Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 388

Toelatingsbeleid in het hoger onderwijs

Nr. 24

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 oktober 2020
Naar aanleiding van de motie van de leden Van der Molen en Paternotte1,
wil ik u middels deze brief informeren over het toepassen van maatwerk
bij de toelating tot bacheloropleidingen van aspirant-studenten waarbij de
vooropleiding niet geheel aansluit op de toelatingseisen zoals die landelijk
zijn afgesproken.
De toegankelijkheid van het hoger onderwijs blijft een belangrijk thema en
is een doorlopend punt van aandacht in mijn gesprekken met de
Vereniging Hogescholen (VH) en de Vereniging van Nederlandse
Universiteiten (VSNU). Ik wil graag in gesprek met deze partijen om goed
duidelijk te krijgen hoe we hun bestaande ruimte voor maatwerk verder
kunnen verbreden en/of verbeteren. Ik zal hierna kort toelichten hoe die
bestaande ruimte er uit ziet.
Waar nodig laat ik ook de ruimte open om wet- en regelgeving aan te
passen. Over de uitkomst van de gesprekken met de VH en VSNU en de
concrete voornemens om de motie van de leden Van der Molen en
Paternotte ten uitvoer te brengen, zal ik uw Kamer nog nader informeren.
Huidige regelgeving
Zoals in de motie is benoemd, gelden voor een aantal opleidingen in het
hoger onderwijs nadere vooropleidingseisen voor toelating tot de
bacheloropleiding, naast het havo- of vwo-diploma.2 Dit komt met name
voor bij specialistische opleidingen die bepaalde voorkennis vereisen van
de student om de opleiding succesvol te kunnen doorlopen en daarmee
uitval te beperken. Deze nadere vooropleidingseisen zijn vastgelegd in de
Regeling aanmelding en toelating hoger onderwijs (Ratho). De nadere
vooropleidingseisen gelden bij alle instellingen die de betreffende
1
2

kst-29388-24
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 35 570 VII, nr. 57.
Artikel 7.25 Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW) en artikel 2.1
Regeling aanmelding en toelating hoger onderwijs (Ratho)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 388, nr. 24

1

opleiding aanbieden en kunnen niet gewijzigd worden zonder unanieme
instemming van alle instellingen waar die opleiding wordt gegeven. Deze
vooropleidingseisen worden door de instellingen gezamenlijk vastgesteld
en voortdurend aangepast waar nodig ten behoeve van een goede
aansluiting vanuit het vo. Deze nadere vooropleidingseisen gelden niet
meer voor studenten die vanuit het mbo doorstromen naar het hbo3.
De huidige wet biedt ruimte aan instellingen om maatwerk toe te passen
bij de toelating tot bacheloropleidingen die nadere vooropleidingseisen
hebben. Opleidingen kunnen aspirant-studenten die niet het juiste
vakkenpakket hadden bij hun eindexamen, de mogelijkheid bieden via een
deficiëntietoets alsnog toegelaten te worden4 De onderwijsinstelling
bepaalt daarbij zelf de vorm en inhoud van de toets. Deze toets moet met
succes worden afgerond voor de start van de opleiding.
Daarnaast bestaat de mogelijkheid om bij ministeriële regeling opleidingen aan te wijzen waarbij de onderwijsinstelling bepaalt dat de
deficiëntie kan worden weggewerkt na aanvang van de studie, maar
uiterlijk voor de afronding van de propedeuse.5 Op dit moment zijn in de
ministeriële regeling twee wo-opleidingen opgenomen die de
mogelijkheid bieden om tijdens de propedeutische fase deficiëntie(s) weg
te werken6. Iedere opleiding (indien meerdere instellingen een zelfde
opleiding aanbieden moet dat dat wel unaniem gebeuren) heeft de
mogelijkheid een verzoek in te dienen bij de Minister om van hiervan
gebruik te maken. Het is in beginsel mogelijk om alle opleidingen toe te
staan haar studenten tijdens de propedeuse de kans te geven deficiënties
weg te werken zonder dat daarvoor dit speciale verzoek nodig is. Daartoe
zou de wet (art. 7.25, vijfde lid, WHW) gewijzigd moeten worden.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven

3

Deze zijn per 1 september 2020 uit de ratho geschrapt nav de aangenomen motie van der
Molen en Kuijk (Kamerstuk 31 288, nr. 707).
4
art. 7.25, vijfde lid, WH).
5
Artikel 7.25, vijfde lid, WHW en artikel 2.2 Ratho
6
Als genoemd in artikel 2.2 Ratho zijn dit de opleidingen Werktuigbouwkunde en Civiele
Techniek, voor zover het betreft het profiel economie en maatschappij of het profiel cultuur en
maatschappij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 388, nr. 24

2