Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 109

Uitvoering EG-Richtlijnen

Nr. 232

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 januari 2018
Hierbij bied ik u het periodieke overzicht aan van de stand van zaken bij de
implementatie van EU-richtlijnen in de Nederlandse wet- en regelgeving
aan het einde van het vierde kwartaal van 20171.
In deze brief wordt eerst ingegaan op de implementatieachterstand zoals
die op 31 december 2017 gold. Daarna worden de oorzaken van deze
achterstand behandeld en worden, indien van toepassing, tevens
dreigende implementatieachterstanden genoemd. Vervolgens volgt een
opsomming van de ingebrekestellingprocedures die de Europese
Commissie tegen Nederland is gestart als gevolg van niet-tijdige
implementatie. Mede op verzoek van uw Kamer zijn ook de lopende
infracties wegens (vermeende) onjuiste implementatie in het overzicht
ingebrekestellingen per departement opgenomen2.
Huidige achterstand
De achterstand per 1 januari 2018 bedraagt 6 richtlijnen tegenover 6 in het
vorige kwartaal. In het vierde kwartaal van 2017 zijn er geen achterstallige
richtlijnen geïmplementeerd. Tegelijkertijd zijn er dit kwartaal ook geen
nieuwe richtlijn in overschrijding bijgekomen.
De 6 achterstallige richtlijnen zijn aan de volgende ministeries toegedeeld:
EZK (1), FIN (3), I&W (2).
De overschrijding van de implementatiedatum varieert sterk, van 112 tot
730 dagen. Een exacte aanduiding van de overschrijding per richtlijn is te
vinden op de laatste pagina van bijgevoegd kwartaaloverzicht.

1
2

kst-21109-232
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 109, nr. 232

1

Achterstanden en hun oorzaken
Wat betreft de oorzaken voor de implementatieachterstand ultimo vierde
kwartaal speelt een aantal factoren een rol. Deze factoren worden
hieronder per ministerie toegelicht.
EZK
Richtlijn 2014/61/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei
2014 inzake maatregelen ter verlaging van de kosten van de aanleg van
elektronische communicatienetwerken met hoge snelheid; Uiterste
implementatiedatum 1 januari 2016.
Implementatie geschiedt hoofdzakelijk door wijziging van de Telecommunicatiewet en van de Wet informatie-uitwisseling ondergrondse
netwerken. Verder worden het Besluit informatie-uitwisseling ondergrondse netten, de Regeling informatie-uitwisseling ondergrondse netten,
het Besluit medegebruik omroepzendernetwerken, de Regeling gegevensverstrekking medegebruik omroepzendernetwerken en het Bouwbesluit
2012 gewijzigd. De Telecommunicatiewet kent al verplichtingen tot
medegebruik van infrastructuur van telecommunicatienetwerken, zoals
antenne-opstelpunten (artikel 3.24 Tw) en voorzieningen waarop de
gedoogplicht van toepassing is (artikel 5.12, eerste lid, Tw). De richtlijn ziet
echter op het efficiënter aanleggen van breedbandnetwerken (zoals
glasvezel) doordat bij de aanleg daarvan ook gebruik gemaakt mag
worden van de infrastructuur van andere netwerken, zoals leidingstroken
in havengebieden en hoogspanningsmasten van elektriciteitsnetwerken.
In Nederland is reeds 97% van de burgers en 91% van de bedrijven
aangesloten op een breedbandnetwerk. Gezien het grote aantal netwerksectoren en regelgevingskaders dat hierbij betrokken is, is de implementatietermijn van 18 maanden te kort om een wetsvoorstel op te stellen dat
recht doet aan alle betrokken belangen. Zeker gezien de mate waarin
Nederland reeds is voorzien van breedbandaansluitingen moet worden
voorkomen dat deze implementatie leidt tot onnodige lasten voor de
betrokken netbeheerders. Op 22 juni 2017 is de wijziging van het
Bouwbesluit 2012 in werking getreden die strekt tot implementatie van
artikel 8 van de richtlijn (Stb. 2017, nr. 268). Het wetsvoorstel is op 8 juni
2017 ingediend bij de Tweede Kamer (Kamerstuk 34 739). Het
wetsvoorstel is op 21 november 2017 door de Tweede Kamer aanvaard
(Handelingen II 2017/18, nr. 24, item 17) en is thans in behandeling bij de
Eerste Kamer. Naar verwachting zal de richtlijn in het eerste kwartaal van
dit jaar volledig zijn geïmplementeerd.
FIN
RICHTLIJN (EU) 2015/849 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
van 20 mei 2015 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële
stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot
wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees Parlement
en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees
Parlement en de Raad en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie. Uiterste
implementatiedatum 26 juni 2017.
Op 20 mei 2015 is de vierde EU anti-witwasrichtlijn aangenomen. Deze
richtlijn is de vierde richtlijn waarmee op Europees niveau regels zijn
gesteld ter voorkoming van het gebruik van het financieel stelsel voor het
witwassen van geld of financieren van terrorisme. De implementatietermijn van deze richtlijn is op 26 juni 2017 verstreken. De Europese
Commissie heeft Nederland om die reden op 19 juli 2017 in gebreke
gesteld vanwege deze overschrijding van de implementatietermijn. Voorts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 109, nr. 232

2

heeft de Europese Commissie op 8 december 2017 een met redenen
omkleed advies uitgebracht, waarin een termijn van twee maanden is
gesteld waarbinnen Nederland de vierde EU anti-witwasrichtlijn alsnog
moet hebben geïmplementeerd. Indien Nederland deze termijn niet haalt,
dan kan de Europese Commissie besluiten een zaak aanhangig te maken
voor het Hof van Justitie van de Europese Unie, wegens het niet-tijdig
implementeren van deze richtlijn.
Er wordt gewerkt aan een voortvarend vervolg van de wetgevingstrajecten die reeds zijn ingezet en die voorzien in de implementatie van de
vierde EU anti-witwasrichtlijn. Het wetsvoorstel voor de Implementatiewet
vierde anti-witwasrichtlijn is op 12 oktober 2017 bij de Tweede Kamer
ingediend (Kamerstuk 34 808), waarna de vaste commissie voor Financiën
op 17 november 2017 verslag heeft uitgebracht over het wetsvoorstel
(Kamerstuk 34 808, nr. 5). De nota naar aanleiding van het verslag wordt
op korte termijn ingediend bij de Tweede Kamer.
De implementatie van de bepalingen uit de vierde EU anti-witwasrichtlijn
die betrekking hebben op de registratie van informatie over uiteindelijk
belanghebbenden vindt plaats met een afzonderlijk implementatiewetsvoorstel. Verwacht wordt dat dit conceptwetsvoorstel, na advies door de
Raad van State, in de eerste helft van 2018 bij de Tweede Kamer kan
worden ingediend.
Hierbij zij overigens opgemerkt dat de implementatietermijn ten aanzien
van de registratie van informatie over uiteindelijk belanghebbenden
onderwerp was van de onderhandelingen met betrekking tot het
richtlijnvoorstel tot wijziging van de vierde EU anti-witwasrichtlijn. Op
15 december 2017 is hierover overeenstemming bereikt tussen de
Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad. Dit heeft tot
gevolg dat, wanneer de richtlijn formeel wordt bekrachtigd door het
Europees Parlement en de Raad, de termijn voor de implementatie van de
bepalingen met betrekking tot de registratie van informatie over uiteindelijk belanghebbenden wordt verlengd met 18 maanden. Die termijn
vangt aan op het moment dat deze richtlijn, die strekt tot wijziging van de
vierde EU anti-witwasrichtlijn, in werking treedt.
RICHTLIJN 2014/65/EU van het Europees Parlement en de Raad van
15 mei 2014 betreffende markten voor financiële instrumenten en tot
wijziging van Richtlijn 2002/92/EG en Richtlijn 2011/61/EU en
GEDELEGEERDE RICHTLIJN (EU) 2017/593 VAN DE COMMISSIE van
7 april 2016 tot aanvulling van Richtlijn 2014/65/EU van het Europees
Parlement en de Raad met betrekking tot het vrijwaren van financiële
instrumenten en geldmiddelen die aan cliënten toebehoren, productgovernanceverplichtingen en de regels die van toepassing zijn op het
betalen of het ontvangen van provisies, commissies en geldelijke of
niet-geldelijke tegemoetkomingen. Uiterste implementatiedatum 3 juli
2017.
Richtlijn 2014/65/EU regelt de activiteiten van beleggingsondernemingen,
exploitanten van gereglementeerde markten en datarapporteringsdienstverleners. De gedelegeerde richtlijn 2017/593/EU geeft uitvoering aan
enkele in de richtlijn 2014/65/EU opgenomen voorschriften met betrekking
tot het verlenen van beleggingsdiensten. De lidstaten dienen de richtlijn
(en de gedelegeerde richtlijn) voor 3 juli 2017 in hun nationale rechtsorde
te implementeren. Vanaf 3 januari 2018 dienen zij de in de richtlijn
opgenomen voorschriften (en de daarop gebaseerde voorschriften) toe te
passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 109, nr. 232

3

De laattijdige implementatie wordt veroorzaakt door de complexiteit van
de richtlijn. Die complexiteit wordt versterkt door de omvangrijke lagere
Europese wet- en regelgeving die uitvoering geeft aan de richtlijn. Een
belangrijk deel van die lagere Europese wet- en regelgeving is eind maart
2017 vastgesteld en gepubliceerd door de Europese Commissie. Eerst na
kennisneming daarvan is gebleken dat een deel van die lagere Europese
wet- en regelgeving bij wet in formele zin diende te worden geïmplementeerd. Daartoe diende een uitgebreide nota van wijziging te worden
opgesteld.
De wet- en regelgeving ter implementatie van richtlijn 2014/65/EU en de
gedelegeerde richtlijn 2017/593/EU is inmiddels in werking getreden. De
implementatiewet en het implementatiebesluit zijn op 28 december 2017
in het Staatsblad geplaatst en zijn met ingang van 3 januari 2018 in
werking getreden, de datum waarop de lidstaten de bepalingen uit MiFID
II moesten toepassen3. Een ministeriële regeling waarin enkele aspecten
van richtlijn 2014/65/EU worden geregeld is op 5 januari 2018 in werking
getreden.
I&W
RICHTLIJN 2014/45/EU van het Europees Parlement en de Raad van 3 april
2014 betreffende de periodieke technische controle van motorvoertuigen
en aanhangwagens en tot intrekking van Richtlijn 2009/40/EG. Uiterste
implementatiedatum 20 mei 2017.
Richtlijn 2014/45/EU is bijna volledig geïmplementeerd. Dit geldt nog niet
voor de APK-plicht voor landbouw- en bosbouwtrekkers met een
maximumconstructiesnelheid van meer dan 40 km/u. Door de verwerping
van het wetsvoorstel kentekening landbouwvoertuigen door de Tweede
Kamer is de APK-plicht voor tractoren met een constructiesnelheid van
meer dan 40 km/u vertraagd. Op korte termijn zal de Minister van
Infrastructuur en Milieu een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer
aanbieden waarin dit alsnog wordt geregeld. Als deze wet in werking is
getreden, is richtlijn 2014/45/EU volledig geïmplementeerd. De Europese
Commissie heeft Nederland op 17 juli 2017 in gebreke gesteld wegens
niet tijdige implementatie van richtlijn 2014/45/EU.
RICHTLIJN (EU) 2015/1513 van het Europees Parlement en de Raad van
9 september 2015 tot wijziging van Richtlijn 98/70/EG betreffende de
kwaliteit van benzine en dieselbrandstof en tot wijziging van Richtlijn
2009/28/EG ter bevordering van het gebruik van energie uit hernieuwbare
bronnen. Uiterste implementatiedatum 10 september 2017.
Implementatie geschiedt door wijziging van de Wet milieubeheer en met
een nieuw vast te stellen Besluit energie vervoer en Regeling energie
vervoer. De implementatietermijn van 10 september 2017 is inmiddels
verstreken. Het wetsvoorstel is op 12 december 2017 door de Tweede
Kamer aangenomen en ligt nu ter behandeling bij de Eerste Kamer.
Eveneens is op 12 december 2017 de voorhang van het ontwerp-Besluit
energie afgerond, waarna het ontwerp-besluit voor advies naar de Raad
van State is verzonden. Zonder onverwachte vertragingen kan de
implementatie medio 2018 worden afgerond.

3

Stb. 2017, nr. 512, Stb. 2017, nr. 513 en Stb. 2017, nr. 514.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 109, nr. 232

4

Dreigende overschrijding
FIN
2015/2366 – RICHTLIJN (EU) 2015/2366 van het Europees Parlement en de
Raad van 25 november 2015 betreffende betalingsdiensten in de interne
markt, houdende wijziging van de Richtlijnen 2002/65/EG, 2009/110/EG en
2013/36/EU en Verordening (EU) nr. 1093/2010 en houdende intrekking van
Richtlijn 2007/64/EG. Uiterste implementatiedatum 13 januari 2018.
Richtlijn 2015/2366/EU stelt regels over vergunningverlening aan
betaalinstellingen en introduceert onder meer twee nieuwe betaaldiensten, te weten de betaalinitiatiedienst en de rekeninginformatiedienst.
De implementatie van de richtlijn geschiedt deels door wijziging van
onder meer de Wet op het financieel toezicht (Wft) en het Burgerlijk
Wetboek (BW), en deels door wijzigingen in lagere regelgeving. Op
23 oktober 2017 is het wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer
(Kamerstuk 34 813). De inbreng voor het verslag van het wetsvoorstel is
op 1 december 2017 ontvangen (Kamerstuk 34 813, nr. 6). Gelet op de
implementatietermijn van 13 januari 2018, zal implementatie niet tijdig
worden gerealiseerd.
RICHTLIJN (EU) 2016/97 van het Europees Parlement en de Raad van
20 januari 2016 betreffende verzekeringsdistributie (herschikking). Uiterste
implementatiedatum 23 februari 2018.
De richtlijn verzekeringsdistributie heeft tot doel het creëren van een gelijk
speelveld voor alle marktpartijen die bij de verkoop van verzekeringen zijn
betrokken, het verbeteren van de bescherming van de consument en het
bevorderen van een interne markt voor financiële diensten. De richtlijn
verzekeringsdistributie vervangt de richtlijn verzekeringsbemiddeling uit
2002.
De richtlijn verzekeringsdistributie breidt het toepassingsgebied van de
richtlijn verzekeringsbemiddeling uit naar verzekeraars die direct
verzekeringen aanbieden («direct writers»). De richtlijn verzekeringsdistributie bevat voornamelijk gedragsregels. De gedragsregels (onder andere
ten aanzien van informatieverstrekking en advies) voor verzekeraars,
adviseurs en bemiddelaars in verzekeringen worden aangescherpt.
De implementatie van de richtlijn verzekeringsdistributie geschiedt door
wijziging van de Wet op het financieel toezicht, de Wet marktordening
gezondheidszorg, de Pensioenwet en de Wet verplichte pensioenregeling
en door wijziging van lagere regelgeving. Op 4 september 2017 is het
wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer (Kamerstuk 34 770) waarna
de vaste commissie voor Financiën op 6 oktober 2017 verslag heeft
uitgebracht over het wetsvoorstel (Kamerstuk 34 770, nr. 5). De nota naar
aanleiding van het verslag is op 17 november 2017 aan de Tweede Kamer
gestuurd (Kamerstuk 34 770, nr. 6). In de week van 15 januari 2018 is de
plenaire behandeling van het wetsvoorstel gepland. Nadat het
wetsvoorstel door de Tweede Kamer is aangenomen kan het Besluit
implementatie richtlijn verzekeringsdistributie voor advies aan de Raad
van State worden gezonden. Gelet op de korte termijn die dan nog
resteert, wordt verwacht dat het Implementatiebesluit later in werking zal
treden dan op 23 februari 2018.
Ingebrekestellingen wegens te late implementatie
In het vierde kwartaal van 2017 is er één ingebrekestelling wegens te late
implementatie van richtlijnen van de Europese Commissie ontvangen, te
weten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 109, nr. 232

5

–

van IenW; zaak 2017/0534 mbt RL 2015/1513; kwaliteit benzine en
dieselbrandstof, bevordering gebruik hernieuwbare bronnen
De Europese Commissie heeft in het vierde kwartaal van 2017 drie zaken
wegens te late implementatie geseponeerd:
– van FIN zaak 2014/0170 mbt RL 2013/36; toezicht kredietinstellingen en
beleggingsondernemingen,
– van EZK zaak 2015/0464 mbt RL 2013/30; veiligheid offshore olie- en
gasactiviteiten,
– van JenV zaak 2017/0158 mbt RL 2014/95; informatie over diversiteit
ondernemingen/groepen.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H. Zijlstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 109, nr. 232

6