Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 033

Wapen- en munitiebezit

Nr. 13

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 mei 2013
1. Inleiding
In april 2011 vond het schietincident in Alphen aan de Rijn plaats. Deze
gebeurtenis heeft een diepe indruk gemaakt op de mensen die gewond
zijn geraakt maar ook op de hulpverleners de getuigen en de
nabestaanden.
Naar aanleiding van het schietincident is op mijn verzoek door de
Onderzoeksraad voor Veiligheid een onderzoek gestart naar het Nederlandse systeem ter beheersing van het legale wapenbezit. Op 29 september 2011 heb ik u het onderzoeksrapport van de Onderzoeksraad voor
Veiligheid, mede namens mijn ambtsgenoot van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS) aangeboden. Hierbij gaven wij aan de inhoud van het
rapport te onderschrijven en kondigden wij een set van maatregelen aan
om het stelsel op een drietal hoofdpunten te versterken: de aanvrager van
het verlof zal zelf moeten aantonen dat zij of hij in staat is met deze
verantwoordelijkheid om te gaan, de politie zal diens taak als verlofverlener, handhaver en toezichthouder actiever vorm moeten gaan geven en
ik wil nadrukkelijker en effectiever kunnen toezien op de werking van het
stelsel. Daarnaast heb ik aangegeven gehoor te willen geven aan de
oproep van de Onderzoeksraad voor nader onderzoek naar een aantal
veiligheidsrisco’s binnen de schietsport1
Bijgaand treft u het onderzoeksrapport «Met scherp schieten: een
onderzoek naar een aantal veiligheidsrisico’s met betrekking tot de
schietsport» waarin veiligheidsrisico’s binnen de schietsport nader zijn
onderzocht2. Het betreft de volgende aandachtsgebieden; (I) commerciële
belangen, (II) opslag en vervoer van wapens en munitie en (III) het laten
schieten zonder verlof.

1
2

kst-33033-13
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Kamerstuk 30 033, nr. 1, 2 en 7
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 033, nr. 13

1

Paragraaf 2 beschrijft de doelstelling en de opzet van het onderzoek. In
paragraaf 3 bespreek ik de conclusies die ik aan de bevindingen uit het
onderzoek verbind en beschrijf ik de concrete vervolgstappen die ik neem.
Paragraaf 4 sluit ik af met de belangrijkste bevindingen uit het rapport en
een beoordeling van de aangedragen oplossingen en maatregelen.
2. Doel en opzet onderzoek
Eerst is voor de drie, onder 1 genoemde, aandachtsgebieden in kaart
gebracht welke mogelijke veiligheidsrisico’s geïdentificeerd kunnen
worden. Vervolgens is bekeken hoe reëel het is dat die risico’s zich ook
feitelijk zullen manifesteren en tot slot is een aantal maatregelen genoemd
die een bijdrage kunnen leveren om het veiligheidsrisico weg te nemen of
te minimaliseren.
Om de veiligheidsrisico’s zo volledig en betrouwbaar mogelijk in kaart te
brengen is niet alleen gebruik gemaakt van literatuur en documentatiestudie, maar zijn daarnaast verschillende onderzoeksmethoden toegepast,
zoals interviews met wapenhandelaren en teamleiders van diverse
afdelingen bijzondere wetten van de politie, vragenlijsten en mysterie
guest bezoeken.
3. Conclusies en vervolgstappen
Binnen de schietsport is men, bestuurders, exploitanten en schutters, zich
bepaald bewust van het feit dat er met vuurwapens geschoten wordt en
men dus serieus met de veiligheid heeft om te gaan. Men realiseert zich
dat onzorgvuldig handelen kan leiden tot het intrekken van erkenning,
verlof of akte. De hoofdconclusie van dit onderzoek naar een specifiek
aantal veiligheidsrisico’s is dat aan de schietsport weliswaar risico’s zijn
verbonden, maar dat deze onderzochte risico’s vooral theoretisch van
aard zijn. Evidentie van risico’s in de vorm van registraties, incidenten of
voorbeelden is gelukkig niet of nauwelijks te vinden. De genoemde risico’s
moeten gezien worden binnen de context dat het aantal incidenten met
legale vuurwapens slechts 5 procent van alle incidenten met vuurwapens
betreft.
De door de respondenten aangedragen oplossingen en maatregelen zijn
divers van aard en moeten geplaatst worden in de context van het
realiteitsgehalte van het veiligheidsrisico (de betrekkelijk geringe kans dat
het veiligheidsrisico optreedt, zeker waar het zware/ernstige risico’s
aangaat). In algemene zin kan de neiging ontstaan om met betrekking tot
het nog verder terugdringen van veiligheidsrisico’s nog aanvullende
regelgeving op te stellen. Uit dit onderzoek blijkt echter dat de bestaande
wet- en regelgeving toereikend is en eventuele extra maatregelen gezocht
moeten worden in de toezichthoudende sfeer en een aantal praktische
maatregelen. De maatregelen die ik neem zien dan ook toe op het
verbeteren en versterken van de kwaliteit en professionaliteit van het
toezicht en de controle door de politie en door de Koninklijke Nederlandse
Schutters Associatie (hierna KNSA).
Met de KNSA ben ik overeengekomen dat zij medewerking verlenen aan
de uitvoering van de maatregelen zoals hieronder beschreven. Ter
formalisering daarvan zal ik de voorzitter van de KNSA per brief in kennis
stellen van mijn besluiten en hem verzoeken medewerking te verlenen
aan de navolgende maatregelen.
– handhaven van artikel 1.5 van het KNSA programma basiscertificering,
– tijdens de controle bezoeken specifiek letten op eventuele misbruik van
de introducé -regeling,
– de cursus die kennis en vaardigheden bijbrengt met betrekking tot het
herladen van munitie, actief te promoten onder de leden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 033, nr. 13

2

–

inventariseren of er een gebrek aan toezicht op recreanten op de
schietbaan is, samen met de nationale politie bezien of en op welke
wijze een landelijk registratiesysteem voor introducés en recreanten
gerealiseerd kan worden.

Voor de Nationale Politie geldt dat zij in haar werkprocessen meer uniform
zal optreden. Daartoe zal de politie de hieronder beschreven maatregelen
uitvoeren.
– meer uniforme handhaving van de Wet Wapens en Munitie bewerkstelligen (WWM),
– tijdens controles bij schietverenigingen specifiek aandacht te besteden
eventuele misbruik van de introducé- regeling,
– bij thuiscontroles specifiek aandacht besteden aan de opslagplaats
voor wapens (w.o. of de kluis inbraak werend is) en munitie, en de
hoeveelheid munitie die thuis wordt bewaard,
Deze maatregelen neem ik op grond van de bevindingen uit het onderzoek
welke in paragraaf 4 van deze brief meer uitvoerig worden beschreven.
4. Belangrijkste bevindingen en de beoordeling van de aangedragen oplossingen en maatregelen
De onderzoekers hebben per aandachtsgebied drie veiligheidsrisico’s
kunnen identificeren. Hieronder volgt per aandachtsgebied een korte
uiteenzetting van het geïdentificeerde veiligheidsrisico en een bespreking
van nut en noodzaak van maatregelen.
I. Commerciële belangen:
A) Dubbelfuncties bij bestuursleden van schietverenigingen: het zijn van
een wapenhandelaar en tevens bestuurslid van een schietvereniging kan
ertoe leiden dat men als handelaar erbij gebaat is dat er veel geschoten
wordt waardoor meer munitie wordt verkocht en waardoor men als
bestuurslid de eigen wapenhandel positief kan beïnvloeden. Dit veiligheidsrisico komt in de praktijk slechts een enkele keer voor.
Eigenlijk is hier niet zozeer sprake van een veiligheidsrisico, maar veeleer
van een belangenverstrengeling. Gelukkig is de onwenselijkheid van een
dergelijke dubbelfunctie reeds door de KNSA en mijn departement
gesignaleerd en is een verbod hiertoe opgenomen in artikel 1.5 van het
programma basiscertificering van de KNSA. Hiermee is dit verbod een
certificeringsvoorwaarde. De oplossing en te nemen maatregel is het
consequent handhaven van dit verbod door de KNSA. Gezien de aard en
omvang van dit geïdentificeerde veiligheidsrisico is deze oplossing
afdoende en is een aanvullend wettelijk verbod niet nodig. Eens per vier
jaar vindt toetsing plaats in verband met verlenging certificering.
(B) het gelijktijdig laten schieten door meerdere verenigingen kan volgens
de onderzoekers een veiligheidsrisico opleveren omdat er een
vermenging kan ontstaan van verschillende typen schutters en kalibers
met uiteenlopende protocollen. Deze situatie heeft zich in een incidenteel
geval voorgedaan.
Het onderzoek maakt niet duidelijk wat dit veiligheidsrisico concreet
inhoudt of als gevolg heeft. Daarnaast is het nog maar de vraag of er
sprake is van een reëel veiligheidsrisico omdat schietverenigingen in de
praktijk een eigen vast moment hebben waarop ze schieten. Verder is van
belang te weten dat de KNSA schietverenigingen verplicht om een
zogenaamde veiligheidsfunctionaris op de schietbaan aan te stellen die
belast is met het toezicht op de veiligheid van de schietbaan. Gelet op dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 033, nr. 13

3

alles kan geconcludeerd worden dat een eventuele oplossingsrichting, het
verbod in wet- en regelgeving en het handhaven hiervan zoals wordt
genoemd door onderzoekers, niet in verhouding staat tot de aard en
omvang van de problematiek. Ik neem deze suggestie dan ook niet over.
(C) misbruik maken van de introducéregeling door schietverenigingen die
beschikken over een eigen schietbaan. Deze schietverenigingen laten
groepen (vrijgezellenfeestjes of studenten) tegen betaling schieten op de
schietbaan onder het mom van «introducé». Hierdoor wordt op illegale
wijze een schietcentrum geëxploiteerd. Gevaar voor de veiligheid kan
ontstaan als een schietverenigingen bijvoorbeeld te weinig getrainde
mensen in dienst heeft om zoveel ongetrainde schutters te begeleiden.
Tijdens het onderzoek heeft dit veiligheidsrisico zich slechts twee keer
voorgedaan.
De oplossing zou volgens respondenten die meegewerkt hebben aan het
onderzoek gezocht kunnen worden in méér (kwantiteit) toezicht en
controlebezoeken door de politie en de KNSA. Het betreft hier immers
handhaving huidige wet- en regelgeving. Gezien de beperkte aard en
omvang van de problematiek lijkt het mij nuttiger en efficiënter, mede
gelet op de doelstelling van de nationale politie om meer uniforme
handhaving te bewerkstelligen, meer in den brede te investeren in de
kwaliteit van de handhaving- en de controlebezoeken. Als onderdeel
daarvan zullen de politie en de KNSA tijdens hun controle bezoeken
tevens gericht letten op eventuele misstanden met betrekking tot de
introducéregeling.
II. Met betrekking tot opslag en vervoer van wapens en munitie
(D) doordat er relatief weinig eisen worden gesteld aan de kwaliteit en
montage van kluizen, is deze kwetsbaar. Ook het transport van wapens en
munitie, het medegebruik van wapens, en de eenvoudige vindbaarheid
van wapenbezitters (en daarmee hun wapens) worden genoemd als
veiligheidsrisico’s.
In 2010 zijn er 86 wapens bij thuisinbraken gestolen. In 2011 waren dat er
75. De aangedragen oplossing door respondenten ziet toe op het stellen
van meer/zwaardere eisen aan de kluizen. Dat lijkt evenwel niet nodig: de
Circulaire Wapens en Munitie (CWM) stelt voldoende zware eisen aan de
kluizen: er moet sprake zijn van een speciaal voor de opslag van wapens
vervaardigde kluis/wapenkast die inbraak werend is en deugdelijk
verankerd is in of aan de vloer of de muur indien de kluis minder dan 200
kilo weegt. De wijze waarop hier door de diverse politieregio’s tot op
heden mee is omgegaan verschilt. Het probleem is daarom niet zozeer
een gebrek aan zware criteria, als wel het niet uniform toepassen van de
geldende eisen door de politie, waaraan wordt tegemoet gekomen door
de versterking van de kwaliteit en eenduidigheid van de politiële
handhaving.
Het geïdentificeerde veiligheidsrisico «overvallen worden tijdens het
vervoer van wapens en munitie» is tot op heden gelukkig beperkt
gebleven tot enkele incidenten. De inschatting is dat dit veiligheidsrisico
als laag moet worden gewaardeerd. De aangedragen oplossing van
verankering van het wapen in het vervoermiddel staat niet in verhouding
tot het aanwezige risico. Daarnaast zou de aangedragen oplossing niet in
alle gevallen soelaas bieden, aangezien vervoer ook met de fiets, lopend,
met de brommer of met het openbaar vervoer plaatsvindt.
Datzelfde geldt ook voor de problematiek rondom het bestellen en
verzenden van munitie via de post, welke na diefstal in het illegale circuit
terecht kan komen. De suggestie van respondenten om bij wet vast te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 033, nr. 13

4

leggen dat munitie enkel aangetekend verstuurd mag worden lijkt weinig
bij te kunnen dragen. Een dergelijke regel zou alleen binnen Nederland
gelden waar juist de grootste risico’s aanwezig zijn bij bestellingen via het
internet waarbij grootschalig munitie wordt besteld bij bedrijven in het
buitenland en via de post geleverd.
In het onderzoek wordt ook als veiligheidsrisico genoemd het thuis
bewaren van vuurwapens door medegebruikers die geen geschikte kluis
hebben. De mogelijkheid wordt genoemd om medegebruikers bij wet te
verplichten een eigen kluis aan te schaffen. Op grond van de huidige weten regelgeving mogen wapens echter alleen thuis bewaard worden indien
een geschikte kluis aanwezig is. Als dat niet het geval is dan mag het
wapen dus niet thuis worden opgeslagen op straffe van strafbaarheid.
Tot slot wordt de wijze waarop persoonsgegevens van verlofhouders, en
hiermee ook het gegeven dat zij in bezit zijn van een wapen, op internet te
vinden zijn, genoemd als veiligheidsrisico. Uiteraard dient met dergelijke
informatie zorgvuldig te worden omgegaan. De KNSA onderkent dit
veiligheidsrisico en werkt daarom met een protocol waarin gedragsregels
staan beschreven over de wijze waarop met persoonsgegevens wordt
omgegaan op internet.
(E) Een verlofhouder mag 10.000 stuks munitie hebben. Dit kan alleen
gecontroleerd worden door de politie tijdens thuiscontroles. Er is geen
centraal registratiesysteem, waardoor er geen andere controlemomenten
zijn (zoals bij de verkoop van munitie). Volgens de respondenten levert dit
een veiligheidsrisico op omdat munitie op die wijze eenvoudig van het
legale naar het illegale circuit kan verdwijnen. Omdat er geen zicht is op
de munitiestroom is onduidelijk hoe groot dit probleem is. Geadviseerd
wordt om meer zicht te krijgen op de munitiestroom, waarbij tegelijkertijd
opgemerkt wordt dat dit lastig is.
Verder wordt het ontbreken van een verplichte cursus of opleiding om
munitie te mogen herladen genoemd als veiligheidsrisico.
Uit het onderzoek kwamen slechts enkele cases naar voren waarbij het
laatst genoemde veiligheidsrisico zich heeft voorgedaan.
Over het centraal registeren van munitie wordt door de onderzoekers zelf
al opgemerkt dat deze maatregel niet effectief is omdat registratie zich
beperkt tot de nationale grenzen. Munitie wordt veelal via het internet
besteld bij buitenlandse bedrijven. Een verplicht registratiesysteem biedt
dan ook geen soelaas.
De KNSA faciliteert reeds cursussen die kennis en vaardigheden met
betrekking tot herladen bijbrengt. Het verplicht stellen van een degelijke
cursus is echter niet de oplossing om het veiligheidsrisico van explosiegevaar te minimaliseren. Het verplichten van een dergelijke cursus is
controleerbaar, echter het daadwerkelijk toezicht op wie en op welke
manier herlaad, is niet controleerbaar. Gelukkig komt dit veiligheidsrisico
niet vaak voor. Ik ben dan ook van mening dat het efficiënter is om deze
cursussen van de KNSA actief te promoten en onder de aandacht te
brengen van sportschutters.
(F) De grote variatie in kwantiteit en kwaliteit van thuiscontroles door de
politie wordt als groot veiligheidsrisico ingeschat.
De politie onderkent dit probleem en één van de doelstellingen van de
inrichting van de werkprocessen van de nationale politie is dan ook het
bewerkstelligen van een meer uniform optreden door de politie. Per brief
is uw kamer al geinformeerd over de nieuwe werkwijze van de politie met
betrekking tot de thuiscontroles (brief aanvraagproces en toezicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 033, nr. 13

5

wapenverloven, 26 september 2012, kmst 303100). In het nieuwe
werkproces zal het toezicht plaatsvinden op basis van risicofactoren.
Hiertoe wordt momenteel het werkproces uniform ingericht. Ook het
wapenvergunningregistratiesysteem Verona zal hiervoor verder verbeterd
worden. Voor het einde van het jaar zijn de benodigde verbeteringen in
het Verona systeem gereed en operationeel.
III Met betrekking tot het laten schieten zonder verlof
(G) het te laat en weinig professioneel screenen van aspirant-leden van
een schietvereniging, waardoor zij zich wel kunnen bekwamen in de
schietsport, en het ontbreken van een registratiesysteem voor personen
die geen verlof hebben gekregen worden geïdentificeerd als veiligheidsrisico, evenals het niet voldoende geëquipeerd zijn van de politie om bij
de screening te beoordelen of er sprake is van een risicogeval.
In de huidige wetsystematiek van het legale wapenbezit wordt onderscheid wordt gemaakt tussen aspirant-leden en leden van een schietsportvereniging enerzijds en leden van een schietsportvereniging die in het
bezit zijn van een eigen vuurwapen anderzijds. Een lid van een schietvereniging die een eigen wapen wil bezitten, en daarmee verlofplichtig
wordt, wordt onderworpen aan een zware screening. Dit is gegeven de
risico’s noodzakelijk. Volstaan kan worden met een «lichte toetsing» bij
aspirant-leden en leden zonder eigen vuurwapen: zij dienen een
Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) te kunnen overhandigen een eigen
verklaring in te vullen. Gezien het feit dat zij niet kunnen beschikken over
een eigen wapen dat zij thuis kunnen bewaren acht ik deze lichtere
toetsing aanvaardbaar
Op grond van de CWM dient de korpschef de KNSA terstond in kennis te
stellen van een verlof dat is geweigerd. De KNSA registreert, anders dan
wordt beweerd, wel degelijk de aanvragers aan wie een verlof is
geweigerd.
De politie moet inderdaad beter geëquipeerd worden te screenen op
risicogevallen. Daartoe wordt op dit moment, in samenwerking met mijn
ambtsgenoot van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
via het Trimbos Instituut onderzocht hoe een screeningsinstrument het
beste vorm kan krijgen.
(H) Een veiligheidsrisico zou worden gevormd uit de mogelijkheid dat
personen, zonder enige toetsing in de vorm van een screening of VOG,
zich als introducé of als recreant kunnen bekwamen in de schietsport; een
landelijk registratiesysteem voor introducés ontbreekt en er is geen
beperking op het aantal schietbeurten voor recreanten.
Het hieraan verbonden risico is in theorie aanwezig, doch niet groot. Het
commercieel schieten op een schietbaan leidt er niet toe dat recreanten
zich bekwamen in de schietsport. Zoals in het onderzoek door de
respondenten zelf wordt opgemerkt leert men via het recreatie schieten
niet «echt schieten». Tevens zijn de wapens waarmee recreanten schieten
uiterst beperkt (hagelgeweer en punt 22 kaliber). Ondanks het gegeven
dat dit vooral een theoretisch veiligheidsrisico vormt dat zich in de praktijk
niet snel zal voordoen, lijkt het me wel nuttig zicht te houden op dit
verschijnsel opdat de ontwikkelingen terzake kunnen worden gevolgd. Ik
deel dan ook de mening van de respondenten en onderzoekers dat een
landelijk registratie systeem voor introducés en recreanten functioneel is.
Een dergelijk landelijk systeem stelt ons niet alleen in staat beter toezicht
te houden op de naleving van de introducéregeling (max. 3 schietbeurten
per jaar) maar biedt ook mogelijkheden voor de schietsport om personen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 033, nr. 13

6

die zich bekwamen in de schietsport, zonder evenwel lid te worden van
een vereniging, uit de anonimiteit te halen. Daarmee kan een landelijk
registratiesysteem ook een preventieve werking hebben. Van zowel
introducés als recreanten worden door schietverenigingen en schietcentra
bezoekerslijsten bijgehouden waar de politie inzage in heeft. In het kader
van efficiency zijn de politie en de KNSA reeds in gesprek om te bezien
welke verbeterslagen te maken zijn op het gebied van informatieuitwisseling. Dit punt wordt, zoals in paragraaf 2 reeds aangegeven, hierin
meegenomen.
Met een dergelijk systeem kan dit veiligheidsrisico voldoende worden
ondervangen, waar het vragen om een eigen verklaring van recreanten en
introducés welk extra werklast met zich zou brengen maar weinig
meerwaarde biedt.
(I) gebrek aan toezicht op recreanten op de schietbaan.
Dit veiligheidsrisico wordt niet in den brede onderkend onder de
respondenten van het onderzoek. Gezien de aard en omvang van deze
problematiek laat ik, conform het advies in het rapport, het over aan de
branche om zelf in kaart te brengen of hier sprake is van een veiligheidsrisico.
Tot slot
De komende jaren zal ik mij door de KNSA, mede met behulp van de
gesprekken die ik regelmatig voer en de jaarlijkse rapportages die ik
ontvang en door de politie, met behulp van de tweejaarlijkse onderzoeken
van de Inspectie Veiligheid en Justitie, laten informeren over de wijze
waarop uitvoering wordt gegeven aan deze maatregelen.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 033, nr. 13

7