Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

40
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking over dubieuze investeringen in
wapenbedrijven (ingezonden 5 september 2023).
Antwoord van Minister Schreinemacher (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 22 september 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het rapport «High-risk arms trade and the financial
sector», waaruit blijkt dat Nederlandse pensioenfondsen en verzekeraars
afgelopen jaren miljarden euro’s hebben belegd in wapenbedrijven die
wapens leveren aan hoogrisicolanden?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u het uitgangspunt van de opstellers van het rapport dat wapenexport
naar hoogrisicolanden problematisch is, in het bijzonder de wapenleveranties
aan oorlogvoerende partijen in Jemen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Nederland heeft een actief exportcontrolebeleid om te voorkomen dat export
van Nederlandse militaire goederen ongewenste gevolgen heeft. Het kabinet
past daarom een strikte en zorgvuldige toets toe van deze export aan de
criteria van het Europese wapenexportbeleid. Op die manier kan onder
andere worden voorkomen dat Nederlandse goederen in het conflict in
Jemen worden ingezet.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u de beleggingen van deze instellingen in het licht van hun
verantwoordelijkheid om mensenrechten te respecteren zoals vastgelegd in
de UN Guiding Principles on Business and Human Rights en de richtlijnen
voor multinationale ondernemingen van de Organisatie voor Economische

1

ah-tk-20232024-40
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

https://paxvoorvrede.nl/wp-content/uploads/2023/08/2023-Eerlijke-Geldwijzer-rapportwapenhandel.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Samenwerking en Ontwikkeling (OESO-richtlijnen)? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 3
Het kabinet verwacht van alle bedrijven, waaronder financiële instellingen,
dat zij in lijn met de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen
(OESO-richtlijnen) en de UN Guiding Principles on Business and Human
Rights (UNGP’s) ondernemen. Het naleven van de OESO-richtlijnen en
UNGP’s door middel van due diligence (gepaste zorgvuldigheid) houdt
concreet in dat financiële instellingen beleid opstellen met betrekking tot
duurzaamheidrisico’s, de potentiële en daadwerkelijke negatieve effecten van
hun handelen op mens en milieu in kaart brengen, hun invloed aanwenden
om deze risico’s of schendingen te voorkomen of aan te pakken, de activiteiten hierop te monitoren en hierover transparant te rapporteren. Met
inachtneming van de OESO-richtlijnen en UNGP’s maken pensioenfondsen en
verzekeraars zelfstandig een afweging over hun beleggingskeuzes. Veel van
de Nederlandse pensioenfondsen en verzekeraars hebben de afgelopen jaren
in hun respectievelijke Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Beleggen
(IMVB)-convenant stappen gezet om gepaste zorgvuldigheid te borgen in hun
beleggingsbeleid en beleggingspraktijk. Dit betreft een doorlopend proces dat
continue aandacht zal vragen van deze financiële instellingen. Ik moedig hen
aan hierop gezamenlijk in sectorverband te blijven acteren.
Vraag 4
Kunt u aangeven of u de in het rapport genoemde beleggingen van pensioenfondsen en verzekeraars in lijn acht met eerder opgestelde aanbevelingen
over beleggingen in de defensiesector in het Convenant Verzekeringssector in
het kader van Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
(IMVO)?2
Antwoord 4
In de kern is het themakader «controversiële wapens en wapenhandel met
hoog-risico landen» (ontwikkeld door de partijen bij het IMVB-convenant in
de verzekeringssector) bedoeld voor het bieden van handvatten die kunnen
helpen bij het toepassen van gepaste zorgvuldigheid op de beleggingsportefeuille. Het kader dient niet gezien te worden als een verplichting voor
verzekeraars, of andere partijen, maar als hulpmiddel of handreiking ter
ondersteuning van de verzekeraar om aan de slag te gaan met beleggingsbeleid op dit thema.
Vraag 5
Bent u bereid in gesprek te gaan met de pensioenfondsen en verzekeraars
om erop aan te dringen dat de beleggingen in wapenbedrijven die leveren
aan hoogrisicolanden, worden teruggetrokken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
In algemeenheid – en los van casuïstiek omtrent hoog-risicolanden – ziet het
kabinet het belang van een sterke defensie-industrie, bijvoorbeeld om staten
in staat te stellen zich te verdedigen op basis van het VN handvest of andere
legitieme veiligheidsbehoeften na te streven. Toegang tot financiering –
binnen de kaders van IMVO – is noodzakelijk voor deze industrie om landen
zoals bijvoorbeeld Oekraïne in staat te stellen om voorraden aan te vullen en
capaciteit op te bouwen.
Meer specifiek in antwoord op uw vraag, moedigt het kabinet financiële
instellingen aan om doorlopend kritisch naar hun beleid te kijken en om te
bezien of zij hier verbeteringen in kunnen en moeten doorvoeren. Tijdens de
looptijd van de IMVB-convenanten Pensioenfondsensector en Verzekeringssector is er door mijn voorganger en op ambtelijk niveau met deze sectoren
gesproken over hun beleggingen in wapenbedrijven en de mogelijkheden die
zij hebben om gepaste zorgvuldigheid toe te passen. De precieze invulling
van het beleggingsbeleid blijft echter de verantwoordelijkheid en keuze van

2

https://www.imvoconvenanten.nl/-/media/imvo/files/verzekeringssector/convenantverzekeringssector.pdf & https://www.imvoconvenanten.nl/nl/verzekeringssector/nieuws/
verzekeringen-wapens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

de pensioenfonds- en verzekeraarsbesturen zelf. Dit geldt ook voor de
beslissing in welke bedrijven zij investeren. Ik zie daarom geen aanleiding om
nu opnieuw met deze financiële instellingen in gesprek te gaan over hun
beleggingen in wapenbedrijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3