4
Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
natuurlijke personen
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Faillissementswet ter
verbetering van de doorstroom van de gemeentelijke
schuldhulpverlening naar de wettelijke schuldsaneringsregeling natuurlijke personen ( 35915 ).
De voorzitter:
Ik heet de mensen op de publieke tribune, de mensen die
de vergadering op afstand volgen, de minister voor
Rechtsbescherming en de Kamerleden van harte welkom.
Aan de orde is het debat over de Wijziging van de Faillissementswet ter verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar de wettelijke
schuldsaneringsregeling natuurlijke personen (35915).
Er is een zevental sprekers, met als eerste mevrouw Kat.
Maar voor ik haar het woord geef, wil ik graag aangeven
dat de heer Harry Bevers namens de VVD vandaag een
heugelijk moment heeft. Hij houdt namelijk zijn maidenspeech. U kent de spelregels. Het betekent: geen interrupties. Ik zal na de speech van de heer Bevers kort schorsen
voor een felicitatie.
Dat gezegd hebbende gaan we aan de slag.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
De voorzitter:
Mevrouw Kat, aan u het woord namens de fractie van D66.

Mevrouw Kat (D66):
Dank u wel, voorzitter. Opnieuw is het aantal toelatingen
tot de Wet schuldsanering natuurlijke personen gedaald.
In 2021 werden er iets meer dan 2.000 personen toegelaten.
Dat is een daling van 23% ten opzichte van 2020. Nog nooit
zaten er zo weinig mensen in de schuldsanering. Het is het
laagste aantal sinds de start van de wet in 1998.
Het is een ongemakkelijke constatering in een tijd waarin
het aantal huishoudens met problematische schulden
torenhoog is. Ruim 600.000 huishoudens hebben ermee te
maken. En het is helemaal ongemakkelijk als je bedenkt dat
de Wet schuldsanering natuurlijke personen in 93% van de
gevallen een schone lei tot gevolg heeft. We hebben dus
een instrument in handen om deze huishoudens snel naar
een schuldenvrije toekomst te begeleiden, maar we
gebruiken het steeds minder vaak.
In de tussentijd blijven de mensen in een uitzichtloze situatie
zitten. Want binnen het minnelijke traject wordt slechts voor
een klein deel een totaaloplossing voor de schulden
gevonden. Een groot deel van de mensen blijft lang hangen
in budgetcoaching, bewindvoering of een ander voortraject.

Tweede Kamer

Allemaal belangrijk werk, maar vaak geen uitweg uit de
schulden.
In de tussentijd staat het leven van mensen stil. We weten
wat schulden met mensen doen. Ze hebben vaker gezondheidsproblemen, zowel fysiek als psychisch, vanwege
stress, ze hebben een grotere kans op baanverlies en ze
hebben geen ruimte om te investeren in een opleiding.
Zowel kinderen als ouders ervaren door schulden vaak een
beperkt toekomstperspectief. Op de korte termijn kunnen
schulden leiden tot minder welbevinden en meer sociale
uitsluiting, op de langere termijn tot het verslechteren van
schoolprestaties en tot probleemgedrag. Ons systeem van
schuldhulpverlening is niet goed in staat om mensen met
problematische schulden snel weer perspectief te bieden.
De weg naar een schone lei is als "een hindernisbaan zonder
finish" — zo omschreef de Ombudsman het een aantal jaren
geleden.
Ook voor de maatschappij zijn er aanzienlijke kosten verbonden aan de schuldenproblematiek. Enerzijds zijn er de
kosten die verbonden zijn aan de schuldhulpverleningstrajecten: die zijn vaak erg lang en kostbaar. Anderzijds zijn er
de indirecte kosten als gevolg van problematiek geassocieerd met problematische schulden: een stijging van zo'n
30% in ggz-kosten, de kans op ggz-gebruik neemt met 7%
toe en de kans op gebruik van sociale en/of financiële
hulpverlening neemt met 40% toe. Voor schuldeisers kan
het jaren duren voordat ze zekerheid hebben over of en
wanneer ze hun geld terugkrijgen. In andere woorden: we
hebben allemaal een probleem met problematische schulden.
Voorzitter. D66 wil dat we dit probleem gaan oplossen. We
kunnen mensen niet jaren aan de kant laten staan. Daar is
niemand bij gebaat. Daarom kom ik binnenkort met een
voorstel om onze aanpak van schulden te verbeteren.
Daarover later meer.
Nu eerst de wet die vandaag voor ons ligt. De wetswijziging
die de minister aan ons voorstelt, is al een kleine stap in de
goede richting. De wijziging verlaagt de drempel om toegelaten te worden tot de Wsnp. Ook biedt de wijziging mensen
die al eens een poging hebben gedaan maar niet geslaagd
zijn, een tweede kans. Tegelijkertijd ben ik ook kritisch, want
ik zie dat er nog meer mogelijk is en dat er meer moet. Want
het is aan de politiek om mensen weer perspectief te bieden.
Ik gaf eerder al aan: 2.000 toelatingen tot de Wsnp zijn maar
een druppel op een gloeiende plaat vergeleken met de ruim
600.000 huishoudens met problematisch schulden. Het
kabinet maakt geen duidelijke keuze over wat het met de
Wsnp wil. Op deze manier is het een stervend construct,
en daarom heb ik twee amendementen ingediend. Het
eerste amendement geeft rechters meer ruimte om mensen
toe te laten tot de Wsnp door een aanpassing van artikel
285f. Nu is die mogelijkheid nog beperkt. In feite moet er
dus eerst een poging worden gedaan tot een minnelijk traject, ook als op voorhand duidelijk is dat de kans op slagen
zeer beperkt is. Of dat iemand al jaren onder bewind voering
heeft gestaan en de schuldensituatie in principe stabiel
genoeg is om de Wsnp in te stromen. Dit amendement
maakt dat mogelijk, en dat is conform het advies van de
Nationale ombudsman. Dat betekent overigens niet dat
gemeenten mensen nu zonder meer kunnen doorverwijzen
naar de Wsnp. Dat heeft nog steeds een met redenen
omklede verklaring nodig, maar ik moedig de gemeenten

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-1

wel aan om kritisch te kijken wat voor mensen het beste
instrument is.
Dan het tweede amendement, over de tienjaarstermijn. De
minister stelt voor om een uitzonderingsgrond te creëren.
Nu is het zo dat mensen die de Wsnp niet met succes hebben kunnen afronden tien jaar moeten wachten tot zij weer
een poging kunnen wagen, ook als de reden voor afbreken
buiten hun schuld is ontstaan, bijvoorbeeld door ziekte of
andere levensgebeurtenissen. Alsof dat niet erg genoeg is,
blijven zij ook nog eens tien jaar met die schulden zitten.
Het gaat om mensen wier leven jarenlang in de wachtstand
staat en die in langdurige stress zonder toekomstperspectief
aan het overleven zijn. Gelukkig wil de minister hier verandering in aanbrengen. Als je kunt aantonen dat je de Wsnp
buiten eigen schuld om hebt moeten afbreken, mag je nog
een verzoek doen. Maar ik zou nog een stap verder willen
gaan en de bewijslast om willen draaien, want ik geloof dat
iedereen een tweede kans verdient. Als je de boel hebt zitten
flessen, is dat natuurlijk een ander verhaal, maar dat is niet
hoe de wet nu wordt vormgegeven. Als de minister de
aansluiting van het minnelijk traject of het wettelijk traject
substantieel wil verbeteren, is het absoluut noodzakelijk
om de tienjaarstermijn aanzienlijk te verkorten. Dan wordt
namelijk eindelijk toegang verschaft aan de burgers die nu
langdurig en zonder perspectief in de wachtkamer van de
Wsnp zitten. Dan pas is de drempel naar de Wsnp wezenlijk
verlaagd. Daarom zegt D66: geef mensen in principe een
tweede kans. Ik geloof namelijk dat niemand lichtzinnig in
de Wsnp stapt, want het is echt geen pretje om drie jaar
lang op de rand van het bestaansminimum te moeten leven.
Deze mensen verdienen onze steun en ons vertrouwen. Ik
hoop dat andere partijen in de Kamer dat vertrouwen en
die tweede kans ook willen bieden.
Voorzitter. We weten dat mensen met schulden vaak problemen hebben op meerdere leefgebieden. De eisen van
de Wsnp zijn erg strikt, maar de begeleiding daarentegen
is vrij beperkt. Daarom heb ik nog wat vragen aan de
minister. Bieden we nu genoeg ruimte aan mensen in de
Wsnp om tijdens het traject ook aan hun andere problemen
te werken, en worden ze daarin ook goed begeleid? De
Wsnp zou de problemen van de mensen moeten verhelpen
en niet moeten vergroten.
Voorzitter. Bij de voorbereiding van dit debat liep ik er weer
tegen aan dat er zo weinig goede data zijn over de schuldhulpverlening. Er is bijzonder weinig overzicht over hoeveel
mensen schuldhulp ontvangen en welke kosten en baten
hiermee gepaard gaan. Zo weten we bijvoorbeeld niet
hoeveel er gemiddeld wordt afgelost binnen een Wsnptraject, en zo kunnen we niet sturen op doelstellingen. Het
Rijk moet hier meer gegevens over gaan bijhouden, zowel
in het wettelijk traject als in het minnelijk traject. Hoe zou
de minister dat willen doen en herkent hij dit ook? Is hij
bereid om de effectiviteit van dit traject beter te gaan
monitoren?
Voorzitter, ik rond af. D66 wil dat we mensen niet onnodig
jarenlang laten voortmodderen in uitzichtloze situaties. Alle
huishoudens met problematische schulden verdienen een
kans op een schuldenvrije toekomst. Niet het wantrouwen,
maar het oplossen van de schuldenproblematiek moet leidend zijn. We praten niet langer over gelijke kansen, we
gaan het doen. Hopelijk zetten we daarvoor binnenkort een
kleine stap, maar om dat echt mogelijk te maken, moeten
we groter durven denken. Ik heb minister Schouten daartoe

Tweede Kamer

al uitgenodigd en doe nu hetzelfde bij deze minister. Als
wij het willen, kunnen wij die honderdduizenden mensen
weer perspectief bieden.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank, mevrouw Kat. Dan heb ik een tweetal interrupties.
Mevrouw Maatoug mag eerst, en daarna mevrouw Kathmann. Welaan, de beleefdheid die hier ten toon wordt
gespreid zouden we vaker willen zien. Mevrouw Maatoug,
gaat uw gang.
Mevrouw Maatoug (GroenLinks):
Dank, voorzitter, ook voor uw voorzitterschap. Dank ook
aan mevrouw Kat van D66 voor haar inbreng. Het waren
hele rake woorden dat niemand voor zijn lol in de schulden
gaat zitten en niemand met plezier het Wsnp-traject ingaat.
Mijn vraag is de volgende. Net als mevrouw Kat spreken
we veel mensen. Het lijkt bijna alsof er een wens is om het
aantal mensen zo laag mogelijk te maken. Dat lezen we ook
in de memorie van toelichting tussen de regels door. Is het
niet fijn als het allemaal in het gemeentelijke traject is? Mijn
vraag is: versta ik D66 goed als zij zegt: de Wsnp is er met
een reden; dat is verschrikkelijk, maar we moeten die goed
gebruiken; we vinden het wenselijk dat meer mensen
gebruikmaken van de Wsnp?
Mevrouw Kat (D66):
Dank u wel voor deze vraag. De drempel voor de Wsnp is
gewoon veel te hoog. We moeten die verlagen. In het huidige wetsvoorstel staan een aantal wijzigingen, maar die
gaan wat mij betreft niet ver genoeg. De drempel moet nog
lager. Dat betekent dat er meer mensen zouden moeten
kunnen instromen in de Wsnp. Daarom ook de twee
amendementen. Het is belangrijk om daarmee aan te geven
dat mensen niet onnodig lang moeten vastzitten in een
minnelijk traject om iets te kunnen onderzoeken, maar dat
zij via de gemeente kunnen doorstromen richting de Wsnp.
Mevrouw Maatoug (GroenLinks):
Kijk, dit is de Kamer op haar best. We krijgen een wet van
de minister. We gaan er meer inbrengen en we hebben een
collega met twee hele goede amendementen, die GroenLinks ook steunt. Daarmee zeggen we: wat er nu ligt, is niet
goed genoeg. Mijn vervolgvraag aan D66 is: zijn we hierna
dan klaar? Wat GroenLinks betreft niet, maar ik ben heel
benieuwd hoe de collega van D66 dat ziet.
De voorzitter:
Mevrouw Kat, zijn we hierna klaar?
Mevrouw Kat (D66):
Nee, we zijn hierna niet klaar. Ik denk dat we nog veel meer
werk moeten verrichten. Zoals ik in mijn inleiding al zei,
werk ik aan een nieuwe regeling om het Wsnp-traject en
het minnelijk traject samen te voegen en de duur te verkorten. Dat is mijn ambitie. Dat stond in ons verkiezingsprogramma en ook in het coalitieakkoord. Inhoudelijk ben ik
het dus compleet eens met GroenLinks.

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-2

De voorzitter:
Helder. Dan zijn we aangekomen bij mevrouw Kathmann.
Mevrouw Kathmann (PvdA):
Dank, voorzitter, en dank voor de inbreng van mevrouw
Kat. Ik weet dat het haar aan het hart gaat. Daarom gebruikt
ze de woorden "mensen zitten drie jaar aan die rand van
ellende". Ik heb nog wel een vraag. Er ligt een motie-Jetten
om de Wsnp-termijn anderhalf jaar in te korten. Het is
ongelofelijk dat het is gelukt om heel veel namen uit deze
Kamer eronder te zetten. Ook de heer Jetten gaat dit aan
zijn hart. Mevrouw Kat zei dat ze wel wat kritische puntjes
had. Daarom liet ik haar uitspreken. Maar dat kritische punt
van het verkorten, dat nu niet is meegenomen en waar uw
collega Jetten zo hard voor opkwam, heb ik even gemist.
Hoe staat u daarin, zeker met het oog op het amendement
dat daarover klaarligt?
Mevrouw Kat (D66):
Volgens mij is dat een amendement van de PvdA, van
mevrouw Kathmann zelf. Het is dus goed dat ze dit bij me
neerlegt. Inhoudelijk ben ik het absoluut eens met het verkorten van de termijn van de Wsnp. Die motie ligt er. Er
liggen meerdere moties van de Kamer. Ik hoop dat de
minister straks antwoord kan geven op de vraag hoe en
wanneer het plan aan onze Kamer wordt voorgelegd. Dat
vind ik belangrijk, want ik denk dat dat de stelselwijziging
is die wij voor ogen hebben.
De voorzitter:
Mevrouw Kathmann, ik zag u twijfelen. Toch een vervolgvraag.
Mevrouw Kathmann (PvdA):
Ja, toch een vervolgvraag. We hebben het nu over de wetgeving waarin we dat kunnen regelen. We kunnen dat
eigenlijk maar één keer goed doen. Er zijn ook een aantal
beloftes gedaan. Een belofte was dat we het vandaag gaan
bespreken. Dus als het plan voorligt … Ik zou aan mevrouw
Kat willen vragen: hoopt u, net als ik, dat we dit vandaag
met elkaar gaan regelen?
Mevrouw Kat (D66):
Ja, ik hoop zeker dat we dit vandaag kunnen regelen. Het
amendement is inhoudelijk compleet in overeenstemming
met ons verkiezingsprogramma, met eerdere moties en
met het coalitieakkoord. Ik zou zeggen: we gaan samen
proberen de eindstreep te halen, Kamerbreed.

De heer Van Nispen (SP):
Ik wil het niet eentonig maken, maar ik wil ook complimenten uitspreken voor het betoog en voor de ingediende
amendementen.
De voorzitter:
Wat is er aan de hand vandaag?
De heer Van Nispen (SP):
Ja, dat zie je niet vaak. Maar misschien komt het nog allemaal goed.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb een vraag over het amendement op stuk nr. 11 over
het schrappen van de tienjaarstermijn als voorwaarde voor
toelating tot de Wsnp. Dat heeft mijn sympathie. Mijn vraag
is: denkt mevrouw Kat dat de rechters goed in staat zijn om
te oordelen of er wel of niet sprake is van ernstige verwijtbaarheid? Hoe moeten rechters dat doen? Verwacht
mevrouw Kat hierdoor een grote toename van het aantal
zaken?
Mevrouw Kat (D66):
Het is een advies van de Nationale ombudsman, dat al
jarenlang voorligt. Wat dat betreft zouden meer adviezen
van de Ombudsman tot actie moeten leiden. Dit is er een
van. Ik verwacht zeker dat de toestroom naar de Wsnp
daarmee vergroot wordt en ook dat de rechterlijke organisatie meer te doen heeft. Ik hoop dat die toestroom weggewerkt kan worden en dat mensen daar de tijd en energie
voor hebben.
Uw andere vraag was of rechters een toets op basis van
persoonlijke omstandigheden kunnen doen. In het huidige
wetsvoorstel wordt al aangegeven dat naar de omstandigheden wordt gekeken. Er is al een goedetrouwtoets van
drie jaar. Dit sluit daarbij aan. De termijn van tien jaar gaat
naar drie jaar. De goedetrouwtoets gaat over het ontstaan
van schulden. We creëren geen nieuwe tijd of datum, maar
het is echt drie jaar. Ik denk dat rechters daarmee uit de
voeten kunnen.
De voorzitter:
Dank, mevrouw Kat. Dan gaan we van mevrouw Kat naar
mevrouw Kathmann. Zij spreekt namens de PvdA. Aan haar
het woord.

De voorzitter:
Tot slot, mevrouw Kathmann.
Mevrouw Kathmann (PvdA):
U gebruikte niet het woord "vandaag", ik wel. Ik ga ervan
uit dat u voor het amendement stemt.
De voorzitter:
Dan is er nog een vraag van de heer Van Nispen.

Tweede Kamer

Mevrouw Kathmann (PvdA):
Dank, voorzitter. Covid, stijgende prijzen voor elektriciteit,
gas en de boodschappen, en dat terwijl de lonen veelal
achterblijven. Het gevolg? Mensen kunnen niet meer
rondkomen. Ze kunnen de gasrekening of de huur niet meer
betalen. De schulden stapelen zich op. Dat leidt tot allerlei
problemen: een slechtere gezondheid, depressie, ziekteverzuim en echtscheidingen. Dat zijn de effecten van proble-

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-3

matische schulden. We zien nu al dat duizenden mensen
problematische schulden ervaren. Al deze mensen zitten
jarenlang in de stress en ze moeten vervolgens jarenlang
wachten totdat ze uit de schulden kunnen komen. Dat moet
anders.
Eerder heeft de PvdA samen met de ChristenUnie een plan
om armoede en schulden te bestrijden ingediend. Met stip
op één staat verhoging van het sociaal minimumloon. De
beste oplossing om problematische schulden tegen te gaan,
is het verhogen van het minimumloon. Het is spijtig dat dit
kabinet te weinig doet voor de koopkracht van de laagste
inkomens en de middeninkomens.
Wat niet spijtig is, is de aankondiging van dit kabinet van
een nationaal schuldenfonds. Dat is al ergens in 2020
voorgesteld en hier aangenomen. Ik zou graag van de
minister horen of hij een tijdlijn kan geven voor dat nationale schuldenfonds. Kan hij aangeven hoeveel extra geld
hiervoor is uitgetrokken?
Wat daarbovenop heel mooi zou zijn, is als het kabinet
bereid is om te gaan werken met één rijksincassodienst die
in samenhang alle betalingen int. Dat is omdat de overheid,
zoals we eigenlijk allemaal al heel lang weten, de allergrootste schuldeiser van Nederland is. Is de minister bereid om
daarbij ook te kijken of uitkeringen, toeslagen en andere
voorzieningen op één vast moment kunnen worden uitbetaald?
Voorzitter. Het wetsvoorstel waar we vandaag over spreken,
zet een heel kleine stap in het tegengaan van problematische schulden en het bieden van een schuldvrije toekomst.
Het is goed dat de termijn van de goede trouw wordt
teruggebracht naar drie jaar. Dat is echt een verbetering.
Het voorstel dat de rechter de mogelijkheid krijgt om in
schrijnende gevallen af te wijken van de regel dat een
schuldenaar niet binnen tien jaar opnieuw kan worden
toegelaten tot de Wsnp is echter een wassen neus. Dat is
namelijk al mogelijk. Als je problematische schulden hebt,
blijft je afhankelijk van de strengheid van de rechtbank. De
Partij van de Arbeid vindt dit echt onvoldoende. Ze vindt
dat de tienjaarstermijn voor de toelating tot de Wsnp
sowieso moet worden geschrapt. Het amendement van
D66 en de CU om dit schrappen, steunen wij als Partij van
de Arbeid dan ook van harte. Ik zeg nog even "ChristenUnie". Dat is wat vriendelijker.
Voorzitter. Dit wetsvoorstel lost de problemen van veel
mensen met problematische schulden nog niet op. Nog
steeds zullen mensen jarenlang, en soms wel negen jaar,
in een schuldentraject zitten. Dat is onwenselijk. De gevolgen hiervan zijn niet alleen desastreus voor het individu,
maar leiden ook tot hoge maatschappelijke kosten. Voor
veel mensen is de jarenlange schuldsanering zelfs reden
om geen hulp te vragen. Als Partij van de Arbeid vinden
we dat we deze mensen moeten helpen en dat ze een
schuldenvrije toekomst moeten krijgen. In Utrecht zijn ze
daarmee al gestart, door het traject fors in te korten. Dat
verdient natuurlijk navolging. Zoals ik net al even zei tegen
mijn collega van D66, heb ik daarom een amendement
ingediend, in lijn met de aangenomen motie-Jetten, om de
Wsnp in te korten tot anderhalf jaar. Dit leidt ertoe dat
mensen weer kunnen werken aan hun gezondheid en hun
arbeidsmarktkansen in plaats van dat zij elke dag moeten
overleven en moeten nadenken of ze voldoende geld
overhouden voor de huur en de boodschappen.

Tweede Kamer

Voorzitter. Een ander schrijnend probleem met de Wsnp is
de datum van de inwerkingtreding. De Wsnp start op de
dag van de rechterlijke uitspraak. Mensen in de schulden
hebben voordat de Wsnp start echter al een heel traject
doorlopen, startend bij de gemeente via een minnelijk traject. Mijn collega van D66 heeft hier ook al aan gerefereerd.
Vanaf de start van de schuldregeling wordt de aflossingscapaciteit al vastgesteld. Het kan echter voorkomen dat het
minnelijk traject mislukt, bijvoorbeeld omdat de schuldeisers niet akkoord gaan met dit voorstel. Het gevolg heeft
forse nadelen voor de persoon met schulden. Die persoon
begint bij een Wsnp-traject weer helemaal van voren af
aan. Al die extra aflossingen, soms zelfs anderhalf jaar lang,
zijn dan helemaal voor niks geweest om richting die schuldenvrije toekomst te kunnen gaan. Dat moet en dat kan
anders. Daarom is er mijn amendement dat regelt dat de
termijn van de schuldsanering begint op het moment dat
de gemeente de buitengerechtelijke schuldregeling is
gestart. Dat maakt een schuldentraject voor mensen met
problematische schulden fors korter.
Voorzitter. Dan het opkopen van schulden om er winst mee
te maken. Dit perverse verdienmodel moet aan banden
worden gelegd. Eerder is de motie-Gijs van Dijk/Bruins
aangenomen, om doorverkochte schulden altijd te herleiden. Dit is een eerste stap om dit verdienmodel aan te
pakken, maar eigenlijk willen we dit volledig stoppen. In
het regeerakkoord staat dat het doorverkopen van schulden
als verdienmodel wordt tegengegaan. Ik wil graag concreet
van de minister weten wat hij hieraan gaat doen. Gaat deze
minister het met een winstoogmerk doorverkopen van
schulden verbieden?
Als laatste heb ik nog de volgende vraag. Ik ben ongelofelijk
blij dat er in heel veel gemeenten perspectiefafspraken voor
jongeren worden gemaakt. Juist onder jongeren nemen
schulden ongelofelijk toe. Die afspraken zijn een heel groot
succes. Ik zou van de minister willen weten of hij bereid is
om in gesprek te gaan met de gemeenten om te kijken of
de perspectiefafspraken op maat, die gemeenten maken
met 27-minners, met jongeren, kunnen worden doorgetrokken naar volwassenen, omdat die zo'n ongelofelijk succes
zijn.
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank voor uw bijdrage, mevrouw Kathmann. Dan zijn we
gekomen bij het heugelijke moment dat ik al aankondigde.
Het woord is aan de heer Bevers, namens de fractie van de
VVD, voor zijn maidenspeech.

De heer Bevers (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Het voelt als een groot voorrecht
om hier vandaag, in dit huis, het woord te mogen voeren.
Om heel eerlijk te zijn stond lid van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal toen ik een klein jongetje was niet bovenaan mijn lijstje van favoriete beroepen. Brandweerman,
politieagent en allerlei andere spannende en heldhaftige
bezigheden vormden mijn beeld van mijn toekomst. Het is
allemaal wat anders gelopen.
Voorzitter. Mijn ouders waren van de generatie die met de
nodige mentale littekens uit de Tweede Wereldoorlog en

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-4

de periode daarna is gekomen. Mijn moeder verloor in de
nasleep van de oorlog, in 1945, haar vader. Mijn vader
kwam pas eind 1945 terug uit een werkkamp in toenmalig
Tsjechoslowakije. Het jaar daarop werd hij opgeroepen om
als dienstplichtig militair te vertrekken naar Indonesië. Dat
is een start van de volwassenheid die je geen enkele twintiger toewenst. Hun geschiedenis maakt mede dat ik vrijheid
nooit vanzelfsprekend heb gevonden. Ik zie vrijheid als een
zwaarbevochten en ongekende verworvenheid van dit land.
Mijn vader was kraanmachinist en mijn moeder was huisvrouw, zoals dat in de jaren vijftig en zestig van de vorige
eeuw vaak heel gewoon was. Ze waren deelgenoot van en
deelnemer aan de wederopbouw van Nederland na de
oorlog.

wijze een zetje of een forse duw in de goede richting te
kunnen geven. De eerste jaren van mijn werkzame leven
hebben ontegenzeggelijk veel indruk gemaakt en hebben
het fundament versterkt van wie ik uiteindelijk geworden
ben. Samen met de normen en waarden die ik van thuis
heb meegekregen, is dit de grondslag van mijn politieke
keuzes. De kern daarvan is de vrijheid om je leven in te
richten zoals jij dat wil en de verantwoordelijkheid nemen
voor jezelf, maar ook voor de mensen om je heen.

In 1965 werd ik geboren in een warm gezin. Ik groeide op
in een hele prettige buurt in Maassluis. Op zondag gingen
we naar de gereformeerde kerk. Mijn lagere school was,
zoals vanzelfsprekend was in die kringen, de christelijke
Doctor Abraham Kuyperschool. We kregen als kinderen
een degelijke opvoeding, maar ook met veel ruimte om
onszelf te ontwikkelen. De normen en waarden die we
meekregen, werden ongetwijfeld beïnvloed door kerkelijke
principes, maar vooral door gezond verstand. Wat ik in het
bijzonder van mijn ouders heb meegekregen, is dat je uiteindelijk zelf verantwoordelijk bent voor de keuzes die je
maakt, wat de uitkomst ook is, en dat je altijd oog moet
blijven houden voor anderen en een helpende hand uitsteekt als iemand dat even nodig heeft.

Voorzitter. De enorme veerkracht die mensen hebben om
na een tegenslag het leven weer op te pakken, is vaak
onverwacht groot. Ook de wens van vrijwel iedereen om
zelf zijn of haar eigen leven in te richten, is een reden
waarom ik positief ben over de mogelijkheden van mensen.
Dat betekent voor mij inderdaad vooral kijken naar wat
iemand wel kan. Dat neemt niet weg dat ik uit de ervaring
die ik zojuist beschreef, ook weet dat niet iedereen altijd
voldoende veerkracht heeft om die eigen regie ook echt te
nemen. Dan hebben we als samenleving de verantwoordelijkheid om stappen te nemen, om te zorgen dat die veerkracht en eigen verantwoordelijkheid weer hersteld kunnen
worden. Als het soms heel erg tegenzit, kunnen we als
overheid een helpende hand bieden. De Wet schuldsanering
natuurlijke personen, de Wsnp, is zo'n middel om diegenen
die vast zijn komen te zitten in problematische schulden te
helpen. Het is een verregaande helpende hand, want voor
een belangrijk deel wordt de eigen financiële regie uit
handen genomen.

Na mijn middelbare school, de Marnix Mavo, ben ik wat
tegendraadse keuzes gaan maken. Het zal te maken hebben
gehad met het feit dat ik juist de ruimte kreeg van mijn
ouders om zelf te kiezen, maar ook zoals elke puber de
behoefte had om me af te zetten tegen wat "gewoon" of
"normaal" was. Daarmee is niet gezegd dat mijn ouders
altijd even blij waren met mijn keuzes. Ik kan mij over kleding en langhaardracht nog erg levendige discussies herinneren. Ik ging uiteindelijk niet naar de degelijke laboratoriumschool in Delft, waar ik was toegelaten, maar ik koos
voor de mbo-opleiding Sociale dienstverlening in Leiden.
Daarna ging ik naar de Sociale Academie in Rotterdam, om
maatschappelijk werker te worden.

In de voorliggende wijziging van deze wet worden een
aantal scherpe kanten van de wet aangepast, zodat de
doorstroom naar de Wsnp verbetert. Maar wat de VVD
betreft is deze wetswijziging een onderdeel van en een
startpunt voor een meer fundamentele discussie over hoe
we met schulden en oorzaken van schulden omgaan in de
samenleving. Ik ben zelf zelden iemand tegengekomen die
ervoor kiest om zich in de schulden te steken. Steeds vaker
hebben schulden een oorzaak van buitenaf, zoals heel
actueel de hoge inflatie en de hoge energieprijzen, maar
ook de beperkende maatregelen van de overheid tijdens
de pandemie, waardoor mkb'ers en zzp'ers hun werk niet
hebben kunnen doen en in de problemen zijn geraakt.

Nu zal de kritische toehoorder zich ongetwijfeld afvragen
wanneer er nou iets van liberale verschijnselen bij mij zijn
opgekomen. Begin jaren tachtig was de Sociale Academie
nou niet echt een liberale club in politieke zin. Integendeel,
"links van het midden" is echt een groot understatement.
Toch ligt daar, en in de periode daarna, een belangrijke
basis in mijn denken over vrijheid, verantwoordelijkheid
en sociale rechtvaardigheid. Na de Sociale Academie ben
ik namelijk gaan werken in de dak- en thuislozenzorg, bij
het Leger des Heils, en later als algemeen maatschappelijk
werker.

Voorzitter. De preferente positie van de overheid, de redelijke termijnen waarin een schuldsanering moet zijn afgerond en de herstart met een schone lei zijn zomaar een paar
voorbeelden van onderwerpen waarover we in gesprek
willen met het kabinet, naast de afspraken die we al in het
coalitieakkoord hebben gemaakt. Kortom, we willen in discussie over de menselijke maat in de schuldhulpverlening.
Wij kijken met grote belangstelling uit naar de nota rond
armoedebestrijding en problematische schulden van de
minister voor Armoedebeleid.

Ik heb in die tijd veel mensen ontmoet en een helpende
hand geboden. Van schulden tot relatieproblemen, van
verslavingsproblematiek tot dakloosheid en van werkloosheid tot vragen over de opvoeding van de kinderen. Het is
slechts een klein deel van wat ik als hulpverlener te horen
heb gekregen. Maar in al die contacten was bijna altijd de
vraag: help mij, help ons het leven zelf weer op te pakken.
De ene keer gaat dat makkelijker dan de andere keer, maar
het heeft er bij mij wel toe geleid dat ik nadrukkelijk mensen
niet wil afschrijven. Ik wil kijken naar oplossingen die wel
werken, zoeken naar nieuwe manieren om op een zinvolle

Tweede Kamer

De verkorting van de termijn voor de goedetrouwtoets
wordt teruggebracht van vijf naar drie jaar. Volgens ons is
drie jaar een termijn die ook vaker binnen de schuldhulpverlening wordt gehanteerd. Die steunen we dus. Ook steunt
de VVD de toevoeging van wat ik gemakshalve een "hardheidsclausule" noem. Het is goed dat de rechter in schrijnende gevallen de mogelijkheid krijgt om mensen alsnog
toe te laten.
Ik wil nog wel extra aandacht vragen voor het belang van
kwaliteit en deskundigheid van bewindvoerders. Het is bijvoorbeeld voor een mkb'er met problematische schulden

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-5

die wordt toegelaten tot de Wsnp, essentieel om een
bewindvoerder te hebben met specifieke kennis van het
mkb. Zo zijn voor een zelfstandig ondernemer het voeren
van een administratie of de verplichtingen die hij of zij heeft
aan de Belastingdienst, zoals omzetbelasting, volstrekt
anders dan voor een particulier. Bewindvoering is belangrijk, maar ook in gemeenteland bestaat al jarenlang grote
ontevredenheid over de wildgroei aan bewindvoerders.
Namens mijn fractie wil ik de minister dan ook vragen om
in samenwerking met minister Schouten te komen tot
voorstellen om hierin verbetering aan te brengen en de
afgesproken strengere eisen aan bewindvoerders verder
uit te werken.
Ten slotte, voorzitter. Nog voordat ik deze maidenspeech
mocht houden, vond ik mijzelf vorig weekend al terug op
de voorpagina van De Telegraaf. Tussen 100 foto's van
Tweede Kamerleden zag ik ook mijn portret. Volgens 77%
van de lezers van deze krant zijn we in dit huis te veel bezig
met onszelf in plaats van met problemen oplossen. Ik zie
dat maar als een aansporing om mijn werk goed te doen.
Ik vind het daarom mooi dat ik mijn eerste bijdrage in deze
plenaire zaal mag houden over zo'n inhoudelijk onderwerp,
dat me aan het hart gaat. Ik heb mij stellig voorgenomen
om dat te blijven doen.
Dank u wel.

indiening van het toelatingsverzoek te goeder trouw moet
zijn geweest ten aanzien van het ontstaan en onbetaald
laten van zijn schulden wordt verkort van vijf naar drie jaar.
De tweede voorwaarde is dat er een uitzondering wordt
geïntroduceerd, zodat de rechter in schrijnende gevallen
toch de mogelijkheid krijgt om een schuldenaar toe te laten
als hij of zij in de voorafgaande tien jaar al een keer tot de
Wsnp is toegelaten.
Een schrijnende situatie waaraan gedacht kan worden, is
bijvoorbeeld dat een schuldenaar na afronding van het
eerste Wsnp-traject buiten zijn schuld opnieuw in financiële
problemen komt. Als voorbeelden zijn genoemd: ziekte,
mentale problemen, niet verwijtbaar ontslag. Hoewel dit
sympathiek klinkt, moet ook gekeken worden naar de andere
kant van deze medaille. Het schuldhulpverleningstraject
duurt drie jaar en daarin heeft de schuldenaar slechts een
klein bedrag ter beschikking voor de noodzakelijke lasten.
Dat is zwaar, dat ontkent mijn fractie ook niet. Met het
overige dat overblijft worden door de bewindvoerder de
bestaande schulden zo veel mogelijk afgelost in die periode.
Na afloop van die periode is de schuldenaar dan ook in
principe schuldenvrij. De schuldeisers die dan nog over
zijn, kunnen dan dus fluiten naar de betaling van het restant
van hun eigen vordering. Dat is dus die andere kant. Vaak
betreft dit kleine ondernemers die er ook niks aan kunnen
doen. Het kan ook zomaar de lokale sportvereniging zijn,
want die kan niet tot de Wsnp worden toegelaten.

(Geroffel op de bankjes)
De voorzitter:
Dank, meneer Bevers. U heeft op een prachtige wijze een
persoonlijke noot geïntegreerd in het inhoudelijke debat
van vandaag; complimenten. Ik schors de vergadering voor
de felicitaties.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Nogmaals, dank, meneer Bevers. Geniet u verder van deze,
in het bijzonder voor u, speciale dag. We zijn aangekomen
bij de vierde spreker in het debat over de Wijziging van de
Faillissementswet ter verbetering van de doorstroom van
de gemeentelijke schuldhulpverlening naar de wettelijke
schuldsaneringsregeling natuurlijke personen. Het woord
is mevrouw Helder namens de PVV voor haar inbreng.

Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. De agendering van dit wetsvoorstel
is weliswaar toevallig in de periode van Rutte IV terechtgekomen, maar het valt wel in een periode waarin ieder
huishouden door dit linkse kabinet een vette min in de
koopkracht heeft gekregen en de inflatie tot recordhoogte
is gestegen. Burgers en ook kleine bedrijven hebben steeds
meer moeite de eindjes aan elkaar te knopen.
Met dit wetsvoorstel worden wijzigingen doorgevoerd in
de Faillissementswet om te zorgen voor een betere aansluiting tussen het gemeentelijk schuldhulpverleningstraject,
de Wgs, en de wettelijke schuldsaneringsregeling natuurlijke
personen, de Wsnp. Een aantal voorwaarden om te kunnen
doorstromen naar die Wsnp worden aangepast. De termijn
van vijf jaar waarin een schuldenaar voorafgaand aan de

Tweede Kamer

Voorzitter. Het kan niet zo zijn dat de schuldenaar niets heeft
geleerd in die, weliswaar zware, termijn en wederom
schulden kan maken en opnieuw in een schuldhulpverleningstraject terecht kan komen. Ik heb in mijn verleden als
advocaat echt wel mensen gezien die er misbruik van
maakten. Het zijn van bewindvoerder is ook geen
beschermd beroep. Dus hoe goedbedoeld het ook kan zijn,
we hebben ook de nadelen gehoord: commerciële bedrijven
die winst proberen te maken. Aan die gevaren wordt met
dit wetsvoorstel helaas niets gedaan.
Voorzitter. Ik moet ook benadrukken dat mijn fractie mede
daarom altijd heeft gezegd: eenmaal in de schuldhulpverlening moet het uitgangspunt zijn, dus daarna niet meer.
Daarna moet je toch echt wel je les geleerd hebben, want
het is, zoals ik al meerdere keren zei, een zware periode.
Vooralsnog is mijn standpunt dan ook dat ik mijn fractie
zal adviseren om tegen dit wetsvoorstel te stemmen, omdat
het een versoepeling betreft van de huidige wettelijke
regeling.
Dan de hardheidsclausule. Het klinkt heel vreemd. Hier
wordt een hardheidsclausule uitgelegd als een soort escape
— een escape is een vluchtroute — indien de schuldenaar
niet voldoet aan de voorwaarde om toegelaten te worden
onder de huidige wetgeving. Die wordt door rechtbanken
en gerechtshoven niet voor niks als een uitzondering op de
regel gehanteerd. Maar die gaat er dan vanaf in dit wetsvoorstel, omdat de periode van te goeder trouw van vijf
naar drie jaar wordt teruggebracht. Ik zou aan de minister
willen vragen: wat is de meerwaarde van dit deel van het
wetsvoorstel? Welke garanties zijn er volgens hem om
misbruik van de Wsnp-regeling tegen te gaan? Ofwel, zoals
ik al eerder zei: hoe wordt geregeld dat echt alleen schuldenaren die geheel buiten hunnen eigen schuld in de financiële problemen terecht zijn gekomen een tweede keer in dit
traject worden toegelaten? In de memorie van toelichting,
op pagina 10, staan naar mijn mening namelijk nog wel

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-6

veel ontsnappingsmogelijkheden. Ik heb er net een paar
genoemd. Een economische crisis of lockdown snap ik in
beginsel nog wel, maar dat geldt dus ook voor die kleine
bedrijven, die aan de andere kant staan. Maar begrippen
als een ziekte, niet-verwijtbaar ontslag of mentale problemen zijn toch wel vrij ruim te interpreteren. Om mijn fractie
te kunnen adviseren zou ik daar van de minister dan ook
graag een duidelijk antwoord op willen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank, mevrouw Helder. Ik heb een interruptie voor u van
mevrouw Kat.
Mevrouw Kat (D66):
Ik heb de bijdrage van de PVV gehoord. Even ter verduidelijking: begrijp ik goed dat volgens u de drempel naar het
Wsnp-traject niet verlaagd moet worden, ondanks het
advies van de Nationale ombudsman?
De voorzitter:
Graag via de voorzitter, zeg ik tegen mevrouw Kat.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik kan heel kort zijn. Het antwoord is ja.
De voorzitter:
Dat was inderdaad kort. Nogmaals dank, mevrouw Helder.
Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Nispen
namens de fractie van de SP.

De heer Van Nispen (SP):
Dank u wel, voorzitter. Veel mensen gaan op enig moment
in hun leven schulden aan: een hypotheek voor een huis,
een telefoon op afbetaling of zelfs een lening voor je studie.
Dat laatste is veelbesproken hier; dat is een slecht besluit.
Het is in onze schuldensamenleving de normaalste zaak
van de wereld om schulden te maken. Soms leiden schulden
tot problemen. Als mensen dan niet de juiste hulp krijgen
om van die schulden af te komen, worden de problemen
alsmaar groter. Zolang de overheid de schuldeneconomie
in stand houdt, is diezelfde overheid wat de SP betreft ook
moreel verplicht om zorg te dragen voor mensen die hierdoor in de problemen komen.
Er zijn in Nederland honderdduizenden huishoudens met
problematische schulden; vele potentiële drama's dus. De
coronatijd is zwaar geweest voor veel mensen, ondernemers, zzp'ers. En ook nu is het weer een zware tijd, met
vele stijgende prijzen. We zijn het er denk ik over eens dat
het nu meer dan ooit van belang is dat de schuldhulpverlening goed geregeld is. Deze wet probeert daar inderdaad
verbeteringen in aan te brengen. We kennen het systeem
waarbij mensen met schulden eerst worden aangespoord
om op vrijwillige basis een regeling te treffen met hun
schuldeisers. Lukt dat niet, dan kan de rechter om hulp
worden gevraagd. De rechter kan schuldeisers dwingen om
mee te werken, in ruil voor strenge afspraken met degene
die de schulden moet aflossen. De wet die we vandaag

Tweede Kamer

bespreken heeft als doel om de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening, de vrijwillige basis,
naar de Wettelijke schuldsaneringsregeling natuurlijke
personen, de Wsnp, te verbeteren door mensen met
schulden eerder in aanmerking te laten komen voor de
wettelijke schuldsanering. Dat streven kan de SP van harte
steunen.
Al in 2013 pleitte de SP bijvoorbeeld voor het vaker van
toepassing kunnen verklaren van de Wsnp voor mensen
met problematische schulden door middel van een algemene hardheidsclausule voor de tienjaarstermijn, omdat
het van belang is dat het perspectief van een schuldenvrije
toekomst door middel van sanering aan meer burgers kan
worden geboden. Inmiddels denk ik inderdaad dat we wat
stappen verder moeten gaan. Ik heb veel sympathie en
waardering voor de amendementen van de collega's van
D66, ChristenUnie en de Partij van de Arbeid.
Hoewel wij de goede bedoelingen van de wet steunen, baart
het mij zorgen dat de regering zegt dat slechts een toename
van enkele honderden gevallen per jaar verwacht wordt.
Waarom baart mij dat zorgen? In 2011 stroomden er nog
bijna 15.000 mensen een Wsnp-traject in. In 2020 waren
dat er nog geen 3.000. Dat is een gigantische terugloop,
terwijl het aantal mensen met problematische schulden
niet is teruggelopen. Ik geloof best dat er op gemeentelijk
niveau best al wat zaken worden afgevangen, maar ik vind
deze vermindering gigantisch. Is de verruiming die nu wordt
voorgesteld met deze wet dan wel voldoende? Zo ja, is het
aantal van honderden gevallen per jaar extra niet wat laag
ingeschat? Wat betekent het dan voor de capaciteit en de
financiën van de betrokken partijen als die inschatting te
laag is en het tegenvalt in de praktijk als er gebeurt wat we
willen, namelijk meer mensen naar de Wsnp voor die
tweede kans?
Neem de rechtspraak. Hebben rechters wel voldoende tijd
om verzoeken adequaat te beoordelen? Wat als blijkt dat
het niet om enkele honderden, maar om veel meer zaken
gaat waarop de hardheidsclausule van toepassing zou
kunnen zijn? Komt de minister dan ook financieel over de
brug? Daar komt nog bij dat ik me kan voorstellen dat
rechters, nu zij uitgebreidere mogelijkheden krijgen om te
beoordelen of iemand toch de Wsnp in zou moeten stromen,
ook meer tijd kwijt zullen zijn aan het beoordelen van aanvragen. Dat lijkt mij een reële verwachting. Maar de minister
houdt daar met zijn berekeningen geen rekening mee.
Rechters zullen dus in dezelfde tijd langer stil moeten staan
bij een Wsnp-aanvraag, maar dat gaat toch niet volgens
mij. Dus nogmaals de vraag aan de minister of hij daar nog
eens goed naar kan kijken, naar dat financiële aspect van
deze wet, en of hij kan toezeggen dat de portemonnee wordt
getrokken als rechters aangeven niet uit de voeten te kunnen met de nu toegezegde middelen.
Zoals al gezegd: we moeten mensen helpen als ze schulden
hebben. Maar wat de SP betreft zou de overheid nog veel
meer kunnen doen om te voorkómen dat mensen in de
schulden belanden. Daar gaan ook andere debatten over,
voorzitter, maar toch een enkele opmerking van mij op dit
moment. Want daar wordt wel weinig over gezegd, en dat
is wel jammer, dus ik hoop dat ik enkele suggesties mag
doen. Verhoog het minimumuurloon zo snel mogelijk naar
€15, en daarmee ook de daaraan gekoppelde uitkeringen.
Verlaag de huren. Verlaag de maximale rente op kredieten.
Zorg dat vaste contracten in plaats van flexibele flutcontrac-

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-7

ten weer de norm worden. En schrap de boete op ziek zijn,
het eigen risico, zo snel mogelijk af. Graag een reactie van
de minister op al deze voorstellen.
Voorzitter. Dan over schuldenbewindvoering. Ook dat heeft
natuurlijk een nadrukkelijk raakvlak met deze wet, want de
doelen zijn deels hetzelfde. Die schuldenbewindvoering kan
ook door gemeenten zelf. Daar is in de regio Drechtsteden
onlangs een pilot mee geweest, en de resultaten van die
proef waren verrassend: waar mensen met schulden voorheen gemiddeld pas na vijf jaar van hun schulden af waren
als ze onder het bewind van een commerciële bewindvoerder stonden, was dat met de gemeentelijke bewindvoerders
al na gemiddeld twee jaar. En dat is natuurlijk een bijzonder
groot verschil, opmerkelijk. De wethouder in Dordrecht
merkte wat mij betreft dan ook terecht op dat dit verschil
alleen maar valt te verklaren doordat bewindvoerders
schuldenaren veel te lang bij zich houden, zodat ze zelf
kunnen blijven verdienen. Maar nog erger is dat die
bewindvoerders door gemeenten uiteindelijk wel betaald
worden voor die praktijken; van belastinggeld dus. Ook op
andere plekken heeft men dit geprobeerd, of wil men dit
heel graag, blijkt uit gesprekken. Maar je loopt soms in de
praktijk tegen belemmeringen aan, bijvoorbeeld de Wet
Markt en Overheid, om maar eens een knelpunt te noemen.
We hebben een amendement ingediend dat regelt dat het
voor gemeenten verplicht wordt om eigen bewindvoerders
in dienst te nemen, en de schuldenbewindvoering meer bij
de gemeenten te beleggen in plaats van deze bewindvoering aan de markt over te laten. En wij vinden echt principieel dat het doel van het bewind zich niet laat verenigen met
het belang van een commerciële partij, namelijk geld verdienen. En begrijp me niet verkeerd: het gaat gelukkig heel
erg vaak goed; er zijn veel commerciële bewindvoerders
die het beste voorhebben met de cliënten die bij hen onder
bewind staan. Maar de realiteit is helaas ook dat het te vaak
fout gaat, met cowboys die bewind zien als een melkkoe
of zelfs geld achterhouden van cliënten. En daar komt nog
bij dat, doordat de vaste vergoedingen dusdanig laag zijn,
commerciële bewindvoerders ook nog eens de kans krijgen
om de krenten uit de pap te pikken en de moeilijke zaken
links te laten liggen, die dan uiteindelijk toch op het bordje
van de gemeente terechtkomen. Wij vinden dus dat het
systeem anders moet; vandaar dit amendement. En voor
de duidelijkheid nog, dit amendement zegt dus niet: doek
alle commerciële bewindvoerders maar op. Nee, mensen
kunnen nog steeds zelf voor een private aanbieder kiezen,
maar als ze niet kiezen, dan ligt de bal bij de gemeentes.
En overigens staat ook in het amendement dat in principe
natuurlijk ook voor een familielid kan worden gekozen. Dat
blijft wat ons betreft zoals dat nu is geregeld, want dat is
vaak voor mensen de optie die zij zouden willen. Ik ben
benieuwd naar een reactie van de minister op dit amendement. En anders hoor ik graag van de minister, als hij niet
een positief oordeel kan geven, hoe hij dan de malafide
praktijken een halt wil gaan toeroepen, hoe hij schuldenaren
eerder uit de schulden wil helpen en wil voorkomen dat
belastinggeld onnodig wordt verspild.
En toch ook nog dit hierover. Wij beseffen dat met dit
amendement nog lang niet alle problemen zijn opgelost,
want we zeiden het zonet al: de tarieven. Ik hoor van verantwoordelijke wethouders dat je voor de vaste tarieven voor
bewindvoering eigenlijk geen adequate bewindvoering kan
leveren, privaat of publiek. Waarom zijn die tarieven dan
zo laag? Is de minister het met mij eens dat hier een heel
groot probleem ligt? En wat kan hij doen om dat probleem
op te lossen?

Tweede Kamer

Tot slot nog enkele andere onderwerpen. In het coalitieakkoord staan mooie woorden over het aanpakken en zelfs
voorkomen van schulden. En nu is recent de Raad voor
Volksgezondheid en Samenleving, de RVS, met een helder
pleidooi gekomen, namelijk: overheid, zorg nou voor een
nationaal saneringsplan. Kern van het plan is dat gemeentes
de schuldeisers kunnen afkopen, het restant van de schulden overnemen en met inwoners een betalingsregeling
afspreken. Binnen drie jaar moeten zij schuldenvrij zijn, en
als zij dat geld toch niet terug kunnen betalen, dan moet
de Staat daarvoor garant staan via een fonds. Wanneer
kunnen we van deze regering dit fonds verwachten?
Om aan je wettelijke taken als bewindvoerder te kunnen
voldoen, is het van belang dat je als bewindvoerder een
bankrekening kunt openen voor je cliënt. Zonder rekeningen
kunnen er namelijk geen uitkeringen of toeslagen worden
aangevraagd. Met andere woorden, er kan dus niet worden
begonnen met het financieel beheer. Maar nu komt het:
banken weigeren soms een rekening te openen voor onder
bewind gestelde cliënten die in frauderegisters zijn opgenomen. Dan houdt het gewoon op. Dan kun je helemaal niks
meer. De commissie voor Justitie en Veiligheid heeft de
minister al in april om een reactie gevraagd op dit punt. Ik
hoop dat hij mij vandaag kan toezeggen dat hij dit probleem
gaat oplossen, of, liever nog, dat hij al bezig is met het
oplossen van dit probleem. Ik hoop dat hij daarover bijvoorbeeld al in gesprek is met banken. Ik vind dat banken
namelijk in ons maatschappelijk belang moeten gaan handelen. Dat gebeurt maar al te vaak niet. Ik ontvang hierop
graag een reactie van de minister.
Een ander punt dat ik nog wil maken, gaat over het aangaan
van nieuwe schulden door mensen die al onder bewind
staan. Hoe kan dat nou gebeuren? Omdat het voor bedrijven
niet verplicht is om het Centraal curatele- en bewindregister
te raadplegen voordat zij een overeenkomst met iemand
aangaan. Bedrijven hoeven dus niet te checken of iemand
onder curatele of bewind staat. Daardoor kan het bijvoorbeeld voorkomen dat mensen die onder bewind staan alsnog zelf een bankrekening openen of nieuwe schulden
aangaan. Waarom zorgen we er niet voor dat het raadplegen van dat CBBR bij elke organisatie in het standaard
werkproces wordt geïmplementeerd?
Tot slot. De SP heeft eerder aandacht gevraagd voor de
mogelijkheid om de rechter de wettelijke bevoegdheid te
geven om betaling in termijnen toe te staan. De minister
zei in schriftelijke antwoorden dat hij hiervoor een conceptwetsvoorstel in voorbereiding heeft. Dat is heel erg mooi
om te horen, maar dat zou er nu dan eigenlijk wel moeten
liggen. Is de minister bereid om meer duidelijkheid te verschaffen over de vraag wanneer dit wetsvoorstel in consultatie zal gaan en wanneer het naar de Kamer kan komen?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank voor uw bijdrage, meneer Van Nispen. Ik zie dat
mevrouw Kat een interruptie heeft.
Mevrouw Kat (D66):
Als ik de SP goed begrijp, dan heeft de schuldenaar dus de
keuzemogelijkheid om aan te geven dat hij een bewindvoerder of iemand van de gemeente wil. Als de schuldenaar

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-8

niet kiest, dan gaat de gemeente daarmee aan de slag.
Helaas zijn er ook slechte voorbeelden van bewindvoering
die is uitgevoerd door de gemeente, zoals in Deventer. Daar
heeft de rechter daar een stokje voor gestoken. Dat is dus
niet heel goed. Maar de vraag is eigenlijk: zouden
gemeentes ook verplicht moeten worden om te werken met
saneringskredieten? Dat is, veel meer dan een schuldregeling, een bewezen effectief middel. Hoe ziet de SP dat?
De heer Van Nispen (SP):
Ik ga allereerst in op het eerste punt. Mevrouw Kat noemt
één voorbeeld van een gemeente waar dat dan kennelijk
fout is gegaan. Daar staan ook een heleboel voorbeelden
tegenover van commerciële bewindvoerders waar het ernstig fout is gegaan. Ik denk dat mevrouw Kat zich dat ook
realiseert. Ik noem ook een voorbeeld van een plek waar
het heel erg goed is gegaan. Ik denk niet dat enkel het
aanstellen van gemeentelijke bewindvoerders de oplossing
is voor alles en dat er dan nooit meer iets fout zal gaan. Als
dat de vraag is, erken ik dat. Maar ik denk wel dat het een
goed principe is dat we als overheid democratisch toezicht
hebben op gemeentelijke bewindvoering en hoe het wordt
uitgevoerd. Het gaat immers om gemeenschapsgeld. Er
kunnen dan in ieder geval afspraken gemaakt worden over
de vraag hoe de betreffende bewindvoerder er nou voor
gaat zorgen dat de cliënt weer zo snel mogelijk op eigen
benen gaat staan. Dat kent het huidige systeem eigenlijk
niet. Dat is het manco van het huidige systeem dat ik hier
probeer aan te tonen en wij doen daarvoor een voorstel tot
een oplossing. Maar dat betekent wel dat het goed moet
gebeuren. Het zou niet fout moeten gaan bij een gemeente,
maar bij commerciële bewindvoerders gaat er op dit
moment ook erg veel fout. Ik hoop dat we het daarover
eens zijn.
Dan de vraag over de gemeentelijke saneringskredieten.
Het klinkt sympathiek. Ik denk dat ik het daarmee eens ben.
Ik heb in ieder geval een vraag gesteld over het advies van
de RVS. Daarin wordt ook een saneringsplan voorgesteld.
Ik ken de details van dat voorstel niet exact, zeg ik hier
eerlijk, maar ik denk dat ik het goed een voorstel vind. Laten
we daar in interruptie op de minister nog over doorpraten,
want dat lijkt mij verstandig.
De voorzitter:
Dank, meneer Van Nispen. De RVS is natuurlijk de Raad
van State.
De heer Van Nispen (SP):
Nee, de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving.
De voorzitter:
Het is goed om dat nog even op te helderen. Dan zijn we
aangekomen bij meneer Ceder namens de fractie van de
ChristenUnie — "de CU", zoals een collega het zei.

De heer Ceder (ChristenUnie):
Voorzitter. Zouden woorden uit het Oude Testament het
Nederlandse parlement anno 2022 nog iets van wijsheid
kunnen bieden, en dan ook nog bij het onderwerp wettelijke

Tweede Kamer

schuldsanering natuurlijke personen? Ik denk het wel. In
Deuteronomium 15, vers 1 en 2, staat: "Na verloop van
zeven jaar moet u kwijtschelding verlenen. Dit is wat de
kwijtschelding inhoudt: iedere schuldeiser die iets aan zijn
naaste geleend heeft, moet hem dat kwijtschelden. Hij mag
van zijn naasten of zijn broeder geen betaling eisen, aangezien men een kwijtschelding heeft uitgeroepen voor de
Heere."
Voorzitter. Hoe zou de wereld eruitzien als we dit principe
overal zouden toepassen? We zullen het misschien nooit
weten, maar gelukkig hebben we sinds 1998 in Nederland
wel de Wsnp, die verder bouwt op de oude wijsheid dat
een alsmaar verzwarende financiële last op een persoon,
zonder einde in zicht, in strijd is met het beginsel dat ieder
persoon perspectief verdient. De Wsnp is wat mij betreft
geen doel op zich maar een wettelijke borging van dit
principe. Want perspectief geeft hoop, hoop dat het ooit
beter kan worden, hoop waardoor iemand iets heeft om
naar uit te kijken. Perspectief hebben betekent dat iemand
weet dat zijn of haar huidige situatie niet het eindstation
hoeft te zijn.
Daarom is de ChristenUnie blij dat we vandaag de verbeteringen van de Wsnp bespreken in de Kamer. Want 8% van
de huishoudens heeft problematische schulden. We weten
allemaal dat het hebben van schulden gevolgen heeft voor
welzijn, gezondheid en participatie. We zien ook dat het
aantal mensen in de Wsnp al jaren daalt, terwijl het aantal
huishoudens met problematische schulden niet daalt. Dit
betekent volgens mij dat de drempel voor de Wsnp te hoog
is. Ik heb eerder al, samen met collega Kat, schriftelijke
vragen gesteld over de daling van de instroming. De overheid gaat bij het maken van beleid uit van de zelfredzame
en rationeel denkende burger, die volgtijdelijk logische
keuzes kan maken. Echter, de praktijk is weerbarstig.
Schulden kunnen ontstaan door te veel ontvangen toeslagen, die moeten worden terugbetaald. Denk ook aan de
invloed van grote gebeurtenissen, zoals ontslag of echtscheiding. Een kind dat in schulden is opgegroeid, heeft een
grotere kans om zelf ook in de schulden te belanden.
De voorzitter:
U zag het al aankomen: er is een interruptie voor u van
mevrouw Maatoug.
Mevrouw Maatoug (GroenLinks):
… Ja, kan ik?
De voorzitter:
Het kwam door mij dat de microfoon het niet deed. Ik had
het knopje nog niet ingedrukt.
Mevrouw Maatoug (GroenLinks):
Ik wilde tegen de heer Ceder zeggen: vergeef ons onze
schulden. Zijn inbreng inspireerde mij. Ter voorbereiding
op dit debat zag ik: we komen een coronajaar uit, gigantische schulden, bestaanszekerheid, al die gezinnen in het
stuwmeer. Het Ombudsrapport liegt er niet om. Is het dan
misschien geen goed idee om, in lijn met de Bijbelse traditie, te kiezen voor een jubeljaar?

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-9

De heer Ceder (ChristenUnie):
Mijn voorganger, Eppo Bruins, heeft hierover ook al een
keer iets geroepen. Een jubeljaar is echter eens in de 50
jaar, dacht ik, maar het klopt dat het eens in een bepaalde
tijd terugkomt. Laat ik het zo stellen: volgens mij is het
principe en beginsel — dat heb ik eerder al gezegd — dat
iedere persoon perspectief en een tweede kans verdient.
Wat je nu ziet op macroniveau, in de wereldeconomie, maar
ook op microniveau, is dat je elkaar met schulden op
schulden op schulden vasthoudt in een bepaalde greep,
wat hele grote gevolgen heeft, ook op macroniveau. Denk
ook aan de schuldencrisis in 2008. Over een jubeljaar
moeten we verder doorpraten. Het is eens in de 50 jaar,
maar wanneer is dan het beginpunt en wanneer is dan het
eindpunt? Maar ik ben het eens met het principe, op
macroniveau, dus de landen en de wereld, maar ook op
microniveau, dus het individu. De alsmaar zwaardere
financiële last op een persoon of land kan tot weinig goeds
leiden als je niet een bepaald ventiel, bepaald maatwerk,
kan bieden. Ik denk dat we het wat dat betreft met elkaar
eens zijn. Laten we er vooral over doorpraten hoe we
bepaalde dingen uit het Oude Testament misschien kunnen
terugbrengen. Ik zie daar een mooie combinatie met
GroenLinks.

amendement, niet omdat ik de insteek niet deel maar omdat
ik ook zoekende ben hoe we ervoor kunnen zorgen dat we
deugdelijke wetgeving kunnen inbouwen. Ik hoor graag
hoe de minister hiernaar kijkt.

De voorzitter:
U heeft een mooi onderwerp om over door te praten. Gaat
u verder met uw bijdrage.

Dat is ook de reden waarom we samen met mevrouw Kat
een amendement hebben ingediend, dat zij net ook al heeft
toegelicht. In de huidige situatie wordt de hardheidsclausule
van de goedetrouwtoets nauwelijks gebruikt. Ik ben dan
ook bang dat dit gaat gelden voor de uitzonderingsbepaling
die wordt toegevoegd om in schrijnende gevallen binnen
tien jaar opnieuw iemand toe te laten tot de Wsnp.

De heer Ceder (ChristenUnie):
Zeker, voorzitter. Het is onze taak om een rechtvaardig
stelsel op te tuigen, zowel voor schuldenaren als voor
schuldeisers. De schuldenaar moet perspectief hebben op
een schuldenvrije toekomst. De schuldeiser moet de kans
hebben om een zo hoog mogelijke aflossing van zijn vordering te krijgen. Een lang en ingewikkeld minnelijk traject
verkleint de kans hierop.
Het wetsvoorstel is een stapje in de goede richting van
verbetering van de Wsnp. De voorstellen dragen bij aan
een snellere doorstroming van het minnelijk traject naar
het wettelijk traject. Echter, het is niet de oplossing. Volgens
de ChristenUnie is er nog meer nodig. Eén van de punten
is bijvoorbeeld een verkorting van het Wsnp-traject. Volgens
mij is het net ook al aangegeven, maar in de Kamer is breed
uitgesproken dat het traject verkort moet worden. Tot mijn
verbazing wordt daar in de stukken van de overheid niet
over gerept. Ik snap dat dat er deels mee te maken heeft
dat het een vorig kabinet is geweest, een vorige minister,
minister Dekker, die de voorstellen gedaan heeft, maar ik
hoop dat wij binnen afzienbare tijd ook dit kunnen regelen.
Ik ben benieuwd naar de uitleg van de minister waarom dit
nog niet is opgepakt en wat er volgens hem nu dan moet
gebeuren om het wel voor elkaar te krijgen.
Ik heb het amendement van mevrouw Kathmann gezien en
gelezen. Het ingewikkelde vind ik dat ik het ermee eens ben
— dat staat ook in ons verkiezingsprogramma — maar dat
ik op deze wijze niet kan overzien wat nu de impact is. Dat
verwijt ik mevrouw Kathmann niet, maar dat verwijt ik wel
het kabinet, dat volgens mij lang genoeg de tijd heeft gehad
om langs alle partijen en de Raad van State te gaan om te
kijken wat er mogelijk is om deze breedgedeelde wens van
de Kamer mogelijk te maken. Dus ik worstel met het

Tweede Kamer

Voorzitter. Het valt mij op dat de twee voorgestelde wijzigingen nog de angst ademen dat iemand misbruik maakt
van de Wsnp, in plaats van echt te kijken naar de behoefte
van de burger met schulden aan nieuw perspectief. Een
voorbeeld hiervan is de wijziging rond de tienjaarstermijn.
Er wordt voorgesteld om bij de tienjaarstermijn een nieuw
lid toe te voegen, waardoor rechters in schrijnende gevallen
iemand alsnog binnen tien jaar opnieuw kunnen toelaten
tot de Wsnp. Echter, waarom hebben we überhaupt de
tienjaarstermijn?
In tien jaar tijd kan een mensenleven grote wendingen
nemen. Een schuldenaar kan door allerlei omstandigheden,
ook buiten zijn schuld om, opnieuw een beroep moeten
doen op de Wsnp. Is het niet onbillijk en onrechtvaardig
om mensen voor een bepaalde termijn uit te sluiten van
toegang tot de Wsnp? Bovenal, de tienjaarstermijn is vooral
bedoeld om misbruik te voorkomen. Is de goedetrouwtoets
niet een voldoende drempel, juist om dit punt op te pakken
en voor toelating tot de Wsnp?

Wat zijn dan ook de verwachtingen van de minister hoe
vaak gebruik zal worden gemaakt van deze versoepeling?
Bovendien is "schrijnende gevallen" een open norm. Ik
begrijp dat het ingewikkeld is om deze norm wettelijk meer
te expliciteren, maar mijn zorg is dat er eerst een groot
aantal zaken zal moeten passeren om jurisprudentie te
ontwikkelen en te ontdekken waar dan de grens ligt van
een schrijnend geval. In de huidige situatie sturen de
gemeentelijke schuldhulpverleners vaak iemand onterecht
niet door voor toelating tot de Wsnp bij twijfels of die persoon de hardheidsclausule van de goede trouw wel doorstaat. Dat moeten we doorbreken.
Voorzitter. Veel schuldenaren zijn op zichzelf aangewezen
bij het oplossen van hun schulden, terwijl ze verward zijn
in een chaos van schulden. Dan dienen ze vaak zelf ook nog
toelating tot de Wsnp te regelen bij de rechter. Waar te
beginnen? Mensen met problematische schulden zijn
meestal niet in staat om zelfstandig, goed gedocumenteerd
en onderbouwd een Wsnp-verzoek in te dienen bij de
rechtbank. Ik heb als advocaat af en toe mensen geholpen
met zo'n verzoek. Het is ingewikkeld. In het coalitieakkoord
is afgesproken om toegang tot de Wsnp daarom ook te
vereenvoudigen. In de nota naar aanleiding van het verslag
lees ik dat er een proefproject loopt waarbij mensen door
een bewindvoerder als rechtsbijstandverlener worden toegeleid naar de schuldsaneringsrechter om zo meer kans te
maken op een toelating. Hoe verloopt dit proefproject? Is
de minister voornemens om dit project een meer structureel
karakter te geven? Ik overweeg daarover een motie, afhankelijk van het antwoord van de minister.

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-10

Ik ben ook benieuwd welke rol de minister ziet weggelegd
voor de gemeentelijke schuldhulpverlening richting een
Wsnp-traject. Welke begeleiding mag een burger verwachten? Burgers zouden van de gemeente mogen verwachten
dat zij goed geïnformeerd worden over de mogelijkheden
van een Wsnp-traject en begeleid worden bij een aanvraag.
De verbeteringen die vandaag voorliggen stammen, zoals
ik eerder heb aangegeven, nog uit een oude kabinetsperiode. Welke maatregelen heeft de minister dan nog meer in
het vizier om juist deze kabinetsperiode te gaan uitwerken
voor verbetering van de toegang?
Voorzitter. Ik kom bijna tot een einde. Ook tijdens de Wsnptrajecten is begeleiding onontbeerlijk. Er wordt vaak te
makkelijk gedacht over een traject: drie jaar op een houtje
bijten, en je problemen zijn opgelost. Echter, het traject is
zowel financieel als mentaal loodzwaar. Ook de verplichtingen waaraan moet worden voldaan tijdens het traject vragen veel redzaamheid van de burger. Kan een helpende
hand tijdens dit traject niet juist voorkomen dat mensen
uitvallen of na afloop opnieuw in de schulden terechtkomen? Hoe kijkt de minister hiernaar? Dit is ook een advies
van de Nationale ombudsman. Ook op dit punt overweeg
ik, afhankelijk van het antwoord van de minister, een motie.
Voorzitter. Voorkomen is beter dan genezen. De ChristenUnie hecht er dan ook veel waarde aan dat we inzetten op
preventie en het belang van duurzame financiële zelfredzaamheid. Schulden zijn makkelijk gemaakt. Verkeerde
beslissingen of beslissingen van een ander, de tragiek van
het leven, en bij sommige mensen zit het leven gewoonweg
tegen. Veelal is het ook een gebrek aan financiële kennis
en/of opstapeling van keuzes. Welke rol ziet de minister
vanuit zijn portefeuille voor het voorkomen van schulden
en het verbeteren van financiële zelfredzaamheid van burgers, ook in samenwerking met mevrouw Schouten?
Voorzitter. Het Bureau Wsnp bewindvoerders is vorig jaar
een traject opgestart waarbij het met gesubsidieerde
rechtsbijstand mensen kan begeleiden. Heeft de minister
daar al resultaten van en, zo ja, ziet de minister mogelijkheden, ook financiële, om dat voort te zetten en structureel te
maken?
Tot slot, voorzitter, kom ik terug op wat voor de ChristenUnie belangrijk is aan deze wet. Dat is dat we mensen altijd
perspectief bieden.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank, meneer Ceder, voor uw bijdrage. Dan zijn we bij de
laatste spreker, mevrouw Maatoug namens de fractie van
GroenLinks.

Mevrouw Maatoug (GroenLinks):
Dank, voorzitter. Allereerst felicitaties aan collega Bevers
met zijn maidenspeech. Dank voor dat persoonlijke verhaal.
In de wandelgangen hoor ik wel een keertje hoe hij van de
sociale academie in de VVD-burelen terecht is gekomen.
Daar ben ik heel nieuwsgierig naar, en anderen misschien
ook. Welkom. De bijdrage en ook de persoonlijke woorden
over het belang van dit vak deden mij terugdenken aan wat

Tweede Kamer

ik een van de mooiste stukken in de parlementaire
geschiedenis vind, namelijk de motie-Tendeloo. Met die
motie hebben we de handelingsonbekwaamheid van
vrouwen opgeheven, doordat alle vrouwelijke Kamerleden
van alle fracties zo moedig waren om hun vak als Kamerlid
in te vullen. Bij dit debat denk ik: misschien moeten we deze
traditie met elkaar voortzetten. Zo kunnen we goede dingen
voor Nederland doen, en daarvoor zijn we hier gekomen.
Dan mijn bijdrage, voorzitter. Voordat ik begin over de wet
die voorligt, moet me toch iets van het hart. Er valt me iets
op in debatten over schulden. We zitten hier met een combinatie van de commissie van Justitie en die van Sociale
Zaken. Het veld is ook ingewikkeld met alle wetgeving en
alle trajecten, en de afkortingen vliegen je om de oren. Maar
als we niet uitkijken, individualiseren we het probleem van
schulden. De reden dat we zulke grote aantallen mensen
met schulden hebben, is dat het ontzettend slecht gaat met
de bestaanszekerheid in Nederland. Collega Kathmann en
de collega van de SP, Van Nispen — ik wil altijd zijn voornaam zeggen — zeiden dat heel goed. Je hoeft in dit land
maar een beetje pech te hebben — je verliest je baan, een
kind wordt ziek of er gebeurt iets wat ons allemaal weleens
overkomt — en je valt in een heel groot gat, want er is geen
bodem meer.
Dit is waarom we over dit stuwmeer — daar heeft de
Ombudsman het over — spreken. Dit is waarom zo veel
mensen in de problemen zitten. Dit debat wordt veel minder
noodzakelijk en belangrijk op het moment dat we die
bestaanszekerheid weer herstellen. Namens GroenLinks
vind ik het belangrijk om te zeggen dat we ervoor moeten
waken om individuen verantwoordelijk te maken voor dit
structurele probleem. Want niet alleen is de bestaanszekerheid niet op orde. Daarnaast hebben we een gigantisch
vrije markt gecreëerd waarin het helemaal vrij is om grote
winsten te boeken over de ruggen van mensen, waarin
winsten doorverkocht mogen worden en waarin de
bescherming van burgers heel beperkt is. Ook dat verdient
veel aandacht hier. De schuldenindustrie is in geen ander
land zo groot. Wij hebben dit wel heel erg aangemoedigd
in dit kleine polderlandje.
Dan de wet, want we spreken vandaag over de wijziging
van de Faillissementswet waarmee het makkelijker wordt
om toegang te krijgen tot de Wettelijke schuldsanering
natuurlijke personen, de Wsnp — een van die afkortingen.
De Wsnp maakt het voor mensen mogelijk om na drie jaar
van hun schulden af te zijn. Het is belangrijk dat die mogelijkheid bestaat. Veel collega's zeiden dat al. Want iedereen
verdient het om een tweede kans te krijgen en met een
schone lei verder te kunnen met z'n leven. We hebben die
mensen nodig en dat verdienen zij.
Het aantal Wsnp-trajecten — collega Kat verwees er ook al
naar — loopt echter al jaren dramatisch terug. Het waren
er in 2014 nog 12.000; in 2020 waren het er minder dan
3.000. Ik herhaal die cijfers, omdat het goed is om dit te
beseffen. Dit laat een structureel probleem zien. Ik denk dat
deze cijfers voor de minister geen verrassing zijn, maar ik
zou er elke dag even van schrikken. Wat is hier aan de hand?
Dit betekent namelijk dat minder mensen een schone lei
krijgen.
Een van die oorzaken is dat de Wsnp erg streng is. Zo moet
je nu vijf jaar te goeder trouw zijn om in aanmerking te
komen, en mocht je onverhoopt uit het traject vallen, dan

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-11

mag je er tien jaar lang geen gebruik meer van maken. Dit
maakt dat velen er niet eens aan beginnen.

mensen die denken: wat praat ze toch snel, mijn klok geeft
nog acht tellen, dus mijn tijd is bijna op.

We zien in het rapport van de Ombudsman hoe belangrijk
dat is. Ik ga er natuurlijk van uit dat al mijn collega's het
gelezen hebben. Er is bijvoorbeeld Henk, 38 jaar. "Tien jaar
zit ik nu in de schulden, zeven jaar geleden raakte ik dakloos.
Gelukkig heb ik inmiddels weer een dak boven mijn hoofd.
Maar van mijn hypotheekschuld ben ik nog steeds niet af
en zonder hulp van de Wsnp zal ik daar ook niet van afkomen." Of Herman, 63: "Ik zou er een moord voor doen, om
eindelijk in de schuldsanering te komen." Die persoonlijke
verhalen, we kennen ze allemaal, komen op ons bureau
terecht. We vinden het daarom goed dat het traject naar
drie jaar gaat. Wat GroenLinks betreft had die versoepeling
nog wel een stapje verder gekund, en dat proef ik hier ook
in deze Kamer. We zijn heel erg blij met de amendementen
van de collega's van D66 en de ChristenUnie. Ook GroenLinks heeft al vaker gevraagd om het mogelijk te maken
om zonder minnelijk traject meteen richting wettelijk traject
te gaan. De wettelijke verruiming om dat mogelijk te maken,
zoals het andere amendement voorstelt, vinden we ook een
goede zaak.

Er wordt nog steeds weinig gebruikgemaakt van saneringskredieten, terwijl dat voor zowel gemeenten als schuldenaren een prettige manier is om een schuldenregeling te
treffen. Hoe staat het, vraag ik de minister, met de uitvoering van het Waarborgfonds dat hiervoor in het leven is
geroepen? Bewindvoerders zijn niet altijd bezig met een
schuldenvrije toekomst voor mensen die zij ondersteunen.
Laten we eerlijk zijn, daar hebben ze zelf ook niet altijd baat
bij. We zien een heel mooi voorstel van collega Van Nispen
van de SP. Tot nu toe worden we teruggefloten onder het
mom verstoring van de markt, maar zou het voor de
schuldenaren niet veel beter zijn als we de markt hier eens
wat gaan terugfluiten? Wat vindt de minister daarvan?

Daarnaast vragen we de minister of hij met GroenLinks
deelt dat het wenselijk is dat meer mensen schuldenvrij
worden, en dat het wenselijk is dat er meer mensen naar
de Wsnp gaan. Dat hebben we de minister nog niet horen
zeggen, en ik vind het wel belangrijk om die uitspraak te
krijgen. De verwachting heerst dat dat niet het geval is. Wat
we nu zien, is dat mensen met grote schulden te lang in
een minnelijk traject blijven hangen en er niet uitkomen.
Schuldeisers worden beperkt gevraagd zich in te zetten tot
het kwijtschelden van schulden, waardoor mensen nog
langer in die fase blijven hangen. Deze gevallen horen wat
GroenLinks betreft in de Wsnp. Deelt de minister dat?
Daarnaast willen we aandacht vragen voor een aantal
andere oorzaken van de lage instroom in de Wsnp, want
dat zit niet alleen in de strenge eisen. De wet biedt namelijk
op een aantal punten al best wat mogelijkheden, maar daar
wordt lang niet altijd gebruik van gemaakt door schuldhulpverleners en bewindvoerders. Hoe ziet de minister dat?

Tot slot zijn we van mening dat het minimumloon verhoogd
moet worden.
De voorzitter:
Dank, mevrouw Maatoug. Een mooie referentie aan Corry
Tendeloo die er in 1955 voor zorgde dat de handelingsonbekwaamheid een jaar later werd opgeheven. Overigens
was de uitslag 44 tegen 46, allemaal vrouwelijke Kamerleden plus een aantal niet-vrouwelijke Kamerleden steunden
het. Het was kantje boord. Dank ook voor een stukje
geschiedenis.
De algemene beraadslaging wordt geschorst.
De voorzitter:
We zijn aangekomen bij het einde van de eerste termijn
van de zijde van de Kamer. De minister heeft aangegeven
ruim een half uur nodig te hebben. Ik wil het echt op een
half uur afspreken, dus schors ik de vergadering tot iets na
vijf over half een.
De vergadering wordt van 12.07 uur tot 12.37 uur geschorst.

De Nationale ombudsman heeft een tijdje geleden een
onderzoek uitgebracht, en ook daar verwezen veel collega's
naar. De titel zegt alles al: Hindernisbanen zonder finish.
De conclusie is dat veel te veel mensen veel te lang blijven
hangen in allerlei vormen van schuldhulpverlening zonder
dat er gewerkt wordt aan een schuldenvrije toekomst. Dit
betekent dat mensen soms wel vijftien jaar lang met grote
schulden moeten leven, en dat leidt tot angst, tot stress en
tot isolatie. Wat GroenLinks betreft is dat onacceptabel en
moeten we er alles aan doen om te zorgen dat deze mensen
weer mee kunnen doen.
Een paar vragen aan de minister. Allereerst. De Ombudsman heeft in zijn rapport over streefplannen het uitgangspunt dat iemand na twaalf maanden stabilisatie moet
doorstromen naar een minnelijk traject. Diezelfde streefnorm zou je kunnen vastleggen voor een doorstroom van
een minnelijk naar een wettelijk traject, als het bijvoorbeeld
na twaalf maanden nog niet gelukt is een minnelijke
schuldenregeling voor elkaar te krijgen. Dan lijkt het mij
dat we dat niet nog twaalf maanden moeten proberen. Is
de minister bereid een dergelijke streefnorm op te nemen
in beleid en eventueel zelfs in de wetgeving? Voor die

Tweede Kamer

Verbetering van de doorstroom van de
gemeentelijke schuldhulpverlening naar
de wettelijke schuldsaneringsregeling
8 juni 2022
natuurlijke personen
TK 89

89-4-12