Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 497

Passend onderwijs

Nr. 408

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 juni 2021
Op het verzoek van uw commissie, van 3 december 2020, stel ik u op de
hoogte over de stand van zaken betreffende de uitvoering van de
aangenomen moties die zijn ingediend bij het notaoverleg Passend
onderwijs op 16 november jl. (Kamerstuk 31 497, nr. 391) Dit heeft, mede
door vertraging in de uitvoering van moties door COVID-19 iets langer op
zich laten wachten. Hieronder wordt per motie toegelicht hoe daaraan
opvolging wordt of al is gegeven.
Samenwerking speciaal en regulier onderwijs en definitie
doelgroep passend onderwijs
In antwoord op de motie van de leden Rog en Van Meenen over meer
samenwerking tussen speciaal en regulier onderwijs1 ben ik in de brief
van 22 januari 2021 ingegaan op de beleidsregel «Experimenten samenwerking regulier en speciaal onderwijs» en de goede voorbeelden van
samenwerking die nu al op grond van artikel 24 van de Wet op de
expertisecentra bestaan.2 In de brief van 15 maart 2021 heb ik, zoals
gevraagd in de motie van de leden Rog en Van Meenen3 de doelgroep van
passend onderwijs omschreven en aangegeven hoe de monitor tot stand
komt die moet uitwijzen in welke mate het ingezette beleid bijdraagt aan
een doeltreffende besteding van de ondersteuningsmiddelen.4 De moties
zijn hiermee afgedaan (Kamerstuk 31 497, nr. 386; Kamerstuk 31 497,
nr. 388; Kamerstuk 31 497, nr. 395).

1

Kamerstuk 31 497, nr. 386
Kamerstuk 31 293, nr. 573
Kamerstuk 31 497, nr. 388
4
Kamerstuk 31 497, nr. 395
2
3

kst-31497-408
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 408

1

Landelijke basisnorm en hoogbegaafden
Op 16 november 2020 zijn twee moties aangenomen die betrekking
hebben op hoogbegaafden en de landelijke basisnorm. De eerste motie is
van de leden Rudmer Heerema, Van Meenen en Rog, die de regering
verzoekt om scenario’s uit te werken voor ophoging van de landelijke
basisnorm, onder meer met betrekking tot de ondersteuning van
hoogbegaafde leerlingen.5 Daarnaast wordt verzocht om het kenniscentrum begaafdheid opdracht te geven om onderzoek te doen waarom
het samenwerkingsverbanden en scholen onvoldoende lukt om onderwijsmiddelen ter ondersteuning aan hoogbegaafde leerlingen goed in te
zetten en hier meerjarig in de ondersteunen. De tweede motie is van de
leden Rudmer Heerema, Van Meenen en Rog, die de regering verzoekt om
hoogbegaafdheid te borgen in de landelijke basisnorm zodat iedere
school een ondersteuningsaanbod heeft, waarbij particulier onderwijs ook
de best passende plek kan zijn.6 Beide moties willen dat een goed aanbod
tot stand komt voor hoogbegaafde leerlingen zonder dat een bijdrage van
ouders wordt gevraagd.
Er is verzocht de landelijke basisnorm op te hogen en deze te borgen voor
hoogbegaafde leerlingen, zodat er een goed aanbod tot stand komt voor
hoogbegaafde leerlingen zonder dat hier extra kosten of drempels voor
worden opgeworpen. Zoals ik uw Kamer al op 4 november 2020 informeerde bestaat de ontwikkeling van een landelijke norm voor basisondersteuning uit twee fasen:
− In fase 1 wordt verhelderd wat basisondersteuning is door het landelijk
referentiekader passend onderwijs te actualiseren en te concretiseren.
De wettelijke ruimte voor een eigen invulling van het niveau van
basisondersteuning, bovenop de landelijke norm, blijft hierbij in stand
(de landelijke norm is een minimumnorm).
− In fase 2 wordt de verbinding met jeugdgezondheidszorg en zorg
gelegd. Ook wordt de landelijke norm voor wat betreft het onderwijs
verankerd in wet- en regelgeving.
In november is de actualisatie van het hoofdstuk basisondersteuning uit
het referentiekader passend onderwijs als bijlage meegestuurd. Deze
norm gaat uit van een brede basis, van leerlingen met een beperking tot
leerlingen met leerproblemen alsmede een aanbod specifiek voor
hoogbegaafde leerlingen, waar u naar vraagt. Deze norm wordt
momenteel geconcretiseerd, onder andere met behulp van experts uit het
onderwijsveld zoals leraren en intern begeleiders. De norm ga ik ook
wettelijk vastleggen, in ieder geval ten aanzien van de onderwijsondersteuning. In de volgende voortgangsrapportage Passend Onderwijs zal ik
u verder informeren over de voortgang.
Ten aanzien van de middelen voor de ondersteuning van hoogbegaafde
kinderen worden verschillende andere stappen genomen om te zorgen
voor (meer) passend onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen, zoals het
opzetten van leerplanprojecten voor verrijking aan begaafde leerlingen en
vormgeven van een handreiking door Stichting Leerplan Ontwikkeling.
Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap (OCW) heeft subsidie
beschikbaar gesteld om het onderwijs te stimuleren zodat een passend
onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor (hoog)begaafde leerlingen
wordt ingericht. Door middel van monitor- en impact onderzoek door
Oberon en Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek zal meer inzicht
verkregen worden in de besteding van onderwijsmiddelen en de impact
en werkzame mechanismen van de activiteiten. Het kan de samenwerkingsverbanden en scholen praktische informatie geven over efficiënte en
5
6

Kamerstuk 31 497, nr. 378
Kamerstuk 31 497, nr. 379

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 408

2

effectieve manier van besteden van onderwijsmiddelen om tot een meer
passend aanbod te komen.
In de motie wordt gevraagd om te onderzoeken waarom het samenwerkingsverbanden en scholen niet lukt om het onderwijs aan hoogbegaafden goed vorm te geven, echter dit zal niet worden uitgevoerd door
het kenniscentrum. Het kenniscentrum zal praktijk, beleid en wetenschap
verbinden en het leggen van verbindingen tussen initiatieven en partijen
die elkaar kunnen versterken. Met de ondernomen stappen ten gevolge
van de subsidieregeling en daarnaast toepassen de bevindingen uit de
hiervoor genoemde onderzoeken, is de verwachting dat het steeds beter
zal lukken om in de praktijk af te stemmen op de specifieke ondersteuningsbehoeftes van (hoog)begaafde leerlingen. Bij het inrichten van het
kenniscentrum, zal de inhoudelijke opdracht nader vormgegeven worden,
onder meer het ondersteunen van scholen en samenwerkingsverbanden.
Eerder is wat betreft de eigen bijdrage vermeld dat het onderwijs voor
(hoog)begaafde leerlingen net als voor andere leerlingen vrij toegankelijk
en kosteloos moet zijn.7 Scholen mogen ouders om een vrijwillige
bijdrage mogen vragen voor extra activiteiten. Het gebruik maken hiervan
of het participeren in een activiteit mag echter niet voorwaardelijk zijn aan
de vrijwillige geldelijke betaling. De samenwerkingsverbanden zijn
opgedragen om ook het onderwijs aan hoogbegaafde kinderen in het
kader van passend onderwijs te bekostigen en te voorkomen dat hier een
eigen bijdrage aan ouders gevraagd wordt. Indien aparte voorzieningen
nodig zijn om in de ondersteuningsbehoefte van een leerling te voorzien,
dan dient daarin te worden voorzien door de eigen school of samenwerkingsverband. De toelating hiertoe mag niet afhankelijk worden gesteld
van een geldelijke bijdrage van de ouders. Binnen de wettelijke kaders van
passend onderwijs is het uitgangspunt om voor alle leerlingen een
passend aanbod te creëren. Voor leerlingen met een specifieke onderwijsen/of ondersteuningsbehoefte dient bekeken te worden hoe en in welke
vorm dit het beste gegeven kan worden en van toepassing is op alle
leerlingen, inclusief hoogbegaafde leerlingen.
In de motie komt naar voren dat particulier onderwijs ook de best
passende plek kan zijn voor hoogbegaafden. Een school die beschikking
heeft over Rijksbekostiging voor onderwijs, mag onderwijs op een
particuliere school echter niet financieren vanuit de Rijksbekostiging. Dit
geldt ook voor de ondersteuningsmiddelen vanuit een samenwerkingsverband. Het is wettelijk niet toegestaan om met medeneming van
publieke bekostiging het onderwijs aan een leerling uit te besteden aan
een niet-bekostigde school. Wel kunnen scholen en samenwerkingsverbanden kennis, expertise, materiaal of onderwijsprogramma’s van een
particuliere aanbieder benutten door deze in te kopen. Daarbij geldt dat
het onder verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag van een bekostigde school dient plaats te vinden, de leerling is en blijft ingeschreven op
deze bekostigde school en het onderwijs wordt gevolgd op de bekostigde
school. Ik verwijs nogmaals naar het briefadvies van de Onderwijsraad
waarin de Onderwijsraad stelt een dergelijke wettelijke regeling de deuren
opent om buiten het publieke stelsel aanbod te zoeken, met een uitholling
van het aanbod in het publieke stelsel tot gevolg.8

7
8

Kamerstuk 31 497, nr. 336
Briefadvies Onderwijsraad 8-11-2019 over uitbesteding van bekostiging aan particulier
onderwijs, bijlage bij Kamerstuk 31 497, nr. 345

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 408

3

Veilig thuismeldingen bij geschillen passend onderwijs
Hierbij informeer ik u over de uitwerking van de motie van de leden
Westerveld en Van den Hul over het voorkómen van Veilig Thuismeldingen bij geschillen over passend onderwijs.9
Eerder heb ik uw Kamer geïnformeerd over welke acties worden ondernomen om dit soort geschillen over passend onderwijs op de juiste plek
op te lossen en te voorkomen dat dergelijke zaken (waar geen
vermoedens van kindermishandeling aan de orde zijn) bij Veilig Thuis
gemeld worden. Naast het belang van de implementatie van de
meldcode, gaf ik aan dat ik samen met de PO-Raad, Veilig Thuis, Ouders &
Onderwijs en Balans casusonderzoek zou doen bij geanonimiseerde
casussen, om te kijken of er meer maatregelen wenselijk zijn. Ik had in
mijn schrijven d.d. 22 januari 2021 (ref: 26704845)10 toegezegd u hierover
rond de zomer van 2021 te zullen informeren. Met deze informatie kom ik
tegemoet aan deze toezegging.
Als aanvullende maatregelen bovenop de implementatie van de meldcode
in het onderwijs is o.a. afgesproken naar iedere achterban te communiceren dat het niet zo mag zijn dat er standaard een Veilig Thuis-melding
wordt gedaan bij onenigheid puur en alleen over een passend onderwijsaanbod. Tevens gaan mijn ambtenaren in gesprek met de Inspectie van
het Onderwijs over hoe om te gaan met scholen die het tot standaardbeleid hebben gemaakt te melden of te dreigen met meldingen als ouders
niet akkoord gaan met het onderwijsaanbod of onderwijsadvies.
Tot slot komt er een praatplaat waarop te zien is waar ouders en onderwijspartijen heen kunnen als er sprake is van een conflict over passend
onderwijs. Binnen deze praatplaat wordt ook duidelijk gemaakt dat de
route van dwang en drang (dreigen met leerplichtambtenaar, Veilig Thuis
of zelfs het doen van een melding bij Veilig Thuis) niet de geijkte weg is.
De boven genoemde partijen weten elkaar goed te vinden en zullen deze
aanvullende maatregelen evalueren om te kijken of aanvullende actie
nodig is.
Thuiszitters
De motie van de leden Kwint en Westerveld verzoekt mij om zo snel
mogelijk een experiment gericht op thuiszitters te laten starten.11 In mei
2021 zijn 15 initiatieven, ook gericht op thuiszitters, gestart als proeftuin
om te komen tot onderwijszorgarrangementen. Deze proeftuinen worden
begeleid in hun zoektocht om optimaal de ruimte binnen wet- en
regelgeving te benutten en om te leren of en zo ja welke aanpassingen in
wet- en regelgeving nodig zijn. Dat laatste benutten we voor de experimenten die we gaan opzetten. Parallel aan de proeftuinen zijn we al bezig
met het inregelen van de experimenteerfase. In de volgende
onderwijszorg-brief informeer ik u over de voortgang hiervan.
De moties die zijn aangenomen naar aanleiding van het notaoverleg
Passend onderwijs van 16 november 2020 worden zo veel mogelijk

9

Kamerstuk 31 497, 383
Verzamelbrief moties en toezeggingen primair en voortgezet onderwijs
11
Kamerstuk 31 497, 376
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 408

4

betrokken bij de bijbehorende maatregelen uit de Verbeteraanpak passend
onderwijs.12 U wordt hierover in het najaar 2021 in een voortgangsrapportage geïnformeerd.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

12

Kamerstuk 31 497, nr. 371

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 497, nr. 408

5