Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 259

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 maart 2011
Met deze brief wil ik u informeren over de prestaties van NS en ProRail in
2010 en 2011.
Vervoerplan en Beheerplan 2011
Als bijlagen bij deze brief zend ik u het Vervoerplan 2011 van NS en het
Beheerplan 2011 van ProRail.1 Deze stukken bevatten de prestaties
waaraan beide organisaties in 2011 moeten voldoen. Idealiter zijn de
plannen afgerond voor aanvang van het jaar waarop ze betrekking
hebben. Voor 2011 heb ik echter eerst willen bezien in hoeverre het
mogelijk was de prestatie-eisen aan te scherpen op basis van de evaluatie
van het functioneren van het spoor tijdens het winterweer. Het is mijn
overtuiging dat de prestatie-afspraken in deze plannen voor 2011 het
maximaal haalbare zijn.
Zoals ik u heb gemeld in mijn brief van 27 januari 2011 over het functioneren van het spoor (Kamerstuk 29 984 nr. 255) ga ik de komende tijd
samen met NS en ProRail de huidige prestatie-indicatoren kritisch bezien
om vervolgens te komen tot aangepaste en aangescherpte prestatieafspraken. De resultaten daarvan zullen zichtbaar worden in het beheer- en
vervoerplan voor 2012.
Prestaties 2010

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Uit de verantwoordingen van NS en ProRail over 2010 blijkt dat beide
organisaties een aantal prestatie-afspraken over 2010 niet gehaald
hebben. Verderop in deze brief zal ik hier nader op ingaan en mijn
handhavingsmaatregelen noemen. In zijn algemeenheid stel ik vast dat in
2010 op meerdere onderdelen vooral de klantoordelen zijn achtergebleven
bij de eisen die ik aan NS en ProRail had gesteld. Dit past in het bredere
beeld dat de aandacht voor de reiziger binnen de sector moet worden
verbeterd. Ook tijdens de recente grote verstoringen op het spoor is
gebleken dat het informeren van de reizigers bij (grote) ontregelingen een

kst-29984-259
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 984, nr. 259

1

knelpunt is. Zoals ik in mijn brief van 27 januari 2011 heb gemeld,
verwacht ik van NS en ProRail dat ze de focus nadrukkelijker op de reiziger
zullen richten waardoor de klantoordelen in de toekomst zullen verbeteren.
In het bijzonder wil ik nog ingaan op de prestaties van NS op het gebied
van informatie bij ontregelingen (IBO) die al jarenlang achterblijven bij
wat gewenst is. Mijn indruk is dat dit niet te wijten is aan gebrek aan inzet
van NS. Elk jaar beschreef NS in het Vervoerplan een pakket aan nieuwe
maatregelen om de score op deze prestatie-indicator te verbeteren. Tot nu
toe hebben alle verbetermaatregelen niet voldoende resultaat gehad.
Daarom heeft mijn ambtsvoorganger in de loop van 2010 door Horvat &
Partners een extern onderzoek laten doen naar de mogelijkheden om de
prestaties voor deze indicator te verbeteren. Ter informatie voeg ik het
onderzoeksrapport als bijlage bij deze brief.1 Het rapport noemt de
belangrijkste oorzaken waardoor de prestaties IBO trein de afgelopen
jaren, ondanks de vele inspanningen en maatregelen, slechts marginaal
zijn verbeterd en suggereert een aantal mogelijkheden voor verbetering.
Verder adviseert Horvat dat NS onderzoekt of de huidige indicator
IBO-trein nog wel voldoet.
Tijdens de problemen op het spoor met het winterweer bleek opnieuw dat
het informeren van de reizigers bij (grote) ontregelingen een knelpunt is.
Uiteraard zal ik het rapport betrekken bij de verdere aanpak van de
winterweer-problemen zoals ik u die op 27 januari heb geschetst.
Handhaving
Handhaving vindt plaats met behulp van het instrumentarium uit de
Vervoerconcessie en de Beheerconcessie.
NS
De prestaties van NS in 2010 vormen de basis voor de handhaving over
2009 en 2010.
Voor NS gold in 2009 een handhavingsregime met een last onder
dwangsom gekoppeld aan een herstelperiode van een half jaar. Op basis
van de prestaties in 2009 heb ik voor de volgende indicatoren een last
onder dwangsom opgelegd:
1. Aankomstpunctualiteit (3-minutennorm)
2. Percentage gereden treinen
3. Trefkans conducteur.
Naar aanleiding van de prestaties van NS in (de eerste helft van) 2010,
heb ik de dwangsom van € 500 000,= voor de indicator percentage
gereden treinen verbeurd verklaard. De prestaties van NS voldeden ook
met inbegrip van de herstelperiode niet aan de afgesproken grenswaarde
uit het Vervoerplan 2009.

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Met de wijziging van de Vervoerconcessie d.d. 21 juni 2010 (zie Kamerstuk
31 987 nr. 8) geldt in 2010 voor NS een handhavingsregime met een boete
gekoppeld aan een herstelperiode van een (kalender)jaar. In 2010 heeft NS
niet de afgesproken grenswaarden gehaald voor de volgende indicatoren:
1. Klantoordeel op tijd rijden
2. Aankomstpunctualiteit
3. Gereden treinen
4. Klantoordeel informatie bij ontregelingen trein + station
5. Klantoordeel beschikbare zitplaatsen in de spits.
Ik heb NS hiervoor voorlopig boetes opgelegd van in totaal € 2 025 000.
Begin 2012 zal ik naar aanleiding van de prestaties in de herstelperiode
2011 een definitief besluit nemen over deze boetes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 984, nr. 259

2

ProRail
In 2010 is ProRail op 1 van de 11 prestatie-indicatoren in gebreke gebleven
om de overeengekomen grenswaarde te halen. Dit betreft de KPI
Reizigerstevredenheid Reisinformatie bij Ontregelingen (op de stations).
ProRail heeft 55% gerealiseerd terwijl een grenswaarde van 56% was
overeengekomen. Ik ga ProRail hiervoor een last onder dwangsom
opleggen. De gebruikelijke gang van zaken daarbij is om eerst het
ontwerpbesluit voor de last onder dwangsom voor te leggen aan ProRail
zodat het bedrijf de gelegenheid heeft haar zienswijze hierop te geven.
Daarna volgt mijn definitieve besluit. Dit traject loopt nog waardoor ik u,
anders dan in geval van het reeds ingevoerde «boetesysteem» voor NS,
nu nog geen definitieve last onder dwangsom kan melden.
Ter vergelijking. In 2009 is ProRail ook op 1 van de 11 prestatie-indicatoren
in gebreke gebleven om de overeengekomen grenswaarde te halen. Dit
betrof de KPI Storingstijd op grond waarvan ik ProRail een last onder
dwangsom heb opgelegd van maximaal € 200 000. Omdat ProRail in 2010
heeft voldaan aan de opgelegde last om de over 2009 te realiseren
grenswaarde alsnog te realiseren, is er uiteindelijk geen dwangsom
verbeurd.
Direct opeisbare boete
Zoals gemeld in mijn brief over het functioneren van NS en ProRail van
27 januari jl. zet ik erop in om het handhavingsinstrumentarium aan te
scherpen met een direct opeisbare boete. Ter aanscherping van het
huidige instrumentarium zouden NS en ProRail dan geen herstelperiode
meer krijgen, maar direct op hun jaarprestaties worden afgerekend. Ik zal
u hierover in de loop van dit jaar nader informeren.
Relatie met de verbetering van het functioneren van NS en
ProRail
In het kader van outputsturing stuur ik NS en ProRail aan via KPI’s en
grenswaarden in de jaarlijkse vervoer- en beheerplannen, zo nodig via
financiële handhavingsmaatregelen. Daarnaast lopen er, mede naar
aanleiding van enkele grote calamiteiten, inmiddels programma’s met
maatregelen op de terreinen van winterweer en redundancy waarop ik
separaat stuur.
Zoals gezegd in mijn brief van 27 januari jl. zal ik de huidige aansturing en
kern prestatie-indicatoren (KPI’s) van NS en ProRail kritisch gaan bezien
op gerichtheid op de klant, met name met het oog op het voorkomen van
grote verstoringen. De aangepaste en aangescherpte prestatieafspraken
zullen terechtkomen in de vervoer- en beheerplannen voor 2012 en verder.
Meer in het algemeen zal ik uiteraard de uitvoering door NS en ProRail
van alle maatregelen uit genoemde brief nauwgezet volgen.
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 984, nr. 259

3