Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 750

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 maart 2021
Met mijn brief van 28 september 20201 berichtte ik u over mijn aanpak in
het domein toegang. Dit domein omvat alle voorzieningen die burgers of
bedrijven nodig hebben om toegang te krijgen tot digitale interactie met
de overheid en organisaties met een publieke taak. In de zorg, de sociale
zekerheid, maar ook bij het aanvragen van een parkeervergunning of de
oprichting van een bedrijf. Het afgelopen jaar hebben we kunnen ervaren
hoeveel aspecten van ons dagelijks leven digitaal uitgevoerd kunnen en
soms moeten worden, en hoeveel gegevens wij onderling uitwisselen via
onze digitale infrastructuur. Dit onderstreept het belang van de doelen uit
de programma’s in het domein toegang. In deze brief rapporteer ik over
de tussentijdse resultaten van de aanpak.
De hoofddoelen die ik met mijn aanpak wil bereiken, zijn:
• Iedereen kan op een veilige, betrouwbare, toegankelijke, gebruiksvriendelijke, begrijpelijke en persoonlijke manier met de overheid en
met elkaar interacteren/transacties aangaan;
• Steeds meer burgers en bedrijven kunnen in de almaar digitaler
wordende maatschappij participeren, omdat de overheid voortdurend
optimaal, intelligent en in samenwerking met burgers/bedrijven/
belanghebbenden gebruik maakt van de ontwikkelingen in het digitale
domein. Wij beschermen hierbij de grondrechten en de publieke
waarden
In het eerste gedeelte van deze voortgangsrapportage zal ik stilstaan bij
de resultaten die we in deze kabinetsperiode hebben behaald; in het
tweede gedeelte kijk ik vooruit. Wat zijn de ambities voor de komende
jaren? En wat is er nodig om tot het uiteindelijke doel te komen: een
robuust en duurzaam stelsel voor digitale toegang.

1

kst-26643-750
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 26 643, nr. 711

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 750

1

Terugblik
Een goede elektronische toegankelijkheid van de overheid: dit was al een
actielijn in het eerste Actieprogramma Elektronische Overheid.2 In 2003
leidde dat programma onder andere tot de succesvolle introductie van
DigiD, het digitale inlogmiddel voor burgers, dat inmiddels een begrip is.
Een aantal jaren later, in 2010, volgde er met eHerkenning ook een middel
voor toegang tot de overheid voor bedrijven, onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van Economische Zaken. In 2017 is dit stelsel
onder de verantwoordelijkheid gebracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, waar de verantwoordelijkheid voor
DigiD al lag. Dit opende de deur voor verdere integratie van beide
domeinen. BZK heeft ook de uitvoering van de eIDAS-verordening ter
hand genomen, die in 2018 in werking trad en publieke organisaties en
private organisaties met een publieke taak verplicht om Europees erkende
inlogmiddelen te accepteren bij digitale dienstverlening.
Belangrijkste mijlpalen in burger- en bedrijvendomein
Sinds de start van deze kabinetsperiode in 2017 heeft mijn aanpak zich
vooral gekenmerkt door de inzet van actielijnen, om snel maatschappelijk
resultaat te kunnen boeken, naast het regelen van het noodzakelijke
juridische fundament onder de digitale overheid. Belangrijke mijlpalen in
deze periode zijn geweest:
• Wet Digitale Overheid
De Wet Digitale Overheid (Kamerstuk 34 972) vormt het fundament
waarop het stelsel voor digitale toegang wordt gebouwd, en is
daarmee een van de belangrijkste elementen in mijn beleid. In 2018
heb ik het wetsvoorstel aan de Tweede Kamer aangeboden, met daarin
de noodzakelijke uitgangspunten, verantwoordelijkheden en grondslagen om het stelsel te laten werken. Dit stelsel is het construct waarin
straks naast DigiD ook private inlogmiddelen kunnen worden
toegelaten. Medio 2019 volgde een nota van wijziging op het wetsvoorstel (Kamerstuk 34 972, nr. 14) en inmiddels ligt het voorstel in de
Eerste Kamer. Parallel aan het parlementaire proces wordt de
bijbehorende uitvoeringsregelgeving, bestaande uit meerdere AMvB’s
en ministeriële regelingen, opgesteld.
• Betrouwbaarheidsniveaus
In lijn met de Europese regelgeving en aanzeggingen van de Autoriteit
Persoonsgegevens heb ik de afgelopen jaren verder ingezet op het
verhogen van de betrouwbaarheidsniveaus van de digitale toegangsmiddelen en het bredere gebruik van hogere niveaus. Daarin zijn
belangrijke stappen gezet met onder andere het aansluiten van UWV
en Belastingdienst op eH3. Afgelopen jaar is ook succesvol een start
gemaakt met het aansluiten van de zorg op inlogmiddelen, te
beginnen met DigiD. Daarmee kunnen meer zorgverleners overstappen naar DigiD 2-factor en niveau substantieel voor de toegang tot de
eigen digitale dienstverlening. Hiermee is de uitwisseling van
gevoelige gegevens in deze sector nu beter beveiligd. De aansluiting
van de zorg op Machtigen is nu voorzien voor februari 2021.
C e-Rijbewijs
Sinds eind 2014 zijn door de RDW bijna 5 miljoen van deze
rijbewijzen uitgegeven. Deze maken het mogelijk om op het
hoogste beveiligingsniveau (Hoog) toegang te krijgen tot de
digitale dienstverlening bij de overheid. Vanwege het ontbreken
van een juridische basis, zolang de Wet digitale overheid nog niet
in werking is getreden, kunnen deze rijbewijzen hiervoor echter niet
gebruikt worden.
2

Kamerstuk 26 387, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 750

2

e-NIK
De wijziging van de Paspoortwet met bijbehorende uitvoeringsregelgeving is wel in werking getreden, waarmee de uitgifte van de
e-NIK (DigiD hoog) vanaf 1 januari 2021 mogelijk is geworden. Met
de uitgifte van de e-NIK wordt gestart met DigiD Hoog, waarmee
dienstverleners op termijn kunnen voldoen aan richtlijnen voor
toegang tot digitale dienstverlening met gevoelige gegevens.
Hierop wordt ook door de Autoriteit Persoonsgegevens, onder
meer voor het zorgdomein, stelselmatig aangedrongen.
Na de introductie van de eNIK is echter gebleken dat er een
onregelmatigheid optreedt in de werking van de chip van de
identiteitskaart zodra de inlogfunctie wordt geactiveerd. De
mogelijkheid tot activeren is daarom op 28 januari jl. tijdelijk
stopgezet. Door deze onregelmatigheid kunnen de 385 burgers die
op dat moment de eNIK-functie al geactiveerd hadden, bij controle
van de identiteitskaart via een documentscanner een foutmelding
krijgen (bijv. bij een bank of ziekenhuis). Dit betekent echter niet dat
hun identiteitskaart ongeldig is; die kan gewoon gebruikt worden
voor identificatie. Door de leverancier is gewerkt aan een aanpassing in het productieproces, waardoor de onregelmatigheid is
verholpen. Sinds 17 maart jl. worden de aangepaste kaarten
uitgegeven. De eNIK-functionaliteit op deze aangepaste identiteitskaart kan dus ook weer geactiveerd worden. De burgers die in de
periode van 4 januari tot en met 16 maart 2021 een identiteitskaart
hebben ontvangen, krijgen een brief waarin hen de mogelijkheid
wordt geboden om hun kaart kosteloos om te ruilen. Deze brief
gaat naar ongeveer 75.000 burgers. De burger hoeft zijn kaart niet
om te ruilen, omdat de kaart gewoon bruikbaar is en blijft om zich
mee te identificeren. Alleen kan de eNIK-functie nu niet geactiveerd
worden, maar dat is tijdelijk en de burger ondervindt daarvan geen
ongemak. Voor het einde van het jaar is duidelijk op welke datum
het activeren met deze kaarten alsnog kan.
C Uitbreiding DigiD.
De kring van rechthebbenden op DigiD is uitgebreid met EU/EERburgers die in het buitenland wonen, waardoor meer mensen
gebruik kunnen maken van DigiD.
C eHerkenning
Begin 2019 is eHerkenning niveau substantieel (eH3) bij het UWV
gestart en begin 2020 is de invoering bij de Belastingdienst gestart.
Communicatieonderzoek DigiD
In de voortgangsrapportage september 2019 (Kamerstuk 26 643, nr.
636) heb ik u een communicatieonderzoek toegezegd naar DigiD: hoe
kunnen we van het merk Digid profiteren in het domein toegang? Dit
onderzoek is inmiddels opgeleverd en zit als bijlage bij deze brief3.
Onderzoekers komen tot de volgende centrale en stevige conclusie:
door private inlogmiddelen als een net zo veilig en betrouwbaar
alternatief te presenteren naast DigiD, worden deze nieuwe private
inlogmiddelen ook als veilig en betrouwbaar ervaren. De conclusie en
aanbevelingen zullen meegenomen worden in de communicatiestrategie binnen het programma digitale toegang.
Organisaties zonder registratie in het Handelsregister
Conform de motie van het lid Van der Molen4 zullen organisaties
zonder registratie in het Handelsregister vooralsnog niet worden
verplicht om met eHerkenning zaken te doen met de overheid. De
reden hiervoor is dat voor deze organisaties een gezaghebbende bron
ontbreekt op basis waarvan de identiteit en de bevoegdheid kan
C

•

•

3
4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 35 570 VII, nr. 16.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 750

3

•

•

•

•

5
6

worden geverifieerd. Om deze problematiek op te lossen, zijn wel weer
verdere stappen gezet:
C Voor kerkgenootschappen is een oplossing gerealiseerd.
C Voor buitenlandse bedrijven zonder omzet en zonder fysieke
aanwezigheid in Nederland, en voor de samenwerkingsverbanden
met economische activiteiten is de Belastingdienst gestart met de
ontwikkeling van een authentiek register; dit zal voor deze groep
uitkomst bieden.
C Samen met mijn collega van Buitenlandse Zaken zijn we een
verkenning gestart naar de mogelijkheden om voor ambassades,
consulaten en internationale organisaties de Protocollaire Basisregistratie te gebruiken in plaats van het Handelsregister.
C De aanpassing van het Handelsregisterbesluit, die noodzakelijk is
voor de Raad van State, het Kabinet van de Koning en de Hoge
Colleges van Staat, is gepland voor het tweede kwartaal van dit
jaar.
C De overige organisaties die nog geen gebruik kunnen maken van
eHerkenning, zijn allen organisatievormen die alleen relevant zijn
voor de Belastingdienst; deze kunnen ook binnen de eigen
Belastingdienst systemen worden opgevangen.
Compensatie kosten aangifte Belastingdienst
Voor ondernemers die eHerkenning alleen nodig hebben voor aangifte
bij de Belastingdienst is een oplossing gerealiseerd voor compensatie
voor aanschaf van het eH3/BD-middel, mogelijk via een compensatieregeling. Deze wordt uitgevoerd door de RVO en is operationeel vanaf
december 2020.
Motie Van der Molen
Naar aanleiding van het overleg met uw Kamer en de aangenomen
motie van het lid Van der Molen5 heb ik een onderzoek uitgezet naar de
vraag op welke wijze een publiek middel voor bedrijven kan worden
verschaft, dan wel hoe de eID-ontwikkeling aangegrepen kan worden
om een geïntegreerd burger- en bedrijfs- en organisatiemiddel tot
stand te brengen. Dit onderzoek is inmiddels opgeleverd, en zal ik
voorzien van een waardering aan uw Kamer aanbieden, naar verwachting in het eerste kwartaal van dit jaar.
Persoonsverificatie eHerkenningsmiddelen
In het kader van een mogelijk toegankelijkere en goedkopere persoonsverificatie voor de uitgifte van eHerkenningsmiddelen zijn tests
gedaan met een app die geverifieerde persoonsgegevens met
toestemming van de burger vanuit het paspoort op afgeleide identiteitsmiddelen kan zetten. De bevindingen met deze proeven worden
meegenomen in de verdere uitwerking van het concept van de digitale
bronidentiteit. Hier zijn wij samen met een groep gemeenten reeds
mee gestart. Ik heb uw Kamer op 11 februari jl. geïnformeerd over mijn
visie op het onderwerp digitale identiteit.6
eIDAS
In 2018 trad de eIDAS-verordening in werking. Publieke organisaties en
private organisaties met een publieke taak moeten voortaan Europees
erkende inlogmiddelen accepteren bij digitale dienstverlening. Om dit
mogelijk te maken is het eIDAS-koppelvlak succesvol geïmplementeerd, waardoor op dit moment met inlogmiddelen uit 11 Europese
landen ingelogd kan worden bij ruim 250 Nederlandse dienstverleners.
In 2019 is eHerkenning en in 2020 DigiD erkend als eIDAS-inlogmiddel
(Kamerstukken 32 851 en 26 643, nr. 68). Zoals ik in het Algemeen
Overleg Digitalisering van 10 december 2020 (Kamerstuk 26 643, nr.
734) heb mede-gedeeld, is de aansluiting op het eIDAS-koppelvlak van
deze middelen vertraagd. De aansluiting wordt in 2021 gerealiseerd, in
Kamerstuk 34 972, nr. 32
Kamerstukken 26 643 en 32 761, nr. 743

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 750

4

•

•

het voorjaar voor eHerkenning en in het najaar voor DigiD. Daarna zal
met deze Nederlandse middelen ingelogd kunnen worden bij
dienstverleners in andere Europese landen die de verbinding met het
Nederlandse koppelvlak hebben.
Assurance-onderzoeken
In de vorige voortgangsrapportage heb ik u geïnformeerd over de
aanbevelingen uit de assurance-onderzoeken die begin 2020 zijn
uitgevoerd in het domein toegang. De opvolging van de aanbevelingen is nog in volle gang. In lijn met de aanbevelingen wordt de scope
voor het programma eID beter afgestemd op de complexiteit van het
domein Toegang. Rond de zomer dit jaar verwacht ik de uitkomsten
van vervolgonderzoek door PwC om te bezien in welke mate de
opvolging van de aanbevelingen een positieve bijdrage heeft gehad op
de resultaten en welke verdere bijsturing nodig is om de maatschappelijke doelen te bereiken. Over de uitkomsten verwacht ik u in de
volgende voortgangsrapportage te kunnen berichten.
Voortgang programma Machtigen
In december 2020 zijn de voorbereidingen afgerond voor de grootschalige aansluiting van de zorg op vrijwillig machtigen, zodat vanaf april
2021 de eerste aansluitingen hierop gerealiseerd kunnen worden.
Daarnaast zijn we de grootschalige aansluiting van andere sectoren op
vrijwillig machtigen aan het voorbereiden. Omdat het aansluiten van
de zorg prioriteit heeft en de aansluitcapaciteit beperkt is, wordt
onderzocht wanneer daarmee gestart kan worden. De ervaringen met
het lopende aansluitproces worden daarin verwerkt.
Op de doelen van wettelijke vertegenwoordiging wordt tegelijkertijd
gewerkt aan de gewenste structurele oplossingen als aan kortetermijnoplossingen met zogenaamde gerede partijen:
C Rond bewindvoering wordt de ontsluiting eind dit jaar voorbereid
van het bewindvoeringsregister bij de Raad voor de Rechtspraak
ten behoeve van de Belastingdienst en het CJIB. Het CJIB is gestart
met de voorbereidingen voor het aanpassen van systemen en
processen om de gegevensuitwisseling tussen CJIB en IVO
Rechtspraak te kunnen uitvoeren en te kunnen verwerken. IVO
Rechtspraak en het CJIB hebben inhoudelijke afstemming over het
zogenaamde berichtenboek, waarin expliciet staat beschreven
welke gegevens de partijen uitwisselen. Deze afstemming bevindt
zich in de eindfase.
C Ten aanzien van de nabestaandenmachtiging wordt een kortetermijnoplossing voorbereid voor de urgente behoeften van de
Belastingdienst. De verwachting is dat deze rond de zomer dit jaar
opgeleverd kan worden. Parallel hieraan is een (vervolg)onderzoek
gestart naar de opzet en haalbaarheid van een structurele,
overheidsbrede oplossing. Een gebruikersonderzoek onder
nabestaanden is afgerond. Volgens planning wordt het ontwerp
voor een structurele oplossing voor nabestaandenmachtigen in het
tweede kwartaal van 2021 opgeleverd. Op basis van de resultaten
kan een opdracht worden verstrekt voor (stapsgewijze) realisatie.
C Realisatie van een structurele totaaloplossing voor ouderlijk gezag
is in 2021 niet haalbaar, onder meer door de complexe beslisregels
die nodig zijn om de verschillende soorten van ouderlijk gezag vast
te stellen. Wel wordt het komend halfjaar een pilot voorbereid die
(mede) voortbouwt op de leerervaringen uit een eerdere proof-ofconcept (ziekenhuis Tjongerschans). Parallel daaraan wordt de
structurele oplossing voorbereid (analyse klantreis, opstellen
rekenregels, voorbereiding wetgeving e.d.).
C Voor wat betreft het Digitaal Stelsel Omgevingswet is een tijdelijke
oplossing voor zaakmachtigen ontwikkeld (zoals vergunningaanvragen door aannemers t.b.v. hun klant). Doel is om deze oplossing in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 750

5

C

het eerste kwartaal van 2021 gereed te hebben, zodat het nieuwe
stelsel in 2021 kan proefdraaien.
Om dienstverleners toegang te verlenen tot de verschillende
achterliggende bronregisters van machtiging en vertegenwoordiging wordt gewerkt aan een gemeenschappelijk toegangspunt voor
al deze bronregisters.

Belangrijkste ambities voor komende jaren
Alle 14.000 dienstverleners aangesloten en middelen voldoende
beschikbaar
Het is mijn streven dat eind 2022 alle circa 14.000 dienstverleners zijn
aangesloten op de – tot het stelsel toegang toegelaten – digitale inlogmiddelen en op de machtigingsvoorziening. Het ontsluiten van een grote
sector als de zorg, met 12.000 dienstverleners, vraagt om een aanpak
waarbij er snel meters gemaakt kunnen worden. Hierop hebben we o.a.
geanticipeerd met de routeringsvoorzieningen in combinatie met
clusteraansluitingen.
Een volgende stap betreft het optimaliseren van de routeringsdiensten,
ook wel ontsluitende diensten genoemd, in het burger- en bedrijvendomein. De verwachting is dat daarbij het tempo van aansluiten omhoog
zou kunnen. Dit zullen we verder onderzoeken.
Wanneer er een beweging ingezet moet worden naar een nieuw inlogmiddel, of een hoger beveiligingsniveau van een bestaand inlogmiddel, is
het belangrijk dat de dienstverlenende organisaties binnen de overheid
zich daaraan committeren.
Bij de omschakeling naar de hogere betrouwbaarheidsniveaus van DigiD
en eHerkenning zijn het de Belastingdienst, het UWV en het zorgdomein
geweest die zich als eerste hebben ingespannen om ook de rest van de
overheidsorganisaties te faciliteren. Zonder de hulp van deze drie was het
niet gelukt om goede progressie te boeken. Dit onderstreept het belang
van een wettelijke basis onder het systeem, met verplichtingen voor alle
organisaties om mee te doen met een ontwikkeling zoals het ophogen van
dienstverlening naar een hoger betrouwbaarheidsniveau, die uiteindelijk
profijt oplevert voor de gehele maatschappij. De Wet digitale overheid is
hiertoe hard nodig.
Aandacht voor digitale inclusie
Het is mijn streven om het gebruik door burgers van DigiD 2-factor met
sms-authenticatie zoveel mogelijk te gaan uitfaseren. Op termijn zal het
minimaal vereiste niveau de DigiD 2-factor met app zijn, of een vergelijkbare private oplossing. Dit moet echter wel verantwoord gebeuren; het
mag niet zo zijn dat een ontwikkeling naar een hoger veiligheidsniveau
leidt tot uitsluiting van een groep mensen. Daarnaast streef ik ernaar om
de beschikbaarheid van inlogmiddelen in het burgerdomein met kleine
stappen te verhogen richting 100%: alle burgers kunnen dan de
beschikking hebben over een digitaal inlogmiddel of een vertrouwenspersoon of ondersteunende dienst aan wie zij hun digitale zaken met de
overheid durven en kunnen toevertrouwen.
Voor veel burgers is het geen probleem om mee te gaan in deze overstap
naar een hoger veiligheidsniveau en met een ander digitaal inlogmiddel
hun zaken met de overheid te regelen. Deze groep zullen we informeren
over de veranderingen en stimuleren om deze overstap te maken. Maar er
zijn altijd mensen voor wie dergelijke veranderingen wel lastig zijn.
Belangrijk bij al deze ontwikkelingen is dus speciale aandacht voor die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 750

6

groep van mensen in Nederland, naar schatting 2,5 miljoen7, die niet over
voldoende digitale vaardigheden beschikt om dit gemakkelijk te regelen.
Vaak zijn dit mensen die toch al kwetsbaar zijn en problemen ervaren in
hun communicatie met de overheid. Daarom brengen we in kaart wie er
niet mee kunnen en mee willen doen en hoe we hiervoor oplossingen
kunnen inzetten, bijvoorbeeld met een machtigingsvoorziening.
Voor burgers die niet bij machte zijn om digitaal te participeren, of die dat
uit principiële overwegingen niet wensen, blijft de analoge wijze
openstaan.
Toekomst eHerkenning
Sinds de verantwoordelijkheid voor het eHerkenningsstelsel bij het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is ondergebracht, wordt er gewerkt aan verdere integratie van het burger- en
bedrijvendomein. Wanneer de Wet Digitale Overheid van kracht wordt,
kunnen deze daadwerkelijk gelijk getrokken worden. Voorts is het van
belang om de opzet van de publiek-private samenwerking te beschouwen
bij de integratie.
Stelsel in ontwikkeling
Ik streef ernaar de basis van het stelsel vanaf 1 juli 2021 neer te zetten en
daar de komende jaren op verder te bouwen. Randvoorwaardelijk
hiervoor is dat de Wet digitale overheid dan van kracht is, waarbij de
volgende karakteristieken voor het kader zorgen waarbinnen we
vernieuwing kunnen adopteren en ontwikkelen:
• Een publiekrechtelijk stelsel, met een kaderwet als basis en nadere
regelgeving in algemene maatregelen van bestuur en ministeriele
regelingen.
• De verantwoordelijkheid voor de veilige toegang bij de Minister van
BZK; met name taken en bevoegdheden inzake de toelating en
intrekking van privaat uitgegeven identificatiemiddelen. Het toezicht op
de naleving van de hiertoe geldende eisen ligt bij het Agentschap
Telecom.
• Er worden eisen gesteld aan de volgende functionaliteiten:
1. Identiteit/bevoegdheid: uitgifte decentraal en/of centraal
2. Ontsluitende diensten:
3. Inlogmiddelen: privaat en publiek
4. Machtiging/vertegenwoordiging: attributen en mandatering die bij
het inloggen toegevoegd worden.
Omdat de ontwikkelingen in het domein van digitale toegang snel gaan,
wordt op dit moment al gewerkt aan de voorbereiding van de tweede
tranche van de Wdo, die vooral ziet op gegevens(deling). Mensen krijgen
zelf de regie in handen voor wat betreft het delen van hun gegevens met
overheids- en andere organisaties. Ook zal in de tweede tranche het
burger- en bedrijvendomein verder geïntegreerd worden. Vanzelfsprekend
houd ik Uw Kamer op de hoogte van de voortgang.
Stip op de horizon
Alle bovengeschetste ontwikkelingen komen uiteindelijk samen in een
overkoepelend stelsel van toegang waarin leveranciers van inlogmiddelen, machtigingsvoorzieningen en ontsluitende diensten samenwerken.
Dat stelsel moet borgen dat met respect voor onze publieke waarden,
iedereen in Nederland op een veilige, betrouwbare, toegankelijke,
gebruiksvriendelijke, begrijpelijke en persoonlijke manier met de overheid
7

https://www.lezenenschrijven.nl/informatie-over-laaggeletterdheid-nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 750

7

en met elkaar kan interacteren en transacties kan aangaan en steeds meer
burgers en bedrijven kunnen participeren in de almaar digitaler wordende
maatschappij.
Als er één les is die ik daarbij in de ontwikkeling van de digitale overheid
geleerd heb, dan is het dat we niet moeten wachten tot er een kant-enklaar en allesomvattend model beschikbaar is, maar moeten blijven
ontwikkelen. De digitale overheid is nooit af. Daarom kies ik nadrukkelijk
voor een groeimodel, waarbij ik vernieuwing snel kan adopteren, en kan
leren van de obstakels die we tegenkomen in de ontwikkeling van het
stelsel; zodat deze opgelost kunnen worden. Waarbij we er wel voor
moeten waken om in de dynamiek van de ontwikkelingen, het einddoel en
daarmee de koers niet uit het oog te verliezen. Daardoor kan ik in dit
model sturen op de maatschappelijke doelen, met oog voor de rechten
van burgers en bedrijven en de uitvoerbaarheid door medeoverheden.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 26 643, nr. 750

8