Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 700 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2009

Nr. 171

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juli 2009
Bijgaand informeer ik u over het vervolgonderzoek dat de IGZ heeft uitgevoerd naar de IC-zorg bij de ziekenhuizen met een Intensive Care (IC)
niveau 1.
Aanleiding
De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft in 2008 een thematisch
onderzoek uitgevoerd naar de IC-zorg bij de ziekenhuizen met een kleine
IC (IC niveau 1). De IGZ heeft geverifieerd of deze ziekenhuizen ten minste
aan de essentiële voorwaarden voor verantwoorde zorg voor IC’s met
niveau 1 voldoen.
Tijdens dat onderzoek bleek aanvankelijk dat veel ziekenhuizen niet aan de
eisen voldeden. De IGZ heeft de ziekenhuizen vervolgens in de gelegenheid gesteld om verbeteringen door te voeren zodat zij alsnog aan de
eisen konden voldoen. Na het indienen van plannen van aanpak door de
ziekenhuizen bleek dat ruim 80% van de ziekenhuizen de verbeterpunten
naar behoren had uitgewerkt. De IGZ heeft een specifiek handhavingsbeleid vastgesteld voor de ziekenhuizen die hun verbeterpunten onvoldoende hadden uitgewerkt. Na actieve openbaarmaking van dit handhavingsbeleid bleken alle ziekenhuizen op 12 december 2008 aan de
essentiële voorwaarden voor verantwoorde zorg te kunnen voldoen.
De IGZ heeft haar bevindingen gepubliceerd in het rapport «IC-afdelingen
van niveau 1: op weg naar verantwoorde zorg». Voor meer informatie
over het rapport en mijn reactie hierop verwijs ik u naar mijn brief van
12 december 20081.

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 700 XVI, nr. 104.

KST133765
0809tkkst31700XVI-171
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVI, nr. 171

1

Vervolgonderzoek
In de brief van 12 december 2008 heb ik aangekondigd dat de IGZ gedurende het eerste kwartaal van 2009 alle ziekenhuizen met niveau 1 IC zal
bezoeken om te verifiëren of alle ziekenhuizen nog aan de essentiële voorwaarden voor verantwoorde zorg voldoen.
De IGZ heeft getoetst op de volgende essentiële voorwaarden voor
verantwoorde zorg, voorvloeiend uit de Kwaliteitswet zorginstellingen en
nader geoperationaliseerd in de CBO-richtlijn:
1 Ieder ziekenhuis beschikt over ten minste één intensivist, die gedurende werkdagen overdag aanwezig is, ofwel: zonder intensivist geen
IC;
2 De continuïteit van de intensieve zorg in avond, nacht en weekend is
geborgd door beschikbaarheid van bevoegde en bekwame medische
professionals;
3 Ieder ziekenhuis beschikt over een zorgbeleidsplan waarin is vastgelegd welke zorg het ziekenhuis en zijn IC verantwoord kunnen bieden
in het licht van het niveau van de IC;
4 Ieder ziekenhuis beschikt over schriftelijk vastgelegde regionale
samenwerkingsafspraken over de IC-zorg met ziekenhuizen met een
hoger niveau IC-zorg.
De IGZ heeft in totaal 50 ziekenhuizen met een IC niveau 1 ter plaatse
bezocht. In elk ziekenhuis zijn gesprekken gevoerd met de Raad van
Bestuur, het hoofd van de afdeling IC en een IC-verpleegkundige.
Bevindingen van de IGZ
De IGZ stelt na analyse van haar bevindingen vast dat alle ziekenhuizen
voldoen aan de essentiële voorwaarden voor verantwoorde zorg.
Dit betekent ten eerste dat alle ziekenhuizen voldoen aan de voorwaarden
van zorgcontinuïteit (voorwaarden 1 en 2). Op alle IC’s niveau 1 is tijdens
de daguren een intensivist bereikbaar en beschikbaar. Buiten de kantooruren wordt veelal gebruik gemaakt van een voorwacht, meestal een artsassistent met een Fundamental Critical Care Support cursus (FCCS) of een
overeenkomstige opleiding (of bij het ontbreken hiervan een anesthesist
die in het ziekenhuis blijft (slapen)) en een intensivist als achterwacht, die
direct bereikbaar is en zo nodig binnen twee uur beschikbaar op de
IC-afdeling.
Daarnaast beschikken alle ziekenhuizen over een zorgbeleidsplan (voorwaarde 3). Dit resultaat betekent dat in alle ziekenhuizen afspraken zijn
vastgelegd over de zorg die het ziekenhuis verantwoord kan bieden,
gegeven het niveau van de IC. Aangezien de Raden van Bestuur zelf deze
afspraken hebben vastgesteld zijn zij, conform hun verantwoordelijkheid,
beter in staat de naleving van deze afspraken te toetsen.
Tot slot stelt de IGZ vast dat alle ziekenhuizen over schriftelijk vastgelegde
regionale samenwerkingsafspraken beschikken (voorwaarde 4). Hiermee
is een waarborg gecreëerd dat patiënten indien mogelijk en noodzakelijk
tijdig overgeplaatst kunnen worden, of kan juist besloten worden dat een
patiënt in hetzelfde ziekenhuis zorg blijft ontvangen, maar het ziekenhuis
weet zich daarbij ondersteund door een intensivist uit het ziekenhuis met
een hoger niveau IC.
Best practices regionale samenwerking
Tijdens de bezoeken aan de ziekenhuizen heeft de IGZ van een aantal
interessante initiatieven kennisgenomen, met name op het gebied van de
regionale samenwerking. Twee initiatieven die de IGZ in dit verband van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVI, nr. 171

2

harte toejuicht betreffen de samenwerkingsprojecten van de zogenaamde
A7- en A12-ziekenhuizen te Friesland respectievelijk Den Haag en
omstreken.
Met deze projecten wordt beoogd een intensieve vorm van samenwerking
tussen de verschillende IC-afdelingen te bewerkstelligen waardoor de
patiënt te allen tijde de zorg kan krijgen die hij nodig heeft.
Reactie minister
Het is goed te mogen constateren dat alle ziekenhuizen met een IC niveau
1 voldoen aan de essentiële voorwaarden voor verantwoorde zorg. De
verbeterslag, die de ziekenhuizen met een IC niveau 1 in 2008 hebben
ingezet is met dit vervolgonderzoek bevestigd.
Ik ben ervan overtuigd dat de IGZ door de gekozen opzet, namelijk het
voeren van gesprekken op locatie én op verschillende niveaus binnen het
ziekenhuis, een goed oordeel heeft kunnen vormen over de naleving van
de essentiële voorwaarden voor verantwoorde zorg. Ik waardeer de keuze
van de IGZ voor deze onderzoeksopzet. Ook waardeer ik de volledige
bereidheid van de ziekenhuizen om aan het vervolgonderzoek mee te
werken. Hierdoor was de IGZ in staat om het vervolgonderzoek voortvarend uit te voeren.
Zoals ik eerder berichtte, acht ik het van groot belang dat de patiënt ervan
uit kan gaan dat het niveau van geleverde zorg en type behandelingen dat
in het ziekenhuis plaatsvindt in lijn is met het niveau van IC-zorg dat het
ziekenhuis kan bieden. Ieder ziekenhuis moet realistisch zijn over de zorg
die het op verantwoorde wijze kan leveren en dat daarbij zoveel mogelijk
samenwerking gezocht wordt met ziekenhuizen in de regio. Dat de ziekenhuizen op diverse plaatsen in het land steeds meer initiatieven ontplooien
om de regionale samenwerking te versterken vind ik een goede ontwikkeling.
Zowel het thematisch onderzoek als het vervolgonderzoek van de IGZ
hebben in mijn ogen bijgedragen aan het herstel van het vertrouwen in
het functioneren van de IC-afdelingen van niveau 1. De kwaliteit van de
IC-zorg in Nederland moet uiteraard op het juiste niveau blijven. De IGZ
zal op de essentiële criteria voor het leveren van verantwoorde zorg
blijven toezien en zonodig handhaven.
Tot slot
In 2009 bereidt de IGZ een thematisch onderzoek voor naar de kwaliteit
van zorg van de ziekenhuizen met een IC op niveau 2 en 3, in nauwe
samenwerking met experts uit het veld en de betrokken wetenschappelijke verenigingen. Nadrukkelijk zal de IGZ bij haar onderzoek naar de
uitkomst van zorg kijken. Dit onderzoek zal in 2010 worden uitgevoerd. Ik
verwacht u eind 2010 het rapport van de IGZ te kunnen aanbieden.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 XVI, nr. 171

3