OPENBAAR

TER BESLISSING
Datum
10 oktober 2022

Aan
Cc

Staatssecretaris
Minister

Reactie IenW publieke consultatie EC Bodemgezondheid

Onze referentie
IENW/BSK-2022/234274
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Waterkwaliteit, Ondergr en
Marien
Bodem en Ondergrond
Beslistermijn
21-10-2022
Bijlage(n)
2

Aanleiding
Op 1 augustus jl. heeft de Europese Commissie een publieke consultatie
opengesteld om bij stakeholders reacties op te halen voor haar plannen om te
komen tot een richtlijnvoorstel bodemgezondheid in 2023. Het richtlijnvoorstel
bodemgezondheid vloeit voort uit de EU-bodemstrategie die op 17 november
2021 door de Commissie is gepubliceerd 1.
Een reactie vanuit IenW op deze publieke consultatie is opportuun om zo de
Nederlandse positie in een vroegtijdig stadium beter voor het voetlicht te brengen
en richting te geven aan de wijze waarop Nederland een en ander graag geregeld
ziet in het richtlijnvoorstel bodemgezondheid. Deze reactie is breed afgestemd
met andere ministeries (LNV, BZK, EZK, VWS, OCW, FIN en JenV) en met de
koepels.
Geadviseerd besluit
U wordt gevraagd inhoudelijk akkoord te gaan met de voorgestelde reactie op de
publieke consultatie bodemgezondheid en met de doorgeleiding hiervan naar de
Tweede Kamer.
Kernpunten
Sommige aspecten die genoemd zijn in de consultatie passen goed bij de
Nederlandse bodem en de opgaven waar we voor staan. Zo is een gezonde
bodem nodig voor toekomstbestendige landbouw en helpt een gezonde bodem in
steden om water te bufferen en hittestress te bestrijden. Dit sluit aan bij de
beleidsinzet van het kabinet.
In de consultatie zitten ook elementen die niet passen bij de Nederlandse
bodemgesteldheid en regelgeving. In de Nederlandse reactie aan de EC wordt
duidelijk gemaakt dat een uniform Europees regelgevend kader niet haalbaar is,
gezien de nationale, maatschappelijke opgaven en de karakteristieke kenmerken
van ons land. Het aspect van ‘geen netto ruimtebeslag’ is niet te realiseren in een
drukbevolkt land als Nederland. Zeker gezien de grote opgaven in ons land, van
woningbouw tot de energietransitie en waterbeschikbaarheid en -veiligheid. In de
invulling van de consultatie zijn deze punten gemeld, in het vervolgtraject houdt
IenW de uitwerking van deze aspecten nauwlettend in de gaten.
1

Brussel, 17.11.2021 COM(2021) 699 final.

OPENBAAR

Pagina 1 van 3

Krachtenveld
Het Europese bodembeleid om te komen tot gezonde bodems past in het
nationale beleid en in het bijzonder in het beleid van LNV om te komen tot
duurzaam beheerde landbouwbodems in 2030. BZK is kritisch in relatie tot de
invloed van Europa waar het gaat om geen netto ruimtebeslag, dit ziet zij vooral
als een nationale aangelegenheid. De medeoverheden staan positief tegenover
het doel om te komen tot gezonde bodems in 2050, maar zijn kritisch waar het
gaat om de ruimte die Europa geeft om in maatwerk te kunnen voorzien op
regionaal en lokaal niveau.

Datum
10 oktober 2022

Toelichting
De Commissie vraagt in de publieke consultatie hoe men staat tegenover
wettelijke verplichtingen in relatie tot de onderdelen die in de richtlijn 2 worden
opgenomen. Nederland geeft - op hoofdlijnen - naar aanleiding van de publieke
consultatie de hierna volgende reactie.

Bijlage(n)
2

Onze referentie
IENW/BSK-2022/234274
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Waterkwaliteit, Ondergr en
Marien
Bodem en Ondergrond
Aan
Staatssecretaris

Een gezonde bodem is voor Nederland van groot belang in de
aanpak van klimaatverandering, biodiversiteit, voedselzekerheid,
(grond)waterbescherming, voor economische sectoren, zoals:
landbouw en woningbouw en om te komen tot een circulaire economie.
Voor de definitie van een gezonde bodem zet Nederland zoveel mogelijk in op
ecosysteemdiensten die de bodem ter plaatse van nature levert.
Het voorkomen en de aanpak van bodemverontreiniging wordt ook al (deels) in
het kader van andere EU-regelgeving geregeld. Wat ontbreekt is een integrale
benadering van het bodem-sediment-watersysteem.
Er is een sterk verschil in bodembedreigingen, maar ook in geografische en
demografische kenmerken tussen lidstaten. Het is daarom van belang dat het
aangekondigde wetgevingsvoorstel voor bodemgezondheid voldoende ruimte
biedt voor lokaal -, regionaal- en nationaal-specifieke omstandigheden.
Nederland is geen voorstander van Europese, normgerichte regelgeving of
verplichte doelstellingen. In plaats daarvan zou een risicogericht regelgevend
kader voldoende ruimte moeten bieden aan regionale en nationale
omstandigheden.
Een belangrijk aandachtspunt in het Nederlandse kabinetsbeleid is dat iedere
ruimtelijke functie, zoals: woningbouw en landbouw, specifieke eisen stelt aan de
bodem. Dit betekent voor de inrichting van de fysieke leefomgeving enerzijds dat
niet iedere gebruiksfunctie overal kan plaatsvinden en anderzijds dat niet overal
dezelfde eisen zijn te stellen ten aanzien van de bodemgesteldheid.
Ruimtelijke inrichting is bij voorkeur een nationale aangelegenheid.
Nederland is geen voorstander van Europese, normgerichte regelgeving of
verplichte doelstellingen gericht op landgebruik. Harmonisering zou gericht
moeten zijn op het versterken en ondersteunen van bestaande nationale kaders
2
In het richtlijnvoorstel zullen de volgende onderdelen worden opgenomen: definities (w.o.:
bodemgezondheid en ruimtebeslag), indicatoren voor bodemgezondheid, vereisten
duurzaam bodembeheer, doel voor reductie nutriëntverliezen, bodempaspoort en
bodemgezondheidscertificaat, identificatie/registratie/herstel van verontreinigde terreinen,
monitoring, voortgangsrapportage lidstaten.

OPENBAAR

Pagina 2 van 3

en aanpakken. Nederland is van oordeel dat geen netto ruimtebeslag een
operationeel doel - dus een onderdeel in de afweging in relatie tot de
maatschappelijke opgaven - zou moeten zijn en geen einddoel, dat moet
duurzaamheid zijn. Om daadwerkelijk tot minder landgebruik en meer sanering
van bodems te komen is gerichte stimulering van bewust bodemgebruik
noodzakelijk. Belangrijk is de stimulering van de herontwikkeling van nu
afgedekte en/of verontreinigde bodems, evenals multifunctioneel landgebruik.
In kader van Water en Bodem sturend wordt overwogen om te komen tot minder
bodemafdekking, zowel in bestaand bebouwd gebied als bij nieuwe
ontwikkelingen.
Politieke context
Op 14 januari 2022 heeft de Ministerraad met een BNC-fiche haar visie op de EUBodemstrategie op hoofdlijnen vastgesteld 3.

Datum
10 oktober 2022
Onze referentie
IENW/BSK-2022/234274
Opgesteld door
Bestuurskern
Dir.Waterkwaliteit, Ondergr en
Marien
Bodem en Ondergrond
Aan
Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

In een schriftelijk overleg EU Bodemstrategie op 10 februari jl. 4 heeft de TK over
de volle breedte van de strategie vragen gesteld en haar zorgen geuit over de
eventuele consequenties die deze strategie en een regelgevend kader voor bodem
vanuit Europa met zich mee kan brengen. Deze zorgen richten zich met name op
de vrees voor een 2e Kaderrichtlijn water en het hierdoor op slot gaan van
Nederland.
Strategie
De reacties op deze publieke consultatie vormen onderdeel van het impact
assessment dat tegelijkertijd met het richtlijnvoorstel in Q2 2023 gepubliceerd zal
worden. In Q2/Q3 volgen de onderhandelingen tussen de lidstaten en de EC over
de inhoud van het richtlijnvoorstel.
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing.
Bijlagen

3
4

Volgnummer

Naam

Informatie

bijlage 1

Brief TK reactie IenW op
publieke consultatie EC
Bodemgezondheid

Deze brief bevat een
samenvatting van de reactie op
de publieke consultatie
bodemgezondheid en een korte
toelichting hierop.

bijlage 2

Integrale reactie IenW op
publieke consultatie EC
Bodemgezondheid

Bijlage 2 bevat de integrale
reactie van IenW op de publieke
consultatie Bodemgezondheid.

Mededeling EU-Bodemstrategie voor 2030, Kamerstuk 22 112, nr. 3260.
Beantwoording vragen SO EU Bodemstrategie 10.02.2022, IENW/BSK-2022/36297.

OPENBAAR

Pagina 3 van 3