Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

32 735

Mensenrechten in het buitenlands beleid

31 271

Beleidsdoorlichting Buitenlandse Zaken

Nr. 143

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 juni 2015
Hierbij heb ik het genoegen u, mede namens de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, het rapport «Navigating a
sea of interests – Policy evaluation of Dutch foreign human rights policy
(2008–2013)» en de beleidsreactie daarop aan te bieden1. Het rapport
betreft een beleidsdoorlichting van het buitenlandse mensenrechtenbeleid
van Nederland in de periode 2008–2013, uitgevoerd door de Inspectie
Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB) van het Ministerie
van Buitenlandse Zaken. In de betreffende periode van zes jaar hebben
drie regeringen elkaar opgevolgd met allen een eigen mensenrechtenbeleidsnotitie (2008: «Naar een menswaardig bestaan», 2011: «Verantwoordelijk voor vrijheid», 2013: «Respect en Recht voor Ieder Mens»).
Het doel van deze beleidsdoorlichting is tweeledig: het afleggen van
verantwoording over de uitvoering van het beleid en het identificeren van
aandachtspunten voor toekomstige beleidsvorming. Kernvraag is in
hoeverre de Nederlandse inzet heeft bijgedragen aan de promotie en
bescherming van mensenrechten. De evaluatie richt zich in het bijzonder
op vijf thema’s (mensenrechtenverdedigers, gelijke rechten voor vrouwen,
gelijke rechten voor LHBT, vrijheid van meningsuiting inclusief internetvrijheid, en bedrijfsleven en mensenrechten) en negen landen (Colombia,
Guatemala, Kazakhstan, Marokko, Nigeria, Palestijnse Gebieden, Rusland,
Sri Lanka en Zimbabwe).
De beleidsdoorlichting geeft een goed beeld van de Nederlandse
inspanningen en resultaten op genoemde thema’s in multilaterale fora
(met name VN en EU) en op bilateraal niveau in de betrokken negen
landen. De hoofdconclusie van IOB is dat Nederland heeft bijgedragen
aan de bevordering van mensenrechten. Nederland is een belangrijke
speler op het gebied van mensenrechten in multilaterale fora. Op
landenniveau wisselt de rol die Nederland speelt (van hoofdrol tot een
meer bescheiden rol).
1

kst-32735-143
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 735, nr. 143

1

Het kabinet verwelkomt zowel de positieve als kritische bevindingen en
aandachtspunten van het rapport, en acht ze waardevol voor de ontwikkeling en verdere uitvoering van beleid. Hieronder wordt nader op
verschillende bevindingen en aanbevelingen ingegaan.
1. Mensenrechtenbeleid en strategie
In 2013 heeft het kabinet de beleidsbrief «Respect en recht voor ieder
mens» opgesteld, die de uitdagingen erkent die de nieuwe internationale
context en spelers met zich meebrengen voor het mensenrechtendebat
(Kamerstuk 32 735, nr. 8). IOB adviseert om bij de uitvoering van het
kabinetsbeleid meer aandacht te geven wanneer en hoe innovatieve
instrumenten en benaderingen (bijvoorbeeld trilaterale samenwerking en
ontwikkeling van internet applicaties) ingezet kunnen worden. Voorgesteld
wordt om – eventueel met expertise van buiten het Ministerie – meer
strategisch denken te ontwikkelen over hoe om te gaan met de nieuwe
uitdagingen op het mensenrechtenterrein.
Het kabinet meent dat mensenrechten in de besproken periode een
fundamenteel en constant onderdeel van het buitenlands beleid zijn
geweest. Het kabinet onderschrijft ten zeerste dat de huidige internationale ontwikkelingen onze aandacht vragen voor de manier waarop ons
mensenrechtenbeleid wordt uitgevoerd. Enkele positieve uitzonderingen
daargelaten gaat het slecht met de staat van mensenrechten. Ik verwijs
hierbij naar mijn speech tijdens de VN Mensenrechtenraad op 2 maart
2015. De neerwaartse spiraal moet gestopt worden. Het bevorderen van
mensenrechten mag geen rituele dans zijn. Het moet daadwerkelijk ten
goede komen aan de slachtoffers van mensenrechtenschendingen overal
ter wereld. Mensenrechten zijn universeel, maar worden op lokaal niveau
ingevuld. Door middel van betere dialoog en meer samenwerking met alle
stakeholders op zowel internationaal, nationaal als lokaal niveau moeten
we tot beter begrip van universaliteit en naleving van mensenrechten
komen. Hoe kan in de praktijk vorm gegeven worden aan deze dialoog en
samenwerking? Dat vergt analyse van en strategische keuzes over hoe we
onze mensenrechteninstrumenten inzetten zoals trilaterale samenwerking,
de mensenrechtenambassadeur, het mensenrechtenfonds, maar ook de
EU-kanalen en de VN Mensenrechtenraad. Het kabinet neemt de aanbeveling dan ook over en zal mogelijk ook advies van externe deskundigen
inwinnen over de nieuwe uitdagingen in het mensenrechtendebat, dat wil
zeggen welke innovatieve benaderingen gekozen kunnen worden ter
bevordering van de effectiviteit van het mensenrechtenbeleid.
2. Nederlands profiel
Nederland is volgens IOB een belangrijke speler op mensenrechtengebied
op multilateraal niveau. Nederland staat bekend als betrokken en
professioneel. Op landenniveau wisselt de reputatie van Nederland. In
vier van de negen case-studies was Nederland een prominente speler
(Guatemala tot sluiting post in 2013, Kazachstan, Rusland en Zimbabwe),
zowel in het nemen van initiatief in EU-verband als in de bilaterale
relaties. Volgens IOB maakt personele inkrimping op ambassades het
echter moeilijk om alle Nederlandse ambities waar te maken. IOB stelt dat
voldoende capaciteit op ambassades essentieel is om effectief te kunnen
zijn.
Het kabinet is het gedeeltelijk met deze visie eens. Nederland heeft de
ambitie om daadwerkelijk een verschil te maken door het steunen van
mensenrechtenverdedigers en het opkomen voor slachtoffers van
mensenrechtenschendingen. Daartoe voeren ambassades een politieke
dialoog met de autoriteiten, rapporteren over de mensenrechtensituatie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 735, nr. 143

2

onderhouden contacten met ngo’s, internationale organisaties en ander
(EU-)landen, ondersteunen en financieren projecten, en leveren informatie
voor VN-resoluties en Universal Periodic Reviews. Ook op het departement is voldoende capaciteit nodig om ten volle gebruik te maken van
het Nederlandse lidmaatschap van de VN-Mensenrechtenraad (2015–
2018) en om sterk in te zetten op de uitvoering van het nieuwe
EU-Actieplan voor mensenrechten (2015–2020).
Om aan de Nederlandse ambities te voldoen wordt ingezet op zowel
efficiënter werken als meer samenwerking in EU-verband. Tevens wordt
bekeken in hoeverre een gedeelte van de extra middelen die het ministerie op basis van de motie Van Ojik ter beschikking heeft gekregen, het
mensenrechtenbeleid kan versterken.
3. EU
IOB stelt vast dat de formele rol van de EU bij de uitvoering van mensenrechtenbeleid sinds het Verdrag van Lissabon aanzienlijk is toegenomen.
Nederlands buitenlands mensenrechtenbeleid wordt nu voor een groot
deel in EU-verband uitgevoerd, zowel multilateraal als op landenniveau. In
Brussel is Nederland een actieve deelnemer in EU werkgroepen waar
mensenrechten worden besproken en acties voorbereid. In de negen
landen van de evaluatie is er maar in beperkte mate sprake van gezamenlijke EU-actie. Dit is het gevolg van verschillende belangen en het
daarmee gepaard gaande gebrek aan consensus op mensenrechtendossiers. IOB constateert dat de werkverdeling tussen EU-lidstaten goed
werkt in VN-kader, maar minder voortvarend loopt op landenniveau.
Aanbevolen wordt om in Brussel (Council Working Group on Human
Rights/COHOM) op een thematische werkverdeling in te zetten en om
soms in kleinere coalities samen te werken als consensus niet mogelijk is.
Tevens zet IOB vraagtekens bij de effectiviteit van de op hoog niveau
gevoerde bilaterale mensenrechtendialogen en stelt voor dat Nederland
zich in EU-kader sterk maakt voor een strategischer gebruik van dit
instrument.
Met IOB deelt het kabinet de analyse dat samenwerken in EU-kader
duidelijk voordeel oplevert: de stem van 28 landen is sterker dan die van
één. De aanbevelingen over het inzetten op een thematische werkverdeling en het werken in kleinere coalities indien consensus niet mogelijk
is, worden al in praktijk gebracht. Ook wordt aandacht gegeven aan de
manier waarop mensenrechtendialogen van de EU met derde landen
worden gevoerd. In 2014 hield de EU dialogen met onder meer China,
Rusland, Kazachstan, India, Indonesië en de Afrikaanse Unie. Nederland
maakt zich sterk voor een duidelijker stem van het maatschappelijk
middenveld in deze dialogen. Ngo’s worden lokaal en in Brussel betrokken
bij het vormgeven van de agenda en zij krijgen achteraf een terugkoppeling van de EDEO. Verder zet Nederland sterk in op het formuleren van
EU-mensenrechtenstrategieën waarin doelen en prioriteiten voor
individuele landen worden vastgesteld. In 2014 waren er mensenrechtenstrategieën voor 132 landen. De strategieën leveren een belangrijke
bijdrage aan de effectiviteit van het EU-mensenrechtenbeleid en aan een
betere werkverdeling tussen lidstaten. Deze strategieën zijn vertrouwelijk.
Nederland heeft zich met enkele andere lidstaten ingespannen voor de
publicatie van deze strategieën. Publicatie is een manier om de samenwerking met het maatschappelijk middenveld te bestendigen en meer
inzicht te geven hoe de EU ngo’s en mensenrechtenverdedigers kan
bijstaan. In 2014 wierpen deze inspanningen van Nederland en anderen
vruchten af. EU ambassades kunnen nu gezamenlijk besluiten een deel
van de strategieën te publiceren. In twintig landen ging de EU al tot
publicatie over.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 735, nr. 143

3

Nederland schreef in 2013 en 2014 actief mee aan de nieuwe
EU-richtsnoeren voor de vrijheid van meningsuiting online en offline.
Deze richtsnoeren werden in mei 2014 aangenomen en zijn een advies
aan EU-delegaties en ambassades van EU-lidstaten over hoe zij zich in
kunnen zetten voor de bevordering en bescherming van de vrijheid van
meningsuiting. Nederland heeft zich in het bijzonder sterk gemaakt voor
aandacht voor de veiligheid van journalisten en de bescherming van
privacy in deze richtsnoeren.
4. Bilaterale relaties: publieke vs stille diplomatie
Op bilateraal niveau worden door Nederland zorgen over mensenrechtensituaties aangekaart, zowel publiekelijk als door middel van stille
diplomatie. Volgens IOB is het moeilijk de effectiviteit van deze inspanningen te meten, omdat er weinig informatie beschikbaar is over de
gevolgen van deze inspanningen. Het blijft ook moeilijk aan te geven in
hoeverre gevolgen aan Nederlandse interventies zijn toe te schrijven. Dit
geldt vooral voor stille diplomatie waarover nauwelijks informatie over de
interventies zelf beschikbaar is. Rapportage over diplomatieke interventies
is moeilijk, omdat publiciteit schadelijk kan zijn. Desondanks stelt IOB voor
toch te proberen meer informatie publiekelijk te delen en zo transparantie
over mensenrechtenbeleid te bevorderen.
Het kabinet kan zich deels in deze aanbeveling vinden. Ook al kan
rapportage niet altijd heel specifiek zijn, toch kan getracht worden meer
zichtbaar te maken wat we doen. Het kabinet denkt daarbij aan verschillende instrumenten die op landenniveau – zowel in EU-kader als bilateraal
– worden ingezet, zoals démarches, publieke verklaringen, dialogen en
stille diplomatie. Ook worden mensenrechtensituaties besproken tijdens
bezoeken van ministers, van de mensenrechtenambassadeur, en van hoge
ambtelijke en handelsmissies. Vanzelfsprekend behoren het financieren
van projecten, het voeren van gesprekken met overheidsvertegenwoordigers en ngo’s, het bijwonen van juridische processen en het organiseren
van evenementen in het kader van publieksdiplomatie ook tot mogelijke
activiteiten ter uitvoering van het mensenrechtenbeleid. Voor rapportage
hierover dient wel voorop te staan dat de effectiviteit van de acties
daarmee niet in het geding komt, zoals dat veelal wel het geval is bij stille
diplomatie. Bij toekomstige mensenrechtenrapportages zal waar mogelijk
meer informatie over onze interventies geven worden.
5. LHBT
IOB constateert dat Nederland leiderschap heeft getoond op het thema
van gelijke rechten voor LHBT en daarmee op internationaal niveau zowel
zichtbaarheid als inhoudelijke aandacht voor deze zaak heeft verkregen.
Op landenniveau wordt de context-sensitieve benadering van Nederland
gewaardeerd, omdat publieke uitspraken soms ook contraproductief
kunnen zijn. Rusland vormt hierop een uitzondering. Het rapport stelt dat
mede door druk van de media en het parlement Nederland zich zo
nadrukkelijk over homorechten in Rusland heeft uitgesproken. De
meningen van mensenrechtenorganisaties over de effectiviteit daarvan
waren gemengd. IOB stelt dat het sterke profiel op dit thema als risico met
zich meebrengt dat andere mensenrechtenthema’s overschaduwd
worden.
Nederland heeft een brede mensenrechtenagenda met meerdere
prioriteiten, waaronder gelijke rechten van LHBT. De afgelopen jaren heeft
Nederland zich bilateraal en multilateraal actief ingezet voor dit dossier
mede gezien mondiale ontwikkelingen. De daarmee gepaard gaande
zichtbaarheid heeft vooralsnog niet tot overschaduwing van andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 735, nr. 143

4

prioriteiten geleid. Het kabinet voorziet ook niet dat dit in de toekomst zal
gebeuren, aangezien Nederland telkens met andere – ook liefst niet
westerse – landen optrekt en hen stimuleert actiever en zichtbaarder op
dit dossier te worden. De meest recente resolutie in de Mensenrechtenraad, die door Brazilië, Chili, Colombia en Uruguay werd getrokken, is
daarvan een goed voorbeeld. Inzet is en blijft echter nodig omdat er op dit
thema nog zeer veel te verbeteren is en passend omdat Nederland op dit
dossier qua aanpak toonaangevend is. De combinatie van nauw optrekken
met zuidelijke landen, dialoog en samenwerken met partners in het veld,
en actieve inzet van het postennet en het Mensenrechtenfonds blijkt in de
praktijk effectief en wordt door LHBT-organisaties wereldwijd gewaardeerd. De aanpak is innovatief en draagt bij tot concrete verbeteringen
voor LHBT-personen. Ook binnen de Nederlandse samenleving is er veel
aandacht voor dit thema.
6. Mensenrechtenfonds (MRF)
Volgens IOB is het steunen van het maatschappelijk middenveld op
landenniveau een belangrijk instrument voor het bevorderen en
beschermen van mensenrechten. IOB concludeert dat door het Mensenrechtenfonds gefinancierde projecten bijna altijd effectief waren: de
meeste projecten die zijn geëvalueerd, hebben (bijna) alle beoogde
resultaten behaald. De coördinatie met andere donoren kan wel beter. Bij
de projecten ligt de nadruk veelal op bewustwording. Meer aandacht zou
uit mogen gaan naar mensenrechtenbescherming. Volgens IOB is
zorgelijk dat de landenlijst van het Mensenrechtenfonds beperkt is en
sommige regio’s ondervertegenwoordigd zijn. De landenlijst is in 2011
verkleind in de veronderstelling dat selectiviteit meer focus en daarmee
meer effectiviteit van de projecten zou opleveren. IOB heeft daar echter
geen bewijs voor gevonden. Bovendien levert projectfinanciering naast de
projectresultaten en -doeleinden ook nuttige contacten met mensenrechtenorganisaties op waarmee waardevolle informatie wordt verkregen. IOB
beveelt daarom aan om de landenlijst uit te breiden.
IOB merkt verder op dat de begroting van het MRF zelf niet minder is
geworden, maar wel andere middelen voor de bevordering van mensenrechten. Dat betreft vooral de vermindering van programma’s ter
bevordering van de rechtsstaat in partnerlanden. Daarbij komt dat als
gevolg van de bezuinigingen ambassades minder medewerkers hebben.
Om die reden worden vaker grote projecten met internationale ngo’s of
internationale organisaties gefinancierd. IOB beveelt aan meer oog te
hebben voor de meest dringende noden, en dus ook projecten van
kleinere nationale ngo’s te (blijven) financieren ondanks beperkte
capaciteit op ambassades.
Het kabinet kan zich vinden in deze constateringen. Het MRF is een zeer
waardevol instrument als Nederland meer wil doen dan alleen mensenrechten op rituele wijze te verkondigen en tastbare resultaten wil behalen.
Het kabinet streeft naar een flexibeler en strategischer gebruik van het
MRF waarbij de inzet van het MRF gericht wordt op die landen waar de
mensenrechtensituatie slecht is en waar Nederland daadwerkelijk met
financiering en samenwerking een bijdrage kan leveren en een verschil
kan maken. Door het versterken van de capaciteit van ngo’s en mensenrechtenverdedigers ter plaatse dragen de projecten concreet bij aan de
implementatie van mensenrechtenverplichtingen die een land al is
aangegaan of aan de dialoog over mensenrechten in een land. Het zijn
deze ngo’s en mensenrechtenverdedigers die uiteindelijk als change
agents een duurzame positieve verandering te weeg kunnen brengen. Bij
de toekenning van fondsen wordt specifiek gekeken naar de ernst van de
mensenrechtensituatie in relatie tot de Nederlandse mensenrechtenpriori-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 735, nr. 143

5

teiten en de effectiviteit van de beoogde inzet. Voor de visie van het
kabinet op de reductie van de capaciteit op ambassades verwijs ik u naar
de reactie in sectie 2 (Nederlands profiel) van deze brief.
7. Coherentie
Het IOB-rapport stelt dat Nederland mensenrechten in zijn internationale
economische beleid tracht te integreren, maar dat in de praktijk nauwelijks
vorderingen op dit terrein zijn gemaakt sinds de laatste evaluatie in 2006.
Er is volgens IOB geen strategie hoe deze beleidsterreinen elkaar
wederzijds kunnen versterken of hoe om te gaan met conflicterende
belangen. Wel zijn in 2011 de UN Guiding Principles on Business and
Human Rights aangenomen en is vervolgens in 2013 het Nationale
Actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten door het kabinet gepresenteerd. Als eerste stap naar betere integratie van de twee terreinen wordt
voorgesteld het rapporteren van bedrijven over de uitvoering van de
OESO-richtlijnen te verbeteren.
Het kabinet kan zich slechts deels vinden in de conclusies van IOB. Juist
de laatste jaren speelt zowel de Nederlandse overheid als het Nederlandse
bedrijfsleven een internationale voortrekkersrol in het (stimuleren van)
maatschappelijk verantwoord ondernemen. De verbeterde rapportage van
bedrijven over uitvoering van de OESO-richtlijnen, gesuggereerd door de
IOB, kreeg in 2014 gestalte met de vaststelling van een nieuwe
EU-richtlijn. Deze verplicht Nederlands grootste bedrijven tot jaarlijkse
rapportage over maatschappelijke effecten van hun ondernemingen,
inclusief de effecten op mensenrechten.
In 2014 is voortvarend begonnen met de implementatie van het Nationale
Actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten dat in 2013 is aangenomen. Zo
besloot het kabinet in 2014 om de «internationale sociale voorwaarden»
van het duurzame inkoopbeleid beter in lijn te brengen met de
OESO-richtlijnen. De praktische uitvoering daarvan wordt nu uitgewerkt.
Met de Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
(IMVO)-Sectorrisicoanalyse is een innovatief proces op gang gebracht om
het bedrijfsleven beter in staat te stellen zijn verantwoordelijkheid te
nemen. Het kabinet heeft de ambitie uitgesproken dat in 2016 tien
sectoren een IMVO-convenant afsluiten. Hierin kunnen de bedrijfssectoren
samen met het maatschappelijk middenveld en gefaciliteerd door de
overheid afspraken maken om concrete problemen sector-breed en
structureel aan te pakken.
In 2014 heeft Nederland in het bijzonder ingezet op de versterking van
mensenrechten in internationale textielketens. In Bangladesh steunde
Nederland de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) bij de implementatie
van de hervormde arbeidswet, gepaard met capaciteitsopbouw van de
arbeidsinspectie. Verder heeft Nederland in december 2014 een «Buyers
Forum» in Pakistan opgericht. Dit is een samenwerkingsverband van
internationale modemerken die inkopen in Pakistan. Via het Buyers Forum
zullen de modemerken de naleving van arbeidsrechten bevorderen.
Daarnaast steunt Nederland het Better Work programma van de ILO, dat
ook gericht is op naleving van arbeidsrechten, in Bangladesh, Vietnam,
Indonesië, Cambodja en Birma/Myanmar. Ook draagt Nederland via het
Initiatief Duurzame Handel (IDH) bij aan het nieuwe Race to the Top
Initiative Vietnam, gericht op verduurzaming van de gehele textielsector
van Vietnam.
De thema’s «mensenrechten en bedrijfsleven» en «maatschappelijk
verantwoord ondernemen» zijn geïdentificeerd als prioriteiten voor het
Ministerie van Buitenlandse Zaken tijdens het Nederlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 735, nr. 143

6

EU-voorzitterschap in de eerste helft van 2016. In de Raad van Europa zit
Nederland een werkgroep voor die een aanbeveling voorbereidt inzake
mensenrechten en bedrijfsleven, met een speciale nadruk op de toegang
tot rechtsmiddelen voor slachtoffers. Ook binnen de ILO is Nederland
actief bij het ontwikkelen van nieuw beleid op het gebied van mensenrechten en bedrijfsleven. Zo wordt een onderzoek gefinancierd naar de
behoeften van het bedrijfsleven naar begeleiding door de ILO op het
gebied van IMVO.
Nederland heeft in 2014 ook veel geïnvesteerd in het delen van de
geleerde lessen van zijn Nationaal Actieplan met andere landen. Zo is o.a.
aan Brazilië, Chili, de Verenigde Staten, Indonesië, Zuid-Afrika, Duitsland
en Ierland advies gegeven of aangeboden over het ontwikkelen van een
Nationaal Actieplan.
Mensenrechten vormen een integraal onderdeel van handelsmissies. Zo
sprak de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking tijdens de missie naar China in oktober 2014 over de naleving van
MVO-standaarden met viceminister Zhong Shan, met bedrijven en met
het maatschappelijk middenveld. Bedrijven worden vooraf geïnformeerd
over de mensenrechtenrisico’s bij het zakendoen in het betreffende land.
Deelnemende bedrijven moeten een verklaring ondertekenen waarin staat
dat ze de OESO-Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen zullen
respecteren. Tijdens de missies zelf worden mensenrechtenexperts of
ngo’s betrokken bij briefings en MVO-seminars met het bedrijfsleven. De
Kamer wordt via periodieke rapportages geïnformeerd over de economische missies van het kabinet. Sinds 2014 wordt in deze rapportages ook
nadrukkelijker aandacht besteed aan de manier waarop mensenrechten
naar voren zijn gekomen in de missies.
8. Geloofwaardigheid
Nederland heeft kritiek van de VN en Raad van Europa over de mensenrechtensituatie in Nederland ontvangen, met name ten aanzien van
migranten, asielzoekers en mensen zonder geldige verblijfspapieren.
Volgens IOB zijn de reacties hierop wisselend geweest. Positief gevolg
werd bijvoorbeeld gegeven door de instelling van het College voor de
Rechten van de Mens en een nationale Kinderombudsman. Maar in
andere gevallen waren de reacties erg algemeen of beperkt tot verklaringen dat aanbevelingen reeds uitgevoerd werden. IOB stelt dat de
geloofwaardigheid van het buitenlands mensenrechtenbeleid in het
geding kan komen door gebrek aan Nederlandse reactie op internationale
aanbevelingen. De mensenrechtenambassadeur zou volgens IOB meer
aan informatievoorziening aan het Nederlandse publiek kunnen doen over
de link tussen nationaal en buitenlands mensenrechtenbeleid.
Het kabinet onderschrijft dat voor het voeren van een effectief buitenlands
mensenrechtenbeleid onze geloofwaardigheid in de internationale arena
van groot belang is. Nederland heeft een open houding ten aanzien van
kritische opmerkingen en aanbevelingen van internationale organisaties
met betrekking tot de naleving van internationale mensenrechtenverplichtingen en streeft ernaar om in samenwerking met internationale organisaties te komen tot effectieve mensenrechtenbescherming in binnen- en
buitenland. Dit past ook in de Nederlandse traditie om de internationale
rechtsorde te ontwikkelen en bevorderen. De aanbevelingen worden
telkens serieus genomen en op hun merites beoordeeld. In overeenstemming met de aanbeveling zoekt de mensenrechtenambassadeur
actief het Nederlandse publiek op, en werkt samen met organisaties en
kennisinstellingen die zich op het terrein van mensenrechtenthema’s in
Nederland begeven, zoals bijvoorbeeld het College voor de Rechten van
de Mens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 735, nr. 143

7

Overigens zet Nederland ook in op verbetering van de coherentie tussen
het interne en externe mensenrechtenbeleid van de EU. Als de EU met
autoriteit op mensenrechtendossiers wil opereren, zal ook kritisch
gekeken moeten worden naar de mensenrechtensituatie in de
EU-lidstaten. Nederland wil tijdens het EU-voorzitterschap bijzondere
aandacht schenken aan interne-externe coherentie.
Vervolg
Het IOB-rapport geeft een positief beeld van de Nederlandse inzet en
bijdrage aan de bevordering van mensenrechten in 2008–2013. Daarbij
worden ook bevindingen en aanbevelingen gegeven ter verbetering. In
grote lijnen onderschrijft het kabinet die. Verschillende aanbevelingen zijn
het afgelopen jaar ook al in de praktijk gebracht. Voor wat betreft de
overige aanbevelingen heeft het kabinet het voornemen om:
– het beschikbare mensenrechteninstrumentarium strategischer in te
zetten bij de bevordering van mensenrechten in een veranderende
internationale context. Inzet is wereldwijde committering aan de
universele mensenrechten en voorkomen dat discussies over
mensenrechten slechts een ritueel zijn.
– in te zetten op voldoende capaciteit om mensenrechtenbeleid uit te
voeren (binnen de bestaande middelen);
– voor zover mogelijk meer informatie te verstrekken over Nederlandse
interventies; en
– een flexibelere benadering ten aanzien van de landen waarin het MRF
wordt ingezet, zodat in meer landen ondersteuning van ngo’s op
landenniveau mogelijk wordt.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 735, nr. 143

8