijvoorbeeld
kunnen worden aangetoond dat er sprake is van een werkzaamheid waarvan
de ongestoorde voortzetting en navolging in een democratische rechtsstaat
niet kan worden geduld op straffe van ontwrichting. Het is aan het Openbaar
Ministerie om te bepalen of een verzoek ex artikel 2:20 Burgerlijk Wetboek
opportuun is.
Vraag 9
Bent u naar aanleiding van deze gebeurtenis bereid om zichtbare en
onzichtbare maatregelen te treffen voor het beveiligen van moskeeën? Zo ja,
welke? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Er worden op dit moment geen extra algemene veiligheidsmaatregelen
geadviseerd. Indien nodig worden lokaal passende maatregelen getroffen op
basis van dreiging en risico. Bij het nemen van beveiligingsmaatregelen moet
in het oog gehouden worden of het middel gegeven de omstandigheden
passend en proportioneel is. Lokaal kan deze afweging het beste worden
gemaakt.
Vraag 10
Nemen alle lokale overheden de beveiliging van moskeeën voldoende mee in
hun taakopvatting? Zo ja, waar baseert u dit op? Zo nee, wat gaat u eraan
doen om ervoor te zorgen dat lokale overheden dit wel meenemen in hun
taakopvatting?
Antwoord 10
Alle burgemeesters hebben de handreiking Veilige Moskee ontvangen.
Daarnaast is de handreiking gedeeld met een groot aantal ambtenaren van
veel gemeenten. Uit contacten met gemeenten blijkt dat een groot deel van
hen bekend is met de handreiking Veilige Moskee en stappen heeft gezet om
samen met de moskee te zorgen voor een veilige moskee. De Expertise-unit
Sociale Stabiliteit (ESS) van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is beschikbaar voor gemeenten en moskeeën om mee te denken bij
het gebruik van de handreiking veilige moskee. Daarnaast neemt de ESS het
onderwerp veiligheid moskeeën en de handreiking Veilige Moskee mee in de
advisering van en kennisdeling met gemeenten.
Vraag 11
Bent u bereid om middelen vrij te maken voor lokale overheden en moskeeën
om de beveiliging van moskeeën te kunnen faciliteren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Dreiging en risico zijn leidend voor het nemen van beveiligingsmaatregelen
bij religieuze instellingen6 7. Op dit moment zie ik geen aanleiding om
aanvullende beveiligingsmaatregelen te adviseren (zie vraag 9) of financiële
middelen vrij te maken voor lokale overheden. De NCTV heeft eerder dit jaar
een financiële bijdrage verstrekt aan de gemeente Rotterdam8. Dit ten
behoeve van de lokale aanpak van de veiligheid van moskeeën in Rotterdam
en deze aanpak te vertalen naar een landelijk deelbare aanpak.

5

Kamerstuk 29 279, nr. 226
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 2251
7
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 233
8
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 233
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Vraag 12
Biedt de handreiking «Veilige Moskee»9 genoeg ondersteuning voor
moskeebesturen en is de handreiking voldoende bij moskeeën bekend? Zo ja,
waar baseert u dit op? Zo nee, wat gaat u doen om verbetering te bewerkstelligen?
Antwoord 12
Doel van de handreiking is kennis, aanbevelingen en goede voorbeelden te
geven aan moskeebesturen, gemeenten en politie om met spanningen en
(mogelijke) incidenten gericht tegen moskeeën om te gaan. De handreiking
moet worden gezien als een aanmoediging voor moskeebesturen, gemeenten
en politie om samen te zorgen voor een veilige moskee. Het is dan ook
nadrukkelijk de bedoeling dat deze drie partijen op lokaal niveau hierover het
gesprek aangaan.
De handreiking is ook gedeeld met diverse koepelorganisaties van moskeeën.
Daarnaast hebben diverse gemeenten de handreiking gedeeld met de lokale
moskeeën en zijn hierover in sommige gevallen het gesprek aangegaan. De
handreiking is ook beschikbaar in het Arabisch en Turks om de gebruiksvriendelijkheid te vergroten.
Om de bekendheid van de handreiking onder moskeebesturen verder te
vergroten is het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in
samenwerking met koepels van moskeeën gestart met de organisatie van
bijeenkomsten veiligheid moskeeën. Naast de bekendheid van de handreiking
moeten de bijeenkomsten ook de vaardigheden van moskeebestuurders om
te werken met de handreiking aan een veilige moskee verbeteren. Een
belangrijk doel van deze bijeenkomsten is dat moskeebesturen hierover het
gesprek aangaan met de gemeente, als deze gesprekken nog niet plaatsvinden.
Samen met de landelijk te ontwikkelen aanpak van Rotterdam (zie vraag 11)
biedt dit genoeg ondersteuning aan de betrokken partijen om een gezamenlijke aanpak ten behoeve van de veiligheid van moskeeën te ontwikkelen.

9

https://www.nctv.nl/binaries/Handreiking%20Veilige%20Moskee_WEB-DEF_tcm31-243422.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4