Rendementsmonitor
warmteleveranciers
2017 en 2018

Rendementsmonitor
warmteleveranciers 2017
en 2018

Dit rapport is geschreven door:
Martijn Blom, Jaime Rozema (CE Delft); Floris van der Veen (Rebel)
Delft, CE Delft, september 2019
Publicatienummer: 19.190154.132
Monitoring / Rendement / Warmte / Markt / Wetgeving / Economische factoren / Kosten / Investeringen
Opdrachtgever: Autoriteit Consument en Markt (ACM)
Alle openbare publicaties van CE Delft zijn verkrijgbaar via www.ce.nl
Meer informatie over de studie is te verkrijgen bij de projectleider Martijn Blom (CE Delft)
© copyright, CE Delft, Delft

CE Delft
Committed to the Environment
CE Delft draagt met onafhankelijk onderzoek en advies bij aan een duurzame samenleving. Wij zijn
toonaangevend op het gebied van energie, transport en grondstoffen. Met onze kennis van techniek, beleid en
economie helpen we overheden, NGO’s en bedrijven structurele veranderingen te realiseren. Al 40 jaar werken
betrokken en kundige medewerkers bij CE Delft om dit waar te maken.

1

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Inhoud
Samenvatting

3

1

Inleiding
1.1 Aanleiding
1.2 Doel
1.3 Afbakening
1.4 Leeswijzer

6
6
6
6
7

2

Aanpak
2.1 Onderzoekstappen
2.2 Methodiek op hoofdlijnen
2.3 Beschrijving onderzoekspopulatie Rendementsmonitor
2.4 Redelijk rendement

8
8
9
11
12

3

Rendementen
3.1 Inleiding
3.2 Gerealiseerde rendementen

14
14
14

4

Achtergronden en duiding rendementen
4.1 Inleiding
4.2 Overzicht
4.3 Analyse rendementen
4.4 Verklaring en context van de rendementen

20
20
20
21
25

5

Conclusie
5.1 Resultaten
5.2 Duiding van resultaten

33
33
34

Literatuur

35

2

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Samenvatting
Volgens Artikel 7 van de Warmtewet dient de Autoriteit Consument en Markt (ACM) iedere
twee jaar de rendementen in de warmteleveringsmarkt te monitoren. Eerdere monitors zijn
uitgevoerd in 2015 en 2017. De monitor dient inzicht te bieden in het totale rendement van
een warmteleverancier, dus niet alleen het rendement op de levering aan kleinverbruikers.
Voor u ligt de Rendementsmonitor 2017 en 2018.
Bij het opstellen van deze monitor hebben wij vastgehouden aan de methodiek uit de vorige
monitor, waardoor het mogelijk is om een vergelijking te maken over de jaren 2013 tot en
met 2018. Zoals in de vorige monitor zijn in deze editie geen gegevens verzameld van
warmtelevering door verhuurders (zoals woningcorporaties).

Methodiek
Wij sluiten aan bij de vorige monitors door het rendement op geïnvesteerd vermogen (ROIC)
als maatstaf te gebruiken. Daarnaast geven wij een aanvullende analyse (over de spreiding)
van andere rendementsindicatoren zoals de brutomarge en de EBITDA-marge (winst voor
rentelasten en afschrijving).
Zoals in voorgaande monitors zetten wij het gemiddelde rendement op geïnvesteerd
vermogen af tegen een benchmark: de bandbreedte voor het redelijk rendement.
Wij baseren deze bandbreedte op de gewogen gemiddelde kostenvoet van het eigen en
vreemd vermogen (WACC), afhankelijk van het risicoprofiel van warmtelevering.
Als het rendement gelijk is aan het redelijk rendement, dan krijgen verschaffers van
vreemd en eigen vermogen een redelijke vergoeding op hun kapitaal.
De methode om de benchmark vast te stellen is gebaseerd op de methode die de ACM
toepast voor de netbeheerders van elektriciteit en gasnetwerken. De onderkant van de
indicatieve bandbreedte is gebaseerd op de risico-opslag voor kapitaal (vreemd en eigen
vermogen) voor netbeheerders van gas en elektriciteit. De bovenkant van de indicatieve
bandbreedte is gebaseerd op de risico-opslag voor warmtemarkt, peildatum 2016. Deze
bovenkant kan niet gezien worden als absoluut maximum voor een redelijk rendement,
aangezien het rendementrisicoprofiel sterk verschilt van warmtenet tot net, en van
leverancier tot leverancier.
Uit deze methode volgt een indicatieve bandbreedte voor het redelijke rendement van 5,2%
en een bovengrens van 6,6% (nominaal voor belastingen). De indicaties voor een redelijk
rendement zijn gebaseerd op de gemiddelde kosten van vreemd en eigen vermogen en
hoeven daarom niet van toepassing te zijn voor individuele netten. Bij de bepaling van een
gewogen kapitaalvoet (WACC) voor een net of een leverancier zal altijd in detail moeten
worden gekeken naar het specifieke risicoprofiel van de warmteactiviteiten, marktrisico’s
en financieringsstructuur.

Resultaten
Het gemiddelde rendement op geïnvesteerd vermogen (ROIC) lag in 2017 binnen de
indicatieve bandbreedte van het redelijke rendement. In 2018 is deze voor het eerst sinds
het inwerkingtreden van de Warmtewet boven de bandbreedte uitgekomen. Voor de
leveranciers in het onderzoek was het rendement in 2017 gemiddeld 5,8% en in 2018
gemiddeld 6,8%.

3

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Tabel 1 - Rendement op geïnvesteerd vermogen (ROIC) warmteleveranciers
Jaar

2013

2014

2015

2016

2017

2018

7,7%

2,1%

2,2%

4,8%

5,8%

6,8%

6,0-8,0%

5,5-7,5%

ROIC
Indicatieve bandbreedte redelijk rendement (WACC)

5,1-6,6%

5,2-6,6%

* rendement is nominaal en voor belasting.

Er is sprake van een geleidelijke toename van het rendement indien de gehele periode
2013-2018 in beschouwing wordt genomen. Deze geleidelijke toename zien we niet alleen
terug in het geïnvesteerde rendement maar ook in de andere rendementsindicatoren zoals
brutomarge, EBITDA en EBIT.
De gerapporteerde rendementsindicatoren geven het gewogen gemiddelde rendement
(op basis van de omzet) weer van alle netten waarvoor het rendement bepaald kan worden.
In deze Rendementsmonitor tellen grote netten dus zwaarder mee dan kleine netten.

Momentopname
De hier gepresenteerde rendementsindicatoren betreffen een momentopname van de
rendementen van warmteleveringsmarkt in 2017 en 2018, oudere en nieuwere netten
inbegrepen. De ROIC is afhankelijk van de leeftijd van de warmtenetten. Warmtenetten
vragen om hoge investeringen, waarbij de inkomsten in de beginjaren niet opwegen tegen
vaste en variabele kosten. Oudere netten die deels afgeschreven zijn verbeteren hun
financiële positie gedurende de gebruiksduur. Daarentegen kunnen bij zeer oude netten de
onderhouds- en vervangingskosten weer verder toenemen. Dit historische patroon wordt in
de resultaten teruggevonden. Idealiter zouden we het rendement van één warmtenet
gedurende de levensduur bekijken, maar dat zou aanvullende informatie vereisen over
inkomsten en uitgaven uit het verleden die bij de meeste warmteleveranciers niet
beschikbaar is.

Duiding van resultaten
De resultaten van warmteleveranciers zijn afhankelijk van onder meer de gasprijzen,
het weer, de dichtheid van aansluiting van het leveringsgebied en de levensduur van de
netten. De belangrijkste factoren die daarbij van belang zijn bij het gerealiseerde rendement, hebben we samengevat in Tabel 2. Daarbij merken we op dat deze factoren helpen
om componenten van het rendement nader te duiden. Het betreft hier dus geenszins een
verklarende factor (causale relatie) waarvan het effect statistisch significant is vastgesteld
in de studie.
Tabel 2 - Overzicht van factoren die helpen het gevonden resultaat te duiden
Relatie met doelindicator

Effect in 2017 en 2018

Het weer

Het weer kent een positief verband met de

Er is sprake geweest van relatief milde

(aantal

afzet (GJ) omzet per aansluiting.

winters en tegelijkertijd is de afzet

graaddagen per

Ceteris paribus ook op rendement.

achtergebleven ten opzichte van het jaar

jaar)

2016.

Gastarieven via

Er is sprake van een positief verband tussen

Er is sprake geweest van een opwaartse

NMDA (omzet)

gastarieven en de omzet per aansluiting via

trend in de gastarieven, ook de omzet per

Inclusief gasprijs,

NMDA. Ceteris paribus ook op rendement.

aansluiting is toegenomen.

ODE-heffing en
Energiebelasting

4

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Relatie met doelindicator

Effect in 2017 en 2018

Gasinkoopprijs

Gasprijzen hebben ook invloed op de inkoop-

Er is ook sprake geweest van een op-

(inkoopkosten

kosten per aansluiting. Ceteris paribus

waartse trend van de gasinkoopprijs.

energie)

negatief effect op rendement.

Gemiddeld genomen zijn de inkoopkosten

Aantal aansluitingen

Het aantal aansluitingen per net heeft via

Er is sprake geweest van een toename van

per net

schaalvoordelen een gunstige invloed op de

het aantal aansluitingen per net.

minder hard gestegen dan de omzet.

EBIT.

5

Leeftijd

Oudere netten gaan samen met lagere

Ook in deze periode vinden we de trend

warmtenetten

afschrijvingen en geven daarmee ceteris

dat iets oudere netten een hoger

paribus zicht op een beter rendement.

rendement behalen dan nieuwere netten.

Wanneer netten te oud worden nemen

Zeer oude netten behalen daarentegen

onderhoudskosten echter verder toe.

een lager rendement.

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

1 Inleiding
1.1

Aanleiding
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) dient iedere twee jaar de rendementen in de
warmteleveringsmarkt te monitoren volgens Artikel 7 van de Warmtewet. Eerdere monitors
zijn uitgevoerd in 2015 en 2017. De monitor komt voort uit Artikel 7 lid 1 van de Warmtewet. Hiervan wordt verslag uitgebracht aan de minister. Uit deze monitor moet naar voren
komen of er in de warmtesector rendementen worden behaald die afwijken van wat als
redelijk kan worden beschouwd. De monitor dient tevens inzicht te bieden in het totale
rendement van een warmteleverancier, dus niet alleen het rendement op de levering aan
kleinverbruikers. Op basis van de monitor kan de minister maatregelen overwegen zoals het
in werking laten treden van de rendementsbepalingen in de Warmtewet. Voor u ligt de
Rendementsmonitor 2017 en 2018.

1.2

Doel
Doel is het uitvoeren van de Rendementsmonitor die voldoet aan de eisen voor het rapport
over de ontwikkeling van de rendementen in de warmteleveringsmarkt, zoals bedoeld in
Artikel 7, lid 1 van de Warmtewet. Het gaat om de rapportagejaren 2017 en 2018.
Belangrijke eisen die gesteld kunnen worden:
— De Rendementsmonitor moet consistent uitgevoerd worden ten opzichte van de eerste
en tweede monitor (uitgevoerd voor de periode 2013-2016). Het moet mogelijk zijn de
vergelijking over de jaren heen te maken.
— De uitkomsten moeten een representatief beeld geven van de rendementen in de
warmteleveringsmarkt.
— Het rapport moet duidelijk de stappen beschrijven die worden doorlopen om de
gegevens van de warmteleveranciers tot rendementen te verwerken, waarmee deze ook
reproduceerbaar en transparant zijn.

1.3

Afbakening
Het onderzoek is als volgt afgebakend:
— Het onderzoek heeft alleen betrekking op warmteleveranciers met een vergunning
(zie tekstkader). Vergunninghouders zijn over het algemeen beter in staat informatie
volledig aan te leveren en vertegenwoordigen bovendien een groot deel van alle bij de
ACM geregistreerde aansluitingen (± 60%). In deze en de voorgaande Rendementsmonitor zijn de drie grote leveranciers met stadsverwarming opgenomen. Dit waarborgt
de vergelijkbaarheid met voorgaande Monitors en biedt voldoende een representatieve
steekproef.
— Het onderzoek richt zich op rendementen op de levering aan kleinverbruikers met een
aansluiting van maximaal 100 kW. Dit betreft het gereguleerde deel waar maximumtarieven voor gelden. Daarvoor zijn echter ook de rendementen op de levering aan
grootverbruikers van belang, zo geeft ook de memorie van toelichting bij de Warmtewet
aan. Om die reden hebben wij in het informatieverzoek gevraagd om gegevens van alle
netten van geselecteerde leveranciers waarop kleinverbruikers op zijn aangesloten.

6

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

— Warmteleveranciers kunnen met de installaties waarmee zij warmte leveren ook andere
energievormen zoals koude of elektriciteit leveren. Omdat zij dit doen met dezelfde
installatie waarmee zij warmte leveren zijn er gemeenschappelijke kosten met warmtelevering. Om die reden is ook de overige omzet die is gemoeid met de levering van
koude en elektriciteit uitgevraagd. Deze overige omzet is opgenomen in de gerapporteerde rendementen.
— Het onderzoek heeft betrekking op de rendementen van leveranciers in 2017 en 2018,
waarvoor informatie voor een volledig jaar beschikbaar is. Een periode van twee jaar
ligt voor de hand omdat de Rendementsmonitor één keer per twee jaar uitgebracht
wordt en dit zodoende een logisch vervolg is op de eerste en tweede Rendementsmonitor. Zo ontstaat een langere periode waarvoor de rendementen inzichtelijk worden
gemaakt.
Tekstkader 1 – Wat zijn vergunninghouders?
Om warmte te leveren aan kleinverbruikers hebben leveranciers een vergunning van de ACM nodig (Artikel 9
Warmtewet) indien zij aan de onderstaande criteria voldoen:

1.4

—

warmte leveren aan meer dan 10 (klein-)verbruikers en/ of kleinzakelijke verbruikers tegelijk;

—

per jaar meer dan 10.000 gigajoule leveren, of;

—

warmte leveren aan een of meerdere gebouwen waarvan de leverancier niet de eigenaar of verhuurder is.

Leeswijzer
— in Hoofdstuk 2 bespreken wij de aanpak met methodiek en de analyse van een redelijk
rendement;
— in Hoofdstuk 3 presenteren we de rendementen zoals deze zijn gerealiseerd over de
jaren 2013-2018;
— in Hoofdstuk 4 geven wij achtergrondinformatie, context en duiding op de behaalde
rendementen;
— in Hoofdstuk 5 presenteren we onze conclusies.

7

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

2 Aanpak
2.1

Onderzoekstappen
Deze Rendementsmonitor bouwt voort op de methodiek, systematiek en ervaringen van de
eerste twee edities 2017 en 2015. Het vasthouden aan de opgestelde methodiek heeft als
voordeel dat over de verschillende jaren vergeleken kan worden. Hierdoor ontstaat in de
loop van de tijd een beter inzicht in de ontwikkeling van het rendement op de kleinverbruikersmarkt en het effect daarbij van externe factoren op de hoogte van het marktrendement. Figuur 1 geeft de voornaamste stappen uit het onderzoek chronologisch weer.
Figuur 1 – Plan van aanpak

Na het afstemmen van reikwijdte van de monitor is het informatieverzoek aan de warmteleveranciers voorbereid en hebben enkele kleine aanpassingen ten opzichte van de vorige
monitors plaatsgevonden. De vergunninghouders hebben vervolgens twee maanden de tijd
gehad om aan de uitvraag te voldoen. De aangeleverde informatie is door ons gereviewed.
Met enkele leveranciers hebben wij nader contact gehad om de aangeleverde informatie te
checken/of van een toelichting te voorzien. Om de juistheid van aangeleverde informatie te
waarborgen is er een invulinstructie met definities en toelichtingen meegestuurd en door
alle leveranciers een directieverklaring ondertekend. In de volgende stap zijn de analyses
uitgevoerd van de rendementen inclusief de opsplitsingen per warmtenet.
Om de behaalde rendementen in perspectief te kunnen plaatsen is het van belang om een
indicatieve benchmark te hebben. De gerealiseerde rendementen zijn vergeleken met een
indicatie voor een redelijk rendement in de warmtemarkt. Deze indicatie betreft een
bandbreedte en is gebaseerd op een vergelijking van het rendement bij regionale
netbeheerders van elektriciteit en gas1.
________________________________
1

Daarbij is specifiek rekening gehouden met andere kapitaalrisicoprofielen in de warmtemarkt ten opzichte van
het profiel van gereguleerde netten van elektriciteit en gas.

8

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

De volgende paragrafen gaan nader in op de keuze voor de rendementsmaatstaf voor de
warmtemarkt, en de wijze waarop rendement wordt berekend volgens verschillende
indicatoren. De conceptresultaten zijn in een bijeenkomst met de vergunninghouders
besproken om de resultaten te kunnen duiden.

2.2

Methodiek op hoofdlijnen
Het rendement op warmtelevering kan op verschillende manieren worden berekend.
Ter berekening van het rendement van warmteleveranciers is enerzijds omwille van
consistentie er voor gekozen om aan te sluiten bij de in de voorgaande warmtemonitor
gehanteerde definities van rendement. Anderzijds geven de drie definities een representatief beeld van het rendement van warmteleveranciers en de drivers die het rendement
beïnvloeden. Dit betekent dat de volgende drie definities van rendement worden
gehanteerd:
1. Brutomarge: Brutowinst/omzet uit warmte activiteiten.
2. EBITDA-marge: EBITDA/omzet uit warmte activiteiten.
3. Rendement op geïnvesteerd vermogen: EBIT/activawaarde.
De brutomarge wordt berekend door de brutowinst te delen door de omzet uit warmteactiviteiten. De brutowinst wordt berekend door de omzet te verminderen met de kostprijs
van (produceren of inkopen van) warmte. Afgezien van de kostprijs van warmte maken
operationele kosten (bijvoorbeeld personeelskosten) en ook afschrijvingen geen onderdeel
uit van de kosten in deze rendementsberekening.
De EBITDA-marge wordt bepaald door de EBITDA te delen door de omzet uit warmteactiviteiten. De EBITDA wordt berekend door de omzet te verminderen met zowel de
kostprijs van warmte als andere vormen van operationele kosten. Deze indicator voor
rendement komt dan ook lager uit dan de brutomarge.
Het rendement op geïnvesteerd vermogen tenslotte wordt berekend door de EBIT te delen
door het geïnvesteerd vermogen. De EBIT wordt berekend door de omzet te verminderen
met de kostprijs van warmte, overige operationele kosten, afschrijvingskosten en
amortisatie2. Het betreft hier dus een rendement voor rentelasten en belasting, het
rendement na rentelasten en belasting ligt lager.
Het geïnvesteerd vermogen is gebaseerd op de boekwaarde van de vaste activa (inclusief
activa in aanbouw) die is opgenomen in de jaarrekening van de warmteleverancier. Deze
boekwaarde is afhankelijk van de waarderingsmethode die een warmteleverancier toepast
en is niet per definitie gelijk aan de historische investeringen. Alleen vaste activa wordt in
het begrip geïnvesteerd vermogen meegenomen; dit betreft de ook de immateriële activa
zoals goodwill.
Tabel 3 illustreert de berekeningsmethodiek voor de drie winstdefinities met een fictieve
winst- en verliesrekening van een warmteleverancier. De tabel laat zien hoe de berekening
van de drie winstdefinities plaatsvindt.

________________________________
2

9

Amortisatie betreft de afschrijving van immateriële activa op de balans zoals goodwill.

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Tabel 3 – Voorbeeld van een winst- en verliesrekening van een warmteleverancier
Posten

Berekeningswijze

Opbrengsten uit warmteactiviteiten

A

Overige energie-gerelateerde opbrengsten

B

Kostprijs van warmte

C

Brutowinst

A+B-C

Brutomarge

(A+B-C)/A

Overige operationele kosten

D

EBITDA

A+B-C-D

EBITDA-marge

(A+B-C-D)/A

Afschrijvingen

E

Amortisatie

F

EBIT

A+B-C-D-E-F

Activawaarde

G

Rendement op geïnvesteerd vermogen

(A+B-C-D-E-F)/G

Berekeningswijze
Om het rendement te berekenen is inzicht nodig in de opbrengsten, operationele kosten,
afschrijvingen en amortisatie van de warmteleverancier. Warmteleveranciers is gevraagd
aan te sluiten bij de financiële administratie die gebruikt wordt ten behoeve van de
vennootschappelijke jaarrekening en de afzonderlijke boekhouding in gevolge van Artikel 12
van de Warmtewet. De gegevens worden op het niveau van de warmteleverancier opgevraagd. Informatie op het niveau van afzonderlijke warmtenetten wordt gevraagd voor alle
netten waarop kleinverbruikers zijn aangesloten3. Tot slot is gevraagd, indien beschikbaar
in de financiële administratie, om de operationele kosten en activawaarde te alloceren aan
warmte, koude, elektriciteit en overige activiteiten en aan afnemers tot en met 100 kW en
groter dan 100 kW.
Hieronder wordt kort toegelicht hoe deze verschillende posten zijn opgebouwd.

Opbrengsten (A en B)
Het totaal van de opbrengsten is gelijk aan de som van de verschillende categorieën
diensten. Warmteleveranciers is gevraagd om op basis van de omzet als verdeelsleutel voor
zowel aansluitingen < 100 kW als > 100 kW inzichtelijk te maken wat de opbrengsten
bedragen van:
— de gebruiksafhankelijke vergoeding (GJ-prijs), het vastrecht warmte, verhuur
afleversets en warmtemeter;
— levering warm tapwater (inclusief doorlevering water);
— eenmalige aansluitvergoedingen;
— overige opbrengsten toe te rekenen aan warmte;
— opbrengsten uit de verkoop van koude.
Naast bovenstaande aan warmte-gerelateerde opbrengsten is de warmteleveranciers ook
gevraagd de opbrengsten uit de verkoop van koude en elektriciteit weer te geven.

________________________________
3

Informatie over netten waarop alleen grootverbruikers zijn aangesloten wordt ook aangeleverd, echter op
geaggregeerd niveau.

10

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Kostprijs van warmte (C)
Het betreft de kosten die verband houden met de inkoop van warmte of de inkoopkosten
van energie (bijvoorbeeld elektriciteit of gas) en water om warmte4 mee te genereren5.

Overige operationele kosten (D)
De overige operationele kosten zijn alle operationele kosten die geen betrekking hebben op
de inkoopkosten van energie. Het betreft dus een verzamelpost van diverse vormen van
operationele kosten.

Afschrijvingen, amortisatie en activawaarde (E, F en G)
De afschrijvingen, amortisatie en activawaarde hebben betrekking op materiele en immateriële activa. De materiële vaste activa bestaan bijvoorbeeld uit: de warmtebron, hulpstookketels, onderstations, het warmtenet, warmtewisselaars/warmtemeters/afleverset en
(huis)aansluitingen. Er is verondersteld dat de vlottende activa gelijk zijn aan de vlottende
passiva. De activawaarde betreft de boekwaarde van de materiële en immateriële vaste
activa. Warmteleveranciers is gevraagd om toe te lichten welke waarderingsmethode wordt
gehanteerd voor de waardering van de activa, bijvoorbeeld de actuele waarde of de
historische kostprijsmethode.

2.3

Beschrijving onderzoekspopulatie Rendementsmonitor
Het onderzoek richt zich op rendementen op de levering aan kleinverbruikers. Daarvoor zijn
echter ook de rendementen op de levering aan grootverbruikers van belang, zo geeft ook de
memorie van toelichting bij de Warmtewet aan. Om die reden hebben wij in het informatieverzoek gevraagd om gegevens van alle netten van geselecteerde leveranciers waarop kleinverbruikers op zijn aangesloten.
Tabel 4 presenteert het aantal leveranciers waarvan de ROIC is bepaald, het aantal aansluitingen en het aantal netten. Vanaf 2013 zien we dat het aantal leveranciers, aantal
aansluitingen en aantal netten gestaag toeneemt tot 2018. In de rapportagejaren 2017 en
2018 omvat de rendementsmonitor rond de 400.000 aansluitingen, verdeeld over 175 tot
180 verschillende netten. De totale omzet van de vergunninghouders was 624 miljoen euro
in 2017 en 658 miljoen euro in 2018.
Tabel 4 – Onderzoekspopulatie Rendementsmonitor
Type leverancier

Aantal leveranciers

Aantal aansluitingen

2013

11

274.069

58

2014

14

344.339

129

2015

22

369.745

171

2016

21

379.292

171

2017

22

387.270

180

2018

23

394.189

175

________________________________

11

4

En eventueel ook koude of elektriciteit.

5

Inclusief bijstook en buffering.

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Aantal netten

De monitor bevat de drie grote warmteleveranciers Eneco Warmte & Koude, Nuon Warmte,
en Ennatuurlijk. Deze drie grootste leveranciers zijn verantwoordelijk voor ruim 85% van
totale de warmtelevering (in GJ) die onder de monitor vallen. Wanneer Westpoort Warmte
en Stadsverwarming Purmerend worden meegerekend gaat het om 95% van de hier
gerapporteerde warmtelevering.
Voor bijna alle warmteleveranciers is het rendement op geïnvesteerd vermogen (ROIC)
bepaald. In twee gevallen was dit niet mogelijk omdat de vergunninghouder een ‘serviceprovider’ is. Dit betekent dat de vergunninghouder wel warmte levert, maar geen eigenaar
is van het warmtenet en daarom geen inzicht heeft in de activawaarde. Netten die volledig
zijn afgeschreven waardoor de activawaarde nihil is, zijn wel meegenomen in de analyse.
Eén leverancier is niet meegenomen omdat hij pas sinds medio 2018 eigenaar is van zijn
net.
De historische stijging van het aantal netten heeft verschillende redenen. Dit komt deels
voort uit de aanleg of aanschaf van warmtenetten, maar voor een andere deel ook uit een
meer gedetailleerde aanlevering van gegevens. Zo hebben enkele warmteleveranciers nu
meer inzicht in de individuele warmtenetten, waardoor de gegevens niet meer geaggregeerd aangeleverd worden. In 2018 zijn enige netten verkocht aan niet-vergunninghouders
en serviceproviders, waardoor het aantal netten in de onderzoekspopulatie is afgenomen.

2.4

Redelijk rendement
Om de hoogte van de rendementen van context te kunnen voorzien worden de door de
warmteleveranciers gerealiseerde rendementen vergeleken met een benchmark.
Een dergelijke vergelijking is per definitie lastig te objectiveren omdat rendement een
begrip is waarop vele factoren invloed hebben. Enerzijds kan winst een resultante zijn van
goed ondernemerschap gericht op het efficiënt aanbieden van een product waarnaar vraag
is. Anderzijds kunnen ondernemingswinsten ontstaan vanwege de inherente marktordening
van de warmtemarkt. Een belangrijk kenmerk van de warmtemarkt is dat deze door
optredende warmteverliezen sterk lokaal is. Voor een geografisch afgebakend leveringsgebied kunnen derhalve (meestal) niet verschillende warmteleveranciers operationeel zijn.
Verbruikers van warmte kunnen niet zelf bepalen door welk bedrijf zij het transport en de
levering willen laten verrichten. Om deze reden zijn er maximumtarieven voor de levering
en meten van warmte. Om consumenten te beschermen bepaalt de ACM deze maximumtarieven op basis van het Niet-Meer-Dan-Anders-Principe (NMDA). Kortom redelijk rendement is niet objectief met een getal aan te geven, maar kan wel van een indicatieve
bandbreedte worden voorzien om de gerealiseerde rendementen per leverancier in
perspectief te kunnen plaatsen.
Om consistent te zijn met eerdere versies van de Rendementsmonitor:
— Is de methode en de hoogte die ACM hanteert voor het bepalen van de WACC6 voor
regionale netbeheerders elektriciteit en gas ook nu het uitgangspunt voor de benchmark. We gaan daarbij uit van de WACC die in het herstelde methodebesluit 2017-2021
is vastgelegd voor het jaar 20167.
— Is een bandbreedte voor de WACC gehanteerd waarbij de WACC voor de regionale
netbeheerders elektriciteit en gas de onderkant van de bandbreedte vormt.
Ten opzichte van eerdere rendementsmonitoren is voor de bovenkant van de
________________________________

12

6

Weighted average cost of capital, oftewel de gewogen gemiddelde kostenvoet voor (eigen en vreemd)

7

vermogen.
Uitwerking van de methode van de WACC, Zaaknummer ACM/18/033721/Documentnr. ACM/UIT/505475,
www.acm.nl.

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

bandbreedte dezelfde opwaartse aanpassing gehanteerd om te corrigeren voor het
hogere risicoprofiel van warmteleveranciers ten opzichte van netbeheerders
elektriciteit en gas.
De hoogte van de renteopslag en de asset bèta zijn daarbij opwaarts aangepast.
De reden hiervoor is dat deze parameters sectorspecifiek zijn, ofwel afhankelijk van het
risicoprofiel per sector of type activiteiten van hoogte kunnen verschillen. De bovenkant
van de bandbreedte van de asset bèta is vastgesteld op 0,628, de bovenkant van de
bandbreedte de renteopslag op 1,579.
— De andere parameters die de hoogte van de WACC bepalen worden gedreven door de
ontwikkeling van de kapitaalmarkt en zijn niet sectorspecifiek. In het kader van het
opstellen van dit rapport is geen zelfstandig onderzoek verricht naar de hoogte van de
WACC.
Tabel 5 geeft inzicht in de hoogte van de WACC en de individuele parameters die deze
hoogte beïnvloeden10.
Tabel 5 – Bepaling van redelijk rendement warmteleveranciers
Onderkant

Bovenkant bandbreedte

bandbreedte
Nominale risicovrije rente voor KVV

2,5%

2,5%

Renteopslag

0,93%

1,57%

Opslag transactiekosten

0,15%

0,15%

Kostenvoet vreemd vermogen

3,6%

4,2%

Nominale risicovrije rente voor KEV

1,28%

1,28%

Marktrisicopremie

5,05

5,05

Asset bèta

0,44

0,62

Equity bèta

0,78

1,09

Kostenvoet eigen vermogen

5,2%

6,8%

Verhouding netto schuld t.o.v. het totale vermogen

50%

50%

Belastingvoet

25%

25%

Nominale WACC voor belasting

5,2%

6,6%

In vergelijking met netbeheerders elektriciteit en gas kennen de activiteiten van warmteleveranciers over het algemeen meer risico en is er veel meer diversiteit in risicoprofiel
tussen warmteleveranciers en tussen warmtenetten. Voor veel warmteleveranciers geldt
dat dat de bovenkant van de bandbreedte meer representatief is voor het risicoprofiel dan
de onderkant van de bandbreedte. De bovenkant van de bandbreedte dient ook niet te
worden geïnterpreteerd als een absoluut maximum redelijk rendement voor warmteleveranciers.
________________________________
8

De hoogte van de asset bèta is gebaseerd op bedrijven die zich in de categorie ‘utility general’ bevinden in de
database van Professor Damodaran peildatum 5 januari 2016, zie annex II van de rendementsmonitor

9

warmteleveranciers 2015 en 2016, Ecorys, 31 oktober 2017.
Voor de renteopslag geldt dat de bovenkant van de bandbreedte is gebaseerd op een index van bedrijven met
een BBB-rating. Een rating geeft weer in welke mate kredietbeoordelaars zoals Standard & Poor’s verwachten
dat een onderneming in staat is om leningen en rente op de leningen terug te betalen. De reden om een index
te gebruiken is dat warmteleveranciers in de regel zelf geen credit rating hebben, of deel uitmaken van een
onderneming die wel een rating heeft maar ook andere activiteiten uitvoert. Voor nadere toelichting zie annex

10

II van de rendementsmonitor warmteleveranciers 2015 en 2016, Ecorys, 31 oktober 2017.
In de Rendementsmonitor 2015-2016 was de onderkant van de bandbreedte vastgesteld op 5,1%, 0,1% lager dan
in deze monitor wordt gehanteerd. De reden voor dit verschil is dat in dit rapport wordt uitgegaan van de WACC
die in het herstelde methodebesluit 2017-2021 voor de regionale netbeheerders elektriciteit en gas is vastgelegd
voor het jaar 2016. De rendementsmonitor 2015-2016 ging uit van het originele methodebesluit.

13

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

3 Rendementen
3.1

Inleiding
In dit hoofdstuk presenteren wij de uitkomsten in termen van gerealiseerde rendementen in
2017 en 2018 en zetten die af tegenover voorgaande jaren. Hoofdstuk 4 gaat vervolgens in
op de context en duiding van de behaalde rendementen.

3.2

Gerealiseerde rendementen
Om de hoogte van het rendement te bepalen, kijken we naar drie rendementsmaatstaven:
1. Brutomarge.
2. Marge op basis van EBITDA.
3. Rendement op het geïnvesteerde vermogen (ROIC).
Warmteleveranciers leveren ook andere producten dan warmte (bijvoorbeeld koude) en in
een aantal gevallen naast kleinverbruikers ook aan grootverbruikers. Bij de presentatie van
de uitkomsten van de Rendementsmonitor is gekozen voor omzet als verdeelsleutel om zo
ook omzet uit koude, energie en overige warmte-gerelateerde opbrengsten in de toedeling
mee te nemen.
In Figuur 2 presenteren we de opbouw van de kosten van de warmteleveranciers met een
vergunning in de database. Bij deze figuur is van belang dat hier naar de procentuele
opbouw wordt gekeken. In de jaren 2017 en 2018 hebben warmtebedrijven hun omzet zien
stijgen.
We zien dat het aandeel van de totale kosten als percentage van de omzet sinds 2015
geleidelijk afneemt, nadat deze in voorgaande jaren (2013-2015) nog toenam. In de figuur
is te zien dat de inkoopkosten van energie de grootste kostenpost vormt. Inkoopkosten van
energie vormen de grootste post (45% van de omzet) en nemen de laatste jaren procentueel
gestaag af. De overige operationele kosten zijn relatief stabiel en nemen zelfs iets toe.

14

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Figuur 2 – Kosten als percentage van de omzet warmtenetten (nominaal)

2013

2014

2015

2016

2017

2018

100%

Kosten als percentage van de omzet

90%
80%
Afschrijving/
amortisatie

70%
60%
50%

Overige
operationele kosten

40%
30%
20%

Inkoopkosten
energie

10%
0%

3.2.1 Brutomarge
De brutowinstmarge geeft het percentage aan dat van de omzet overblijft nadat de inkoopkosten van warmte op de omzet zijn verminderd. Personeelskosten en overige kosten maken
hier derhalve nog geen onderdeel van uit. De brutomarge van warmteleveranciers stijgt
jaarlijks en bedraagt in 2018 55,6% (Tabel 6). De belangrijkste reden voor de toename van
de brutomarge van warmteleveranciers is dat de inkoopkosten van warmte gedaald zijn,
terwijl tegelijkertijd de omzet toegenomen is. Ten opzichte van 2016 zijn de inkoopkosten
met 6% afgenomen en is de omzet met 4% toegenomen.
Tabel 6 – Brutomarge warmteleveranciers per jaar (nominaal)
Jaar

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Brutomarge

44,4%

42,8%

44,6%

51,0%

52,9%

55,6%

3.2.2 Marge op basis van EBITDA
EBITDA11 is een maatstaf voor de brutowinst minus aftrek van operationele kosten.
De kosten van financiering zitten hier nog niet in. De ontwikkeling van deze indicator voor
rendement hebben we weergegeven in Tabel 7. De EBITDA-marge daalde eenmaal in 2014
waarna het jaarlijks is gestegen tot 25% in 2018. Deze rendementsmaatstaf is in 2018 met
10% toegenomen ten opzichte van 2016.
Tabel 7 – EBITDA-marge warmteleveranciers per jaar (nominaal)
Jaar

2013

2014

2015

2016

2017

2018

EBITDA-marge

21,6%

13,5%

17,7%

23,0%

23,6%

25,0%

________________________________
11

15

Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization.

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

3.2.3 Rendement op het geïnvesteerde vermogen
Rendement op geïnvesteerd vermogen (ROIC) heeft betrekking op het rendement van de
investeringen die een warmteleverancier heeft gedaan. Deze maatstaf wordt doorgaans
gezien als een indicator voor de winstgevendheid van een onderneming. Het rendement op
het geïnvesteerd vermogen (benaderd door de activawaarde) is berekend door EBIT te delen
door de waarde van de activa. Hierin zijn geen financieringskosten meegenomen.
De gerapporteerde ROIC geeft het gewogen gemiddelde rendement (op basis van de omzet)
weer van alle netten waarvoor het rendement bepaald kan worden. In deze Rendementsmonitor tellen grote netten dus zwaarder mee dan kleine netten.
Tabel 8 laat zien dat de ROIC na de daling tot 2014 toe is genomen tot 6,8% in 2018. Dit is
overigens nog onder het niveau van 2013. Het behaalde rendement in 2018 ligt wel voor het
eerst boven de indicatieve bandbreedte van het redelijk rendement, voor de betreffende
periode 5,2–6,6% (zie Paragraaf 2.4).
Tabel 8 – Rendement op geïnvesteerd vermogen (ROIC) warmteleveranciers
Jaar

2013

2014

2015

2016

2017

2018

ROIC

7,7%

2,1%

2,2%

4,8%

5,8%

6,8%

6,0-8,0%

5,5-7,5%

Indicatieve bandbreedte redelijk rendement (WACC)

5,1-6,6%

5,2-6,6%

* rendement is nominaal en voor belasting.

Wij benadrukken dat de indicaties voor een redelijk rendement gebaseerd zijn op
gemiddelde kosten van vreemd en eigen vermogen en niet van toepassing hoeven te zijn
voor individuele netten. Bij de bepaling van een gewogen kapitaalvoet (WACC) voor een
specifiek net of een specifieke leverancier zal altijd in detail moeten worden gekeken naar
het risicoprofiel van de kasstromen en de specifieke financieringskosten, die onder meer
afhankelijk kunnen zijn van de omvang en de kredietwaardigheid van de leveranciers.
In Figuur 3 presenteren we de ontwikkeling van de bruto-, EBITDA- en ROIC-marge voor alle
zes de jaren.

16

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Figuur 3 – Bruto-, EBITDA- en ROIC-marge (nominaal voor belasting)

60%

50%

40%

30%

20%

10%

0%
2013

2014

2015
Brutomarge

2016
EBITDA-marge

2017

2018

ROIC

3.2.4 Gevoeligheidsanalyse ROIC op basis van afzet
Deze gevoeligheidsanalyse is geïntroduceerd omdat in het verleden het niet voor alle
warmteleveranciers al mogelijk was om de noodzakelijke informatie over onder meer
kosten, afschrijvingen en activawaarde op netniveau te alloceren middels een verdeelsleutel. Deze kosten werden op basis van omzet gealloceerd aan de netten. Daarbij was het
doel van de gevoeligheidsanalyse om te bezien of de resultaten heel anders zouden zijn
indien werd gekozen voor afzet als verdeelsleutel.
De warmteleveranciers hebben inmiddels beter inzicht in hoe de overige operationele
kosten zijn verdeeld over hun netten. Hierdoor is een correctie op de kostenallocatie door
de uitvoerder van de Rendementsmonitor nog maar beperkt noodzakelijk. Het gevolg
hiervan is dat het gewogen rendement op basis van de verdeelsleutel afzet in 2017 en 2018
afgerond gelijk is aan het gewogen rendement met verdeelsleutel omzet (zie Tabel 9).
Tabel 9 – Gevoeligheid ROIC voor verdeelsleutel afzet
Jaar

2013

2014

2015

2016

2017

2018

ROIC (omzet)

7,7%

2,1%

2,2%

4,8%

5,8%

6,8%

ROIC (afzet)

8,4%

2,6%

2,2%

4,8%

5,8%

6,8%

* rendement is nominaal en voor belasting.

3.2.5 ROIC-levering aan kleinverbruikers en grootverbruikers
Deze paragraaf gaat in op verschillen in rendement op de levering aan kleinverbruikers en
de levering aan grootverbruikers. Voor een goede analyse moeten kosten gealloceerd
worden op basis van een marginale toevoeging van een klein- of grootverbruiker. In de
opbouw van kosten van een warmtenet kan geanalyseerd worden wat de gevolgen zijn van
het toevoegen (of verwijderen) van een verbruiker op het kostenniveau. In de informatie-

17

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

uitvraag is wel aan leveranciers gevraagd om de splitsing te maken als zij deze splitsing in
hun eigen administratie maken.
Bij toerekening van het rendement aan klein- en grootverbruik blijkt dat op basis van omzet
(€) het rendement op < 100 kW afnemers in 2017 en 2018 ongeveer twee procentpunt lager
ligt in vergelijking met > 100 kW afnemers. Dit past in het langjarige beeld dat de rendementen op < 100 kW afnemers op basis van omzet lager liggen. De omvang van het verschil
varieert per leverancier.
Als het rendement echter op basis van afzet (GJ) wordt berekend, blijkt dat het rendement
op < 100 kW afnemers in 2017 en 2018 ongeveer zes procentpunt hoger ligt in vergelijking
met > 100 kW afnemers. Ook dit past in het langjarige beeld.
Een verklaring voor het verschil in rendement op basis van de verdeelsleutel omzet versus
afzet is dat het GJ-tarief voor < 100 kW afnemers hoger ligt ten opzichte van > 100 kW
afnemers. Oftewel er is minder afzet nodig voor de categorie < 100 kW afnemers om
dezelfde omzet te genereren als de categorie > 100 kW afnemers. Hierdoor wordt bij afzet
als verdeelsleutel minder kosten gealloceerd aan de < 100 kW afnemers en neemt het
rendement toe.
Tabel 10 – Rendement naar kleinverbruikers en grootverbruikers12
2014

2015

2016

2017

2018

< 100 kW

1,0%

1,8%

3,2%

5,2%

6,3%

> 100 kW

4,1%

3,3%

7,3%

7,4%

8,2%

Verdeelsleutel omzet

Verdeelsleutel afzet
< 100 kW

4,4%

4,2%

6,9%

8,7%

9,7%

> 100 kW

0,2%

-0,6%

2,4%

2,1%

3,2%

* rendement is nominaal en voor belasting.

3.2.6 Spreiding rendementen van leveranciers
Bovenstaande paragrafen hebben betrekking op het rendement van de warmtemarkt als
geheel. Dit marktrendement is opgebouwd uit een gewogen gemiddelde van de netten van
alle vergunninghouders. Met andere woorden grotere leveranciers tellen ook naar omvang
mee in het bepalen van het gemiddelde rendement.
Het rendement van de afzonderlijke leveranciers kent echter een sterke spreiding rondom
deze gemiddelden. Rendementen variëren niet alleen sterk van leverancier tot leverancier
en van net tot net, maar ook in de tijd.
In Tabel 11 geven we de spreiding van de rendementen weer. Het eerste kwartiel geeft de
leveranciers met een rendement tussen de laagste 25% en het mediane rendement (50%),
etc. Kleine leveranciers kunnen door bijzondere omstandigheden sterk verschillen van het
gemiddelde (< 25% en > 75%), om die reden zijn deze uitschieters naar onderen en boven uit
de spreidingstabel gelaten.

________________________________
12

Leveranciers hebben geen gegevens over de omzet of afzet van klein- en grootverbruikers over 2013 omdat dit
onderscheid voor de invoering van de Warmtewet in 2014 niet relevant was.

18

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Tabel 11 – Spreiding rendement geïnvesteerd vermogen leveranciers
Kwartiel

2017

2018

25 percentiel

-4,8%

-2,2%

50e percentiel (mediaan)

2,9%

3,6%

75e percentiel

6,0%

7,7%

e

* rendement is nominaal en voor belasting; in ieder kwartiel bevinden zich 5 à 6 warmteleveranciers.

De spreidingstabel geeft de spreiding weer van de gerealiseerde rendementen van leveranciers in 2017 en 2018. In 2017 bevond het rendement van 50% van de leveranciers zich
tussen circa -4,8% en circa +6,0%. In 2018 is deze bandbreedte afgenomen: met andere
woorden is de spreiding in dit segment kleiner geworden.

Grote versus kleine warmteleveranciers
Om een beeld te krijgen of het met name de grote of kleine leveranciers zijn die gunstiger
scoren is Tabel 12 opgesteld13. Hierin is te zien dat het gewogen gemiddelde ROIC voor
grote leveranciers hoger was dan voor kleine leveranciers in zowel 2017 als 2018.
Tabel 12 – Rendement geïnvesteerd vermogen: grote versus kleine warmteleveranciers
2017

2018

Type warmteleverancier

Groot

Klein

Groot

Klein

Gewogen gemiddelde

6,1%

2,1%

7,1%

2,6%

Mediaan

4,7%

1,2%

5,9%

1,5%

Groot: tenminste 5.000 aansluitingen; klein: minder dan 5.000 aansluitingen.

We zien dat grotere warmteleveranciers over het algemeen een iets lagere brutomarge
realiseren dan kleinere leveranciers, maar dat grotere warmteleveranciers (over het
algemeen) relatief lagere overige operationele kosten hebben waardoor de EBITDA-marge
hoger ligt. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn schaalvoordelen op het gebied van
onderhouds- en overheadkosten.
Een andere mogelijke verklaring voor het verschil is de leeftijd van de netten (zie Paragraaf
4.4.5). Bij een gelijke EBIT zou een ouder warmtenet door voorgaande afschrijvingen een
hogere ROIC bereiken dan een nieuwer warmtenet. Grote warmteleveranciers hebben over
het algemeen oudere netten die al verder zijn afschreven dan die van kleine leveranciers.

________________________________
13

We definiëren een leverancier als ‘groot’ bij tenminste 5.000 aansluitingen en als ‘klein’ bij minder dan 5.000
aansluitingen (SiRM, 2019).

19

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

4 Achtergronden en duiding
rendementen
4.1

Inleiding
Dit hoofdstuk gaat nader in op de achtergronden van de in het vorige hoofdstuk gepresenteerde rendementen. Hiertoe zullen we de rendementen bezien in samenhang met alle
andere informatie over de leveranciers waarover wij beschikken. Daarnaast zullen we ook
kijken in hoeverre er een relatie is met externe factoren, zoals weersinvloeden en
gastarieven.
Het rendement van een warmtenet is afhankelijk van bijvoorbeeld de warmtebron, de
leeftijd, omvang van het warmtenet, afzet, het aantal aansluitingen en de aansluitcapaciteit. Dit hoofdstuk bevat een analyse van de invloed van een aantal van deze factoren.
Het rendement kan ook wijzigen op basis van een ander NMDA-tarief dat door ACM jaarlijks
wordt vastgesteld. NMDA betekent dat een bewoner van een woning die is aangesloten op
een warmtenet voor zijn energievoorziening niet meer betaalt, dan een bewoner van een
identieke woning met een HR-ketel en hetzelfde energiegebruik14. De ontwikkeling van
onder andere de gasprijs en de tarieven voor het netbeheer hebben elk jaar invloed op de
NDMA, ook kan daarnaast een aanpassing van de energiebelasting plaatshebben die een
verhogend effect had op de NMDA-prijs.
Dit hoofdstuk gaat nader in op bovenstaande factoren die veranderingen in de rendementen
van leveranciers mede verklaren.

4.2

Overzicht
In Tabel 13 geven wij een samenvatting van de belangrijkste factoren die van belang zijn
bij het gerealiseerde rendement. De factoren bieden duiding bij de ontwikkeling van het
rendement. Het betreft hier dus geenszins een verklarende factor (causale relatie) waarvan
het effect statistisch significant is vastgesteld in de studie. Daarmee kan ook niet gesteld
worden dat de ene factor een sterke impact heeft op het resultaat dan de andere:
onderlinge weging is niet mogelijk.
Tabel 13 – Overzicht van factoren die helpen het gevonden resultaat te duiden
Relatie met doelindicator

Effect in 2017 en 2018

Het weer

Het weer kent een positief verband

Er is sprake geweest van relatief

(aantal graaddagen per jaar)

met de afzet (GJ) omzet per aan-

milde winters en tegelijkertijd is de

sluiting. Ceteris paribus ook op

afzet achtergebleven ten opzichte

rendement.

van het jaar 2016.

Gastarieven via NMDA (omzet)

Er is sprake van een positief

Er is sprake geweest van een op-

Inclusief gasprijs, ODE-heffing en

verband tussen gastarieven en de

waartse trend in de gastarieven,

Energiebelasting

omzet per aansluiting via NMDA.

ook de omzet per aansluiting is

Ceteris paribus ook op rendement.

toegenomen.

________________________________
14

20

Minder betalen voor warmtelevering mag volgens het principe wel.

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Relatie met doelindicator

Effect in 2017 en 2018

Gasinkoopprijs (inkoopkosten

Gasprijzen hebben ook invloed op

Er is ook sprake geweest van een

energie)

de inkoopkosten per aansluiting, als

opwaartse trend van de gasinkoop-

belangrijke warmtebron (naast

prijs. Gemiddeld genomen zijn de

elektriciteit als input voor hulp-

inkoopkosten minder hard gestegen

warmte en pompen). Ceteris

dan de omzet.

paribus negatief effect op
rendement.
Aantal aansluitingen per net

Leeftijd warmtenetten

Het aantal aansluitingen per net

Er is sprake geweest van een

heeft via schaalvoordelen een

toename van het aantal

gunstige invloed op de EBIT.

aansluitingen per net.

Oudere netten gaan samen met

Ook in deze periode vinden we de

lagere afschrijvingen en geven

trend dat iets oudere netten een

daarmee ceteris paribus zicht op

hoger rendement behalen dan

een beter rendement. Wanneer

nieuwere netten. Zeer oude netten

netten te oud worden nemen

behalen daarentegen een lager

onderhoudskosten echter verder

rendement.

toe.

4.3

Analyse rendementen

4.3.1 Type primaire warmtebron
In 2017 en 2018 laten de meeste typen warmtebronnen een positief rendement zien, met
uitzondering van warmtenetten met CV en WKK (2018) als primaire bron.
In tegenstelling tot voorgaande jaren kennen WKO-projecten in 2017 en 2018 een positief
rendement. Dit is mede verklaarbaar doordat in de jaren ervoor een aantal financiële
afboekingen op deze projecten hebben plaatsgevonden. Deze afboekingen kennen twee
effecten. Ten eerste leiden de afboekingen ertoe dat de EBIT van de betreffende projecten
daalt. In 2015 en 2016 kenden de WKO-projecten gemiddeld zelfs een negatieve EBIT.
Dit effect is incidenteel en doet zich alleen voor in het jaar waarin de afboeking plaatsvindt. Het tweede effect is dat de omvang van het geïnvesteerde kapitaal daalt als gevolg
van de afboeking. Dit is een structureel effect. In 2017 en 2018 heeft de EBIT zich herstelt,
en is de in de omvang van het geïnvesteerde kapitaal nog steeds lager zodat het rendement
van WKO-projecten gemiddeld hoger wordt.

21

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Figuur 4 – Uitsplitsing ROIC naar techniek primaire warmtebron

30%
20%
10%
0%
2013

2014

2015

2016

2017

2018

-10%
-20%
-30%
-40%
WKO

WKC

Anders

WKK

CV

Restwarmte

Tabel 14 – Uitsplitsing omzet naar techniek primaire warmtebron
Type warmtebron

Omzet in 2017

Aandeel

(in mln)

Omzet in 2018

Aandeel

(in mln)

WKO

€ 19.137.172

3%

€ 18.469.206

3%

WKC

€ 162.239.309

26%

€ 175.307.565

27%

WKK

€ 3.314.993

0,5%

€ 3.262.351

0,5%

CV

€ 1.861.160

0,3%

€ 2.116.462

0,3%

Restwarmte

€ 280.341.239

45%

€ 289.612.326

44%

Anders (incl. combinaties van bronnen)

€ 157.501.105

25%

€ 168.803.374

26%

4.3.2 Leeftijd van de primaire warmtebron, het warmtenet en beginjaar van
het warmtenet
Geconstateerd kan worden dat het rendement toeneemt gedurende de levensduur van
warmtenetten. Dit is een beeld dat sinds 2013 zichtbaar is. Vooral de netten die zijn aangelegd in de periode 1975-1995 kennen op dit moment het meest gunstige rendement.
Een reden hiervoor is dat de waarde van de oudere warmtenetten lager ligt omdat deze al
(groten)deels afgeschreven zijn, terwijl dit voor de nieuwere warmtenetten niet het geval
is. Warmtenetten vragen om hoge investeringen, waarbij de inkomsten in de beginjaren
niet opwegen tegen de vaste en variabele kosten. Daarnaast geldt voor sommige warmtenetten dat deze qua capaciteit zijn gedimensioneerd om toekomstige groei in aansluitingen
te kunnen faciliteren. Vooral bij de nieuwere netten kan het zo zijn dat deze groei nog niet
heeft plaatsgevonden. Op deze wijze wordt het rendement van nieuwe netten beperkt.
De warmtenetten die zijn aangelegd na 2005 kennen een licht negatief rendement, maar
laten wel een flinke rendementsverbetering zien ten opzichte van voorgaande rapportagejaren. Ook deze rendementsverbetering is gerelateerd aan een aantal afboekingen die op
warmtenetten van na 2005 hebben plaatsgevonden.

22

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Figuur 5 – Uitsplitsing ROIC naar beginjaar van het warmtenet

20%
15%
10%
5%
0%
2013

2014

2015

2016

2017

2018

-5%

-10%
-15%

-20%
> 2005

1995-2005

1985-1995

1975-1985

< 1975

Net als bij de leeftijd van de warmtenetten is het ook zo dat bronnen die al langer in
bedrijf zijn een hoger rendement hebben. Dit is vooral zichtbaar bij bronnen die ouder dan
20 jaar zijn. De warmtebronnen die tot tien jaar oud zijn behalen in 2018 een licht positief
rendement en laten daarmee een flinke verbetering zien ten opzichte van het verleden.
Ook dit is weer mede gerelateerd aan een aantal afboekingen die op warmtenetten hebben
plaatsgevonden.

23

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Figuur 6 – Uitsplitsing ROIC naar leeftijd primaire warmtebron

15%
10%
5%
0%
2013

2014

2015

2016

2017

2018

-5%
-10%
-15%
-20%
-25%
0-5 jaar

6-10 jaar

11-20 jaar

> 20 jaar

4.3.3 Warmte inkopen of zelf opwekken
Gemiddeld hebben alle typen inkooprelaties van warmtenetten in 2017 en 2018 een positief
rendement. Combinaties van contracten met externe producent15 en de productie van
warmte door leveranciers zelf kennen het hoogste rendement. Dit is een beeld dat ook in
de afgelopen jaren zichtbaar is. Voor de interpretatie is het wel van belang dat in deze
categorie de wat oudere netten vallen, die over het algemeen een hoger rendement op
geïnvesteerd kapitaal realiseren (zie boven). Daarnaast lijkt het erop dat warmtebedrijven
die (gedeeltelijk) eigen opwek verzorgen een minder hoge ROIC weten te realiseren.

________________________________
15

24

Een externe producent is een warmteproducent die niet tot dezelfde groep behoort als de warmteleverancier.

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Figuur 7 – Uitsplitsing ROIC naar type inkooprelatie

30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%
2013

2014

2015

2016

2017

2018

-5%
-10%
Eigen opwek

Gedeeltelijke eigen opwek Volledige inkoop intern

Volledige inkoop extern

Mix intern en extern

Naam

Type inkooprelatie

Eigen opwek

Opwekking en levering binnen één entiteit. Dat wil zeggen dat productie en
levering binnen hetzelfde bedrijf plaatsvinden. Het warmtebedrijf heeft al
deze installaties op zijn balans staan.

Gedeeltelijke eigen opwek

Combinatie contract met externe en interne producent. Er is sprake van
gedeeltelijke levering uit eigen productie. Alleen deze installaties heeft het
betreffende warmtebedrijf op zijn balans staan.

Volledige inkoop intern

Contract met interne producent (binnen de holding). Het warmtebedrijf
koopt de warmte in bij uit een andere BV onder dezelfde holding.

Volledige inkoop extern

Contract met externe producent (buiten de holding). Het warmtebedrijf
heeft geen eigen productie en koopt alle warmte in. Er staan geen productieinstallaties op de balans.

Mix intern en extern

Combinatie contract met externe producent en productie door leverancier.
De laatste kan dan een interne of externe producent zijn.

4.4

Verklaring en context van de rendementen
De cijfers uit de Rendementsmonitor geven een jaarlijkse momentopname van de rendementen die in de warmtemarkt zijn gerealiseerd. Gezien er allerlei factoren zijn die het
rendement in één specifiek jaar kunnen beïnvloeden, is het van belang om de rendementen
in context te plaatsen.

25

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Wij kijken daarbij naar de volgende factoren:
— het weer (aantal graaddagen16);
— de ontwikkeling van de gasinkoopprijs (inkoop);
— de ontwikkeling van de gasprijs, energiebelasting en ODE (omzet);
— de benuttingsgraad van het warmtenet;
— de economische levensduur van het warmtenet.

4.4.1 Het weer
Het weer is een belangrijke factor die invloed heeft op de afzet en daarmee op het rendement in een specifiek jaar. Strenge winters betekenen dat er meer vraag is naar het
product dat warmtebedrijven leveren, en daarmee ceteris paribus meer zicht is op een
gunstig rendement. In deze analyse zullen we met name kijken naar het verband tussen het
aantal graaddagen, een maat voor het verschil tussen binnen- en gemiddelde buitentemperatuur, en de volume-afzet van warmte per aansluiting.
De jaren 2017 en 2018 kenden relatief milde winters, waarbij het aantal graaddagen onder
het gemiddelde van 2.800 heeft gelegen.
In Figuur 8 presenteren we het gewogen aantal graaddagen in Nederland. Daarnaast
presenteren we de afzet aan warmte per aansluiting (kleiner dan 100 kW). De temperatuur
heeft invloed op de hoeveelheid warmte die gevraagd wordt om gebouwen te verwarmen.
In de figuur is te zien dat de afzet aan warmte per aansluiting sterk verband houdt met het
aantal graaddagen per jaar.

________________________________
16

Graaddagen kunnen worden gebruikt om het energieverbruik te berekenen die nodig is om een huis te
verwarmen. Het wordt gedefinieerd als het verschil tussen een minimale binnentemperatuur van 18°C en een
lagere buitentemperatuur op die dag. Als de gemiddelde buitentemperatuur 12°C is, dan is het aantal graaddagen gelijk aan (18-12=) 6. Echter, als de gemiddelde buitentemperatuur gelijk of hoger is dan de binnentemperatuur, dan is het aantal graaddagen 0. Graaddagen worden gewogen om rekening te houden met
weersinvloeden (warmte van de zon, verkoeling door de wind).

26

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Figuur 8 – Aantal gewogen graaddagen

3600

35

3400

30
25

3000
20
2800
15
2600

Azet warmte in GJ

Aantal graaddagen

3200

10

2400

5

2200
2000

0
2004

2006

2008

Graaddagen

2010

2012

Gemiddelde 2004-2018

2014

2016

2018

Afzet warmte per aansluiting

Bron: Berekening CE Delft en Rebel op basis van KWA (2019) en informatie warmteleveranciers.

4.4.2 Gasprijs en inkoopkosten
De gasprijs heeft behalve een indirect effect via NMDA op de leveringsprijs van warmte ook
invloed op de inkoopkosten van warmte. Veel warmtenetten maken gebruik van aardgas als
energiebron voor het opwekken van warmte. Een hogere gasprijs leidt ceteris paribus tot
hogere inkoopkosten en daarmee tot een lager rendement. Tegelijkertijd neemt het aandeel alternatieve bronnen voor warmtenetten toe, mede door de verduurzaming van de
warmtevoorziening.
Ook deze correlatie zien we gedeeltelijk terug in de cijfers. In Figuur 9 is te zien dat de
gasprijs (TTF-gasprijs voorafgaand aan de drie maanden-winterperiode) voor producten is
gedaald van eind 2014 tot midden 2015, waarna de prijs gemiddeld gezien is blijven stijgen.
Tegelijkertijd zien we dat de inkoopkosten voor energie per aansluiting (kleinverbruiker) is
gedaald tot 2017, waarna deze weer iets is gestegen in 2018. Met andere woorden in de
periode 2017-2018 is sprake van een toenemende inkoopkosten per aansluiting als gevolg
van toenemende gasprijzen.

27

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Figuur 9 – Gasprijsontwikkeling en inkoopkosten per aansluiting

30

850
840

25

830

€ / MWh

810
15

800
790

10

€ / aansluiting

820

20

780
770

5

760
0

750
2014
- Q4

2015
- Q4

2016
- Q4

Inkoop energie per aansluiting kleinverbruiker

2017
- Q4

2018
- Q4

Ontwikkeling gasprijs TTF103

Bron: Berekeningen CE Delft en Rebel op basis van CREG (2019) en informatie warmteleveranciers TTF103=
TTF-gasprijs voorafgaand aan de winterperiode van drie maanden.

4.4.3 Ontwikkeling gastarieven
De gastarieven hebben ook indirect invloed op de verkoopprijs die aan afnemers kan worden
berekend. Het maximumtarief heeft namelijk invloed op de omzet en daarmee het rendement van warmteleveranciers. Gasprijzen en overheidsheffingen (Energiebelasting, BTW en
ODE-heffing) bepalen daarbij het maximumtarief (gebruikersafhankelijke deel).
Warmteleveranciers mogen niet meer voor warmte vragen, maar kunnen wel onder het
maximumtarief blijven.
In Figuur 10 laten we zien of er een verband is tussen enerzijds de omzet per aansluiting en
anderzijds de ontwikkeling van gastarieven en verschillende tariefcomponenten (ODEheffing, Energiebelasting en leveringsprijs). De BTW is in de grafiek buiten beschouwing
gebleven, aangezien deze niet veranderd is in de periode (21%).
In de jaren 2017 en 2018 zijn alle tariefcomponenten van gas toegenomen. De sterkste
toename heeft plaatsgevonden in leveringstarief in 2018, en daarnaast is ook een toename
in ODE en Energiebelasting te zien in 2017 en 2018. Uit de grafiek blijkt een correlatie
tussen deze tariefcomponenten en de gestegen omzet per aansluiting in 2017 en 2018.

28

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

0,6

€ 1.100

0,5

€ 1.050

0,4

€ 1.000

0,3

€ 950

0,2

€ 900

0,1

€ 850

0

Omzet per aansluiting

Tarieven gas (€)

Figuur 10 – Ontwikkeling leveringsprijs gas en (duurzame) energiebelasting*

€ 800
2014

2015

2016

2017

2018

Gemiddelde gebruikersafhankelijke tarief

Energiebelasting per m3 (0-5 k m3)

Opslag duurzame energie per m3 (0-170 k m3)

Omzet per aansluiting

Bron: CE Delft en Rebel op basis van ACM-besluiten maximumprijs levering warmte en informatie warmteleveranciers. Gemiddelde gebruikersafhankelijke tarief is het gemiddelde G1-tarief drie grootste
warmteleveranciers.

De hogere prijzen voor aardgas en de stijging van Energiebelasting en de ODE hebben via
het ‘Niet-meer-dan-Anders’-principe geleid tot een verhoging van de maximumtarieven voor
warmteleveranciers (zie Figuur 11). Als een warmteleverancier de maximumtarieven van de
ACM zou volgen, dan zouden de gemiddelde jaarkosten van een huishouden stijgen
(zie Figuur 12).
In Figuur 12 is verder te zien dat de maximale jaarkosten van een gemiddeld huishouden
hoger liggen dan de omzet per aansluiting. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat
warmteleveranciers in realiteit mogelijk onder de maximumtarieven van de ACM blijven.

29

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Figuur 11 – Maximumtarieven warmteleveranciers
€ 30

€ 350

€ 300

€ 25

Maximumtarief per GJ

Maximumtarief

€ 250

€ 200

€ 150

€ 20

€ 15

€ 10

€ 100
€5

€ 50

€0

€0
2014

2015
Vastrecht

2016

2017

2018

2014

Meettarief

2015

2016

2017

2018

Gebruikersafhankelijk tarief

Bron: Berekeningen CE Delft en Rebel op basis van ACM-besluiten maximumprijs levering warmte.

Figuur 12 – Jaarkosten van een gemiddeld huishouden (35 GJ) bij toepassing van de maximumtarieven en de
gerealiseerde omzet per aansluiting

€ 1.400

€ 1.200

€ 1.000

€ 800

€ 600

€ 400

€ 200

€0
2013
2014
2015
2016
Maximale jaarkosten gemiddeld huishouden (35 GJ)

2017
2018
Omzet per aansluiting

Toelichting:
—

Bron: Berekeningen CE Delft en Rebel op basis van ACM-besluiten maximumprijs levering warmte en
informatie warmteleveranciers.

—

In de berekening wordt uitgegaan van een situatie waarbij de warmteleverancier het maximumtarief in
rekening brengt bij een gemiddeld huishouden dat 35 GJ aan warmte per jaar verbruikt.

30

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

4.4.4 Beter benutting van investeringen warmtenetten
Warmteprojecten vergen hoge investeringen. In de beginjaren zullen jaarlijkse vaste en
variabel kosten de inkomsten uit warmtelevering overtreffen. Om de vaste kosten per
aansluiting te beperken en de rentabiliteit van warmteprojecten te verbeteren, speelt het
aantal aansluitingen per net in een leveringsgebied een belangrijke rol. Over het algemeen
geldt dat hoe meer woningen een leveringsgebied telt en hoe hoger de aansluitingendichtheid is, des te beter het rendement.
In Figuur 13 is te zien dat er een correlatie is tussen rendement en het aantal aansluitingen
per net. Nieuwe klanten kunnen over het algemeen tegen relatief lage investeringskosten
op een bestaand warmtenet aangesloten worden, wat leidt tot een positief effect op de
EBIT (winst voor rentelasten en belastingen). In Figuur 13 is te zien dat het gemiddeld
aantal aansluitingen per net inderdaad is gestegen in 2017 en 2018 ten opzichte van 2016.
De EBIT is in deze periode ook verder gestegen. Warmteleveranciers hebben zelf aangegeven dat de benuttingsgraad in 2017 en 2018 is gestegen.

3.000

€ 1.200.000

2.500

€ 1.000.000

2.000

€ 800.000

1.500

€ 600.000

1.000

€ 400.000

500

€ 200.000

0

Gemiddelde EBIT per net

Gemiddeld aantal aansluitingen per net

Figuur 13 – Ontwikkeling gemiddeld aantal aansluitingen en EBIT per net

€0
2013

2014

2015

2016

Gemiddeld aantal aansluitingen per net

2017

2018

Gemiddelde EBIT per net

Bron: Informatie warmteleveranciers, gecorrigeerd voor een meer gedetailleerde aanlevering van gegevens door
enige warmtenetten.

4.4.5 De economische levensduur van netten
De ROIC is afhankelijk van de leeftijd van de warmtenetten. Zo zijn oudere netten verder
afgeschreven dan nieuwere netten, wat bij een gelijke EBIT tot een hoger rendement leidt
voor oudere netten. Daarentegen kunnen bij zeer oude netten de onderhoudskosten wel
weer verder toenemen.

31

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Wij treffen een positieve correlatie aan tussen de ROIC per warmteleverancier en de
gemiddelde leeftijd van zijn netten. Warmteleveranciers met iets oudere netten
(15-30 jaar) behalen een relatief hoger rendement dan leveranciers met nieuwere netten
(< 15 jaar). Daarentegen zien we in de achterliggende data dat leveranciers met zeer oude
netten (> 30 jaar) over het algemeen een iets lager rendement behalen.

32

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

5 Conclusie
Deze monitor presenteert het rendement op het geïnvesteerd vermogen van warmteleveranciers die beschikken over een vergunning in 2017 en 2018. Dit rendement wordt
uitgedrukt in verschillende rendementsindicatoren, zoals de brutomarge, EBITDA (winst
voor rentelasten en afschrijving), EBIT (winst na rentelasten en afschrijvingen) en tenslotte
rendement geïnvesteerd vermogen (ROIC).
Deze indicatoren zijn vergeleken met de voorgaande jaren 2013-2016 en met een
indicatieve bandbreedte voor het redelijk rendement. De Rendementsmonitor toont de
rendementen van warmteleveranciers als geheel van alle netten waarop kleinverbruikers
zijn aangesloten. Op basis van de weegfactor omzet kan een indicatie gegeven worden van
het rendement op levering aan kleinverbruikers. In deze weging tellen grote netten dus
zwaarder mee dan kleine netten.

5.1

Resultaten
— Om de hoogte van de rendementen van context te kunnen voorzien, worden de door de
warmteleveranciers gerealiseerde rendementen vergeleken met een benchmark.
De indicatieve bandbreedte van het rendement is vastgesteld op een range tussen
5,2 en 6,6% (gewogen gemiddelde warmteleveranciers). Dit redelijke rendement is op
een vergelijkbare wijze bepaald als voorgaande jaren.
— Uit de monitor blijkt dat het rendement op het geïnvesteerd vermogen (gewogen
gemiddelde) in 2017 binnen deze indicatieve bandbreedte ligt voor het redelijk
rendement. In 2018 is deze voor het eerst sinds het inwerkingtreden van de Warmtewet
in 2014 boven de bandbreedte uitgekomen (0,2 procentpunt).
— Er is sprake van een geleidelijke toename van het rendement indien ook de gehele
periode 2013-2018 in beschouwing wordt genomen.
— Deze geleidelijke toename zien we niet alleen terug in het geïnvesteerde rendement
(ROIC) maar ook in de andere rendementsindicatoren zoals brutomarge, EBITDA en EBIT
(gewogen gemiddelde warmteleveranciers).
— De (totale) inkoopkosten (gewogen gemiddelde warmteleveranciers) nemen af, nadat
deze in voorgaande jaren (2013-2015) nog toenamen. Inkoopkosten kosten van energie
vormen de grootste post (45% van de omzet). De overige operationele kosten zijn
relatief stabiel en nemen zelfs iets toe.
— Op basis van omzet als verdeelsleutel (gewogen gemiddelde) is het rendement op
levering aan kleinverbruikers lager dan op grootverbruikers. Op basis van de afzet
(gewogen gemiddelde) als verdeelsleutel is het rendement hoger op levering aan
kleinverbruikers dan het rendement op levering aan grootverbruikers.
— De grotere warmteleveranciers realiseren over het algemeen een hoger rendement.
Een verklaring hiervoor is de leeftijd van de warmtenetten. Het gewogen gemiddelde
startjaar (op basis van omzet) van de netten van de grote leveranciers is 1996, het
gemiddeld gewogen startjaar van de overige vergunninghouders is 2009. Oude netten
kennen in de regel relatief lagere afschrijvingskosten dan nieuwe netten waar vaak
forse afschrijvingen ten laste van het bedrijfsresultaat komen. Ook blijkt dat de grotere
warmtenetten gemiddeld relatief lagere operationele kosten hebben. Mogelijke
verklaringen zijn schaalvoordelen op het gebied van onderhouds- en overheadkosten.

33

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

5.2

Duiding van resultaten
De resultaten van warmteleveranciers zijn afhankelijk van onder meer de gasprijzen, het
weer, de dichtheid van aansluiting van het leveringsgebied en de levensduur van de netten.
De belangrijkste factoren die daarbij van belang zijn bij het gerealiseerde rendement,
hebben we samengevat in Tabel 15. Daarbij merken we op dat deze factoren helpen om
componenten van het rendement nader te duiden. Het betreft hier dus geenszins een
verklarende factor (causale relatie) waarvan het effect statistisch significant is vastgesteld
in de studie.
Tabel 15 – Overzicht van factoren die helpen het gevonden resultaat te duiden
Relatie met doelindicator

Effect in 2017 en 2018

Het weer

Het weer kent een positief verband

Er is sprake geweest van relatief

(aantal graaddagen per jaar)

met de afzet (GJ) omzet per aan-

milde winters en tegelijkertijd is de

sluiting. Ceteris paribus ook op

afzet achtergebleven ten opzichte

rendement.

van het jaar 2016.

Gastarieven via NMDA (omzet)

Er is sprake van een positief

Er is sprake geweest van een op-

Inclusief gasprijs, ODE-heffing en

verband tussen gastarieven en de

waartse trend in de gastarieven,

Energiebelasting

omzet per aansluiting via NMDA.

ook de omzet per aansluiting is

Ceteris paribus ook op rendement.

toegenomen.

Gasinkoopprijs

Gasprijzen hebben ook invloed op

Er is ook sprake geweest van een

(inkoopkosten energie)

de inkoopkosten per aansluiting.

opwaartse trend van de gasinkoop-

Ceteris paribus negatief effect op

prijs. Gemiddeld genomen zijn de

rendement.

inkoopkosten minder hard gestegen
dan de omzet.

Aantal aansluitingen per net

Leeftijd warmtenetten

Het aantal aansluitingen per net

Er is sprake geweest van een toe-

heeft via schaalvoordelen een

name van het aantal aansluitingen

gunstige invloed op de EBIT.

per net.

Oudere netten gaan samen met

Ook in deze periode vinden we de

lagere afschrijvingen en geven

trend dat iets oudere netten een

daarmee ceteris paribus zicht op

hoger rendement behalen dan

een beter rendement. Wanneer

nieuwere netten. Zeer oude netten

netten te oud worden nemen

behalen daarentegen een lager

onderhoudskosten echter verder

rendement.

toe.

In zijn algemeenheid kan op basis van de uitgevoerde analyse in de monitor niet gezegd
worden welke factor het meest van belang is in de ontwikkeling van het rendement van de
warmteleveranciers. Wel constateert deze monitor dat de omzet in de periode 2017-2018
sterker is toegenomen dan de inkoopkosten voor warmte. Het is daarbij duidelijk dat de
huidige én verwachte gasprijsontwikkeling via het ‘Niet-Meer-Dan-Anders’-principe ceteris
paribus zullen leiden tot verruiming van de potentiële marges voor leveranciers.

34

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19

Literatuur
CREG, 2019. Gas Quotations NL. [Online]
Available at: https://www.creg.be/
[Accessed juli 2019].
KWA, 2019. Graaddagen en koeldagen. [Online]
Available at: https://www.kwa.nl/
[Accessed juli 2019].
SiRM, 2019. Tariefregulering warmtebedrijven voor kleinverbruikers, Utrecht: Strategies in
Regulated Markets.

35

190154 - Rendementsmonitor warmteleveranciers 2017 en 2018 – September ‘19