1

Bijlage: Actuele CBS-cijfers met betrekking tot de handel met het VK
De Nederlandse economie is sterk verbonden met de Britse economie. In de
Internationaliseringsmonitor 2017/1 van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wordt deze
economische verwevenheid in detail beschreven (CBS, 2017).
In juni 2018 heeft het CBS in opdracht van ministerie van Economische Zaken en Klimaat op basis
van maatwerktabellen een eerste update gegeven met de belangrijkste statistieken: economische
verwevenheid, toegevoegde waarde dankzij de export en gekoppelde werkgelegenheid (CBS,
2018a). In oktober 2018 heeft het CBS in opdracht van het ministerie van Buitenlandse Zaken een
uitgebreidere tabellenset opgeleverd die nog meer in detail de handel met het Verenigd Koninkrijk
beschrijft en daarnaast is ingegaan op de kenmerken van Britse bedrijven in Nederland en
Nederlandse bedrijven in het Verenigd Koninkrijk (CBS, 2018b).
Nu volgt een derde update ten aanzien van de handel met het VK, een update die feitelijk de cijfers
van de eerste update met een jaar actualiseert. Deze nieuwe tabellenset (CBS, 2019a) presenteert
onder andere de eerste 2018-cijfers ten aanzien van de Nederlandse verdiensten aan de export naar
het Verenigd Koninkrijk. Het betreft voorlopige cijfers omdat er een nowcastmethode is gehanteerd
zoals ook gebeurde ten tijden van de eerste update. Een belangrijke kanttekening is dat de cijfers die
betrekking hebben op 2015 tot en met 2017 afwijken van vorig jaar, omdat de Nationale Rekeningen
in de tussentijd een grote reguliere revisieronde hebben gekend1. Daarbij zijn onder andere de
marges op de dienstenexport aanzienlijk hoger waardoor de Nederlandse verdiensten aan de export
naar het VK (voor hetzelfde jaar) duidelijk hoger uitkomen dan vorig jaar.
1. Macrobeeld toegevoegde waarde
1a) Verenigd Koninkrijk na Duitsland belangrijkste bestemming
Duitsland is met afstand de belangrijkste exportbestemming voor Nederland, gevolgd door het
Verenigd Koninkrijk en België. Nederland verdiende in 2018 namelijk 49,6 miljard euro aan de export
naar onze oosterburen ten opzichte van 25,5 miljard euro bij de export naar de Britten en 23,5
miljard euro bij de export naar onze zuiderburen. Er gaat wel meer export over de grens naar België
dan naar het VK, maar Nederland verdient per euro meer aan de export naar het VK, voornamelijk
door meer dienstenexport. Na deze drie bestemmingen volgen Frankrijk, de VS, Ierland, Italië,
Spanje, Zwitserland en Polen.

1

Zie ook: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/21/revisie-nationale-rekeningen

2
Figuur 1. Belangrijkste exportbestemmingen 2018
Duitsland
Verenigd Koninkrijk
België
Frankrijk
Verenigde Staten
Ierland
Italië
Spanje
Zwitserland
Polen
0

20

40

60

80

100

120

140

Miljard euro
Nederlandse exportverdiensten

Nederlandse bruto-exportwaarde

Bron: CBS (2019a)

In vergelijking met 2017 zijn er slechts minimale verschillen in de ranking. In termen van brutoexportwaarden zijn er zelfs helemaal geen verschillen in de rangschikking. In termen van
exportverdiensten zijn Spanje (van negen naar acht) en Polen (van elf naar tien) belangrijker
geworden en Zwitserland minder belangrijk (van acht naar negen). China valt net buiten de top tien
(tiende in 2017 qua exportverdiensten).
Figuur 2. Ranking belangrijkste exportbestemmingen: 2017 versus 2018
Land

Duitsland
België
Verenigd Koninkrijk
Frankrijk
Verenigde Staten
Italië
Spanje
Ierland
Polen
Zwitserland

Positie qua exportwaarde

1)

Positie qua
exportverdiensten

2017*

2018*

2017*

2018*

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

1
3
2
4
5
7
9
6
11
8

1
3
2
4
5
7
8
6
10
9

* Voorlopige cijfers
1)
Exportwaarde van goederen en diensten geijkt op de exporttotalen van nationale rekeningen, om
vergelijking met bbp mogelijk te maken.
Bron: CBS (2019a)

3
1b) Verdiensten aan de export naar het VK toegenomen
Met de export naar het VK heeft Nederland in 2018 in totaal dus 25,5 miljard euro verdiend. Daarbij
zijn de verdiensten aan de export sinds 2015 ieder jaar hoger uitgekomen. In vergelijking met 2017
liggen de verdiensten in 2018 naar schatting 1,0 miljard euro (4 procent) hoger. Het grootste
gedeelte van de groei komt door dienstenexport (+0,6 miljard euro), gevolgd door de
goederenexport (+0,4 miljard euro), met name de wederuitvoer van goederen.
Figuur 3. Waarde export naar het VK en verdiensten aan de export naar het VK
2015

2016*

2017*

2018*

1)

Waarde

2015

2016*

2017*

2018*

Verdiensten

x miljard euro
Totale export
Totale export goederen
Export goederen uit productie
Wederuitvoer
Totale export diensten
Export diensten excl.
……….consumptie niet-ingezetenen
Consumptie niet-ingezetenen

53,5
36,2
15,1
21,1
17,3

54,1
36,3
16,4
19,9
17,7

56,1
37,2
16,3
20,9
18,8

59,5
39,6
16,5
23,1
19,9

23,2
11,7
8,8
3,0
11,5

24,2
12,4
9,5
2,9
11,8

24,5
12,0
9,1
3,0
12,5

25,5
12,4
9,0
3,3
13,1

16,3
1,0

16,6
1,1

17,6
1,3

18,6
1,3

10,6
0,8

10,9
0,9

11,5
1,0

12,1
1,0

1)

Exportwaarde van goederen en diensten geijkt op de exporttotalen van nationale rekeningen, om
vergelijking met bbp mogelijk te maken.
* Voorlopige cijfers
Bron: CBS (2019a)

1c) Nederland verdient 43 eurocent per euro export
Door het vergelijken van de exportverdiensten met de bruto-exportwaarden kan worden berekend
hoeveel Nederland verdient per euro export naar het Verenigd Koninkrijk. In 2018 verdiende
Nederland 42,9 eurocent aan de gemiddelde euro export met bestemming VK. Dat is minder dan in
de jaren ervoor (43,4 tot 44,8 eurocent per euro). De belangrijkste daling zit in de goederenexport
uit eigen productie. Blijkbaar is er steeds meer import (grondstoffen, halffabrikaten of diensten)
nodig ten behoeve van de goederenexport van Nederlandse makelij met bestemming Verenigd
Koninkrijk.
De 43 eurocent die Nederland aan een euro export naar het VK verdient is meer dan Nederland
verdient aan de export naar de tien belangrijkste handelspartners uit figuur 1 (40 eurocent).
Nederland verdient meer aan andere landen die een belangrijke bestemming zijn voor onze
dienstenexport: Zwitserland, Ierland en de VS (48 tot 50 eurocent per euro). Aan de export naar
Duitsland, België, Frankrijk, Italië, Spanje en Polen verdient Nederland per euro minder (37 tot 40
eurocent).

4
Een andere afgeleide indicator van de Nederlandse exportverdiensten betreft het aandeel van de
export naar het VK in het bbp. Dit geeft een indicatie van de economische verwevenheid tussen
Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Omdat zowel de exportverdiensten als het bbp toegevoegde
waarden betreffen (inclusief saldo productgebonden belastingen en subsidies) kunnen beide cijfers
door elkaar gedeeld worden (zie ook de methodologische toelichting). Het belang van de export naar
het VK komt voor 2018 uit op 3,3 procent van het bbp, net als in 2017 en iets lager dan in 2015 en
2016 (toen 3,4 procent van het bbp).
Figuur 4. Verdiensten aan het VK per euro en t.o.v. het bbp
2015

2016*

2017*

2018*

Verdiensten per euro

2015

2016*

2017*

2018*

bbp

%
Totale export
Totale export goederen
Export goederen uit productie
Wederuitvoer
Totale export diensten
Export diensten excl. consumptie
niet-ingezetenen
Consumptie niet-ingezetenen

43,4
32,4
58,0
14,1
66,2

44,8
34,1
57,6
14,8
66,5

43,7
32,3
55,6
14,2
66,3

42,9
31,3
54,7
14,5
65,9

3,4
1,7
1,3
0,4
1,7

3,4
1,8
1,3
0,4
1,7

3,3
1,6
1,2
0,4
1,7

3,3
1,6
1,2
0,4
1,7

65,2
83,2

65,5
81,8

65,2
80,7

65,2
77,0

1,5
0,1

1,5
0,1

1,6
0,1

1,6
0,1

* Voorlopige cijfers
Bron: CBS (2019a)

2) Toegevoegde waarde bedrijfstakken
2a) Groothandel en handelsbemiddeling belangrijkste bedrijfstak
De totale exportverdiensten van 25,5 miljard euro bij de export naar het VK zijn voor 24,8 miljard
euro toe te wijzen aan Nederlandse bedrijfstakken (0,7 miljard euro betreft productgebonden
belastingen en subsidies). Dit is de toegevoegde waarde die direct of indirect wordt gegenereerd
voor de Nederlandse economie door de betrokkenheid van een bedrijfstak bij de export naar het
Verenigd Koninkrijk. Dit kan zijn als exporteur (direct) of als toeleverancier ten behoeve van de
export door andere bedrijfstakken (indirect).
De 20 belangrijkste bedrijfstakken zijn goed voor 17,8 miljard euro oftewel 72 procent van de totale
gegenereerde toegevoegde waarde door de export naar het Verenigd Koninkrijk. Groothandel en
handelsbemiddeling (15 procent), holdings en managementadviesbureaus (8 procent) en ITdienstverlening (6 procent) zijn de belangrijkste bedrijfstakken in de export naar het Verenigd
Koninkrijk.

5
Figuur 5. Verdiensten aan de export naar het Verenigd Koninkrijk naar bedrijfstak, 2018
Groothandel en handelsbemiddeling
Holdings en managementadviesbureaus
IT-dienstverlening
Opslag, dienstverlening voor vervoer
Uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling
Landbouw
Vervoer over land
Voedingsmiddelenindustrie
Chemische industrie
Bankwezen
Machine-industrie
Juridische diensten en administratie
Verhuur en handel van onroerend goed
Telecommunicatie
Delfstoffenwinning (geen olie en gas)
Verhuur van roerende goederen
Reisbureaus, reisorganisatie, etc.
Architecten-, ingenieursbureaus e.d.
Metaalproductenindustrie
Vervoer over water
0,0

0,5

1,0

1,5

2,0

2,5

3,0

3,5

4,0

Miljard euro
Bron: CBS (2019a)

2b) Ook grootste groei bij groothandel en handelsbemiddeling
Groothandel en handelsbemiddeling is ook de bedrijfstak met de grootste groei in exportverdiensten
tussen 2015 en 2018 (+475 miljoen euro), op de voet gevolgd door IT-dienstverlening (+434 miljoen
euro) en op afstand uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling (+275 miljoen euro). Winning van
aardolie en aardgas is veel minder belangrijk geworden voor de Nederlandse export naar het
Verenigd Koninkrijk (-462 miljoen euro).
Een vergelijking met 2017 leert dat met name de groei van de exportverdiensten dankzij de
groothandel en handelsbemiddeling een recent fenomeen is. Als we enkel kijken naar de absolute
mutaties tussen 2017 en 2018 dan zit ook hier de grootste groei (+214 miljoen euro), op afstand
gevolgd door reisbureaus en reisorganisaties (+94 miljoen), opslag en dienstverlening voor vervoer
(+70 miljoen) en juridische diensten en administratie (+51 miljoen). De grootste afname zit ook vanaf
2017 bij de winning van aardolie en aardgas (-56 miljoen euro), gevolgd door landbouw (-46
miljoen) en telecommunicatie (-23 miljoen).

6
Figuur 6. Grootste mutaties per bedrijfstak, uitgangspunt 2015-2018

Top 5 groei:

2015-18
mln euro

%

2017-18
mln euro

%

475
434
275
209
176

14
46
33
12
43

214
13
48
48
26

6
1
5
3
5

2015-18
mln euro

%

2017-18
mln euro

%

-76
-95
-168
-177
-462

-14
-12
-30
-39
-65

-23
-18
10
-12
-56

-5
-2
3
-4
-19

Groothandel en handelsbemiddeling
IT-dienstverlening
Uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling
Holdings en managementadviesbureaus
Machine-industrie

Top 5 daling:
Telecommunicatie
Bankwezen
Verhuur van roerende goederen
Energiebedrijven
Winning van aardolie en aardgas
Bron: CBS (2019a)

2c) Dienstenexport belangrijke driver exportverdiensten
De eerste tien bedrijfstakken van figuur 5 zijn verder uit te splitsen naar de soort export waaraan
verdiend wordt. De exportverdiensten van groothandel en handelsbemiddeling hebben voor 48
procent te maken met wederuitvoer van goederen naar het Verenigd Koninkrijk. Dat is een heel
hoog percentage in vergelijking met het totaalgemiddelde. De bedrijfstakken op plek twee tot en
met vijf verdienen vooral aan de dienstenexport naar het Verenigd Koninkrijk (52 tot 85 procent van
het totaal). Landbouw, voedingsmiddelenindustrie en de chemische industrie leunen voor hun
toegevoegde waarde vooral op de goederenexport van Nederlandse makelij.
Figuur 7. Uitsplitsing exportverdiensten naar soort export, 2018
Groothandel en handelsbemiddeling
Holdings en managementadviesbureaus
IT-dienstverlening
Opslag, dienstverlening voor vervoer
Uitzendbureaus en arbeidsbemiddeling
Landbouw
Vervoer over land
Voedingsmiddelenindustrie
Chemische industrie
Bankwezen
0%
Export goederen uit productie

Bron: CBS (2019a)

20%

40%

Wederuitvoer goederen

60%

80%

100%

Dienstenexport

7
2d) Export naar VK belangrijkste voor diensten rondom delfstoffenwinning
Een andere benadering is om te kijken naar het belang van de export naar het VK voor individuele
bedrijfstakken. De verdiensten aan de export naar het VK worden hier afgezet tegen de totale
gegenereerde Nederlandse toegevoegde waarde door de bedrijfstak (inclusief binnenlandse
verdiensten en export naar andere landen). Dan blijken diensten rondom de delfstoffenwinning2 het
meest afhankelijk te zijn van de export naar het VK (circa een derde), op ruimte afstand gevolgd
door de bedrijfstakken in figuur 8 zoals vervoer en landbouw. De genoemde bedrijfstakken zitten
allen ruim boven het totaalgemiddelde van 3,6 procent in 2018.
Figuur 8. Aandeel verdiensten aan de export naar het VK in totale toegevoegde waarde
Diensten rondom delfstoffenwinning
Vervoer over water
Opslag, dienstverlening voor vervoer
Textiel-, kleding-, lederindustrie
Diensten op het gebied van informatie
Farmaceutische industrie
Post en koeriers
Landbouw
Papierindustrie
Telecommunicatie
0

5

10
2017

15

20

25

30

35

%

2018

Bron: CBS (2019a)

3) Werkgelegenheid
3a) Vele bedrijfstakken profiteren van de export
Tot zover is er enkel gesproken over de toegevoegde waarde die verbonden is aan de export naar
het Verenigd Koninkrijk. Het CBS kan via input-outputanalyse ook uitspraken doen over de
werkgelegenheid die aan deze export gekoppeld is. Uit de analyse blijkt dat een viertal
bedrijfstakken vrijwel in even grote mate profiteren van de export naar het Verenigd Koninkrijk in
termen van werkgelegenheid. Dat geldt voor de verhuur en overige zakelijke diensten (39 duizend
vte), industrie, handel (beiden 37 duizend vte) en de specialistische zakelijke dienstverlening (35
duizend vte). Binnen vervoer en opslag, informatie en communicatie, en de landbouw wordt ook nog
een aanzienlijke werkgelegenheid gegenereerd. In de tijd zijn de verschillen minimaal. De grootste
groei betreft de bedrijfstak informatie en communicatie met een werkgelegenheidsgroei van circa 4
duizend vte. De totale werkgelegenheid dankzij de export naar het Verenigd Koninkrijk was in 2017
gelijk aan 2016 met 234 duizend arbeidsjaren, maar hoger dan in 2015 (219 duizend vte)3.
Figuur 9. Werkgelegenheid gekoppeld aan de export naar het VK
2
3

Het betreft hier met name ‘aan de mijnbouw, olie- en gaswinning verbonden diensten’.
2017 is het meest recente jaar waarover gegevens bekend zijn ten aanzien van de werkgelegenheid.

8

2015

2016*

2017*

x 1000 vte
Landbouw, bosbouw en visserij
Delfstoffenwinning
Industrie
Energievoorziening
Waterbedrijven en afvalbeheer
Bouwnijverheid
Handel
Vervoer en opslag
Horeca
Informatie en communicatie
Financiële dienstverlening
Verhuur en handel van onroerend goed
Specialistische zakelijke diensten
Verhuur en overige zakelijke diensten
Openbaar bestuur en overheidsdiensten
Onderwijs
Gezondheids- en welzijnszorg
Cultuur, sport en recreatie
Overige dienstverlening
Huishoudens

14
1
35
2
1
5
36
26
5
15
5
1
32
35
2
1
1
3
1
0

13
2
39
1
2
5
38
26
5
17
4
1
35
37
1
2
1
3
2
0

13
2
37
1
2
6
37
25
6
19
4
1
35
39
2
2
1
3
2
0

Totaal

219

234

234

* Voorlopige cijfers
Bron: CBS (2019a)

3b) Meer mannen dan vrouwen profiteren van de export naar het VK
De 234 duizend arbeidsjaren dankzij de export naar het VK in 2017 betroffen 166 duizend
arbeidsjaren voor mannen en 68 duizend arbeidsjaren voor vrouwen. Absoluut gezien profiteren
mannen in alle bedrijfstakken meer van de export dan de vrouwen, maar er is wel sprake van een
afwijkende verdeling tussen de bedrijfstakken. Met name in de dienstensectoren is het
voltijdsbanenaandeel hoger bij de vrouwen dan bij de mannen. Zo is 23 procent van de voltijdsbanen
die bij vrouwen terechtkomen door de export naar het VK gelokaliseerd bij de bedrijfstak verhuur en
overige zakelijke diensten, terwijl dat bij de mannen 14 procent is. Industrie en vervoer en opslag
zijn wel typische bedrijfstakken waarin mannen ook relatief oververtegenwoordigd zijn.

Figuur 10. Mannen en vrouwen in de werkgelegenheid verbonden aan de export naar het VK, 2017

9

Totaal

Mannen

Vrouwen

x 1 000 vte

%

x 1 000 vte

%

x 1 000 vte

%

Landbouw, bosbouw en visserij
Delfstoffenwinning
Industrie
Energievoorziening
Waterbedrijven en afvalbeheer
Bouwnijverheid
Handel
Vervoer en opslag
Horeca
Informatie en communicatie
Financiële dienstverlening
Verhuur en handel van onroerend goed
Specialistische zakelijke diensten
Verhuur en overige zakelijke diensten
Openbaar bestuur en overheidsdiensten
Onderwijs
Gezondheids- en welzijnszorg
Cultuur, sport en recreatie
Overige dienstverlening
Huishoudens

13
2
37
1
2
6
37
25
6
19
4
1
35
39
2
2
1
3
2
0

6%
1%
16%
0%
1%
2%
16%
11%
2%
8%
2%
0%
15%
16%
1%
1%
0%
1%
1%
0%

9
2
30
1
2
5
26
20
3
15
3
0
23
23
1
1
0
2
1
0

6%
1%
18%
0%
1%
3%
16%
12%
2%
9%
2%
0%
14%
14%
1%
0%
0%
1%
0%
0%

4
0
7
0
0
0
11
5
3
4
2
0
12
16
1
1
0
1
1
0

6%
0%
10%
0%
0%
1%
16%
7%
4%
6%
2%
1%
18%
23%
1%
1%
1%
2%
1%
0%

Totaal

234

100%

166 100%

68

100%

Bron: CBS (2019a)

4) Goederen en diensten in de export naar het VK
4a) Machines en vervoermaterieel belangrijk in de goederenhandel
De bruto-exportwaarde van goederen van Nederlandse makelij met bestemming Verenigd Koninkrijk
bedroeg in 2018 ruim 20 miljard euro ten opzichte van bijna circa 15,5 miljard euro in 2010. In 2018
zijn voeding en levende dieren de belangrijkste exportcategorie (22 procent), gevolgd door
chemische producten en ook machines en vervoermaterieel (beide groepen 20 procent). In
vergelijking met 20104 zijn minerale brandstoffen minder belangrijk geworden voor Nederland (van
17 naar 12 procent) en machines en vervoermaterieel juist belangrijker (van 14 naar 20 procent).
Tussen 2017 en 2018 zijn de verschillen minimaal. De totale export van Nederlandse makelij is
tussen 2017 en 2018 iets afgenomen. Zie ook het nieuwsbericht “Minder export van Nederlandse
makelij naar het VK” (CBS, 2019d).

Figuur 11. Samenstelling export van goederen van Nederlandse makelij naar het VK
4

In de vorige tabellen was verder terugkijken dan 2015 niet mogelijk in verband met cijfers voor en na NR-revisie. Hier gaat het om cijfers
uit de bronstatistiek van de goederenhandel en zijn lange tijdreeksen wel mogelijk. Hier wordt gekozen voor 2010 als vergelijkingsjaar.

10

2010

2017

2018*

mln euro aandeel mln euro aandeel mln euro aandeel
Totaal goederen
0 Voeding en levende dieren
1 Dranken en tabak
2 Grondstoffen, niet eetbaar
3 Minerale brandstoffen, smeermiddelen
4 Dierlijke en plantaardige oliën en vetten
5 Chemische producten
6 Industriële producten
7 Machines en vervoermaterieel
8 Diverse gefabriceerde goederen
9 Niet afzonderlijk genoemde goederen

15 488
3 553
333
1 085
2 677
248
3 069
1 474
2 185
850
13

100%
23%
2%
7%
17%
2%
20%
10%
14%
5%
0%

20 393
4 302
424
1 248
2 398
319
3 935
2 192
4 007
1 532
36

100%
21%
2%
6%
12%
2%
19%
11%
20%
8%
0%

20 213
4 365
456
1 222
2 332
262
4 022
2 085
3 973
1 470
28

100%
22%
2%
6%
12%
1%
20%
10%
20%
7%
0%

* Voorlopige cijfers
Bron: CBS (2019b)

De bruto-exportwaarde van de wederuitvoer van goederen is bijna net zo groot als bij de
goederenexport van Nederlandse makelij: bijna 20 miljard euro in 2018. Ook hier is een forse groei
in de tijd: de exportwaarde besloeg nog ruim 14 miljard euro in 2010. De wederuitvoer betreft voor
het grootste deel machines en vervoermaterieel (41 procent), gevolgd door fabrikaten (21 procent),
chemie (13 procent) en minerale brandstoffen (10 procent). In vergelijking met 2010 zijn machines
en vervoermaterieel wel minder belangrijk geworden (van 46 tot 41 procent) en fabrikaten juist
belangrijker (van 15 tot 21 procent). De belangrijkste verschuivingen tussen 2017 en 2018 betreffen
minerale brandstoffen (van 8 naar 10 procent), chemie (van 15 naar 13 procent) en fabrikaten (van
19 naar 21 procent).
Figuur 12. Samenstelling wederuitvoer van goederen naar het VK
2010

2017

2018*

mln euro aandeel mln euro aandeel mln euro aandeel
Totaal goederen
0 Voeding en levende dieren
1 Dranken en tabak
2 Grondstoffen, niet eetbaar
3 Minerale brandstoffen, smeermiddelen
4 Dierlijke en plantaardige oliën en vetten
5 Chemische producten
6 Industriële producten
7 Machines en vervoermaterieel
8 Diverse gefabriceerde goederen
9 Niet afzonderlijk genoemde goederen
* Voorlopige cijfers
Bron: CBS (2019b)

14 163
999
50
216
1 002
47
2 192
900
6 545
2 195
17

100%
7%
0%
2%
7%
0%
15%
6%
46%
15%
0%

18 830
1 543
211
230
1 525
106
2 870
1 011
7 679
3 623
31

100%
8%
1%
1%
8%
1%
15%
5%
41%
19%
0%

19 481
1 501
162
285
1 865
114
2 507
981
8 046
4 010
10

100%
8%
1%
1%
10%
1%
13%
5%
41%
21%
0%

11
Aan de importkant is er ook een grote groei geweest tussen 2010 en 2018: van 22,1 miljard euro tot
26,3 miljard euro. Een heel groot deel van de invoer uit het VK betreft minerale brandstoffen zoals
aardolie, aardolieproducten en aardgas (42 procent) en op grote afstand volgen machines en
vervoermaterieel (19 procent). Ten opzichte van 2010 zijn de minerale brandstoffen belangrijker
geworden (van 37 tot 42 procent) en chemische producten (van 19 naar 15 procent) en machines en
vervoermaterieel (van 22 naar 19 procent) juist minder belangrijk.
Opvallend is dat de gehele groei van het belang van de minerale brandstoffen in de invoerwaarde
heeft plaatsgevonden in de periode 2017-2018. In een eerdere analyse is gekeken in hoeverre de
import uit het Verenigd Koninkrijk voor de Nederlandse markt bestemd is (ruim de helft) of bestemd
voor Nederlandse wederuitvoer (bijna de helft). Ruwe aardolie en auto’s uit het Verenigd Koninkrijk
zijn meestal bestemd voor de Nederlandse markt terwijl producten als aardolieproducten en
medicijnen met name bestemd zijn voor wederuitvoer naar derde landen (CBS, 2019f).

Figuur 13. Samenstelling import van goederen uit het VK
2010

2017

2018*

mln euro aandeel mln euro aandeel mln euro aandeel
Totaal goederen
0 Voeding en levende dieren
1 Dranken en tabak
2 Grondstoffen, niet eetbaar
3 Minerale brandstoffen, smeermiddelen
4 Dierlijke en plantaardige oliën en vetten
5 Chemische producten
6 Industriële producten
7 Machines en vervoermaterieel
8 Diverse gefabriceerde goederen
9 Niet afzonderlijk genoemde goederen

22 130
1 112
199
324
8 190
66
4 237
1 600
4 968
1 395
38

100%
5%
1%
1%
37%
0%
19%
7%
22%
6%
0%

23 276
1 488
270
356
8 311
153
3 920
1 598
4 866
2 282
32

100%
6%
1%
2%
36%
1%
17%
7%
21%
10%
0%

26 324
1 547
261
336
10 985
169
3 893
1 699
5 047
2 353
35

100%
6%
1%
1%
42%
1%
15%
6%
19%
9%
0%

* Voorlopige cijfers
Bron: CBS (2019b)

4b) Zakelijke diensten belangrijk in de dienstenhandel
De dienstenexport naar het Verenigd Koninkrijk nam in exportwaarde toe van 16,8 miljard euro in
2014 tot 23,8 miljard euro in 2018 en daarmee is het VK de belangrijkste dienstenbestemming na
Duitsland en Ierland (CBS, 2019e) . Bij de dienstenexport naar het Verenigd Koninkrijk zijn zakelijke
diensten doorslaggevend (35 procent), gevolgd door telecommunicatie en computerdiensten (21
procent) en vervoersdiensten (18 procent). Ten opzichte van 2014 5 zijn vervoersdiensten minder
belangrijk geworden (van 26 naar 18 procent) en zakelijke diensten (van 31 naar 35 procent) en
royalty’s (van 6 naar 11 procent) juist belangrijker.

5

In verband met een methodebreuk tussen 2013 en 2014 in de dienstenhandel kan voor een goede vergelijking niet verder terug worden
gegaan dan 2014.

12
Figuur 14. Samenstelling dienstenexport naar het VK
2014

2017*

2018*

mln euro aandeel mln euro aandeel mln euro aandeel
S Totaal Diensten
SC Vervoersdiensten
SD Reisverkeer
SE Bouwdiensten
SG Financiële diensten
SH Gebruik intellectueel eigendom n.e.g.
SI Telecommunicatie, computerdiensten, etc.
SJ Andere zakelijke diensten
SK Pers., cult. en recreatieve diensten
Verzekering, overheid, industrie, onderhoud

16 791
4 341
886
264
489
998
3 815
5 202
97
699

100%
26%
5%
2%
3%
6%
23%
31%
1%
3%

22 839
4 275
1 272
396
550
2 711
4 985
7 656
97
897

100%
19%
6%
2%
2%
12%
22%
34%
0%
4%

23 801
4 318
1 308
621
546
2 735
4 961
8 242
173
897

100%
18%
5%
3%
2%
11%
21%
35%
1%
3%

* Voorlopige cijfers
Bron: CBS (2019c)

De dienstenimport kende een vergelijkbare groei van 16,1 miljard euro in 2014 tot 19,5 miljard euro
in 2018. Nog meer dan bij de dienstenexport zijn hier de zakelijke diensten toonaangevend met een
aandeel van 48 procent in het totaal, op grote afstand gevolgd door telecommunicatie- en
computerdiensten (15 procent). In vergelijking met 2014 zijn de genoemde diensten iets belangrijker
geworden en royalty’s juist minder belangrijk (van 11 naar 9 procent).

Figuur 15. Samenstelling dienstenimport uit het VK
2014

2017*

2018*

mln euro aandeel mln euro aandeel mln euro aandeel
S Totaal Diensten
SC Vervoersdiensten
SD Reisverkeer
SE Bouwdiensten
SG Financiële diensten
SH Gebruik intellectueel eigendom n.e.g.
SI Telecommunicatie, computerdiensten, etc.
SJ Andere zakelijke diensten
SK Pers., cult. en recreatieve diensten
Verzekering, overheid, industrie, onderhoud
* Voorlopige cijfers
Bron: CBS (2019c)

16 147
1 597
825
117
1 362
1 736
2 128
7 422
86
874

100%
10%
5%
1%
8%
11%
13%
46%
1%
4%

19 062
1 892
914
249
1 367
1 843
2 669
8 690
234
1 204

100%
10%
5%
1%
7%
10%
14%
46%
1%
6%

19 523
1 771
990
331
1 126
1 686
2 852
9 434
218
1 115

100%
9%
5%
2%
6%
9%
15%
48%
1%
5%

13
Methodologische toelichting
Merk op dat de maatwerktabellen (CBS, 2019a), onderliggend aan de cijfers in paragraaf 1 tot en
met 3, gebaseerd zijn op de Nationale Rekeningen statistiek. Er is voor deze methode gekozen,
omdat alleen op basis van deze statistiek de toegevoegde waarde dankzij export kan worden
geschat. De toegevoegde waarde van de export – het bedrag dat Nederland aan de export verdient –
is de beste manier om de handelsrelatie tussen Nederland en het VK inzichtelijk te maken. Het CBS
heeft de bbp-cijfers als basis genomen en vervolgens op productniveau gekeken welk deel volgens
de goederen- en de dienstenstatistiek naar het VK gaat (top-downbenadering). De bruto
exportcijfers in tabel 1 wijken daarmee af van de goederen- en dienstenstatistiek in StatLine (zoals
gebruikt in paragraaf 4). Het belangrijkste verschil is conceptueel en heeft betrekking op de
goederen: StatLine gaat uit van het principe van grensoverschrijding en NR gaat uit van het principe
van economische eigendomsoverdracht tussen ingezetenen en niet-ingezetenen.

14
Bronnen
CBS (2017), Internationaliseringsmonitor 2017-I: Verenigd Koninkrijk. Centraal Bureau voor de
Statistiek: Den Haag/Heerlen/Bonaire.
https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2017/09/internationaliseringsmonitor-2017-eerste-kwartaal
CBS (2018a), Maatwerktabellen verdiensten export naar diverse landen 2015-2017. Centraal Bureau
voor de Statistiek: Den Haag/Heerlen/Bonaire.
https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/22/verdiensten-export-naar-diverse-landen-2015-2017
CBS (2018b), Maatwerktabellen internationale economische relaties met het Verenigd Koninkrijk.
Centraal Bureau voor de statistiek: Den Haag/Heerlen/Bonaire.
https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/41/economische-relaties-met-het-vk
CBS (2019a), Maatwerktabellen verdiensten export naar het Verenigd Koninkrijk, 2015-2018.
Centraal Bureau voor de Statistiek: Den Haag/Heerlen/Bonaire. Publicatie op 13 mei 2019.
CBS (2019b), CBS-StatLine, In- uit en wederuitvoer. Centraal Bureau voor de Statistiek: Den
Haag/Heerlen/Bonaire.
https://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=83028NED&D1=a&D2=a&D3=63&D4=11
6%2c220&VW=T
CBS (2019c), CBS-StatLine, In- en uitvoer van diensten naar land. Centraal Bureau voor de Statistiek:
Den Haag/Heerlen/Bonaire.
https://statline.cbs.nl/Statweb/publication/?DM=SLNL&PA=82616NED&D1=0-1&D2=0-3,17,2529,33,37,l&D3=80&D4=4,l&VW=T
CBS (2019d), Minder export van Nederlandse makelij naar het VK. Centraal Bureau voor de Statistiek:
Den Haag/Heerlen/Bonaire.
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2019/10/minder-export-van-nederlandse-makelij-naar-het-vk
CBS (2019e), Verenigd Koninkrijk derde bestemming dienstenexport. Centraal Bureau voor de
Statistiek: Den Haag/Heerlen/Bonaire.
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2019/11/verenigd-koninkrijk-derde-bestemming-dienstenexport
CBS (2019f), Bijna helft import uit VK niet voor eigen gebruik. Centraal Bureau voor de Statistiek: Den
Haag/Heerlen/Bonaire.
https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2019/10/bijna-helft-import-uit-vk-niet-voor-nederlands-gebruik