Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1844
Vragen van de leden Heerts en
Eijsink (beiden PvdA) aan de
ministers van Justitie en van Defensie
over de rol van Nederlandse
militairen bij een actie op 7 augustus
2002. (Ingezonden 7 oktober 2009)
1
Heeft u kennisgenomen van de
uitzending van het programma Argos
waarin wordt gesproken over de rol
van Nederlandse militairen bij een
actie op 7 augustus 2002?1
2
Wat was de rol van alle betrokken
Nederlandse commando’s en andere
Nederlandse militairen zowel tijdens
de voorbereiding van de actie, de
gehouden actie en na afloop?
3
Wat waren de afspraken met de in
functie zijnde Afghaanse autoriteiten
op dat moment?
4
Wanneer is het onderzoek van de
Koninklijke marechaussee gestart, op
basis van welke melding en wat was
de status van het onderzoek? Hoeveel
tijd zat er tussen het incident en de
start van het onderzoek?
5
Is naar uw oordeel alle beschikbare
informatie die bekend was bij de

KVR39675
2009Z18243
0910tkkvr1844
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

commando’s en militairen ter
beschikking gesteld van de
Koninklijke marechaussee? Zijn er
tijdens het onderzoek of op enig
moment tot op heden Nederlandse
commando’s gehoord door de
Koninklijke marechaussee?
6
Is er in het onderzoek samengewerkt
met de Duitse Justitie en zo ja op
welke wijze? Is er bij het bekend
worden van nieuwe informatie in
2008 overwogen een nieuw
onderzoek te starten in samenspraak
met de Duitse Justitie?
7
Wanneer is het Openbaar Ministerie
ingeschakeld in deze kwestie en door
wie?
8
Is het waar dat er materiaal, zowel
schriftelijk als op foto’s, zoek is
geraakt of vernietigd?
9
Was de (toenmalige) minister van
Defensie op de hoogte gesteld van
het incident, zo ja, wanneer en op
basis van welke melding?
10
Wat was de juridische status van de
Nederlandse commando’s en van
welke missie maakten zij deel uit?
Welke bevoegdheden hadden zij?

11
Wat was de juridische status van de
overige Nederlandse militairen en
van welke missie maakten zij deel uit?
Welke bevoegdheden hadden zij?
12
Hoe beoordeelt u het feit dat er
kennelijk informatie en
beeldmateriaal zoek is geraakt?
13
Waarom is de Tweede Kamer niet op
de hoogte gebracht van het incident?
14
Hoe beoordeelt u de uitspraak van
een woordvoerder van het ministerie
van Defensie dat de Tweede Kamer
niet was geïnformeerd omdat de
Nederlandse militairen geen fouten
hadden gemaakt?2
15
Is de Commissie voor de Inlichtingen
en Veiligheidsdiensten wel
geïnformeerd en zo ja, wanneer?
16
Deelt u de mening dat gelet op alle
nu beschikbare informatie een nieuw
(strafrechtelijk) onderzoek op zijn
plaats is zodat volledige
waarheidsvinding naar zowel het
incident als de gehele afhandeling
kan plaatsvinden, waardoor er geen
misverstanden meer zullen zijn over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3949

de rol van alle betrokken
Nederlanders?
1
2

Argos, 3 oktober 2009.
ANP, 2 oktober 2009.

Nader antwoord
Nader antwoord van de ministers
Van Middelkoop (Defensie) en
Hirsch Ballin (Justitie) (ontvangen
10 maart 2010) Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar
2009–2010, nr. 1187
Hierbij bieden wij u aan de
antwoorden op de nog niet
beantwoorde schriftelijke vragen die
zijn gesteld naar aanleiding van een
schietincident op 7 augustus 2002
nabij Kaboel in Afghanistan. Het
betreft de volgende vragen:
– De vragen 2 en van 5 van de leden
Heerts en Eijsink aan de ministers van
Justitie en van Defensie over de rol
van Nederlandse militairen bij een
actie op 7 augustus 2002 (ingezonden
7 oktober 2009, kenmerk
2009Z18243); de overige vragen van
deze vragenreeks zijn beantwoord op
12 januari 2010 (Handelingen TK
2009–2010, aanhangsel nr. 1187).
– De vragen 1, 2, 3, 5, 6 en 8 van de
leden Peters, Van Bommel en
Pechtold aan de minsters van
Defensie en van Justitie over de
Argos-berichtgeving over een
standrechtelijke executie op
7 augustus 2002 in de omgeving van
Kaboel, Afghanistan (ingezonden
7 oktober 2009, kenmerk
2009Z18246); de overige vragenreeks
zijn beantwoord op 12 januari 2010
(Handelingen TK 2009–2010,
aanhangsel nr. 1188).
– De vragen 2 en 3 van het lid Peters
aan de minister van Defensie en van
Justitie over de Argos-berichtgeving
over een standrechtelijke executie op
7 augustus 2002 in de omgeving van
Kaboel, Afghanistan (ingezonden
29 oktober 2009, kenmerk
2009Z19963); vraag 1 van deze
vragenreeks is beantwoord op 12
januari 2010 (Handelingen TK
2009–2010, aanhangsel nr. 1189).
In de ochtend van 7 augustus 2002 is
er bij de Afghaanse hoofdstad Kaboel
een schietincident geweest waarbij
elf ontsnapte gevangenen zijn
doodgeschoten. Nederlandse
militairen van de luchtmobiele
infanteriecompagnie van ISAF waren
kort na het incident ter plaatse. Zoals
reeds uiteengezet in antwoord op

schriftelijke vragen van het lid Van
Bommel van 18 februari 2008
(Handelingen TK 2007–2008,
aanhangsel nr. 1375) hebben de
Nederlandse militairen van hun
waarnemingen uitgebreid verslag
gedaan aan de leiding van ISAF en
aan het ministerie van Defensie in
Den Haag.
De Koninklijke marechaussee heeft in
augustus 2002 een rapport van
bevindingen opgesteld over het
schietincident. Het Openbaar
Ministerie (OM) concludeerde toen
dat Nederlandse militairen niet bij het
geweld betrokken waren geweest en
dat hen derhalve niets te verwijten
viel. Verder was het OM van oordeel
dat Nederland geen rechtsmacht kon
uitoefenen over eventuele Afghaanse
verdachten aangezien dezen zich niet
in Nederland bevonden. Het OM heeft
in augustus 2002 dan ook besloten
dat er onvoldoende aanleiding was
een Nederlands strafrechtelijk
onderzoek in te stellen.
Naar aanleiding van berichtgeving in
enkele media over de gebeurtenissen
van 7 augustus 2002 heeft het
Openbaar Ministerie begin november
2009 de Koninklijke marechaussee
verzocht te bezien of deze
berichtgeving niet eerder bekende
informatie bevatte die tot nader
onderzoek aanleiding zou kunnen
geven. De Kamer is hierover onder
meer geïnformeerd met de brief van
16 december 2009 (TK 2009–2010,
27 925, nr. 374) en tijdens het
spoeddebat van die dag. Waar het in
de berichtgeving vooral om ging was
de vraag of militairen van het Korps
Commandotroepen (KCT) aan het
begin van de ochtend van 7 augustus
2002 getuige waren geweest van, of
zelfs betrokken waren geweest bij dit
schietincident. Dit zou mogelijk
blijken uit foto’s van de lichamen van
de doodgeschoten personen.
Het nader onderzoek heeft naar het
oordeel van het Openbaar Ministerie
geen enkele onderbouwing geleverd
voor de stelling dat ten tijde van de
schietpartij KCT- of andere
Nederlandse militairen ter plaatse zijn
geweest. De foto’s van de lichamen
van de doodgeschoten personen zijn
gemaakt door Nederlandse militairen,
niet zijnde KCT-militairen, die ruim na
afloop van het schietincident ter
plaatse zijn gearriveerd. Het
Openbaar Ministerie heeft dan ook
geconcludeerd dat er geen sprake is
van andere of nieuwe informatie dan
al in 2002 bekend was, en dat er

derhalve ook nu geen aanleiding is
voor het instellen van een
strafrechtelijk onderzoek.
2
Het Nederlandse ISAF-detachement
van dat moment bestond uit een
luchtmobiele infanteriecompagnie en
een peloton van het Korps
Commandotroepen (KCT). Zoals
reeds uiteengezet in de
beantwoording van de vragen van
het lid Van Bommel (Handelingen
TK 2007–2008, aanhangsel 1375,
verzonden 18 februari 2008), was een
groep Nederlandse militairen van de
luchtmobiele infanteriecompagnie
van ISAF op 7 augustus 2002 getuige
van de nasleep van een schietincident
waarbij elf ontsnapte gevangenen zijn
gedood. Op die dag had de
commandant van de Nederlandse
infanteriecompagnie van ISAF «s
ochtends vroeg een afspraak met
lokale functionarissen in het district
Chahar Asiab van Kaboel. De
compagniescommandant werd
beveiligd door een aantal militairen
van zijn compagnie.
Op weg naar de afspraak werd de
groep Nederlandse militairen tegen
kwart voor acht «s ochtends
opgehouden door een menigte.
Mensen uit de menigte vertelden de
Nederlanders dat er kort tevoren op
die plaats een vuurgevecht was
geweest tussen politieagenten en een
groep personen die werden
aangeduid als «Al Qa’ida strijders’.
Daarbij waren doden gevallen. De
compagniescommandant heeft
daarop de Quick Reaction Force (QRF)
van het Nederlandse
ISAF-detachement gealarmeerd.
Even na acht uur ’s ochtends, nog
voordat de QRF ter plaatse was,
hoorden de Nederlandse militairen in
de verte een schietpartij en zagen zij
troepenbewegingen. Na de komst
van de QRF heeft een groep
Nederlandse militairen zich onder
leiding van de
compagniescommandant naar de
locatie van de schietpartij begeven,
boven op een heuvel.
Op weg naar boven zag de
compagniescommandant op twee
plaatsen een dode met schotwonden,
onder andere in het hoofd. Op de
heuvel trof de
compagniescommandant op de
grond een rij van acht personen aan
met schotwonden in het hoofd van
wie er nog een in leven was. Ook
bevond daar zich een groep

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3950

Afghaanse politieagenten. Even
verderop lag het lijk van een negende
persoon wiens lichaam zeer zware
verwondingen vertoonde die niet
door geweervuur konden zijn
veroorzaakt. De
compagniescommandant heeft zijn
mensen opdracht gegeven foto’s te
maken om de situatie te kunnen
documenteren. De
compagniescommandant heeft er
verder voor kunnen zorgen dat de
gewonde persoon met een
Nederlandse ISAF-ziekenauto naar
een ziekenhuis werd gebracht.
Onderweg is deze persoon echter
overleden.
Na de berichten over het incident
heeft het hoofdkwartier van de Kabul
Multinational Brigade van ISAF de
Nederlandse KCT-eenheid
gealarmeerd. De drie groepen van de
KCT-eenheid waren op het moment
van alarmering bezig met hun voor
die dag geplande patrouilles elders in
Kaboel.
Zij zijn allereerst teruggegaan naar de
ISAF-basis. Daar ontvingen zij de
opdracht in de omgeving van het
schietincident te zoeken naar
mogelijk andere ontsnapte gevangen.
De KCT-eenheid is om ongeveer
twaalf uur ’s middags vanuit de
ISAF-basis vertrokken voor de
uitvoering van deze opdracht. Een
van de drie groepen van de
KCT-eenheid is op de plaats van het
incident zelf geweest. Door geen van
de KCT-groepen zijn ontsnapte
gevangenen aangetroffen.

KCT-militairen. Daar was ook geen
aanleiding toe. Zoals uiteengezet in
het antwoord op vraag 2 is een groep
Nederlandse commando’s pas enkele
uren na het schietincident ter plaatse
gearriveerd en waren de lichamen
van de doodgeschoten personen toen
al weggehaald door de Afghaanse
autoriteiten.
Tijdens het recente onderzoek van de
Koninklijke marechaussee in opdracht
van het Openbaar Ministerie zijn geen
KCT-militairen gehoord. Wel heeft de
Koninklijke marechaussee de
beschikking gekregen over de
relevante documenten van het KCT
met betrekking tot de gebeurtenissen
van 7 augustus 2002, waaronder het
Patrol Report 411 van de groep
KCT-miltairen die enkele uren na het
schietincident ter plaatse is geweest.

5
Er zijn geen aanwijzingen dat
informatie aan de Koninklijke
marechaussee is onthouden. De
Koninklijke marechaussee heeft in
2002 ten behoeve van het rapport van
bevindingen elf personen gehoord.
Dit waren:
– alle negen militairen van de
luchtmobiele infanteriecompagnie die
in de ochtend op de plaats van het
schietincident zijn geweest toen de
lichamen van de neergeschoten
personen zich daar nog bevonden;
– een Afghaanse tolk die voor deze
Nederlandse militairen werkte; en
– een militair op de ISAF-basis die de
digitale en analoge foto’s in
ontvangst heeft genomen en deze
foto’s later aan de Koninklijke
marechaussee heeft overhandigd.
KCT-militairen zijn niet gehoord door
de Koninklijke marechaussee en het
rapport van bevindingen van 2002
maakt ook geen melding van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3951