Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3623
Vragen van de leden Van Nispen (SP) en Van der Plas (BBB) aan de Minister
van Justitie en Veiligheid over de brandweerzorg (ingezonden 3 juni 2022).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
22 juli 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 3255.
Vraag 1 en 2
Past het volgens u bij de wens van de Kamer voor meer uniforme normen
met betrekking tot opkomsttijden, dat de veiligheidsregio Noord-Holland
Noord eigenstandig de opkomsttijd verruimt van 6 naar maar liefst 18 minuten voor niet-zelfredzame personen?1, 2
Vindt u het wenselijk dat de opkomsttijden zo verruimd worden? Vindt u dat
de veiligheid van kwetsbare mensen in noodsituaties zo goed geborgd
wordt? Kunt u uw beantwoording niet beperken tot een verwijzing naar de
verantwoordelijkheid van de veiligheidsregio?
Antwoord 1 en 2
In mijn brief van 8 juli 2022 heb ik u geïnformeerd over de systematiek van
de gebiedsgericht opkomsttijden.3 Binnen de wettelijke kaders bepalen de
besturen de ambities en het kwaliteitsniveau van de veiligheidsregio. Dit
wordt vastgelegd in het regionale beleidsplan. Zij baseren zich daarbij op een
regionaal risicoprofiel, dat onder verantwoordelijkheid van het bestuur in
afstemming met de gemeenteraden tot stand komt.
Het halen van opkomsttijden is een van de elementen om effectieve en
hoogwaardige brandweerzorg te realiseren. Ik acht het dan ook van groot
belang dat veiligheidsregio’s hier hun verantwoordelijkheid in nemen. Ik heb
u in mijn brief van 8 juli 2022 geïnformeerd over de systematiek van de
gebiedsgerichte opkomsttijden. De systematiek van gebiedsgerichte
opkomsttijden wordt opgenomen in het besluit Veiligheidsregio’s als voldaan
is aan een aantal randvoorwaarden, waaronder het jaarlijks informeren van
de betreffende gemeente over de gerealiseerde brandweerzorg.

1

https://twitter.com/VaBrVr/status/1531963373105172481?s=20&t=BM5eLCjkFBC_NbHR2wwyvA.
Kamerstuk 29 517, nr. 213.
3
Verzamelbrief brandweer en crisisbeheersing | Tweede Kamer der Staten-Generaal.
2

ah-tk-20212022-3623
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Vindt u het wenselijk dat er brandweerkazernes worden gesloten, wettelijke
taken worden geschrapt en functies worden aangepast zonder dat de
werkvloer hierbij vooraf bij is betrokken? Hoe past dit bij de wens van de
Kamer dat de werkvloer meer zeggenschap krijgt bij dit soort verregaande
besluiten?4
Antwoord 3
Het sluiten van kazernes is een proces dat loopt via de gemeenten, de
Algemeen Besturen van Veiligheidsregio’s. Het betrekken van de werkvloer is
hierbij van groot belang. Ik heb van de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord
begrepen dat nu eerst gesprekken met onder meer de werknemers en de
gemeenten worden gevoerd en dat nadere planvorming is uitgesteld tot
volgend jaar.
Vraag 4
Hoe beoordeelt u de opmerking van het algemeen bestuur van de veiligheidsregio Gelderland-Midden, dat het maken van lokale maatwerkafspraken het
uitgangspunt van een regionale brandweerzorg kan ondergraven?5
Antwoord 4
Regio-specifieke omstandigheden en afwegingen spelen een rol bij de
inrichting van de brandweerzorg. Het is aan het bestuur van een veiligheidsregio om daarbij te bepalen wat er nodig is. Actieve betrokkenheid van de
gemeenteraad is hierbij van belang. Aan de hand van het vastgestelde
dekkingsplan legt het bestuur jaarlijks verantwoording af aan de gemeenteraden binnen de regio. Hierbij is halen van in het dekkingsplan vastgestelde
opkomsttijden en de gerealiseerde brandweerzorg geen vrijblijvende kwestie.
Vraag 5
In hoeverre vindt u de zeggenschap van lokale volksvertegenwoordigers
geborgd in de structuur van de veiligheidsregio? Vindt u het wenselijk dat
door de huidige getraptheid van de controle op de veiligheidsregio’s de
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord verregaande besluiten neemt zonder
de lokale volksvertegenwoordiging te betrekken?
Antwoord 5
De Veiligheidsregio Noord-Holland Noord heeft aangegeven in de planvorming de gemeenteraden goed mee te nemen. Zo zijn in de eerste helft van
juli regionale raadbijeenkomsten voor de raadsleden van de 16 gemeenten en
zal een toekomstig plan via de zienswijze procedure langs de gemeenteraden
gaan.
De slagkracht van een veiligheidsregio wordt door de Veiligheidsregio’s
binnen het wettelijke kader, in dit geval het Besluit veiligheidsregio’s (Bvr)6,
vastgesteld. Regio-specifieke omstandigheden en afwegingen spelen een rol
bij de inrichting van de brandweerzorg. Het is aan het bestuur van een
veiligheidsregio om daarbij te bepalen wat er nodig is aan bijvoorbeeld
tankautospuiten of ondersteuningseenheden. Actieve betrokkenheid van de
gemeenteraad is hierbij van belang. Aan de hand van het vastgestelde
dekkingsplan legt het bestuur jaarlijks verantwoording af aan de gemeenteraden binnen de regio.
Vraag 6
Bent u bereid met de veiligheidsregio Noord-Holland Noord in gesprek te
gaan over uw voornemen tot wettelijke normeringen, zeggenschap van de
werkvloer bij ingrijpende beslissingen en het betrekken van het lokale
bestuur? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Ja, ik heb het bestuur van de Veiligheidsregio uitgenodigd voor een gesprek.
4

Kamerstuk 29 517, nr. 215.
De Gelderlander, 15 december 2021, «Brandweerpost Stadspoort tot uiterlijk 1 januari 2027
open, zij het met een «maar»», https://www.gelderlander.nl/ede/brandweerpost-stadspoort-totuiterlijk-1-januari-2027-open-zij-het-met-een-maar~aadd9fed/.
6
Staatsblad 2010, 255 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl).
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoe is het volgens u mogelijk dat veiligheidsregio’s verregaande besluiten
kunnen nemen om bijvoorbeeld kazernes te sluiten, terwijl er blijkbaar geen
informatie voorhanden is over het aantal voertuigen, vrijwilligers of ander
materieel? Op basis van welke informatie worden deze beslissingen dan
genomen?7
Antwoord 7
Gegevens over het aantal voertuigen of ander materiaal worden niet door
mijn ministerie geregistreerd. In mijn brief van 8 juli ben ik nader ingegaan
op de brandweerkerndata.8
Het bestuur van een veiligheidsregio stelt de (meerjaren)begroting van de
regio vast. Dat betekent dat het aan dat bestuur is om te bepalen, rekening
houdend met de regionale situatie, op welke wijze gelden worden besteed,
inclusief eventuele wijzigingen in de loop van de jaren.
Vraag 8
Vindt u het wenselijk dat veiligheidsregio’s onder de noemer van experimenten, pilots en «innovatieve inzetconcepten» ongecontroleerd fundamentele en
grootschalige organisatorische wijzigingen kunnen doorvoeren, die feitelijk
een systeemaanpassing zijn en niet in lijn zijn met de huidige wet- en
regelgeving? Bent u bereid deze «innovatieve inzetconcepten» te stoppen
voordat de brandweerzorg dusdanig is verslechterd dat het gevaar voor
mensen oplevert en veel (onherstelbare) schade binnen de brandweerorganisatie oplevert?9
Antwoord 8
Ik ben het met u eens dat experimenten met gebiedsgerichte opkomsttijden
de brandweerzorg op een gelijkwaardig niveau moet houden. Graag wijs ik
erop dat de kwaliteit van de brandweerzorg de verantwoordelijkheid van de
besturen van de veiligheidsregio’s is. Zij leggen daarover verantwoording af
aan de gemeenteraad. Ik onderschrijf uiteraard dat het behoud van de
huidige kwaliteit van brandweerzorg van groot belang is. Daarbij hecht ik
eraan dat de besturen van de veiligheidsregio’s realistische opkomsttijden
vaststellen.
Vraag 9
Hebben de voorgenomen plannen van de veiligheidsregio Noord-Holland
Noord effect op de rampenbestrijding rondom het marineterrein in Den
Helder? Zo ja, hoe? Zo nee, is er voldoende afstemming tussen de brandweerorganisatie die verantwoordelijk is voor de brandweerzorg op en
rondom het marineterrein en de veiligheidsregio?
Antwoord 9
De veiligheidsregio Noord-Holland Noord geeft aan dat de ontwikkelrichting
geen effect heeft op de rampenbestrijding rondom het marineterrein in Den
Helder.
Vraag 10
Hoe is het volgens u mogelijk dat de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord
niet weet wat er uit het eigen dekkingsplan van 2015 volgt, zoals blijkt uit de
beantwoording van vraag 3 in de aangehaalde beantwoording van eerdere
schriftelijke vragen?10

7

Aanhangsel van de Handelingen, Vergaderjaar 2021–2022, nr. 1139.
Kamerstuk 29 517, nr. 223.
Memo Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, https://raad.koggenland.nl/Vergaderingen/
Gemeenteraad/2022/20-juni/20:00/04-02-Veiligheidsregio-NHN-Memo-Doorontwikkelingbrandweerzorg.pdf.
10
Aanhangsel van de Handelingen, Vergaderjaar 2021–2022, nr. 1139.
8
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 10
In de eerdere beantwoording van schriftelijke vragen inzake het schrappen
van materieel en personeel heb ik aangegeven dat de Veiligheidsregio
Noord-Holland Noord de aantallen niet herkent. In antwoord drie staat dat de
Veiligheidsregio nu eerst in gesprek gaat, voordat er verdere stappen worden
gezet.
Vraag 11
Bent u bereid om alsnog een overzicht te verschaffen van de bezuinigingen
van de afgelopen 10 jaar op de brandweer, per veiligheidsregio, zoals eerder
gevraagd? Zo nee, waarom niet?11
Antwoord 11
Het bestuur van een veiligheidsregio stelt de (meerjaren)begroting van de
regio vast. Dat betekent dat het aan dat bestuur is om te bepalen, rekening
houdend met de regionale situatie, op welke wijze gelden worden besteed,
inclusief eventuele wijzigingen in de loop van de jaren. Voor informatie over
bezuinigingen op de brandweer in de veiligheidsregio’s verwijs ik u naar de
begrotingen van de afzonderlijke veiligheidsregio’s. Dit zijn openbare
documenten.
Vraag 12
Wanneer wordt het «integraal wettelijk kader» voor de crisisbeheersing en
brandweerzorg verwacht?
Antwoord 12
Zoals ik heb toegezegd in het commissiedebat van 24 maart 202212 stuur ik
de contourennota voor het eind van dit jaar naar de Kamer.
Vraag 13
In hoeverre ziet u een rol voor het CBS om de data van de brandweerzorg
weer bij te houden en openbaar te maken?
Antwoord 13
Vanwege opgelegde taakstellingen heeft het CBS in 2016 besloten om de
uitvoering van de niet verplichte Brandweerstatistiek per 2018 te stoppen.
Vanaf 2019 heeft het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) namens
de veiligheidsregio’s de verantwoordelijkheid voor de dataverzameling en
statistieken van de veiligheidsregio’s en het openbaar maken hiervan. Daarbij
maakt het NIPV gebruik van de specialistische kennis en ervaring van het
CBS. De samenwerking met het CBS is in 2018 vastgelegd en de zogenaamde
data-alliantie13. Vakinhoudelijke kennis van het NIPV en de veiligheidsregio’s
kunnen zo gecombineerd worden met de opgebouwde kennis van het CBS.
Naast de rol die het CBS momenteel heeft om advies te geven wanneer het
NIPV hier om vraagt, zie ik om bovenstaande redenen geen rol voor het CBS
om de data van de brandweerzorg weer bij te houden en openbaar te maken.
Vraag 14
Herinnert u zich dat uit onderzoek van het Nederlands Instituut Publieke
Veiligheid (NIPV) blijkt dat er volgens de veiligheidsregio’s zelf 953 brandweerposten waren, eind 2020, terwijl dat er in 1995 volgens het CBS nog
1053 waren? Hoe verklaart u dit en kunt u daarbij de bevolkingsdichtheid
meenemen?14
Antwoord 14
De afname van 9,5% in het aantal brandweerposten over de 25 jaar tussen
1995 en 2020 is te verklaren doordat binnen deze tijd voormalige ca. 400
gemeentelijke brandweerkorpsen, bestaande uit ca. 1.000 lokale posten, zijn
11

Memo Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, https://raad.koggenland.nl/Vergaderingen/
Gemeenteraad/2022/20-juni/20:00/04-02-Veiligheidsregio-NHN-Memo-Doorontwikkelingbrandweerzorg.pdf.
12
Commissiedebat: «Brandweer en crisisbeheersing» | Tweede Kamer der Staten-Generaal.
13
CBS – Samenwerking CBS en IFV: kennis en expertise delen (2018).
14
NIPV, 9 november 2021, «Brandweerkerndata 2020», https://nipv.nl/wp-content/uploads/2022/
03/20211109-IFV-Brandweerkerndata-2020.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

samengevoegd tot 25 brandweerregio’s. Sommige posten zijn gesloten,
omdat zij werden verplaatst, samengevoegd of dat er een nieuwbouw voor in
de plaats werd gerealiseerd. Vanaf de inwerkingtreding van de Wet veiligheidsregio’s in 2010 is het aantal posten overigens beperkt afgenomen. Per
1 januari 2018 telt Nederland 951 brandweerposten. In de periode 2009–2017
zijn 21 kazernes gesloten. Enkelen daarvan zijn heropend op een nieuwe
locatie of samengevoegd. Er werden in de gehele periode 2009–2017 14
nieuwe brandweerkazernes geopend15.
Deze afname in het aantal posten ten opzichte van de toename in bevolkingsdichtheid zegt overigens weinig over de geleverde brandweerzorg. In deze 25
jaren zijn er bijvoorbeeld veel nieuwe technologische ontwikkelingen geweest
die het werk van de brandweer effectiever en efficiënter maken, zoals inzet
van drones en blusrobots. Verder zijn posten over de jaren een beter netwerk
gaan vormen waarin ze elkaar door een slimme samenstelling en spreiding
ondersteunen en versterken.
Vraag 15
Wat vindt u ervan dat uit de reacties op het onderzoek van de SP naar de
brandweer naar voren kwam dat er voor brandweervrouwen, die soms
kleiner van stuk zijn, niet altijd passende beschermingsmiddelen beschikbaar
zijn en veiligheidsregio’s dit niet altijd adequaat oppakken? Deelt u de mening
dat alle brandweerlieden veilig hun werk moeten kunnen doen?
Antwoord 15
Ik deel uw mening dat hulpverleners altijd veilig hun werk moeten kunnen
doen. De veiligheidsregio’s zijn verantwoordelijk voor de uitrusting van alle
brandweermensen.
Vraag 16
Begrijpt u dat, zeker gezien de wens dat vrouwen zich welkom voelen bij de
brandweer en het lage percentage werkzame brandweervrouwen, dit soort
moeilijkheden waar brandweervrouwen in de dagelijkse praktijk tegenaan
lopen, demotiverend kunnen werken? Bent u bereid erop toe te zien dat
veiligheidsregio’s verplicht zijn voor passende beschermingsmiddelen te
zorgen voor alle brandweerlieden? Zo nee, waarom niet?16
Antwoord 16
Het bestuur van de Veiligheidsregio dient als verantwoordelijk werkgever zorg
te dragen voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemers en dat
conform artikel 3 van de Arbeidsomstandighedenwet deze geborgd is met
persoonlijke beschermingsmiddelen.

15
16

Veiligheidsberaad – Notitie Brandweerstatistiek, landelijke rapportage (2018).
SP, «De brandweer aan het woord», https://www.sp.nl/sites/default/files/
brandweer_aan_het_woord.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5