Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 317

JBZ-Raad

Nr. 71

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 september 2011
Hierbij bied ik u, mede namens de minister voor Immigratie en Asiel, de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, de geannoteerde agenda van de bijeenkomst van het Gemengd Comité en de Raad Justitie en Binnenlandse
Zaken van 22–23 september 2011 in Brussel aan.
Naar aanleiding van mijn toezegging tijdens het Algemeen Overleg met
uw Kamer op 8 juni jl. over de JBZ-Raad van 9 en 10 juni 2011 om in de
geannoteerde agenda voor de volgende JBZ-Raad aandacht te besteden
aan het Europees opsporingsbevel, deel ik u mee dat ik ervoor gekozen
heb dit uitgebreid te doen in de brief over enkele Europese instrumenten
in wording die ik dezer dagen aan uw Kamer hoop aan te bieden.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

kst-32317-71
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

1

Geannoteerde agenda van de bijeenkomst van het Gemengd
Comité en de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken,
22–23 september 2011 te Brussel
I. Immigratie en Asiel
Raad – wetgevende besprekingen
1. Gemeenschappelijk Europees asielstelsel (GEAS)
– Stand van zaken
Tijdens de JBZ-Raad zal gesproken worden over de voortgang in de
onderhandelingen over het gemeenschappelijk Europees asielstelsel
(GEAS). Onder deze verzamelterm vallen diverse wetgevingsvoorstellen
(gewone wetgevingsprocedure, met gekwalificeerde meerderheid en
medebeslissing Europees Parlement (EP)). Het GEAS zal uiteindelijk in
2012 voltooid moeten worden.
Momenteel zijn de Dublin-verordening, de Eurodac-verordening, de
Procedurerichtlijn en de Opvangrichtlijn in onderhandeling. Het Hongaars
en Pools Voorzitterschap hebben een compromis bereikt met de
Commissie en het Europees Parlement over de Kwalificatierichtlijn. Deze
compromistekst moet nog ter besluitvorming aan de JBZ-Raad worden
voorgelegd. De verschillende voorstellen zijn zodanig met elkaar
verbonden dat het verstandig is om naast de individuele voorstellen ook
het pakket in zijn geheel te bespreken. Uiteindelijk moet over het gehele
pakket overeenstemming bestaan.
Te verwachten is dat het Voorzitterschap opnieuw een stand van zaken
geeft met betrekking tot de onderhandelingen in de Raad en met het EP.
Het Voorzitterschap heeft ten behoeve van ambtelijke besprekingen op
5 en 6 september verschillende initiatieven ontplooid om impasses in de
onderhandelingen op te lossen. Te verwachten is dat ook hierover
terugkoppeling zal plaatsvinden.
Nederland hecht aan een gemeenschappelijk Europees asielstelsel in
uiterlijk 2012. Over het geheel genomen steunt Nederland de wijzigingen
die de Commissie voorstelt om te komen tot een betere bescherming en
verdere harmonisatie binnen de EU.
Een geharmoniseerd asielstelsel moet volgens Nederland uiteindelijk
leiden tot een situatie waarin asielaanvragen in de EU op gelijke wijze
worden beoordeeld en dus tot een gelijke uitkomst voor de asielzoeker
leiden. Alleen dan kunnen EU-lidstaten volwaardig samenwerken, worden
subsidiaire asielstromen maximaal beperkt en kan solidariteit worden
betracht met de lidstaten met de grootste asielinstroom. De Nederlandse
inzet bij de onderhandelingen over de verschillende voorstellen zal erop
gericht zijn dit te bewerkstelligen.
Raad – niet-wetgevende besprekingen
2. Concept-Raadsbesluit over de volledige toepassing van de
bepalingen uit het Schengen-acquis in de Republiek Bulgarije en
Roemenië
– Goedkeuring
Tijdens de JBZ-Raad van 9 en 10 juni jl. zijn conclusies aangenomen
waarin bevestigd werd dat zowel Roemenië als Bulgarije voldoen aan de
technische criteria van het Schengen-acquis. Deze conclusies bepaalden
niet dat de interne grenscontroles daadwerkelijk konden worden
opgeheven. Wel is vastgelegd dat de Raad uiterlijk in de zitting van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

2

september opnieuw over deze kwestie zou spreken. Nederland heeft
tijdens deze JBZ-Raad aangeven dat pas ingestemd kan worden met
toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de Schengen-zone indien deze
landen hebben laten zien dat zij voldoende vooruitgang boeken bij
hervormingen op het gebied van versterking van de rechtsstaat en de
strijd tegen corruptie en georganiseerde misdaad, zoals in het Coöperatieen verificatie mechanisme (CVM) is vastgelegd.
Op 20 juli 2011 heeft de Europese Commissie een rapport over de
voortgang van CVM-hervormingen gepresenteerd. Uw Kamer is inmiddels
ingelicht over de appreciatie van het kabinet over de conclusies van dit
rapport. Het kabinet onderschrijft deze CVM-rapporten. Ook dit jaar heeft
het kabinet moeten vaststellen dat het CVM de Europese Unie en de
lidstaten, in het bijzonder Bulgarije en Roemenië, niet volledig heeft
gebracht waarop werd gehoopt. Het kabinet is tevreden met de constatering van de Commissie dat in beide landen het juridisch raamwerk
praktisch is afgerond en dat de politieke wil bestaat voor de hervormingen. Het kabinet waardeert de daarvoor geleverde inspanningen. Het
kabinet is echter teleurgesteld over de nog beperkte resultaten die in de
praktijk zijn gerealiseerd.
Het kabinet zal bij de beoordeling van het besluit over toetreding door
Bulgarije en Roemenië tot de Schengen-zone de CVM-voortgangsrapportages betrekken alsmede de uitkomst van de bespreking van deze
rapportages in de Raad Algemene Zaken op 12 september a.s.
3. Mededeling van de Commissie over een Europese agenda voor
integratie van derdelanders
– Presentatie door de Commissie en eerste gedachtewisseling
De Europese Commissie zal de mededeling Europese agenda voor de
integratie van onderdanen van derde landen presenteren. Er is tevens een
eerste discussie voorzien over de mededeling. Het Poolse voorzitterschap
beoogt dat de JBZ-Raad in december Raadsconclusies aanneemt over de
mededeling.
Het Nederlandse standpunt over de mededeling staat verwoord in het
BNC-fiche, dat een dezer dagen aan uw Kamer wordt toegezonden. De
Nederlandse positie is deels positief, deels negatief. Weliswaar zijn er
overeenkomsten met het kabinetsbeleid en positieve elementen (betere
samenwerking tussen lidstaten, ondersteunen en faciliteren van informatieuitwisseling), maar Nederland mist in de mededeling onder meer
aandacht voor het feit dat kansarme migranten druk leggen op de
ontvangende samenlevingen, het belang van het op Europees niveau
stellen van integratievoorwaarden, waaronder inburgeringseisen, bij
toelating en aandacht op Europees niveau voor de integratie van
EU-burgers. Nederland staat voorts gereserveerd ten aanzien van
eventuele Europese financiële steun aan derde landen ten behoeve van
integratiebevorderende maatregelen voor vertrek.
Nederland is tot slot kritisch over nieuwe Europese specifieke doelstellingen. Deze zouden kunnen leiden tot een stijging van de lastendruk en
het is onduidelijk of de doelstellingen individuele lidstaten binden.
Hierdoor luidt de beoordeling van de proportionaliteit deels negatief. Het
positieve oordeel is gerelateerd aan het feit dat er geen nieuwe wet- en
regelgeving wordt aangekondigd, maar een doelmatigere besteding van
bestaande instrumenten en fondsen. Subsidiariteit wordt positief
beoordeeld vanwege het belang dat Nederland hecht aan kennisuitwisseling en monitoring op Europees niveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

3

Gemengd Comité
4. Visuminformatiesysteem (VIS)
– Stand van zaken
Naar verwachting zal de Europese Commissie de stand van zaken
presenteren van de implementatie van het Visuminformatiesysteem (VIS),
waaronder de planning. Het VIS is het systeem dat ontwikkeld wordt door
de Europese Commissie conform de VIS-verordening en het Raadsbesluit.
Het beoogt via de uitwisseling tussen lidstaten van visumgegevens,
waaronder ook gelaatscan en vingerafdrukken:
• de uitvoering van het gemeenschappelijk visumbeleid te verbeteren;
• visumshopping tegen te gaan;
• fraude te bestrijden;
• de (buiten)grenscontrole te verbeteren;
• personen te identificeren die niet (langer) voldoen aan de voorwaarden
voor binnenkomst, verblijf of vestiging;
• bij te dragen aan het voorkomen van bedreigingen van de interne
veiligheid.
Door de Europese Commissie is aan de lidstaten gevraagd, om conform
artikel 48 van Verordening 767/2008, zich gereed te melden om te starten
met de registratie van visumaanvragen in het VIS in de eerste regio
(Noord-Afrika) en te starten met de controles van visa met behulp van het
VIS aan de buitengrenzen. Nederland heeft zich gereed gemeld.
Naar verwachting zal de Europese Commissie bekendmaken of de
lidstaten zich gereed hebben gemeld en of men van start zal gaan op het
eerder voorgestelde startmoment van 11 oktober 2011.
De voorbereidingen in Nederland met betrekking tot de implementatie
van het VIS lopen op schema.
5. Concept-Raadsbesluit over de volledige toepassing van de
bepalingen uit het Schengen-acquis in de Republiek Bulgarije en
Roemenië
– Goedkeuring
Zie hierboven onder 2.
6. Schengen-bestuur
– Presentatie door de Commissie en eerste gedachtewisseling
Op 13 september zal de Europese Commissie een voorstel presenteren
voor het verder verbeteren en versterken van het bestuur van de
Schengen-zone. Op moment van opstellen van deze geannoteerde agenda
is het voorstel nog niet verschenen. Uw Kamer wordt uiteraard zoals
gebruikelijk geïnformeerd over het Nederlands standpunt middels een
BNC-fiche.
In algemene zin is het kabinet van mening dat het principe van vrij
personenverkeer in de Schengen-ruimte een van de grootste successen
van Europese samenwerking is en dat hier niet aan getornd moet worden.
Wel kan de samenwerking binnen de Schengen-zone verder worden
verbeterd en versterkt.
Het kabinet vindt het belangrijk dat het wederzijds vertrouwen tussen de
Schengen-landen verder wordt vergroot door de Schengen-evaluaties te
verbeteren en te verdiepen onder meer door middel van het betrekken
van rechtsstatelijke aspecten bij het uitvoeren van deze evaluaties. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

4

evaluaties zouden moeten gelden voor alle Schengen-landen en alle
landen die willen toetreden tot de Schengen-zone. Hiermee is in het
belang van alle lidstaten en de burger beter gewaarborgd dat binnen
Schengen effectief wordt opgetreden tegen grensoverschrijdende vormen
van criminaliteit, waaronder mensenhandel en migratiecriminaliteit.
Een andere manier om het vertrouwen tussen de Schengen-landen te
vergroten en zodoende de samenwerking verder te verbeteren, is het
opzetten van een aanvullend mechanisme dat in werking kan treden bij
buitengewone omstandigheden die de samenwerking binnen Schengen
kunnen bedreigen. Dit mechanisme zou in werking kunnen treden indien
een lidstaat zijn verplichtingen onder het Schengen-regime niet meer kan
nakomen. Allereerst zou via dit mechanisme operationele en financiële
steun kunnen worden gegeven aan de betrokken lidstaat. Hierbij is ook
voor Frontex een belangrijke rol weggelegd. Als alle mogelijkheden zijn
uitgeput zou – als laatste redmiddel – gekozen kunnen worden om
plaatselijk en tijdelijk weer binnengrenscontroles in te voeren. Dit moet
alleen mogelijk zijn indien aan strikte criteria wordt voldaan en deze
beslissing zou alleen gezamenlijk genomen moeten worden. Het
mechanisme zal het beginsel van vrij personenverkeer onverlet moeten
laten.
Tijdens deze JBZ-Raad zal de Commissie het voorstel presenteren en is
een eerste gedachtewisseling tussen de lidstaten voorzien.
7. Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en
de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 1923/2006,
teneinde de regio Kaliningrad en bepaalde Poolse administratieve
districten tot het in aanmerking komende grensgebied te
rekenen
– Presentatie door de Commissie en eerste gedachtewisseling
Op 27 juli jl. is het voorstel voor een verordening van het Europees
Parlement en de Raad tot wijziging van verordening (EG) nr. 1931/2006,
teneinde de regio Kaliningrad en bepaalde Poolse administratieve
districten tot het in aanmerking komende grensgebied te rekenen,
gepubliceerd. Met het wijzigingsvoorstel wordt beoogd om het klein
grensverkeer tussen de regio Russische Kaliningrad en Polen te stimuleren. Daarnaast zal dit voorstel het strategisch partnerschap tussen de
Europese Unie en de Russische Federatie verder moeten bevorderen.
Tijdens de JBZ-Raad zal het wijzigingsvoorstel worden gepresenteerd.
Hoewel Nederland geen directe belangen kent bij deze Verordening, is het
groot voorstander van de doelstelling van de Verordening klein grensverkeer om het grensoverschrijdende handelsverkeer en regionale
samenwerking te vergemakkelijken, zonder daarbij de veiligheidsaspecten
uit het oog te verliezen. Nederland heeft dan ook een positieve grondhouding om Verordening 1931/2006 voor het specifieke geval van
Kaliningrad te wijzigen. Nederland meent dat het voorstel zal bijdragen
aan de verbetering van de relaties met de Russische Federatie en dat het
voorstel in dat bredere perspectief moet worden bezien. Overigens acht
Nederland het van belang dat de Commissie – voor de besluitvorming in
de Raad – ook een duidelijk beeld geeft van de impact van dit wijzigingsvoorstel voor de migratie- en de veiligheidsaspecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

5

II. Veiligheid en Justitie, Grondrechten en Burgerschap
Raad – wetgevende besprekingen
8. Voorstel voor een richtlijn over het Europees beschermingsbevel in strafzaken
– Algemene oriëntatie
Het Voorzitterschap wil tijdens de Raad een algemene oriëntatie bereiken
over het Spaanse initiatief voor een Europees beschermingsbevel in
strafzaken. Het initiatief voor een Europees beschermingsbevel (European
Protection Order, EPO) beoogt te regelen dat de bescherming die een
persoon in één lidstaat geniet op basis van een beschermingsmaatregel,
zoals een contact- of gebiedsverbod, gehandhaafd en voortgezet wordt in
elke andere lidstaat waar deze persoon verblijft. Er is een drie fasensysteem voorzien in de richtlijn:
1. de nationale beschermingsmaatregel;
2. het EPO; en
3. de omzetting in een (soortgelijke) maatregel die in het recht van de ten
uitvoerleggende lidstaat bekend is.
Nederland vond dat het voorstel toegesneden moest worden op de
klassieke strafrechtelijke samenwerking. Hierdoor zou gewerkt kunnen
worden volgens de bekende systematiek van wederzijdse erkenning.
Maatregelen die niet tot het strafrechtelijke domein behoren zouden niet
in deze richtlijn moeten worden opgenomen. De voorgestelde richtlijn
werd eind 2010 niet aangenomen, omdat er een blokkerende minderheid
bestond, waarvan Nederland deel uitmaakte. De initiatiefnemers hebben
zich vervolgens bereid verklaard om de ontwerp-richtlijn te beperken tot
het strafrechtelijk terrein. In aanvulling hierop heeft de Commissie in mei
2011 een voorstel gedaan voor een Verordening voor beschermingsmaatregelen in civiele zaken.
De reikwijdte van de richtlijn betreft beschermingsmaatregelen volgend
op «criminal conduct». Of gedrag strafrechtelijk is wordt bepaald door de
lidstaat die het EPO uitvaardigt. Het is niet vereist dat over dit feit in een
strafrechtelijke procedure een besluit wordt of is genomen. Het is ook niet
van belang of de beschermingsmaatregel door de strafrechter of civiele of
bestuursrechter is opgelegd. De ten uitvoerleggende lidstaat kan
vervolgens zelf bepalen via welk type maatregel hij het EPO ten
uitvoerlegt. Dit betekent dat een bestuurlijke of civielrechtelijke instantie
een maatregel in een strafzaak kan opleggen (en daaraan een EPO kan
koppelen). In een aantal lidstaten is dat de gebruikelijke gang van zaken.
Het is afhankelijk van de uitvaardigende lidstaat of een EPO via de richtlijn
voor strafzaken of via de verordening voor civiele zaken wordt uitgevaardigd. De ontvangende lidstaat is verplicht tot erkenning (tenzij een
weigeringsgrond aan de orde is).
Een voorbeeld. Als een lidstaat een strafrechtelijke maatregel treft en
hieraan een EPO verbindt ten aanzien van een persoon die naar
Nederland reist, dan moet Nederland dit EPO ten uitvoer leggen. Op dit
moment heeft Nederland hiervoor geen strafrechtelijke instrumenten. In
Nederland worden beschermingsbevelen voornamelijk door de burgerlijke rechter opgelegd. De Nederlandse wetgeving zal moeten worden
aangepast teneinde de richtllijn te kunnen implementeren. Bij de
implementatiewetgeving zal een keuze gemaakt worden inzake de
autoriteit die met de erkenning en tenuitvoerlegging belast wordt: een
civielrechtelijke of strafrechtelijke autoriteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

6

Het voorstel is verbeterd ten opzichte van het ontwerp uit 2010. De
Commissie heeft een afzonderlijke verordening voorgesteld voor
beschermingsmaatregelen in civiele zaken. De richtlijn is nu meer
toegesneden op strafzaken. De opstelling van Nederland heeft aan deze
ontwikkeling bijgedragen. Nederland had weliswaar nog meer verhelderingen willen aanbrengen, maar kan, mede gezien het krachtenveld in de
Raad, de nu voorliggende compromistekst aanvaarden.
9. (evt.) Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en
de Raad betreffende het recht op informatie in strafprocedures
– Stand van zaken
Dit voorstel maakt deel uit van een reeks voorstellen die in 2009 zijn
aangekondigd in de zogenoemde routekaart inzake procedurele rechten
van verdachten (PbEU 2009, C 295) en beoogt minimumregels vast te
stellen met betrekking tot het recht van de verdachte geïnformeerd te
worden over een aantal essentiële strafprocessuele rechten die hem
toekomen en over de zaak die tegen hem loopt (maatregel B). De
eveneens uit die routekaart (maatregel A) voortvloeiende richtlijn over het
recht op vertolking en vertaling in strafprocedures (Richtlijn 2010/64/EU) is
al tot stand gekomen. Voor maatregel C en D verwijs ik u naar het
volgende agendapunt.
Het Voorzitterschap zal informatie verstrekken over de stand van zaken
van de behandeling van het voorstel door het Europees Parlement. Het
Europees Parlement hecht zeer aan het versterken van de rechten van
verdachten en heeft een aantal ontwerp-amendementen voorgesteld die
verder gaan dan de tekst waarover in de Raad van 2–3 december jl. een
algemene oriëntatie is bereikt. De onderhandelingen tussen de Raad en
het Europees Parlement (trilogen) over de concept-amendementen zijn
nog gaande. Het Voorzitterschap zal tijdens de JBZ-Raad verslag doen van
de stand van zaken.
10. Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de
Raad over het recht op toegang tot een raadsman in strafzaken
en over het recht op communicatie in geval van arrestatie
– Presentatie door de Commissie
Het voorstel beoogt minimumnormen vast te leggen met betrekking tot
het recht van verdachten in strafprocedures op toegang tot een raadsman,
alsmede met betrekking tot het recht van personen die op grond van een
Europees aanhoudingsbevel zijn aangehouden op toegang tot een
raadsman. Het recht op toegang tot een raadsman houdt onder meer in
dat de raadsman bij de verhoren van de verdachte aanwezig mag zijn,
alsmede bij onderzoekshandelingen die ten aanzien van de verdachte
worden verricht. Daarnaast bevat het bepalingen over het recht van
personen van wie in een strafprocedure dan wel in het kader van de
overleveringsprocedure de vrijheid is benomen om te communiceren met
een door hen aangewezen persoon, zoals een familielid of werkgever, en,
voor zover het om niet-onderdanen gaat, met consulaire vertegenwoordigers. Het voorstel strekt tot uitvoering van de routekaart inzake
procedurele rechten. In het voorstel is van maatregel C (Juridisch advies
en rechtsbijstand) uit de routekaart alleen het recht op toegang tot een
raadsman opgenomen. De gefinancierde rechtsbijstand is buiten het
voorstel gelaten. De Commissie is namelijk voornemens daarover in de
toekomst een separaat voorstel te doen. Wel is het deel van maatregel C
over toegang tot een raadsman in de ontwerprichtlijn gecombineerd met
maatregel D (Communicatie met familie, werkgever en consulaire
autoriteiten) uit de routekaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

7

Hoewel het kabinet in het algemeen positief staat tegenover de uit de
routekaart inzake procedurele rechten voortvloeiende maatregelen,
moeten bij de concrete uitwerking die wat betreft het recht op toegang tot
een raadsman in dit voorstel is gekozen, kritische kanttekeningen worden
geplaatst. De Commissie wekt de indruk dat het voorstel aan de lidstaten
geen verdergaande verplichtingen oplegt dan uit de rechtspraak van het
Europees Hof voor de rechten van de mens (EHRM) voortvloeien. Het
kabinet is echter van oordeel dat het voorstel aanzienlijk verder gaat dan
uit die rechtspraak voortvloeit. Zo is het recht op toegang tot een
raadsman volgens het voorstel al van toepassing als de verdachte wordt
staandegehouden op straat of in het openbaar vervoer. Uit de rechtspraak
van het EHRM vloeit echter voort dat de vrijheidsbeneming van de
verdachte het beginpunt van het recht op toegang tot een raadsman is.
Ook bevat het voorstel een algemeen recht op bijstand tijdens het
verhoor. Dat voert erg ver als het om lichtere strafbare feiten gaat. Ook
vloeit dit niet voort uit de rechtspraak van het EHRM. Voorts bevat het
voorstel een algemeen recht op bijstand van een raadsman bij tegen de
verdachte gerichte onderzoekshandelingen, zoals onderzoek aan zijn
kleding en het nemen van zijn vingerafdrukken. In de rechtspraak van het
EHRM is een dergelijk recht echter niet erkend. Ook het Nederlandse
strafprocesrecht kent niet een dergelijk recht. Op grond van de rechtspraak van het EHRM mag het recht op toegang tot een raadsman in geval
van dringende redenen (tijdelijk) worden beperkt. De richtlijn staat echter
niet toe om tot een dergelijke beperking over te gaan indien dit in het
belang van het onderzoek dringend noodzakelijk is.
De verschillende uitbreidingen ten opzichte van de rechtspraak van het
EHRM hebben grote gevolgen voor de regelgeving en praktijk van
opsporing, vervolging en berechting. Daarmee houdt het voorstel geen
rekening.Voorts ligt in het voorstel eenzijdig de nadruk op een sterke
uitbreiding van de rechten van de verdachte en wordt er, anders dan in
nationale wetgeving gebeurt, aan voorbij gegaan dat de rechten van de
verdachte in een evenwichtige verhouding dienen te staan tot het belang
van de voortgang van het opsporingsonderzoek en het belang van de
waarheidsvinding. Een zeer belangrijk punt is dat implementatie van dit
voorstel in zijn volle omvang tot aanzienlijke kosten zal leiden, vooral wat
betreft de gefinancierde rechtsbijstand. Uitgangspunt van de Nederlandse
wetgeving is immers dat minvermogende verdachten op kosten van de
Staat een raadsman toegevoegd kunnen krijgen. Echter, de Commissie
heeft de gevolgen van het voorstel voor de gefinancierde rechtsbijstand
niet bezien. Zij gaat daardoor geheel voorbij aan het feit dat naarmate het
recht op toegang tot een raadsman wordt uitgebreid, ook de kosten van
gefinancierde rechtsbijstand toenemen in lidstaten, zoals Nederland, die
daarin voor minvermogende verdachten in ruime mate voorzien. De
Commissie heeft aangegeven voornemens te zijn over de gefinancierde
rechtsbijstand op een later moment een separaat voorstel te doen. Die
separate aanpak mag er niet toe leiden dat bij de onderhandelingen over
dit voorstel geen rekening mag worden gehouden met de kosten van
gefinancierde rechtsbijstand die voor lidstaten uit het voorliggende
voorstel voortvloeien.
Nederland staat met deze kritische kanttekeningen niet alleen: ook onder
andere het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en België hebben vergelijkbare
bezwaren tegen het voorstel. Op dit moment vindt met deze landen
overleg plaats over een gezamenlijke koers in de onderhandelingen.
Voorts vindt over de aanzienlijke kosten die voor Nederland uit het
voorstel voortvloeien, overleg plaats. Vanwege het plaatsvindende
internationaal en nationaal overleg is de opstelling van het BNC-fiche over
het voorstel op dit moment nog niet afgerond. Zodra dit het geval zal zijn,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

8

zal het aan de Kamers worden toegezonden. Het kabinet is voornemens
de onderhandelingen in te gaan langs de hierboven geschetste lijn.
11. Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en
de Raad tot vaststelling van een Europees bevel tot conservatoir
beslag op bankrekeningen om de grensoverschrijdende inning
van schuldvorderingen in burgerlijke en handelszaken te
vergemakkelijken
– Presentatie door de Commissie
Tijdens deze bijeenkomst van de Raad zal de Commissie het voorstel voor
een verordening tot vaststelling van een Europees bevel tot conservatoir
beslag op bankrekeningen om de grensoverschrijdende inning van
schuldvorderingen te vergemakkelijken, presenteren. Het voorstel is
bedoeld om de civielrechtelijke inning van grensoverschrijdende
schuldvorderingen voor burgers en bedrijven te vereenvoudigen door
instelling van een nieuwe en zelfstandige Europese procedure voor
grensoverschrijdend conservatoir beslag op bankrekeningen. Deze
Europese procedure is een alternatief voor de bestaande nationale
procedures voor het leggen van conservatoir beslag. Met het Europees
bevel tot conservatoir beslag wordt alleen de rekening van de schuldenaar
geblokkeerd, er kan geen geld mee aan de schuldeiser worden betaald.
Het voorstel is ter consultatie voorgelegd aan onder andere de banken en
de rechtspraktijk. Ook de Adviescommissie voor burgerlijk procesrecht
wordt hierover geraadpleegd. De onderhandelingen over het voorstel in
de raadswerkgroepen zijn begin september gestart.
Nederland is in het algemeen voorzichtig positief over het voorstel. In het
voorstel wordt tegemoetgekomen aan de wens van Nederland dat
voorzien is in tussenkomst van de tenuitvoerleggende instantie in de
lidstaat waar het beslag moet worden gelegd. Bovendien is er gekozen
voor een Europese regeling die bestaat als alternatief voor de nationale
regeling. Aandachtspunten zijn onder meer de mogelijkheid dat als er in
het land van herkomst al een uitvoerbare beslissing is, ook de gerechtsdeurwaarder over een verzoek om een Europees bevel tot conservatoir
beslag zou moeten kunnen beslissen. Dit strookt niet met het Nederlandse
systeem waarin het treffen van bewarende maatregelen een taak van de
rechter is. Ook de voorziene verplichting tot het verstrekken van inlichtingen over individuele rekeningen zonder dat er al beslag is gelegd,
verdient nadere kritische bestudering, voordat hierover een definitief
standpunt kan worden ingenomen. Verder zal Nederland kritisch kijken
naar de termijnen in de verordening. In het bijzonder de termijn van
slechts enkele dagen waarbinnen de bank informatie moet geven over de
doeltreffendheid van het beslag lijkt erg kort. Voor een nationaal conservatoir beslag is deze termijn vier weken.
Raad – niet-wetgevende besprekingen
12. PNR Overeenkomsten
a. (evt.) Besluit over het tekenen van de EU-Australië PNR
Overeenkomst
b. Stand van zaken andere overeenkomsten
Tijdens deze bijeenkomst van de Raad zal naar verwachting worden
besloten tot ondertekening van de overeenkomst tussen de EU en
Australië inzake de verwerking en overdracht van passagiersgegevens
(PNR). De totstandkoming van deze overeenkomst is een directe consequentie van de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Werking
van de Europese Unie (VWEU) met ingang van 1 december 2009.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

9

Aangezien de oorspronkelijke overeenkomst van 30 juni 2008 tussen de
EU en Australië inzake de verwerking en doorgifte van persoongegevens
van passagiers uit de EU door luchtvaartmaatschappijen aan de Australische douane (Trb. 2008, 170) nog niet door alle lidstaten was geratificeerd, zijn vanaf dat moment de regels voor goedkeuring van het verdrag
bedoeld in artikel 218, VWEU, van toepassing. Een belangrijk nieuw
element daarvan is in het bijzonder dat het Europees Parlement nu zijn
goedkeuring aan een dergelijke overeenkomst moet verlenen, alvorens
deze definitief kan worden gesloten.
De JBZ-Raad van 2–3 december 2010 heeft ingestemd met een onderhandelingsmandaat voor het aangaan van besprekingen door de Commissie
met Australië, Canada en de Verenigde Staten. De thans voorliggende
ontwerpovereenkomst met Australië van 6 mei 2011 is daarvan het
tastbare resultaat. Naar mijn mening bevat deze ontwerpovereenkomst in
een aantal opzichten verbeteringen ten opzichte van de vorige overeenkomst uit 2008 en strookt deze met het door de Raad goedgekeurde
onderhandelingsmandaat, dat bovendien in overeenstemming was met
de hiervoor genoemde resoluties van het Europees Parlement. Het
Verenigd Koninkrijk beraadt zich nog over een opt-in. Voor een uitgebreide
appreciatie van de overeenkomst verwijs ik u naar mijn brief aan de Eerste
Kamer van 1 september 2011 (kenmerk 5707608/11).
Met betrekking tot de stand van zaken rond de overeenkomst tussen de
EU en de VS zijn uw Kamers vertrouwelijk geïnformeerd in de brief van de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie van 22 juli 2011. De Commissie
is nog in onderhandeling met Canada over een concepttekst.
13. Mededeling van de Commissie over een Europees systeem
voor het traceren van terrorismefinanciering: beschikbare opties
– Oriënterend debat
De Commissie heeft een mededeling gepubliceerd over het opzetten van
een Europees systeem voor het traceren van terrorismefinanciering
(EU-TFTS). Doel van de bespreking in de Raad is een presentatie van de
mededeling en een eerste discussie over zo’n systeem. Dit systeem moet
volgens de Commissie een doeltreffende bijdrage leveren aan de strijd
tegen terrorisme en de financiering daarvan binnen de EU en het moet
ertoe leiden dat minder persoonsgegevens worden doorgegeven aan
derde landen. Het systeem moet het mogelijk maken dat persoonsgegevens op EU-grondgebied worden verwerkt, met inachtneming van de
EU-beginselen en regelgeving voor gegevensbescherming. Het voorstel
houdt – kort weergegeven – drie opties in voor de opzet en werking van
een EU-systeem voor het traceren van terrorismefinanciering:
• optie 1: een centrale EU-TFTS eenheid voor coördinatie en analyse (de
EU-eenheid heeft de bevoegdheid om zelf de zoekresultaten te
analyseren, indien de zoeksopdracht wordt verricht op verzoek van de
autoriteiten van een lidstaat of een derde land; toezicht op naleving
van de waarborgen en de controle op de eenheid gebeuren centraal,
evenals gegevensbescherming, -integriteit en -beveiliging);
• optie 2: een centrale EU-TFTS eenheid voor gegevensextractie (minder
vergaand dan optie 1, de EU-eenheid heeft niet de bevoegdheid om
zelf de zoekresultaten te analyseren, indien de zoeksopdracht wordt
verricht op verzoek van de autoriteiten van een lidstaat; de eenheid
mag zoekresultaten alleen ordenen en verspreiden, en alleen de
autoriteiten van de lidstaten mogen analyseren; toezicht op naleving
van de waarborgen en de controle op de eenheid gebeuren centraal,
evenals gegevensbescherming, -integriteit en -beveiliging), voor de
overige valt verwerking van de gegevens onder nationale regels;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

10

•

optie 3: een FIE-dienst voor coördinatie (een versterkt Financiële
Inlichtingen Eenheid (FIE) platform bestaande uit alle FIE’s van de
lidstaten; elke nationale FIE zou verantwoordelijk zijn voor het
uitvoeren van zoekopdrachten, beheren van resultaten als ook het
verrichten van analyses; het versterkte FIE-platform kan zoekopdrachten en analyses verrichten namens EU-instellingen en derde landen
waarmee de EU een overeenkomst heeft gesloten; toezicht op naleving
van de waarborgen en de controle op de eenheid gebeuren centraal,
evenals gegevensbescherming, -integriteit en -beveiliging).

De drie opties die hierboven worden beschreven, worden momenteel
door de Commissie onderzocht in het kader van de nog lopende effectbeoordeling. De resultaten van de effectbeoordeling zijn eind 2011
beschikbaar. Los van de keuze tussen de verschillende opties wordt een
aantal vragen over de reikwijdte van een dergelijk systeem aangestipt in
de mededeling. Het gaat hierbij in het bijzonder om de vraag of een
EU-TFTS ook zou moeten kunnen worden gebruikt voor de bestrijding van
zware (georganiseerde) criminaliteit, of er meer aanbieders van financiële
diensten onder de werkingssfeer zouden moeten vallen dan thans onder
de TFTP-overeenkomst tussen de EU en de Verenigde Staten het geval is,
of ook zuiver nationaal betalingsverkeer eronder moet worden gebracht
en om welke vormen van het financiële berichtenverkeer het precies gaat.
De Commissie is voornemens in de eerste helft van 2012 een wetgevend
voorstel te presenteren. Inhoud en vorm zullen mede afhankelijk zijn van
de uitkomst van de discussie in de Raad en het Europees Parlement over
de onderhavige mededeling en verder van de uitkomsten van de nog
lopende effectbeoordeling.
Het regeringsstandpunt hierover is zoals gebruikelijk neergelegd in een
BNC-fiche, dat inmiddels aan uw Kamer is toegezonden. Nederland
onderschrijft het belang van het verkennen van de mogelijkheden voor
een Europees systeem voor het traceren van terrorismefinanciering. De
belangrijkste reden is de onder meer uit verschillende recente Europese
evaluaties gebleken meerwaarde van een programma voor het traceren
van terrorismefinanciering. Nederland is van mening dat deze mededeling
een nuttige eerste aanzet vormt voor de start van de discussie over de
verschillende opties voor het opzetten van een Europees TFTS. Dat neemt
niet weg dat er nog veel juridische en praktische voorvragen moeten
worden beantwoord en allerlei aspecten concreter zullen moeten worden
uitgewerkt. Nederland heeft op dit moment nog geen sterke voorkeur
voor één van de in de mededeling beschreven opties, met dien verstande
dat Nederland van mening is dat een eventueel EU TFTS een Europees
karakter zal moeten dragen en niet zonder meer alle uitvoeringslasten bij
één of meer individuele lidstaten zal mogen neerleggen. Continuering van
enigerlei rol voor Europol binnen het TFTS-mechanisme, in het verlengde
van de rol van Europol onder de bestaande TFTP-overeenkomst, ligt
daarbij wat Nederland betreft wel in de rede. Het eerdergenoemde punt
dat een TFTS een Europees karakter moet dragen, laat evenwel het
algemene uitgangspunt onverlet dat de handhaving van de openbare orde
en de bescherming van de binnenlandse veiligheid, een uitsluitende
verantwoordelijkheid van elke lidstaat blijft, zoals ook is verwoord in
artikel 72, VWEU, en artikel 4, Verdrag van Lissabon. In dit licht bezien zou
een dergelijk systeem ruimte moeten laten aan nationale uitvoeringsorganisaties, waaronder in het bijzonder inlichtingen- en veiligheidsdiensten,
om hun taken met inachtneming van de bestaande juridische en
praktische kaders en ook de gangbare werkwijzen te blijven uitoefenen. Bij
genoemd uitgangspunt staat voorop, zoals de Commissie in het kader van
de doeltreffendheid benadrukt, dat de lidstaten volledig moeten kunnen
blijven bepalen of hun informatie of inlichtingen met andere autoriteiten
mogen worden uitgewisseld. Voorts is de keuze voor organisatie(s) die de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

11

uiteindelijke analyse van de gegevens gaat of gaan uitvoeren hierbij van
belang. Ten slotte zullen alle vraagstukken die de bescherming van
grondrechten raken en in het bijzonder die met betrekking tot de noodzaak
en proportionaliteit van een EU-TFTS, uitvoerig en overtuigend door de
Commissie moeten worden uitgewerkt in de aanloop tot het uiteindelijke
wetgevende voorstel. Tot slot is de financiële uitwerking en onderbouwing
van het voorstel een zeer belangrijk aandachtspunt voor Nederland.
14. Mededeling over samenwerking op JBZ-terrein in het
Oostelijk Partnerschap
– Presentatie door de Commissie
De Commissie zal een presentatie houden over samenwerking op
JBZ-terrein in het Oostelijk Partnerschap. Zodra de desbetreffende
mededeling zal zijn gepubliceerd, zal hierover een Nederlands standpunt
worden ingenomen. Vooruitlopend hierop kan worden gemeld dat bij de
lancering van het Oostelijk Partnerschap is vastgelegd dat het doel ervan
is deze landen politiek te associëren en economisch te integreren met de
EU. Nederland steunt de intensivering van de relaties met de oostelijke
buurlanden van de EU, maar benadrukt dat het Oostelijk Partnerschap
geen voorportaal is voor lidmaatschap van de EU en dat het Nabuurschapsbeleid en het Uitbreidingsbeleid twee gescheiden trajecten zijn. Op
29 en 30 september aanstaande vindt de Top van het Oostelijk Partnerschap plaats. De inzet van de Nederlandse regering is per brief op
15 augustus 2011 aan de Kamer gestuurd (Kamerstuk 21 501-20, nr. 552).
Wat de samenwerking op JBZ-terrein betreft, geeft de regering in deze
brief onder meer aan dat het in de visie van het kabinet van belang blijft
dat het Oostelijk Partnerschap zich richt op de gezamenlijke strijd tegen
georganiseerde misdaad en terrorisme, de aanpak van corruptie en de
versterking van de rechtsstaat in de partnerlanden. Voor de samenwerking
op dit terrein vormen de afspraken die zijn gemaakt in het kader van het
Stockholmprogramma de basis.
15. Mededeling over de opleiding van rechters, officieren van
justitie en ondersteunend personeel
– Presentatie door de Commissie
Tijdens de Raad zal de Commissie een mededeling presenteren over de
opleiding van rechters, officieren van justitie en ondersteunend personeel.
Het Stockholm Programma zegt dat in 2014 50% van de rechters en
aanklagers aan een Europese training moet hebben deelgenomen. Om het
wederzijds vertrouwen tussen rechterlijke instanties in de verschillende
lidstaten te versterken is noodzakelijk dat rechters voldoende kennis
hebben van EU-recht en van andere rechtssystemen. Er is een gemeenschappelijke juridische taal nodig. Training en uitwisseling van rechters is
daarvoor noodzakelijk. Het Stockholm Programma spreekt zich uitdrukkelijk uit over de wenselijkheid van gemeenschappelijke normen voor
Europeesrechtelijke curricula en over de primaire verantwoordelijkheid
van nationale opleidingsinstituten en bestaande instituten als EIPA en ERA
om aan de opleiding vorm en inhoud te geven.
Tijdens het Hongaars voorzitterschap is hierover reeds gediscussieerd,
vooruitlopend op een mededeling van de Commissie in de tweede helft
van 2011. De conclusie was dat er geen behoefte is aan een nieuwe
instelling, wel aan samenwerking tussen bestaande nationale opleidingsinstituten. Ook de Commissie stond toen een pragmatische benadering
voor en geen nieuw instituut. De mededeling van de Commissie is op dit
moment nog niet beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

12

Nederland acht het van belang te investeren in de opleiding van rechters,
officieren van justitie en hun ondersteuners, om op Europees niveau de
justitiële samenwerking en het wederzijdse begrip van en vertrouwen in
elkaars rechtssystemen te verbeteren. Nederland heeft zich daar in het
verleden ook hard voor gemaakt. Om de justitiële samenwerking te
verbeteren, is het van belang dat er platforms of werkgroepen zijn waar
rechters, officieren van justitie en hun ondersteuners uit de verschillende
lidstaten hun kennis en ervaringen met de interpretatie en toepassing van
het Europees recht kunnen uitwisselen. Nederland vindt het belangrijk dat
wordt geïnvesteerd in bestaande en nieuw te ontwikkelen platforms of
werkgroepen. De Commissie moet daarbij een faciliterende en ondersteunende rol spelen. Nederland acht het niet wenselijk een centraal (nieuw)
Europees opleidingsinstituut te vestigen. Ook in het Stockholm
Programma is uitdrukkelijk verwoord dat het een primaire verantwoordelijkheid van nationale opleidingsinstituten en bestaande instituten als EIPA
en ERA is om aan de opleiding van magistraten vorm en inhoud te geven.
Gemengd Comité
16. SIS II
– Stand van zaken
Tijdens de Raad op 7 oktober 2010 zijn raadsconclusies met betrekking tot
het Schengen Informatie Systeem (SIS II) aangenomen. In deze raadsconclusies staat dat de Commissie de Raad en het Europees Parlement op
reguliere basis (elke JBZ-Raad) op de hoogte houdt van de ontwikkelingen
aangaande het project SIS II. De Raad heeft op 7 oktober 2010 eveneens
bevestigd dat de inwerkingtreding van het SIS II in het eerste kwartaal van
2013 een prioriteit blijft. Hiertoe zal volgens de planning van de Europese
Commissie in het voorjaar van 2012 de tweede mijlpaaltest plaatshebben.
Vanaf eind mei 2012 wordt een internationale test uitgevoerd om te
toetsten of de gehele keten van het totale SIS II (SIS II – NSIS II – eindgebruikers) goed functioneert. In het vierde kwartaal van 2012 wordt de
datamigratie van het SIS naar het SIS II in gang gezet. De operationalisering van het SIS II staat gepland voor het eerste kwartaal in 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 317, nr. 71

13