1
> Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Aan de voorzitter van de Colleges van Bestuur van universiteiten en hogescholen
cc HBO-raad en VSNU

Rijnstraat 50
Den Haag
Postbus 16375
2500 BJ Den Haag
www.rijksoverheid.nl

Onze referentie
429595

Datum
Betreft

27 juli 2012
Uitvoering wet- en regelgeving langstudeerdersmaatregel

Geachte voorzitter,
De universiteiten en de hogescholen zijn in brief van 13 juli 2002 met kenmerk
420537 geïnformeerd over de gevolgen van de recente wijzigingen in de regelgeving van de langstudeerdersmaatregel. De brief van 13 juli bracht helaas niet
op alle punten de beoogde duidelijkheid. Met deze brief geef ik een verheldering
op aantal onderwerpen die in de brief van 13 juli 2012 waren opgenomen.
De brieven die ontvangen zijn van de HBO-raad en de VSNU over recente
wijzigingen in de regelgeving zal ik op de korte termijn beantwoorden. Op dit
moment is het van belang dat de meest urgente vragen die er leven worden
verduidelijkt.
a.

Collegegeld in relatie tot de studieduur van deeltijd opleidingen

De Rechtbank ’s-Gravenhage heeft op 11 juli 2012 geoordeeld dat het verhoogde
tarief niet geldt voor: deeltijdstudenten die zich uiterlijk op 1 februari 2011
hebben ingeschreven voor een deeltijdopleiding waarvan het door de
desbetreffende onderwijsinstelling vastgelegde en feitelijk verzorgde
onderwijsprogramma een minimumduur kent die langer is dan het aantal jaren
dat de som is van het totale aantal te behalen studiepunten, gedeeld door zestig,
zo nodig af te ronden naar boven (ofwel de nominale studieduur). Oftewel:
• De rechter heeft geoordeeld dat studenten die vóór of op 1 februari 2011
ingeschreven stonden voor een deeltijdopleiding en sindsdien deze deeltijdse
opleiding zijn blijven volgen, geen verhoogd tarief verschuldigd zijn als de
studieduur van deze deeltijdopleiding langer is dan de (nominale) studieduur
van een voltijdse opleiding met een zelfde studielast, plus één uitloopjaar.
• Het gaat hier dus om deeltijdopleidingen waarvan de instelling de minimale
studieduur gelet op het deeltijds karakter verlengd heeft.
• Voor studenten die pas na 1 februari 2011 zijn ingeschreven bij een deeltijdse
opleiding is deze uitspraak dus niet van toepassing.

a

Pagina 1 van 5

De rechter heeft verder aangegeven dat deze uitzondering blijft bestaan totdat er
een overgangsregeling wordt gemaakt, die er in hoofdlijnen als volgt moet
uitzien: de deeltijdstudent die zich uiterlijk op 1 februari 2011 heeft ingeschreven
is het verhoogde tarief alleen verschuldigd, als hij of zij meer dan één jaar langer
zal zijn ingeschreven dan de minimumduur van het door de onderwijsinstelling
vastgestelde en feitelijk verzorgde onderwijsprogramma. OCW geeft dit als volgt
vorm:
• De staatssecretaris is voornemens het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 conform
deze rechterlijke uitspraak aan te passen, met als inwerkingtredingdatum 1
september 2012.
• Ook voor deze groep studenten geldt dat alle inschrijvingsjaren meetellen om
te bepalen of de deeltijdse student (alsnog) het verhoogde wettelijke
collegegeld is verschuldigd, conform artikel 7.45b, derde lid, van de WHW.
• Het gaat daarbij dus om alle inschrijvingsjaren, bij zowel de desbetreffende
deeltijdse opleiding als mogelijk bij eerdere voltijdse opleidingen, vanaf 1991
en gemeten naar de inschrijving op de peildatum 30 september.
• Bij wijze van voorbeeld:
o indien een student op 1 februari 2011 bij een deeltijdse opleiding was
ingeschreven en,
o dat ook per 1 september 2012 nog is,
o een deeltijdse opleiding waarvan de instelling de studieduur op 1 februari
2011 bepaald had op (minimaal) 5 jaar, dan is de student na vijf
inschrijvingsjaren plus één uitloopjaar het verhoogd wettelijk collegegeld
verschuldigd, ofwel
o indien deze student eerst drie jaar was ingeschreven in een voltijdse
opleiding en vervolgens drie jaar in een deeltijdse opleiding (bij elkaar dus
zes inschrijvingsjaren),
o dan is deze student deze student per 1 september 2012, diens zevende
studiejaar, het verhoogde wettelijk collegegeld verschuldigd.
• In de brief van 13 juni 2012 is gemeld dat het gaat om de duur van de
deeltijdse opleiding zoals vastgelegd in de door de instelling vastgestelde
onderwijs- en examenregeling (OER).
• Indien een instelling ervoor heeft gekozen de studieduur van de deeltijdse
opleiding niet in de onderwijs- en examenregeling vast te leggen, geldt de
feitelijk geprogrammeerde studieduur van deze deeltijdse opleiding zoals
vastgelegd in of blijkend uit het studentenstatuut, zoals bedoeld in artikel
7.59, vierde lid, eerste onderdeel, van de WHW, of in het verlengde daarvan
de studiegids van de opleiding.
• Indien de OER of studiegids voor een opleiding niet nadrukkelijk een verlengde
studieduur aangeeft maar een bandbreedte benoemt van het aantal jaren dat
een student over de opleiding zal doen (bijvoorbeeld: tussen 4 en 6 jaar), dan
geldt, gelet op de uitspraak van de rechtbank, de vastgelegde minimumduur.
• Bepalend is de instellingsspecifieke regeling voor de studieduur van de
betreffende deeltijdopleiding die op 1 februari 2011 gold. Indien een student
niet meer dan 30 studiepunten per jaar kan halen is bij een studielast van 60
studiepunten dus sprake van een studieduur van twee jaar.
• Indien de studieduur van een deeltijdopleiding niet is vastgelegd, geldt,
onverkort de wet- en regelgeving inzake het verhoogde wettelijke collegegeld.

Datum
27 juli 2012
Onze referentie
429595

Pagina 2 van 5

b.

Informatieverstrekking door en aan DUO

In mijn brief van 13 juli heb ik aangegeven dat DUO op dit moment niet kan
voorzien in de informatie die de instelling graag zouden willen hebben om te
kunnen beoordelen welk collegegeld aan de deeltijdstudenten moet worden
gevraagd. Deze instellingspecifieke informatie is alleen bij de universiteiten en
hogescholen bekend. Een door DUO geautomatiseerd proces is daarom niet op de
korte termijn realiseerbaar. Dit betekent dat de instellingen voor het studiejaar
2012/2013 zelf aan de student moeten aangeven voor welk collegegeld deze in
aanmerking komt.
• DUO gaat op de korte termijn met de instellingen in gesprek op welke wijze de
informatievoorziening voor het studiejaar 2013/14 geautomatiseerd kan
worden.
• DUO zal bij instellingspecifieke vragen van deze groep deeltijd studenten
doorverwijzen naar de instelling. Ik ga er daarom van uit dat u deze brief
binnen uw instelling aan de betrokken medewerkers zal verspreiden.
• Via de website www.duo.nl is voorzien in uitgebreide informatie over specifieke
aspecten van de onderhavige regelgeving; deze zal aan de hand van het
gestelde in deze brief worden aangevuld.

Datum
27 juli 2012
Onze referentie
429595

Bij de eerste berekening van de rijksbijdrage 2013 zal worden uitgegaan van de
nu bij DUO bekende informatie bij het bepalen van de omslag van de langstudeerderskorting over de universiteiten en hogescholen. Dit betreft de situatie vóór
de aanpassing van de regelgeving vanwege de uitspraak van de rechtbank.
In de brief van 13 juli 2012 is gemeld dat deze rijksbijdrage zal worden herberekend op basis van informatie van de instellingen over de aantallen studenten
waarop de maatregel alsnog niet van toepassing blijkt te zijn. Bij wijziging van
deze aantallen wordt bezien of het bedrag moet worden gecorrigeerd dat onder
de noemer profileringsfonds beschikbaar is gesteld voor de periode 2012-2016.
Voor deze herberekening en de aanpassing van het informatiesysteem indicatie
soort collegegeld heeft DUO informatie van de instellingen nodig. Op basis van
deze informatie dient de accountant ook te kunnen vaststellen of de student bij
inschrijving het juiste collegegeld in rekening is gebracht voor het studiejaar
2012/2013. Tevens dient te worden vastgesteld of een student per 30 september
2011 respectievelijk 30 september 2012 langstudeerder is. In de brief van 13 juli
is gemeld dat u deze gegevens aan DUO dient door te geven, vergezeld van een
accountantsverklaring conform een nog door DUO aan de instellingen door te
geven wijze.
• DUO zal in overleg met de instellingen hiervoor een administratief proces
inrichten, dat zo veel mogelijk aansluit bij de reguliere gegevensuitwisseling en
accountantscontrole van de bekostigingsgegevens die voor de rijksbijdrage
2014 worden benut, leidend tot een verklaring uiterlijk 15 april 2013.

Pagina 3 van 5

•

•

•
•

•

Bij deze gegevensverstrekking gaat het om de volgende gegevens:
1. bij welke deeltijdse bachelor- en masteropleidingen kent het door de
desbetreffende onderwijsinstelling vastgelegde en feitelijk verzorgde
onderwijsprogramma – blijkens de hiervoor genoemde documenten - een
minimumduur die langer is dan het aantal jaren dat de som is van het totale
aantal te behalen studiepunten, gedeeld door zestig, zo nodig af te ronden
naar boven (nominale duur);
2. voor welke studenten die op 30 september 2011 waren ingeschreven geldt
dat zij, in tegenstelling tot de berichtgeving van DUO aan uw instelling verstrekt samen met de statustoekenning 2013 - geen langstudeerder zijn,
gelet op de wijzigingen in de regelgeving inzake deeltijdse studenten,
gehandicapte en chronisch zieke studenten, en studenten die in september
in- en uitgeschreven zijn;
3. voor welke studenten die op 30 september 2012 zijn ingeschreven en die in
tegenstelling tot het informatiesysteem indicatie soort collegegeld op die
datum geen langstudeerder zijn, gelet op de wijzigingen in de regelgeving
inzake deeltijdse studenten.
DUO zal deze informatie alleen mogen benutten indien daarbij een verklaring
of een assurancerapport van een accountant is gevoegd. Paragraaf 3.5 Onderzoeksprocedure bekostigingsgegevens sector HO van het Onderwijscontroleprotocol OCW/EL&I 2012 zal worden aangepast gelet op het voorgaande. De
Inspectie van het Onderwijs heeft hierbij het voortouw en voert over deze
aanpassingen overleg met vertegenwoordigers van de instellingen en
accountants.
DUO zal dit najaar in overleg met de instellingen in het Uitvoeringsoverleg
nadere afspraken maken over de precieze wijze van aanlevering.
De gegevens ad 1. zijn van belang voor het informatiesysteem indicatie soort
collegegeld. De gegevens ad 2. zullen worden benut voor de herberekening
van de rijksbijdrage 2013, meer precies het opnieuw bepalen van de
onderwijsopslag. De gegevens ad 3 zijn van belang voor het berekenen van de
rijksbijdrage 2014, meer precies het bepalen van de onderwijsopslag.
Voor de goede orde: een student die conform de WHW en het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 per 1 september 2012 het verhoogd wettelijk collegegeld is
verschuldigd, moet dat ook in rekening worden gebracht. Echter, indien deze
student in de maand september zijn graad wordt verleend, telt deze student
voor de berekening van de rijksbijdrage niet meer mee als langstudeerder per
30 september 2012, gelet op artikel 7.45, eerste lid, onderdeel a.

Datum
27 juli 2012
Onze referentie
429595

Tot slot kan ik melden dat de algemene maatregel van bestuur die betrekking
heeft op de september in- en uitschrijving heden in het Staatsblad is geplaatst
(Staatsblad 2012 355).

Pagina 4 van 5

c.

Profileringsfonds

Met de in de brief van 13 juli 2012 aangehaalde wijziging van de WHW in verband
met gehandicapten, chronisch zieken en deeltijdstudenten is geregeld ook een
deeltijdstudent die langstudeerder is vanwege bijzondere omstandigheden een
financiële tegemoetkoming uit het profileringsfonds kan krijgen. Deze wet wordt
op 31 juli in het Staatsblad geplaatst (Staatsblad 2013 360):
• Een deeltijdstudent heeft evenals een voltijdstudent ingeval van bijzondere
omstandigheden recht op een compensatie voor de verhoging. De vergoeding
is gemaximeerd op een bedrag ter hoogte van de verhoging (het verschil
tussen het verhoogd wettelijk collegegeld en het wettelijk collegegeld tegen
basistarief).
• Tevens is in artikel 7.51, tweede lid, onderdeel f, van de wet, de term
“onvoldoende studeerbare opleiding” opnieuw geïntroduceerd. Onvoldoende
studeerbaarheid is een van de bijzondere omstandigheden op grond waarvan
de student financiële ondersteuning van een instelling kan krijgen. De instelling
moet de student in de gelegenheid stellen zijn opleiding te kunnen afronden
binnen een zodanige periode zonder langstudeerder te worden; indien de
instelling er zelf voor kiest de minimale studieduur van de opleiding langer te
laten zijn dan de nominale studieduur horend bij de studielast van de
opleiding, dan is dergelijke financiële ondersteuning dus verplicht zoals dat ook
geldt indien de instelling krachtens artikel 7.4a, achtste lid, van de wet,
bepaalt dat de studielast hoger is dan de wet aangeeft. Voor de deeltijdstudent
is dat niet anders dan voor de voltijdstudent.

Datum
27 juli 2012
Onze referentie
429595

Met vriendelijke groet,
de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
namens deze,
de plaatsvervangend directeur Hoger Onderwijs en Studiefinanciering,

Pagina 5 van 5