Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1391
Vragen van de leden Jetten en Sienot (beiden D66) aan de Ministers van
Financiën en van Infrastructuur en Waterstaat over het bericht «Rotterdam wil
af van steenkool in de haven» (ingezonden 12 februari 2018).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën), mede namens de ministers van
Infrastructuur en Waterstaat en van Economische Zaken en Klimaat
(ontvangen 9 maart 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Rotterdam wil af van steenkool in de
haven»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Is het u bekend dat de Rotterdamse gemeenteraad een motie «Afscheid van
kolen» heeft aangenomen, waarin het college als grootaandeelhouder van het
havenbedrijf wordt opgeroepen te komen met een strategie voor de afbouw
van kolen in lijn met het klimaatakkoord van Parijs?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het halen van de Parijs-doelstellingen niet alleen een
Rotterdamse aangelegenheid is, maar juist behaald kan en moet worden door
ook op nationaal en internationaal terrein intensief samen te werken,
bijvoorbeeld door in Europees verband afspraken te maken om CO2 te
beprijzen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Vanzelfsprekend is het Klimaatakkoord van Parijs niet alleen een Rotterdamse
aangelegenheid. Dit kabinet neemt haar verantwoordelijkheid voor het
voldoen aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs. Zoals de
Minister van EZK heeft aangegeven zet het kabinet zowel nationaal als

1

ah-tk-20172018-1391
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.ad.nl/rotterdam/rotterdam-wil-af-van-steenkool-in-de-haven~ab366e2f/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

internationaal in op versnelde actie om de uitstoot van broeikasgassen te
verminderen2. In Europa neemt het kabinet het voortouw om de CO2reductiedoelstelling voor 2030 te verhogen van tenminste 40% ten opzichte
van 1990 naar 55% en zoekt het kabinet nadrukkelijk samenwerking met
gelijkgezinde Noordwest-Europese landen, bijvoorbeeld op het gebied van
CO2-beprijzing. Het kabinet streeft ernaar al in de zomer met maatschappelijke partijen te komen tot een nationaal Klimaatakkoord met daarin afspraken
op hoofdlijnen over hoe de uitstoot van CO2 in Nederland in 2030 49% lager
zal komen te liggen dan in 19903. Deze hoofdlijnen worden in de tweede helft
van het jaar uitgewerkt tot concrete programma’s. De uitvoering van het
akkoord start in 2019.
Vraag 4 en 7
Bent u voornemens de gemeente Rotterdam te steunen in het uitvoeren van
de eerder genoemde motie, vanuit uw verantwoordelijkheid als aandeelhouder (voor 30%, maar met dezelfde bevoegdheden als de andere aandeelhouder) van het havenbedrijf Rotterdam en in het licht van uw verantwoordelijkheid in het halen van de klimaatdoelstellingen van Parijs? Zo nee, waarom
niet?
Bent u voornemens andere acties te nemen als aandeelhouder teneinde het
havenbedrijf (extra) te stimuleren bij te dragen aan de klimaatdoelstellingen?
Zo ja, welke zijn dit? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4 en 7
Om het publieke belang van een goed functionerende Mainport blijvend te
borgen, zal ook het Havenbedrijf Rotterdam N.V. (hierna: HbR) zich moeten
voorbereiden op de klimaat- en energietransitie. Deze transitie zal gevolgen
hebben voor de op- en overslag van fossiele grond- en brandstoffen en voor
de activiteiten in het Rotterdamse havenindustrieel complex. Het kabinet
onderkent het grote belang van verduurzaming van de zeehaven. Het kabinet
ziet dat HbR de ambitie heeft om de haven te ontwikkelen tot de plaats waar
de klimaat- en energietransitie vorm krijgt. Bij de totstandkoming van de
ondernemingsstrategie van HbR worden beide aandeelhouders – zowel de
gemeente Rotterdam als de staat – nauw betrokken. In de eind 2015
vastgestelde ondernemingsstrategie heeft HbR er als strategisch uitgangspunt
voor gekozen om de bestaande fossiele activiteiten te vernieuwen en te
verduurzamen en tegelijkertijd nieuwe, duurzame initiatieven te omarmen. De
aandeelhouders steunen deze strategie.
HbR wil koploper zijn, zet vol in op energietransitie en onderneemt al tal van
initiatieven op het gebied van duurzaamheid en om de CO2-uitstoot terug te
dringen. Primair richt HbR zich op verlaging van de CO2-uitstoot van de
bestaande op fossiel gebaseerde industrie en het aantrekken en ontwikkelen
van biobased activiteiten, hernieuwbare energie en circulaire initiatieven. Als
aandeelhouder zal ik er op toezien dat er in het transitieproces verantwoorde
financiële keuzes worden gemaakt waarmee de continuïteit van het HbR niet
in het geding komt.
Het kabinet verhoudt zich vanzelfsprekend niet alleen als aandeelhouder tot
HbR, de relatie is breder. Het kabinet is in overleg met HbR en de in het
havengebied aanwezige bedrijven om het grote potentieel dat er in de regio
Rijnmond is voor CO2-afvang- en opslag en restwarmte te benutten. De
afvang, opslag en hergebruik van CO2 zal onvermijdelijk onderdeel zijn van
de maatregelen voor bedrijven om kosteneffectief hun uitstoot terug te
dringen. Om te komen tot een nationaal Klimaatakkoord worden de komende
tijd vijf sectorale tafels ingesteld, waaronder één voor de industrie, waar de
Rotterdamse haven als grootschalig industrieel cluster een belangrijk
onderdeel van uitmaakt. Het kabinet zet in op een transitie naar een
CO2-arme en circulair producerende industrie. Dat vergt een proces van
vergroening van bestaande industrieën (ombouw), het initiëren en aantrekken
van nieuwe duurzame industrieën (opbouw) en er rekening mee houdend dat
er voor sommige industriële processen in toekomst geen plaats meer is
(afbouw). Daarbij zal rekening moeten worden gehouden met het feit dat de
meeste bedrijven in competitieve internationale markten opereren.

2
3

Kamerstuk 32 813, nr. 157
Kamerstuk 32 813, nr. 163

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Daarnaast zet het kabinet in op verduurzaming van mobiliteit. Samen met
HbR en de maritieme sector heeft de Minister van IenW namens het kabinet
op 22 februari 2018 het werkprogramma maritieme strategie en zeehavens
ondertekend. Daar zijn acties voor overheid en sector op het gebied van
verduurzaming- en energietransitie in opgenomen. Ook zet het kabinet in op
een Green Deal met de zee- en binnenvaart en de havens om deze modaliteiten verder te verduurzamen.
Op de door de Rotterdamse gemeenteraad aangenomen motie, ga ik in mijn
antwoord op vragen 5 en 8 in.
Vraag 5 en 8
Bent u ermee bekend dat het Europees Massagoed Overslagbedrijf (EMO) het
grootste kolenoverslagbedrijf in de Rotterdamse haven is, haar contract
eenzijdig kan verlengen en de tariefstelling het enige aspect van het contract
is dat bij verlenging kan worden aangepast? Zo nee, waarom niet? Kunt
aangeven of er daarnaast nog andere mogelijkheden zijn voor het havenbedrijf om de overslag van kolen in de toekomst te beperken? Zo nee, waarom
niet?
Ziet u mogelijkheden door middel van een kolentax onderscheid aan te
brengen in bijvoorbeeld de tarieven voor de doorvoer en opslag van
energiekolen en cokeskolen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5 en 8
Ik ben ermee bekend dat het contract tussen HbR en kolenoverslagbedrijf
EMO op korte termijn afloopt en EMO gebruik heeft gemaakt van de optie tot
verlenging. Dit contract en de daarin opgenomen tariefstelling is een zaak
tussen HbR en EMO. De keuzes die deze twee private partijen hierover
maken, staan los van het energie- en klimaatbeleid van het kabinet, zoals
eerder ook de Minister van EZK heeft bericht4.
Overigens bestrijd ik dat een beperking of ontmoediging van kolenoverslag in
Rotterdam – waarop de motie betrekking heeft – bij zou dragen aan vermindering van de CO2-uitstoot. Het overgrote deel van de kolenoverslag in de
Rotterdamse haven wordt doorgevoerd naar Duitsland en wordt daar gebruikt
voor energieopwekking en in de staalindustrie. Het afbouwen van kolenoverslag in Rotterdam zou deze ladingstroom en de daaraan verbonden toegevoegde waarde en werkgelegenheid enkel verplaatsen naar Duitse en
Belgische zeehavens. Het beperken van de op- en overslag van kolen in
Rotterdam leidt niet tot vermindering van de CO2-uitstoot, zoals een verbod
op het gebruik van kolen voor elektriciteitsproductie dat wel doet.
Vraag 6
Ziet u naast het beperken van de kolenoverslag nog andere mogelijkheden
voor de gemeente Rotterdam werk te maken van het verduurzamen van de
haven en het halen van de klimaatdoelstellingen van Parijs? Zo ja, welke zijn
dit? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Het is aan de gemeente Rotterdam zelf om – met de instrumenten die de
gemeente heeft -initiatieven te ontplooien met als doel de Rotterdamse haven
te verduurzamen. Het aandeelhouderschap van de gemeente Rotterdam in
HbR en de bevoegdheden die daaruit voortvloeien is slechts één van deze
instrumenten.
Vraag 9
Bent u ervan op de hoogte dat ook in Amsterdam het voornemen bestaat
afscheid te nemen van kolen? Is het mogelijk de beide havenbedrijven ook
financieel te steunen teneinde deze afbouw mogelijk te maken? Zo nee,
waarom niet?

4

Kamerstuk 30 196, nr. 560

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Ik ben ermee bekend dat ook het Havenbedrijf Amsterdam N.V. wil verduurzamen en in haar nieuwe vijfjarenplan een scenario heeft voorbereid waarin de
haven in 2030 kolenvrij is. De havenbedrijven maken elk hun eigen afweging
in de route naar verduurzaming.
Zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 7, zal ik er als aandeelhouder
van HbR op toezien dat er gezonde financiële afwegingen worden gemaakt.
Verlieslatende investeringen zullen de financiële gezondheid van HbR
aantasten en daarmee ook het vermogen om te investeren in verduurzaming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4