Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1638

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 november 2019
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor de Eurogroep en
Ecofinraad van 4 en 5 december te Brussel. Ik ben voornemens deel te
nemen aan deze vergaderingen.
Het is mogelijk dat nog punten worden toegevoegd aan de agenda of dat
bepaalde onderwerpen worden afgevoerd of worden uitgesteld tot de
volgende vergadering.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

kst-21501-07-1638
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

1

Geannoteerde agenda t.b.v. Eurogroep en Ecofinraad 4 en
5 december 2019
Eurogroep
Reguliere samenstelling
Griekenland: vierde Enhanced Surveillance rapport
Document: https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/economy-finance/
ip116_en.pdf
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De Eurogroep zal een terugkoppeling ontvangen van de vierde missie in
het kader van Enhanced Surveillance (verscherpt toezicht) naar
Griekenland. De missie, waaraan naast de Europese Commissie ook de
ECB, het ESM en het IMF deelnamen, heeft plaatsgevonden van 23 tot
26 september jongstleden. Het rapport van de Europese Commissie is op
20 november jongstleden gepubliceerd.
In het rapport wordt aangegeven dat de missie in het teken stond van de
macro-economische situatie in Griekenland, de voortgang op de
afgesproken hervormingen en de prioriteiten van de nieuwe regering
onder premier Mitsotakis. Daarnaast is de begroting voor 2020 besproken.
Tenslotte zijn de instellingen ook in gesprek gegaan met sociale partners
en de bankensector.
De toon van het rapport is positief en de Europese Commissie geeft aan
dat het contact met de nieuwe regering als goed wordt ervaren.
Griekenland heeft de afgelopen tijd kunnen profiteren van lage rentestanden op schulduitgiften en verhoging van de rating door ratingbureaus. Verder geeft het rapport aan dat er over 2019 een primair surplus
van 3,8% BBP zal worden gehaald, boven de gemaakte afspraken van
3,5% en wordt verwacht dat de conceptbegroting voor 2020 zal resulteren
in een primair surplus van 3,5%.
Elk halfjaar wordt op basis van het rapport over Enhanced Surveillance en
een terugkoppeling door de Europese instellingen door de Eurogroep
beoordeeld of Griekenland aan de afgesproken hervormingen heeft
voldaan, zodat de lidstaten kunnen besluiten of de schuldmaatregelen,
zoals afgesproken in juni 2018, kunnen worden geactiveerd.1 Onderdeel
van de afspraken is dat de Griekse regering een lijst met hervormingen
dient door te voeren, zoals opgesteld in juni 2018.2 De eerste keer dat zo
een besluit is genomen was in april van dit jaar, op basis van een rapport
waarin werd geconcludeerd dat Griekenland de noodzakelijke acties had
genomen om aan al zijn hervormingsverplichtingen te voldoen.3 De
bespreking van het vierde rapport tijdens de Eurogroep van december is
het volgende beslismoment t.a.v. de schuldmaatregelen. Het rapport geeft
aan dat Griekenland de noodzakelijke acties heeft ondernomen om de
afspraken van midden 2019 te bereiken. Daarbij blijven er net als in april
wel aandachtpunten, zoals het wegwerken van de betalingsachterstanden,
het doorvoeren van maatregelen om onderbesteding van het publieke
investeringsbudget te voorkomen en het reduceren van niet-presterende
leningen (NPLs). Daartoe geeft het rapport aan dat verdere actie nodig
blijft voor het afronden van eerder in gang gezette hervormingen.

1

Dit betreft de uitkering van SMP/ANFA-middelen en het niet door laten gaan van een
renteopslag van 200 basispunten op een deel van de EFSF-lening.
2
https://www.consilium.europa.eu/media/35749/z-councils-council-configurations-ecofineurogroup-2018–180621-specific-commitments-to-ensure-the-continuity-and-completion-ofreforms-adopted-under-the-esm-programme_2.pdf.
3
Verslag Eurogroep en informele Ecofinraad 5 en 6 april te Boekarest. Kamerstuk 21 501–07 nr.
1596.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

2

Op basis van het voorliggende rapport en een nadere toelichting van de
Europese instellingen en Griekenland zal in de Eurogroep worden
geconcludeerd of de schuldmaatregelen kunnen worden geactiveerd. Als
de Europese instellingen de bevindingen van het rapport in hun terugkoppeling aan de Eurogroep onderschrijven kan wat Nederland betreft
geconcludeerd worden dat aan de condities voor een volgende tranche
van schuldmaatregelen is voldaan.
Cyprus post-programmasurveillance – 7de review
Document: https://ec.europa.eu/info/news/staff-statement-followingseventh-post-programme-surveillance-pps-mission-cyprus-2019-sep20_en
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De Eurogroep zal een terugkoppeling ontvangen van de zevende missie in
het kader van post-programmasurveillance (PPS) naar Cyprus. De missie
in het kader van PPS, waaraan de Europese Commissie, de ECB en het
ESM en het IMF deelnamen heeft plaatsgevonden op 16 en 20 september
jongstleden. Het doel van PPS is om de economische, budgettaire en
financiële ontwikkelingen van een land dat financiële steun heeft
ontvangen te monitoren, om zodoende de terugbetaalcapaciteit te
beoordelen. Het rapport is nog niet beschikbaar. Wel is er een persverklaring gepubliceerd.4
De persverklaring benoemt dat de economische groei sterk blijft door
aanhoudende binnenlandse vraag, maar geleidelijk zal matigen als een
gevolg van externe economische factoren. Ondanks deze groei blijft
Cyprus kwetsbaar vanwege de grote publieke en private schulden. Voor
de jaren 2019 tot en met 2021 wordt er een begrotingsoverschot verwacht,
al zal deze enigszins afnemen als een gevolg van stijgende gezondheidskosten en personeelskosten. De overheidsschuld zal in de loop van de tijd
afnemen, maar het blijft in het kader van schuldhoudbaarheid van belang
dat de uitgavenkant van de begroting in toom wordt gehouden. Met
betrekking tot de bankensector blijven de niet-presterende leningen
(NPLs), ondanks de recente daling, nog bijzonder hoog. De NPL-reductie
en het verbeteren van de winstgevendheid van de bankensector blijven
prioriteiten voor de Cypriotische overheid. Daarnaast blijven structurele
hervormingen nodig als aanjager van economische groei en de veerkracht
daarvan. Voorbeelden van benodigde hervormingen zijn het versterken
van het juridisch apparaat, het verbeteren van insolventiewetgeving, het
versnellen van privatiseringen en het hervormen van de publieke sector.
Nederland erkent de meerwaarde van PPS missies en haar bevindingen
en aanbevelingen. De volgende PPS-missie zal plaatsvinden in de lente
van 2020.
Spanje post-programmasurveillance – 12de review
Document: https://ec.europa.eu/info/news/staff-statement-followingtwelfth-post-programme-mission-spain-2019-oct-10_en
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De Eurogroep zal een terugkoppeling ontvangen van de twaalfde missie in
het kader van post-programmasurveillance (PPS) naar Spanje. De missie
in het kader van PPS, waaraan de Europese Commissie, de ECB en het
ESM deelnamen, heeft plaatsgevonden op 8 en 9 oktober jongstleden. Het
doel van PPS is om de economische, budgettaire en financiële ontwikkelingen van een land dat financiële steun heeft ontvangen te monitoren,
4

https://ec.europa.eu/info/news/staff-statement-following-seventh-post-programme-surveillancepps-mission-cyprus-2019-sep-20_en.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

3

om zodoende de terugbetaalcapaciteit te beoordelen. Het rapport is nog
niet beschikbaar. Wel is er een persverklaring gepubliceerd.5
In de persverklaring is opgenomen dat in het rapport de focus zal liggen
op de macro-economische situatie van het land en ontwikkelingen in de
financiële sector. De economische groei van Spanje ligt boven het
gemiddelde in de EU en dat zal ook de komende periode zo blijven. Wel
zal deze groei langzaam matigen. De werkloosheid in het land blijft dalen
en zal naar verwachting in 2021 13% bereiken. De Spaanse bankensector
is winstgevend en de banken hebben voldoende liquiditeit en kapitaal.
Daarbij blijven er wel risico’s. De winst van Spaanse banken kan in de
toekomst onder druk komen te staan door de lage rente-omgeving en het
matigen van de economische groei van Spanje. Het niveau van
niet-presterende leningen (NPL’s) ligt in Spanje nog net boven het
gemiddelde in de EU en verdere aandacht voor reductie blijft daarom
wenselijk. Nederland erkent de meerwaarde van PPS missies en haar
bevindingen en aanbevelingen. De volgende PPS missie zal plaatsvinden
in de lente van 2020.
Beoordeling ontwerpbegrotingen en de budgettaire situatie van
de eurozone als geheel Document: https://ec.europa.eu/info/businesseconomy-euro/economic-and-fiscal-policy-coordination/eu-economicgovernance-monitoring-prevention-correction/stability-and-growth-pact/
annual-draft-budgetary-plans-dbps-euro-area-countries/draft-budgetaryplans-2020_en
Aard bespreking: Aanname Eurogroep verklaring
Besluitvormingsprocedure: Consensus
Toelichting:
De Eurogroep zal zoals gebruikelijk spreken over de ontwerpbegrotingen
die de eurolanden medio oktober hebben ingediend bij de Europese
Commissie en de opinies van de Europese Commissie over deze
ontwerpbegrotingen. Dit is het zevende jaar dat Eurozonelidstaten een
concept ontwerpbegroting indienen.6 Naast een bespreking van de
begrotingen van de individuele lidstaten zal ook worden gesproken over
de budgettaire situatie in de eurozone als geheel. De Eurogroep zal naar
verwachting na afloop van de bespreking een verklaring publiceren.
De opinies van de Europese Commissie ten aanzien van de ontwerpbegrotingen zijn gepubliceerd op 20 november 2019.7 De Europese Commissie
is in deze opinies kritisch richting Italië, Spanje, België, Frankrijk, Portugal,
Finland, Slowakije en Slovenië vanwege hun zogeheten «risk of
non-compliance» met de eisen van de preventieve arm van het
Stabiliteits- en Groei Pact (SGP). Dit betekent dat de Europese Commissie
denkt dat de ontwerpbegroting voor 2020 zou kunnen leiden tot een
situatie waarin de lidstaat in kwestie volgend jaar niet voldoet aan de
eisen van de preventieve arm, waarbij gekeken wordt naar het structurele
begrotingssaldo en de uitgavenregel. Daarnaast waarschuwt de Europese
Commissie dat Italië, Spanje, België en Frankrijk een risico lopen niet aan
de eisen van de correctieve arm van het SGP te voldoen als ze hun
schulden niet voldoende afbouwen of hun structurele saldo niet
voldoende verbeteren. Verder classificeert de Europese Commissie
Letland en Estland als lidstaten die in 2020 «broadly compliant» met de
eisen van het SGP lijken te gaan zijn op basis van de ontwerpbegroting. In
de opinie over de Nederlandse ontwerpbegroting is de Europese
Commissie positief en concludeert de Europese Commissie dat Nederland
5

https://ec.europa.eu/info/news/staff-statement-following-twelfth-post-programme-missionspain-2019-oct-10_en.
6
Deze verplichting vloeit voort uit het two-pack (verordening 473/2013).
7
https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-and-fiscal-policy-coordination/eueconomic-governance-monitoring-prevention-correction/stability-and-growth-pact/annualdraft-budgetary-plans-dbps-euro-area-countries/draft-budgetary-plans-2020_en.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

4

voldoet aan de eisen van het SGP. Dit geldt ook voor Duitsland, Ierland,
Griekenland, Cyprus, Litouwen, Luxemburg, Malta en Oostenrijk.
Nederland acht het van belang dat de Europese Commissie toeziet op een
strikte naleving van de Europese begrotingsregels. Gezonde overheidsfinanciën zijn hierbij het primaire doel en structurele begrotingsinspanningen zijn nodig om budgettaire en economische fundamenten van
lidstaten te versterken, met name in lidstaten met hoge schuldniveaus. De
beoordeling door de Europese Commissie van de ontwerpbegrotingen
van de lidstaten vormt daarbij een belangrijk vooruitkijkend signaal.
Nederland is van mening dat lidstaten, waarvan de Europese Commissie
denkt dat zij volgend jaar mogelijk significant af zullen wijken van de
begrotingsvereisten, tijdig de nodige aanvullende maatregelen dienen te
implementeren om ervoor te zorgen dat hun begroting voor 2020 in toch
in overeenstemming zal zijn met de SGP-vereisten.
Werkprogramma Eurogroep voor het eerste halfjaar van 2020
Document: N.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
In de Eurogroep zal het werkprogramma voor de Eurogroep van het
eerste halfjaar van 2020 worden toegelicht. Voor de Eurogroep wordt
altijd per half jaar een werkprogramma opgesteld met de onderwerpen
die waarschijnlijk besproken zullen worden per vergadering. Dit draagt bij
aan meer langetermijnfocus en kan helpen bij het voorbereiden van de
discussies. Terugkerende onderwerpen zijn de terugkoppeling van
post-programma surveillancemissies (voor Ierland, Portugal, Cyprus,
Spanje en Griekenland), discussies rond het Europees semester en
discussie over de toekomst van de EMU.
Inclusieve samenstelling
Voorbereiding rapport verdieping van de Economische en
Monetaire Unie aan de regeringsleiders
Document: N.v.t.
Aard bespreking: N.v.t.
Besluitvormingsprocedure: Gedachtewisseling
Toelichting:
De Eurotop van 21 juni jongstleden8 heeft de voortgang verwelkomd op
het gebied van versterking van de Economische en Monetaire Unie (EMU)
die is geboekt in de Eurogroep van 13 juni jongstleden.9 In het bijzonder
zijn toen stappen gezet ten aanzien van de aanpassing van het Europees
Stabiliteitsmechanisme (ESM)-verdrag en een begrotingsinstrument voor
convergentie en concurrentievermogen voor eurolanden (BICC).
Daarnaast is gesproken over liquiditeit in resolutie en een Europees
Depositoverzekeringsstelsel (EDIS). De Eurotop heeft de Eurogroep
verzocht om in inclusieve samenstelling te blijven doorwerken aan alle
elementen van dit alomvattend pakket. De Eurogroep zal in december een
rapport voorbereiden inzake de verdieping van de EMU aan de
regeringsleiders.
ESM
In juni 2019 heeft de Eurogroep een principeovereenkomst gesloten over
de wijzigingen in het ESM-verdrag, waarbij de afspraken van december
8

https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2019/06/21/statement-of-the-eurosummit-21-june-2019.
9
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1612.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

5

2018 zoals gemaakt in de term sheet voor de hervorming van het ESM
geïmplementeerd zijn. Destijds was een aantal werkstromen die invulling
moest geven aan de afspraken uit december nog niet afgerond en waren
enkele aanpalende documenten nog niet gereed.10 De Eurogroep heeft
afgesproken de periode tot en met december 2019 te gebruiken om deze
stukken af te ronden, alvorens definitief in te kunnen stemmen met de
overeengekomen aanpassingen van het ESM-verdrag. In het algemeen
overleg van zes november jongstleden heb ik u een brief toegezegd over
de stappen die zijn gezet in het proces met betrekking tot het ESM en het
te verwachten vervolg van het proces. Ik streef ernaar u deze brief voor
het komende algemeen overleg toe te sturen.
Ten aanzien van het ESM verwacht de Eurotop dat de Eurogroep haar
werk voortzet, om in december 2019 tot een akkoord te kunnen komen
over een volledig pakket van een wijziging van het ESM-verdrag en van
aanverwante documenten. Tijdens de Eurogroep zal worden besproken of
er inmiddels voldoende voortgang is geboekt met de aanpalende
documenten om tot een definitief akkoord te komen. Afgelopen
Eurogroep bleek dat veel documenten reeds geheel of bijna zijn afgerond.
Het betreft onderliggende richtsnoeren voor de preventieve kredietlijnen
en het prijsbeleid van het ESM, een nieuw apart richtsnoer voor de
gemeenschappelijke achtervang (common backstop), een gezamenlijk
analyseraamwerk voor schuldhoudbaarheid van de Europese Commissie
en het ESM, een memorandum van samenwerking met de afspraken voor
samenwerking tussen het ESM en de Europese Commissie en
documenten waarin enkele in de toekomst door de ESM-gouverneurs te
nemen beslissingen (zogenaamde resolutions) zijn opgenomen. Het
betreft dan bijvoorbeeld beslissingen over de materiële financiële
voorwaarden voor het instellen van de gemeenschappelijke achtervang en
het afschaffen van het instrument voor directe herkapitalisatie. Nederland
zet erop in dat alle aanpalende documenten een getrouwe uitwerking
vormen van de afspraken uit december 2018 en juni 2019.
Tegelijkertijd bleek dat verdere uitwerking nodig was op een aantal andere
elementen. Dit betreft allereerst de maximale hoogte van de gemeenschappelijke achtervang. In december 2018 is afgesproken dat de
gemeenschappelijk achtervang even groot zal zijn als de omvang van het
bankresolutiefonds (SRF) in 2023, wat 1% van de door nationale depositogarantiestelsels gedekte bankdeposito’s van de eurozonelanden beslaat.
Omdat de gemeenschappelijke afwikkelingsraad (SRB) volledig moet
kunnen vertrouwen op de beschikbaarheid van de gemeenschappelijke
achtervang moet het ESM een bedrag reserveren wat niet meer
beschikbaar kan zijn voor de andere ESM-instrumenten zoals bijvoorbeeld
de landenprogramma’s. Nederland zal inzetten op een maximale hoogte
van de gemeenschappelijk achtervang van tussen de 65 en 75 miljard
euro. Een bedrag in deze range biedt de komende jaren voldoende ruimte
de achtervang te accommoderen in geval de groei van de bankdeposito’s
zorgt voor een toename van de omvang van het resolutiefonds. Tegelijkertijd wordt gewaarborgd dat er voldoende middelen overblijven voor de
andere ESM-instrumenten. Na ratificatie van het nieuwe ESM-verdrag zal
een formele unanieme beslissing van de gouverneurs nodig zijn om de
maximale hoogte vast te stellen. Daarna kan deze maximale hoogte ook
alleen met een unaniem besluit gewijzigd worden.
Een tweede belangrijk openstaand punt betreft de informatievoorziening
tussen de SRB en het ESM in het geval dat de SRB een aanvraag doet
voor een lening uit de gemeenschappelijke achtervang. In december 2018
is afgesproken dat door de Raad van Bewind van het ESM in den regel
binnen 12 uur, en in complexe afwikkelingsoperaties binnen 24 uur, over
een aanvraag moet worden besloten. Een dergelijke korte tijdsduur stelt
10

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1605.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

6

hoge eisen aan de volledigheid, relevantie en begrijpelijkheid van de
informatie, waarvan de vertrouwelijkheid ook voldoende zal moeten
worden gewaarborgd. Nederland hecht eraan dat de informatie
voldoende zal zijn voor zowel een gedegen oordeel over een aanvraag tot
een lening alsook voor goede verantwoording achteraf over de genomen
beslissingen. De Eurogroep zal naar verwachting proberen komende
vergadering tot een definitief akkoord te komen over deze resterende
openstaande elementen.
In het kader van het verbeteren van het raamwerk voor schuldhoudbaarheid is in de principeovereenkomst van juni 2019 opgenomen dat de
ESM-leden per 2022 zogenoemde collective action clauses (CAC’s) met
single limb aggregation op zullen nemen in de voorwaarden van de
staatsobligaties. CAC’s zijn voorwaarden in staatsobligaties die ervoor
zorgen dat bij een herstructurering alle crediteuren die deze staatsobligaties hebben juridisch aan een herstructurering gebonden zijn wanneer
een gekwalificeerde meerderheid van de bezitters van die betreffende
obligatieserie heeft ingestemd. Op basis van de huidige CAC’s geldt dat
als meerdere obligatieseries tegelijkertijd aangepast worden, bijvoorbeeld
in het kader van een door een lidstaat voorgestelde herstructurering,
instemming is vereist van zowel iedere individuele obligatieserie én alle
uitstaande obligatieseries die aangepast worden. Bij een single limb
aggregation hoeft enkel een gekwalificeerde meerderheid van alle
uitstaande obligatieseries die worden aangepast te worden gevonden om
de herstructurering te verwezenlijken. De gedetailleerde voorwaarden van
de nieuwe CAC’s zijn het afgelopen half jaar uitgewerkt. De Eurogroep zal
naar verwachting deze gedetailleerde voorwaarden goedkeuren en
bespreken hoe het beste kan worden gewaarborgd dat de CAC’s op
vergelijkbare wijze door elk land worden geïmplementeerd in nationale
voorwaarden van de staatsobligaties.
Tot slot zal, in navolging van een discussie afgelopen Eurogroep, verder
worden gesproken over mogelijke wijzigingen in de intergouvernementele
overeenkomst betreffende de overdracht en mutualisatie van de bijdragen
aan het gemeenschappelijke afwikkelingsfonds (IGA). Deze wijzigingen
vloeien voort uit de afspraak uit december 2018 dat de achtervang
vervroegd ingevoerd kan worden bij voldoende risicoreductie. De IGA
schrijft voor dat tot eind 2023 de leningen die de SRB aangaat uitsluitend
terugbetaald worden door de banken in het land van de bank die met
behulp van deze geleende middelen wordt afgewikkeld (daarna vanaf
2024 betalen alle banken in de bankenunie deze leningen terug). Omdat
de terugbetaalcapaciteit van de bankensector van een land beperkt is, zal
de overeengekomen achtervang bij vervroegde invoering daardoor niet
volledig benut kunnen worden. Het ESM zal immers niet meer middelen
aan de SRB uitlenen dan de SRB bij de banken op kan halen voor de
terugbetaling ervan. Om de effectiviteit van de overeengekomen
gemeenschappelijke achtervang in geval van vervroegde invoering zeker
te stellen is daarom in december 2018 ook de afspraak gemaakt om te
streven naar beperkte wijzigingen in de IGA. Doel van die aanpassing zal
zijn dat de gehele Europese bankensector bij een vervroegde invoering
van de achtervang bij kan dragen aan de terugbetaling van leningen voor
een resolutiecasus.
In deze context zal de Eurogroep proberen tot een akkoord te komen over
de mate van gemeenschappelijke terugbetaling (mutualisatie). Nederland
zet er op in dat de eerder al overeengekomen mutualisatie van het gebruik
van het SRF ongewijzigd blijft. Voor de mutualisatie van het terugbetalen
van leningen zet Nederland er op in dat deze (maximaal) eenzelfde
mutualisatiegraad kent als die voor het gebruik van het SRF zelf.
Een wijziging van de IGA is pas relevant als de Ministers van Financiën
besluiten de gemeenschappelijke achtervang voor eind 2023 in te voeren.
Omdat ratificatie van een IGA-aanpassing echter tijd nodig heeft en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

7

onderdeel uitmaakt van het gehele pakket van de ESM-hervorming, is nu
reeds overeenstemming nodig over de te maken aanpassingen en het
starten van het ratificatieproces. De aanpassingen zullen zo geformuleerd
moeten worden dat ze alleen geldig zijn vanaf het moment dat de
achtervang wordt ingevoerd. De gemeenschappelijke achtervang zal pas
worden geactiveerd na een separate unanieme beslissing van de
gouverneurs van het ESM. De politieke afspraak is dit uiterlijk eind 2023 te
doen en eerder als voldoende risicoreductie is bereikt. Nederland zal
ervoor waken dat niet wordt vooruitgelopen op de discussie in 2020 over
mogelijke vervroeging van de achtervang, die gevoerd zal worden op
basis van een rapport van de Europese instellingen (Europese Commissie,
SRB en ECB) over risicoreductie.
Europees depositoverzekeringsstelsel (EDIS)
Ook heeft de Eurotop de Eurogroep gevraagd technisch verder te werken
aan de versterking van de Bankenunie. Door een hoogambtelijke
werkgroep (High Level Working Group; HLWG) wordt gewerkt aan een
routekaart om politieke onderhandelingen over EDIS te starten. Over de
voortgang zal de voorzitter van de HLWG rapporteren aan de Eurogroep.
De afgelopen tijd is in de HLWG gesproken over het functioneren van de
bankenunie en opties om deze verder te versterken.
Onder het Nederlandse voorzitterschap werd de Europese Commissie op
17 juni 2016 opgeroepen tot het doen van voorstellen op specifieke
risicoreducerende maatregelen.11 Dit leidde ertoe dat de Europese
Commissie op 23 november 2016 voorstellen deed, namelijk het bankenpakket. Alle onderdelen uit dit bankenpakket zijn dit jaar definitief
afgerond.12 Dit pakket dwingt banken bijvoorbeeld om aanvullende
buffers voor bail-in aan te houden en te allen tijde een minimum aan
eigen vermogen aan te houden. Daarmee is opvolging gegeven aan alle
risicoreducerende maatregelen waartoe de Raad de Europese Commissie
in 2016 opriep.
Door de HLWG zijn thema’s in kaart gebracht voor verdere voltooiing van
de bankenunie. Daarom is in de HLWG onder andere gesproken over het
functioneren van het crisisraamwerk, grensoverschrijdende consolidatie,
de behandeling van staatsobligaties in de regelgeving en de financiële
stabiliteit. Recent heeft de Europese Commissie het functioneren van het
crisisraamwerk geëvalueerd.13 In dat kader wordt gekeken naar eventuele
doelgerichte aanpassingen die kunnen bijdragen om het resolutieraamwerk beter te laten functioneren. Onlangs zijn richting de Tweede
Kamer ook de kaders voor grensoverschrijdende banken en consolidatie
nader uiteengezet.14 Zo kan consolidatie voor- en nadelen hebben, en bij
grensoverschrijdende consolidatie is ook financiële stabiliteit van belang.
Voor wat betreft de behandeling van staatsobligaties in de regelgeving
stemde de Raad er in 2016 mee in te wachten op de resultaten van het
Bazels Comité en zich in aansluiting op de werkzaamheden van het Bazels
Comité te beraden op eventuele volgende stappen in de Europese
context. Een deel van lidstaten waaronder Nederland blijft de noodzaak
benadrukken van een aanpassing, terwijl een deel van de lidstaten nog
altijd kritisch is op een aanpassing van de behandeling van staatsobligaties op bankbalansen. Sommige lidstaten zijn van mening dat
aanpassing van de behandeling van staatsobligaties op bankbalansen
11

https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2016/06/17/conclusions-on-bankingunion.
12
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=OJ:L:2019:150:FULL&from=EN.
13
https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/business_economy_euro/banking_and_finance/
documents/190430-report-bank-recovery-resolution_en.pdf.
14
Kamerstuk 32 545, nr. 108.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

8

alleen mogelijk is als ook Europese veilige activa (safe assets) worden
gecreëerd.
Op dit moment worden de nationale depositogarantiestelsels (DGSen)
door banken zelf gevuld. Bij eventuele uitputting van deze nationale ex
ante middelen kunnen ex post bijdragen worden opgehaald bij de banken.
Ook kunnen DGSen van de EU-lidstaten op vrijwillige basis van elkaar
lenen, maar hier is tot op heden geen gebruik van gemaakt. Wel hebben
diverse lidstaten alternatieve financieringsplannen opgesteld om de
slagkracht van hun nationale DGS te vergroten. Om deze reden is door het
Nederlandse DGS een kredietfaciliteit afgesloten met een consortium van
vier Nederlandse banken, wat tot een grotere financieringscapaciteit heeft
geleid. Dit verkleint de kans dat er, door uitputting van private bronnen,
onvoldoende middelen beschikbaar zijn en een beroep moet worden
gedaan op de nationale overheid. De kans hierop is gering, maar wel
aanwezig.15 Dit is ook een van de redenen dat EDIS wordt gezien als
laatste pijler van de bankenunie. Zo kan namelijk beter voorkomen
worden dat nationale overheden moeten bijspringen om tekorten van een
nationaal stelsel te dichten.
Gelet op de grensoverschrijdende activiteiten van banken is nog meer
gemeenschappelijk beleid van de EU ten aanzien van banken en het
toezicht daarop een goede zaak. Het DGS is een onmisbaar instrumentarium in het borgen van de stabiliteit van de financiële sector.16
Nederland werkt graag mee aan het verminderen van risico’s en het
opbouwen van stabiliteit via een EDIS. Conform het standpunt van het
kabinet is voor Nederland van belang dat, voordat daadwerkelijk
risicodeling plaatsvindt via een EDIS, een betere behandeling van
staatsobligaties op bankbalansen gerealiseerd is en banken op
gezondheid getoetst zijn door middel van een asset quality review.
Nederland is daarnaast geen voorstander van varianten van eurobonds,
zoals nieuwe publieke pan-Europese safe assets, die voorzien in schuldmutualisatie of gezamenlijke schulduitgifte.
Begrotingsinstrument voor convergentie en concurrentievermogen (BICC)
Ten aanzien van het BICC heeft de Eurotop de Eurogroep en de Europese
Commissie verzocht verder te werken aan alle openstaande onderwerpen,
zoals de financiering van het instrument.
In de Eurogroep zal gesproken worden over de voortgang en de vervolgstappen ten aanzien van de uitwerking van het BICC. Naar aanleiding van
mijn toezegging tijdens het algemeen overleg van zes november
jongstleden heb ik u een brief toegezegd over de stappen die zijn gezet in
het proces met betrekking tot het BICC en het te verwachten vervolg van
het proces. Deze brief zult u nog voor het komende algemeen overleg
over de Eurogroep ontvangen.
Tijdens de Eurogroep van 13 juni en 9 oktober jongstleden zijn er
afspraken gemaakt over diverse kenmerken van het BICC, welke zijn
vastgelegd in term sheets.17 De afspraken zullen nader worden vastgelegd
15

In de effectenanalyse van de Europese Commissie zijn simulaties gedaan met betrekking tot
de capaciteit van DGSen om meerdere uitbetalingen te kunnen doen. Die resultaten laten zien
dat nationale DGSen meerdere uitbetalingen in 2,5% van de gevallen niet volledig kunnen
dekken; met een EDIS zou dit dalen tot slechts 0,7% van de gevallen. https://ec.europa.eu/info/
sites/info/files/161011-edis-effect-analysis_en.pdf.
16
Zie ook Kamerstuk 21 501-07, nr. 1547.
17
https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2019/06/14/term-sheet-on-thebudgetary-instrument-for-convergence-and-competitiveness/pdf; https://
www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2019/10/10/term-sheet-on-the-budgetaryinstrument-for-convergence-and-competitiveness-bicc/pdf;Kamerstuk 21 501–07, nr. 1612;
Kamerstuk 21 501–07, nr. 1629

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

9

in EU-wetgeving door middel van een aanpassing van het Commissievoorstel voor een verordening voor een hervormingsondersteuningsprogramma en een nieuwe verordening voor een governance raamwerk
waarvoor de Europese Commissie in juni een voorstel deed. Deze
verordeningen worden verder uitgewerkt in Raadsverband. Voor
Nederland zijn de in de term sheets vastgelegde afspraken daarbij
leidend. Het Fins voorzitterschap streeft ernaar de Raadspositie ten
aanzien van de verordeningen uiterlijk begin volgend jaar vast te stellen.
Het eindresultaat zal tot stand komen met medebeslissing van het
Europees parlement.
Ten aanzien van de financiering werd op 9 oktober in de Eurogroep de
afspraak bevestigd dat de omvang zal worden bepaald in de context van
het Meerjarig Financieel Kader (MFK). Daarnaast is afgesproken dat de
discussie over de noodzaak, inhoud, modaliteiten en omvang van een
eventuele intergouvernementele overeenkomst (IGA) zal doorgaan in
ambtelijke voorportalen van de Eurogroep.
Ecofin
Alcoholaccijnsrichtlijn
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Aanname richtlijnvoorstel
Besluitvormingsprocedure: Unanimiteit
Toelichting:
Tijdens de Ecofinraad streeft het voorzitterschap er naar om het richtlijnvoorstel inzake alcoholaccijns aan te nemen. De Europese Commissie
heeft op 25 mei 2018 het voorstel gepubliceerd.18 Daarin heeft de
Europese Commissie voorgesteld het meetmoment van het aantal graden
Plato dat wordt gebruikt om het accijnstarief te bepalen, te verduidelijken.
Daarnaast wordt een certificeringssysteem geïntroduceerd voor kleine
producenten van verschillende alcoholische dranken. Nederland ziet de
toegevoegde waarde hiervan niet, want de in dit kader relevante
bepalingen moeten al worden nageleefd door kleine brouwerijen.
Inmiddels is in het compromisvoorstel, naar tevredenheid van Nederland,
een zelfcertificeringssysteem als optie opgenomen voor de lidstaten om te
kiezen. Nederland kan zodoende instemmen met de laatst bekende versie
van het compromisvoorstel.
Het richtlijnvoorstel is eerder behandeld op de Ecofinraad van 7 maart,
17 mei en 8 november 2019. Hier was het niet mogelijk tot een akkoord te
komen en het voorstel is terugverwezen naar bespreking op technisch
niveau. Tot op heden is tussen de lidstaten nog geen overeenstemming
bereikt. Het is nog onzeker of deze richtlijn daadwerkelijk zal worden
aangenomen op deze Raad.
Versterking van de bankenunie
Document: 14354/19
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
Het Finse voorzitterschap zal rapporteren over de voortgang ten aanzien
van de versterking van de bankenunie. Al sinds het Nederlandse voorzitterschap van de Raad in 2016 wordt via de Ad Hoc Working Party on the
Strengthening of the Banking Union (AHWP) gewerkt aan stappen om de
bankenunie te versterken. Onder eerdere voorzitterschappen werd, naast
het monitoren van de voortgang op de risicoreductie-dossiers zoals het
bankenpakket, ook een Europese depositoverzekeringsstelsel (EDIS)
technisch verkend.19 Door een hoogambtelijke werkgroep (High Level
18
19

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A52018PC0334
https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14452–2018-INIT/en/pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

10

Working Group; HLWG) wordt momenteel gewerkt aan een routekaart om
politieke onderhandelingen over een EDIS te starten. De voorzitter van de
HLWG rapporteert aan de Eurogroep.
Onder het Nederlandse voorzitterschap werd de Europese Commissie op
17 juni 2016 opgeroepen tot het doen van voorstellen op specifieke
risicoreducerende maatregelen.20 Dit leidde ertoe dat de Europese
Commissie op 23 november 2016 voorstellen deed, te weten het bankenpakket. Alle onderdelen uit het bankenpakket zijn dit jaar definitief
afgerond.21 Dit pakket dwingt banken bijvoorbeeld om aanvullende
buffers voor bail-in en te allen tijde een minimum aan eigen vermogen
aan te houden. Daarmee is aan alle risicoreducerende maatregelen
waartoe de Raad de Europese Commissie in 2016 opriep opvolging
gegeven. Een overzicht van dit alles is terug te lezen in de brief update
risicoreductie Europese banken van 26 augustus 2019.22 In de AHWP is
naar aanleiding hiervan onder meer met de Europese Bankenautoriteit en
Single Resolution Board (SRB) gesproken over de implementatie van het
onlangs overeengekomen bankenpakket. Verder is in de AHWP gesproken
over de verschillende methodologieën om de risicogebaseerde bijdragen
die banken aan het depositogarantiestelsel (DGS) betalen te berekenen.
Ook is gesproken over de verschillende opties en nationale discreties op
grond van de huidige richtlijn inzake depositogarantiestelsels, en hoe deze
behandeld zouden kunnen worden in de context van een EDIS.
Gelet op de grensoverschrijdende activiteiten van banken is een gemeenschappelijk beleid van de EU ten aanzien van banken en het toezicht
daarop een goede zaak. Het kabinet verwelkomt dat er de afgelopen jaren
door overheden en toezichthouders veel stappen zijn gezet om risico’s in
de bankensector verder terug te dringen. Nederland is voorstander van
verdere stappen die leiden tot het doorbreken van de wisselwerking
tussen banken en overheden. Wel is voor Nederland van belang dat
voordat risico’s worden gedeeld via een EDIS een aanpassing in de
behandeling van staatsobligaties op bankbalansen gerealiseerd wordt en
door middel van een asset quality review wordt aangetoond dat banken
gezond zijn.
Any other business – Stand van zaken financiële diensten
dossiers
Document: 13504/19
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
Het voorzitterschap van de Raad voorziet de Ecofinraad zoals gebruikelijk
van informatie over de huidige wetgevingsvoorstellen voor financiële
diensten.
Gedragscodegroep
Document: 14290/19
Aard bespreking: Voortgangsrapportage en aanname Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: Unanimiteit
Toelichting:
De Gedragscodegroep onderzoekt belastingmaatregelen die potentieel
schadelijke belastingconcurrentie vormen en derhalve onder de
EU-Gedragscode (inzake de belastingregeling voor ondernemingen)
vallen. Zij toetst deze belastingmaatregelen aan de (vijf) criteria van de
Gedragscode om vast te stellen of daadwerkelijk sprake is van schadelijke
belastingconcurrentie. De Gedragscodegroep doet van haar bijeen20

https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2016/06/17/conclusions-on-bankingunion/.
21
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=OJ:L:2019:150:FULL&from=EN.
22
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1619.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

11

komsten halfjaarlijks verslag in een voortgangsrapportage aan de
Ecofinraad.
Meer specifiek gaat het verslag in op de werkzaamheden met betrekking
tot standstill en rollback. Het standstill-principe houdt de afspraak in om
geen nieuwe schadelijke maatregelen te introduceren. Onder rollback
moet een maatregel die door de Gedragscodegroep als schadelijk is
beoordeeld, worden aangepast of ingetrokken. In het kader hiervan heeft
een aantal lidstaten belastingmaatregelen aangemeld, waarvan de
Gedragscodegroep moet vaststellen of al dan niet sprake is van schadelijke belastingconcurrentie. Verder zijn richtsnoeren opgesteld over de
inrichting van notionele renteaftrekregimes.
Daarnaast zal het verslag van de Gedragscodegroep stilstaan bij de lijst
van non-coöperatieve jurisdicties op belastinggebied (hierna: de zwarte
lijst). Tijdens de Ecofinraad van 5 december 2017 was de eerste versie van
de zwarte lijst vastgesteld. Daarnaast werd ook een grijze lijst opgesteld
van landen die niet voldeden aan de standaard maar op hoog politiek
niveau hadden toegezegd om binnen een bepaalde periode alsnog aan de
volgende criteria te voldoen:
1. Fiscale transparantie: de jurisdicties voldoen aan de wereldwijde
standaard op het gebied van de uitwisseling van fiscale informatie;
2. Geen schadelijk belastingconcurrentie: de jurisdicties mogen geen
schadelijke preferentiële regimes of schadelijke generieke 0%
regimes toepassen; en
3. De jurisdicties participeren aan het internationale proces van de
OESO om grondslaguitholling en winstverschuiving tegen te gaan.
Tijdens de Ecofinraad van 12 maart 2019 is de uitkomst bekend gemaakt
van de beoordeling van de toezeggingen dat de wetgeving uiterlijk eind
2018 zou voldoen aan de criteria. Dit resulteerde in 15 landen op de zwarte
lijst. Sindsdien zijn er weer 7 landen23 van de zwarte lijst afgehaald omdat
deze voldeden aan de minimum standaard. Op dit moment staan er 8
landen op de zwarte lijst24 en 36 landen op de grijze lijst.
Verder loopt eind dit jaar de deadline af voor 46 toezeggingen van landen
op de grijze lijst om te voldoen aan de EU fiscale minimumstandaard.
Deze toezeggingen zullen begin volgend jaar door de Gedragscodegroep
beoordeeld worden.
Ten slotte is er in de Gedragscodegroep een akkoord gesloten over de te
nemen fiscale defensieve maatregelen jegens landen die op de zwarte lijst
staan. Het idee is dat lidstaten een maatregel kiezen uit een limitatieve lijst
aan fiscale defensieve maatregelen. Hierbij kan gedacht worden aan het
toepassen van Controlled Foreign Company (CFC) regels, het weigeren
van de aftrek van kosten, het heffen van een bronbelasting of het
beperken van de deelnemingsvrijstelling. Nederland steunt dit akkoord.
Ter wille van de geloofwaardigheid van de lijst, is het belangrijk dat er ook
echt concrete Europabrede consequenties zitten aan het feit dat een land
op de zwarte lijst staat. Daarom past Nederland per 1 januari dit jaar al
een aanvullende CFC-maatregel toe, aangevuld met conditionele
bronbelasting op rente en royalty’s vanaf 1 januari 2021.
Implementatie van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP)
Document:
https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/economy-finance/
com_2019_913_1_en_act_part1_v3.pdf
https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/economy-finance/
com_2019_912_1_en_act_part1_v3.pdf

23

Aruba, Barbados, Belize, Bermuda, Dominica, Marshall eilanden, Verenigde Arabische
Emiraten.
24
Amerikaanse Maagdeneilanden, Amerikaans Samoa, Fiji, Oman, Samoa, Trinidad & Tobago en
Vanuatu.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

12

https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/economy-finance/
com_2019_921_en_act_part1_v4.pdf
https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/economy-finance/
com_2019_922_en_act_part1_v3_0.pdf
Aard bespreking: Besluitvorming
Besluitvormingsprocedure: Gekwalificeerde meerderheid
Toelichting:
De Europese Commissie heeft op 7 november jongstleden haar
herfstraming gepresenteerd die ook begrotingscijfers omvat.25 De
Ecofinraad zal spreken over de gevolgen van de herfstraming voor het
begrotingstoezicht en mogelijke vervolgstappen aankondigen in het kader
van de implementatie van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP).
De Europese Commissie heeft formele voorstellen gedaan aan de Raad
om voor Hongarije en Roemenië opnieuw vast te stellen dat er sprake is
van «niet-effectieve actie» ten aanzien van de door de eerder aangenomen
aanbevelingen van de Raad binnen de significante afwijkingsprocedure,
waarbij de Raad aanbevelingen aan deze landen deed over het tempo
waarmee zij hun structurele begrotingssaldo zouden moeten verlagen.26
Zo zouden Hongarije en Roemenië in 2019 volgens de eerdere aanbeveling een verbetering in het structureel saldo dienen te realiseren van 1%
bbp terwijl het structureel saldo van Hongarije volgens de meest recente
raming van de Commissie met slechts met 0,5% bbp zal verbeteren en het
structureel saldo van Roemenië met 0,8% bbp zal verslechteren.
Tegelijkertijd heeft de Europese Commissie parallel aan het voorstel tot
het vaststellen van «niet-effectieve actie» ook aanbevelingen gedaan voor
hernieuwde aanbevelingen van de Raad voor een correctie-pad voor
Hongarije en een nieuw correctie-pad voor Roemenië. Het correctie-pad
van Hongarije voor 2020 bestaat uit een vereiste verbetering van het
structureel saldo met 0,75% bbp en maximale netto primaire uitgavengroei van 4,7%. Voor Roemenië bestaat het correctie-pad voor 2020 uit
een vereiste verbetering van het structureel saldo met 1,0% bbp en
maximale netto primaire uitgavengroei van 4,4%.
In de Ecofinraad zal het vaststellen van de «niet-effectieve actie» en de
aanbevelingen voor het nieuwe correctiepad voor het structurele
begrotingssaldo moeten worden bekrachtigd. Nederland is van mening
dat de Europese Commissie op basis van de regels uit het SGP terecht
deze voorstellen doet en zal daarom tijdens de Ecofinraad met deze
voorstellen instemmen. De Commissie heeft geen voorstellen gedaan in
het kader van de buitensporigtekortprocedure.
Europese financieringsarchitectuur voor ontwikkeling
Document: 14154/19
Aard bespreking: Aanname Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: Consensus
Toelichting:
De Ecofinraad zal spreken over de opvolging van het rapport van de Wise
Persons Group (WPG) over de optimalisatie van de Europese financieringsarchitectuur voor ontwikkeling met speciale aandacht voor de rol van
en samenwerking tussen de Europese Investeringsbank (EIB), de
Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD), Europese
nationale ontwikkelingsbanken (zoals FMO) en de Europese Commissie.27
Dit rapport is uitgebracht op 9 oktober jongstleden en tijdens de

25

https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-performance-and-forecasts/
economic-forecasts/autumn-2019-economic-forecast-challenging-road-ahead_en#economicforecast-documents.
26
https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-and-fiscal-policy-coordination/eueconomic-governance-monitoring-prevention-correction/stability-and-growth-pact/preventivearm/significant-deviation-procedure_en.
27
https://www.consilium.europa.eu/media/40967/efad-report_final.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

13

Ecofinraad van 10 oktober hebben de lidstaten hun eerste reacties
gedeeld.
De WPG doet in het rapport zowel korte- als langetermijnaanbevelingen.
Op de korte termijn zou volgens de groep onder meer ingezet moeten
worden op een sterkere coördinerende rol van de Europese Commissie bij
de inzet van de Europese ontwikkelingsfinancieringsinstellingen en een
versterkte samenwerking tussen deze instituties. Ook adviseert de groep
meer strategische sturing vanuit de Raad, in het bijzonder vanuit de Raad
Buitenlandse Zaken. Verder concludeert het rapport dat het wenselijk zou
zijn om op de langere termijn één EU-ontwikkelingsbank te creëren met
de EBRD (optie 1), een nieuwe instelling (optie 2) of de EIB (optie 3) als
basis. Deze opties vragen om nadere uitwerking toegespitst op de
toegevoegde waarde ten opzichte van het huidige systeem en de politieke
en juridische haalbaarheid. De WPG raadt daarom aan om een haalbaarheidsstudie uit te voeren.
Nederland verwelkomt het rapport als een belangrijke bijdrage aan het
debat over de inrichting van de Europese financieringsarchitectuur voor
ontwikkeling en zet in op spoedige uitwerking van en besluitvorming over
de implementatie van de kortetermijnaanbevelingen. Nederland onderschrijft het belang van onafhankelijke haalbaarheidsstudies naar de
geschetste opties voor de lange termijn. Hierbij zou ook verbetering van
de huidige institutionele inrichting («status quo plus») moeten worden
meegenomen. Deze studies moeten een antwoord bieden op de vraag wat
er juridisch en operationeel nodig is om van elk van de opties een succes
te maken, met vooraf afgestemde toetsingscriteria als ontwikkelingsimpact, waarborging bredere EU-belangen en efficiëntie (o.a. benutten
bestaande expertise). Daarbij zouden de financieringsbehoeften van
ontvangende landen en de private sector alsmede het huidige speelveld in
Afrika (o.a. de rol van de Wereldbank, de Afrikaanse Ontwikkelingsbank
(AfDB) en nationale ontwikkelingsbanken) moeten worden bekeken om de
toegevoegde waarde van institutionele veranderingen inzichtelijk te
maken.
Op basis van de eerste reacties in de Ecofinraad van 10 oktober
jongstleden heeft het Voorzitterschap concept Raadsconclusies
opgesteld. Ten aanzien van de kortetermijnmaatregelen lijkt er redelijk
veel steun te zijn onder de lidstaten. Wat betreft de uitwerking van de
langetermijnopties vindt een grote groep lidstaten dat een onafhankelijke
partij een haalbaarheidsstudie zou moeten uitvoeren. De Nederlandse
oproep dat de EIB en EBRD niet vooruit moeten lopen op de politieke
keuze krijgt steun van een aantal lidstaten.
Duurzame financieringsagenda
Document: N.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling/ aanname Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
De Europese Commissie zal de Ecofinraad informeren over haar
duurzame financieringsagenda. In 2017 presenteerde de Europese
Commissie reeds haar actieplan «duurzame groei financieren». Inmiddels
is op twee voorstellen uit het actieplan een akkoord bereikt tussen de
Raad en het Europees parlement (EP). Zo werd allereerst in maart van dit
jaar overeenstemming bereikt over minimumeisen aan benchmarks die
klimaatdoelstellingen nastreven. Met een duurzame benchmark kunnen
de prestaties van een beleggingsinstelling of vermogensbeheerder
worden vergeleken met een objectieve maatstaf. Een toenemend aantal
investeerders gebruikt CO2-arme benchmarks om de prestaties van hun
beleggingsportefeuilles te meten. Tevens zijn er stappen gezet ten aanzien
van transparantie door middel van het akkoord in de EU op de verordening «duurzaamheidsoverwegingen bij investeringen en advisering».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

14

Zo dienen financiële instellingen die namens hun klanten beleggen op
grond van deze verordening, transparant te zijn over in hoeverre
duurzaamheidsrisico’s zijn geïntegreerd in hun beleggingsbeleid.
Op het taxonomie-voorstel lopen de onderhandelingen nog. Deze
bevinden zich op dit moment in de triloogfase. Zoals recent geformuleerd
in een Kamerbrief zet Nederland in op een snelle en ambitieuze afronding
van de taxonomie.28
Ook de nieuwe Europese Commissie is ambitieus ten aanzien van
duurzame financiering en is voornemens om verdere stappen op dit
terrein te gaan zetten. Zo heeft Commissievoorzitter Von der Leyen in het
EP aangegeven een duurzaam financieringsplan te gaan voorstellen.29
Over de kabinetsinzet voor groene financiering is uw Kamer door de
Minister van Financiën eerder geïnformeerd via de verkenning naar de
markt voor groene financiering.30 Nederland zal de Europese Commissie
tijdens de Ecofinraad aanmoedigen om te komen met additionele
voorstellen om groene en duurzame financiële markten te bevorderen, die
in lijn liggen met de beleidsdoelstellingen zoals in de verkenning zijn
geformuleerd. Zo is het van belang dat transparantie verder wordt
bevorderd, dat financiële instellingen klimaateffecten meewegen in hun
beleid, en alle betrokkenen ervaring opbouwen met duurzame financiering. Nederland zal zich er daarnaast ook nadrukkelijk voor inzetten dat
Europese initiatieven aansluiten bij de goede ontwikkelingen die op dit
moment in Nederland plaatsvinden, waaronder met name het
commitment van de financiële sector aan het klimaatakkoord.
Werkplan klimaatactie
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Besluitvorming
Besluitvormingsprocedure: Gekwalificeerde meerderheid
Toelichting:
Het Finse voorzitterschap presenteert een werkplan op klimaatactie waarin
zij voorstellen om reguliere discussies te voeren binnen de Ecofinraad om
best practices te delen en de impact en rol van verschillende beleidsmaatregelen omtrent klimaatactie te analyseren. Voorbeelden van relevante
onderwerpen zijn duurzame financiering, carbon pricing, green budgeting
en de door Von der Leyen aangekondigde European Green Deal.
Nederland hecht belang aan een ambitieus klimaatbeleid en ziet hierbij
ook een nadrukkelijke rol voor Ministers van Financiën. In dit kader is
Nederland zelf ook actief op het gebied van klimaatactie en zet onder
andere in op het faciliteren van vergroening van de financiële sector, het
stimuleren van financiële middelen voor klimaatactie, en op nieuwe regels
t.a.v. carbon pricing. Daarnaast is Nederland lid van diverse internationale
initiatieven die liggen op het werkterrein van de Ministers van Financiën.
Voorbeelden hiervan zijn de coalitie van Ministers van Financiën (onder
leiding van de Wereldbank), het Platform for Sustainable Finance (EU), en
het Paris Collaborative on Green Budgetting (OECD). Nederland
verwelkomt reguliere discussies over klimaatactie door ministers van
Financiën op EU-niveau en hecht ook belang aan de bespreking van de
benoemde onderwerpen. Wel hecht Nederland er belang aan dat duidelijk
is welk doel deze discussies dienen en hoe deze overleggen zich
verhouden tot andere internationale initiatieven op lopende beleidsdiscussies.
De verwachting is dat veel landen net als Nederland het Finse initiatief
steunen en een rol zien voor de ministers van Financiën bij klimaatactie,
maar dat zij ook graag van tevoren duidelijke afspraken maken over de

28

Kamerstuk 32 013, nr. 221
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/SPEECH_19_4230.
30
Kamerstuk 32 013, nr. 220
29

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

15

specifieke onderwerpen die geagendeerd worden en dat het doel van
dergelijke besprekingen helder is.
Stablecoins
Document: 13571/1/19 REV 1
Aard bespreking: Aanname gezamenlijk statement Raad en Europese
Commissie
Besluitvormingsprocedure: (informeel) unanimiteit
Toelichting:
De Ecofinraad zal een gezamenlijke verklaring met de Europese
Commissie aannemen over zogenaamde stablecoins, zoals eerder
aangegeven in de geannoteerde agenda en het verslag van de Ecofinraad
van november jongstleden.31 De verklaring is in lijn met de Nederlandse
positie ten aanzien van deze zogenaamde stablecoins, namelijk dat de
risico’s die (voorstellen voor) stablecoins met zich meebrengen in
voldoende mate moeten zijn gemitigeerd, en dat wet- en regelgeving in
voldoende mate geschikt moet zijn gemaakt om dergelijke initiatieven te
kunnen reguleren, voordat zogenaamde stablecoins in de EU aangeboden
mogen worden. Om deze reden is nauwe samenwerking op EU-niveau
van groot belang.
Prioriteiten ten aanzien van het voorkomen van witwassen en
financieren van terrorisme
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Aanname Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: Consensus
Toelichting:
In de Ecofinraad liggen Raadsconclusies voor ten aanzien van het
voorkomen van witwassen en financieren van terrorisme. De Raadsconclusies staan hoog op de agenda omdat dit onderwerp één van de
speerpunten is van de nieuwe Europese Commissie. De noodzaak van het
beter voorkomen van witwassen en terrorismefinanciering blijkt ook uit
het post mortem review van juli 2019, waarin de Europese Commissie
onderzoek heeft gedaan naar de recente witwasschandalen bij Europese
banken. Uit besprekingen in voorportalen van de Ecofinraad is gebleken
dat alle lidstaten zich kunnen vinden in de geformuleerde Raadsconclusies. Op twee punten bestaat nog discussie:
– het uitoefenen van Europees anti-witwastoezicht door een orgaan van
de Europese Unie met een onafhankelijke structuur en met directe
bevoegdheden. Discussie bestaat of het toezicht van dit orgaan zich
moet richten op financiële groepen die grensoverschrijdend opereren,
of op bepaalde entiteiten die op grond van een risicogebaseerde
benadering worden aangewezen, waarbij grensoverschrijdende
aspecten moeten worden meegenomen.
– het omzetten van (een deel van) de anti-witwasrichtlijn in een
verordening. Discussie bestaat of alleen de bepalingen met betrekking
tot de financiële sector in een verordening zouden moeten worden
opgenomen, of ook bepalingen die betrekking hebben op andere
sectoren.
Nederland is voorstander van Europees anti-witwastoezicht en verdere
harmonisatie van anti-witwasregelgeving. Nederland hecht er belang aan
dat dit Europese anti-witwastoezicht zich niet beperkt tot financiële
groepen die grensoverschrijdend opereren, maar tot alle entiteiten die een
hoog risico vormen (risicogebaseerde benadering). Daarnaast meent
Nederland dat verdere harmonisatie gewenst is. Die harmonisatie moet
zich in eerste instantie richten op bepalingen met betrekking tot de
financiële sector. Als bepalingen met betrekking tot andere sectoren ook
worden geharmoniseerd, hecht Nederland er belang aan dat die harmoni31

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1632.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

16

satie niet leidt tot minder strenge regels dan nu nationaal gelden voor
deze sectoren.
Verdieping van de kapitaalmarktenunie
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: Aanname Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: Consensus
Toelichting:
De Ecofinraad zal spreken over de te nemen stappen voor een verdere
verdieping van de kapitaalmarktenunie. Aan de Ecofinraad worden
conclusies over verdere verdieping van de kapitaalmarktenunie ter
aanname voorgelegd. In eerdere Ecofinraden dit jaar hebben verschillende lidstaten en de Eurocommissaris voor financiële stabiliteit,
financiële diensten en de kapitaalmarktunie Dombrovskis het belang van
verdere versterking van de kapitaalmarktenunie benadrukt.
Nederland hecht groot belang aan verdere verdieping van de kapitaalmarktenunie, en heeft hiertoe eerder dit jaar samen met Duitsland en
Frankrijk het initiatief genomen voor een werkgroep. De onafhankelijke
experts hebben in oktober jongstleden hun eindrapport met aanbevelingen gepresenteerd. Ik heb dit rapport met mijn reactie daarop naar uw
Kamer gestuurd.32 In deze brief heb ik ook mijn aandachtsgebieden ten
aanzien van versterking van de kapitaalmarktenunie benoemd, te weten:
1) het stimuleren van grensoverschrijdende financiering, waarbij private
risicodeling bijdraagt aan financiële stabiliteit; 2) betere toegang tot
kapitaalmarkten voor (met name MKB) bedrijven, waardoor zij minder
afhankelijk worden van bancaire kredietverlening; en 3) het stimuleren
van lange termijn sparen en investeren door de toegang van consumenten tot de kapitaalmarkten te verbeteren. Hierbij moet ook rekening
worden gehouden met een adequaat niveau van consumentenbescherming, een duurzaam karakter van de kapitaalmarktenunie en de
kansen die Fintech biedt, met oog voor risico’s van technologische
ontwikkelingen.
De Nederlandse inzet is om deze aandachtsgebieden duidelijk terug te
laten komen in de Raadsconclusies. Daarnaast vindt Nederland het
belangrijk om een roadmap op te stellen waarin barrières tot het vrije
verkeer van kapitaal worden geïdentificeerd en maatregelen worden
voorgesteld om deze weg te nemen. Hiermee wordt verdere integratie van
de Europese kapitaalmarktenunie gefaciliteerd.
Actieplan inzake niet-presterende leningen (NPLs)
Document: https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/
2017/07/11/conclusions-non-performing-loans/
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
Op 11 juli 2017 nam de Ecofinraad conclusies aan op basis van een
rapport van een ambtelijke subgroep in het Comité Financiële Diensten.33
Dit wordt in Europa ook wel het Actieplan inzake niet-presterende
leningen (NPLs) genoemd. Het Actieplan kent een aantal oproepen
richting de Europese Commissie om te komen met wetgevingsvoorstellen. Ook bevat het Actieplan een aantal oproepen aan toezichthoudende autoriteiten.
Een groot deel van de actiepunten zijn inmiddels afgerond. Zo is een
akkoord bereikt over een minimumniveau van verliesdekking op NPLs.
Daarnaast heeft de ECB verwachtingen uitgesproken voor minimumdekking van NPLs en ook zijn door de Europese Bankenautoriteit (EBA)
32
33

Kamerstuk 22 112, nr. 2829.
https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2017/07/11/conclusions-nonperforming-loans/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

17

informatiesjablonen gemaakt om de beschikbaarheid van bruikbare data
te vergroten. Er lopen nog onderhandelingen over de richtlijn tot
bevordering van secundaire markten. Tot slot wordt er nog gewerkt aan
beter vergelijkbare indicatoren voor insolventieprocedures.
De omvang van NPLs op bankbalansen is de afgelopen jaren aanzienlijk
gedaald, zowel zonder alsook rekening houdend met voorzieningen. Ook
lijkt sprake van een groeiend aantal transacties op de secundaire markt
voor NPLs. De huidige markt bestaat veelal uit een beperkt aantal
gespecialiseerde professionele investeerders. Gezien het hoge risicoprofiel en de benodigde kennis, ligt het ook voor de hand dat alleen
professionele investeerders NPLs kopen met risicodragend vermogen.
Gelet op de grensoverschrijdende activiteiten van banken is een gemeenschappelijk beleid van de EU ten aanzien van banken en het toezicht
daarop een goede zaak. Het aanpakken van NPLs draagt bij aan het
gezonder maken van Europese bankensectoren. Daarom is Nederland
groot voorstander van de maatregelen uit het actieplan. Nederland heeft
daarom ook actief bijgedragen aan ideeën voor het versterken van
toezicht, vergroten van beschikbare informatie over insolventieprocedures
en verder ontwikkelen van secundaire markten.
Overig
Vergadering Raad van Gouverneurs ESM
Document: N.v.t.
Aard bespreking: Besluitvorming
Besluitvormingsprocedure: N.v.t.
Toelichting:
In de middag voorafgaand aan de Eurogroep zal er een vergadering van
de Raad van Gouverneurs van het ESM plaatsvinden. Op de agenda staat
onder meer de aanstelling van een lid van de Board of Auditors op
voordracht van de Europese Rekenkamer en het beëindigen van een
standaard correctie-periode ten aanzien van het kapitaal van een lidstaat
welke later is toegetreden tot euro, en daarmee tot het ESM. Tenslotte zal
de Raad van Gouverneurs een update ontvangen over de voortgang van
de evaluatie van financiële assistentie aan Griekenland.34

34

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1613.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-07, nr. 1638

18