Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

482
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht dat de dagbesteding grotendeels
wegbezuinigd wordt (ingezonden 27 september 2013).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 12 november 2013). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2013–2014, nr. 284.
Vraag 1
Heeft u het afgelopen jaar ook zoveel meldingen binnengekregen van mensen
die hun dagbesteding verloren hebben, doordat er bezuinigd wordt op het
vervoer van en naar de dagbesteding? Kunt u uw antwoord toelichten?1
Antwoord 1
Nee, er zijn niet veel meldingen bij mijn departement binnengekomen. Er zijn
enkele vragen gesteld door burgers wanneer een eigen bijdragen aan de orde
is. In één geval is een instelling erop gewezen dat vervoer een aanspraak is,
waarover niet zonder meer een eigen bijdrage kan worden geheven. In één
geval meldde de vertegenwoordiger van een cliënt dat een instelling van
mening was dat een cliënt zou moeten verhuizen i.v.m. met de dagbesteding.
In dit laatste geval heb ik de vertegenwoordiger aangeraden direct met het
zorgkantoor contact te zoeken, om hierin te bemiddelen. Ik ben van mening
dat het niet zo kan zijn dat een instelling van een cliënt kan verlangen dat
deze omwille van de dagbesteding verhuist.
Vraag 2, 3, 4, 5, en 6
Hoeveel mensen hebben het afgelopen jaar hun dagbesteding verloren
vanwege de bezuinigingen op het vervoer van en naar de dagbesteding? Bent
u bereid dit uit te zoeken en de Kamer hierover te informeren? Zo nee,
waarom niet?
Hoeveel dagbestedingscentra zijn het afgelopen jaar gesloten door de
bezuinigingen op het vervoer van en naar de dagbesteding? Bent u bereid dit
uit te zoeken en de Kamer hierover te informeren? Zo nee, waarom niet?
Wat vindt u ervan dat steeds meer mensen met een (ernstige) beperking niet
meer naar hun dagbesteding kunnen, doordat er fors bezuinigd is op het

1

ah-tk-20132014-482
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

«Zinvolle dagbesteding weg door bezuiniging taxivervoer», Volkskrant 24-09-2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

vervoer daar naartoe? Is dit conform uw visie om Nederland om te toveren in
een participatiesamenleving? Kunt u uw antwoord toelichten?
Hoe denkt u dat mensen kunnen deelnemen aan de samenleving als u deze
mensen hiertoe alle mogelijkheden ontneemt? Bent u bereid deze bezuinigingen te heroverwegen? Zo nee, waarom niet?
Herinnert u uw eerdere uitspraken waarin u zegt dat dagbesteding een
AWBZ-aanspraak is, dus een recht, en dat het vervoer naar een dagbesteding
dus altijd mogelijk moet zijn? Waarom staat u toe dat het recht op zorg van
mensen nu gewijzigd wordt, waardoor velen niet meer naar de dagbesteding
kunnen?2
Antwoord 2, 3, 4, 5, en 6
Passende dagbesteding is een aanspraak, evenals het vervoer ernaartoe. Deze
aanspraak is niet veranderd. Het is aan de zorgkantoren om een voldoende
aanbod aan passende dagbesteding in te kopen en te bemiddelen in zorg
voor de cliënt. Hoe of waar dat tot stand komt, is aan het lokale of regionale
overleg tussen zorgkantoren en instellingen.
Naar aanleiding van de op 6 juni 2013 aangenomen motie-Bergkamp/Van Dijk
(TK 28 547 nr. 113) heb ik de NZa verzocht onderzoek te doen naar eventuele
knelpunten in het vervoer van en naar de dagbesteding voor rolstoelgebruikers en kinderen met een AWBZ-indicatie. Op basis van de resultaten van dit
onderzoek heb ik voor deze groepen besloten € 25 mln. extra beschikbaar te
stellen. Hierover heb ik uw kamer bij brief van 11 oktober 2013 bericht (TK
25 847 nr. 119). Overigens heb ik naar aanleiding van uw vragen aan
Zorgverzekeraars Nederland de vraag gesteld of de zorgkantoren het beeld
hebben dat er fricties zijn tussen instellingen en cliënten bij dagbesteding en
vervoer, die op meer wijzen dan incidenten. Zorgverzekeraars Nederland laat
bij brief van 31 oktober 2013 weten dat de maatregelen rond de tarieven
vervoer onrust en onzekerheid met zich mee brengen. Partijen zijn naar het
oordeel van ZN in de fase dat zij zoeken naar een nieuw evenwicht met de
nieuwe tarieven. Signalen daarover, overigens ook signalen met creatieve
goede oplossingen, bereiken de zorgkantoren. Het aantal signalen en klachten
is echter beperkt. Wanneer deze klachten bij zorgkantoren binnenkomen,
worden die met desbetreffende aanbieders/partijen besproken en wordt
gezocht naar oplossingen. Vooralsnog concluderen zorgkantoren dat het om
incidenten gaat en zijn er geen signalen die structureel of grootschalig lijken
te zijn. Ik blijf de praktijk goed volgen.
Vraag 7
Herinnert u zich tevens uw eerdere uitspraken dat er 69% minder geld is, en
dat dit geen voldoende argument is voor het feit dat het vervoer dan niet
meer mogelijk is? Hoe verklaart u dan dat er vele mensen zijn die geen,
minder of andere dagbesteding hebben gekregen? Kunt u uw antwoorden
toelichten?
Antwoord 7
In het algemeen overleg van 26 maart 2013, sprak mevrouw Van Gesthuizen
haar zorg uit over het mogelijk verlies van dagbesteding voor cliënten.
Instelling Odion had haar er attent op gemaakt dat zij 69% minder aan
inkomsten voor vervoer zou krijgen met de nieuwe normtarieven.
In haar recente rapportage van 16 september 2013 geeft de NZa aan dat de
instellingen tal van maatregelen nemen om vervoer efficiënter te organiseren.
Een substantiële daling van het budget voor vervoer hoeft dus niet te
betekenen dat vervoer niet meer mogelijk is.
Daarnaast worden er in de gehandicaptensector in algemene zin positieve
exploitatieresultaten geboekt en neemt het eigen vermogen gemiddeld toe
(gemiddelde solvabiliteit van 24,2% per 2007 naar 37,3% in 2012). Dit
ondersteunt mijn conclusie dat er geen belemmeringen zijn om een goed
aanbod van dagbesteding en vervoer te organiseren.
Voor het overige verwijs ik naar de antwoorden op de vragen 2 t/m 6.

2

Verslag van een Algemeen Overleg, Valys en Doelgroepenvervoer, 25 847, nr. 115

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 8
Herinnert u tevens uw eerdere uitspraak dat zorgkantoren en zorgaanbieders
eraan gehouden zijn om het vervoer te leveren, omdat vervoer een aanspraak
is in het kader van de AWBZ? Zo ja, waarom heeft u niet eerder ingegrepen,
nu blijkt dat zorgaanbieders en zorgkantoren zich hier niet aan gehouden
hebben? Zo nee, vindt u het welzijn van deze mensen dan niet belangrijk
genoeg?
Antwoord 8
De passende dagbesteding en het vervoer waren en blijven aanspraken. Het
is aan het lokaal overleg om passende dagbesteding en vervoer te organiseren. Mij hebben tot op heden geen signalen bereikt, die op meer dan
incidentele fricties tussen cliënten en instellingen duiden.
Vraag 9
Erkent u dat het gaat om vaak kwetsbare en afhankelijke mensen die gebruik
maken van vervoer van en naar de dagbesteding, en dat zij niet altijd kunnen
opkomen voor hun aanspraak op vervoer, en dus hun recht op zorg? Zo ja,
hoe gaat u dat oplossen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Passende dagbesteding en het vervoer zijn aanspraken en daar hebben
cliënten recht op. Daar kunnen hun vertegenwoordigers en ook de zorgkantoor zo nodig in bemiddelen. Cliënten of vertegenwoordigers die er niet
uitkomen met de instellingen, kunnen zich tot het zorgkantoor te wenden.
Wanneer belangenorganisatie van cliënten signalen van ontevreden cliënten
krijgen, kunnen zij deze cliënten doorverwijzen naar de zorgkantoren om te
bemiddelen.
Vraag 10
Wie hebben aanspraak gedaan op de knelpuntenpot van € 25 miljoen, en hoe
is dit beoordeeld? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 10
Bij de NZa hebben ca. 152 instellingen aanvragen voor € 45 mln. aanvragen
gedaan op de extra € 25 mln. voor 2013. De NZa heeft deze aanvragen naar
rato verdeeld. Dat leidt tot een tarief tussen de € 15 en € 16.
In de komende jaren kunnen zorgkantoren dit bedrag zo gebruiken dat daar
waar € 19,– nodig is dit daadwerkelijk als tarief kan worden gegeven.
Omgekeerd geldt dat daar waar dit niet nodig is – bijvoorbeeld als een groep
kinderen met een busje een kilometer verderop naar de dagbesteding wordt
gebracht – een lager tarief dan € 19 per kind wordt afgesproken.
Vraag 11
Herinnert u zich uw eerdere uitspraken dat vervoer een aanspraak is
waarvoor geen eigen bijdrage verschuldigd is, en dat het niet de bedoeling is
dat zorginstellingen de maatregel afwentelen op cliënten? Waarom staat u
het toe dat mensen zelfs € 2.000 moeten betalen voor het vervoer van hun
kinderen naar de dagbesteding? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 11
Passende dagbesteding en het vervoer ernaartoe zijn aanspraken. Daarin
bemiddelt zo nodig het zorgkantoor. Als een cliënt een andere wens heeft,
ook al is hem een aanbod voor passende dagbesteding gedaan, en aanbieders van dagactiviteiten geen ander aanbod willen doen, dan kan een cliënt
ervoor kiezen, om een aanvullende afspraak met een aanbieder te maken. Dat
kan ook in de vorm van een eigen bijdrage zijn.
Vraag 12
Hoeveel zorginstellingen vragen onterecht een eigen bijdrage voor vervoer
van en naar de dagbesteding? Bent u bereid dit uit te zoeken en de Kamer
hierover te informeren? Zo nee, waarom niet?
Vraag 13
Hoeveel meldingen zijn bij de Nederlandse Zorgautoriteit binnengekomen, en
wat is hiermee gedaan? Kunt u uw antwoord toelichten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

Antwoord 12 en 13
Bij de NZa, die een meldpunt heeft voor onterechte betalingen, zijn geen
meldingen gedaan van onterechte eigen bijdragen voor vervoer van en naar
de dagbesteding. Een onderzoek daarnaar heeft dus nu geen toegevoegde
waarde.
Vraag 14
Welke verschillen heeft u geconstateerd in het aanbod van dagbesteding in
steden en dunbevolkte regio’s met betrekking tot de bezuiniging op het
vervoer van en naar de dagbesteding? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 14
Instellingen nemen volgens het onderzoek dat recent door de NZA (16 september 2013) is gedaan verschillende maatregelen om het vervoer efficiënter
te organiseren. Daarvan hebben er een aantal invloed op het aanbod van
dagbesteding, zoals het dichter bij huis organiseren (in het geval een
instelling meerdere locaties heeft) en het beperken van tussentijdse vervoersbewegingen, waarbij de dagbesteding gedurende de gehele dag op dezelfde
locatie wordt aangeboden. Ook differentiatie van tarieven kan een oplossing
bieden.
Vraag 15
Hoeveel zorginstellingen vervoeren mensen met een (ernstige) beperking niet
meer naar de dagbesteding, maar laten hen thuiswerk doen? Vindt u dit
terecht?
Antwoord 15
Mensen hebben het recht op passende dagbesteding en vervoer, als ze
daarvoor zijn geïndiceerd. Als datgene wat in de vraag als thuiswerk wordt
omschreven een passende dagbesteding is, zie ik daarin geen bezwaar. Indien
cliënten of hun vertegenwoordigers ontevreden zijn over het aanbod, kunnen
zij het zorgkantoor vragen daar in te bemiddelen. Ik heb geen zicht op de
aantallen op individueel niveau.
Vraag 16
Hoeveel mensen zijn gedwongen veranderd van dagbesteding en/of de
locatie van dagbesteding door de bezuiniging op het vervoer van en naar de
dagbesteding? Vindt u dit terecht?
Antwoord 16
Er kan een verschil zijn tussen passende en gewenste dagbesteding. Zolang
een wisseling van dagbesteding in overleg gaat tussen de cliënt, zijn
vertegenwoordigers en de instelling en het nieuwe aanbod is eveneens
passend, vind ik dit geen probleem. Overigens kan een cliënt naar een andere
aanbieder gaan, als hij ontevreden is over de dagbesteding of het zorgkantoor verzoeken ander aanbod in te kopen. Ik heb geen zicht op de aantallen
wisselingen op individueel niveau.
Vraag 17 en 18
Is deze kaalslag gepland of voorzien beleid, met het oog op uw voorgenomen
bezuiniging wanneer de begeleiding overgeheveld wordt naar gemeenten?
Kunt u uw antwoord toelichten?
Heeft u hierover al afspraken gemaakt met gemeenten? Zo ja, welke? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 17 en 18
Om de transitie naar de nieuwe Wmo goed te laten verlopen, heb ik samen
met de VNG het Transitiebureau ingesteld dat gerichte ondersteuning biedt
aan gemeenten. Binnenkort laat het Transitiebureau een handreiking
uitkomen over hoe het vervoer naar en van de dagbestedinglocatie het beste
kan worden georganiseerd, zodat gemeenten zich goed kunnen voorbereiden
op deze taak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4