Evaluatie verkiezingen
Evaluatie van de verkiezingen van het Kiescollege niet-ingezeten
(15 maart 2023)

10 augustus 2023

Inhoudsopgave
1.

2.

Inleiding ............................................................................................................................................ 3
1.1

Leeswijzer ................................................................................................................................ 3

1.2

Algemeen ................................................................................................................................. 3

Kandidaten ....................................................................................................................................... 4
2.1

Beoordeling procedures .......................................................................................................... 4

2.1.1 Kandidaatstellingsprocedure ................................................................................................... 4
2.1.2 Procedure ondersteuningsverklaringen .................................................................................. 5
2.2 Beoordeling elektronische middelen .............................................................................................. 5
2.2.1 Gebruik elektronische middelen tijdens verkiezing ................................................................. 5
2.2.2 Gebruik elektronische middelen na verkiezing ....................................................................... 6
2.3 Facilitering reis ............................................................................................................................... 6
3. Kiezers ................................................................................................................................................. 8
3.1 Registratie kiescollegeverkiezing ................................................................................................... 8
3.2 Evaluatie geregistreerde kiezers ................................................................................................... 8
3.2.1 Bekendheid met verkiezing ..................................................................................................... 8
3.2.2 Kandidaatstelling ................................................................................................................... 10
3.2.3 Ondersteuningsverklaringen ................................................................................................. 12
3.3 Evaluatie niet-geregistreerden ..................................................................................................... 13
3.3.1 Redenen om niet te registreren............................................................................................. 13
3.3.2 Bekendheid met verkiezing ................................................................................................... 14
3.3.3 Intentie registratie in toekomst .............................................................................................. 14

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 2

1.

Inleiding

Op 15 maart 2023 vond de verkiezing van het Kiescollege niet-ingezetenen (KCNI) plaats. In opdracht
van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ministerie van BZK) heeft
onderzoeksbureau Kantar Public deze verkiezing geëvalueerd door middel van het uitzetten van
online vragenlijsten onder de kandidaten en de kiezers.

1.1

Leeswijzer

De resultaten van de enquête zijn op totaalniveau gepresenteerd. Wanneer we spreken van
‘kandidaten’ of ‘kiezers’ bedoelen we in alle gevallen de kandidaten en respectievelijk kiezers die
hebben deelgenomen aan deze onderzoeken.
In beide onderzoeken is gebruik gemaakt van een open link. Dit betekent dat deelnemers de
vragenlijst konden invullen zonder dat er persoonlijke gegevens werden geregistreerd en de
anonimiteit van de deelnemers werd gegarandeerd. Omdat er geen inlogmethode aan vooraf ging,
was het mogelijk om gedurende de veldwerkperiode de vragenlijst meerdere keren in te vullen.
Hierdoor moeten de cijfers in het rapport voorzichtig geïnterpreteerd worden.
Door afrondingsverschillen tellen percentages niet altijd op tot 100%. Indien in een tabel ‘0%’ staat,
dan betekent dit dat er enkele respondenten zijn, maar dat dit afrondt tot minder dan 1%. Als er geen
enkele respondent is, dan staat dit in de tabel weergegeven als ‘-‘. Bij aantallen respondenten kleiner
dan 50 worden alleen absolute aantallen genoemd, geen percentages. Dat betekent dat de resultaten
van kandidaten (30 respondenten totaal) alleen in absolute aantallen getoond worden.
Bij open vragen zijn de veelvoorkomende antwoorden beschreven, waarbij (indien relevant) enkele
citaten als bloemlezing in het rapport zijn opgenomen.

1.2

Algemeen

Kandidaten zijn via het ministerie van BZK door de politieke partijen via e-mail uitgenodigd om de
online vragenlijst in te vullen via een open link. Het ministerie heeft op 5 juli 2023 nog een reminder
verstuurd. Van de 129 kandidaten hebben er 30 gereageerd (23% respons).
Kiezers zijn door de Gemeente Den Haag in batches via e-mail uitgenodigd. Kiezers konden via een
open link de online vragenlijst invullen. Doordat kiezers niet direct zijn aangeschreven is het
onduidelijk hoeveel kiezers de uitnodiging hebben ontvangen. Na het uitvoeren van de data-analyse
zijn 6 deelnemers verwijderd op basis van gegeven antwoorden.
1.1 | Respons

Kandidaten
Gekozen voor kiescollege
Niet gekozen voor kiescollege
Kiezers
Geregistreerd voor verkiezing
Niet geregistreerd voor verkiezing

Verdeling
respons
-

Aantal
respons
n=30
n=6
n=24

Uitgenodigde
respondenten
129

Responspercentage
23%

100%
87%
13%

n=12.813
n=11.180
n=1.633

-

-

Basis: alle respondenten

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 3

2.
2.1

Kandidaten
Beoordeling procedures

2.1.1 Kandidaatstellingsprocedure
De helft van de kandidaten (15 van de 30) vond de kandidaatstellingsprocedure (zeer) eenvoudig.
Nog eens een derde van de kandidaten (9 van 30) gaven een neutrale beoordeling.
2.1 | Beoordeling kandidaatstellingsprocedure

Zeer eenvoudig
Eenvoudig
Neutraal
Ingewikkeld
Zeer ingewikkeld

Totaal
1
14
9
6
-

Basis: alle kandidaten | n = 30
Zes van de kandidaten vonden de procedure ingewikkeld. Zij gaven de volgende toelichting.
“Veel documenten aan te leveren en onduidelijk wat via de partij, via de gemeente DH, of wat zelf
te regelen was.”
“Gaat uit van wat er mis kan gaan.”
“Het indirecte effect is lastig uit te leggen.”
“De procedure was helder maar voor sommige documenten was het pas laat duidelijk of en
wanneer ze aangeleverd moesten worden. Vanuit het buitenland is dat niet altijd gemakkelijk.”
“Het was nieuw en met name de beperkte beschikbaarheid van experts was een storende factor.
Alsmede de mate waarin medewerkers beschikbaar waren voor de verificatie van de
ondersteuningsverklaringen.”
“Het aanvragen van een VOG en het geboortecertificaat zijn vanuit het buitenland ingewikkeld en
tijdrovend. Het lukte maar net om dat binnen de gegeven tijd te doen.”

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 4

2.1.2 Procedure ondersteuningsverklaringen
Ongeveer twee derde van de kandidaten (19 van de 30) hebben een ondersteuningsverklaring voor
een partij afgelegd.
2.2 | Ondersteuningsverklaring afgelegd

Ja
Nee
Weet niet

Totaal
19
8
3

Basis: alle kandidaten | n = 30
Van deze 19 kandidaten vond circa drie kwart (14 van de 19) de procedure (zeer) eenvoudig, een
kwart (5 van de 19) gaf een neutrale beoordeling. Geen van de kandidaten vond de procedure voor
ondersteuningsverklaringen ingewikkeld.
2.3 | Beoordeling procedure ondersteuningsverklaringen

Zeer eenvoudig
Eenvoudig
Neutraal
Ingewikkeld
Zeer ingewikkeld

Totaal
5
9
5
-

Basis: heeft ondersteuningsverklaring afgelegd | n = 19

2.2 Beoordeling elektronische middelen
2.2.1 Gebruik elektronische middelen tijdens verkiezing
De meeste kandidaten (25 van de 30) hebben gebruik gemaakt van elektronische middelen tijdens de
verkiezing (bijvoorbeeld bezwaren voor vaststellen verkiezingsuitslag bij CSB-zitting, afleggen
ondersteuningsverklaring). De meeste gebruikers (15 van de 25) vonden de middelen (zeer) handig.
2.4 | Beoordeling elektronische middelen tijdens verkiezing

Zeer handig
Handig
Neutraal
Onhandig
Zeer onhandig
Geen gebruik van gemaakt

Totaal
5
10
9
1
5

Basis: alle kandidaten | n = 30
Eén kandidaat vond de elektronische middelen onhandig. Deze persoon gaf als toelichting dat het
gebruik ingewikkeld was.

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 5

2.2.2 Gebruik elektronische middelen na verkiezing
Er waren ook elektronische middelen na de vaststelling van de verkiezingsuitslag (benoemdverklaring,
toegang tot digitale omgeving). Deze zijn relevant voor degenen die gekozen zijn in het kiescollege
van niet ingezetenen.
Van de kandidaten waren zes personen gekozen in het kiescollege niet ingezetenen. De meesten
(vier van de zes) vonden de elektronische middelen (zeer) handig, twee gaven een neutrale
beoordeling. Geen van de gekozen kandidaten vond de elektronische middelen onhandig.
2.5 | Beoordeling elektronische middelen na verkiezing

Zeer handig
Handig
Neutraal
Onhandig
Zeer onhandig

Totaal
1
3
2
-

Basis: gekozen kandidaten | n = 6

2.3 Facilitering reis
De gekozen kandidaten zijn naar Nederland gereisd voor de stemming voor de Eerste Kamer. De
meesten (vier van de zes) vonden de facilitering (zeer) goed, twee gaven een neutrale beoordeling.
Geen van de gekozen kandidaten vond de facilitering slecht.
2.6 | Ervaring facilitering reis

Zeer goed
Goed
Neutraal
Slecht
Zeer slecht

Totaal
1
3
2
-

Basis: gekozen kandidaten | n = 6
De gekozen kandidaten hadden de gelegenheid om verbeterpunten voor de facilitering van reis en
verblijf aan te dragen. In het onderstaande overzicht staan hun reacties.
(Zeer goed) “Iets minder gedoe met bedragen achter de komma's.”
(Goed) “Geen verbeterpunten.”
(Goed) “Geen op- of aanmerkingen.”
(Goed) “Geen op- of aanmerkingen.”
(Neutraal) “Zorg ervoor dat het mogelijk blijft om naar NL te komen. Niet alle sessies moeten via
ZOOM/digitaal plaatsvinden. Minimaal 1x naar NL. De faciliteiten waren goed. Wel graag een
fortaitair bedrag per dag ipv al die losse bonnen declareren. Scheelt iedereen veel tijd en geld.”
(Neutraal) “Ik heb het zelf geregeld. Vervolgens heb ik mijn reisgegevens en factuur gemaild naar
de griffier waarna ik erg snel de reiskosten vergoed kreeg.”

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 6

2.4 Intentie kandidaatstelling toekomst
Ongeveer vier op de tien kandidaten (13 van de 30) hebben de intentie om zich in de toekomst
opnieuw kandidaat te stellen. De helft (15 van de 30) weet het (nog) niet.
2.7 | Intentie kandidaatstelling toekomst

Ja
Nee
Weet nog niet

Totaal
13
2
15

Basis: alle kandidaten | n = 30
Twee kandidaten weten nu al dat ze zich in de toekomst niet opnieuw kandidaat willen stellen. Zij
geven de volgende toelichting:
“Niet leuk genoeg.”
“Eerlijk gezegd beetje onzin verkiezing met lage opkomst en ingewikkelde stemprocedure. Geen
duidelijke ondersteuning van overheden.”

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 7

3. Kiezers
3.1 Registratie kiescollegeverkiezing
Ongeveer zeven op de acht kiezers (87%) hebben zich geregistreerd voor de kiescollegeverkiezing.
3.1 | Geregistreerd kiescollegeverkiezing
Totaal
87%
13%

Ja
Nee
Basis: alle respondenten | n = 12.813

3.2 Evaluatie geregistreerde kiezers
3.2.1 Bekendheid met verkiezing
De persoonlijke brief of e-mail die mensen hebben ontvangen van de gemeente Den Haag is met
afstand de meest genoemde manier waarop geregistreerde kiezers bekend zijn geworden met de
verkiezing. Acht op de tien (80%) kiezers noemen deze. Daarnaast noemt ongeveer een op de zes
(15%) de berichtgeving in de media.
3.2 | Hoe bekend geworden met verkiezing

Via de persoonlijke e-mail of brief die ik van de gemeente Den Haag heb ontvangen
Gehoord via berichtgeving in de media
Gehoord via familie, vrienden of bekenden
Gelezen in een brief die ik van de gemeente Den Haag heb ontvangen na mijn
emigratie
Gelezen op de website NederlandWereldwijd.nl
Via (online) advertenties
Via ambassade of consulaat of contact met medewerkers van NederlandWereldwijd
Anders, namelijk
Weet niet (meer)

Totaal
80%
15%
6%
6%
3%
2%
2%
6%
2%

Basis: geregistreerde kiezers | n = 11.180
Ongeveer 6% van de geregistreerde kiezers (720 respondenten) noemt een andere manier waarop ze
gehoord hebben over de verkiezing. De meeste antwoorden vallen in een van de volgende
categorieën:
•
•
•
•
•
•
•
•

(n=256) Stichting Nederlanders Buiten Nederland
(n=129) Stichting Nederlanders in het Buitenland/ Stichting Grenzeloos onder een dak
(GOED)
(n=86) via politieke partij
(n=55) via social media in het algemeen
(n=49) via algemene media (krant, tv, etc.; zowel lokale media, als Nederlandse media), via
interesse in politiek in het algemeen
(n=48) zelf gezocht, algemene kennis
(n=26) via lokale social media groepen (bijv.: Facebookgroep voor Nederlanders in land x)
(n=21) wist niet (op tijd) van de verkiezing, of weet niet meer waar ze over de verkiezing
hoorde

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 8

•
•

(n=18) was al geregistreerd als kiezer, geïnformeerd via gemeente
(n=8) via Vereniging Belangenbehartiging Nederlands Gepensioneerden in het Buitenland

Nog eens 24 kiezers gaven een nog ander antwoord dat niet in een van bovenstaande categorieën
viel. Hun reacties staan in het overzicht hieronder.
“Via mijn werkgever.”
“Heb zelf de stemkaart niet ontvangen, wel de brief.”
“Via nieuwsbrief nederlandwereldwijd.”
“Via een Hongaarse vriend die op zakenreis was in Nederland en dat toevallig ergens gehoord
heeft.”
“Via mijn vrouw.”
“Gehoord van een kennis die op de kieslijst staat.”
“Mijn vrouw.”
“Online.”
“Med. vereniging gepensioneerden in buitenland.”
“Als eerste via belangenverenigingen/stichtingen voor buitenlanders.”
“Ik werk bij een Nederlandse gemeente.”
“Via verschillende belangenverenigingen voor Nederlanders in het buitenland.”
“Ik werk in Nederland.”
“Familie in NL heeft mij gevraagd mee te doen.”
“Gehoord via collega's op een post in het buitenland.”
“Via het persoonlijke e-mailbericht dat mijn vrouw ontving.”
“Stichting NOB.”
“Via een mail.”
“Via email.”
“Werd mij aangeboden door ministerie.”
“Werk.”
“Nederlanders Overzee Stichting.”
“Toevallig mail in mijn spam folder gevonden.”

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 9

3.2.2 Kandidaatstelling
Ongeveer 1% van de kiezers (n=141) zegt dat ze kandidaat zijn geweest voor de verkiezing van het
kiescollege. Nog eens 5% zegt dat ze dit hebben overwogen, maar uiteindelijk besloten dit niet te
doen. De overgrote meerderheid (94%) heeft dit niet overwogen.
3.3 | Wilde kandidaat stellen?

Ja, en is ook kandidaat geweest
Ja, maar uiteindelijk niet gedaan
Nee, dat wilde men niet

Totaal
1%
5%
94%

Basis: geregistreerde kiezers | n = 11.180
Redenen om af te zien van kandidaatstelling na overweging
Ongeveer 5% van de geregistreerde kiezers zegt te hebben overwogen zich kandidaat te stellen,
maar hier van af te hebben gezien. De respondenten zijn een aantal mogelijke redenen voorgelegd.
Van deze voorgelegde redenen zijn ‘de procedure vraagt te veel administratie’ (18%) en ‘ik vind de
regels te ingewikkeld’ (15%) de meest genoemde. Echter, de meerderheid (59%) geeft aan dat er
andere redenen spelen.
3.4 | Reden om af te zien na overweging

De procedure vraagt te veel administratie
Ik vind de regels te ingewikkeld
Het kost me te veel tijd om als kiescollegelid in NL te stemmen voor de EK
Ik vind het te veel tijd kosten om mijzelf kandidaat te stellen
Ik heb geen interesse om mijzelf te kandideren
De procedure vraagt te veel computervaardigheid
Anders

Totaal
18%
15%
9%
10%
5%
3%
59%

Basis: heeft overwogen zich kandidaat te stellen | n = 539
Ongeveer 318 respondenten gaven aan dat er een andere reden was dan een van de voorgelegde
redenen. Hun toelichtingen vallen meestal in een van onderstaande categorieën:
•
•
•
•

(n=117) Men wist niet dat men zich kandidaat kan stellen
(n=55) Men kwam er pas te laat achter dat men zich kandidaat kan stellen
(n=46) Men wist niet hoe men zich kandidaat kan stellen/ procedure onduidelijk
(n=88) Men had persoonlijke overwegingen (geen tijd, andere verantwoordelijkheden, geen
partij waar men zich inhoudelijk mee verbonden voelt, etc.)

Nog 12 respondenten gaven een toelichting die niet in een van bovenstaande groepen valt. Hun
reacties staan in het overzicht hieronder.

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 10

“Ik dacht wel te hebben aangemeld, maar vind er geen gegevens meer van terug.”
“We wilden wel met de verkiezing meedoen maar hebben toen geen formulier weten te
downloaden. Omdat wij onze wifi nog niet op orde hadden en dus het formulier voor ons niet
konden printen.”
“Ik wist niet dat er kandidaten gezocht werden.”
“Nieuws over verkiezingen niet te volgen in Indonesië.”
“De partij had te weinig tijd voor de aanmeldingsprocedure.”
“Ik kwam er te laat achter dat mijn partij van voorkeur niet verkiesbaar was. Had ik dat eerder
geweten, dan was ik bereid geweest me verkiesbaar te stellen.”
“Te weinig tijd tussen aankondiging verkiezing en deadline voor kandidering.”
“Ik ben geen partij lid.”
“Niet voldoende inzicht wat het precies inhoudt.”
“De kandidatenlijst van de partij stond al vast.”
“Het moet via een partij, en er was niet voldoende tijd om lid te worden en door de
kandidaatstellingsprocedure te doorlopen.”
“Vergeten terug te sturen na de aanvraag, herinnering was handig geweest.”

Redenen kandidaatstelling niet te overwegen
De overgrote meerderheid van de geregistreerde kiezers (94%) heeft niet overwogen om zich
kandidaat te stellen. De respondenten zijn een aantal mogelijke redenen voorgelegd. Van deze
voorgelegde redenen zijn ‘ik heb geen interesse om mijzelf te kandideren’ (42%) en ‘ik wist niet dat ik
mij kon kandideren voor het kiescollege’ (34%) de meest genoemde.
3.5 | Redenen om kandidaatstelling niet te overwegen

Ik heb geen interesse om mijzelf te kandideren.
Ik wist niet dat ik mij kon kandideren voor het kiescollege.
Ik heb geen tijd om mij in te zetten voor het kiescollege.
Ik voelde mij niet (genoeg) betrokken bij een politieke partij om mij te kandideren.
Ik wilde of kon niet voor de fysieke zitting naar Nederland afreizen.
Anders

Totaal
42%
34%
8%
8%
6%
3%

Basis: heeft niet overwogen zich kandidaat te stellen | n = 10.500
Ongeveer 3% van de respondenten (n=266) gaven aan dat er een andere reden was om zich niet
kandidaat te stellen. Hun toelichtingen vallen meestal in een van onderstaande categorieën:
•
•
•

(n=159) Men had persoonlijke overwegingen (leeftijd, ziekte, andere werkzaamheden, etc.)
(n=39) Men woont in het buitenland
(n=21) Men had een gebrek aan kennis (wist niet of te laat dat het mogelijk was, wist niet wat
de functie inhoudt, etc.)

De vraag gaf slechts mogelijkheid om één antwoord tegelijk te selecteren. Er waren 47 respondenten
die de optie ‘anders’ kozen om aan te geven dat meerdere van de voorgelegde opties voor hen van
toepassing waren.

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 11

3.2.3 Ondersteuningsverklaringen
Ongeveer een op de twintig kiezers (6%) heeft een ondersteuningsverklaring afgelegd. De meeste
van deze respondenten (67%) vonden de procedure hiervoor (redelijk) eenvoudig.
3.6 | Ondersteuningsverklaring afgelegd?

Ja
Nee
Weet niet (meer)

Totaal
6%
85%
9%

Beoordeling procedure ondersteuningsverklaring
(basis: heeft ondersteuningsverklaring afgelegd | n=625)
1 – eenvoudig
2
3
4
5 – ingewikkeld

43%
25%
18%
8%
6%

Basis: Geregistreerde kiezers | n = 11.180
Van de kiezers die een ondersteuningsverklaring hebben afgelegd, vond een op de zeven (14%,
oftewel n=88) de procedure (in zekere mate) ingewikkeld. Zij konden een toelichting geven. Hun
reacties vielen voornamelijk in een van de volgende categorieën.
•

•
•
•

(n=35) Het administratieve proces was ingewikkeld of onhandig (o.a. opmerkingen over
schriftelijke formulieren in plaats van digitaal, over de noodzaak om via de post te versturen
(incl. porto), procedure die in meerdere stappen plaatsvindt);
(n=15) Organisatie van het proces had problemen (o.a. dat de post niet (op tijd) bezorgd was);
(n=14) Men miste informatie (o.a. opmerkingen dat het proces hen niet helder was, of dat men
meer informatie had gewild over de kandidaten of was het kiescollege inhoudt);
(n=20) Geen toelichting.

Vier respondenten gaven een toelichting die niet in een van bovenstaande categorieën viel. Hun
reacties staan in het onderstaande overzicht.
“Niet alle partijen waren vertegenwoordigd en daardoor werd de keuze bemoeilijkt.”
“Papieren ballast. Kandidaten die je niets zeiden, enz.”
“Veel lezen over de procedure.”
“Het gehanteerde taalgebruik.”

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 12

3.3 Evaluatie niet-geregistreerden
3.3.1 Redenen om niet te registreren
Ongeveer 13% van de respondenten had zich niet geregistreerd voor de verkiezing van de leden van
het kiescollege niet-ingezetenen voor de Eerste Kamer.
De meest genoemde reden, door ongeveer drie op de tien niet-geregistreerden (28%), was dat men
geen interesse had om te stemmen voor het kiescollege niet-ingezetenen voor de Eerste Kamer. Nog
eens bijna een kwart (23%) gaf aan dat ze te laat waren om zich te registreren. Tot slot gaven redelijk
wat niet-geregistreerden aan dat ze niet wisten dat de verkiezing gehouden werd (14%) of dat ze niet
wisten hoe ze zich moesten registreren (14%).
3.7 | Reden om niet te registreren

Ik heb geen interesse om te stemmen voor het kiescollege (…)
Ik was te laat om mij nog voor deze verkiezing te registreren
Ik wist niet dat deze verkiezing werd gehouden
Ik wist niet dat ik mij opnieuw moest registreren voor deze verkiezing
Ik heb op dit moment geen betrouwbaar postadres
Ik heb op dit moment geen geldig Nederlands identiteitsdocument
Anders

Totaal
28%
23%
14%
14%
2%
0%
33%

Basis: niet-geregistreerden | n = 1.633
Een derde van de niet-geregistreerden (33%, n=535) gaven een andere reden waarom zij zich niet
hadden geregistreerd. Hun toelichting viel meestal in een van de onderstaande categorieën:
•

•

•
•
•

(n=313) Procedure is te ingewikkeld, niet de moeite waard. Hierin noemen mensen vaak het
volgende:
o Aparte registratie per verkiezing roept frustratie op. Men verwacht dat de gegevens al
bekend zijn. Hierin trekken respondenten vergelijkingen met de Belastingdienst (die
hen wel weet te vinden, zonder extra registraties) en DigiD (waarmee ze zich voor
allerlei overheidsinstanties en -regelingen kunnen identificeren, zonder extra
registraties).
o Registratie per post levert obstakels op (bijv.: niet altijd een printer ter beschikking,
betrouwbaarheid en tijdigheid van postdiensten, extra kosten, zorgen over privacy
omdat kopie van ID via post verstuurd moet worden)
(n=84) Overwegingen uit principe (o.a. geen vertrouwen in de politiek in het algemeen, men
vindt het kiescollege als instituut op zichzelf geen geschikt instituut (ongeacht de gekozen
leden of partijen), wil niet stemmen als inwoner van een ander land).
(n=67) Persoonlijke overwegingen (bijv. kandidaten sloten niet aan bij stemvoorkeur,
persoonlijke omstandigheden als ziekte of verhuizing).
(n=37) Administratieve problemen (bijv. post niet op tijd bezorgd, wist niet (op tijd) van de
verkiezing, wist niet (op tijd) dat en/of hoe men kon stemmen in deze verkiezing).
(n=34) Andere redenen (geen tijd, vergeten, of geen zin om voor deze verkiezingen te
stemmen).

Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 13

3.3.2 Bekendheid met verkiezing
De persoonlijke brief of e-mail die mensen hebben ontvangen van de gemeente Den Haag is met
afstand de meest genoemde manier waarop niet-geregistreerden bekend zijn geworden met de
verkiezing. Acht op de tien (80%) niet-geregistreerden noemen deze. Daarnaast noemt een op de vijf
(20%) de berichtgeving in de media.
3.8 | Hoe bekend geworden met verkiezing

Via de persoonlijke e-mail of brief die ik van de gemeente Den Haag heb ontvangen
Gehoord via berichtgeving in de media
Gehoord via familie, vrienden of bekenden
Gelezen in een brief die ik van gemeente Den Haag heb ontvangen na mijn emigratie
Gelezen op de website NederlandWereldwijd.nl
Via (online) advertenties
Via ambassade of consulaat of contact met medewerkers van NederlandWereldwijd
Anders
Dat weet ik niet meer

Totaal
80%
20%
6%
3%
2%
1%
1%
4%
3%

Basis: niet-geregistreerden | n = 1.402
Ongeveer een op de twintig niet-geregistreerden (n=50) geeft een ander antwoord. Hun reacties
vallen in onderstaande categorieën1:
•
•
•
•

(n=18) Wist niet, of te laat, van de verkiezing voor het kiescollege
(n=10) Via social media (Facebook, LinkedIn)
(n=10) Via algemene kanalen (o.a. Nederlandse kranten, NOS, of berichten in algemene
media)
(n=9) Via organisaties voor Nederlanders die wonen in het buitenland (Stichting Nederlanders
Buiten Nederland, Stichting Grenzeloos Onder Een Dak (GOED), BVN tv)

3.3.3 Intentie registratie in toekomst
Ongeveer twee derde (65%) van de niet-geregistreerden zou zich in de toekomst wel willen
registreren voor deze verkiezing. Een derde (35%) zou dat niet willen.
3.9 | In toekomst wel registreren

Ja
Nee

Totaal
65%
35%

Basis: niet-geregistreerden | n = 1.633

1 Dit was de laatste vraag in het onderzoek met een open tekstveld. Een aantal respondenten hebben deze

ruimte dan ook gebruikt om meer algemene opmerkingen in te vullen in dit veld, die niet direct verband houden
met deze vraag. Na analyse van de algemene opmerkingen bleek dat deze punten reeds behandeld zijn in
eerdere delen van het rapport. Deze antwoorden zijn daarom niet opgenomen in dit overzicht.
Evaluatie verkiezing Kiescollege niet ingezetenen 2023 | Kantar | Ministerie van BZK | pagina 14