Benodigde oppervlakte extra natuur voor de Natura 2000-doelen
Quick scan in het kader van het NPLG
,

1

,

1

,

,

2

1

1

&

,

1

,

1

,

1

2

1

Wageningen Environmental Research, Wageningen

2

SOVON Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen

30 September 2022
Deze notitie hoort bij een gemeenschappelijke werksessie van twee dagen door experts van WUR en
SOVON om een spoedvraag te beantwoorden voor het Ministerie van Natuur, Landbouw en
Voedselkwaliteit

Aanleiding
Het NPLG brengt de opgaven op het gebied van water, natuur, stikstof en klimaat samen en zorgt voor
een gecombineerde aanpak voor een vitaal landelijk gebied. In een gebiedsgerichte aanpak wil het
kabinet stikstofmaatregelen slim combineren met andere maatregelen om de natuur, de bodem en de
waterkwaliteit te verbeteren en de klimaatopgave te halen. Omdat gebieden landschapsecologisch
verschillen, verschilt ook de aanpak per gebied. Rijk en provincies stellen per gebied doelen voor natuur,
stikstof, water en klimaat vast die onontkoombaar gehaald moeten worden. In juni 2022 heeft het Rijk
de startnotitie van het NPLG richtinggevende emissiereductiedoelen stikstof per gebied gedeeld. In
oktober 2022 volgt een regionale uitwerking van de doelen natuur, water en klimaat.
Probleem-/vraagstelling
Het Rijk legt in het NPLG de structurerende, richtinggevende keuzes en (regionale) doelen vast om de
landelijke doelen te halen. In het NPLG zijn de EU-verplichtingen leidend: Vogel- en Habitatrichtlijn,
Kaderrichtlijn Water (KRW) en onder meer de Europese Klimaatwet voor broeikasgassen. Het hoofddoel
van NPLG wat betreft natuur is een gunstige staat van instandhouding van VR- en HR-soorten en
habitattypen op landelijk niveau. Dat doel wordt mede bereikt via maatregelen om de
instandhoudingsdoelen voor de Natura 2000-gebieden te realiseren, waarbij de bijdrage van het Natura
2000-netwerk per habitattype of per VHR-soort zal verschillen.
Voor de natuur-opgave is het binnen het NPLG wenselijk om aan te kunnen geven hoeveel extra hectares
natuur (en welk type natuur) er per regio (provincie) nodig zijn om de op de beoogde gunstige staat van
instandhouding van de habitattypen en VR- en HR-soorten te kunnen halen. Daarbij gaat het enerzijds
om hectares die nodig zijn voor het vergroten van de oppervlakte van de habitattypen en leefgebieden
van soorten (uitbreidingsdoelstellingen). Anderzijds ook om de benodigde extra oppervlakte natuur voor
het verbeteren van de condities (kwaliteit) van de habitattypen en leefgebieden van soorten
(verbeterdoelstellingen). De VR- en HR-soorten en habitattypen kunnen daarbij gekoppeld worden
(gezien hun ecologische vereisten) aan bepaalde natuurtypen (moeras, heide, extensief gebruikt
kruidenrijk grasland, etc.), zodat deze natuuropgave voor het NPLG traject op een geaggregeerde en
doelmatige manier door LNV kan worden voorgelegd aan de provinciale bestuurders.
Om de gunstige staat van instandhouding te bereiken zullen ook andere maatregelen moeten worden
genomen voor kwaliteitsverbetering die los staan van hectares nieuwe natuur, zoals vermindering van
stikstofdepositie of van de negatieve effecten van andere drukfactoren (recreatie, visserij, exoten,
verdroging, klimaatverandering etc.) en het optimaliseren van het beheer.
In de Natuurverkenning van 2020 constateerde het PBL dat er (op basis van modellen) in een scenario
‘hoger doelbereik’ circa 150.000 hectares aan extra (nieuwe) natuur (voor uitbreiding- en/of

1

verbeterdoelen) en meer dan 120.000 ha aan agrarisch natuurbeheer nodig is om op termijn tot ca 90%
VHR doelbereik te komen. Deze modellen doen uitspraken over het duurzaam voorkomen van een
selectie van VR- en HR- en typische soorten (niet alle soorten). Bij het agrarisch natuurbeheer gaat het
om bufferzones met een aangepast hydrologisch beheer rond Natura 2000-gebieden (ca. 20.000
hectare) en om natuurvriendelijke akkers (50.000 hectare) en graslanden (50.000 hectare), om ruimte
te bieden aan VR- en HR-soorten die vooral in het agrarisch gebied voorkomen; het bevat dus (deels)
natuurinclusieve landbouw.
In deze spoedvraag van LNV aan WUR en SOVON is gevraagd hoeveel extra natuur en/of
natuurinclusieve landbouw (= oppervlakteopgave) nodig is om voor álle habitattypen en VR- en HRsoorten de gunstige staat van instandhouding te realiseren (bottom-up) en hoe deze oppervlakteopgave
verdeeld is over regio’s (provincies en rijkswateren). Deze vraag is gesteld zonder daaraan een
(streef)jaartal te koppelen. Vervolgens bekijken we in hoeverre deze opgave overeenkomt met de door
het PBL (top-down) berekende natuuropgave.
Methode
Om te komen tot een indicatie van de minimale oppervlakte extra natuur die per provincie nodig is om
de gunstige staat van instandhouding van typen en soorten van de Vogel- en Habitatrichtlijn te halen is
een quick scan uitgevoerd, waarbij in korte tijd (twee dagen werksessies) diverse stappen zijn doorlopen,
gebruik makend van informatie uit verschillende deels nog niet afgeronde onderzoeksprojecten,
waaronder de bouwstenen voor het strategisch plan Natura 2000 in combinatie met de pledges voor de
Europese Biodiversiteitstrategie 2030 (EBS), de voorbereidende werkzaamheden voor de VR- en HRrapportage en de Standard Data Forms Natura 2000 (SDF’s), aangevuld met expertkennis.
Oppervlakteopgaven voor habitattypen en soorten (Habitatrichtlijn)
Er is gekeken naar HR-soorten en habitattypen met een uitbreidingsopgave en/of verbeteropgave (van
de kwaliteit). De werkwijze richt zich in eerste instantie op de habitattypen (bijlage I HR) en HR-soorten
(bijlage II). Voor de bijlage IV soorten van de HR zijn op dit moment geen bouwstenen voorhanden. Voor
deze soorten is daarom op basis van expertoordeel een inschatting gemaakt van de oppervlakteopgave.
De opgave in hectares per soort of habitattype is gecorrigeerd voor de soorten en typen die in
leefgebied/habitat (natuurtype) overlappen. De landelijke opgave per natuurtype is verdeeld over de
provincies op basis van huidige verdeling in voorkomen (zoals opgenomen in de bouwstenen van het
strategisch plan Natura 2000), waar nodig gecorrigeerd voor een verschil in opgavegrootte per regio. De
werkwijze is in een stroomschema uitgebreid weergegeven in bijlage 1.
Oppervlakteopgaven voor vogelsoorten (Vogelrichtlijn)
Er is gekeken naar alle vogelsoorten met een ongunstige staat van instandhouding en met een
uitbreiding en/of verbeteropgave van het leefgebied (oppervlakteopgaven). De vogels zijn gegroepeerd
tot soorten met overeenkomstige eisen aan hun leefgebied (vogelgroepen, bijlage 4), waarbij de meest
kritische soorten als leidraad zijn genomen. Voor deze soorten is de oppervlakteopgave bepaald,
rekening houdend met informatie over dichtheden (paren/100 ha). Daarna is gecontroleerd of de rest
van de groep daarmee voldoende is afgedekt. Via een inschatting van een reële dichtheid (draagkracht
van een (agrarisch) natuurtype) is een inschatting gemaakt voor de oppervlakteopgave (per
natuurtype/agrarisch natuurtype). De landelijke opgave per soort is verdeeld over de provincies op basis
van de regionale opgaven uit de bouwstenen.
Samenvoeging oppervlakteopgaven HR-soorten, habitattypen en VR-soorten
De oppervlakteopgaven per provincie van de habitattypen en HR-soorten zijn in de laatste stap
gecombineerd met de oppervlakteopgaven van de VR-soorten, waarbij is gecorrigeerd voor overlappende
oppervlaktenopgaven (in het geval van gelijkende natuurtypen en ecologische vereisten). De provinciale
totaalopgaven zijn vervolgens gesommeerd naar een landelijk totaal.
Voor de oppervlakteopgaven zijn vier categorieën gebruikt:

2

-

O1: extra km2 nieuwe natuur nodig om direct leefgebied van soort of habitattype te realiseren.
Dit betreft een natuurtype dat moet gaan kwalificeren als habitattype of geschikt leefgebied voor
een soort;

-

O2: extra km2 nieuwe natuur nodig om te kunnen waarborgen dat de kwaliteit in bestaande
oppervlakte en in O1 wordt verbeterd; dit natuurtype hoeft dus niet te kwalificeren als
habitattype/leefgebied, maar er worden wel eisen gesteld aan de kwaliteit zodat een goede
inbedding van leefgebied/habitattype mogelijk is;

-

O3: extra km2 als buffers om te kunnen waarborgen dat de kwaliteit in bestaand oppervlak en
O1 en O2 te realiseren is (als bufferzone); dit is een variant van O2, die niet zozeer “cement”
betreft maar een randzone; in vrijwel alle gevallen gaat het om hydrologische bufferzones, en in
veel gevallen is hier zowel natuurbeheer als (extensief) agrarisch beheer mogelijk;

-

O4: ontwikkeling binnen bestaande natuur (Natura 2000 en NNN: terrestrisch en aquatisch). Het
gaat hier om een natuurtype dat kwalificeert als habitattype of geschikt leefgebied voor een
soort (de “stenen”), maar in tegenstelling tot O1 gaat het hier om een aandeel dat binnen
bestaande natuur kan worden gerealiseerd door omvorming; O4 telt dus niet op bij de
gesommeerde oppervlakteopgave extra natuur.

In de uiteindelijke resultaten is deze vierdeling alleen voor natuurtypen aangeduid.
Resultaten
De bijgeleverde tabel levert per provincie, per natuurtype voor de vier categorieën de totale
oppervlakteopgave (in km2) en de aanvullende opgave voor agrarische natuurtypen. In de digitaal
aangeleverde bijlage 2 is per provincie aangegeven voor welke habitattypen en/of VHR-soorten het
aangegeven agrarisch en/of natuurtype noodzakelijk is. De categorieën O1, O2, O3 betreffen nieuwe
natuur/agrarische natuur dus buiten Natura 2000 en overige NNN. O4 betreft ontwikkeling binnen
bestaande natuur (Natura 2000 en overige, gerealiseerde NNN).
Tabel 1. Opgave benodigde extra natuur per provincie in km2, gesplitst over natuurtypen en agrarische
natuurtypen. Voor de natuurtypen is de opgave uitgesplitst in vier categorieën, die in de tekst zijn
toegelicht, en zijn de bostypen (op verzoek van LNV) apart genomen.
Natuurtypen (zonder N14+N15+N16+N17)
Bostypen
O4:
Provincies O1: direct O2: kwaliteit O3: buffering omvorming O1+O2+O3
O4
FL
12.71
0.00
0.00
0.80
0.00
0.00
FR
73.69
6.25
14.84
52.58
2.52
2.15
NB
42.94
18.17
7.62
6.02
11.39
2.27
LI
7.61
15.20
12.53
2.60
7.09
1.41
GR
27.52
0.80
8.89
46.38
1.17
0.28
NH
9.49
0.86
6.91
38.43
1.81
0.10
OV
17.55
11.10
25.40
7.11
16.00
4.61
GL
31.33
13.40
9.24
7.19
29.49
34.10
UT
20.78
1.51
3.79
2.31
2.20
1.36
ZH
50.53
2.90
3.60
22.42
3.82
1.30
ZL
64.44
1.23
0.28
98.30
0.00
0.00
DR
16.74
10.42
35.73
6.82
26.09
17.22
O1_totaal O2+O3_totaal Natuur_totaal
in km2
in ha

3

375.34
37534

210.67
21067

586.01
58601

Agrarische natuurtypen
A15:
A11: grasland A12: akker dooradering
0.00
0.36
54.45
1152.00
2.16
247.86
648.00
578.70
192.75
72.00
224.64
99.23
180.00
34.02
134.45
72.00
83.52
100.96
198.00
248.22
136.80
216.00
231.12
166.57
360.00
13.50
112.05
576.00
64.08
181.17
72.00
234.72
81.44
54.00
84.60
115.17

Bos_totaal

A11_totaal

A12_totaal A15_totaal Agr_totaal

102
10158

3600.00
360000

1799.64
179964

1622.90
162290

7022.54
702254

Discussiepunten
De analyse is alleen uitgevoerd voor habitattypen en VR- en HR-soorten met een ongunstige staat van
instandhouding, waarvoor een opgave bestaat in termen van oppervlakte. Naast extra oppervlakte
natuur en natuurinclusieve landbouw bestaan voor alle VR- en HR-soorten en habitattypen
ook opgaven die los staan van extra hectares om een gunstige staat van instandhouding te
realiseren of te behouden. Het gaat dan om generieke en regionale maatregelen om drukfactoren
terug te dringen en overige (beheer)maatregelen die noodzakelijk zijn voor kwaliteitsverbetering van
natuur en ander leefgebied. Voor een aantal soorten (bijv. vleermuizen) gaat het vrijwel alleen om
opgaven die niet in hectares zijn uit te drukken. In de oppervlakteopgave per provincies is in de
kolommen K en L aangegeven welke extra opgaven (vermindering drukfactoren en andere maatregelen)
er onder meer bestaan om de gunstige staat van instandhouding te realiseren. Een volledig overzicht is
opgenomen in de bouwstenen van het strategisch plan Natura 2000.
De ingeschatte oppervlakten betreffen minimum arealen om per provincie te realiseren, om landelijk
een gunstige staat van instandhouding te bereiken. Bij het daadwerkelijk realiseren van de opgaven
moet gezocht worden naar optimale locaties en systeemherstel, zodat de voorgestelde hectares optimaal
benut worden. Het gaat dan om de realisatie van landschappelijke en hydrologische eenheden met
verbindingszones; versnippering van de hectares nieuwe natuur zal doorgaans minder effectief werken.
Een verschil tussen de methode voor HR en VR zit in het bepalen van overlap in opgaves. Bij de HR zijn
alle typen en soorten één voor één uitgewerkt en is bepaald welk oppervlakte en welk type natuur nodig
is voor het realiseren van een gunstige staat van instandhouding. In deze stap is steeds nagegaan of er
een overlap is met andere typen en soorten die reeds uitgewerkt zijn. Op deze wijze wordt bijvoorbeeld
aangegeven dat binnen het oppervlakte dat nodig is voor het type H4030 (Droge heide) ook een deel van
het oppervlakte voor H6230 (Heischrale graslanden) gerealiseerd kan worden. Bij de vogelsoorten zijn de
soorten met een oppervlakteopgave ingedeeld in vogelgroepen die binnen eenzelfde ecosysteem/type
leefgebied voorkomen (en dus overeenkomstige voedsel- en habitateisen hebben). Dit is gedaan omdat
er enkele honderden VR-soorten zijn waarvan grofweg de helft in een ongunstige staat van
instandhouding verkeert en het nodig was die informatie hanteerbaar te maken.
Grote wateren, mariene gebieden (mariene soorten en habitattypen) en het urbane gebied zijn in deze
inschattingen niet meegenomen, aangezien NPLG zich niet op deze gebieden richt. Wel zijn opgaven voor
estuariene soorten en typen meegenomen als er opgaven zijn voor uitbreiding in (huidige) binnendijkse
gebieden.
We hebben niet specifiek gekeken in hoeverre met uitbreiding van oppervlakte habitattype en leefgebied
van soorten ook de verspreidingsopgave wordt gerealiseerd. De verwachting is dat deze laatste opgave
bij slimme lokalisering van nieuwe natuur ook gerealiseerd zal worden.

Bijlagen
Bijlage 1. Beschrijving van de gevolgde methodiek
Bijlage 2. Excel-bestand met opgave landelijk en opgaven per provincie (digitaal)
Bijlage 3. Toelichting op de verschillen in oppervlakteopgave met de eerdere PBL-analyse
Bijlage 4. Gebruikte vogelgroepen

4

Bijlage 1. Beschrijving van de gevolgde methodiek
Stap 1. Keuze indeling van natuur en agrarische natuurtypen
We gaan uit van de natuurtypen en agrarische natuurtypen zoals gebruikt binnen Index NL
(https://www.bij12.nl/onderwerpen/natuur-en-landschap/index-natuur-en-landschap/).
Natuurtype code

Natuurtype naam

N01.01

Zee en wad

N01.02

Duin- en kwelderlandschap

N01.03

Rivier- en moeraslandschap

N01.04

Zand- en kalklandschap

N02

Rivieren

N03

Beken en bronnen

N04

Stilstaande wateren

N05

Moerassen

N06

Voedselarme venen en vochtige heiden

N07

Droge heiden

N08

Open duinen

N09

Schorren of kwelders

N10

Vochtige schraalgraslanden

N11

Droge schraalgraslanden

N12

Rijke graslanden en akkers

N13

Vogelgraslanden

N14

Vochtige bossen

N15

Droge bossen

N16

Bossen met productiefunctie

N17

Cultuurhistorische bosen

L01

Groenblauwe landschapselementen

L02

Historische gebouwen en omgeving

L03

Aardwerken

L04

Recreatieve landschapselementen

A11

Open landschap

A12

Open akkerland

A15

Dooradering

Stap 2. Inschatten benodigde uitbreiding natuur per HR- soort/habitattype
Stap 2a Direct benodigde uitbreiding
-Landelijke uitbreidingsopgave bepaald vanuit bouwstenen (referentiewaarde – huidige oppervlakte)
-Inschatting gemaakt van aandeel dat binnen en buiten bestaande natuur kan worden gerealiseerd:
uitbreidingsopgave verdeeld over O1 (nieuwe natuur) en O4 (omvorming binnen bestaande natuur), en
gekoppeld aan een natuurtype/agrarisch type
Stap 2b Uitbreiding natuur nodig voor kwaliteitsverbetering
-Inschatting gemaakt van % inbedding (niet als habitattype/leefgebied kwalificerende natuur) om
uitbreiding van nieuwe natuur te realiseren; deze als hectares O2 per soort/habitattype aangegeven, en
gekoppeld aan een natuurtype/agrarisch type

5

-Inschatting gemaakt van benodigde randzones om kwaliteit te verbeteren; dit betreft vrijwel altijd
bufferzones om de waterstanden/waterkwaliteit te verbeteren; deze opgave verdeeld over categorieën
natuurtypen en agrarische beheertypen, onder opgave O3
Stap 2c Matchen opgaven voor verschillende habitattypen en soorten
-Inschatting gemaakt van mate van overlap tussen opgave voor HR-soorten en habitattypen onderling;
overlap gecorrigeerd per natuurtype/agrarisch beheertype
Stap 2d Landelijke opgave verdeeld over provincies
Op basis van huidige opgaven in de bouwstenen; wanneer het huidig voorkomen afwijkt van de beoogde
doelen is deze opgave aangepast voor specifieke provincies

Stap 3. Inschatten benodigde uitbreiding natuur per vogelsoort
Stap 3a Vogelgroepen
De vogels zijn ingedeeld in vogelgroepen op basis van overeenkomstige eisen aan het leefgebied (Bijlage
4). Binnen elke groep is een kritische soort gekozen, waarvoor de opgave is bepaald. Naar deze soort is
de groep genoemd.
Stap 3b. Op basis van gemiddelde dichtheden (in minder goed en optimaal leefgebied) is berekend
hoeveel extra leefgebied voor een kritische soort nodig is. Vervolgens is nagegaan of met de soort met
de grootste oppervlakteopgave (de meest kritische soort qua oppervlakteopgave) ook de andere soorten
meegenomen worden voor dit betreffende ecosysteem. Bij de graslandvogels (gruttogroep) is de grutto
leidend in de oppervlakteopgave, andere soorten laten echter vergelijkbare oppervlaktes zien of liften
mee omdat de benodigde oppervlaktes veel lager zijn. Op deze wijze wordt voor de VR de overlap tussen
soorten direct meegenomen via de vogelgroepen.
Niet voor alle relevante soorten zijn bouwstenen voorhanden. Veelal kunnen soorten zonder bouwstenen
meeliften met soorten waar wel bouwstenen voor zijn opgesteld (op grond van overeenkomstige habitaten voedseleisen). Sommige groepen van soorten zoals weidevogels en akkervogels zijn niet goed via
‘bouwsteensoorten’ met overeenkomstige habitateisen afgedekt. Voor de soorten waar geen bouwstenen
voor zijn, maar waarvan het wel nodig is om die bij de exercitie te betrekken, zijn oppervlakten
ingeschat gedurende de tweedaagse sessie op basis van de beschikbare informatie waaronder
gemiddelde aantallen broedparen per 100 ha van een natuurtype.
Stap 3c. De opgave is verdeeld over de regio’s op basis van de regionale opgaven in de bouwstenen, en
gekoppeld aan natuurtypen en agrarische beheertypen. Voor soorten die in meerdere
natuurtypen/beheertypen voorkomen is hun oppervlakteopgave verdeeld over deze typen leefgebieden
naar ratio van de huidige verdeling. Als geen bouwsteen voorhanden is, is een inschatting gedaan op
basis van aanvullende gegevens en expertkennis.

Stap 4. Matchen opgaven VR en HR
Voor overlappende natuurtypen vanuit de VR-opgave en HR-opgave is per provincie ingeschat of de
opgaven gezamenlijk kunnen worden gerealiseerd. Waar dat het geval is, is de laagste opgave op 0
hectares gezet. Deze totale opgave per provincie is vervolgens gesommeerd naar een landelijke opgave.

6

Bijlage 2. Excel-bestand met opgave landelijk en opgaven per provincie
Zie digitale Excel-bestanden
In deze tabellen is per provincie een toelichting gegeven van de soorten en habitattypen waarvoor de
opgave in natuurtypen/agrarische typen nodig is, en is aangegeven welke extra opgaven er bestaan om
de gunstige staat van instandhouding te realiseren, wat betreft vermindering van drukfactoren en
overige maatregelen. Bij overlappende opgaven is het kleinste aantal hectares als 0 aangegeven.

7

Bijlage 3. Reflectie op resultaten uit deze studie met analyses voor de
Natuurverkenning
In de Natuurverkenning van 2020 constateerde het PBL & WUR dat er (op basis van modellen; Van
Hinsberg et al. 2020) in een scenario ‘hoger doelbereik’ circa 150.000 ha aan extra natuur en meer dan
120.000 ha aan agrarisch natuurbeheer nodig is om op termijn tot circa 90% VHR doelbereik voor
landnatuur te komen. Deze analyses zijn gebaseerd op drempelwaarden die gebruikt worden in het
model Metanatuurplanner (MNP).
De hectares extra natuur en agrarische natuur die in de huidige studie op basis van de bouwstenen zijn
vastgesteld wijken hier van af om de volgende redenen:
•

De MNP doet uitspraken over het duurzaam voorkomen van een selectie van soorten, onder bepaalde
omgevingscondities.

•

Bij de inschatting die gebaseerd is op de MNP analyses, wordt alleen rekening gehouden met
landnatuur. Er wordt geen rekening gehouden met habitattypen en soorten die in aquatische natuur
voorkomen. Voor het agrarische gebied is nagegaan waar locaties liggen die tot een grote
verandering in populatieaantallen kunnen leiden van agrarische soorten (Hoofdstuk 4 en Bijlage 7 in
Pouwels et al. 2020). Hierbij zijn geen drempelwaarden gebruikt en het verwachte doelbereik voor
het agrarische gebied is ook lager ingeschat dan voor landnatuur (Van Hinsberg et al. 2020).

•

De MNP gebruikt andere drempelwaardes in oppervlaktes en aantallen voor duurzame condities dan
de gunstige referentiewaarden voor een gunstige staat van instandhouding uit de VR en HR. De MNP
drempelwaardes zijn gebaseerd op duurzaamheidsnormen van populaties en zijn in die zin een
minimum. VR en HR referentiewaarden hanteren ook een referentiejaar (inwerkingtreding VR en HR
in Nederland), waardoor voor een deel van de soorten hogere doelwaardes zijn dan in de MNP
analyse. Voor enkele soorten zijn de doelwaardes in de MNP juist hoger dan de waardes voor de VR
en HR.

•

Voor tekorten in leefgebied is bij de analyse op basis van de MNP verondersteld dat alles nieuwe

•

De MNP houdt rekening met ruimtelijke condities die nodig zijn om robuuste populaties te realiseren.

natuur moet worden. Er wordt geen rekening gehouden met omvorming binnen bestaande natuur.
Kleine snippers natuur dragen niet bij aan het realiseren van duurzame condities voor veel soorten,
omdat ze te klein worden geacht voor stabiele populaties. Ze worden als het ware niet meegenomen
bij het bepalen van geschikte, duurzaam leefgebied.
•

Bij de inschatting die gebaseerd is op de MNP analyses is een landelijk niveau gehanteerd; er is niet
eerst een verdeling over de provincies gemaakt per habitattype en VR- en HR-soort en vervolgens
alles geaggregeerd.

Overeenkomsten tussen de werkwijzen van PBL & WUR (Van Hinsberg et al. 2020) en de werkwijze die
hier wordt gepresenteerd zijn:
•

Beide analyses veronderstellen dat voor duurzame condities dan wel een gunstige staat van
instandhouding ook andere drukfactoren opgelost moeten zijn/worden.

•

Beide analyses bepalen eerst de oppervlakteopgave voor de meest kritische habitattypen en soorten
en beoordelen vervolgens in hoeverre minder kritische typen en soorten mee liften. Zodoende wordt
de overlap eruit gehaald, waarmee het aantal sturende habitattypen en soorten beter hanteerbaar
wordt.

•

Beide analyses bepalen in hoeverre (hydrologische) buffers dan wel inbedding van het oppervlakte
nodig is om goede condities te kunnen realiseren binnen de nieuwe en bestaande natuur.

Referentie
Van Hinsberg, A., van Egmond, P., Pouwels, R., Dirkx, G. H. P., & Breman, B. C. (2020).
Referentiescenario's Natuur: Tussenrapportage Natuurverkenning 2050 (No. 3574). Planbureau voor de
Leefomgeving (PBL).

8

Pouwels, R., van Hinsberg, A., Mensing, V., van Tol, S., & Frissel, J. Y. (2020). Achtergrondrapport
referentiescenario’s natuurverkenning 2050 (No. 190). Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu.

9

Bijlage 4. Gebruikte vogelgroepen
brv = broedvogel, N-brv is niet-broedvogel (doortrekker, overwinteraar)
A11. Grutto-groep
Grutto

brv

Kemphaan

n-brv

Goudplevier

n-brv

Grutto

n-brv

Watersnip

brv

Kemphaan

brv

Tureluur

brv

Zomertaling

brv

Slobeend

brv

Graspieper

brv

A12. Patrijs-groep
Patrijs

brv

Scholekster

brv

Kwartel

brv

Gele kwikstaart

brv

Grauwe Kiekendief

brv

A15. Spotvogel-groep
Spotvogel

brv

Zomertortel

brv

Steenuil

brv

Gekraagde roodstaart

brv

Grote lijster

brv

Grauwe vliegenvanger

brv

Nachtegaal

brv

Ringmus

brv

Kneu

brv

Geelgors

brv

A11+A12+A15. Veldleeuwerik-groep
Kievit

n-brv

Blauwe Kiekendief

n-brv

Velduil

n-brv

Ruigpootbuizerd

n-brv

Torenvalk

brv

Kievit

brv

Ransuil

Brv

Veldleeuwerik

Brv

Spreeuw

brv

10

Grauwe gors

brv

N01.01 Strandplevier-groep
Strandplevier

brv

Bontbekplevier

brv

Eider

brv

Grote Stern

brv

Noordse Stern

brv

Scholekster

n-brv

Visdief

brv

Kluut

brv

N12-13 Kwartelkoning-groep
Kwartelkoning

brv

N05. Grote karekiet-groep
Grote Karekiet

brv

Snor

brv

Bruine Kiekendief

brv

Velduil

brv

Porseleinhoen

brv

Woudaap

brv

Zwarte Stern

brv

N06. Paapje-groep
Paapje

brv

Grauwe Klauwier

brv

N07. Draaihals-groep
Draaihals

brv

Korhoen

brv

Klapekster

brv

Duinpieper

Brv

N08. Tapuit-groep
Tapuit

brv

Blauwe Kiekendief

brv

N14-15. Wielewaal-groep
Wielewaal

brv

Wespendief

brv

Zwarte Specht

brv

11