Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2022Z07084
Vragen van de leden Klaver, Van der Lee (beiden GroenLinks) en Omtzigt
(Omtzigt) aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en van Financiën over de
stroperige implementatie van sancties in Nederland (ingezonden 11 april
2022).
Vraag 1
Is er één Minister eindverantwoordelijk voor de implementatie en handhaving
van het totale sanctiebeleid in Nederland? Zo nee, draagt dat juist niet bij aan
de stroperigheid en onduidelijkheid waarmee Nederland dit oppakt? Bent u
bereid dit anders te organiseren?
Vraag 2
Hoe kan het dat het kabinet pas ruim een maand na de oorlog een ontheffing
heeft verleend voor de fiscale geheimhoudingsplicht uit art. 67AWR?
Vraag 3
Kunt u het besluit sturen waarmee u een uitzondering gemaakt heeft op art.
67 AWR?
Vraag 4
Hoeveel Advance pricing agreements (APA’s) en Advance tax rulings (ATR’s)
zijn er gevonden die een relatie hebben met de personen die op de sanctielijst staan? Zijn al die APA’s en ATR’s overhandigd aan de autoriteiten die de
sancties opleggen en uitvoeren? Kunt u dit toelichten?
Vraag 5
Kunt u ook verder gaan en zoeken naar alle APA’s en ATR’s die nog van
kracht zijn en deze naast de sanctielijst leggen?
Vraag 6
Betekent het feit dat er vanaf juli 2017 een beëindigingsgrond is in de rulings
op het moment dat de tegenpartij op de sanctielijst komt te staan, dat er nog
actieve rulings zijn van voor 2017 waarin die beëindigingsgrond niet
ingebouwd is? Waarom worden deze dan juist niet nu al onderzocht? Bent u
daartoe alsnog bereid?

kv-tk-2022Z07084
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

1

Vraag 7
Zijn er presentaties gegeven door de Nederlandse overheid over het
Nederlandse vestigingsklimaat aan Russische bedrijven, personen en/of
overheden, bijvoorbeeld door het Netherlands Foreign Investment Agency
(NFIA) of door Nederlandse ambassades? Zijn er dergelijke presentaties
gegeven door Nederlandse advieskantoren, gefaciliteerd door de Nederlandse
overheid, via ambassades ofwel NFIA ofwel anderszins?
Vraag 8
Hoe kan het dat de Belastingdienst eerst nog twee weken heeft moeten
wachten op een advies van de Landsadvocaat over de vraag of gegevensdeling over Russische oligarchen wel in lijn is met de Algemene verordening
gegevensbescherming (AVG), terwijl gegevensdeling essentieel is in de
opsporing? Hoe kunt u dit totale gebrek aan urgentie uitleggen?
Vraag 9
Kunt u de conceptwijziging voor het uitvoeringsbesluit over de Algemene
verordening gegevensbescherming opsturen, inclusief het advies van de
Autoriteit Persoonsgegevens?
Vraag 10
Wat bekent het precies dat het toezicht en de handhaving van sancties op de
terreinen van vastgoed, kunst en erfgoed, het eigendom van bedrijven en
niet-financiële dienstverlening op dit moment «nog niet is geregeld», aldus
de kabinetsbrief van 1 april1? Vindt hier nu überhaupt geen toezicht en
handhaving plaats? Wanneer gaat dit geregeld worden?
Vraag 11
Waarom kijkt Nederland in de vergelijking met andere landen alleen naar
tegoeden bij de financiële sector, terwijl er bijvoorbeeld in Italië al voor bijna
een miljard aan goederen is bevroren?
Vraag 12
Heeft u überhaupt wel zicht op de sancties ten aanzien van niet-financiële
activa? Hoeveel niet-financiële activa zijn er op dit moment in Nederland
bevroren door niet-financiële instellingen?
Vraag 13
Hoe wordt de naleving van sancties bij niet-financiële instellingen voor
niet-financiële activa gewaarborgd?
Vraag 14
Kan de bevriezing van niet-financiële tegoeden voortaan worden meegenomen in het overzicht? Zo niet, waarom kan dit in andere landen dan wel?
Vraag 15
Hoe kan het dat, hoewel trustkantoren doorgaans niet direct tegoeden
aanhouden, in de eerste overzichtstabel van in Nederland bevroren tegoeden
(van 14 maart jl.) gemeld werd dat er door trustkantoren geen tegoeden
bevroren zijn, terwijl op 31 maart is gemeld dat «trustkantoren [...] circa EUR
227 miljoen hebben bevroren»? Waarom is de bevriezing van vermogensbestanddelen van een doelvennootschap eerst niet en nu wel meegerekend?
Vraag 16
Hoeveel vermogen was er op 14 maart al bevroren, doordat trustkantoren als
bestuurder van een doelvennootschap vermogensbestanddelen bevroren
hadden?
Vraag 17
Hoe kan een trustkantoor als bestuurder van een doelvennootschap vermogen van die doelvennootschap bevriezen? Hoe kan voorkomen worden dat dit
niet gewoon voorkomen wordt door aandeelhouders en/of uiteindelijke
belanghebbenden, bijvoorbeeld door de bestuurder te verwijderen?
1

2022Z06421 d.d. 1 april 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

2

Vraag 18
In hoeverre zorgt het afscheid nemen van Russische klanten door trustkantoren ervoor dat deze trustkantoren niet langer in staat zijn om als bestuurder
van de doelvennootschap vermogensbestanddelen te bevriezen? Hoe gaat u
dit mogelijke probleem ondervangen in de aanstaande spoedwetgeving?
Vraag 19
Welke termijn stelt de sanctiewet om tegoeden te bevriezen? Betekent het feit
dat het totaaloverzicht van bevroren tegoeden nog kan wijzigen, dat tegoeden
die nu nog niet bevroren zijn maar dat straks wel zijn, en dus voor een
wijziging in het totaaloverzicht zorgen, eigenlijk nu direct al en niet pas op
een later moment bevroren moeten worden? Wanneer is een dergelijke
vertraging een overtreding van de sanctiewet?
Vraag 20
Staat de Russische Federatie zelf ook op de sanctielijst? Zo ja, betekent dit dat
diensten aan de Russische Federatie zelf, zoals door advocatenkantoren aan
de Zuidas, ook verboden worden? Zo nee, bent u bereid ervoor te pleiten ook
Rusland zelf op de lijst te zetten?
Vraag 21
Erkent u dat het vorige kabinet, in tegenstelling tot wat u beweert in de
beantwoording op Kamervragen van de leden Klaver en Van der Lee2 geen
reactie heeft gegeven op het rapport van de Commissie doorstroomvennootschappen, maar enkel een samenvatting van het rapport, en daarbij aangegeven heeft dat een reactie juist aan dit kabinet is? Welke deadline geeft u
zichzelf om de Kamer te informeren over hoe u wilt omgaan met de adviezen
van de Commissie Doorstroomvennootschappen?
Vraag 22
Ziet u aanleiding om het proces om tot een inzet te komen ten aanzien van
hoe om te gaan met de aanbevelingen van de Commissie Doorstroomvennootschappen, te versnellen? Zo ja, hoe wordt deze deadline dan naar voren
gehaald? Zo nee, waarom niet?
Vraag 23
Kunt u aangeven of u bereid bent om te pleiten voor een «global asset
registry»? Heeft u hier zelf ook een mening over, los van het feitelijke
gegeven dat de Europese Commissie op dit moment een onderzoek doet naar
de haalbaarheid? Bent u bereid om los van die haalbaarheid te zeggen, dat
als dit inderdaad haalbaar blijkt te zijn, dit iets is dat u steunt?
Vraag 24
Op welke manier wordt het faciliteren van geldstromen van geopolitieke
opponenten, zoals Rusland, als separate dimensie van de onwenselijkheid
van de trustsector in Nederland, meegenomen in het onderzoek naar de vooren nadelen van de trustsector? Bent u het met ons eens dat deze geopolitieke
dimensie een uiterst relevante is in de beoordeling van de wenselijkheid van
een verbod op trustdienstverlening?
Vraag 25
Vindt u het wenselijk dat anderen dan financiële instellingen die kunnen
beschikken over vermogen van gesanctioneerden, bevriezingen niet hoeven
te melden? Maakt dit het niet zeer moeilijk, zo niet onmogelijk, om de
naleving van de sanctiewet in die gevallen te controleren? En bent u bereid
om anderen dan financiële instellingen alsnog op te roepen bevriezingen te
melden, ook om de alertheid te vergroten?
Vraag 26
Wat gaat u, ook in Europees verband, doen om het sanctielek te dichten als
twee of meer gesanctioneerden samen meer dan 50% van de aandelen
hebben in een vennootschap, omdat deze aandelenbelangen niet opgeteld
mogen worden?
2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2258

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

3

Vraag 27
Kunt u aangeven waarom het nog langer wenselijk is dat Russische oligarchen die (nog) niet op de sanctielijst staan, onbelast vermogen kunnen
wegsluizen naar Saoedi-Arabië en/of de Verenigde Arabische Emiraten?
Waarom ziet Nederland hier eenzijdig af van de heffing van dividendbelasting?
Vraag 28
Kunt u toelichten op welke manier het belastingverdrag tussen Nederland en
Cyprus dat op 1 juni 2021 gesloten is, de mogelijkheden voor vermogende
Russen, die veel van Cyprus als doorvoerhaven van geld gebruikmaken, om
via belastingontwijkingsconstructies geld vanuit en naar Nederland toe te
schuiven, vergroot?
Vraag 29
Wat zijn de overwegingen om enkel een inspanningsverplichting voor
cliëntenonderzoek in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren
van terrorisme (Wwft) te hebben, en geen resultaatverplichting? Bent u bereid
in het licht van de acute crisis te onderzoeken of de Wwft op dit punt
aangescherpt kan worden?
Vraag 30
Op basis waarvan schat u in dat er slechts in een beperkt aantal gevallen
bestuurders of hun vennootschappen later dan 2017 op de sanctielijst gezet
zijn? Is dat aantal juist door de recente sanctiegolf niet vrij groot? En is in
deze gevallen de automatische beëindigingsgrond niet getriggerd? Kan dat
niet anders?
Vraag 31
Hoe kan het dat de Belastingdienst informatie over fiscale aangelegenheden
van gesanctioneerde personen lang niet altijd paraat heeft, of dat deze
informatie achterhaald is?
Vraag 32
Wat is het verschil tussen de taakgroep, de stuurgroep en de sanctieeenheid?
Vraag 33
Kunt u een organogram toesturen met de relatie tussen de Nationaal
Coördinator, de stuurgroep, de taakgroep, de sanctie-eenheid, en andere
relevante entiteiten in de governance van het uitvoeren/implementeren/
handhaven van de sancties, wie hierin vertegenwoordigd zijn, en hoe deze
organen zich in de verantwoordelijkheid tot elkaar verhouden?
Vraag 34
Kunt u de wettelijke bevoegdheden en verantwoordelijkheden (inclusief
vindplaats) geven voor de Nationaal Coördinator sanctiebeleid, de stuurgroep, de taskforce en de sanctie-eenheid? Kunt u heel precies aangeven wie
voor welk besluit verantwoordelijk is?
Vraag 35
Kunt u een precies overzicht geven van alle ministeries, agentschappen,
ZBO’s, etc. die een taak hebben bij het uitvoeren, opleggen en afdwingen van
sancties?
Vraag 36
Wat heeft de nationaal coördinator sinds zijn komst strakgetrokken in de
operationele uitvoering van de implementatie van de sancties?
Vraag 37
Kunt u aangeven in het internationale overzicht dat u naar de Kamer gaat
sturen over het vergelijk van het succes van de implementatie van sancties,
hoeveel procent van het totale gesanctioneerde vermogen dat in landen
gestald staat, en het totale gesanctioneerde vermogen dat in landen bevroren
is, daadwerkelijk bevroren is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

4

Vraag 38
Wat wordt bedoeld met «Met betrekking tot het toezicht op de naleving van
de sanctieregelgeving door advocaten en notarissen wordt in samenwerking
met de Minister voor Rechtsbescherming gewerkt aan een noodzakelijke
wettelijke regeling» uit de brief van 6 april3? Welke wettelijke grondslag is er
nu niet en waarom was die er niet? Wat gaat daardoor nu mis? Wordt er in
de tussentijd al verzocht dat notarissen en advocaten handelen in lijn met wat
later geborgd zal worden door de noodzakelijke wettelijke regeling?
Vraag 39
Bent u ervan overtuigd dat er genoeg FTE’s zijn vrijgemaakt voor de
coördinatie van de implementatie van sancties? Is 1 FTE per relevant
departement genoeg? Waarom?
Vraag 40
In hoeverre zijn er de afgelopen tijd overschrijvingen geweest van de
nationaliteit van boten en vliegtuigen in het Koninkrijk, bijvoorbeeld van de
Russische of Cypriotische vlag naar de vlag van de Marshall-eilanden? Erkent
u dat dit een mogelijke «loophole» is, waarmee sancties ontweken kunnen
worden?
Vraag 41
Bent u bereid financiële instellingen op te roepen in het naleven van de
sancties grote voorzichtigheid en terughoudendheid te betrachten? Bent u het
met ons eens dat het onwenselijk zou zijn als er financiële instellingen zijn die
hier opportunistisch in zouden opereren?
Vraag 42
Waarop is de verwachting gebaseerd dat de goederenstroom met Rusland in
de loop van de tijd weer zal toenemen, zeker als nog hevigere sancties
bepaald niet uit de sluiten zijn?
Vraag 43
Kunt u meer zeggen over de 137 miljoen euro die de FIOD in beslag heeft
genomen, omdat overtreding van de sanctiewet dreigde?
Vraag 44
Kunt u deze vragen één voor één en binnen twee weken beantwoorden?

3

2022Z06689 d.d. 6 april 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

5