Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1431
Vragen van de leden Dikkers en Timmermans (beiden PvdA) aan de minister
van Buitenlandse Zaken over het UNEP/OCHA rapport over loodvergiftiging in
Noord-Nigeria (ingezonden 12 januari 2011).
Antwoord van minister Rosenthal (Buitenlandse Zaken) en staatssecretaris
Knapen (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 15 februari 2011).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het rapport «Lead Pollution and Poisoning
Crisis» van de Joint UNEP/Ocha environment unit?1 Zo ja, wat is uw oordeel
over dit rapport?
Antwoord 1
Ja. Het rapport is gebaseerd op de uitkomsten van een onderzoek dat is
uitgevoerd op verzoek van het Nigeriaanse ministerie van Gezondheid. Het
onderzoek, waaraan vier medewerkers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) hebben deelgenomen, is door Nederland
gefinancierd vanuit het humanitaire hulpbudget. De uitkomsten zijn zorgwekkend. Het is nu in de eerste plaats aan de Nigeriaanse autoriteiten om
opvolging te geven aan de aanbevelingen in het rapport. Zo dient onder meer
voorkomen te worden dat verwerking van erts plaatsvindt op gevoelige
plaatsen, zoals in woonhuizen en bij waterbronnen. Ook dient de loodvervuiling in dorpen zo spoedig mogelijk opgeruimd te worden.
Vraag 2
Deelt u de mening dat de wijze van delving van goud in Zamfara-state
(Nigeria) onaanvaardbare gezondheids en milieurisico’s met zich meebrengt?
Antwoord 2
De in het rapport beschreven wijze van gouddelving brengt grote
gezondheids- en milieurisico’s met zich mee. In het rapport worden aanbevelingen gedaan om deze risico’s te reduceren.
Vraag 3
Deelt u de mening dat goud uitsluitend gedolven zou moeten worden op een
wijze die geen schade aanbrengt aan mens en milieu? Zo ja, bent u bereid u
daarvoor in te spannen? Zo nee, waarom niet?
1

ah-tk-20102011-1431
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

http://ochaonline.un.org/OchaLinkClick.aspx?link=ocha&docId=1178375

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Antwoord 3
In Zamfara-state gaat het om kleinschalige artisanale mijnbouw. Volgens de
Nigeriaanse wet- en regelgeving is dit illegaal. Armoede en gebrek aan
alternatieve werkgelegenheid zijn er mede de oorzaak van dat de lokale
bevolking zich op de gouddelving heeft gestort. Ook de hoge goudprijs speelt
hierbij een rol. Artisanale mijnbouwers hebben vaak niet de financiële
middelen om over te gaan op delvingsmethoden die minder schadelijk zijn
voor mens en milieu. De aanbevelingen in het UNEP/OCHA-rapport laten
evenwel zien dat met relatief eenvoudige acties verbetering in de situatie kan
worden gerealiseerd. De Nigeriaanse autoriteiten zullen hierbij het initiatief
moeten nemen.
Vraag 4
Zijn er op Europees niveau initiatieven die verduurzaming van gouddelving
nastreven? Zo ja, welke? Op welke wijze is Nederland daarbij betrokken? Zo
nee, bent u bereid zich in te zetten om zorg te dragen van verduurzaming van
de internationale goudhandel analoog aan «green gold» initiatieven en de
Kamer daarover te informeren? Zo ja, welke stappen gaat u daar in nemen en
op welk termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Nederland ondersteunt diverse initiatieven die gericht zijn op het verduurzamen en transparant maken van handelsketens in de mijnbouwsector. Zo
ondersteunt Nederland het «Extractive Industries Transparency Initiative»
(EITI), dat zich richt op transparantie in geldstromen die voortkomen uit
grondstoffenwinning. Het EITI is inmiddels in Nigeria wettelijk verankerd en
zorgt voor jaarlijkse audits van de afdrachten en inkomsten die uit olie- en
gasproductie voortkomen.
Ook ondersteunt Nederland in enkele landen bestaande initiatieven op het
gebied van de verduurzaming van kleinschalige artisanale mijnbouw,
waaronder Green Gold. Dit is onder meer het geval in Colombia en Mongolië.
Door de hogere prijs voor duurzaam goud is sprake van een beperkte
nichemarkt. Naar mijn weten is er in Nigeria nog geen vergelijkbaar initiatief
genomen. Het is in eerste instantie aan lokale actoren, inclusief het maatschappelijk middenveld, om een dergelijk initiatief in Nigeria op te zetten
voor wat betreft de goudwinning.
In de aan uw Kamer toegezegde Grondstoffennotitie zal onder meer de
Nederlandse inzet ten aanzien van de verduurzaming van grondstoffendelving
nader worden uitgewerkt. Ook de Raw Materials Mededeling van de Europese
Commissie, die begin februari 2011 wordt verwacht, zal naar verwachting
aanknopingspunten bieden om delving van grondstoffen, inclusief goudwinning, te verduurzamen.
Vraag 5
Zijn Europese bedrijven betrokken bij de goudhandel uit de Zamfare-state? Zo
ja, welke? Welke van deze bedrijven zijn in Nederlandse handen? Zo nee,
waar gaat het goud dan naar toe?
Antwoord 5
Voor zover de regering bekend zijn Europese bedrijven niet direct betrokken
bij de goudhandel in Zamfara State. De Federatie Goud en Zilver (FGZ), waar
de brancheorganisatie voor goud- en zilversmeden toe behoort, heeft
desgevraagd aangegeven dat hun leden hun goud vooral verkrijgen via
inzameling en recycling van gebruikt goud. Het goud dat wordt gebruikt voor
beleggingen in de vorm van goudbaren betreft slechts een klein gedeelte van
de goudmarkt in Nederland en wordt ingekocht op de termijnmarkten. FGZ
heeft geen inzicht in de herkomst van het goud op de openbare markt.
Zoals eerder aangegeven is in Zamfara State sprake van kleinschalige
artisanale mijnbouw. Gezien het feit dat het goud door individuele producenten via meerdere tussenpersonen wordt doorverkocht is het welhaast
onmogelijk om uit te vinden waar het goud precies terechtkomt.
Vraag 6
Heeft u zicht op de mate waarin de delving ontwrichtend is voor de lokale
samenleving in Noord-Nigeria? Zo ja, kunt u ons daarover informeren? Zo
nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het in vraag 1 genoemde rapport geeft een duidelijk beeld van de negatieve
gevolgen van de delving voor de lokale samenleving in Noord-Nigeria.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3