Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

24
Vragen van het lid Kuik (CDA) aan Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over de onrechtmatige financiering van
Soedanese veiligheidstroepen uit het European Union Emergency Trust Fund
(EUTF) (ingezonden 27 augustus 2019).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 18 september 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel: «EU suspends migration control projects in
Sudan amid repression fears»?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het artikel.
Vraag 2
Wanneer en door wie bent u op de hoogte gesteld dat het project in Soedan
gestopt is? Om welk project gaat het precies?
Antwoord 2
Het genoemde artikel verwijst naar het Better Migration Management (BMM)
programma. Dit is een regionaal EU-programma voor de Hoorn van Afrika,
dat wordt gefinancierd uit het EU Trust Fund. BMM is gericht op het
verbeteren van migratiemanagement en de aanpak van mensensmokkel en
mensenhandel door Afrikaanse landen. Het programma bestaat uit uiteenlopende activiteiten gericht op het bevorderen van beleidscoherentie, bescherming van irreguliere migranten en slachtoffers van mensenhandel, bewustwording over de risico’s van en alternatieven voor irreguliere migratie, en
capaciteitsopbouw. Nederland is bilateraal geen financier of uitvoerder van
dit programma. Wel neemt Nederland als lid van het Khartoem Proces, de
EU-dialoog over migratie met de Hoorn van Afrika, deel in de stuurgroep van
BMM.
Het BMM programma is niet gestopt. De EU en Duitsland, hoofduitvoerder
van het programma, hebben gezien de politieke instabiliteit in Soedan wel
besloten tijdelijk geen trainingen uit te voeren. Andere BMM activiteiten

1

ah-tk-20192020-24
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://m.dw.com/en/eu-suspends-migration-control-projects-in-sudan-amid-repression-fears/a49701408

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

gericht op bescherming van migranten en vluchtelingen en bewustwording
zijn wel voortgezet. Hierover is eind maart en begin april van dit jaar contact
geweest, zowel tussen de EU delegatie en de Nederlandse ambassade in
Khartoem, als tussen de Europese Commissie en mijn ministerie. Uw Kamer
is door de Minister van Buitenlandse Zaken gedetailleerd geïnformeerd over
het BMM programma via het verslag van de Raad Buitenlandse Zaken van
8 april 2019.2
Vraag 3, 11
Hoe bent u de afgelopen drie jaar op de hoogte gesteld door de Europese
Commissie en door de voor dit project verantwoordelijke Duitse autoriteiten
over de voortgang van projecten in Soedan?
Staat u in contact over deze casus met de verantwoordelijke autoriteiten in
Frankrijk, Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk, de andere financiers van
dit project?
Antwoord 3, 11
Nederland neemt deel aan de stuurgroep van BMM, waarin de Europese
Commissie, de uitvoeringspartners en een aantal betrokken lidstaten de koers
van BMM bepalen. In de landen in de Hoorn van Afrika waar BMMactiviteiten plaatsvinden, bijvoorbeeld Soedan, is hierover ook contact tussen
de Nederlandse ambassade en de Europese delegatie aldaar. Daarnaast
deelde BMM de afgelopen jaren onder meer maandelijkse nieuwsbrieven,
kwartaalrapportages, jaarrapportages en een midterm review met de
stuurgroep. Voorts hebben zowel de Europese Commissie3 als GIZ4 een
publieke website waar informatie over BMM wordt gepubliceerd. Overigens
ontvangt BMM enkel financiering uit het EUTF en van de Duitse overheid.
Nederland, noch de andere door u genoemde landen, zijn directe financiers
van BMM.
Tijdens de meest recente vergadering van deze stuurgroep op 24 juli 2019 is
ook gesproken over de misvatting dat via BMM financiering van Soedanese
veiligheidstroepen plaatsvindt. Afgesproken is dat vanuit BMM in de
toekomst extra aandacht zal worden besteed aan de communicatie over
activiteiten onder het programma. Onlangs heeft de EU de factsheet
«Mythbusting: what the EU really does in Sudan» gepubliceerd.5
Vraag 4
Is er na de machtswisseling in Soedan in april dit jaar opnieuw onderzocht of
wordt voldaan aan alle voorwaarden uit het European Union Emergency
Trust Fund (EUTF)? Zo niet, waarom niet? Zo ja, wat was de conclusie van dat
assessment?
Antwoord 4
Sinds ondertekening van het Constitutioneel Akkoord in Soedan zijn de
EU-delegatie en de Duitse ontwikkelingsorganisatie GIZ begonnen te
verkennen of activiteiten op gebied van capaciteitsopbouw, waarbij betrokkenheid van de Soedanese overheid nodig is, weer opgestart kunnen worden.
Daarbij zullen zij net als voorheen zorgvuldig monitoren dat er geen
RSF-leden kunnen deelnemen aan trainingen. In de voorbereiding op de
tweede fase van het BMM-programma, dat in oktober van dit jaar start, zal
opnieuw gekeken worden naar de risicoanalyse en monitoringsmaatregelen.
Waar nodig zullen deze worden uitgebreid.
Vraag 5, 10
Hoe groot is het deel van het EUTF dat in Soedan wordt besteed? Klopt het
dat het EUTF voor een aanzienlijk gedeelte bestaat uit Official Development
Assistance (ODA)? Kunt u aangeven hoe groot het Nederlandse deel is?

2

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2019/04/12/bijlage-kamerbrief-inzakeverslag-raad-buitenlandse-zaken-van-8-april-2019
3
https://ec.europa.eu/trustfundforafrica/region/horn-africa/regional/better-migrationmanagement-programme_en
4
https://www.giz.de/en/worldwide/40602.html
5
https://eeas.europa.eu/topics/external-investment-plan/66111/mythbusting-what-eu-really-doessudan_en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Kunt u een overzicht geven van de door de EU gefinancierde activiteiten in
Soedan en dus als zodanig worden gemonitord, die worden uitgevoerd door
ontwikkelingsorganisaties uit de EU-lidstaten, de VN, verschillende internationale organisaties en NGOs?
Antwoord 5, 10
Op dit moment lopen er met financiering van het EUTF 20 nationale projecten
in Soedan. Dit komt neer op een bedrag van 188,5 miljoen Euro. Daarnaast is
via het regionale BMM programma 8 miljoen Euro beschikbaar voor Soedan.
Voor een overzicht van deze projecten verwijs ik u naar de website van het
EUTF.6
De meeste middelen van het EUTF bestaan uit overhevelingen van andere
EU-instrumenten, zoals de reserve van het Europees Ontwikkelingsfonds
(EOF), het Ontwikkelingssamenwerkingsinstrument (DCI) en het Europees
Nabuurschapsinstrument (ENI). Nederland draagt via de EU-begroting en via
het EOF, dat buiten de EU-begroting staat, circa 5 procent bij aan deze
instrumenten. Het EUTF bestaat voor het grootste gedeelte uit Official
Development Assistance (ODA). Voor de projecten binnen het Hoorn van
Afrika luik, inclusief Soedan, geldt dat deze volledig aan de ODA-criteria
voldoen.
Naast de bijdragen aan het EUTF via de afdracht aan de EU-begroting en de
bijdrage aan het EOF, heeft Nederland sinds 2015 26,4 miljoen Euro aan
bilaterale bijdragen aan het EUTF gecommitteerd, onder meer voor projecten
gericht op vrijwillige terugkeer en herintegratie vanuit transitlanden in
Noord-Afrika en voor opvang van vluchtelingen in de Hoorn van Afrika. Deze
bijdragen zijn afkomstig uit de BHOS-begroting.
Vraag 6
Was u op de hoogte dat in de risicoanalyse van het project in Soedan er
melding van is gemaakt dat materiaal en training door nationale autoriteiten
kon worden ingezet voor repressieve doeleinden?
Antwoord 6
Bij elk EU projectvoorstel wordt een risicoanalyse opgesteld, waarin
mogelijke risico’s in kaart worden gebracht. Bij gesignaleerde risico’s worden
maatregelen genomen om deze risico’s te mitigeren. De EU is zich zeer
bewust van de kwetsbare context in Soedan en heeft daarom verschillende
mitigerende maatregelen genomen. Zo zijn er strikte richtlijnen opgesteld
voor de deelname aan trainingen om te voorkomen dat leden van de Rapid
Support Forces (RSF) aan trainingen kunnen deelnemen. Ook zijn richtlijnen
opgesteld voor de aankoop van materiaal om te voorkomen dat materialen
worden aangeschaft die voor andere doeleinden kunnen worden gebruikt. De
activiteiten, en bijbehorende risico’s en mitigerende maatregelen, van
EU-implementatiepartners worden op regelmatige basis nauw gemonitord en
geëvalueerd door deze partners zelf, door de EU-delegatie ter plaatse, door
interne en externe monitoring en evaluatie exercities en via onafhankelijke
accountantsonderzoeken.
Vraag 7
Klopt het, zoals in het artikel wordt gesteld, dat de Soedanese politie, die
eveneens betrokken was bij het bloedige neerslaan van de demonstraties in
juni, middelen ontvangen uit het EUTF?
Antwoord 7
Vanuit het EUTF vindt geen financiering plaats van Soedanese overheidsorganisaties, dus ook niet van de Soedanese politie.
Vraag 8, 12
Kunt u onderzoeken (of aandringen op onderzoek) in hoeverre klopt dat er
mogelijk door de EU gefinancierd materiaal, training of fondsen bij Soedanese veiligheidstroepen (RSF) terecht zijn gekomen?
Kunt u de Kamer informeren over de uitkomst van het onderzoek van de
Europese Commissie?
6

https://ec.europa.eu/trustfundforafrica/index_en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 8, 12
Vanuit de EU vindt geen directe of indirecte financiering plaats aan de
Soedanese autoriteiten, de RSF of andere milities. Tevens heeft de EU, zoals
hierboven reeds benoemd, protocollen ingesteld om te voorkomen dat
RSF-leden kunnen deelnemen aan trainingen of dat met EU-gelden goederen
worden aangekocht of verschaft die tevens voor repressieve doeleinden
kunnen worden benut. Verder onderzoek hiernaar acht ik niet noodzakelijk.
Vraag 9
Kunt u nagaan of er vanuit het EUTF momenteel nog meer soortgelijke
«veiligheids-» of «grensbeveiligings» projecten in andere conflictlanden
gaande is, waar mogelijk ook het geld in verkeerde handen kan vallen? Kunt
u een overzicht geven van de risicolanden?
Antwoord 9
Het EUTF financiert geen projecten op gebied van veiligheid en grensbeheer
waarbij een reëel risico bestaat dat het geld in de verkeerde handen valt, ook
niet in conflictlanden. Het EUTF financiert wel verschillende initiatieven die,
direct of indirect, gerelateerd zijn aan grensbeheer. Het gaat dan bijvoorbeeld
om het versterken van de capaciteit van derde landen om terrorisme,
criminele netwerken, en mensen-, drugs- en wapenhandel te bestrijden. Voor
elk project wordt vooraf via een risicoanalyse vastgesteld of de mogelijkheid
bestaat dat steun in de verkeerde handen valt. De projecten worden
uitgevoerd door partners van de EU, zoals uitvoeringsorganisaties van
Lidstaten, VN-organisaties en internationale ngo’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4