4
Vragenuur
Vragen van het lid Gesthuizen aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht dat leerlingen uitgesloten worden van examens vanwege slechte
cijfers.

Mevrouw Gesthuizen (SP):
Voorzitter. Het is natuurlijk de bedoeling dat leerlingen die
op een middelbare school in de eindexamenklas zijn gekomen, ook daadwerkelijk eindexamen mogen doen. Nu
blijkt echter, onder andere uit meldingen bij het Landelijk
Aktie Komitee Scholieren (LAKS), dat dit niet het geval is.
In zeker twee scholen, maar volgens meldingen van ouders die ik vervolgens via de e-mail heb ontvangen nog
eens bij drie andere scholen, is tegen zeker vijf leerlingen
gezegd: wij hebben eigenlijk liever niet dat je hier examen
doet. Dat is niet alleen maar zo gezegd, daar is ook daadwerkelijk over onderhandeld. In een aantal gevallen is het
zelfs zo dat de school een soort contract met de betrokken leerling heeft opgesteld. Met andere woorden: je mag
wel over naar de eindexamenklas, maar als we op een gegeven moment vinden dat je nog niet klaar bent voor het
examen, dan mag je geen examen doen.
Dat is tegen de wet. Dat constateert ook de inspectie,
die zegt: dit kan niet; de scholen mogen dit niet doen. Ik
wil daarom een aantal vragen stellen aan de minister.
Deelt de minister de mening dat dit niet kan? Gaat zij de
scholen daarop aanspreken? Als dit geen halt wordt toegeroepen, dan lijkt mij dat het hek van de dam is. Deelt
de minister de mening dat dit soort contracten dus ook
niet meer mag worden afgesloten? Deelt zij de mening
dat scholen niet bezig moeten zijn met hoge slagingspercentages en een goed imago, maar met het bieden van
goed onderwijs aan alle leerlingen? Waarom doen scholen dit eigenlijk? Ook daarop wil ik graag van de minister een heldere visie. Heeft dat er vooral mee te maken
dat die scholen naar buiten toe het imago willen hebben
dat op hun school iedere leerling slaagt? Is het die scholen vooral te doen om een imagokwestie en om prestatiedrang?

Minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Voorzitter. Hartelijk dank aan mevrouw Gesthuizen voor
de vraag. Om te beginnen bij het laatste: ik ken niet de
motivatie van de scholen om dit soort dingen te doen. De
scholen zullen hun eigen motivatie hebben. Misschien
heeft het te maken met wat mevrouw Gesthuizen naar voren brengt, maar wij hebben daar geen onderzoek naar
gedaan. Ik deel de mening dat dit niet kan. Er kan maar
één reden zijn dat een kind het examen ontzegd wordt,
namelijk onregelmatigheden. Dat kan niet om de hier genoemde redenen. Ik zal de scholen zeker aanspreken als
ik de namen van de betrokken scholen weet. LAKS heeft
aangegeven die namen liever niet kenbaar te maken,
maar is al blij met de commotie die het veroorzaakt heeft
en hoopt dat daarmee de betrokken scholen en ook andere scholen gewaarschuwd zullen zijn. Zodra de namen
van die scholen bekend zijn, zal ik de inspectie erop afstu-

Tweede Kamer

Vragenuur

ren, want ik ben het zeer eens met mevrouw Gesthuizen
dat dit niet kan. Daar horen dus ook dergelijke contracten bij. Ook die kunnen niet. Een jongere die klaar is voor
zijn examen hoort gewoon door te stromen en examen
te kunnen doen, zowel wat het schooldeel betreft als het
centrale deel.
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Ik ben natuurlijk heel erg blij met deze antwoorden van
de minister. Ik kan mij voorstellen dat dit voor een aantal
gezinnen in ons land ook geldt. Bij een aantal leerlingen
thuis zal nu gezegd worden: de schooltas mag het raam
nog niet uit, maar vooralsnog zijn we in ieder geval gelukkig, want onze zoon of dochter of ikzelf mag in ieder geval
examen gaan doen. Ik dring er dan ook bij de minister op
aan dat zij regelt dat dit daadwerkelijk kan.
Zij zegt dat ze de namen van die scholen niet heeft. Ik
kan hier in ieder geval aangeven – dat moet de minister
dan nog wel verifiëren – dat volgens berichten op internet
van ouders en leerlingen van ScholengemeenschapTwickel in Hengelo, het Minkema College in Woerden, het Citadel College in Lent en het Herman Wesseling College in
Amstelveen zich schuldig hebben gemaakt aan dit soort
afspraken.
Ik heb nog een vervolgvraag. De minister zegt dat het
hier gaat om de eigen motivatie van de scholen. Ik vind
dat een belangrijk punt, want hier zit natuurlijk wel de
crux van dit hele debacle. Als we dat niet weten aan te
pakken, dan kunnen we verwachten dat er in de toekomst
misschien nog wel meer trucjes komen. Is de minister bereid om te onderzoeken waarom scholen overgaan tot
dit soort maatregelen en of dat er inderdaad mee te maken zou kunnen hebben dat men naar buiten toe het imago wil hebben dat leerlingen die hier examen doen, ook
daadwerkelijk slagen? Want als dat het probleem is kan
ik mij voorstellen dat deze minister ook nog eens heel kritisch naar haar eigen agenda gaat kijken, waarin ik ook
wel eens zaken ontdek die veel te maken hebben met
scholen continu onder druk zetten om beter te presteren
en daarmee toch eigenlijk uit het oog verliezen dat zij er
vooral zijn om leerlingen goed te begeleiden en niet alleen maar met goede eindexamenresultaten te komen.
Minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Als mevrouw Gesthuizen bedoelt dat deze minister het
beste uit elke leerling wil halen, zeg ik: ja, dat klopt. Ik
vind dat ook de dure plicht van ons als politici en van de
scholen die daarvoor verantwoordelijk zijn. Dan bedoel ik
het beste in de brede zin van het woord: vorming, maar
ook de cognitieve kant. Dat scholen daarin ambitieus zijn
vind ik ook goed, maar het mag niet doorslaan in dit soort
zaken.
Ik zal de drie situaties die mevrouw Gesthuizen heeft
aangereikt doorgeven aan de inspectie. Ik vind een groot
onderzoek op dit moment nog even te ver gaan. Wij moeten ook opletten hoe wij onze krachten ambtelijk maar
ook bij de inspectie inzetten. Als iets een breed beeld zou
kunnen zijn, zou daartoe misschien aanleiding kunnen zijn
maar daarvoor vind ik dit toch in al zijn treurigheid te incidenteel.
De voorzitter:
U hebt nog een halve minuut, mevrouw Gesthuizen.

10 april 2012
TK 74

74-4-6

Van Bijsterveldt-Vliegenthart
Mevrouw Gesthuizen (SP):
Voorzitter, ik overhandig dan bij dezen maar even aan u
het formulier waarop de vier namen van de genoemde
scholen staan. De minister zegt dat dit nog niet een breed
probleem is. Dat vraag ik mij dus af. Dat zullen wij moeten
zien. Dat blijkt hopelijk uit onderzoek. Ik ben blij dat de minister erkent dat zaken niet moeten doorslaan. Ik denk dat
het feit dat wij dit hier vandaag bespreken wel een bewijs
is dat zaken doorslaan. Ik kan het niet anders zien dan dat
het kabinet die zaken toch wel met een aantal maatregelen aanwakkert.
Minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik heb niets toe te voegen aan wat ik zojuist al heb gezegd.
De heer Biskop (CDA):
Gelukkig geeft de minister ook aan dat dit absoluut niet
kan en dat kinderen die klaar zijn voor het examen ook
examen moeten doen. De vraag aan de minister is wel
waar ouders die worden geconfronteerd met een dergelijke opstelling van de school terecht kunnen. Want de
school is kennelijk niet de plek waar zij moeten zijn. Waar
kunnen zij dan wel terecht?
Minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Dat is een heel goede vraag van de heer Biskop. De ouder kan natuurlijk terecht bij de klachtencommissie van de
school, maar er is ook een klachtenlijn van de inspectie.
Ook daar kan de ouder terecht. Dan zal de inspectie zeker
de zaak oppakken wanneer het om zoiets gaat. Dus er zijn
meerdere mogelijkheden om de klacht neer te leggen.
De heer Çelik (PvdA):
Soms vraag je je af wie nu centraal staat in het onderwijs,
de leerling of het schoolbestuur. Ik ben blij met de beantwoording van de vragen. Hoe kan de minister nu voorkomen dat dit gedrag een vervolg krijgt? Zij gaat met de vier
scholen in overleg, maar kan zij bijvoorbeeld ook met de
VO-raad en met de PO-Raad in overleg treden over de uitsluiting van Cito-toetsen?
De heer Klaver (GroenLinks):
De minister geeft aan dat het ook aan het toezicht ligt en
dat de ouders in ieder geval naar de inspectie kunnen als
het gebeurt. Waar in het systeem en in de wetten die wij
met elkaar vaststellen zitten de fouten waardoor schoolbesturen toch geneigd zijn om kinderen niet te laten deelnemen aan examens? Is de minister bereid om daarnaar
te kijken?
Minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Misschien zit dit gewoon in het systeem omdat het systeem uiteindelijk door mensen wordt ingevuld. Het is heel
menselijk dat je zo goed mogelijk over de bühne wilt komen met je cijfers. Sinds wij ratings in elk blad hebben
staan wil je laten zien wat je examenresultaten zijn. Dat
brengt sommige scholen – niets menselijks is ook besturen en leidinggevenden van scholen vreemd – dus tot
dit soort gedrag. Dan hebben wij gelukkig een inspectie die als zij de namen kent – met dank aan mevrouw
Gesthuizen – er direct bovenop kan gaan zitten om te zeggen: beste mensen, dat is niet de bedoeling.

Tweede Kamer

Vragenuur

10 april 2012
TK 74

74-4-7