Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3559
Vragen van de leden Van der Plas (BBB) en Vedder (CDA) aan de Minister
voor Natuur en Stikstof over de wolvenaanval op een hobbyboer in Wapse
(ingezonden 11 juli 2023).
Antwoord van Minister Van der Wal-Zeggelink (Natuur en Stikstof)
(ontvangen 5 september 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2022–2023, nr. 3278.
Vraag 1
Bent u bekend met de aanval die heeft plaatsgevonden op 9 juli 2023 in de
gemeente Westerveld en waarbij een hobbyboer gewond is geraakt?
Antwoord 1
Ja, er heeft een incident plaats gevonden. Ik betreur dit ten zeerste en heb
hierover ook contact gehad met betrokkenen.
Vraag 2
Bent u nog steeds van mening dat samenleven met de wolf mogelijk is, zoals
aangegeven in de beantwoording van de Kamervragen van het lid Van
Haga?1
Antwoord 2
Doordat de wolf is teruggekeerd naar Nederland, is het vinden van een
manier van samenleven met de wolf een gegeven. Zeker zolang het gaat om
een Europees beschermde, inheemse soort. Daarmee is samenleven het
uitgangspunt. De aanwezigheid van de wolf kent echter dilemma’s. Op grond
van onder meer de Habitatrichtlijn gelden er strikte beschermingskaders.
Tegelijkertijd leven we in een klein land waardoor wolf en mens en de dieren
die gehouden worden door de mens dicht op elkaar leven. Er is de angst die
leeft bij dierhouders en burgers over de aanwezigheid van een toenemend
aantal wolven in Nederland. Tevens zijn er de gevallen waarbij vee wordt
gedood door een wolf terwijl er ook de verplichting bestaat voor dierhouders
om hun vee te beschermen. En recent was dus sprake van een bijtincident.
Ik ben me ervan bewust dat er in de samenleving uiteenlopende standpunten
bestaan over de terugkeer van de wolf in Nederland. De uiteenlopende
standpunten in de samenleving over de wolf vinden ook hun weerslag in de

1

ah-tk-20222023-3559
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Aanhangsel van de Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1413.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

uitingen van uw Kamer. Zie bijvoorbeeld de aangenomen motie van het lid
Van der Plas over het niet heilig verklaren van de beschermstatus van de wolf
(Kamerstuk 33 576, nr. 338) en de aangenomen motie van het lid Vestering
c.s. over een actieve inzet voor het beschermen van de wolf (Kamerstuk
36 200 XIV, nr. 69).
Desgewenst treden we over deze dilemma’s alsook de kaders van de
Europese regelgeving in gesprek tijdens het op 7 september a.s. geplande
Commissiedebat. Mocht uw Kamer, ook gezien de demissionaire status van
het kabinet, een aanpassing in het beleid wensen, dan kan zij het kabinet
daartoe oproepen. Uiteraard zijn wij daarbij gebonden aan Europese en
nationale regelgeving.
Vraag 3
In dezelfde beantwoording heeft u aangegeven dat u samen met provincies
inzet op adequate informatie delen over bijvoorbeeld wolfwerende hekken, en
dat de bescherming van dieren verantwoordelijkheid is van de veehouder,
bent u bekend met het feit dat bij deze aanval de wolf door het wolfwerende
hek heeft weten te komen?
Antwoord 3
Ja, navraag bij BIJ12 heeft uitgewezen dat om het perceel een wolfwerend
raster stond. Hoe de wolf dit heeft kunnen passeren is mij niet bekend.
Vraag 4
Bent u nog steeds van mening dat de inzet met provincies voor het delen van
informatie voldoende is? Zo ja, waarom?
Antwoord 4
BIJ12 zorgt in opdracht van de provincies ervoor dat er op transparante wijze
de informatie over (het voorkomen of beperken van) wolvenschade gedeeld
wordt o.a. via de website https://www.bij12.nl/wolf en via de gepubliceerde
voortgangsrapportages zie o.a. https://publicaties.bij12.nl/
voortgangsrapportage-wolf-28-juni-2023/.
Om de kennis over de wolf en het samenleven met de wolf in de samenleving verder te vergroten, verken ik de mogelijkheden voor een Landelijk
informatiepunt wolf. Dit betreft een centraal publieksgericht informatiepunt
vanuit de landelijke overheid, provinciale overheden en uitvoerende
organisaties, samen met kennispartners, wetenschappelijke instellingen en
brancheverenigingen voor gehouden dieren, waar mensen en organisaties
terecht kunnen voor objectieve en deskundige informatie over de wolf.
Vraag 5
Bent u nog steeds van mening dat we eerst gewoon moeten afwachten wat
er uit de maatschappelijke discussie gaat komen, geïnitieerd door de Raad
voor Dierenaangelegenheden (RDA), voordat er verdere discussies kunnen
worden gevoerd in de Europese Unie (EU) over de beschermde status van de
wolf, zoals aangegeven door de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) in het mondelinge vragenuur van 28 maart 2023?
Antwoord 5
Om op een goede manier te kunnen omgaan met de wolf in Nederland vind
ik breed gedragen beleid van groot belang. Ter ondersteuning van het beleid
heb ik de Raad voor de Dieraangelegenheden (RDA) gevraagd de maatschappelijke dialoog over de wolf vorm te geven en ten tweede om op basis
daarvan advies te geven over hoe we in Nederland kunnen samen leven met
de wolf en wat daarvoor nodig is.
Zoals ik ook aangeef in mijn Kamerbrief Wolvenbeleid van 5 september 2023,
die tegelijk met deze beantwoording aan uw Kamer wordt toegezonden, ga ik
graag op korte termijn met uw Kamer in gesprek over de terugkeer van de
wolf, het beleid inzake de bescherming van de wolf en over hoe om te gaan
met de wolf. Mocht uw Kamer, ook gezien de demissionaire status van het
kabinet, een aanpassing in het beleid wensen, dan kan zij het kabinet daartoe
oproepen. Uiteraard zijn wij daarbij gebonden aan Europese en nationale
regelgeving.
Ook in Europees verband wordt de discussie gevoerd over de beschermde
status van de wolf. Commissaris Sinkevičius gaf onlangs aan bezig te zijn met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

een analyse van alle beschikbare wetenschappelijke en technische informatie
over de situatie van wolven in de EU. Hij verwacht dat deze analyse eind dit
jaar beschikbaar komt.
Vraag 6
In hetzelfde vragenuur gaf de Minister van LNV aan dat wolven schuwe
dieren zijn, en er geen indicatie is dat wolven op korte termijn mensen
zouden aanvallen, dit blijkt dus niet te kloppen want er is wel degelijk in korte
termijn iemand op een verschrikkelijke manier aangevallen, wordt er door u
nu anders gekeken naar het wolvenprobleem? Zo ja, op wat voor manier
gaan we dat zien? En zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Ik ben me er van bewust dat dit incident een grote impact heeft op de
betrokkenen en op de samenleving. Ik heb hierover ook contact gehad met
betrokkene. Ik ben van mening dat er in Nederland geen sprake is van een
«wolvenprobleem», maar dat er wel sprake is geweest van een aantal van
probleemsituaties met wolven. Uit de Factfinding studie die in 2021 is
uitgevoerd door Wageningen Environmental Research (Kamerstuk 33 576,
nr. 251) blijkt dat wolven meestal van grote afstand vluchten als ze een mens
herkennen2. De studie geeft ook aan dat er situaties zijn waarin conflicten zich
kunnen voordoen, bijvoorbeeld wanneer wolven mensen associëren met
voedsel, wanneer er sprake is van provocatie of van wolven met hondsdolheid.
Er is strafrechtelijke aangifte gedaan over het incident en de exacte toedracht
vormt daarmee onderdeel van een strafrechtelijk onderzoek. Het is niet aan
mij om erover te oordelen zolang het onderzoek loopt.
Vraag 7
De Minister van LNV gaf toen ook aan dat de beschermde status van de wolf
is opgenomen in een Europese verordening; zijn er regels in deze verordening, bijvoorbeeld in het licht van de veiligheid van burgers, waardoor de
beschermde status van wolven in deze verordening kan worden aangepast?
Zo nee, is deze aanval reden om in Europa aan te dringen op een versoepeling van de beschermde status van de wolf?
Antwoord 7
De wolf is opgenomen in Bijlage IV van de Habitatrichtlijn en Bijlage II bij het
Verdrag van Bern en is daarmee een strikt beschermde soort. In Nederland
zijn het Verdrag van Bern en de Habitatrichtlijn geïmplementeerd in de Wet
natuurbescherming. Een aanpassing van de beschermde status vindt plaats
als daar aanleiding toe is en gebeurt door aanpassing van het verdrag en de
richtlijn. Hiervoor is instemming nodig van een meerderheid van de
deelnemende landen (verdrag) of lidstaten (richtlijn). Aanleiding voor het
aanpassen van het verdrag en de richtlijn kan bijvoorbeeld zijn de staat van
instandhouding van de soort. Ik wil zorgvuldig omgaan met besluitvorming
rond de strikt beschermde status van de wolf en wil daarom in mijn handelen
met betrekking tot de status van de wolf in het verdrag en de richtlijn niet
vooruitlopen op de uitkomst van het gesprek met uw Kamer. Zie ook mijn
antwoord op vraag 5.
Vraag 8
Bent u, met de aanval in het achterhoofd, nog steeds van mening dat er moet
worden gewacht op de RDA voordat er een positie wordt ingenomen in
Europa? Zo ja, waarom?
Antwoord 8
Zie ook mijn antwoord op vraag 5 en 7.
Vraag 9
Gaat u contact opnemen met het slachtoffer?

2

De wolf terug in Nederland: Een factfinding study – Research@WUR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 9
In week 28 heb ik telefonisch contact gehad met de betrokkene.
Vraag 10
Deelt u de mening dat zelfs als er voldoende wordt gedaan door schapenhouders ter bescherming van hun dieren, zoals de voorzieningenrechter van het
College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBb) heeft gesteld naar aanleiding
van een wolvenaanval in Vledder, en de informatie van de overheid wordt
nageleefd, dit alsnog onvoldoende blijkt om de gezondheid van mens en dier
te borgen?
Antwoord 10
Het kan helaas nooit volledig worden uitgesloten dat een wolf beschermd vee
aanvalt. Preventie is op dit moment het meest effectieve middel om wolven
te weren. De provincies bieden waar mogelijk hulp aan veehouders aan,
onder meer door de activiteiten vanuit de provinciale wolvencommissies:
subsidieregelingen voor het inzetten van preventieve middelen, het geven
van informatie en voorlichtingsactiviteiten, het ter beschikking stellen van
zgn. noodrasters (tijdelijke uitleen van wolfwerende rasters), de inzet van
wolvenconsulenten en preventieteams.
Vraag 11
Hoe is het huidige wolvenbeleid met het feit dat er nu mensen zijn aangevallen in het achterhoofd, uitlegbaar met artikel 22 lid 1 van de Grondwet?
Antwoord 11
Artikel 22, eerste lid, van de Grondwet ziet op de bescherming en bevordering van de volksgezondheid. De generieke maatregelen die zijn genomen
tijdens de coronapandemie vinden bijvoorbeeld hun grondslag in dit artikel.
Met de bescherming van de volksgezondheid jegens situaties in de natuur
wordt rekening gehouden door de ontheffings- of vrijstellingsmogelijkheid via
artikel 3.8, vijfde lid, sub b en onder 3 van de Wet natuurbescherming. Er kan
immers ontheffing van de verbodsbepalingen worden verleend als dat
noodzakelijk is voor de bescherming van de volksgezondheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4