Jaarverslag 2012
De TOEKOMST VAN ENERGIE

Start van de
gasproductie uit
het Groningen-veld

1963

over ebn

EBN B.V., gevestigd in Utrecht, is actief in het opsporen, produceren, opslaan
en verhandelen van gas en olie en is dé partner voor olie- en gasmaatschappijen in Nederland.
EBN’s rechtsvoorganger DSM Aardgas is opgericht op 2 januari 1973, exact 40 jaar geleden. In DSM Aardgas werden de
staatsbelangen in het Nederlandse aardgas ondergebracht. Alle aandelen waren in handen van DSM. Bij de beursintroductie
van DSM in 1989 nam de Staat de aandelen van DSM Aardgas over en bracht ze onder bij het ministerie van Economische
Zaken. De naam werd gewijzigd in Energie Beheer Nederland B.V.
Per 1 januari 2006 kwam een einde aan de bestuurlijke verantwoordelijkheid van DSM voor EBN. Sindsdien is EBN een
zelfstandige onderneming, waarbij de directie rapporteert aan een onafhankelijke raad van commissarissen. In 2011 is de
statutaire naam gewijzigd in EBN B.V.
Samen met nationale en internationale olie- en gasmaatschappijen investeert EBN in de opsporing en productie van olie
en gas en in gasopslagen in Nederland. Het belang in deze activiteiten bedraagt tussen de 40% en 50%. Daarnaast
adviseert EBN de Nederlandse overheid over het mijnbouwklimaat en over nieuwe mogelijkheden voor het benutten van de
ondergrond.
Het initiatief voor de activiteiten op het gebied van opsporing, ontwikkeling en productie ligt bij nationale en internationale
olie- en gasmaatschappijen, de vergunninghouders. EBN investeert, faciliteert en deelt kennis.
Naast de belangen in olie- en gasactiviteiten heeft EBN belangen in gasverzamelleidingen op zee, ondergrondse
gasopslagen op land en een belang van 40% in GasTerra B.V., groothandelsmaatschappij in aardgas.
De winst die voortkomt uit haar activiteiten draagt EBN volledig af aan de Nederlandse staat, vertegenwoordigd door het
ministerie van Economische Zaken, onze enige aandeelhouder.

Opsporing

Productie

Invloed en verantwoordelijkheid EBN

Gasopslag

Distributie
(groothandel)

Distributie
(particulier)

Hoofdzaken in cijfers

2012

2011

187

183

47

48

30

2

302

omzet

8.528

7.103

netto resultaat

2.360

2.131

afdrachten aan de staat

6.932

5.788

investeringen

621

611

afschrijvingen

745

617

aantal medewerkers 3

70

68

ziekteverzuim

2,9%

4,1%

Operationele prestaties4

2012

2011

CO2-emissie

N.n.b.

765 ton

methaanemissie

N.n.b.

6,2 ton

energieverbruik

N.n.b.

16,7 PJ

aantal participaties
waarvan exploratie
afzet EBN-aandeel (miljard m )

3 1

in miljoen euro:

1 Alle volumes in dit verslag zijn, tenzij anders vermeld, uitgedrukt in miljard m3 aardgas (35,17 MJ bij 0 graden Celsius en 101,325 kPa) op basis van
het deelnemingspercentage van EBN.
2 Dit is inclusief het proportionele gedeelte van de afzet in de concessies waarin EBN niet zelf het gas ontvangt maar gerechtigd is tot een evenredig
deel van de opbrengst.
3 Totaal aantal medewerkers ultimo 2012.
4 EBN-deel van de operationele prestaties. In de loop van 2013 worden de prestaties over het jaar 2012 gepubliceerd op:
www.ebn.nl/Documents/EBN_operationele_prestatie-indicatoren.pdf

4 | EBN Jaarverslag | 2012

INHOUDSOPGAVE

Over EBN

1

Hoofdzaken in cijfers

2

Visie, missie en strategische pijlers

5

Voorwoord Jan Dirk Bokhoven

8

1

Verslag van de raad van commissarissen

15

2

Verslag van de directie

23

3

Corporate Governance en risicomanagement

41

4

Jaarrekening

53

Algemeen

54

Grondslagen voor de waardering en winstbepaling

56

Geconsolideerde winst- en verliesrekening

64

Geconsolideerde balans

65

Wijzigingen geconsolideerd eigen vermogen

66

Geconsolideerd kasstroomoverzicht

67

Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening

68

Toelichting op het overzicht van totaal resultaat

69

Toelichting op de balans

72

Beleid om financiële risico’s te beheersen

78

Overige toelichtingen

85

Vennootschappelijke winst- en verliesrekening

86

Vennootschappelijke balans

87

Toelichting op de vennootschappelijke jaarrekening

88

Overige gegevens

89

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

90

Kerncijfers

93

Verklarende woordenlijst

94

Contactinformatie

96

EBN Jaarverslag | 2012 | 5

6 | EBN Jaarverslag | 2012

Visie, missie en strategische pijlers

EBN investeert in de opsporing, winning en ondergrondse opslag van aardgasen olie in Nederland. Door onze deelname stellen wij de opbrengsten voor
de Nederlandse Staat veilig en waarborgen wij de voorzieningszekerheid van
Nederlands’ voornaamste energiebron: aardgas.
Er zijn nog substantiële hoeveelheden potentieel winbaar aardgas aanwezig in de Nederlandse ondergrond. Er is al veel olie
en gas gevonden in de Nederlandse ondergrond, maar nog steeds vinden we nieuwe voorraden. Het produceren hiervan zal
echter steeds lastiger worden. De makkelijk winbare voorraden zijn reeds geproduceerd of in productie, terwijl voor moeilijker
winbare voorraden nog veel uitdagingen voor ons liggen. EBN faciliteert en stimuleert haar partners, zodat het ondergronds
potentieel optimaal wordt benut.
EBN wil bovendien bijdragen aan een stabiele energievoorziening in Nederland en waar mogelijk bijdragen aan de verduurzaming daarvan. Aardgas is de ruggengraat van de huidige energievoorziening en gas blijft een wezenlijk onderdeel van de
energiemix. Het is de schoonste fossiele brandstof met een hoge energiedichtheid en is flexibel inzetbaar, waardoor pieken
en dalen in de energievoorziening goed kunnen worden opgevangen.
EBN ziet in haar activiteiten vooral raakvlakken met geothermie (benutting van de ondergrond), biogas (gebruik van bestaande gasinfrastructuur) en offshore windenergie (offshore installatie- en onderhoudskennis, power to gas technologie).

Visie

In Noordwest
Europa is een substantiële hoeveelheid potentieel winbaar gas aanwezig. Gas
vormt een voortdurende energie- en
inkomstenbron voor Nederland en is essentieel
voor een duurzame energievoorziening in Europa

Missie

Optimaal benutten van de ondergrond
en bijdragen aan een duurzame energievoorziening

Strategische pijlers
Faciliteren en
stimuleren van operators
om (bestaande/nieuwe)
gasvelden optimaal te benutten

Ontdekken en
ontwikkelen van bestaand
en nieuw ondergronds
potentieel voor Nederland

Bijdragen aan een
duurzame Nederlandse
energiehuishouding

EBN Jaarverslag | 2012 | 7

Blik op
de toekomst

2030

8 | EBN Jaarverslag | 2012

We bevinden ons in het jaar 2030. Het energielandschap

omgeving is het verbruik van aardgas nog steeds signifi-

is sterk in beweging, de energietransitie in volle gang.

cant. Een deel van de transportsector is overgestapt op

Nederland is goed op weg om de ambitie te halen om

aardgas en superieure olieproducten op basis van

in 2050 een volledig hernieuwbare energievoorziening te

aardgas hebben hun intrede gedaan.

halen. Dit wordt niet in de laatste plaats mogelijk
gemaakt door de ondersteuning van aardgas dat de

Nederland vervult als aardgashub een sleutelrol, onder

meest betaalbare, betrouwbare en schone fossiele

andere door de aanwezigheid van nog steeds produ-

brandstof is gebleken.

cerende kleine velden en doordat gasopslagen en een
omvangrijke infrastructuur zorgen voor de noodzakelijke

Een cruciale rol spelen moderne en efficiënte aardgascen-

flexibiliteit. Vriend en vijand zijn het erover eens: aardgas

trales bij het inpassen van de fluctuerende hernieuwbare

vervult zowel sociaal, ecologisch, economisch als (geo)

energieproductie. Ondanks de afname van het aardgas-

politiek onverkort een rol van betekenis. In Nederland. En

verbruik in de elektriciteitssector en de gebouwde

in de landen om ons heen…

EBN Jaarverslag | 2012 | 9

JAN DIRK BOKHOVEN:
“Er is voldoende potentie om nog decennia lang zelfvoorzienend te zijn.”

10 | EBN Jaarverslag | 2012

Toegegeven. Het hiervoor beschreven scenario is niet meer dan een blik op de
toekomst. Een vergezicht waarvan er vele zijn, zeker als het gaat om de vraag
hoe ons energielandschap er over pakweg 20 jaar uit zal zien. Zoveel is zeker,
met de opkomst van kolen ten koste van aardgas en het sentiment dat er in
2030 geen aardgas meer is, zal het door ons geschetste perspectief niet zomaar
werkelijkheid worden.

Voor wat betreft dat laatste argument – het gas is op

sector zien wij het als onze taak en verantwoordelijkheid

in 2030 – geldt dat dit een stuk genuanceerder ligt dan

om enerzijds uit te dragen hoe wij aankijken tegen de rol

velen vermoeden. Want hoewel de aardgasreserves in

van aardgas in de energietransitie en anderzijds in gesprek

Nederland inderdaad verminderen, bevindt zich nog altijd

te gaan met belanghebbenden om onze opvattingen te

een aanzienlijke hoeveelheid aardgas in de Nederlandse

toetsen en te verrijken. We deden dat op diverse momen-

bodem, zeker als we daar het potentieel aan moeilijk

ten in 2012 en doen dat ook in dit verslag. We vroegen

winbaar aardgas bij optellen. Er is, kortom, meer dan

een viertal gesprekspartners met uiteenlopende belangen

voldoende aardgas voorhanden. Nu, in 2030 en nog vele

naar hun visie op de toekomst van de energievoorziening

jaren nadien. Voorwaarde voor het ontginnen van deze re-

in Nederland.

serves en het genereren van de bijbehorende opbrengsten
is wel dat er sprake moet zijn en blijven van een gunstig

Op weg naar 2030

investeringsklimaat, een stabiele afzetmarkt en voldoende

Naast het verkennen van de toekomst van aardgas staan

maatschappelijk draagvlak.

we als organisatie natuurlijk ook gewoon met onze beide
benen in het hier en nu. Zo hebben we begin 2012 de

Hoe verder?

nieuwe EBN-strategie gepresenteerd aan onze medewer-

In dit jaarverslag markeren we het moment dat 50 jaar

kers. Een strategie die is bedoeld als kompas voor ons

geleden het gasveld in Groningen in gebruik is genomen.

denken en doen en bestaat uit drie pijlers: het faciliteren

Sindsdien heeft ons land geprofiteerd van een grote

en stimuleren van operators om velden optimaal te benut-

aanhoudende stroom aardgas. En hoewel de voorraden

ten, het ontdekken en ontwikkelen van bestaand en nieuw

tot op de dag van vandaag rijkelijk aanwezig zijn, heeft

ondergronds potentieel en het leveren van een bijdrage

onze organisatie vanaf het prille begin nagedacht over het

aan een duurzame energiehuishouding. In het verslagjaar

belang en de positie van aardgas in de Nederlandse ener-

hebben we dit verder vorm en inhoud gegeven en is een

gievoorziening. De vraag ‘hoe nu verder’ was toen actueel

begin gemaakt met het opstellen van een programma met

en is dat in sterk veranderende omstandigheden nu nog

concrete acties en projecten die de implementatie ervan

steeds. Als belangrijke speler in de energie- en aardgas-

mogelijk maken. Over twee van deze activiteiten, ‘best in

EBN Jaarverslag | 2012 | 11

Ontdekking groningen gasveld

1959

12 | EBN Jaarverslag | 2012

“Het loont nog steeds om te investeren
in kleine velden.”
class’ NOV-management1 en de uitvoering van activitei-

Voortrekkersrol

tenplannen, leest u later in dit verslag.

We zeiden het al met zoveel woorden: het is goed om
na te denken over de toekomst, al weet niemand écht

Energietransitie

hoe de wereld er over twintig jaar of verder uitziet. En dat

Keren we nog even terug naar het centrale thema van dit

geldt dus ook voor ons. Toch hebben we de overtuiging

jaarverslag en de vraag die onze organisatie met regel-

dat we aardgas ook in 2030 rendabel en maatschappelijk

maat bezighoudt: hoe gaat het verder na 50 jaar aardgas?

verantwoord kunnen blijven winnen en we zo onze ener-

Feit is dat aardgas van groot, zo niet cruciaal belang is

gieonafhankelijkheid kunnen behouden. In de behaalde

voor de Nederlandse maatschappij. En dat zal naar onze

successen, zowel in 2012 als de jaren daarvoor, zien wij

overtuiging in de toekomst niet wezenlijk anders zijn.

telkens bewijs dat het nog steeds loont om te investeren

Alleen de vaststelling dat ons land op dit moment bijna

in kleine velden. Moeilijker winbaar gas, zoals uit schalie-

twee keer zoveel aardgas produceert als dat het consu-

of steenkoollagen, verdient het in dat perspectief óók om

meert is in dat kader veelzeggend. Er is voldoende poten-

serieus onderzocht te worden.

tie om nog decennia lang zelfvoorzienend zijn. En dus zou
het aardgasdebat zich in onze ogen dan ook niet zozeer

Verder geloven we dat de aardgasbaten, ondanks een

moeten richten op de vraag of en in hoeverre ons aardgas

sterk veranderende vraag en een sterk toegenomen

in 2030 op is, maar veel meer op de vraag: hoe zorgen we

aardgasproductie in de Verenigde Staten, een belangrijke

dat Nederlands aardgas de motor van de energietransitie

bijdrage aan de Nederlandse economie zullen blijven leve-

wordt en het ook in 2030 volop blijft stromen?

ren. We streven ernaar dat Nederland in 2030 nog steeds
een voortrekkersrol op het internationale energiespeelveld

Onze blik op de toekomst

zal innemen en aardgas een belangrijk onderdeel vormt in

Om enige grip te krijgen op deze en soortgelijke vraagstuk-

het behalen van Nederlandse CO2-reductiedoelstellingen.

ken hebben we in 2012 ook zelf nagedacht over onze

Het is daarom van essentieel belang dat de keuzes die

visie op 2030. Dit is vooral bedoeld om onze gedachten te

gemaakt worden omtrent het energiebeleid er voor zorgen

ordenen en te scherpen en houvast te hebben wanneer we

dat aardgas nu al kan warmdraaien als de toekomstige

kijken naar de toekomst. Dit alles in de wetenschap dat de

“motor van de energietransitie”.

Nederlandse en Europese gasmarkt zich snel ontwikkelen
en lastig te voorspellen zijn. Dat er in de komende decennia

Aan het slot van dit voorwoord mag niet onvermeld blijven

op energiegebied veel zal veranderen staat buiten kijf. Denk

dat 2013 niet alleen voor het Nederlandse aardgas, maar

daarbij aan het dalend aanbod van het Groningen-veld, de

ook voor onze organisatie een jubileumjaar is. We vieren

elektrificering en de verduurzaming van de energiemarkt

dit jaar, na de oprichting onder de naam van onze voor-

en de mogelijkheden om gas te winnen uit gesteentelagen

ganger DSM Aardgas in 1973, onze 40e verjaardag.

- zoals schalie en steenkool - die tot voor kort niet rendabel waren. EBN volgt deze ontwikkelingen op de voet en
vertaalt dit waar nodig door naar haar beleid.

J.D. Bokhoven (CEO)

1 Non-operated venture management; het beheren en aansturen van EBN’s samenwerkingsverbanden.

EBN Jaarverslag | 2012 | 13

gastcolumn Wiebe Draijer:
voorzitter Sociaal-Economische Raad

Het Energieakkoord biedt ons land
een geweldige kans om een voortrekkersrol te gaan spelen op het gebied
van duurzaamheid. We zetten in op
een coherent pakket aan initiatieven
en afspraken die concreet invulling
geven aan de doelstellingen op het
gebied van duurzaamheid.
Lantaarnland
Dit Energieakkoord draait in essentie om het verzilveren
van koopmanschapskansen. Duurzame groei biedt namelijk heel veel kansen. Kijk alleen hoeveel werkgelegenheid
we ermee behouden en creëren. We moeten de vlucht
naar voren nemen en doen waar we goed in zijn: vooroplopen en vooruitkijken. Dat hebben we in de afgelopen
jaren te weinig gedaan. We zijn te veel gericht geweest op
onszelf. Het maakt dat we op dit moment geen gidsland
zijn, maar een ‘lantaarnland’. Als je weet dat we op het gebied van duurzaamheidsbeleid inmiddels zijn gezakt naar
plaats 25 en we moeten vaststellen dat we op een aantal
terreinen niet doen wat nodig is, dan weet je dat je als land
iets moet ondernemen. Kijk bijvoorbeeld naar de energieproductie, een belangrijke duurzaamheidsindicator. Daar
waar andere landen een stijging laten zien in hernieuwbare
energieproductie, is er in ons land sprake van een daling.

Prikkel
De reden dat we achterop zijn geraakt op het gebied van
energie- en duurzaamheidsbeleid laat zich deels verklaren
doordat ons land, bijvoorbeeld als gevolg van de gasvondsten in het verleden, een enorme versnelling heeft gekend

14 | EBN Jaarverslag | 2012

““We can’t afford to follow””

in de toepassing ervan als energiebron. Daarmee is het

Optimistisch

zoeken naar alternatieve energiebronnen en de energie-

Eén ding staat wat mij betreft voorop: de tijd is rijp om de

vernieuwing in zekere zin wat achterop geraakt. Zo heeft

dingen anders en samen te doen. Steeds meer partijen

aardgas weliswaar gezorgd voor een geweldige infrastruc-

komen aan tafel en zoeken naar een gemeenschappelijk

tuur en kennis, maar door de overvloed en lage gasprijs is

antwoord. Vroeger was dat veel lastiger en meer geschei-

de échte prikkel om te innoveren wat weggevallen. Voor

den, nu werken we écht aan een gezamenlijk akkoord.

landen als Duitsland, Engeland en Denemarken is dat

Geen advies of richtinggevend document, maar een ak-

anders. Die hebben altijd een veel grotere energiebehoefte

koord. Ik besef dat het om een aantal hele grote vraag-

gehad en waren ook veel afhankelijker van import. Dat leidt

stukken gaat die we moeten oplossen, maar de bereidheid

tot meer inventiviteit en een bredere blik.

om dat aan te pakken is er. We hebben als land ook de
schaal om het zo aan te pakken. Uiteindelijk komen we

Sympathie

iedereen tegen en kunnen we iedereen in de ogen kijken.

President Obama zei laatst over duurzaamheid: ‘We can’t

Ik ben erg optimistisch over de samenwerking. En, voor

affort to follow’. En dat geldt in mijn ogen ook voor ons

de goede orde: het is ook geen SER-akkoord maar een

land. We zullen onze eigen verduurzaming actief moeten

NL-akkoord. Traditionele partners doen mee, maar ook

vormgeven. Wat mij betreft gaat het daarbij om een mix

anderen zoals milieuorganisaties, decentrale energiebedrij-

van drie dingen: ons been bijhalen op het gebied van de

ven, vertegenwoordigers uit de samenleving. Dat vind ik

verduurzaming van energiebronnen, invulling geven aan de

ook het mooie. Dat is een nieuwe aanpak.

lokale energie en betrokkenheid van burgers en buurten,
geld verdienen aan verduurzaming. Over deze thema’s

We moeten onze positie in de wereld verdienen en daar

vindt het debat plaats aan de tafels van het Energieak-

weer een toonaangevende speler worden. Zo hebben we

koord. Daar wordt de energietoekomst besproken en

de eerste polder in ons land niet laten ontstaan om land

denken we na hoe we de energietransitie willen vormge-

te winnen maar om ons te beschermen. Die competentie,

ven, welke energiebron welke rol speelt. Natuurlijk heb ik

om dingen anders te doen en dat te vermarkten in de

sympathie voor de positie die aardgas daarbij mogelijk

wereld, moeten we ook laten zien als het gaat om energie

inneemt, juist omdat we op dat terrein heel veel compe-

en duurzaamheid. Wat dat betreft, is het terug naar onze

tenties hebben en een enorme voorsprong. Maar hoe dat

ontstaansgeschiedenis! Voor mij is het geslaagd als het

zich zal ontwikkelen, bijvoorbeeld in relatie tot kolen, zal de

ons lukt om de vernieuwing, verduurzaming en versnelling

toekomst moeten uitwijzen. Het proces dat nu gaande is,

samen vorm te geven. Een gemeenschappelijke groei-

bepaalt hoe de transitie uiteindelijk zal worden ingevuld en

agenda.

vormgegeven. Ook als het gaat om de snelheid waarmee
dit zich ontwikkelt, zijn de werktafels binnen het Energieakkoord bepalend. Dus als uit die tafels komt dat aardgas
het beste alternatief is binnen de energietransitie, prima. Ik
sta er open, objectief en onafhankelijk in.

EBN Jaarverslag | 2012 | 15

Start productie Groningen

1963
16 | EBN Jaarverslag | 2012

verslag van
de raad van
commissarissen

1
EBN Jaarverslag | 2012 | 17

verslag van de raad van commissarissen

Algemeen

van enig tegenstrijdig belang tussen de vennootschap en

EBN is geen beursgenoteerde onderneming waardoor de

leden van de Raad.

Corporate Governance Code niet van toepassing is op de
organisatie. EBN onderschrijft echter het uitgangspunt van

De personalia, de actuele nevenfuncties van de leden van

de code dat transparantie naar belanghebbenden cruciaal

de Raad en het rooster van aftreden worden gepubliceerd

is en richt zich waar mogelijk en relevant naar de principes

op de website van de vennootschap onder corporate

van de code. Daarmee volgt EBN het beleid van de over-

governance - raad van commissarissen (www.ebn.nl/over-

heid voor staatsdeelnemingen. In het hoofdstuk Corporate

EBN/paginas/raad-van-commissarissen.aspx).

Governance en risicomanagement van dit jaarverslag is
een paragraaf opgenomen waarin is aangegeven op welke

Het op pagina 17 getoonde rooster van aftreden is

principes uit de code EBN zich richt.

besproken. De heer Van der Meer heeft besloten zich in
2013 niet opnieuw verkiesbaar te stellen voor een nieuwe

De Raad voldoet aan de onafhankelijkheidscriteria en aan

termijn. De heer Gratama van Andel is na het aflopen van

de profielschets zoals op grond van artikel 12 lid 2 van de

zijn benoemingstermijn opnieuw verkiesbaar. Conform het

statuten door de aandeelhouder is goedgekeurd.

reglement van de Raad zal het beraad over de voordracht
tot herbenoeming plaatsvinden buiten aanwezigheid van

De voorzitter van de Raad, de heer Van der Meer, is het

de betrokkene en zal een voordracht tot herbenoeming

eerste aanspreekpunt voor de directie van EBN. De vol-

geen automatisme zijn. De voordracht tot herbenoeming zal

ledige Raad heeft een collegiale verantwoordelijkheid. Alle

steeds zorgvuldig worden overwogen.

leden van de Raad zijn lid van de auditcommissie en de
bezoldigingscommissie/selectie- en benoemingscommissie.

De Algemene Vergadering van Aandeelhouders benoemt

In onderstaande tabel is het lidmaatschap en voorzitter-

de commissarissen op bindende voordracht van de Raad.

schap van de Raad en de commissies weergegeven.

Voor de benoeming van een nieuwe commissaris beschikt
de Raad over een profielschets die ook op de website van

De leden van de Raad onderhouden geen andere zakelijke

EBN is gepubliceerd. In de profielschets is aangegeven over

relaties met de vennootschap. Er is de Raad niet gebleken

welke kenmerken de individuele leden en de Raad

Raad van
commissarissen

Auditcommissie

Bezoldigingscommissie/
selectie- en benoemingscommissie

voorzitter

lid

lid

Drs. A.H.P. Gratama van Andel

lid

voorzitter

lid

Ir. G-J. Kramer

lid

lid

voorzitter

Mr. H.M.C.M. van Oorschot

lid

lid

lid

Ir. R.M.J. van der Meer

18 | EBN Jaarverslag | 2012

Rooster van aftreden
Datum van eerste
benoeming

Datum van
herbenoeming

Einde termijn

Ir. R.M.J. van der Meer

1 januari 2006

2009

2013

Drs. A.H.P. Gratama van Andel

1 januari 2006

2009

2013

Ir. G-J. Kramer

1 januari 2006

2010

2014

Mr. H.M.C.M. van Oorschot

1 januari 2006

2010

2014

gezamenlijk dienen te beschikken. De Raad dient zodanig

besluiten van de directie. De volgende investeringen zijn

samengesteld te zijn dat de leden ten opzichte van elkaar,

goedgekeurd: de uitbreiding van de gasopslag Norg en de

het bestuur en elk deelbelang onafhankelijk en kritisch kun-

Chevron A18-A veldontwikkeling. Van een drietal investe-

nen opereren. Bij de samenstelling van de Raad wordt reke-

ringen die eerder door de Raad goedgekeurd waren, zijn

ning gehouden met de aard van de activiteiten van EBN,

budgetoverschrijdingen goedgekeurd. Dit geldt voor de

haar missie en doelstelling, de taakstelling van de Raad en

budgetoverschrijding van het Medway-project, de budget-

de deskundigheid van de overige leden van de Raad.

verhoging voor de K18-G veldontwikkeling en de budgetverhoging voor de K4a- Z subseaontwikkeling.

Vergaderingen van de Raad
In 2012 is de Raad viermaal bijeengekomen. Naast de

In de laatste vergadering van 2012 heeft de Raad het

leden van de Raad zijn de leden van het directieteam van

werkplan en budget voor 2013 en het bijbehorende finan-

EBN daarbij aanwezig geweest. Tijdens de eerste vergade-

cieringsplan goedgekeurd. In deze vergadering heeft de

ring is ook de externe accountant aanwezig geweest. Dit

directie de voorgenomen statutenwijziging van EBN en de

betrof de vergadering waarin de jaarrekening en de jaarlijkse

statutenwijziging van EBN Capital B.V. toegelicht. De over-

rapportage van de externe accountant betreffende de ad-

dracht van de activa van EBN in de gasopslag Bergermeer

ministratieve organisatie en interne controle zijn besproken.

aan EBN Capital B.V. is goedgekeurd.

De heer Gratama van Andel heeft eenmaal een overlegvergadering tussen de directie en de ondernemingsraad van

Strategie EBN

EBN bijgewoond.

De langetermijnstrategie van EBN is besproken door de
Raad. Centraal staat de vraag hoe de rol van gas in de

In juni 2012 heeft de Raad met het directieteam van EBN

toekomst gewaarborgd kan blijven. Aardgas is immers

een werkbezoek gebracht aan de LNG-terminal op de

verantwoordelijk voor ruim de helft van de Nederlandse

Tweede Maasvlakte in Rotterdam.

energievoorziening. De Raad en het directieteam hebben dit
onderwerp uitvoerig met elkaar besproken en van gedach-

Goedkeuringen door de Raad

ten gewisseld over toekomstige scenario’s. Het is duidelijk

De Raad heeft zijn goedkeuring gegeven aan een aantal

dat het aantal belanghebbenden op dit terrein omvangrijk is

EBN Jaarverslag | 2012 | 19

en groeit. Dit vergroot het belang van aandacht voor public

Discussie schalie

affairs waaraan in 2012 dan ook een eerste uitbreiding is

De Raad is ook geïnformeerd door de directie over de

gegeven, onder meer in samenwerking met de Nederlandse

maatschappelijke discussie over eventuele winning van

School voor Openbaar Bestuur.

aardgas uit schalie in Noord-Brabant. Het onderzoek waarvoor de Minister van Economische Zaken opdracht heeft

Tevens hebben de Raad en het directieteam in twee verga-

gegeven, zal naar verwachting in 2013 afgerond worden.

deringen aandacht besteed aan de strategie en het business plan van GasTerra. Bij één van deze vergaderingen is

Zelfevaluatie

de heer Dessens aanwezig geweest. De heer Dessens is

De raad van commissarissen heeft buiten aanwezigheid van

de voorzitter van de raad van commissarissen en tevens

de directie het functioneren van de directie besproken. In

voorzitter van het college van gedelegeerd commissarissen

2011 heeft de Raad samen met het directieteam een zelfe-

van GasTerra.

valuatie uitgevoerd over het functioneren van de individuele
leden van de Raad en het directieteam. De gesprekken over

Relevante ontwikkelingen

het functioneren van de Raad respectievelijk het directie-

De directie heeft de Raad aan de hand van kwartaalrappor-

team als collectief en de samenwerking tussen de Raad en

ten geïnformeerd over de relevante ontwikkelingen binnen

het directieteam hebben begin 2012 plaatsgevonden. Dit

EBN en dan in het bijzonder over de ontwikkelingen in de

gaf geen aanleiding tot enige bijzondere actie. De volgende

samenwerkingsverbanden van EBN. Hieronder wordt een

zelfevaluatie zal in 2013 uitgevoerd worden.

aantal besproken onderwerpen nader toegelicht.

Vergaderingen van de auditcommissie
Gasopslag Bergermeer

De taken en werkwijze van de auditcommissie zijn vastge-

De Raad heeft de voortgang van de gasopslag Bergermeer

legd in het ‘Reglement van de Audit Commissie van de RvC’.

besproken. Na de positieve uitspraak van de Raad van

Tot de taken van de auditcommissie behoort onder meer het

State zijn de bouwwerkzaamheden daadwerkelijk van start

houden van toezicht en controle op en het adviseren van de

gegaan. De ontwikkelingen van dit project zullen ook in

directie over de werking van interne risicobeheersings- en

2013 door de Raad gevolgd worden.

controlesystemen en het houden van toezicht op de
financiële informatieverschaffing door de vennootschap.

Aardbevingen Groningen
De Raad is geïnformeerd door de directie over de meest

De auditcommissie is in 2012 tweemaal bijeengekomen.

recente aardbevingen in Groningen, waaronder de aardbe-

Naast de leden van de auditcommissie zijn bij deze

ving in Huizinge, en de afhandeling door NAM van daardoor

bijeenkomsten ook een aantal leden van het directieteam

ontstane schade. Dit onderwerp komt nader aan de orde

aanwezig geweest.

op pagina 36.
De auditcommissie heeft in de eerste bijeenkomst onder
andere aandacht besteed aan het jaarverslag, de jaarreke-

20 | EBN Jaarverslag | 2012

ning en de accountantscontrole over het jaar 2011.

voorstel voor de bezoldiging van individuele leden van de

In verband met de accountantscontrole over het jaar 2011 is

directie en het opmaken van een remuneratierapport.

tijdens deze bijeenkomst ook de externe accountant Ernst &

De bezoldigingscommissie/ selectie- en benoemingscom-

Young aanwezig geweest. De auditcommissie heeft de Raad

missie is in 2012 driemaal bijeengekomen. De commissie

geadviseerd het jaarverslag over 2011 goed te keuren.

heeft het functioneren van de directie besproken en de
commissie heeft de variabele beloning van de directie over

In de tweede bijeenkomst heeft de auditcommissie het

2011 vastgesteld. De variabele beloning van de directie is

interne auditplan voor 2012 besproken. Dit plan is door de

afhankelijk gesteld van het behalen van doelstellingen op

Director Finance toegelicht. De auditcommissie heeft hier

de volgende terreinen: economische waarde toevoeging,

geen aanvullingen op. Tevens is aandacht besteed aan de

exploratie, budget en HR.

door EBN te hanteren Weighted Averaged Cost of Capital
(WACC) en de investeringsanalyse. Tenslotte zijn de bevin-

De directie bestaat sinds 2011 uit de heer Bokhoven. De di-

dingen van het boekenonderzoek door de belastingdienst

rectie wordt vanaf begin 2013 bijgestaan door drie titulataire

over de omzetbelasting besproken.

directeuren die gezamenlijk met de directie het directieteam
vormen. De heer Bokhoven is voorzitter van het directie-

De Raad heeft de directie verzocht om over 2012 een

team. De vierde titulataire directeur die in 2012 in functie

verklaring aan de Raad af te geven ter ondersteuning van

was, zal in de loop van 2013 de onderneming verlaten.

de gebruikelijke rapportages aan de directie. Deze verklaring heeft de directie afgegeven en dient ter ondersteuning

Jaarrekening

van bepaling III.1.8 van de Corporate Governance Code.

De Raad heeft kennis genomen van het jaarverslag, de jaar-

Conform deze bepaling heeft de Raad met de directie de

rekening en de verklaring van de accountant Ernst & Young.

volgende onderwerpen besproken: de strategie en de

De Raad kan zich met deze stukken verenigen en beveelt

voornaamste risico’s verbonden aan de onderneming en

de Algemene Vergadering van Aandeelhouders aan de jaar-

de uitkomsten van de beoordeling door de directie van

rekening overeenkomstig vast te stellen. De Raad adviseert

de opzet en werking van de interne risicobeheersings- en

de Algemene Vergadering van Aandeelhouders decharge te

controlesystemen. Vergaderingen van de bezoldigingscom-

verlenen aan de directie voor het gevoerde beleid en aan de

missie/ selectie- en benoemingscommissie.

Raad voor het uitgeoefende toezicht.

De taken en werkwijze van de bezoldigingscommissie/
selectie- en bezoldigingscommissie zijn vastgelegd in het

Raad van commissarissen, Utrecht, 20 maart 2013

‘Reglement van de Bezoldigingscommissie/ Selectie- en
benoemingscommissie van de RvC’. Tot de taken van deze

R.M.J. van der Meer (voorzitter)

commissie behoort onder meer het doen van een voorstel

A.H.P. Gratama van Andel

aan de Raad voor het te voeren bezoldigingsbeleid van

G-J. Kramer

de directie, vast te stellen door de AvA, het doen van een

H.M.C.M. van Oorschot

EBN Jaarverslag | 2012 | 21

gastcolumn Pieter Boot:
sectorhoofd klimaat, lucht en energie bij het Planbureau voor de Leefomgeving

Je kunt op twee manieren naar het
jaar 2030 kijken: vanuit het hier en nu
en dan 17 jaar verder of je benadert
het vanuit de gedachte dat het dan
20 jaar voor 2050 is. Wat ik daarmee
wil zeggen is dat de wereld ook ná
2030 gewoon doordraait en we het
daarom ook vanuit beide perspectieven moeten benaderen.
Het nadeel van een 2020 of 2030 doelstelling is dat het
wel richting biedt, maar ook impliceert dat het daarna klaar
is, er niets meer hoeft. En dat lijkt me geen goede benadering. Natuurlijk geldt voor elk scenario dat de toekomst
zich buitengewoon lastig laat voorspellen. Zeker als we
meer dan dertig jaar vooruit kijken. Op zich kunnen we redelijk inschatten en voorzien welke elementen er dan in het
energielandschap moeten zitten. Ik doel dan niet zozeer
op de technische, maar op de feitelijke functies binnen het
energielandschap. De routekaart naar die tijd beschouw
ik niet zozeer als een harde planning, maar meer als een
leidraad om na te denken over de vraag: wat is er tegen
die tijd écht nodig. Ik beschouw 2030 als een tussenstop.

Pijlers
Wat mij betreft zijn er voor de komende jaren vijf pijlers van
groot belang. De eerste pijler is een efficiënter gebruik van
energie, onder andere door onze huizen beter te isoleren.
Ten tweede schone elektriciteit waarbij we nu al weten dat
volledig hernieuwbaar nooit helemaal zal lukken, omdat
dat technisch buitengewoon moeilijk is. Dan duurzame
biomassa. Dat wordt schaars maar kan je gebruiken op

22 | EBN Jaarverslag | 2012

“Ik zie nog te weinig gemeenschappelijke kracht.”

plekken waar je geen alternatieven hebt. Nummer vier

Beleid heeft vandaag de dag geen succes meer als je

is de opslag van CO2, bijvoorbeeld onder zee. Er is heel

tegen de wil en wensen van de burger ingaat. Dat zie je

veel industrie met emissies en daar moet je op termijn

bijvoorbeeld bij het project voor CO2-opslag in Baren­

wat mee. En tot slot de overige broeikasgassen. Al deze

drecht. Uiteindelijk hebben de burgers ervoor gezorgd dat

thema’s en ontwikkelingen grijpen in elkaar, waarbij vanuit

het er niet kwam, omdat ze het eenvoudigweg niet wilden.

het perspectief van het Planbureau voor de Leefomgeving

Het is zaak om burgers te betrekken en naar ze te luiste-

klimaat en energie nauwgezet op elkaar aansluiten.

ren. Initiatieven van burgers zijn nu nog meer sympathiek
dan dat ze in de cijfers zijn terug te vinden, maar uiteinde-

Eenduidig

lijk draait het allemaal om het creëren van bewustwording.

Het Energieakkoord maakt hopelijk heel goed inzichtelijk

Je moet voor mensen de drempels wegnemen en hen met

welke stappen we in elk geval moeten gaan zetten om in

goed beleid stimuleren. Wat je vooral niet moet doen is de

beweging te komen en blijven. Zo’n akkoord is heel erg

kleinschalige acties tegenover grootschalige activiteiten

belangrijk. Alle landen die relatief succesvol zijn op het

plaatsen. Je moet ze in elkaar schuiven. Die wisselwerking

gebied van energie hebben zo’n lange termijn aanpak.

wordt steeds belangrijker. Pas dan krijgt het omvang, be-

Zonder kan ook eigenlijk niet, het hebben van een eigen

tekenis en beweging. Vooralsnog zie ik nog te weinig van

proces is cruciaal. Op sommige punten is er sprake van

dit soort gemeenschappelijke kracht en samenwerking.

stabiel beleid, op andere punten wat minder. Op het gebied van gas is het duidelijk en stabiel, maar op het terrein

Toonbeeld

van hernieuwbaar is het verre van eenduidig.

Ik vind dat er nog te veel focus is op indicatoren als
volume, omvang en kwantiteit. En er te weinig aandacht is

Tempo

voor kwaliteit en onderscheid. Het zou moeten gaan om

Sommige mensen vinden dat de hele energietransitie te

slimme toepassingen, innovatieve oplossingen, opvallende

langzaam gaat. Zeker als je kijkt naar omringende landen

experimenten. Nederland zou zich daarin meer moeten

waar het allemaal wat sneller lijkt te gaan. Ik denk ook dat

laten zien en kan zo een proeftuin voor Europa zijn. Een

we in de laatste jaren wat aan tempo hebben verloren en

toonbeeld van slim en verstandig beleid. Meer gericht om

we wat sneller zouden kunnen gaan. Tegelijkertijd is de

kennis te bundelen, van elkaar leren, delen. Denemarken

uitvoering van de energietransitie heel erg groot. Al is ook

is daar een heel goed voorbeeld van. Die experimenteren

dat weer relatief als je kijkt naar landen als Duitsland. Feit

ook binnen hun regio’s. Zo ontstonden er allerlei intelligente

is dat in het energiesysteem iedereen aan knoppen draait

netten die veel aandacht kregen vanuit het buitenland. Kort-

en er niemand is die aan alle knoppen draait. Dus alles

om: het gaat er dus steeds meer om dat beleid kwalitatief

draait om samenwerking.

iets toevoegt. Daarom is ook het gasbeleid zo interessant.
In hoeverre kunnen gas en hernieuwbare energie samen-

Wisselwerking

gaan? In Duitsland weten ze niet wat ze van gas moeten

Ook de burger speelt nadrukkelijk een rol. Wij noemen dat

vinden of hoe ze met hernieuwbaar om moeten gaan. Wij

de energieke samenleving. Dat is heel erg belangrijk.

kunnen daarin voorop lopen. Hun proeftuin zijn.

EBN Jaarverslag | 2012 | 23

1965
24 | EBN Jaarverslag | 2012

verslag van
de directie

2
EBN Jaarverslag | 2012 | 25

verslag van de directie
EBN heeft het jaar 2012 afgesloten met een omzet van EUR 8,528 miljard.
Dit heeft geresulteerd in een netto winst van EUR 2,360 miljard. De totale
afdrachten aan de Nederlandse staat, inclusief heffingen, kwamen uit op
EUR 6,932 miljard.
Terugblik 2012

Samenwerkingsverbanden

Het EBN-deel van de totale gasproductie was in overeen-

Het aantal samenwerkingsverbanden van EBN is in 2012

stemming met de prognose en bedroeg ruim 30 miljard

verder toegenomen tot 187. Er zijn twee samenwerkings-

m³. Dit productieniveau is vergelijkbaar met voorgaande

verbanden omgezet van opsporing naar winning en er

jaren. Het investeringsniveau is in 2012 licht gestegen.

is één samenwerkingsverband voor winning beëindigd.

De start van een aantal nieuwe projecten hebben hier-

Door de splitsing van twee winningsvergunningen zijn

aan bijgedragen. Zowel het aantal exploratie- en evalu-

twee extra samenwerkingsverbanden ontstaan. EBN

atieboringen als het aantal productieboringen kwam in

neemt deel in negen nieuwe samenwerkingsverbanden

2012 lager uit dan 2011. Verder heeft EBN in 2012 haar

voor opsporing, terwijl acht samenwerkingsverbanden

strategie verder uitgewerkt met als concreet resultaat een

zijn beëindigd. Deze opsporingsvergunningen zijn door de

verbeterde aanpak van het non-operated venture (NOV)

vergunninghouders teruggegeven aan het ministerie van

management. Deze moet in essentie tot een intensievere

Economische Zaken.

samenwerking met de operators leiden.

Naast 176 samenwerkingsverbanden in opsporings- en
winningsvergunningen, participeert EBN in vier pijpleidin-

Samenwerkingsverbanden
in opsporing en winning
200

150

gen, vier gasopslagen, de gaszuiveringsinstallatie
Emmen, de gasbehandelingsinstallatie K-13 Den Helder

totaal 176

totaal 172

101

101

en in gasgroothandelsmaatschappij GasTerra B.V.

EBN Capital B.V.
Op 15 november 2012 zijn de twee 100%-dochtervennootschappen van EBN, F3/A6 Extensie B.V. en K13

100

Beheer B.V., gefuseerd. Gelijktijdig met de fusie zijn de
27

24

43

42

5

5

2012

2011

50

0

Winning op zee

Winning op land

Opsporing op zee

Opsporing op land

statuten van F3/A6 Extensie B.V. (als overblijvende
vennootschap) aangepast, waarbij de naam is gewijzigd in
EBN Capital B.V. Deze fusie is onderdeel van de herstructurering van EBN om - naar de eisen van de minister - de
gasopslag Bergermeer onder te brengen in een aparte
vennootschap, namelijk EBN Capital B.V.

26 | EBN Jaarverslag | 2012

Activiteiten 2012
Project type

gasproductie
• Verbeterde
Veldontwikkeling
• Gasopslag
• Seismiek
• Geboorde put
• Verlaten put
•

EBN Jaarverslag | 2012 | 27

Portfolio van gas- en olievelden

lijkbaar met de prestaties van voorgaande jaren. Over

Het totaal aantal gasvelden in Nederland waarin EBN deel-

de periode 2005 tot 2011 was de succesratio 60%. Het

neemt is 265, waarvan 235 velden in productie zijn. Daar-

aantal productieboringen daalde fors van 38 in 2011 naar

naast participeert EBN in vier producerende olievelden

18 in 2012. In 2011 was de activiteit echter hoog door de

en vier gasopslagen. In het verslagjaar werden 10 nieuwe

herontwikkeling van Schoonebeek olieveld. 17% van de

gasvelden en één nieuw olieveld in productie genomen.

productieboringen waren niet succesvol, een even verras-

Deze velden zorgen voor 11 miljard m3 aan gasreserves

send als teleurstellend resultaat.

en 0,3 miljoen m3 aan oliereserves. De toegevoegde
productiecapaciteit door nieuwe velden is respectievelijk
8 miljoen m3 aardgas en 400 m3 olie per dag.

Exploratie- en productieboringen 2012
20

Investeringen

totaal 18

3

2
1
15

15

De investeringen in de samenwerkingsverbanden van
EBN zijn licht toegenomen van EUR 611 miljoen in 2011

10

2
1
9

naar EUR 621 miljoen in 2012. De grootste investeringen
werden gedaan in de bouw van de gasopslag Bergermeer
en de uitbreiding van de gasopslag Norg. Ook voor 2013
worden voor deze projecten grote investeringen verwacht.

totaal 621

5

0

Exploratieboringen Productieboringen
Droog

Investeringen ( in EUR mln )
800

totaal 15

Niet economisch

Olie

Gas

totaal 611

Productie en reserves
291

600

De gasproductie uit het Groningen-veld bedroeg in 2012

323

ruim 47 miljard m³, de productie van gas uit kleine velden
400

waarin EBN deelneemt bijna 27 miljard m³. Hiermee kwam
294

het totaal aan geproduceerd gas in 2012 uit op ruim 74

140

200

miljard m³. Het EBN-deel van de gasproductie was ruim
148

36

0

2012
Constructiewerk

30 miljard m³ en de netto olieproductie toewijsbaar aan
onze organisatie 0,3 miljoen m³. De productie uit en injectie

2011
Productieputten

Exploratie
activiteiten

in de ondergrondse gasopslagen Norg, Grijpskerk en
Alkmaar was in het verslagjaar 2012 ruim 3 miljard m³ en
was netto ongeveer gelijk aan nul.

Boringen
Bij 10 van de 15 exploratie- en evaluatieboringen werd gas

Bij het vaststellen van reserves volgt onze organisatie

of olie aangetroffen. De succesratio van 67% is verge-

de definities van het Petroleum Resources Management

28 | EBN Jaarverslag | 2012

System, waarbij de categorieën één tot en met drie worden

voor gas uit kleine velden) heeft in 2012 een zelfde trend

geboekt als reserves. De gasreserves van velden waarin

gevolgd als de TTF MA, maar wel met een premie van

EBN participeert bedragen per 31 december 2012 (op

ongeveer 2 EUR/MWh. Het percentage oliebinding in de

100% veldbasis) 977 miljard m³, waarvan EBN’s aandeel

NIP 2012 is ten opzichte van 2011 wat afgenomen, maar

395 miljard m³ bedraagt. De afname van de reserves van

dat werd gecompenseerd door de relatief hoge oliepro-

1.065 miljard m³ in 2011 naar 977 miljard m³ in 2012 wordt

ductprijzen in 2012. Als gevolg van vooral de hogere

verklaard door de hoeveelheid geproduceerd gas, een

gasprijzen in 2012 – vergeleken met dezelfde periode in

afwaardering van ruim 38 miljard m³ op bestaande reserves

het jaar ervoor – is de omzet van EBN uit gaswinning in

en een toevoeging van 24 miljard m³ aan nieuwe reserves.

2012 opnieuw toegenomen.

De afwaardering betreft vooral een wijziging in de ultimate
recovery van het Groningen-veld en de bijbehorende gas-

Afdrachten aan de staat ( in EUR mln )
8.000

totaal 6.932

totaal 5.788

opslagen. De nieuwe reserves zien we bij de zogenaamde
kleine velden en betreffen grotendeels resources die in

6.000

2012 zijn opgewerkt tot reserves en een aantal succesvolle exploratieboringen.

4.000

Verkopen

2.000

In tegenstelling tot de gasvraag zijn de NoordwestEuropese gasmarktprijzen in het afgelopen jaar stabiel
gebleven. Anders dan kon worden verwacht hebben de

771
3.801

693
2.964

2.360

2.131

2012

2011

0

Vennootschapsbelasting

Heffingen

Netto winst

toegenomen vraag naar kolen, de groeiende energieefficiëntie, de duurzame opwekking van elektriciteit èn de
economische crisis kennelijk toch geen drukkend effect

Financieel resultaat

gehad op de ontwikkeling van de gasprijs in 2012.

De jaaromzet is ten opzichte van 2011 gegroeid met
EUR 1,425 miljard (20%) naar EUR 8,528 miljard. De

De prijsniveaus van de TTF Month Ahead (MA) bevon-

stijging van de omzet houdt voornamelijk verband met

den zich rond de 25 EUR/MWh. De spotprijzen hebben

gerealiseerde hogere opbrengstprijzen (18%) bij een vrijwel

gedurende het verslagjaar een licht opwaartse trend laten

gelijk gebleven afzet van aardgas. De afgezette volumes

zien. In de eerste helft van 2012 lag de TTF MA gemiddeld

van olie zijn gestegen (81%) en is de gemiddelde olieprijs

onder de 25 EUR/MWh, in de tweede helft van dat jaar net

lager dan 2011 (-4%).

er boven. Van seizoensinvloeden, op een kleine piek in
februari na, is nauwelijks sprake geweest.

De daling van de gemiddelde olieprijs is voornamelijk te
verklaren doordat de olie uit het Schoonebeek olieveld

De Norm Inkoop Prijs (NIP, de prijs die GasTerra betaalt

veld van laagwaardige kwaliteit is en daardoor minder

EBN Jaarverslag | 2012 | 29

gasopslag bergermeer
Flexibele energie

Na jarenlange voorbereidingen en een uitvoerig

3.300 manjaren werk op, waarvan 2.650 in Nederland.

vergunningentraject ontvingen EBN en operating

Waar mogelijk krijgen lokale aannemers voorrang voor

partner TAQA in mei 2012 het groene licht van de

opdrachten.

Raad van State voor het realiseren van de Gasopslag
Bergermeer. Het officiële startsein voor de bouw werd

Met de Gasopslag Bergermeer wordt de grootste vrij

vervolgens in oktober gegeven door toenmalig minis-

toegankelijke gasopslag van West-Europa gereali-

ter Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

seerd. De gasopslag heeft een capaciteit van 4,1 mil-

Innovatie.

jard kubieke meters. Dit staat gelijk aan de gemiddelde
jaarlijkse gasbehoefte van 2,5 miljoen Nederlandse

De werkzaamheden konden doorgang vinden nadat

huishoudens. De Nederlandse opslagcapaciteit wordt

samen met lokale belanghebbenden is gekeken naar

hiermee verdubbeld. Deze aanvullende capaciteit zal

een optimale vormgeving van het project. Zo wordt

zorgen voor een betere marktwerking op de energie-

de gasopslag zo afgewerkt dat er bovengronds niets

markt en uiteindelijk scherpere consumentenprijzen.

meer van te zien is, wordt onder het Heilooërbos door

Gerenommeerde energiebedrijven als Statoil, Vatten-

geboord voor de aanleg van gasleidingen en is een

fall en EDF hebben inmiddels capaciteit gereserveerd

broedgebied aangelegd voor grutto’s.

tijdens de open veilingen.

Het realiseren van voldoende opslagcapaciteit draagt

2013 staat geheel in het teken van projectrealisatie: de

bij aan de ambitie van de Nederlandse overheid om

verbindingspijpleidingen worden opgeleverd, er wordt

uit te groeien tot de gasrotonde: Nederland als hét

gestart met de inbedrijfstelling van de behandelings-

knooppunt van de Noordwest- Europese gasmarkt.

fabriek en op de Bergermeer puttenlocatie worden 14

Daarbij levert de gasopslag de benodigde flexibiliteit in

nieuwe putten geboord. In 2014 wordt de gasopslag

energievoorziening, ook wanneer zonne- en wind-

gedeeltelijk in gebruik genomen, waarna in 2015 de

energie onvoldoende beschikbaar zijn. Om dezelfde

volledige capaciteit beschikbaar is.

redenen investeren wij samen met operating partner
NAM ook in de uitbreiding van de gasopslag Norg.
De investering van ruim EUR 800 miljoen in de Gasopslag Bergermeer kan tot de grootste particuliere
investeringen in de Nederlandse economie van dit
moment gerekend worden. Dit zien wij als een positief
signaal voor het Nederlandse investeringsklimaat.
Bovendien geeft het project een belangrijke impuls
aan de ontwikkelingen van de energieregio rond
Alkmaar. In totaal levert de aanleg van de gasopslag

30 | EBN Jaarverslag | 2012

opbrengt. De afgezette volumes condensaat daalden

Exploratie

(-8%), terwijl de gemiddelde ontvangen condensaatprijs

Twee grote studies domineerden in 2012 de EBN-explo-

steeg (14%). Het nettoresultaat kwam uit op EUR 2,360

ratie-activiteiten. Eén daarvan is het onderzoeken van de

miljard. Operationele kosten bedroegen EUR 797 mil-

prospectiviteit in de ‘offshore A, B, D, E en F kwadran-

joen, EUR 139 miljoen meer dan in 2011 (21%). De totale

ten’ waar in het verleden relatief weinig exploratie heeft

afdracht aan de Nederlandse Staat, inclusief heffingen,

plaatsgevonden. Doel van deze studie is om kansen in

bedroeg EUR 6,932 miljard.

deze gebieden in kaart en onder de aandacht te brengen
van de industrie. Een vergelijkbare studie richt zich op de

Financiering

prospectiviteit van de ‘Dinantien kalk gesteenten’. Deze

In juli heeft EBN nieuwe in Zwitserse francs luidende

bevinden zich in Nederland op land en in de zuidelijke

obligaties uitgegeven ter waarde van in totaal EUR 300

offshore gebieden.

miljoen. Dit betreft een tranche van CHF 235 miljoen met
een looptijd van zeven jaar en een tranche van CHF 125

Stranded fields

miljoen met een looptijd van twaalf jaar. De totale kosten

In het verleden zijn in Nederland meer dan 120 gas- of

bedroegen – na omzetting van de opbrengst naar euro’s

olievelden aangetoond die om uiteenlopende redenen

en afdekking van het rente- en valutarisico – 1,87% voor

(nog) niet in ontwikkeling zijn gebracht. In 2012 is het

de zevenjaars-tranche en 2,46% voor de twaalfjaars-

overzicht van deze velden verder uitgewerkt en is er gestu-

tranche. De obligatie-uitgifte dient voornamelijk ter

deerd hoe men de gasvoorkomens toch in ontwikkeling

financiering van investeringen.

kan brengen, bijvoorbeeld door de toepasbaarheid van de
fracking technologie te onderzoeken.

Activiteitenplannen
Er zijn nog veel stappen te zetten voordat EBN’s ambitie

End-of-field-life

– tot 2030 jaarlijks 30 miljard m³ aardgas uit kleine velden

Oude gasputten hebben de neiging te stoppen met pro-

produceren – gerealiseerd is. Om deze stappen in kaart

duceren als gevolg van afnemende druk en toenemende

te brengen heeft EBN in 2010 zeven activiteitenplannen

ophoping van water onderin de put. Er bestaan echter

(zogenoemde roadmaps) opgesteld. De bijbehorende

verschillende technologieën om de levensduur van deze

acties en activiteiten moeten zorgen voor meer innovatie

putten te rekken en zo de opbrengsten te maximaliseren.

van exploratie- en productietechnologieën en werkwijzen

EBN heeft hier in 2012 onderzoek naar verricht en pres-

die leiden tot de ontwikkeling van nieuwe gas- en olievoor-

taties van operators op dit gebied vergeleken. Met deze

komens. Bevindingen die voortkomen uit de activiteiten

kennis worden operators proactief benaderd met voorstel-

presenteren we op (inter)nationale podia en conferenties

len voor verbeterde end-of-field-life strategieën.

en tijdens workshops met in Nederland actieve operators,
zodat kennis binnen de (Nederlandse) E&P-sector gedeeld

Tight reservoirs

wordt. In lijn met 2011 staan we ook dit verslagjaar stil bij

Slecht producerende reservoirs worden vaak gekenmerkt

de voortgang van de activiteitenplannen.

door reservoirgesteente dat gas en olie moeilijk doorlaat.

EBN Jaarverslag | 2012 | 31

Maatschappelijke onrust
Gas uit schalielagen

In 2012 zijn deze tight reservoirs geïnventariseerd en
hebben we simulaties uitgevoerd die inzicht geven in de
EBN kijkt naar de potentie van nieuwe technologische

waarde van dit deel van het gasportfolio. Onder meer

mogelijkheden en de inzet van bestaande technieken

gebaseerd op de uitkomsten van deze analyses brengt

voor nieuwe toepassingen in Nederland, zoals aardgas

EBN advies uit aan haar partners. Zo zien we door behaal-

in schalielagen, vanuit haar rol om de waarde van de
ondergrond te maximaliseren voor de Nederlandse
samenleving. Voorwaarde is hierbij dat exploratieen productieactiviteiten op een verantwoorde wijze

de successen dat de fracking-technologie een sleutelrol
kan spelen bij eventuele toekomstige ontwikkelingen van
deze slecht producerende reservoirgesteenten.

worden uitgevoerd, met oog voor mens en milieu. Er
bestaan omtrent winning van aardgas uit schalie veel

Shallow reservoirs

maatschappelijke zorgen. Om deze reden loopt er in

In 2012 heeft EBN een aantal detailstudies uitgevoerd

opdracht van het ministerie van Economische Zaken

naar aardgas in ondiepe reservoirs in gebieden waar nog

een onafhankelijk onderzoek naar risico’s voor mens
en milieu die bij deze activiteiten een rol spelen. EBN
vindt dit onafhankelijke onderzoek belangrijk en wacht
de uitkomsten af.

geen vergunningen voor zijn vergeven. Daarnaast is het
‘bright spot characterization system’ uitgebouwd. Met
dit systeem kan aan ieder potentieel gasvoorkomen een
score toegekend worden die aangeeft hoe groot de kans

In het verslagjaar is EBN aanwezig geweest bij een

is dat er (economisch) produceerbare hoeveelheden gas

extern ‘kennisatelier’ waarbij EBN haar kennis op het

aanwezig zijn.

gebied van gaswinning uit schalie heeft gedeeld. Hierbij waren verschillende belanghebbenden aanwezig,
wat leidde tot een waardevolle en brede uitwisseling
van opvattingen en informatie. Ook in 2013 zal EBN

Infrastructuur
Voor alle offshore gaswinningsinstallaties in Nederland

transparant en open communiceren en blijven

heeft EBN een aantal scenario’s bepaald voor de ontman-

luisteren naar belanghebbenden om ook in de

telingsdatum. De ontwikkelingsopties rondom de installa-

toekomst aardgas maatschappelijk verantwoord

ties, die aan het eind van hun levensduur zijn, zijn op basis

te kunnen blijven winnen.

van een urgentielijst in kaart gebracht. Hierdoor wordt voor
operators inzichtelijk waarom het van belang is deze installaties op het Continentaal Plat te behouden.

Schalie reservoirs
EBN is er in 2012 in geslaagd om belangrijke dataacquisitie uit te voeren in een geothermische put in NoordLimburg. Deze gegevens zijn zeer nuttig gebleken bij het
bepalen van de geografische verspreiding en de kwaliteit
van schalielagen in de ondergrond. EBN heeft op verzoek
informatie verstrekt aan geïnteresseerde media en zijn

32 | EBN Jaarverslag | 2012

er tijdens diverse publieke bijeenkomsten presentaties

zichtbaar te maken. EBN heeft in het verslagjaar diverse

gegeven.

organisaties en evenementen ondersteund die bijdragen
aan de ontwikkeling en verspreiding van kennis over

Maatschappelijk belang

olie- en gaswinning in Nederland. Zelf leveren we een bij-

EBN ziet maatschappelijk verantwoord ondernemen als

drage aan het Clingendael International Energy Program-

een integraal onderdeel van haar activiteiten. Dit uit zich

me (een denktank voor geopolitieke vraagstukken), het

op vlakken als:

Energy Delta Institute (een training- en kennisinstituut voor

— een bijdrage leveren aan de Nederlandse maatschappij

de gasindustrie) en zijn we één van de founding partners

in de vorm van aardgasbaten

van de in 2012 opgerichte Energy Academy Europe.

— kennis ontwikkelen en uitdragen

Als kennisorganisatie is EBN werkgever van een groot

— interactie met belanghebbenden

aantal vakspecialisten op het gebied van olie- en gaswin-

— zorg voor het personeel

ning. Deze diepgaande kennis wordt gedeeld op uiteenlopende podia.

Maatschappelijke bijdrage door aardgasbaten
De aardgasbaten zijn een belangrijke inkomstenbron voor

Zo zijn er in 2012 35 lezingen door EBN-medewerkers

Nederland. De inkomsten en belastingen die EBN afdraagt

gegeven over onderwerpen als het mijnbouwklimaat in

aan de Nederlandse Staat staan gelijk aan ongeveer de

Nederland, de winning van gas uit kleine velden en het

helft van de totale gasbaten. Deze inkomsten zijn ver-

belang van aardgas in de totale energievoorziening van

antwoordelijk voor 5% van de totale staatsinkomsten en

Nederland.

leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan de welvaart
van Nederland. In 2012 bedragen de totale aardgasbaten

Topsectoren

volgens verwachtingen ongeveer EUR 14 miljard, wat

EBN neemt deel aan het Topconsortium voor Kennis

gelijk staat aan EUR 850 per hoofd van de bevolking.

en Innovatie (TKI) in het kader van het innovatiecontract

We zien het dan ook als onze verantwoordelijkheid om

gas (TKI-gas). Binnen het TKI-gas valt de programma-

de opbrengsten door gaswinning voor Nederland voor de

lijn ‘upstream gas’ waarin EBN participeert. Binnen de

toekomst zeker te stellen.

verschillende innovatiecontracten bundelen ondernemers
en onderzoekers hun krachten om nieuwe producten en

Kennis ontwikkelen en uitdragen

diensten te ontwikkelen. Het doel van de programmalijn

Het ontwikkelen, uitdragen en beschikbaar stellen van

upstream gas is het leveren van innovatieve oplossingen

kennis en informatie is een cruciaal onderdeel van de

om de maximale hoeveelheid gas uit de Nederlandse on-

taken en verantwoordelijkheden van EBN. Dit geldt zowel

dergrond te kunnen winnen, een ambitie die goed aansluit

binnen de olie- en gasindustrie als richting de overheid.

op de doelstellingen van onze organisatie. Er zijn verschil-

EBN beschouwt deze rol graag zo breed mogelijk ten

lende projecten geformuleerd om hier een bijdrage aan

einde haar maatschappelijke betrokkenheid bij al haar

te kunnen leveren. EBN, de industrie, kennisinstituten en

stakeholders concreet en aantoonbaar vorm te geven en

universiteiten zijn de deelnemende organisaties.

EBN Jaarverslag | 2012 | 33

NOV-management
Proactief waarde toevoegen

Operationele prestaties
Om de economische, sociale en milieu aspecten van
Non-operated venture (NOV) management gaat in

haar bedrijfsvoering en operationele activiteiten te kun-

essentie om de intensivering van de relatie met onze

nen volgen heeft EBN Key Performance Indicators (KPI’s)

operators, het proactief beheren van de bestaande

opgesteld. Deze zijn in 2012 verder uitgebreid. Gegevens

EBN-asset portfolio en het signaleren van thema’s en
onderwerpen die de invoer vormen voor de ontwikkeling van de lange termijn visie van EBN. In 2012 is een

worden verworven bij de operating partners van EBN in
gas- en oliewinning.

intensief programma gestart om het NOV-management op een hoger plan te brengen.

Het monitoren van de economische-, sociale- en milieuprestaties in de deelnemingen van EBN zien we als de

EBN realiseert zich dat zonder een stevige en continue

volgende stap in ons streven om de Nederlandse E&P-

groei van projecten die gasreserves kunnen toevoe-

sector te stimuleren tot betere operationele prestaties.

gen, de jaarlijkse productie uit kleine velden snel zal
afnemen. Om deze afname tegen te gaan heeft EBN
in 2012 de NOV-management cyclus ontwikkeld. Deze

De GRI-prestatie indicatoren geven ons de handvatten om
vanuit onze overzichtspositie de sector inzicht te verschaf-

jaarlijkse cyclus vloeit voort uit de herijking van de

fen en een voortrekkersrol te nemen. Het geeft ons ook de

strategie in 2011.

mogelijkheid om met operators het gesprek aan te gaan
over individuele prestaties.

Als non-operating partner in bijna 200 deelnemingen,
vindt EBN het van belang om een sterke focus te
hebben op de activiteiten die de meeste toegevoegde
waarde creëren voor Nederland. Met de NOV-management cyclus heeft EBN een systematiek ontwik-

De KPI’s zijn mede vastgesteld op basis van algemene
GRI-richtlijnen en op basis van de specifieke richtlijnen
voor de olie- en gasindustrie. Alle cijfers en achtergronden

keld om met op individuele operators toegespitste

van de 21 KPI’s over de periode 2003 tot en met 2011 zijn

strategieën en actieplannen te werken. Hierdoor

in te zien op www.ebn.nl/Documents/EBN_operationele_

worden de mogelijkheden voor optimaal beheer verder

prestatie-indicatoren.pdf. De cijfers over 2012 worden in

vergroot. Het beheer van de bestaande asset portfolio

de loop van 2013 toegevoegd.

op korte en middellange termijn krijgt hiermee een
extra impuls. In 2013 wordt de NOV-management

Operationele prestaties

2011

2010

Asset Management verder uitgerold. De link met de

Energieverbruik

16,7 PJ

15,7 PJ

bestaande activiteitenplannen en kennisdeling binnen

Energiebesparing

2.963 TJ

3.126 TJ

Energieverbruik als percentage van de energetische koolwaterstofproductie

1,7%

1,5%

CO2-emissie

765 ton

720 ton

Methaanemissie

6,2 ton

6,5 ton

3.1 mln m3

3,3 mln m3

cyclus onder verantwoordelijkheid van de Director

de industrie zal nadrukkelijk gelegd worden. Verder zal
er veel aandacht zijn voor het operationaliseren van
een effectieve prestatiemeting.

Lozingen productiewater

34 | EBN Jaarverslag | 2012

Aantal incidentele lozingen

15

22

april 2012 is gelanceerd. Voornaamste reden hiervoor was

Volume incidentele lozingen

1,2 ton

17,6 ton

onze wens om de omgeving waarin wij opereren nog beter

2011

2010

Dodelijk

0

0

Arbeidsongevallen die hebben geleid
tot verzuim

20

21

Arbeidsongevallen die niet hebben geleid
tot verzuim

23

24

Arbeidsongevallen

(gehele industrie)

en concreter te informeren over de essentie en bedoeling
van EBN, meer in het bijzonder van aardgas. De website
maakt inzichtelijk en toegankelijk wat we doen en denken,
waar we aan bijdragen en in deelnemen.
Omdat wij een belangrijke rol voor onszelf zien weggelegd
als bron van informatie over aardgas hebben wij in 2012

Interactie met belanghebbenden

bijgedragen aan de totstandkoming van de website aard-

EBN wil benaderbaar, duidelijk en transparant zijn en hecht

gas-in-nederland.nl. Op dit online platform wordt de wereld

eraan in contact te zijn met haar omgeving. Wij geloven

van olie en gas op een toegankelijke en uitvoerige manier

in luisteren en leren, maar ook in informeren en inspireren.

inzichtelijk gemaakt. De website is samen met zes partners

Daar waar onze organisatie altijd een luisterend oor heeft

gerealiseerd, waarbij EBN verantwoordelijk was voor het

voor opvattingen van anderen, beschouwen wij het ook

inhoudelijke deel over aardgas in de energietransitie.

als een belangrijke taak onze visie op het belang van aardgas waar mogelijk actief uit te dragen.

Daarnaast heeft EBN bijgedragen aan ‘De Bosatlas van de
energie’. Dit boek biedt inzicht in het heden, verleden en

Steeds vaker en intensiever voeren wij gesprekken met

de toekomst van de energievoorziening in Nederland. De

uiteenlopende partners en partijen, steeds meer wordt

Bosatlas wordt in 2013 gedistribueerd naar scholen, met

EBN (daardoor) gezien als de bindende factor in de sector.

daarbij een speciaal samengesteld lespakket.

We willen deze positie zo goed mogelijk benutten om onze
kennis en ervaringen te delen en van betekenis te maken

Klachtenafhandeling

voor de verschillende (energie)dossiers. Hierbij ligt de

EBN is telefonisch en per e-mail benaderbaar voor geïn-

nadruk voor ons overigens op informeren en niet zozeer

teresseerden en gesprekspartners, maar ook wanneer er

op opiniëren. Onze gesprekspartners scharen wij onder

klachten zijn over operationele werkzaamheden. Ook al is

de belangrijkste belanghebbenden in het energiedebat,

EBN nooit de uitvoerende partij van werkzaamheden, onze

zoals de Nederlandse overheid, de E&P-sector, kennis- en

communicatieafdeling draagt er wel zorg voor dat klachten

onderzoeksinstituten, universiteiten, maar ook de Neder-

met de verantwoordelijke afdeling en met onze operating

landse samenleving als geheel.

partners worden gedeeld.

Ook in 2012 hebben we op verschillende manieren en

We streven ernaar om samen met onze partners klachten

momenten geïnvesteerd in de verstandhouding en ken-

zo snel mogelijk en naar tevredenheid van alle betrokken

nisuitwisseling met belanghebbenden. Een belangrijk

partijen af te handelen. In 2012 zijn bij EBN geen klachten

element hierin is de vernieuwde website van EBN die in

binnengekomen.

EBN Jaarverslag | 2012 | 35

Nieuwe reserves
Investeren in kleine velden

De mensen van EBN
EBN biedt professionals met passie voor hun vak de kans
Door de jaarlijkse gasproductie nemen de Neder-

zich optimaal te ontplooien en zo bij te dragen aan de

landse gasreserves af. Zonder investeringen zal de

unieke positie van EBN binnen de Nederlandse energieke-

gasproductie uit kleine velden in 2015 gehalveerd zijn,

ten en aan draagvlak voor aardgasprojecten.

zo tonen we aan in Focus on Dutch gas, de jaarlijkse
EBN-publicatie over de Nederlandse E&P-sector.
Om deze afname tegen te gaan is het van belang om
nieuwe reserves toe te voegen.

Personeelsbezetting
EBN is in 2012 licht gegroeid van 63,5 fte naar 65,8 fte.
Daarnaast heeft EBN het afgelopen jaar negen externen

De kleine velden bieden veel kansen om reserves

op tijdelijke basis ingehuurd en aan vijf stagiaires de gele-

toe te voegen. Doordat we samen met onze partners

genheid geboden hun (afstudeer-)stage te volgen bij EBN.

investeren in exploratieputten en veldontwikkelingen

Een streven van EBN is een stijgend aandeel vrouwelijke

proberen we deze kansen te benutten. Investeringen
in bijna uitgeproduceerde gasvelden zorgen er bijvoorbeeld voor dat we meer gas uit onze velden kunnen
produceren.

medewerkers, en dan met name in de technische of
managementfuncties. Ten opzichte van 2011 is het percentage vrouwen werkzaam bij EBN licht gestegen naar
33% van de totale populatie waarvan het aantal vrouwen

Dat onze investeringen vruchten afwerpen blijkt uit de

in professionele en managementposities 25% bedraagt.

cijfers van 2012: er werd uit de kleine velden 26,8

Ook binnen de technische afdeling is EBN geslaagd een

miljard m3 geproduceerd, terwijl de ontwikkelde

stijging van het aantal vrouwen te realiseren. Zo zijn het

reserves met 0,3 miljard m3 toenamen (van 129,5
miljard m3 naar 129,8 miljard m3). Dit houdt in dat de
productie voor meer dan 100% is vervangen door
nieuwe ontwikkelde reserves. 25,5 miljard m3 werd bij-

afgelopen jaar twee medewerksters gestart in specialistische technische rollen en wordt één van de twee promotieonderzoeken gedaan door een vrouw.

geboekt op bestaande reserves en 1,7 miljard m3 aan
nieuwe reserves werden toegevoegd door exploratie.

De populatie binnen EBN is relatief verjongd met een
gemiddelde leeftijd van 41 en 66% van de populatie is

Resources zijn geïdentificeerde kansen die mogelijk
opgewerkt kunnen worden tot reserves. Met behulp
van de activiteitenplannen brengt EBN nieuwe resources in kaart. Door onze investeringen in exploratie en

jonger dan 45 jaar. Meer informatie over de samenstelling
van ons personeel is online beschikbaar op:
www.ebn.nl/werkenbijebn

nieuwe projecten namen de resources in 2012 toe van
200,4 miljard m3 naar 252,5 miljard m3. In deze toe-

Opleiding en ontwikkeling

name zien wij het bewijs dat er nog steeds voldoende

EBN is een kennisorganisatie met een hoog gemiddeld

potentieel zit in de Nederlandse ondergrond. Een

opleidingsniveau (81% boven mbo):

groot deel van deze resources kunnen in de komende
jaren worden bijgeboekt als reserves.

Opleidingsniveau EBN medewerkers in 2012:
Academisch: 70%

36 | EBN Jaarverslag | 2012

HBO: 11,4%

MBO: 18,6%

Uiteraard investeren we in de ontwikkeling en opleiding van

In 2012 hebben we een asbestonderzoek laten plaatsvin-

onze medewerkers. Daarnaast ontwikkelt EBN specifieke

den op de vestiging in Utrecht. Er is asbest geconstateerd,

dagen voor leidinggevenden waarin actualiteiten en strate-

maar in die mate dat het geen gevaar vormt voor de

gische componenten in leiderschap worden besproken.

gezondheid zolang er geen structurele verbouwingen
plaatsvinden. In het eerste kwartaal van 2013 vindt

We stimuleren medewerkers zich te blijven ontwikkelen op

preventieve coating en bestickering plaats.

persoonlijk en vakinhoudelijk gebied. Men volgt gemiddeld
53 opleidingsuren per jaar, het totaal aan opleidingsdagen

EBN telt eind 2012 zes BHV’ers. Er heeft één ontruimings-

is gestegen van 417 in 2011 naar 477 in 2012. Passende

oefening plaatsgevonden. Er zijn geen veiligheids-

inspirerende en inhoudelijke training blijft ook de komende

incidenten geweest in 2012 en er hebben zich geen

jaren een aandachtspunt van het HR-beleid.

arbeidsongevallen met of zonder verzuim voorgedaan.

Het aanbieden van opleidingen en stageplekken is een

Ziekteverzuim

wezenlijk onderdeel van de strategie van EBN. In 2012

Het ziekteverzuim is ten opzichte van 2011 gedaald van

is bovendien in samenwerking met het Universiteitsfonds

4,1% naar 2,9%. EBN voert een actief re-integratiebeleid

Delft de tweede Geo Energy Master Award uitgereikt.

om medewerkers in het geval van (langdurige)ziekte zo

Studenten van de Universiteit Delft worden met deze prijs

snel als mogelijk en verantwoord weer aan het werk te

gestimuleerd hoogstaand onderzoek te verrichten naar

krijgen. Het langdurige ziekteverzuim is in 2012 gedaald

energiebronnen uit de Nederlandse ondergrond en EBN

naar 1,3% (was 2,8%), het kort ziekteverzuim daalde licht

probeert op deze manier in contact te komen met

van 1,3% in 2011 naar 1,2% in het verslagjaar. Hiermee

potentiële toekomstige werknemers.

voldoet onze organisatie ook in 2012 aan haar streven om
het korte en midden-lange ziekteverzuim onder de 3% te

Gezondheid en veiligheid

houden.

Vitaliteit en gezondheid zijn belangrijke aandachtspunten
Ziekteverzuim in %

2012

2011

Kort verzuim (< 8 dagen)

1,1

1,0

Midden-lang verzuim (8 - 42 dagen)

0,5

0,3

onze medewerkers de mogelijkheid geboden om gebruik

Lang verzuim (43 > dagen)

1,3

2,8

te maken van stoelmassages ter voorkoming van werk-

Totaal

2,9

4,1

voor EBN. Zo hebben we in 2012 naar aanleiding van het
Periodiek Medische Onderzoek (afgenomen in 2011) aan

gerelateerde klachten. Het effect van de stoelmassages
bleek na evaluatie dermate positief dat dit op structurele

Vertrouwenspersoon

basis is voortgezet.

In het geval van klachten kunnen werknemers terecht bij
een vertrouwenspersoon of bij de klachtencommissie. In

Daarnaast heeft EBN haar medewerkers gestimuleerd tot

2012 hebben de vertrouwenspersoon en de klachtencom-

de ontwikkeling van een gezondere levensstijl door een

missie geen klachten ontvangen.

individuele vitaliteitscoaching aan te bieden.

EBN Jaarverslag | 2012 | 37

Aardbevingsrisico Groningen
Grondig onderzoek noodzakelijk

Ondernemingsraad
In 2012 heeft er vier keer formeel overleg plaatsgevonden
Op 16 augustus 2012 heeft zich in Huizinge, gemeente

tussen de bestuurder en de ondernemingsraad. Bij één

Loppersum, een aardbeving voorgedaan (3,6 op de

van de vergaderingen is een lid van de raad van com-

schaal van Richter). De kracht van deze beving vormde

missarissen aanwezig geweest. Daarnaast is er geregeld

voor Staatstoezicht op de Mijnen aanleiding om nader
onderzoek te doen over de relatie tussen de productie
van gas uit het Groningen-veld en de frequentie en
kracht van aardbevingen.

en zoals te doen gebruikelijk informeel gesproken. De
belangrijkste onderwerpen die in het verslagjaar aan de
orde zijn geweest, zijn een beoogde verplaatsing van
de onderneming binnen Utrecht en een wijziging van de

De bevindingen uit dit onderzoek zijn vervolgens door

beoordelings- en beloningssystematiek. De belangrijkste

Staatstoezicht besproken met het KNMI en NAM. In

onderwerpen die in 2012 zijn afgerond, zijn een aanpas-

de maanden november en december hebben experts

sing van de target- en beloningscyclus en wijziging van de

van EBN geparticipeerd in besprekingen met Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), het KNMI, NAM en
Shell, welke tot doel hadden om tot een breed gedra-

klokkenluidersregeling.

gen analyse en advies te komen. Ook op beleidsniveau

De ondernemingsraad bestaat uit drie leden: Jeroen Piket

is EBN via overleg met de partners in het Gasgebouw

(voorzitter), Ruben Swart en Edmund Wellenstein (secreta-

(exclusief GasTerra) nauw bij deze kwestie betrokken

ris). Martin Boubin is medio 2012 teruggetreden. Voor hem

geweest.

is nog geen opvolger gevonden. De zittingstermijn van de

In januari 2013 heeft de Minister de Tweede Kamer
geïnformeerd over het van SodM ontvangen advies,
zijn besluit om vooralsnog niet in te grijpen in de wijze

ondernemingsraad loopt tot en met 31 december 2013.

Verwachting 2013

waarop het Groningen-veld wordt geproduceerd, en

Gezien de huidige recessie en de crisis in Europa ver-

over de preventieve maatregelen die in 2013 zullen

wachten wij dat de economische situatie in 2013 niet veel

worden genomen. Aan de hand van de resultaten

anders zal zijn dan in 2012. De vooruitzichten blijven wat

van de nadere in 2013 uit te voeren studies zal hij in

dat betreft dus enigszins negatief, wat ook zijn effect zal

december 2013 een besluit nemen over het al dan niet

hebben op de vraag naar en het gebruik van aardgas.

aanpassen van de productie van het Groningen-veld.
EBN deelt de zorgen over de gevolgen van door gaswinning geïnduceerde aardbevingen en steunt de voor
2013 afgesproken aanpak.

Hoewel het aanbod van gas door de afnemende productie
en de afname van LNG-leveringen in Europa langzaam
afneemt, wordt het omslagpunt van een gasoverschot
naar een tekort in Noordwest-Europa nu in 2018
verwacht. Een half jaar geleden was dit nog 2016.
De verwachting is dat Nederland als gevolg van de huidige
economische omstandigheden qua gasoverschot geen
uitzondering zal zijn.

38 | EBN Jaarverslag | 2012

De levering uit het Groningen systeem blijft in 2013 naar

zal vooral door hogere kosten voor boorinstallaties stijgen.

verwachting vrijwel op hetzelfde niveau als in 2012. Indien

Verder zijn er 15 velden in ontwikkeling, waarvan er naar

deze verwachting wordt gehaald, wat onder andere afhan-

verwachting 9 in productie worden genomen in 2013.

kelijk is van de gemiddelde temperatuur over het jaar, dan
zal levering uit Groningen in de jaren 2014 en 2015 iets
teruggeschroefd moeten worden om te voldoen aan het
(wettelijk vastgestelde) Groningen plafond voor de periode
2011 – 2015.
In 2013 wordt naar aanleiding van de aardbeving in
Huizinge, gemeente Loppersum, in augustus 2012, een
onderzoek gedaan naar het aardbevingsrisico door aardgasproductie uit het Groningen-veld. De uitkomsten van
dit onderzoek worden in de loop van 2013 verwacht en
kunnen consequenties hebben voor toekomstige gasproductie. Ook zal een inventariserend onderzoek plaatsvinden van de kwetsbaarheid van gebouwen ten gevolge van
geïnduceerde bevingen door gaswinning. Dit onderzoek
zal waar noodzakelijk leiden tot het treffen van maatregelen ter voorkoming van schade.
EBN’s olieportfolio zal voor 2013 bestaan uit vier producerende velden. In 2013 is één olieveld in ontwikkeling en
naar verwachting zal het olieportfolio de komende jaren
verder groeien.
In 2013 zullen naar verwachting ongeveer evenveel
vergunningen worden teruggegeven als worden aangevraagd. Dit geldt voor zowel opsporings- als winningsvergunningen. Het aantal deelnemingen van EBN blijft
hierdoor vrijwel gelijk.
In 2013 worden volgens EBN’s verwachting 18 exploratieputten geboord. Hiervan worden er naar verwachting 12
in dat jaar afgerond. Het budget voor exploratie uitgaven

EBN Jaarverslag | 2012 | 39

gastcolumn Gerrit van Werven:
directeur Energy Valley

Wat Eindhoven is voor de technologie
en Volendam voor het levenslied is
Groningen voor energie. Energy Valley
speelt daarin een cruciale, centrale rol.
We zijn dit initiatief begonnen vanuit
de overtuiging: ‘every region needs
a business’. Vandaag de dag hebben we hier in de regio de functie van
aanjager, regisseur, mobilisator, helper,
binder en adviseur.
Knooppunt
Hier in de regio, de vier noordelijke provincies, staat innovatie hoog op de agenda en is het in volle gang. Er is een
stuwmeer van voorgenomen en besloten investeringen
voor de komende jaren ter hoogte van EUR 25 miljard.
Hiermee is het grootste investeringsprogramma van
Nederland. Het gaat dan om kabels, windparken, gasbuizen, centrale opslag, biomassa, conversie. Van alles.
Energy Valley heeft dat in belangrijke mate geïnitieerd.
Het is onze ambitie om een zwaartepunt, een knooppunt
te worden in de Europese energie, zowel voor wat betreft
de techniek als de toepassingen. Wij willen voor wat
betreft hernieuwbare energie een leidende rol spelen in de
energietransitie en daar programma’s voor ontwikkelen. En
hoewel er sprake is van een regionaal zwaartepunt, kijken
we ook nadrukkelijk naar de gebieden daarbuiten. In de
toekomst willen we dit cluster verder uitbouwen met als
resultaat dat we hier de motor zijn voor de energiehuishouding en –transitie in Europa.

40 | EBN Jaarverslag | 2012

“Waar het gaat om hernieuwbare energie
heb je gas nodig.”
Geïntegreerd

Verbreden

Gas speelt in de energietransitie een hele belangrijke rol.

EBN is al sinds jaar en dag een betrouwbare en deskun-

We hebben veel gas en het is een hele makkelijke en pret-

dige partner binnen de energiesector. De organisatie richt

tige energievorm. Ik denk wel dat de gasketen op termijn

zich op een deel van de energiemarkt, namelijk olie en gas.

gaat veranderen en er een wijziging komt in de positie van

Dat is op zich prima, maar het profiel van EBN zou kunnen

gas. Zo zal het heel belangrijk worden in de transportsec-

verbreden. Als geen ander is zij met haar triple A status in

tor en in hoge mate verknoopt zijn aan de elektriciteits-

staat projecten financierbaar te maken. Waarom die kracht

sector. Waar het gaat om hernieuwbare energie heb je gas

dan ook niet gebruiken voor hernieuwbare energie? Ik

nodig. Het is goedkoper dan elektriciteit, mede doordat

denk dat de Staat de kennis van EBN veel meer zou moe-

elektriciteit via hoogspanningskabels getransporteerd

ten aanspreken. Denk aan offshore windparken. Dat gaat

wordt en de energiewaarde niet vast is. Dit is bij gas wel

om miljarden overheidsgeld. Dat wil je dan toch zelf doen

degelijk het geval.

en meemaken, zelf invloed, controle en betrokkenheid uitoefenen? Het ligt heel dicht bij de competenties van EBN

Speelbal

en expertise op het gebied van logistiek en infrastructuur.

Op dit moment zie ik een aantal uitdagingen. Eén van de

Bouw en breid die deskundigheid uit. Met andere woor-

belangrijkste is de imperfectie van de energiemarkt. Ik vind

den: EBN zou haar positie moeten verbreden richting meer

het heel erg raar dat gascentrales stil staan en er kolen wor-

duurzame energievormen, waardoor EBN nog meer dan

den geïmporteerd en verstookt. En dat terwijl er miljarden

nu het rijksbelang kan dienen.

worden gestoken in schoon gas. Dat is toch perfide. Wat
mij betreft zou er een heel ander financieel regime moe-

Accelereren

ten komen, een pallet aan maatregelen zoals het omlaag

Centraal in mijn visie op de toekomst van energievoor-

brengen van de gasprijs, een belasting op kolen en CO2, et

ziening staat de triple helix, de drievoudige zon. Met

cetera. Dan krijg je vanzelf een nieuw marktevenwicht. We

andere woorden: alles draait om samenwerking vanuit

kiezen nu feitelijk voor de meest vervuilende vorm versus

en met verschillende invalshoeken en partijen. Vanuit het

miljarden investeringen in schone energie. Als je kijkt naar

perspectief van Energy Valley zijn dat kennisinstellingen,

het nationale Energieakkoord is er heel veel focus op het

onderzoeksbureaus en het bedrijfsleven. Op het snijvlak

realiseren van die 16%. Dat is natuurlijk goed en moet ook

van deze drie partijen vindt uitwisseling en innovatie binnen

gebeuren. Maar het echte verhaal is niet zozeer die 16%

de energiesector plaats. Sterker, als je echt vooruit wilt en

maar de resterende 84%. En ook daarin moet aardgas een

wilt accelereren zijn ze cruciaal voor het doen van investe-

centrale rol spelen. Er zou veel meer sturing moeten worden

ringen en het verkrijgen van draagvlak. En natuurlijk kan je

gegeven hoe we die 84% gaan aanpakken. Maar het lijkt

ook vooruitgang boeken in isolement, maar dat zullen altijd

erop dat als men het heeft over het fossiele deel van de

kleine stapje voorwaarts zijn en blijven. Als je echt een

energiemix, het debat over ‘schoon’ tot stilstand is geko-

beweging wilt maken heb je al deze partijen nodig.

men. Ik vind dat niet doordacht en we dreigen hierdoor een
speelbal te worden van de krachten van de markt.

EBN Jaarverslag | 2012 | 41

1967
42 | EBN Jaarverslag | 2012

corporate
governance en
risicomanagement

3
EBN Jaarverslag | 2012 | 43

Corporate Governance en
risicomanagement
Corporate Governance

Naast de aandeelhoudersvergadering hebben het ministerie en EBN regelmatig informeel overleg gevoerd. Dit

Aandeelhouder

informele overleg heeft mede ten doel om de aandeel-

EBN is een besloten vennootschap met de Nederlandse

houder tijdig alle relevante informatie te verschaffen die de

Staat als enig aandeelhouder. Het beheer van de aande-

algemene vergadering van aandeelhouders behoeft voor

len is ondergebracht bij het ministerie van Economische

de uitoefening van haar bevoegdheden. Het verschaffen

Zaken. Het maatschappelijk kapitaal van EBN bedraagt

van relevante informatie is een verplichting van de directie

EUR 128.137.500,= en is verdeeld in 284.750 gewone

en de raad van commissarissen.

aandelen met een nominale waarde van EUR 450,= per
aandeel. Het geplaatst kapitaal is gelijk aan het maat-

De aandeelhouder benoemt de directie en de commissa-

schappelijk kapitaal. De aandelen zijn volgestort per 29

rissen van EBN. De benoeming van de directie vindt plaats

december 2005.

door de aandeelhouder uit een bindende voordracht door
de raad van commissarissen. De minister van Economi-

In 2012 is eenmaal een aandeelhoudersvergadering

sche Zaken dient deze voordracht vooraf goed te keuren.

gehouden. De directie en een aantal leden van de raad

De benoeming van een commissaris geschiedt door de

van commissarissen zijn bij deze aandeelhoudersverga-

aandeelhouder uit een voordracht door de raad van

dering aanwezig geweest. Tijdens de jaarlijkse algemene

commissarissen. De aandeelhouder benoemt uit de leden

vergadering van aandeelhouders worden in ieder geval de

van de raad van commissarissen een voorzitter.

volgende onderwerpen geagendeerd:
— de behandeling van het schriftelijk jaarverslag van de

Daarnaast is in de statuten van EBN opgenomen dat

directie over de zaken van de vennootschap en het

de directie voor bepaalde besluiten de voorafgaande

gevoerde bestuur;

goedkeuring van de aandeelhouder nodig heeft, bijvoor-

— de vaststelling van de jaarrekening en de bepaling van
de winstbestemming;
— de decharge van de directie voor haar bestuur over het
afgelopen boekjaar;
— de decharge aan de commissarissen voor hun toezicht
over het afgelopen boekjaar.

beeld bij het aangaan of verbreken van een duurzame
samenwerking of investeringen met een waarde van meer
dan EUR 200 miljoen, het sluiten van het bedrijf van de
vennootschap of van een dochtermaatschappij of van een
belangrijk onderdeel van het bedrijf en bij besluiten van de
directie over een belangrijke verandering van de identiteit
of het karakter van de vennootschap, waaronder begre-

De hierboven genoemde onderwerpen zijn tijdens de

pen het nemen of afstoten van een substantiële deelne-

aandeelhoudersvergadering besproken. De jaarrekening is

ming in het kapitaal van een ander vennootschap en de

vastgesteld en decharge is verleend aan de directie en de

overdracht van de onderneming aan een derde.

commissarissen.

44 | EBN Jaarverslag | 2012

Raad van commissarissen

bij het vaststellen en wijzigen van het exploitatiebudget en

De voorzitter en de leden van de raad van commissaris-

het investerings- en financieringsplan, het aanstellen van

sen worden benoemd door de aandeelhouder. De Raad

procuratiehouders en het verrichten van (des)investeringen

is belast met het toezicht op het beleid van de directie en

en het verrichten van andere rechtshandelingen met een

de algemene gang van zaken binnen EBN en staat waar

waarde van meer dan EUR 50 miljoen.

nodig en gewenst de directie bij. Op haar beurt voorziet de
directie de Raad van alle benodigde en relevante informa-

Het verslag van raad van commissarissen staat op

tie teneinde optimaal invulling en uitvoering te kunnen

bladzijde 16 van dit jaarverslag.

geven aan de taken en verantwoordelijkheden van de
Raad. In de statuten van EBN is opgenomen dat de direc-

Directie

tie voor bepaalde besluiten de voorafgaande goedkeuring

De directie van EBN bestaat uit één statutair directeur (Jan

van de raad van commissarissen nodig heeft, bijvoorbeeld

Dirk Bokhoven) en is verantwoordelijk voor het algemene

Structuur van de onderneming

CEO
Legal

HR

Commercial
Department

Corporate
Communication
Office
Management

Director Asset
Management

Director
Technology

Director
Finance

Asset
Groups

Technology
Support

Business
Control

GasTerra

Technology Projects
& Innovation

Accounting
& Reporting

Business
Development

Technology
Quality

Treasury

ICT

EBN Jaarverslag | 2012 | 45

beleid en de strategie met het bijbehorende risicoprofiel

team voor de tijdige uitvoering van de genomen besluiten.

van de onderneming. De directie is tevens verantwoor-

Het directieteam vergadert in beginsel elke twee weken.

delijk voor de realisatie van de doelstellingen van de

In het jaarverslag geeft de directie een beschrijving van

vennootschap, de resultatenontwikkeling en de voor de

de voornaamste risico’s gerelateerd aan de strategie van

onderneming relevante maatschappelijke aspecten van

EBN, de opzet en werking van de interne risicobeheer-

ondernemen. Waar nodig legt de directie besluiten ter

sings- en controlesystemen met betrekking tot de

goedkeuring voor aan de aandeelhouder of aan de

voornaamste risico’s gerelateerd aan de strategie van

raad van commissarissen. Daarnaast draagt zij zorg

EBN en eventuele belangrijke tekortkomingen in de interne

voor een goed werkend intern risicobeheersing- en

risicobeheers- en controlesystemen die in het boekjaar

controlesysteem.

zijn geconstateerd, welke significante wijzigingen zijn
aangebracht en welke belangrijke verbeteringen zijn voor-

De directie wordt bijgestaan door drie titulataire direc-

genomen. Voor de beschrijving hiervan wordt verwezen

teuren die samen met de statutair directeur het directie-

naar pagina 46.

team vormen. Het huidige directieteam bestaat naast de
statutair directeur uit de volgende personen: Thijs Starink

Bezoldiging, overige commissariaten en

(Director Asset Management); Berend Scheffers (Direc-

belangenverstrengeling

tor Technology) en Jan Boekelman (Director Finance).

De aandeelhouder stelt het beleid voor de bezoldiging van

De vierde titulataire directeur, Maxine Tillij, die in 2012 in

de directie vast. Binnen de kaders van dat beleid bepaalt

functie was als Director Corporate Affairs, zal in de loop

de raad van commissarissen de daadwerkelijke beloning

van 2013 de onderneming verlaten. De statutair directeur

van de directie, inclusief de variabele beloning van de

is de voorzitter van het directieteam. Het organogram is

directie. In het verslag van de raad van commissarissen

weergegeven op pagina 43.

wordt de variabele beloning van de directie toegelicht.

In het directiereglement, dat is goedgekeurd door de

Jan Dirk Bokhoven is lid van de raad van commissarissen

raad van commissarissen, is opgenomen hoe de taken

van GasTerra en is tevens lid van het college van gedele-

binnen het directieteam zijn verdeeld. Het directieteam

geerd commissarissen van GasTerra.

functioneert vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Binnen die gezamenlijke verantwoordelijkheid is er een

EBN onderschrijft het principe II.3 van de Corporate

taakverdeling naar functionele gebieden.

Governance Code dat iedere vorm en schijn van belangenverstrengeling tussen de vennootschap en de directie

Deze specifieke taakverdeling is schriftelijk vastgelegd.

dient te worden vermeden. De statuten en het directie-

Elk lid van het directieteam heeft binnen zijn eigen werk-

reglement bevatten een regeling over (potentieel) tegen-

gebied de verantwoordelijkheid voor de voorbereiding van

strijdige belangen tussen de directie en de vennootschap.

beleidsaangelegenheden en besluiten. Na besluitvorming

Ieder (potentieel) tegenstrijdig belang dat van materiële

binnen het directieteam zorgen de leden van het directie-

betekenis is, dient onmiddellijk aan de voorzitter van de

46 | EBN Jaarverslag | 2012

raad van commissarissen gemeld te worden. Er zijn in

hebben in 2012 geen klachten ontvangen of in behande-

2012 geen meldingen gedaan door de directie.

ling genomen. De gedragscode is beschikbaar op:
www.ebn.nl/documents/gedragscode_EBN.pdf

Evenwichtige verdeling van de zetels van de
directie en de raad van commissarissen

Klokkenluiderregeling

In 2012 zijn geen vacatures ontstaan binnen de directie en

Op basis van de klokkenluiderregeling kunnen medewer-

de raad van commissarissen die anders dan door herbe-

kers vermeende misstanden in de onderneming melden

noeming van een commissaris - vanwege de continuïteit

aan de directie of aan de raad van commissarissen. In

van het functioneren van de raad van commissarissen -

2012 zijn er geen vermeende misstanden gemeld. De

zijn ingevuld. De in 2011 bestaande verdeling van zetels

klokkenluiderregeling is beschikbaar op:

tussen vrouwen en mannen is in 2012 daarom ongewij-

www.ebn.nl/documents/klokkenluidersregeling_EBN.pdf

zigd gebleven. Zodra een vacature ontstaat die niet wordt
ingevuld door herbenoeming zal positieve actie worden

Toepassing Corporate Governance Code

ondernomen om tot een verdeling te komen rekening

Aangezien EBN is gekwalificeerd als een staatsdeelne-

houdend met art. 2:276 BW.

ming, volgt de onderneming het beleid van de overheid
waarin wordt voorgeschreven dat staatsdeelnemingen de

Externe accountant

Corporate Governance Code volgen. Hoewel EBN niet

De aandeelhouder benoemt de externe accountant, waar-

beursgenoteerd is en om die reden niet verplicht is de

bij de raad van commissarissen een voordracht kan doen.

code te hanteren, onderschrijft zij wel het uitgangspunt

In 2011 is Ernst & Young benoemd om de jaarrekeningen

van de Corporate Governance Code dat transparantie

over de jaren 2012, 2013 en 2014 te controleren.

naar belanghebbenden cruciaal is. In lijn daarmee volgen
wij een aantal principes van de code(1) waarbij echter

Gedragscode, klachtencommissie en

geldt dat niet alle ‘best practice bepalingen’ die horen

vertrouwenspersoon

bij de gevolgde principes van de Corporate Governance

Waar we extern hechten aan transparantie en duidelijk-

Code toepasbaar zijn op EBN.

heid, geldt dat ook binnen de muren van onze organisatie.
Zo beschikt EBN over een gedragscode die voor alle me-

De specifiek door ons gevolgde principes en best practi-

dewerkers toegankelijk en van toepassing is. Deze vormt

ces zijn uitgewerkt in de statuten en reglementen van EBN

een leidraad bij het maken van persoonlijke keuzes en het

en vormen een leidraad voor het handelen van de directie,

nemen van individuele beslissingen. Daarnaast gebruiken

de commissarissen en de aandeelhouder. De volledige

we de gedragscode om het daadwerkelijke gedrag van de

Corporate Governance Code is te lezen op:

onderneming en haar werknemers te toetsen. In het geval

http://commissiecorporategovernance.nl

van interne klachten kunnen werknemers terecht bij een
vertrouwenspersoon of bij de klachtencommissie.
De vertrouwenspersoon en de klachtencommissie

(1) EBN richt zich naar de volgende principes uit de Corporate Governance Code: II.1 het bestuur: de taak en de werkwijze, II.3 het bestuur: tegenstrijdige
belangen, III.1 de raad van commissarissen: de taak en werkwijze, III.2 de raad van commissarissen: onafhankelijkheid, III.3 de raad van commissarissen:
deskundigheid en samenstelling, III.4 de raad van commissarissen: de voorzitter van de raad van commissarissen en de secretaris van de vennootschap, III.5 de
raad van commissarissen: samenstelling en de rol van de drie kerncommissies van de Raad, III.6 de raad van commissarissen: tegenstrijdige belangen, III.7 de
raad van commissarissen: bezoldiging, V.1 financiële verslaggeving, V.2 rol benoeming, beloning en beoordeling van het functioneren van de externe accountant,
V.3 en V.4 relatie en communicatie van de externe accountant met de organen van de vennootschap.
EBN Jaarverslag | 2012 | 47

Risicomanagement

ten hanteren wij het ‘EBN raamwerk’. Dit bestaat uit vier

Risicomanagement is een essentieel onderdeel van de

afzonderlijke pijlers waarbinnen verschillende activitei-

bedrijfsvoering van EBN. Het stelt onze organisatie in staat

ten zijn benoemd en in samenhang worden uitgevoerd.

goed en blijvend zicht te houden op de strategische en

Risicomanagement vormt in het gehele raamwerk een

operationele kansen en risico’s en hierop adequaat in te

fundamenteel en integraal onderdeel. Het gaat hierbij in

spelen. Bij het identificeren van deze kansen en risico’s

essentie om:

steunen we niet alleen op zogenoemde ‘structuurelemen-

— h
 et analyseren van kansen en risico’s op basis van de

ten’ zoals analyses en rapportages. We doen dit ook door

strategie van de organisatie

consequent en heel gericht aandacht te besteden aan het

— h
 et opzetten en uitvoeren van beheersmaatregelen

risicobewustzijn en de integriteit binnen de organisatie.

— het toetsen van de werking van de beheersmaatregelen
Onderstaande afbeelding toont het ‘EBN raamwerk’ met

Risicomanagementstructuur

daarin de belangrijkste onderdelen per pijler voor wat

Ter structurering en beheersing van onze bedrijfsactivitei-

betreft risicomanagement.

Risicomanagement
Strategische Risico
Analyse (SRA)

EBN-strategie
Jaarlijks werkprogramma
en budget

Operationele Risico
Analyse (ORA’s)

Visie,
missie en
strategie

Risico’s
en kansen

Zekerheid
werking

Beheersing

Zelfevaluaties
Interne audits
Joint venture audits
In-control-verklaringen
Externe audit
Opvolging interne en
externe audits

48 | EBN Jaarverslag | 2012

Vastgestelde
werkprocessen
Planning & control
cyclus / prestatiemeting
Beleid, regelingen, codes

Risico’s en kansen

In het kader van de risicobeheersing stelt EBN interne

Op basis van de strategische doelstellingen van onze

beleidsdocumenten en interne regelingen zoals de

organisatie voert de directie jaarlijks een strategische

autorisatie- en procuratieregeling ter beschikking op haar

risicoanalyse uit waarbij zowel de kansen als de risico’s

intranet waarmee deze voor alle medewerkers toegankelijk

voor realisatie van deze doelstellingen in kaart worden

en beschikbaar zijn.

gebracht. Door de afdelingen binnen EBN wordt jaarlijks
een operationele risicoanalyse uitgevoerd. Hierbij worden

De werking van beheersmaatregelen

risico’s geïdentificeerd en wordt beoordeeld of deze door

De opzet en werking van de beheersmaatregelen wordt

hen voldoende worden beheerst. Ook wordt nagegaan

jaarlijks getoetst. Zo ook in 2012. Dit gebeurt via open

of kansen in voldoende mate worden geïdentificeerd en

en informele sessies waarin de afdelingsmanager met

gegrepen. Voor zowel de strategische als de operationele

zijn of haar medewerkers een zelfevaluatie uitvoert van

risicoanalyses geldt dat ze ook in 2012 hebben plaatsge-

de belangrijk(st)e beheersmaatregelen en de opzet en

vonden.

werking ervan met hen bespreekt. Waar nodig worden
concrete acties gedefinieerd om het niveau van beheer-

Risicobeheersing

sing te verbeteren.

Om eventuele risico’s zo goed mogelijk te beheersen
worden op basis van de strategische en operationele

De uitkomsten van de zelfevaluaties zijn aan de directie

risicoanalyses waar nodig maatregelen geformuleerd en

gerapporteerd waarbij de afdelingsmanagers een ‘in-con-

uitgevoerd. Deze worden vervolgens ingebed in de EBN-

trol-verklaring’ afgeven. Hierin wordt uitgesproken dat de

werkprocessen waarvan de belangrijkste uitvoerig zijn

belangrijkste risico’s in hun verantwoordelijkheidsgebied

beschreven en centraal vastgelegd. Op ons intranet zijn de

zijn geïdentificeerd en wordt toegelicht of deze in voldoen-

werkprocessen onder ‘Integraal Management Systeem’

de mate zijn beheerst.

beschikbaar voor alle medewerkers.
In 2012 is, zoals ieder jaar, een aantal interne audits uitgeJaarlijks stelt EBN een werkprogramma en budget - het

voerd. Deze zijn gericht op het beoordelen van de kwaliteit

zogenoemde WP&B - vast. Hierin worden zowel op

en effectiviteit van belangrijke werkprocessen en/of op

organisatie- als afdelingsniveau de ambities, plannen en

een aantal specifieke thema’s binnen die werkproces-

activiteiten voor dat jaar benoemd en vastgesteld. Via de

sen. In 2012 zijn interne audits uitgevoerd betreffende de

planning-en-control-cyclus wordt gedurende het jaar ge-

salarisadministratie en -verwerking, integriteit en systeem-

toetst in hoeverre de in het WP&B opgenomen doelstellin-

beveiliging.

gen worden gerealiseerd. Hiertoe worden maandelijks en
op kwartaalbasis managementrapportages opgesteld die

De bevindingen van deze audits worden aan de directie

op diverse niveaus binnen de organisatie worden bespro-

gepresenteerd en toegelicht, de belangrijkste aanvul-

ken. Waar nodig wordt er op basis van deze rapportages

lend besproken met de audit commissie van de raad van

bijgestuurd.

commissarissen. Ook in het verslagjaar hebben de interne

EBN Jaarverslag | 2012 | 49

audits tot bevindingen geleid. Hiervoor zijn acties vastge-

hoe de winning van aardgas kan worden ingebed in de

steld, ‘eigenaren’ benoemd en einddata bepaald.

natuurlijke leefomgeving. Dit doen we door te luisteren

De uitvoering van de acties wordt periodiek door het

naar en te leren van belanghebbenden. Ook stimuleren

directieteam gevolgd.

we een veilig productieproces, waarbij de milieubelasting
geminimaliseerd wordt.

Naast interne audits heeft EBN in 2012 een financiële
audit uitgevoerd op de kosten die in het kader van de

Aandeel van gas in de energiemix

diverse samenwerkingsverbanden aan onze organisatie

Aardgas speelt in potentie een essentiële rol in de transitie

worden doorbelast.

naar het gebruik van hernieuwbare energiebronnen. Aardgas is de schoonste fossiele brandstof en vormt boven-

Financiële markten

dien een natuurlijke combinatie met hernieuwbare energie

Voor het realiseren van onze strategische doelstellingen

zoals zon en wind, omdat het flexibel inzetbaar is. Het

is goede toegang tot de kapitaalmarkten, beheersing van

risico bestaat echter dat deze potentiële rol van aardgas

valuta- en renterisco’s en een goede kredietwaardigheid

onvoldoende wordt gerealiseerd door een toenemende

van onze financiële tegenpartijen essentieel. Op pagina

energieproductie uit kolen, als gevolg van een relatief lage

78 en verder van de jaarrekening wordt toegelicht hoe de

kolenprijs. EBN vindt het daarom belangrijk om, samen

desbetreffende risico’s worden beheerst.

met de gassector, de potentie en het belang van aardgas
in de energietransitie uit te dragen en hierover breed de

Risicoprofiel

maatschappelijke dialoog aan te gaan.

Elk jaar opnieuw zet EBN zich tot het uiterste in haar strategische doelstellingen voor de korte en lange termijn te

Investeringsklimaat en kritische infrastructuur

bereiken. Hierbij dienen zich traditiegetrouw en onvermij-

Bij een ongunstig investeringsklimaat voor exploratie en

delijk risico’s en onzekerheden aan die in meer of mindere

winning van olie en gas zullen olie- en gasmaatschappijen

mate invloed hebben op de daadwerkelijke realisatie van

hun prioriteiten meer gaan verschuiven naar landen waar

deze plannen. Hieronder beschrijven we de voornaamste

een beter rendement op hun investeringen te halen is. Dit

en meest actuele.

betekent ook dat Nederland onvoldoende de juiste nieuwe
investeerders kan aantrekken, met als resultaat dat er

Draagvlak voor gas- en oliewinning

minder wordt geïnvesteerd in de Nederlandse gas- en olie-

Voor het exploreren en winnen van gas en olie is voldoen-

winning in het algemeen en in het toepassen van nieuwe

de steun vanuit de samenleving essentieel. EBN vindt het

innovatieve technieken in het bijzonder. Zonder investerin-

daarom van groot belang om duidelijk te communiceren

gen zal bovendien de bestaande infrastructuur vroegtijdig

over de rol van aardgas in Nederland. Daarnaast vinden

verwijderd worden. Voor gaswinning op zee is het van es-

we het belangrijk om belanghebbenden proactief, feitelijk

sentieel belang dat kritische infrastructuur zo lang mogelijk

en transparant te informeren over specifieke activiteiten

behouden blijft om de ontwikkeling van nieuwe velden te

en om via concrete projecten in de praktijk te laten zien

faciliteren.

50 | EBN Jaarverslag | 2012

Het risico bestaat dat het niveau van gas- en olieproductie
hierdoor op termijn achterblijft. EBN zal de mogelijkheden
voor verdere optimalisatie van het investeringsklimaat
onderzoeken en zich samen met de overheid, de sector
en kennisinstituten inzetten om dit te realiseren. Tevens
zullen we actief de mogelijkheden voor exploratie en winning van gas en olie in Nederland (inter)nationaal onder de
aandacht blijven brengen.

Externe factoren
Indien zich een langdurige periode van lage marktprijzen zou voordoen, bestaat het risico dat olie- en
gasmaatschappijen minder gaan investeren. EBN volgt
de ontwikkeling van de gasprijs voortdurend. EBN neemt
echter geen maatregelen zoals hedgen om het risico van
fluctuerende marktprijzen te beheersen. Door de lage
operationele kostenstructuur hebben lage marktprijzen
weinig effect op de continuïteit van EBN.

Directieverklaring
De directie is verantwoordelijk voor adequate interne
risicobeheersingssystemen en voor het beoordelen van de
effectiviteit ervan. De werkelijke bedrijfsprestaties zijn in het
boekjaar periodiek vergeleken met de goedgekeurde
plannen en budgetten en besproken tijdens de directievergadering. De directie verklaart dat de systemen met
betrekking tot de financiële verslaggevingsrisico’s gedurende het verslagjaar naar behoren hebben gewerkt en
een redelijke mate van zekerheid geven dat de financiële
verslaggeving geen onjuistheden van materieel belang
bevat.

EBN Jaarverslag | 2012 | 51

gastcolumn Ron Wit:
teammanager klimaat en energie bij Stichting Natuur & Milieu

Energie is belangrijk in de levens van
mensen. Zonder energie rijden er
geen auto’s, hebben we geen licht en
geen water. Majeure veranderingen
of ingrepen zullen dus altijd invloed
hebben op het leven van het individu.
Daarnaast leidt het verduurzamen van
energie tot energievormen die meer
beslag leggen op de ruimtelijke omgeving. Dat heeft invloed op onze leefwereld. Dit alles maakt dat er sprake
zal zijn van een energietransitie die zijn
weerga niet kent.
In Nederland is het sprookje waarin flexibele gascentrales
en meer hernieuwbare elektriciteit samen een duurzame
toekomst bepalen, hard uit elkaar gespat. De werkelijkheid
laat zien dat de elektriciteitssector zich daar niet aan houdt
en de markt zich volledig lijkt te richten op kolen. Wat dat
betreft is er sprake van een kloof tussen de beoogde transitie en de grillen van de markt.

Meters
In ons land praten we altijd maar over doelen. Zo hebben
we het over de 16% hernieuwbaar in termen als ‘is het
niet te veel?’, ‘wordt het niet te duur?’. Maar die discussie
is niet in het belang van de noodzakelijke investeringszekerheid van de sterk groeiende industrie van schone
technologie. Sterker, het is een excuus om de dingen uit
te stellen en geen meters te maken. We moeten minder

52 | EBN Jaarverslag | 2012

“Wij zijn een kampioen in het praten over doelen,
maar maken geen meters.”
praten over doelen, en meer over wat écht nodig is. Het

energie: iedereen is voor, maar niemand doet het écht. Dit

zou goed zijn als het kabinet dit jaar bekend maakt welke

dreigt een beetje een lege huls te worden. Ik beschouw

volumes wind op zee er ieder jaar wordt aanbesteed. Dat

het als een strategische misser dat energiebesparing

geeft een geweldige impuls aan de sector omdat bedrijven

vooral wordt gezien als middel om de klimaatdoelstellingen

dan weten dat er voldoende volume in de markt komt om

te realiseren. Maar hierdoor wordt de waarde ervan voor

te gaan innoveren en investeren. Dat vertrouwen is een

onze economie onvoldoende benut. Je zou het vanuit

sleutelfactor. Bovendien is in het regeerakkoord voldoende

economisch perspectief moeten beschouwen: ons niveau

geld gereserveerd om de onrendabele top van een derge-

van energie-efficiëntie behoort tot de slechtste van Europa

lijk aanbestedingsplan te financieren. Natuurlijk is het goed

en loopt achteruit. Dat is slecht voor onze concurrentie-

dat er een Energieakkoord wordt ontwikkeld naar 2030 en

positie en dus voor onze economie. Je moet toe naar een

verder, maar dat mag ons niet afleiden van wat er vandaag

situatie dat energiebesparing een economisch doel wordt,

moet gebeuren. Wij zijn een kampioen in het praten over

een business case.

doelen, maar niet in het maken van meters.

Ver voorop lopen met klimaatbeleid kan ten koste gaan
van onze concurrentiepositie. Maar op het gebied van

Loopgraven

energiebesparing geldt het omgekeerde. Juist als de rest

Ik mocht zelf aan de wieg staan van het proces van het

van wereld weinig aan klimaatbeleid doet, stijgen de fos-

energieakkoord. Ik heb me altijd afgevraagd hoe het toch

siele energieprijzen verder en kan je dus veel geld verdie-

kan dat Nederland al 10 jaar vast zit op het gebied van

nen met energiebesparing. De terugverdientijd van ener-

duurzaam. Ik denk dat dat komt doordat iedereen praat

giebesparende investeringen wordt dan korter en de baten

over techniek en instrumenten, maar als het erop aan-

ervan zullen de kosten voor de BV Nederland overstijgen.

komt in de loopgraven belandt. Wij hebben het in dit land
altijd over de inhoud en te weinig over de achterliggende

Averij

belangen. Dat is ook nu weer een valkuil. Het gaat over

We moeten oppassen dat aardgas als transitiebrandstof

de inhoud en cijfers en we zijn te weinig in staat of bereid

geen marketingconcept wordt. Een mooi verhaal zonder

om de belangen te kwantificeren en elkaar daarop door te

inhoud. Het klopt dat het flexibel is, maar dat alleen is

vragen. Durf een tweede keus overeen te komen, 100%

niet voldoende om een duurzaam imago aan te meten.

overeenstemming kan misschien niet op voldoende draag-

De gassector zal wat dat betreft meer moeten doen om

vlak rekenen. De analyse waarom wij met elkaar niet echt

het belang van aardgas in de transitie waar te maken. In

meters maken is nooit echt gemaakt, maar dat ligt voor

theorie kan het een hele belangrijke rol spelen, maar zoals

een belangrijk deel hierin opgesloten. Alleen als we zij aan

opgemerkt is de markt onverbiddelijk. En wat doe je dan?

zij gaan zitten en een brug slaan naar elkaars belangen,

Kijk maar hoe het nu is: gascentrales staan stil, kolencen-

dan komen we écht verder.

trales draaien volop. Het is de hoogste tijd dat de
gevestigde gassector politiek stelling durft te nemen:

Concurrentiepositie

”Wij willen een fors hogere CO2-prijs!” Doe je dat niet,

De grote uitdaging voor dit moment is het besparen van

dan loopt je droom averij op.

EBN Jaarverslag | 2012 | 53

Oprichting DSM aardgas B.V.

1973

54 | EBN Jaarverslag | 2012

jaarrekening

4
EBN Jaarverslag | 2012 | 55

algemeen

De directie heeft de jaarrekening van EBN B.V. (EBN) over

consolidatie geëlimineerd. De resultaten van dochteron-

het boekjaar 2012 opgemaakt en geaccordeerd volgens

dernemingen die in de loop van het jaar zijn verworven of

haar besluit van 20 maart 2013. Aansluitend is de jaar-

afgestoten, worden in de geconsolideerde winst- en ver-

rekening voorgelegd aan de Raad van Commissarissen.

liesrekening opgenomen vanaf de datum van verwerving

EBN is een besloten vennootschap, gevestigd en kan-

respectievelijk tot de datum van afstoting, al naar gelang

toorhoudende in Nederland met haar statutaire zetel te

van toepassing.

Utrecht. EBN is opgericht op 2 januari 1973 te Maastricht.
Krachtens artikel 20.2 van de statuten geeft de Raad ook

De jaarrekening van EBN richt zich voornamelijk op het

een pre-advies aan de aandeelhouders. De jaarrekening

aandeel van EBN in contractuele samenwerkingsverban-

zal vervolgens worden voorgelegd aan de Algemene Ver-

den op het gebied van gas- en oliewinning in Nederland

gadering van Aandeelhouders op 18 april 2013. Daar zal

en het Nederlands Continentaal Plat. Het gaat dan om

de jaarrekening vastgesteld en vervolgens gepubliceerd

EBN’s aandeel in de activa en passiva, alsook in de op-

worden. Alle aandelen van EBN worden gehouden door

brengsten en kosten van zulke samenwerkingsverbanden.

de Nederlandse Staat.

Daarnaast neemt EBN deel in enkele vennootschappen.

De geconsolideerde jaarrekening van EBN over het jaar

Samenwerkingsverbanden

2012 omvat de vennootschap en haar dochteronderne-

Onder samenwerkingsverbanden verstaan we zowel

ming EBN Capital B.V. (per 15 november 2012 ontstaan

contractuele als vennootschappelijke samenwerkings-

uit fusie K13 Extensie Beheer B.V. en F3/A6 Extensie B.V.)

verbanden met partners waarmee EBN activiteiten

en is opgesteld in overeenstemming met de International

uitvoert. Bij het uitvoeren van die activiteiten wordt gebruik

Financial Reporting Standards (IFRS) en uitspraken van

gemaakt van activa waarover EBN samen met die andere

het International Financial Reporting Interpretations Com-

partijen zeggenschap heeft. EBN verwerkt deze gezamen-

mittee (IFRIC) zoals van kracht per 31 december 2012 en

lijke activa en de bijbehorende verplichtingen, kosten en

zoals aanvaard voor gebruik binnen de Europese Unie en

opbrengsten proportioneel in de jaarrekening.

met Titel 9 Boek 2 BW.
Het belangrijkste samenwerkingsverband is de Maatschap
In de geconsolideerde jaarrekening zijn de jaarrekeningen

Groningen. In totaal werkt EBN samen met partners in 27

verwerkt van EBN en van de entiteit waarover EBN zeg-

winningsvergunningen op land,101 winningsvergunningen

genschap heeft. EBN heeft zeggenschap over een doch-

offshore, 48 opsporingsvergunningen, de gaszuiveringsin-

teronderneming als EBN in staat is het financiële beleid en

stallatie Emmen en 4 faciliteiten voor ondergrondse opslag

het bedrijfsbeleid van de dochteronderneming te bepalen

van aardgas. Het deelnemingspercentage in deze samen-

teneinde voordeel te behalen uit haar activiteiten. De jaar-

werkingsverbanden varieert van 40% tot 50%. Ook neemt

rekening van de dochteronderneming wordt opgesteld

EBN deel in de gasbehandelingsinstallatie en de pijpleiding

met dezelfde grondslagen als EBN. Alle transacties,

K13-Den Helder, de pijpleiding K13-Extensie (via een

saldi, baten en lasten binnen de Groep worden bij de

dochteronderneming) en de pijpleiding F3/A6 Extensie

56 | EBN Jaarverslag | 2012

(via een dochteronderneming). EBN houdt 100% van de
aandelen in EBN Capital B.V. in verband met de hierboven
vermelde deelnemingen in de pijpleidingen K13-Extensie
en F3/A6 Extensie.

Geassocieerde deelnemingen
EBN neemt voor 40% deel in GasTerra B.V. gevestigd
in Groningen en heeft als hoofdactiviteit het handelen in
aardgas. Daarbij heeft EBN een deelname voor 45% in
NOGAT B.V. en 12% in NGT extensie. De hoofdactiviteit
van deze deelnemingen is aardgastransport vanuit de
Noordzee.

EBN Jaarverslag | 2012 | 57

Grondslagen voor de waardering
en winstbepaling
De jaarrekening is opgesteld op basis van historische kos-

ling en verwijdering van platforms en andere installaties

ten, en op going concern basis, tenzij anders vermeld.

worden geactiveerd, als onderdeel van de aanschaffingswaarde van het betreffende materieel actief.

Omrekening buitenlandse valuta
De functionele valuta en presentatievaluta van EBN is de

Een materieel vast actief wordt niet langer in de balans

euro. Dat geldt ook voor de samenwerkingsverbanden.

opgenomen wanneer het wordt afgestoten of wanneer er

Commerciële transacties en opgenomen leningen in

geen toekomstige economische voordelen meer worden

vreemde valuta worden in de administratie verwerkt tegen

verwacht uit het verdere gebruik, of in geval van teruggave

de contante wisselkoersen die gelden op de dag van de

of verkoop van de vergunning. Een eventuele bate of ver-

transacties. Monetaire balansposten in vreemde valuta

lies voortvloeiend uit het niet langer in de balans opnemen

worden omgerekend tegen de contante koers per balans-

van het actief, wordt in het resultaat verwerkt.

datum. Koersverschillen die voortvloeien uit de afwikkeling
van deze transacties en uit de omrekening van monetaire

Exploratie activa

balansposten worden in het resultaat verwerkt.

EBN activeert uitgaven voor exploratie. Uitgaven voor
onderstaande activiteiten worden geactiveerd als onder-

Onderscheid tussen activa en passiva
naar termijnen

deel van de exploratie- en evaluatieactiva: acquisitie van

Een actief wordt als vlottend aangemerkt als het naar ver-

zoek d.m.v. aarddoorsnedes), sampling (monstername)

wachting binnen 12 maanden na balansdatum wordt ge-

en activiteiten in relatie tot evaluatie van de technische en

realiseerd. Een verplichting of schuld wordt als kortlopend

commerciële mogelijkheid om mineralen te winnen.

exploratielicenties, exploratieboringen, trenching (onder-

aangemerkt als deze binnen 12 maanden na balansdatum
wordt afgewikkeld.

Niet geactiveerd worden uitgaven voor: topografisch-,
geologisch-, geochemisch- en geofysisch onderzoek,

Materiële vaste activa

tenzij ze samenhangen met reeds bestaande en aangetoonde velden (bijvoorbeeld om beter te weten waar men

Materiële vaste activa ten behoeve van

moet boren). Als deze uitgaven worden aangerekend als

de productie

onderdeel van inbrengvergoedingen worden zij geacti-

De materiële vaste activa voor de gas- en oliewinning en

veerd. Inbrengvergoedingen worden over het algemeen

de overige bedrijfsmiddelen worden gewaardeerd tegen

namelijk alleen betaald als winning haalbaar lijkt. Hierdoor

de aanschaffingswaarde onder aftrek van afschrijvingen en

bestaat in dat geval meer zekerheid dan in het geval zelf

eventuele bijzondere waardeverminderingen.

dit onderzoek wordt uitgevoerd.

Vervangingsinvesteringen die een verbetering vormen,
worden geactiveerd en identieke vervangingsinvesteringen

Exploratieboringen

komen ten laste van de winst- en verliesrekening.

Uitgaven voor exploratieputten worden geactiveerd

De geschatte kosten van buitengebruikstelling, ontmante-

(boringen in aanleg). Als blijkt dat de exploratieput droog

58 | EBN Jaarverslag | 2012

is, worden deze uitgaven vervolgens ten laste van het

jaar en de PRMS reserve categorieën bewezen reserves

resultaat gebracht. Zolang er bij een gas- of olievoerende

(categorie 1) per 31 december van dat boekjaar. Deze

exploratieput geen productie is, wordt op de betreffende

reserves zijn bepaald volgens de definities zoals ze door

activa niet afgeschreven.

de Society of Petroleum Engineers (SPE), World Petroleum Council (WPC), American Association of Petroleum

Uitgaven van exploratieputten die meer dan 12 maanden

Geologists (AAPG) en Society of Petroleum Evaluation

oud zijn worden ten laste van het resultaat gebracht, tenzij:

Engineers (SPEE) zijn vastgelegd in het Petroleum Resour-

1)	zij zich in een gebied bevinden waar omvangrijke

ces Management Systeem. De reserves zijn gebaseerd op

investeringen zijn vereist voordat de productie kan

de huidige inschattingen van EBN’s bewezen reserves en

beginnen, en

productieprofielen.

2)	commercieel winbare hoeveelheden zijn aangetroffen, en
3)	verdere exploratie- of evaluatieactiviteiten plaatsvinden,

De overige materiële vaste activa worden op lineaire basis

dat wil zeggen additionele exploratieputten worden

afgeschreven over de verwachte gebruiksduur. In eerste

geboord of daartoe vastomlijnde plannen bestaan voor

instantie wordt daarbij uitgegaan van twintig jaar voor

de nabije toekomst.

hoofdtransportleidingen en dertig jaar voor faciliteiten voor
ondergrondse opslag van aardgas (Underground Gas

Het management beoordeelt regelmatig of activering van

Storages of UGS-en). Voor bedrijfsgebouwen geldt een

de uitgaven voor exploratieboringen nog voldoet aan de

gebruiksduur van tien jaar. Op bedrijfsterreinen wordt niet

hierboven genoemde criteria en of de boringen kunnen

afgeschreven.

worden voortgezet. Exploratieputten die ouder dan 12
maanden zijn, worden nog aanvullend beoordeeld om vast

De geschatte resterende gebruiksduur van deze materiële

te stellen of de feiten en omstandigheden zijn gewijzigd en

vaste activa wordt elk jaar getoetst. Daarbij wordt rekening

of bovengenoemde voorwaarden nog van toepassing zijn.

gehouden met economische en technologische veroudering en met normale slijtage.

Inbrengvergoedingen
De kosten van betaalde inbrengvergoedingen – voorname-

Investeringen en boringen in aanleg

lijk exploratiekosten en rentevergoedingen met betrekking

Er wordt niet afgeschreven op investeringen en boringen

tot bewezen reserves – worden geactiveerd en afgeschre-

in aanleg.

ven op basis van de Unit-of-Production methode (in de
volgende paragraaf volgt de toelichting).

Financieringskosten projecten
Financieringskosten van projecten worden geactiveerd.

Afschrijvingen

Het gehanteerde rentepercentage gedurende het boekjaar

Materiële vaste activa voor de gas- en oliewinning worden

wordt gebaseerd op het gemiddelde rentepercentage voor

afgeschreven op basis van de Unit-of-Production (UoP)

de langlopende leningen van het afgelopen boekjaar.

methode: de verhouding tussen de productie in het boek-

EBN Jaarverslag | 2012 | 59

Financiële vaste activa

rende eenheid overeen met een concessie. Bij de bepaling

Een geassocieerde deelneming is een belang in een

van de indirecte opbrengstwaarde worden de geschatte

geheel waarin EBN invloed van betekenis heeft, maar

toekomstige kasstromen contant gemaakt tegen een

geen beslissende zeggenschap kan uitoefenen.

disconteringsvoet vóór belastingen, gebaseerd op de

De geassocieerde deelnemingen worden verwerkt op

marktrente plus een opslag voor de specifieke risico’s van

basis van de equity-methode. Dat houdt in dat het aan-

het actief. EBN gebruikt hiervoor de WACC (Weighted

deel van EBN in een geassocieerde deelneming wordt

Average Cost of Capital).

bepaald op het EBN-aandeel in de netto activa van deze
deelnemingen, verminderd met een eventuele bijzondere

Wanneer de realiseerbare waarde van een actief lager is

waardevermindering. Het belang van EBN bij de winst of

dan de boekwaarde, wordt de boekwaarde afgeboekt tot

het verlies van de geassocieerde deelneming wordt opge-

de realiseerbare waarde. Een bijzondere waardevermin-

nomen in het resultaat.

dering wordt, eventueel ten dele, teruggedraaid bij een
wijziging in de schatting die van belang is voor de bepaling

Wanneer het aandeel van EBN in het verlies van een geas-

van de realiseerbare waarde. Bijzondere waardeverminde-

socieerde deelneming de boekwaarde van deze deelne-

ringen worden op een afzonderlijke regel in het overzicht

ming – inclusief eventuele andere vorderingen – overtreft,

van totaalresultaat opgenomen.

wordt de boekwaarde tot nihil teruggebracht. Er worden
geen verdere verliezen verantwoord, tenzij EBN verplich-

Voorraden

tingen van de geassocieerde deelneming op zich heeft

De voorraden ondergronds gas en voorraden materialen

genomen via een garantie of andere verplichting.

worden gewaardeerd tegen de gemiddelde inkoopprijzen

Ongerealiseerde winsten en verliezen uit transacties met

of lagere netto opbrengstwaarde. De voorraad boven-

geassocieerde deelnemingen worden geëlimineerd naar

grondse condensaat en olie worden gewaardeerd tegen

verhouding van het EBN-aandeel in deze deelnemingen.

de netto-opbrengstwaarde per het einde van het jaar.

Bijzondere waardeverminderingen

Vorderingen

Elke balansdatum wordt beoordeeld of er aanwijzingen zijn

De vorderingen worden opgenomen tegen geamortiseerde

dat de boekwaarde van een vast actief (een materieel of

kostprijs met een eventuele waardecorrectie in verband

financieel vast actief) boven de realiseerbare waarde (de

met oninbaarheid. De eerste waardering vindt tegen reële

hoogste van indirecte en directe opbrengstwaarde) ligt.

waarde plaats.

In dat geval wordt overgegaan tot een bijzondere waardevermindering (‘impairment’). Wanneer een actief niet in

Liquide middelen

ruime mate zelfstandig voor een instroom van kasmiddelen

Onder liquide middelen verstaan we kasmiddelen, bankte-

zorgt, wordt de realiseerbare waarde bepaald voor de

goeden en deposito’s bij banken met een resterende loop-

kasgenererende eenheid waartoe het actief behoort. Voor

tijd van minder dan drie maanden. Bankschulden worden

EBN komt bij de materiële vaste activa een kasgenere-

opgenomen onder de kortlopende schulden.

60 | EBN Jaarverslag | 2012

Eigen vermogen

eisen, technologie en schattingen. De hoogte van deze

Het eigen vermogen van EBN bestaat uit aandelenkapitaal

voorziening is gebaseerd op opgaven van de operators

en nog uit te keren dividend. De Staat der Nederlanden is

en wijzigingen hierin zullen, na een eigen beoordeling door

de enige aandeelhouder van EBN. Het dividend dat aan

EBN, doorgaans leiden tot een overeenkomstige aanpas-

de aandeelhouder moet worden uitgekeerd, wordt als

sing van de geactiveerde opruimkosten van de betreffende

verplichting opgenomen in de periode waarover deze ver-

materiële vaste activa.

schuldigd is, conform de statuten van EBN. Uitzondering
daarop vormt het voorgestelde slotdividend. Dat wordt

De voorziening voor bodemdaling richt zich op bepaalde

pas opgenomen als een verplichting na vaststelling door

bijkomende verplichtingen die ontstaan tijdens de winning-

de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.

fase.

Voorzieningen

Schulden

Voorzieningen worden in de balans opgenomen wanneer

Opgenomen leningen worden tegen geamortiseerde

aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

kostprijs verantwoord. De eerste waardering vindt plaats

1)	er is een juridische of feitelijke verplichting als gevolg

tegen reële waarde onder aftrek van kosten. De leningen in

van een gebeurtenis uit het verleden, en

vreemde valuta worden op balansdatum tegen de dan gel-

2)	het is waarschijnlijk dat middelen aan de onderneming

dende koers geherwaardeerd. Agio of disagio op leningen

zullen worden onttrokken om aan de verplichting te

wordt gedurende de looptijd van de betreffende leningen

voldoen, en

afgeschreven. De interestlasten worden toegerekend aan

3)	er kan een betrouwbare schatting worden gemaakt
van het bedrag van de verplichting.

het resultaat van de periode waarop zij betrekking hebben
volgens de effectieve interestmethode.

Als het effect van de tijdswaarde van geld materieel is,

Pensioenen

worden voorzieningen bepaald door de verwachte kas-

EBN heeft een toegezegde pensioenregeling, welke is

stromen contant te maken tegen een rentevoet vóór

ondergebracht bij het pensioenfonds ABP. EBN verwerkt

belastingen.

deze pensioenregeling als toegezegde bijdrage regeling
omdat het pensioenfonds niet in staat is om het aandeel

Als een contante waarde is berekend, wordt de toe-

van EBN in de onderliggende pensioenverplichting, fonds-

name van de voorziening door het verloop van de tijd

beleggingen en kosten van de regeling op consistente en

beschouwd als rentelast. De voorziening voor uitgestelde

betrouwbare wijze uit te splitsen.

belastingverplichtingen wordt niet contant gemaakt.

Voorwaardelijke activa en passiva
De voorziening voor opruimkosten is bedoeld voor de

Voorwaardelijke activa en passiva worden niet in de balans

voorziene geschatte kosten van buitengebruikstelling,

opgenomen.

ontmanteling en terreinherstel gebaseerd op de huidige

EBN Jaarverslag | 2012 | 61

Emissierechten

Financiële baten en lasten

EBN moet door haar belang in de samenwerkingsverban-

Rentebaten en rentelasten worden opgenomen op tijds-

den voldoen aan wetgeving met als doel vermindering van

evenredige basis. Daarnaast worden onder deze post de

de uitstoot van broeikasgassen. De operator verhandelt de

interestkosten in verband met oprenting van voorzieningen

emissierechten namens de partners in de samenwerkings-

opgenomen.

verbanden.

Resultaat geassocieerde deelnemingen
De operator reserveert emissierechten om te kunnen vol-

Het aandeel in het resultaat financiële vaste activa wordt

doen aan leveringsverplichtingen. De rechten worden niet

bepaald op een deel van de resultaten over het verslagjaar

opgenomen in de balans. Er wordt een bate opgenomen

dat overeenkomt met het belang van EBN, na aftrek van

wanneer de operator het EBN-aandeel in de overtollige

de belastingen daarop.

emissierechten verkoopt. Als de operator emissierechten
moet bijkopen, neemt EBN voor haar aandeel daarin een

Belastingen

last op.

De winstbelasting wordt bepaald volgens de ‘balansmethode’. Belastinglasten worden opgenomen in het over-

Netto-omzet

zicht van totaal resultaat behalve voor zover zij betrekking

De netto-omzet uit de verkoop van gas, olie en con-

hebben op een post die rechtstreeks is opgenomen in de

densaat wordt verantwoord op moment van levering.

overige ongerealiseerde resultaten.

Dat is het moment waarop het eigendom en de risico’s
van de geleverde goederen overgaan op de afnemer.

Actuele belastingen zijn de belastingen die naar verwach-

De opbrengsten uit de gas- en oliewinning door middel

ting betaald moeten worden over de fiscale winst over het

van activa waarin EBN samen met andere producenten

jaar, op basis van de belastingtarieven per balansdatum,

deelneemt, worden opgenomen op basis van het relatieve

en eventuele aanpassingen in de te betalen belastingen

belang van EBN hierin.

over voorgaande jaren.

Bedrijfslasten

Latente belastingvorderingen en -verplichtingen worden

De kosten worden bepaald op basis van historische

opgenomen op basis van de verwachte fiscale conse-

kosten. De kosten omvatten het met het belang overeen-

quenties van tijdelijke verschillen tussen de fiscale en

komend aandeel in de kosten van de samenwerkingsver-

de commerciële boekwaarde van activa en passiva. De

banden, evenals de beheerskosten.

latente belastingvorderingen en -verplichtingen worden
berekend tegen de per balansdatum geldende of mate-

Bij operationele kosten zijn ook de aan de Staat verschul-

rieel vastgestelde belastingtarieven en -wetten die naar

digde uitkeringen inbegrepen.

verwachting van toepassing zijn wanneer de betreffende
latente belastingvorderingen en verplichtingen worden
afgewikkeld.

62 | EBN Jaarverslag | 2012

Start offshore gasproductie

1975
EBN Jaarverslag | 2012 | 63

Naamswijziging DSM Aardgas wordt EBN

1989
64 | EBN Jaarverslag | 2012

Financiële derivaten

EBN onderzoekt de gevolgen van deze standaarden,

Financiële derivaten worden initieel in de balans opge-

aanpassingen van standaarden en deze interpretaties.

nomen tegen de reële waarde en vervolgens op iedere

Op basis van de voorlopige uitkomsten verwacht EBN dat

balansdatum gewaardeerd tegen de actuele reële waarde.

de toepassing van deze nieuwe standaarden, aanpas-

De daaruit voortvloeiende baten of lasten worden in het

singen van standaarden en nieuwe IFRIC-interpretaties

resultaat verwerkt. EBN past geen hedge accounting toe.

in toekomstige boekjaren geen materiële gevolgen zullen
hebben voor de jaarrekening van de onderneming.

International Financial Reporting
Standards (IFRS)
Nieuwe en gewijzigde IFRS-standaarden en IFRICinterpretaties waarvan de toepassing van kracht is vanaf
boekjaar 2012 zijn verwerkt:
— IFRS 7 Financial Instruments: Disclosures - Amendment
to Disclosures
De volgende standaarden, aanpassingen van standaarden
en interpretaties, die nog niet van kracht zijn of nog niet
door de Europese Unie zijn bekrachtigd worden door EBN
nog niet toegepast:
— IFRS 9 Financial Instruments
— IFRS 10 Consolidated Financial Statements
— IFRS 11 Joint Arrangements
— IFRS 12 Disclosure of Interests in Other Entities
— IFRS 13 Fair Value Measurement
— IAS 1 Presentation of Financial Statements
— IAS 12 Income Taxes- Recovery of Tax Assets
— IAS 16 Property Plant and Equipment
— IAS 19 Employee Benefits
— IAS 28 Investments in Associates and Joint Ventures
— IAS 32 Offsetting Financial Assets and Financial
Liabilities & Financial Instruments, Presentation
— IAS 34 Interim Financial Reporting
— IFRIC 20 Stripping Costs in the Production Phase of
a Surface Mine

EBN Jaarverslag | 2012 | 65

geconsolideerde winst- en verliesrekening
in EUR mln

noot

2012

mutaties
t.o.v. 2011

2011

netto omzet

2

8.528

20%

7.103

heffingen

3

3.801

2.964

operationele kosten

4

797

658

afschrijvingen

5

745

617

bedrijfslasten

5.343

26%

4.239

bedrijfsresultaat

3.185

11%

2.864

financiële baten

6

99

139

financiële lasten

6

-201

-232

resultaat geassocieerde deelnemingen

7

48

53

resultaat voor belastingen

3.131

11%

2.824

belastingen

8

-771

11%

-693

netto resultaat

9

2.360

11%

2.131

overige ongerealiseerde resultaten

totaal resultaat na belastingen

66 | EBN Jaarverslag | 2012

-

2.360

-

11%

2.131

geconsolideerde balans
in EUR mln

noot

ultimo
2012

ultimo
2011

materiële vaste activa

10

3.911

4.206

financiële vaste activa

11

112

113

4.023

4.319

activa

vaste activa

ultimo
2012

ultimo
2011

aandelenkapitaal

128

128

ingehouden winst

72

76

200

204

2.033

passiva

eigen vermogen

noot

14

langlopende schulden
voorzieningen

15

1.957

latente belastingverplichtingen

8

135

120

opgenomen leningen

16

1.652

1.733

overige

17

16

16

3.760

3.902

373

713

vlottende activa
voorraden

12

40

68

kortlopende schulden

vorderingen

13

1.079

1.085

opgenomen leningen

-

80

belastingschulden

257

327

overige

18

derivaten

19

belastingvorderingen
derivaten
liquide middelen

totaal

19

366

9

1.742

1.569

5.765

5.888

totaal

16

110

96

1.289

956

33

17

1.805

1.782

5.765

5.888

EBN Jaarverslag | 2012 | 67

wijzigingen geconsolideerd eigen vermogen
in EUR mln

aandelenkapitaal

ingehouden
winst

totaal eigen
vermogen

128

46

174

netto resultaat

-

2.131

2.131

overige ongerealiseerde resultaten

-

-

-

totaal resultaat na belastingen

-

2.131

slotdividend 2010

-

-46

-46

interim-dividend

.

-2.055

-2.055

128

76

204

netto resultaat

-

2.360

2.360

overige ongerealiseerde resultaten

-

-

-

totaal resultaat na belastingen

-

2.360

2.360

slotdividend 2011

-

-76

-76

interim-dividend

-

-2.288

-2.288

128

72

200

stand per 1 januari 2011

stand per 31 december 2011

stand per 31 december 2012

De ultimo 2012 ingehouden winst van EUR 72 mln is het voorgestelde slotdividend. Het totaal resultaat over 2012 bedroeg EUR 8.288
per aandeel. Dat was een stijging van 11% ten opzichte van 2011.
Zie in dit verband ook noot 14.

68 | EBN Jaarverslag | 2012

geconsolideerd kasstroomoverzicht
in EUR mln

2012

2011

2.360

2.131

bedrijfsactiviteiten
netto resultaat uit doorlopende activiteiten
herleiding naar brutomiddelen uit bedrijfsactiviteiten
- resultaat deelnemingen

-48

-53

- afschrijvingen

745

617

- mutatie voorzieningen

64

19

- afwaarderingen

50

28

- rente

- ten laste van resultaat gebracht

97

93

- belastingen

- ten laste van resultaat gebracht

771

693

- voorraden

28

-29

- vorderingen
- k ortlopende schulden (exclusief
leningen, schulden aan kredietinstellingen en winstuitkeringen)

6

159

79

-393

herleiding naar nettomiddelen uit bedrijfsactiviteiten
- mutatie bedrijfskapitaal

- onttrekking voorziening
- rente
- belastingen

-13

-

- ontvangen

57

45

- betaald

-78

-69

- ontvangen

80

0

- betaald

-753

-717

kasstroom uit bedrijfsactiviteiten

1.085

391

3.445

2.522

investeringsactiviteiten
materiële vaste activa

-621

ontvangen dividend

48

-611
53
-573

kasstroom aangewend voor investeringsactiviteiten

-558

financieringsactiviteiten
winstuitkeringen

-2.102

-2.320

opname leningen

300

415

aflossing leningen

-289

-

mutatie schulden aan kredietinstellingen

-425

-79

kasstroom uit financieringsactiviteiten
mutatie liquide middelen
stand liquide middelen per 1 januari
stand liquide middelen per 31 december

-2.516

-1.984

357

-20

9

29

366

9

EBN Jaarverslag | 2012 | 69

Toelichting op de geconsolideerde
jaarrekening
(1) Algemene informatie

Reserves

Alle bedragen in deze toelichting zijn vermeld in miljoenen

EBN bepaalt de gas- en oliereserves volgens definities

euro’s, tenzij anders vermeld.

zoals door SPE, WPC, AAPG en SPEE zijn vastgelegd in
het PRMS.

De vennootschappelijke winst- en
verliesrekening

Realiseerbare waarde

De vennootschappelijke winst- en verliesrekening van EBN

De inschatting van de realiseerbare waarde van activa is

is op grond van artikel 402 Titel 9 Boek 2 BW op vereen-

mede gebaseerd op de reserves, productieprofielen, inge-

voudigde wijze opgesteld.

schatte toekomstige verkoopprijzen en de WACC.

Schattingen en oordelen

Het management wijst erop dat toekomstige gebeurtenis-

Voor het opstellen van de jaarrekening moeten schattingen

sen kunnen afwijken van de voorspellingen en dat schat-

en beoordelingen worden gemaakt. Deze hebben conse-

tingen regelmatig moeten worden bijgesteld.

quenties voor de gerapporteerde bedragen voor activa en
passiva, inkomsten en uitgaven en de daaraan gerelateerde rapportage van voorwaardelijke activa en passiva
op de datum van de jaarrekening. De resultaten kunnen
door dergelijke inschattingen en beoordelingen worden
beïnvloed. In die gevallen worden in de toelichtingen de
grondslagen besproken die het management het meest
belangrijk acht en die vanwege intrinsieke onzekerheid
veelal het meest lastig te voorspellen zijn.

Opruimkosten
De voorziening opruimkosten en de activering van opruimkosten in de balans is gebaseerd op informatie van operators en eigen analyses. Voor een nadere toelichting op
de totstandkoming van deze voorziening wordt verwezen
naar de “Grondslagen voor de waardering en winstbepaling” paragraaf “Voorzieningen” op pagina 59.

70 | EBN Jaarverslag | 2012

Toelichting op het overzicht van
totaal resultaat
(2) Netto omzet

Ultimo 2012 is er één persoon vanuit GasTerra bij EBN

EBN oefent één hoofdactiviteit uit, namelijk de exploratie

gedetacheerd. De totale loonkosten zijn onder de operati-

en winning van aardgas en aardolie. De totale omzet is

onele kosten opgenomen. Deze bedroegen in 2012 EUR

in Nederland gerealiseerd. Ook de activa waar EBN in

8,2 mln (2011: EUR 8,6 mln), waarvan EUR 6,4 mln bruto

participeert, bevinden zich in Nederland. Informatie met

lonen (2011: EUR 6,6 mln), EUR 0,5 mln sociale lasten

betrekking tot de belangrijkste debiteuren is opgenomen

(2011: EUR 0,3 mln), EUR 1,2 mln pensioenkosten (2011:

bij noot 22.

EUR 1,1 mln) en EUR 0,1 mln overige (2011: EUR 0,5 mln).

De netto omzet 2012 uit bedrijfsvoering bedroeg EUR

Per balansdatum had de onderneming geen contractuele

8.528 mln. Ten opzichte van 2011 was dit een stijging van

verplichting tot het storten van aanvullende bedragen in

EUR 1.425 mln (20%).

het geval van een tekort bij het pensioenfonds anders dan

De stijging van de omzet hield voornamelijk verband met

de mogelijkheid van het betalen van hogere toekomstige

gerealiseerde hogere opbrengstprijzen (18%) met hogere

premies.

afzet van aardgas (2%). Daarnaast namen ook de afgezette volumes van olie en condensaat toe ten opzichte van

(5) Afschrijvingen

2011.
2012

2011

afschrijving materiële vaste activa

574

565

in EUR mln

(3 en 4) Heffingen en operationele kosten
in EUR mln

2012

2011

afschrijving materiële vaste activa
i.v.m. opruimen

171

52

heffingen

3.801

2.964

totaal

745

617

797

658

operationele kosten

De hogere afschrijvingen werden vooral veroorzaakt
De heffingen kwamen EUR 837 mln (28%) hoger uit dan

doordat er in 2011 een forse dotatie is gedaan aan de

in 2011. Dit betrof voornamelijk de bijzondere afdrachten

geactiveerde opruimkosten. Deze heeft geleid tot een

aan de Staat met betrekking tot de productie uit het

hogere afschrijvingslast ten opzichte van 2011 van

Groningen-veld in 2012, te weten afdrachten volgens de

EUR 128 mln. Voor een verdere toelichting zie noot 10.

Meer Opbrengsten Regeling (MOR) van EUR 3.668 mln en
een staatsaandeel van EUR 126 mln. De toename in de
afdrachten in 2012 was voornamelijk het gevolg van
hogere afgezette volumes en een hogere gemiddelde
gasprijs.
De operationele kosten hebben vooral betrekking op
productie- en transportkosten.

EBN Jaarverslag | 2012 | 71

(6) Financiële baten en lasten

(7) Resultaat geassocieerde deelnemingen

2012

2011

in EUR mln

2012

2011

rentebaten

4

7

GasTerra B.V.

14

14

rentebaten op financiële instrumenten
op reële waarde via het resultaat

NOGAT B.V.

26

32

43

40

NGT-Extensie

8

7

baten op financiële instrumenten op
reële waarde via het resultaat

totaal

48

53

25

90

overige financiële baten

27

2

totaal financiële baten

99

139

rentelasten

-43

-40

2012

2011

actuele belastingen lopend jaar

759

622

latente belastingen
afkomstig van tijdelijke verschillen

12

71

totaal

771

693

in EUR mln

rentelasten op financiële instrumenten
op reële waarde via het resultaat

-59

-50

lasten op financiële instrumenten op
reële waarde via het resultaat

-54

-46

(8) Belastingen
in EUR mln

De effectieve belastingdruk over 2012 was met 25,0%
rentelast op contant gemaakte
voorzieningen

-45

-25

-

-71

totaal financiële lasten

-201

-232

netto financieringslasten

-102

-93

overige financiële baten en lasten

Ondanks het hogere volume van beschikbare liquiditeiten
in het verslagjaar lagen de rentebaten op een lager niveau
dan in 2011 als gevolg van lagere marktrentes.
De rentelasten betreffen de lasten op kortlopende en
langlopende leningen.
De baten en lasten op financiële instrumenten betreffen
naast het renteresultaat onder andere de waarderingsresultaten van de aan langlopende leningen gerelateerde
derivaten.

72 | EBN Jaarverslag | 2012

gelijk aan 2011 (25,0%).
In 2012 bedroeg het nominale tarief van de vennootschapsbelasting in Nederland 25,0% (2011: 25,0%).

Het saldo van latente belastingvorderingen en belasting-

(9) Netto resultaat

verplichtingen nam met EUR 15 mln toe als gevolg van de

In 2012 resulteert een netto resultaat uit doorlopende

volgende wijzigingen:

activiteiten van EUR 2.360 mln. Dat was EUR 229 mln
(11%) hoger dan over 2011.
2012

2011

latente belastingvorderingen

102

19

latente belastingverplichtingen

-222

-67

totaal

-120

-48

- verschil commerciële en fiscale
waardering materiële vaste activa

79

-155

- verschil commerciële en fiscale
waardering voorzienigen

-94

83

stand per 31 december

-135

-120

8

102

- latente belastingverplichtingen

-143

-222

mutatie vordering

-94

83

mutatie verplichting

79

-155

in EUR mln
stand per 1 januari

mutaties als gevolg van:

waarvan:
- latente belastingvorderingen

Onder de latente belastingvorderingen en -verplichtingen
worden de toekomstige belastingvorderingen en -verplichtingen verstaan die onder meer voortvloeien uit tijdelijke
verschillen tussen het vermogen berekend op basis van
bedrijfseconomische grondslagen en het vermogen op
basis van fiscale grondslagen.

EBN Jaarverslag | 2012 | 73

Toelichting op de balans

(10) Materiële vaste activa
in EUR mln

productie,
transport en
boringen
opslagfaciliteiten

totaal

inbrengvergoedingen

investeringen
en boringen
in aanleg

activering
opruimkosten

stand 01-01-2011
aanschaffingswaarde

11.327

5.948

2.625

1.428

631

695

afschrijvingen

7.763

4.401

1.817

1.177

368

-

boekwaarde

3.564

1.547

808

251

263

695

- investeringen

463

239

49

-

-

169

- investeringen exploratieboringen

148

-

131

-

-

17

-

329

245

-

-

-574
1

mutaties in 2011
aanschaffingswaarde:

- inbedrijfstellingen
- activering financieringskosten

1

-

-

-

-

- activering opruimkosten

675

-

-

-

675

-

- buitenbedrijfstellingen

-20

-20

-

-

-

-

- afwaarderingen

-28

-

-

-

-

-28

-617

-298

-242

-26

-51

-

20

20

-

-

-

-

642

270

183

-20

624

-415

afschrijvingen:
- afschrijvingen
- buitenbedrijfstellingen

stand ultimo 2011
aanschaffingswaarde

12.566

6.496

3.050

1.434

1.306

280

afschrijvingen

8.360

4.679

2.059

1.203

419

-

boekwaarde

4.206

1.817

991

231

887

280

- investeringen

567

89

177

5

-

296

- investeringen exploratieboringen

54

-

-

-

-

54

-

55

143

-

-

-198
3

mutaties in 2012
aanschaffingswaarde:

- inbedrijfstellingen
- activering financieringskosten

3

-

-

-

-

-126

-

-

-

-126

-

-

-

-

-

-

-

-48

-

-40

-

-

-8

-745

-290

-260

-24

-171

-

-

-

-

-

-

-

-295

-146

20

-19

-297

147

aanschaffingswaarde

13.016

6.640

3.330

1.439

1.180

427

afschrijvingen

9.105

4.969

2.319

1.227

590

-

boekwaarde

3.911

1.671

1.011

212

590

427

- activering opruimkosten
- buitenbedrijfstellingen
- afwaarderingen
afschrijvingen:
- afschrijvingen
- buitenbedrijfstellingen

stand ultimo 2012

74 | EBN Jaarverslag | 2012

De investeringen in 2012 ad EUR 621 mln waren 2%

daarmee een bedrag van EUR 3 mln (2011: EUR 1 mln)

hoger dan in 2011 (EUR 611 mln). De splitsing van deze

aan financieringskosten geactiveerd.

investeringen tussen op land en offshore was EUR 204
mln (2011: EUR 228 mln) respectievelijk EUR 417 mln

(11) Financiële vaste activa

(2011: EUR 383 mln).

Onder financiële vaste activa verstaat EBN de deelneming
van 40% in GasTerra B.V., de 45% deelneming in NOGAT

De afname in de activering van de geschatte opruimkosten

B.V. en een aantal kleinere participaties, waaronder de

van installaties bedroeg in 2012 EUR 126 mln (2011: posi-

12% deelneming in de NGT-Extensie. Deze laatste deelne-

tief EUR 675 mln). Voor een verdere toelichting zie noot 15.

ming is opgenomen onder ‘overige’.
De geassocieerde deelnemingen worden verwerkt op

Naar aanleiding van de toepassing van IAS 23 “Borrowing

basis van de equity-methode. Het resultaat wordt jaarlijks

Costs” is voor de projecten Bergermeer en Norg gasop-

uitgekeerd, als gevolg daarvan zijn er geen wijzigingen in

slag het geactiveerde bedrag met 3,4% opgerent en

de balansposities van de betreffende deelnemingen.

GasTerra

NOGAT

overige

2012
totaal

GasTerra

NOGAT

overige

2011
totaal

stand per 1 januari

86

13

14

113

86

13

14

113

aandeel in resultaat

14

26

7

47

14

32

6

52

ontvangen dividend

-14

-26

-8

-48

-14

-32

-6

-52

stand per 31 december

86

13

13

112

86

13

14

113

in EUR mln

De volgende tabel geeft samenvattende financiële informatie over de geassocieerde deelnemingen GasTerra B.V.,
NOGAT B.V. en de NGT-Extensie op 100%-basis.

GasTerra

NOGAT

NGTExtensie

2012
totaal

GasTerra

NOGAT

NGTExtensie

2011
totaal

kortlopend

3.697

67

-

3.764

4.017

84

-

4.101

langlopend

37

52

13

102

33

44

14

91

kortlopend

3.518

11

1

3.530

3.834

7

1

3.842

langlopend

-

-

-

-

-

-

-

-

23.381

88

95

23.564

21.095

106

78

21.279

36

58

95

189

36

71

74

181

in EUR mln
balanstotaal activa

schulden

netto omzet
netto resultaat

EBN Jaarverslag | 2012 | 75

(12) Voorraden

(14) Eigen vermogen
2012

2011

materiaal

6

5

gas

27

61

condensaat en olie

7

2

totaal

40

68

in EUR mln

in EUR mln
stand per 1 januari

totaal resultaat
slotdividend voorgaand jaar
interim-dividend
stand per 31 december

2012

2011

204

174

2.360

2.131

-76

-46

-2.288

-2.055

200

204

(13) Vorderingen
Deze zijn als volgt te specificeren:

EBN draagt maandelijks het (voorlopige) resultaat af aan
de aandeelhouder, het ministerie van Economische Zaken.

in EUR mln

2012

2011

vorderingen op geassocieerde
deelneming

1.005

873

overige handelsdebiteuren

22

39

totaal handelsdebiteuren

1.027

912

52

173

1.079

1.085

overige vorderingen en transitoria
totaal

Deze periodieke winstafdracht is sterk bepalend voor
de balansstructuur van EBN en resulteert in een relatief
beperkt eigen vermogen voor de onderneming. Daar staat
echter een zeer omvangrijke cashflow gedurende het
gehele jaar tegenover. Het maatschappelijke, tevens geplaatste en volgestorte aandelenkapitaal bedraagt in 2012
EUR 128 mln (2011: EUR 128 mln) en bestaat uit 284.750
aandelen (2011: 284.750 aandelen) met elk een nominale

De vorderingen zijn met EUR 6 mln (1%) gedaald, voor-

waarde van EUR 450,00. Het gedeclareerde dividend per

namelijk als gevolg van lagere afgezette volumes in het

aandeel bedroeg EUR 8.302 (2011: EUR 7.378).

vierde kwartaal 2012 ten opzichte van het vierde kwartaal
in 2011.

Het voorgestelde slotdividend van EUR 72 mln (2011:
EUR 76 mln) wordt uitgekeerd na vaststelling van de

De geassocieerde deelneming betreft GasTerra B.V. waarin

jaarrekening door de Algemene Vergadering van Aandeel-

EBN voor 40% deelneemt.

houders. Dit bedrag is het saldo van de netto winst à
EUR 2.360 mln en het al uitgekeerde interim-dividend à

Voor wat betreft het kredietrisico wordt verwezen naar

EUR 2.288 mln. Het voorgestelde slotdividend is niet in

noot 19.

mindering gebracht op het eigen vermogen.

76 | EBN Jaarverslag | 2012

(15) Voorzieningen

huidige prijspeil, zonder rekening te houden met inflatie,

De voorziening opruimkosten omvat verplichtingen met

en contant gemaakt met een reële rente van 1,2% (2011:

een looptijd van 1 tot 50 jaar.

0,3%). De tegenhanger van de contant gemaakte voorziening is gerubriceerd onder de materiele vaste activa en

De voorziening bodemdaling omvat eveneens

wordt afgeschreven op basis van UoP-methode. Voor het

verplichtingen met een looptijd van 1 tot 50 jaar.

oprenten van de voorziening wordt de nominale rente van
2,3% gebruikt (2011: 2,0%).

De voorziening opruimkosten is gebaseerd op opgaven
van de operators en eigen analyses en wordt bepaald

Het totaal van de voorzieningen wordt verlaagd met

middels een schatting van de kosten op basis van het

EUR 76 mln. Dit is het saldo van de volgende wijzigingen:

opruimkosten

bodemdaling

totaal

1.276

62

1.338

-

5

5

onttrekking

-9

-1

-10

herziening

675

-

675

oprenten

25

-

25

1.967

66

2.033

-

19

19

onttrekking

-13

-1

-14

herziening

-126

-

-126

oprenten

45

-

45

1.873

84

1.957

in EUR mln
stand per 1 januari 2011

dotatie

stand per 31 december 2011

dotatie

stand per 31 december 2012

De verlaging van de voorziening opruimkosten ad EUR 94

Daarnaast zijn de geschatte kosten voor het ontmantelen

mln wordt vooral veroorzaakt door een aanpassing van de

en opruimen van installaties geactualiseerd door toename

disconteringsvoet naar een reële rente van 1,2% (2011:

van de ingeschatte kosten en aangepaste inzichten met

0,3%).

betrekking tot de tijdstippen van beëindiging van de
productie.

EBN Jaarverslag | 2012 | 77

(16) Opgenomen kortlopende en langlopende leningen
2012

in EUR mln

2011

totaal

waarvan
kortlopend

totaal

waarvan
kortlopend

1.893

373

1.871

288

132

-

150

-

-

-

425

425

totaal

2.025

373

2.446

713

In 2012 verviel er één obligatielening van CHF 350 mln.

nominale waarde van CHF 450 mln worden afgelost. Deze

Het totaal van de opgenomen leningen is met EUR 421

is in 2012 verantwoord als kortlopende schuld. Er zijn geen

mln (-/-17%) afgenomen. Deze afname is vooral het gevolg

zekerheden verstrekt over de opgenomen leningen met

van de sterk gestegen kasstroom uit bedrijfsactiviteiten in

een totale schuldrest ultimo 2012 van EUR 2.025 mln. In

2012 en als gevolg daarvan het niet opnemen van com-

de overeenkomsten van deze leningen zijn clausules opge-

mercial paper en daarnaast is de positie van obligatiele-

nomen die het stellen van zekerheden beperken.

obligatieleningen
onderhandse leningen
commercial paper

ningen verlaagd. In 2013 zal een obligatielening met een

Opgenomen langlopende leningen
De balanspost langlopende leningen is als volgt samengesteld:
in EUR mln

2012

2011

JPY

5.000 mln

1,59%

onderhandse lening

2004/2014

44

50

CHF

350 mln

1,75%

openbare lening

2005/2012

-

288

CHF

450 mln

2,75%

openbare lening

2006/2013

372

370

CHF

400 mln

3,00%

openbare lening

2007/2014

331

329

CHF

125 mln

3,00%

openbare lening

2007/2014

104

103

JPY

10.000 mln

1,775%

onderhandse lening

2007/2017

88

100

CHF

325 mln

2,125%

openbare lening

2010/2020

269

267

CHF

125 mln

2,125%

openbare lening

2010/2020

104

103

CHF

350 mln

0,75%

openbare lening

2011/2016

290

288

CHF

150 mln

1,625%

openbare lening

2011/2023

124

123

CHF

235 mln

0,625%

openbare lening

2012/2019

195

-

CHF

125 mln

1,125%

openbare lening

2012/2024

104

-

2.025

2.021

totaal

78 | EBN Jaarverslag | 2012

De leningen en de bijbehorende rentelasten in vreemde

(17) Overige langlopende schulden

valuta zijn via cross currency interest rate swaps volledig

Dit is hoofdzakelijk een schuld van EUR 17 mln (2011:

omgezet naar euro’s. Daardoor worden de koerseffecten

EUR 17 mln) aan de Staat uit hoofde van een stockdivi-

op de langlopende schulden zoals die uit de tabel blijken

dend van GasTerra B.V.. De Staat heeft recht op een deel

geneutraliseerd. Het gemiddelde interestpercentage van

van het aan EBN toekomende dividend van GasTerra B.V.

alle langlopende leningen, inclusief de effecten van de

bij liquidatie van GasTerra B.V..

cross currency interest rate swaps, is 3,3% (2011: 3,4%).
Alle langlopende leningen zijn vastrentend. Met uitzondering

(18) Overige kortlopende schulden

van de aan de JPY 2004/2014 en de JPY 2007/2017 lenin-

Deze post is als volgt samengesteld:

gen gerelateerde cross currency interest rate swaps, is het

De volgende tabel geeft een overzicht van de opgenomen
obligaties en onderhandse leningen, gerangschikt op
vervaldatum.
in EUR mln

2012

2012

2011

handelscrediteuren

487

251

schulden inzake rente

33

32

heffingen

679

525

overige schulden

90

148

1.289

956

in EUR mln

rentetype van de cross currency interest rate swaps vast.

2011
totaal

binnen 1 jaar

372

288

binnen 1 tot 2 jaar

479

370

binnen 2 tot 3 jaar

-

482

binnen 3 tot 4 jaar

290

-

binnen 4 tot 5 jaar

88

288

na 5 jaar

796

593

totaal

2.025

2.021

De toename bij de heffingen is voornamelijk het gevolg van
een hogere uitstaande verplichting met betrekking tot de
MOR.

Van het totaal van de opgenomen leningen heeft meer
dan 50% een resterende looptijd langer dan 3 jaar. Van
de leningen die na 5 jaar vervallen, vervalt EUR 195 mln
in 2019, EUR 373 mln in 2020, EUR 124 mln in 2023 en
EUR 104 mln in 2024.

EBN Jaarverslag | 2012 | 79

beleid om financiële risico’s
te beheersen
(19) Risicobeheer

op basis van het verwachte rendement met inachtname van
de gemiddelde gewogen vermogenskostenvoet van EBN.

Algemeen
2012

2011

langlopende leningen

1.652

1.733

kortlopende leningen

373

713

totaal opgenomen leningen

2.025

2.446

EBN maakt gebruik van financiële derivaten om de rente-

liquide middelen

-366

-9

en valutarisico’s te beheersen die verbonden zijn aan met

financiële derivaten

-224

-310

name de financiering van bedrijfsactiviteiten. De onderne-

nettoschuld (A)

1.435

2.127

eigen vermogen (B)

200

204

gearing ratio A/(A+B)*100%

88%

91%

Nettoschuld in EUR mln

De belangrijkste financiële risico’s voor EBN zijn het liqui-

opgenomen leningen:

diteitsrisico, kredietrisico en het marktrisico (bestaande uit
een renterisico en een valutarisico). Het financiële beleid
van EBN is erop gericht om de effecten van koers- en
renteschommelingen op activa en passiva te beperken.

ming neemt geen speculatieve posities in met financiële
derivaten.

Kapitaalbeheer
EBN streeft naar continuering van een goede toegang

Liquiditeitsrisico

tot de geld- en kapitaalmarkten, onder andere door een

EBN beschikt over een commercial paper programma van

prudent financieringsbeleid, gericht op handhaving van de

EUR 2.000 mln. Dat is onveranderd ten opzichte van 2011.

korte- en lange termijn credit ratings op de hoogst moge-

Ultimo 2012 was er geen commercial paper uitgegeven.

lijke niveaus. Investeringsbeslissingen worden geëvalueerd

De volgende tabel geeft inzicht in de te verwachten kasstromen per jaar met betrekking tot aflossing en rente van de leningen en de daaraan gekoppelde derivaten:
2011

in EUR mln

2011

2010

opgenomen
leningen

rentebetalingen

betaling
bij aflossing

kasstroom
derivaten

totale
cash out

totale
cash out

binnen 1 jaar

713

-58

-713

35

-736

-545

binnen 1 tot 2 jaar

370

-48

-370

58

-360

-272

binnen 2 tot 3 jaar

482

-36

-482

131

-387

-325

binnen 3 tot 4 jaar

-

-22

-

-

-22

-376

binnen 4 tot 5 jaar

288

-22

-288

-4

-313

-11

na 5 jaar

593

-72

-593

92

-574

-430

totaal

2.446

-258

-2.446

312

-2.392

-1.959

80 | EBN Jaarverslag | 2012

2012

in EUR mln

2012

2011

opgenomen
leningen

rentebetalingen

betaling
bij aflossing

kasstroom
derivaten

totale
cash out

totale
cash out

binnen 1 jaar

372

-54

-372

61

-365

-736

binnen 1 tot 2 jaar

479

-42

-479

113

-408

-360

binnen 2 tot 3 jaar

-

-28

-

-

-28

-387

binnen 3 tot 4 jaar

290

-28

-290

-1

-319

-22

binnen 4 tot 5 jaar

88

-21

-88

27

-82

-313

na 5 jaar

796

-83

-796

55

-824

-574

totaal

2.025

-256

-2.025

255

-2.026

-2.392

Kredietrisico

Kredietrisico met betrekking tot vorderingen

Het kredietrisico voor EBN heeft hoofdzakelijk betrek-

EBN verkocht in 2012 91% (2011: 91%) van de omzet

king op uitgezette deposito’s bij kredietinstellingen, de

aan GasTerra B.V. waarvan het kredietrisico als laag wordt

beleggingen in geldmarktfondsen en de marktwaarde van

ingeschat (lange termijn rating Standard & Poors AA+).

financiële derivaten. EBN beperkt het kredietrisico door

De vordering op GasTerra B.V. bedraagt 93% (2011: 96%)

uitsluitend zaken te doen met financiële instellingen met

van de totale vorderingen.

een hoge kredietwaardigheid en door vaststelling van specifieke kredietlimieten per financiële instelling, gebaseerd

Renterisico

op de credit rating van de desbetreffende instelling. Voor

Het renterisicobeleid van EBN is gericht op het beperken

uitzettingen geldt minimaal een P-1 of A-1 korte termijn

van de renterisico’s die samenhangen met de financiering

rating van Moody’s respectievelijk Standard & Poor’s én

van de onderneming en tegelijkertijd op het realiseren van

een A2 of A lange termijn rating van Moody’s respectie-

minimale netto-rentelasten. Van de langlopende leningen

velijk Standard & Poor’s. Voor geldmarktfondsen geldt

en financiële derivaten wordt volgens interne richtlijnen

een minimale credit rating van Aaa en AAA van Moody’s

maximaal 60% als variabel rentend aangehouden. Ultimo

respectievelijk Standard & Poor’s.

2012 is 94% van de schuldpositie vastrentend.

lndien in het kader van langlopende financiering deriva-

Onderstaande analyse van de gevoeligheid van opgeno-

tentransacties worden afgesloten, wordt dit uitsluitend

men leningen en daaraan gekoppelde financiële derivaten

gedaan met tegenpartijen die minimaal een A2 of A

voor rentebewegingen, gaat uit van een onmiddellijke ver-

lange termijn rating van Moody’s respectievelijk Standard

andering van 1%-punt in de rentetarieven ten opzichte van

& Poor’s hebben. Er zijn in 2012 geen kredietverliezen

het niveau op 31 december 2012. Alle andere variabelen

opgetreden.

worden daarbij constant gehouden. Een verlaging van de
rentetarieven met 1%-punt zou resulteren in een geschatte
daling van de netto financieringslasten met EUR 13 mln

EBN Jaarverslag | 2012 | 81

uitgaande van de portefeuille aan financiële instrumenten per 31 december 2012. Een toename van de rentetarieven met
1%-punt zou resulteren in een stijging van de netto financieringslasten van naar schatting EUR 12 mln. Deze effecten zullen
hoofdzakelijk ontstaan omdat de door een renteverandering veroorzaakte verandering in de marktwaarde van de derivaten
rechtstreeks wordt verantwoord in het resultaat.
In onderstaande tabel is de gevoeligheid weergegeven van de reële waarde van de financiële instrumenten per 31 december
2012 voor veranderingen in de rentetarieven:
boekwaarde

reële waarde

verandering
reële waarde +1%

verandering
reële waarde -1%

366

366

-2

2

vorderingen

1.079

1.079

-

-

kortlopende leningen

-373

-378

2

-2

overige kortlopende schulden

-1.289

-1.289

-

-

langlopende leningen

-1.652

-1.744

88

-95

cross currency swaps positief gebruikt voor langlopende leningen

257

257

-12

13

cross currency swaps negatief gebruikt voor langlopende leningen

-33

-33

-

-

-

-

-

-

totaal

-1.645

-1.742

76

-82

2011

boekwaarde

reële waarde

verandering
reële waarde +1%

verandering
reële waarde -1%

9

9

-

-

vorderingen

1.085

1.085

-

-

kortlopende leningen

-713

-716

2

-2

overige kortlopende schulden

-956

-956

-

-

-1.733

-1.820

83

-89

cross currency swaps positief gebruikt voor langlopende leningen

314

314

-17

19

cross currency swaps negatief gebruikt voor langlopende leningen

-17

-17

-

1

valutatermijncontracten gebruikt voor kortlopende leningen

13

13

-

-

-1.998

-2.088

68

-71

2012
in EUR mln
liquide middelen

valutatermijncontracten gebruikt voor kortlopende leningen

in EUR mln
liquide middelen

langlopende leningen

totaal

82 | EBN Jaarverslag | 2012

Ultimo 2011 lag de gevoeligheid van de financieringslasten voor renteveranderingen met betrekking tot de reële waarde van
de financiële instrumenten tussen negatief EUR 17 mln (+1%-punt wijziging van rente) en positief EUR 19 mln (-1%-punt
wijziging van rente).

Valutarisico
EBN dekt valutarisico’s, die voortvloeien uit verkopen en inkopen, volledig af op het moment waarop de handelsvorderingen
of handelsverplichtingen zich manifesteren. Ultimo 2012 was er voor USD 7 mln aan valutarisico uit hoofde van handelsvorderingen afgedekt (ultimo 2011 geen).
Valutarisico’s op kortlopende leningen in vreemde valuta worden afgedekt met valutatermijncontracten. Ultimo 2012 waren
er geen valutatermijncontracten afgesloten gerelateerd aan in vreemde valuta uitgegeven kortlopende leningen (ultimo 2011
USD 550 mln).
Valutarisico’s op langlopende leningen in vreemde valuta zijn afgedekt met cross currency interest rate swaps (zie noot 16).
In de onderstaande analyse van de gevoeligheid van de netto schuld (inclusief financiële derivaten) voor schommelingen
in valutakoersen ten opzichte van de euro wordt uitgegaan van een verandering van 10% in alle valutakoersen tegenover
de euro uitgaande van de koersen per 31 december 2012, waarbij alle andere variabelen constant worden gehouden. Een
verandering van +10% houdt in dat de euro zwakker wordt ten opzichte van de vreemde valuta. Een verandering van -10%
betekent een versterking van de euro ten opzichte van de vreemde valuta.
boekwaarde

reële waarde

verandering
waarde +10%

verandering
waarde -10%

366

366

-

-

vorderingen

1.079

1.079

-

-

kortlopende leningen

-373

-378

-43

35

overige kortlopende schulden

-1.289

-1.289

-

-

langlopende leningen

-1.652

-1.744

-195

159

cross currency swaps positief gebruikt voor langlopende leningen

257

257

150

-123

cross currency swaps negatief gebruikt voor langlopende leningen

-33

-33

87

-72

-

-

-

-

-1.645

-1.742

-1

-1

2012
in EUR mln
liquide middelen

valutatermijncontracten gebruikt voor kortlopende leningen

totaal

EBN Jaarverslag | 2012 | 83

boekwaarde

reële waarde

verandering
waarde +10%

verandering
waarde -10%

9

9

-

-

vorderingen

1.085

1.085

-

-

kortlopende leningen

-713

-713

-80

65

overige kortlopende schulden

-956

-956

-

-

-1.733

-1.820

-205

168

cross currency swaps positief gebruikt voor langlopende leningen

314

314

190

-155

cross currency swaps negatief gebruikt voor langlopende leningen

-17

-17

47

-39

valutatermijncontracten gebruikt voor kortlopende leningen

13

13

48

-39

-1.998

-2.085

-

-

2011
in EUR mln
liquide middelen

langlopende leningen

totaal

Reële waarde van financiële instrumenten
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de boekwaarde en de geschatte reële waarde van financiële instrumenten:

in EUR mln

31 december 2012

31 december 2011

boekwaarde

reële waarde

boekwaarde

reële waarde

overige deelnemingen

112

112

113

113

kortlopende vorderingen

1.079

1.079

1.165

1.165

financiële derivaten

257

257

327

327

liquide middelen

366

366

9

9

langlopende leningen

1.652

1.744

1.733

1.820

kortlopende leningen

373

378

713

716

financiële derivaten

33

33

17

17

1.399

1.399

1.052

1.052

activa

passiva

overige kortlopende schulden

De reële waarden van beursgenoteerde langlopende leningen zijn gebaseerd op gepubliceerde koersen (niveau 1 volgens
IFRS), de overige reële waarden worden berekend op basis van beschikbare marktinformatie (niveau 2 volgens IFRS). Alle
financiële activa en verplichtingen tegen reële waarde met waarde mutaties door het resultaat classificeren zich naar niveau 2.

84 | EBN Jaarverslag | 2012

Kortlopende vorderingen, liquide middelen en kortlopende schulden worden opgenomen tegen boekwaarde. Gezien de
korte looptijd van deze instrumenten benadert de boekwaarde de reële waarde.
Onderstaande tabel biedt een overzicht van de boekwaarde van financiële derivaten onderverdeeld naar type en doel:
activa

passiva

totaal

cross currency interest rate swaps

314

-17

314

valutatermijncontracten

13

-

13

totaal financiële derivaten in relatie tot opgenomen leningen

327

-

327

stand per 31 december 2011

327

-

327

cross currency interest rate swaps

257

-33

224

-

-

-

totaal financiële derivaten in relatie tot opgenomen leningen

257

-33

224

stand per 31 december 2012

257

-33

224

in EUR mln

valutatermijncontracten

EBN Jaarverslag | 2012 | 85

86 | EBN Jaarverslag | 2012

Overige toelichtingen

(20) Niet uit de balans blijkende
rechten en verplichtingen

(22) V
 erbonden partijen

Zoals aangegeven in de grondslagen voor waardering

78 (2011: 79) gasverkoopcontracten met GasTerra B.V..

en winstbepaling neemt EBN deel in een veelheid van

Van de netto omzet van EUR 8.528 mln is EUR 7.798

samenwerkingsverbanden. De basis hiervoor is vastgelegd

mln gerealiseerd via GasTerra B.V. (2011: EUR 7.103 mln

in overeenkomsten van samenwerking, waaruit meerjarige

resp. EUR 6.488 mln). Onder de vorderingen in 2012 is

financiële rechten en verplichtingen voortvloeien. Ter

uit hoofde van leveringen aan GasTerra B.V. een bedrag

indicatie: de resterende verplichtingen ultimo 2012 voor

opgenomen van EUR 1.005 mln (2011: EUR 873 mln).*

3 grote investeringsprojecten (Bergermeer gasopslag,

De Staat als aandeelhouder is als een verbonden partij aan

Q13 Amstel, UGS Norg) bedragen per balansdatum

te merken. De heffingen, vennootschapsbelasting en het

EUR 453 mln (2011: EUR 429 mln).

totaal resultaat worden afgedragen aan de Staat. Hierbij

GasTerra B.V. en EBN zijn verbonden partijen. EBN heeft

wordt verwezen naar noot 14 en noot 18 in de jaarrekening.
Voorts bedraagt EBN’s (in)directe aandeel in de bewezen
en waarschijnlijke gasreserves van velden waarin EBN

(23) Key management

participeert per 31 december 2012 395 miljard m3 GE

De totale last ter zake van bezoldiging, pensioenen en

(2011: 431 miljard m3 GE).

overige loonkosten van het key management (5 directieteamleden en 4 commissarissen) bedraagt in 2012 EUR

In 2013 zal door NAM in de provincie Groningen inventari-

1,5 mln (2011: EUR 1,0 mln; 3 statutair directeuren en

serend onderzoek plaatsvinden van de kwetsbaarheid van

4 commissarissen). De totale loonkosten van het key ma-

gebouwen ten gevolge van geïnduceerde aardbevingen

nagement in 2012 kan als volgt worden gespecificeerd:

door gaswinning uit het Groningen-veld. Dit onderzoek
zal waar noodzakelijk leiden tot het treffen van preventieve

2012

in EUR mln
periodiek betaalde beloningen

1,2

kosten voor beloning na beëindiging dienstverband

0,3

met deze maatregelen gemoeide uitgaven.

totaal

1,5

(21) Toelichting bij het overzicht
van kasstromen

(24) Gebeurtenissen na balansdatum

Bij het opstellen van het overzicht van kasstromen wordt

moeten worden toegelicht.

maatregelen. Het is op dit moment nog niet mogelijk een
betrouwbare schatting te maken van de omvang van de

Er zijn geen gebeurtenissen na balansdatum welke nader

de indirecte methode toegepast en wordt uitgegaan van
een vergelijking van beginbalans en eindbalans. Ver-

Utrecht, 20 maart 2013

volgens worden mutaties geëlimineerd die niet tot een

Directie

Raad van Commissarissen

kasstroom hebben geleid. De mutaties in het overzicht

J.D. Bokhoven

R.M.J. van der Meer

kasstromen kunnen worden ontleend aan de mutatie-

A.H.P. Gratama van Andel

overzichten van de betreffende balansposten.

G-J. Kramer
H.M.C.M. van Oorschot

*De vordering bestaat deels uit het proportionele gedeelte van afzet in concessies waarin EBN niet zelf het gas ontvangt maar gerechtigd is tot een evenredig
deel van de opbrengst. Deze opbrengst wordt door GasTerra B.V. rechtstreeks aan EBN voldaan.

EBN Jaarverslag | 2012 | 87

Vennootschappelijke winst- en
verliesrekening
in EUR mln

2012

2011

56

60

overige resultaten na belastingen

2.304

2.071

netto resultaat

2.360

2.131

-

-

2.360

2.131

resultaat deelnemingen

overige ongerealiseerde resultaten
totaal resultaat na belastingen

88 | EBN Jaarverslag | 2012

Vennootschappelijke balans

in EUR mln
noot

ultimo
2012

ultimo
2011

materiële vaste activa

10

3.877

4.196

financiële vaste activa

11

112

113

3.989

4.309

activa
vaste activa

ultimo
2012

ultimo
2011

aandelenkapitaal

128

128

ingehouden winst

72

76

200

204

2.033

passiva
eigen vermogen

noot
14

langlopende schulden
voorzieningen

15

1.932

latente belastingverplichtingen

8

135

120

opgenomen leningen

16

1.652

1.733

overige

17

16

16

3.735

3.902

373

713

vlottende activa
voorraden

12

40

68

kortlopende schulden

vorderingen

13

1.079

1.085

opgenomen leningen

-

80

belastingschulden

257

327

overige

18

derivaten

19

belastingvorderingen
derivaten
liquide middelen

totaal

19

347

19

1.723

1.579

5.712

5.888

totaal

16

110

96

1.261

956

33

17

1.777

1.782

5.712

5.888

EBN Jaarverslag | 2012 | 89

Toelichting op de vennootschappelijke
jaarrekening
Algemeen

geconsolideerde jaarrekening. Gezien de minimale

De vennootschappelijke jaarrekening van EBN is opge-

verschillen tussen de balansposten in de geconsolideerde

steld in overeenstemming met de in Nederland algemeen

en de vennootschappelijke jaarrekening wordt voor

aanvaarde grondslagen voor financiële verslaggeving en

verdere toelichting verwezen naar de toelichting op de

de wettelijke bepalingen inzake de jaarrekening zoals

geconsolideerde jaarrekening.

opgenomen in Titel 9 Boek 2 BW.
Gezien de minimale verschillen tussen de overige opgenoVoor de bepaling van de grondslagen voor de waardering

men balansposten in de geconsolideerde en de vennoot-

van activa en verplichtingen en resultaatbepaling van de

schappelijke jaarrekening wordt voor verdere toelichting

vennootschappelijke jaarrekening wordt gebruik gemaakt

verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde

van de optie die wordt geboden in artikel 2:362 lid 8 BW.

jaarrekening. Deze zijn opgenomen op pagina 68 tot en

Dit houdt in dat de grondslagen voor de waardering van

met 85.

activa en verplichtingen en resultaatbepaling van de vennootschappelijke jaarrekening gelijk zijn aan die welke in

Zekerheden

de geconsolideerde jaarrekening zijn toegepast. Hierbij

EBN heeft een aansprakelijkheidsverklaring in overeen-

worden deelnemingen, waarop invloed van betekenis

stemming met artikel 403 Boek 2 BW uitgegeven voor

wordt uitgeoefend op het zakelijke en financiële beleid, op

EBN Capital B.V.

basis van de netto-vermogenswaarde gewaardeerd.

Fiscale eenheid
De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in overeen-

EBN vormt een fiscale eenheid met EBN Capital B.V., ten

stemming met International Financial Reporting Standards

behoeve van de vennootschapsbelasting en belasting

(‘IFRS’) zoals aanvaard binnen de Europese Unie (EU-

toegevoegde waarde. EBN en haar dochtermaatschappij,

IFRS) en met Titel 9 Boek 2 BW. Voor een beschrijving van

vormen samen een fiscale eenheid en zijn gezamelijk en

de gehanteerde grondslagen wordt verwezen naar pagina

hoofdelijk aansprakelijk voor de door de fiscale eenheid

56 tot en met 63.

verschuldigde belastingen.

Vennootschappelijke winst- en verliesrekening

Servicekosten vergoed aan externe

De vennootschappelijke winst- en verliesrekening is

accountants

opgesteld in overeenstemming met de op grond van

De kosten van Ernst & Young, verantwoord onder operati-

artikel 2:402 BW toegestane beperkingen.

onele kosten, bedragen in 2012 EUR 782.000 voor
auditservices (statutaire en joint venture audits)

Overige toelichtingen

(2011: EUR 629.000), EUR 0 voor belastingadvies

De enkelvoudige balans omvat de waardering van de

(2011: EUR 0) en EUR 32.000 voor overige diensten

100% deelnemingen, welke zijn geconsolideerd in de

(2011: EUR 187.000).

90 | EBN Jaarverslag | 2012

Overige gegevens

Beloning bestuurders

Winstbestemming

Het statutaire bestuursorgaan van EBN bestaat met

De winstbestemming geschiedt conform het gestelde in

ingang van 2012 uit één persoon. Derhalve is voor de

Artikel 21 van de statuten van de Vennootschap.

vermelding van de beloning bestuurders 2012 gebruik

Aan de aandeelhouder:

gemaakt van de vrijstelling volgens artikel 2:383 lid 1 BW.

— Wordt jaarlijks een gedeelte van de winst als bijzondere
winstuitkering uitgekeerd;

In 2012 bedroeg de vergoeding aan de Commissarissen
EUR 0,1 mln (2011: EUR 0,1 mln).

— Wordt het resterende deel van de winst als dividend
uitgekeerd.

Gebeurtenissen na balansdatum

Utrecht, 20 maart 2013

Hierbij wordt verwezen naar noot 24 in de geconsolideerde
Directie 			

Raad van Commissarissen

J.D. Bokhoven 		

R.M.J. van der Meer

			

A.H.P. Gratama van Andel

jaarrekening.

			G-J. Kramer
			H.M.C.M. van Oorschot

EBN Jaarverslag | 2012 | 91

controleverklaring van de
onafhankelijke accountant
Aan: de aandeelhouder van EBN B.V.

Verantwoordelijkheid van de accountant
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel

Verklaring betreffende de jaarrekening

over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij

Wij hebben de in dit rapport opgenomen jaarrekening

hebben onze controle verricht in overeenstemming met

2012 van EBN B.V. te Utrecht gecontroleerd. De jaar-

Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controle-

rekening omvat de geconsolideerde en de enkelvoudige

standaarden. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons

jaarrekening. De geconsolideerde jaarrekening bestaat uit

geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle

de geconsolideerde winst- en verliesrekening over 2012,

zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van

de geconsolideerde balans per 31 december 2012, het

zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwij-

overzicht van wijzigingen in het geconsolideerd eigen

kingen van materieel belang bevat.

vermogen en het geconsolideerd kasstroomoverzicht
over 2012 met de toelichting waarin zijn opgenomen een

Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden

overzicht van de belangrijke grondslagen voor financiële

ter verkrijging van controle-informatie over de bedragen

verslaggeving en overige toelichtingen.

en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde
werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accoun-

De enkelvoudige jaarrekening bestaat uit de vennoot-

tant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het

schappelijke winst- en verliesrekening over 2012 en de

inschatten van de risico’s dat de jaarrekening een afwijking

vennootschappelijke balans per 31 december 2012 met

van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten.

de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van
de belangrijke grondslagen voor financiële verslaggeving

Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de ac-

en overige toelichtingen.

countant de interne beheersing in aanmerking die relevant
is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het

Verantwoordelijkheid van de directie

getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van con-

De directie van de vennootschap is verantwoordelijk voor

trolewerkzaamheden die passend zijn in de omstandighe-

het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en

den. Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel

het resultaat getrouw dient weer te geven in overeenstem-

een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit

ming met International Financial Reporting Standards zoals

van de interne beheersing van de vennootschap.

aanvaard binnen de Europese Unie en met Titel 9 Boek 2
van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW),

Een controle omvat tevens het evalueren van de geschikt-

alsmede voor het opstellen van het jaarverslag in overeen-

heid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslag-

stemming met Titel 9 Boek 2 BW. De directie is tevens

geving en van de redelijkheid van de door de directie van

verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als

de vennootschap gemaakte schattingen, alsmede een

het noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarreke-

evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening.

ning mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel
belang als gevolg van fraude of fouten.

92 | EBN Jaarverslag | 2012

informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing

Verklaring betreffende overige bij of
krachtens de wet gestelde eisen

voor ons oordeel te bieden.

Ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder e en f BW vermelden

Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-

wij dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar aan-

Oordeel betreffende de geconsolideerde

leiding van het onderzoek of het jaarverslag, voor zover

jaarrekening

wij dat kunnen beoordelen, overeenkomstig Titel 9 Boek 2

Naar ons oordeel geeft de geconsolideerde jaarrekening

BW is opgesteld, en of de in artikel 2:392 lid 1 onder b tot

een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van

en met h BW vereiste gegevens zijn toegevoegd. Tevens

het vermogen van EBN B.V. per 31 december 2012 en

vermelden wij dat het jaarverslag, voor zover wij dat kun-

van het resultaat en de kasstromen over 2012 in overeen-

nen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals

stemming met International Financial Reporting Standards

vereist in artikel 2:391 lid 4 BW.

zoals aanvaard binnen de Europese Unie en met Titel 9
Boek 2 BW.
Amsterdam, 20 maart 2013

Oordeel betreffende de enkelvoudige
jaarrekening

Ernst & Young Accountants LLP

Naar ons oordeel geeft de enkelvoudige jaarrekening een

w.g. drs. J.J. Vernooij RA

getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het
vermogen van EBN B.V. per 31 december 2012 en van
het resultaat over 2012 in overeenstemming met Titel 9
Boek 2 BW.

EBN Jaarverslag | 2012 | 93

2012

94 | EBN Jaarverslag | 2012

kerncijfers

in EUR mln

IFRS

IFRS

IFRS

IFRS

IFRS

IFRS

IFRS

IFRS

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2005

2004

2003
14

EBN deelname in activiteiten:
- aantal winningsvergunningen landzijde

27

24

23

22

21

20

14

14

14

14

- aantal winningsvergunningen zeezijde

101

101

103

103

100

95

85

85

85

77

77

- aantal opsporingvergunningen

48

47

48

45

41

26

17

19

19

22

26

afzet (mrd m³, 100%)

73

72

80

70

73

64

66

67

67

72

63

mutatie in % t.o.v. voorgaand jaar (100%)

+1

-10

+14

-5

+11

-3

-1

-7

-7

+15

-4

- afzet Groningen, (mrd m³, EBN aandeel)

19

18

20

15

16

12

13

13

13

13

11

- afzet kleine velden, (mrd m³, EBN aandeel)

11

12

13

14

15

15

15

15

15

18

15

afzet totaal, (mrd m³, EBN aandeel)

30

30

33

29

30

27

28

28

28

30

26

26,76

22,63

18,58

20,72

26,91

20,67

21,52

16,46

16,46

13,17

13,88

8.528

7.103

6.486

6.387

8.698

6.090

6.264

4.883

4.883

4.230

3.872

3.384

3.384

gemiddelde opbrengstprijs gas
(€-centen per m³, 35,17 MJ/m³)
omzet uit:
- doorlopende activiteiten
- beëindigde activiteiten
omzet totaal

8.528

7.103

6.486

6.387

8.698

6.090

6.264

8.267

8.267

4.230

3.872

20

10

2

-27

+43

-3

+28

+15

+15

+9

+7

2.360

2.131

2.076

2.211

3.269

2.367

2.378

1.673

1.637

1.534

1.380

2.154

2.154

mutatie uit doorlopende activiteiten % t.o.v.
voorgaand jaar
totaal resultaat uit:
- doorlopende activiteiten
- beëindigde activiteiten
totaal resultaat

2.360

2.131

2.076

2.211

3.269

2.367

2.378

3.827

3.791

1.534

1.380

28

30

32

35

38

39

38

34

34

36

36

- investeringen onshore

202

228

224

238

129

277

146

121

121

143

138

- investeringen offshore

419

383

383

475

447

405

478

446

446

207

316

- opruimen

-126

675

57

-163

93

137

273

149

totaal investeringen

495

1.286

664

550

669

819

896

716

567

350

454

afschrijvingen

745

617

499

462

501

494

403

374

376

337

344

eigen vermogen

200

204

174

158

160

162

290

237

437

348

329

gearing ratio (%)

88

91

91

93

91

93

86

vreemd vermogen

5.565

5.684

5.146

4.520

5.386

4.664

3.902

3.437

2.977

2.730

2.592

totaal resultaat uit doorlopende activiteiten
in % van de omzet
materiële vaste activa:

EBN Jaarverslag | 2012 | 95

Verklarende woordenlijst

Bcm	Miljard kubieke meters (billion cubic metres).
Brandstofmix	Verhouding van verschillende brandstoffen leidend tot een hoeveelheid opgewekte energie.
CCS	CO2 -afvang en -opslag (carbon capture and storage).
Cluster	Locatie waar meerdere putten geboord kunnen worden.
Corporate Governance Code (oud)	Gedragscode voor beursgenoteerde ondernemingen.
Corporate Governance Code (nieuw)	De Nederlandse Corporate Governance Code van de Monitoring Commission
Corporate Governance Code.
COSO	The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission.
Dashboard	Overzicht van bedrijfsspecifieke prestatie-indicatoren.
Energiemix	Verhouding energie die Nederland gebruikt uit verschillende energiebronnen.
End-of-field-life	Gas- en olievelden in de eindfase van de productie.
E&P

Exploratie en productie.

EZ

Ministerie van Economische Zaken.

Fallow Acreage Convenant	Convenant ter bevordering van de opsporing en de winning van de olie- en gasreserves en de opslag van stoffen op het Nederlands deel van het continentaal
plat tussen de Minister van Economische Zaken en de mijnbouwondernemingen
actief op het continentaal plat, zoals ondertekend op 31 augustus 2010.
Fracking	Techniek waarmee vloeistof onder hoge druk in het gesteente dat gas bevat wordt
gebracht waardoor het gesteente ‘breekt’ en het gas gewonnen kan worden.
Gasgebouw	Publiek-private samenwerking in de Maatschap Groningen en GasTerra.
Gasrotonde	De fysieke nationale- en internationale gasinfrastructuur.
Gasvoorkomen	Ondergrondse ophoping van gas dat gewonnen kan worden.
GE	Groningenequivalent (m3 aardgas met verbrandingswaarde van 35,17 MJ bij
0 graden Celsius en 101,325 kPa).
Geothermie

Aardwarmte.

HR	Personeelszaken (Human Resources).
ICT	Informatie en communicatie-technologie.
IFRIC	International Financial Reporting Interpretation Committee.
IFRS	International Financial Reporting Standards.
IMS

Integraal management systeem.

JIP

Joint Industry Project.

Kussengas	Gas dat aanwezig moet zijn in een veld of opslag om de druk op peil te houden.
LNG	Vloeibaar aardgas (liquefied natural gas).

96 | EBN Jaarverslag | 2012

Mijnbouwwet	Nederlandse wet waarin de regels over opsporing, winning en opslag van
delfstoffen staat beschreven.
MOR+SA

Meeropbrengst regeling Groningen + Staatsaandeel.

MVO	Maatschappelijk verantwoord ondernemen.
NAM	Nederlandse Aardolie Maatschappij.
Near-field exploratie	Opsporing van gas nabij bestaande winningslocaties.
NOGEPA	Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Productie Associatie.
NOV management

Non-operated venture management.

Offshore

Op zee.

Operating partner

Zie operator.

Operator	Partij in het winningstraject die namens partners activiteiten uitvoert.
Overlegplatform Gasrotonde	Forum van de Nederlandse overheid, gasindustrie en kennisinfrastructuren voor
nieuwe initiatieven en strategische kwesties over de fysieke nationale- en internationale gasinfrastructuur.
Permeabiliteit	Doorlaatbaarheid. De mate waarin een vaste stof andere stoffen doorlaat.
PRMS	Internationaal classificatiesysteem waarin de status en hoeveelheid van olie- en
gasvoorkomens wordt vastgelegd.
ROAD	Rotterdam Opslag en Afvang Demonstratieproject.
Scorecard	Overzicht van afdelingsspecifieke prestatie indicatoren.
Schaliegas of shale gas	Gas dat wordt gewonnen uit kleisteenreservoirs waar gas moeilijk uitstroomt
vanwege minder goede doorlatendheid van het gesteente.
Shallow gas	Gas dat wordt gewonnen uit relatief ondiepe reservoirs (< 800 m).
SodM

Staatstoezicht op de Mijnen.

Spotmarkt	Markt waar overschotten worden verhandeld en tekorten worden gedekt.
Levering en betaling vinden na het sluiten van de overeenkomst op korte termijn
plaats.
Staatsdeelneming	Aandeelhouderschap van de Nederlandse Staat.
Stranded reserves or fields	Gasvoorkomens die op enig moment om technische of economische redenen
als niet-winbaar worden beschouwd.
Tight gas	Gas dat wordt gewonnen uit zandsteenreservoirs waar gas moeilijk uitstroomt
vanwege minder goede doorlaatbaarheid.
TNO	Nederlandse Organisatie voor toegepast natuurlijkwetenschappelijk onderzoek.
Treasury	Het beheren van geld van de onderneming.
VPB

Vennootschapsbelasting.

EBN Jaarverslag | 2012 | 97

contactinformatie

Heeft ons jaarverslag u aan het denken gezet, vragen opgeroepen of geïnspireerd? U kunt
altijd contact met ons opnemen om uw vragen te stellen of van gedachten te wisselen.
Bezoekadres
EBN B.V.
Moreelsepark 48
3511 EP Utrecht

Postadres
Postbus 19063
3501 DB Utrecht
Telefoon: +31 (0)30 2339001
Fax:

+31 (0)30 2339051

Mail:

ebn.mail@ebn.nl

Colofon
Productie
Communicatie EBN

Ontwerp en realisatie
a-design, Sassenheim

Fotografie
Bas Duijs, Leiden
Joel Frijhoff, Amsterdam

Drukwerk
Deltabach Grafimedia

© 2013 EBN
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door druk, fotokopie, microfilm of
op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van EBN.

98 | EBN Jaarverslag | 2012

EBN B.V. Postbus 19063, 3501 DB Utrecht

T +31(0)30 - 233 9001

ebn.mail@ebn.nl

www.ebn.nl