Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1460
Vragen van het lid De Hoop (PvdA) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur
en Waterstaat over het bijna-ongeluk bij de onbewaakte spoorwegovergang in
Rheden (ingezonden 19 januari 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat)
(ontvangen 6 februari 2023).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het bericht van Omroep Gelderland «Trein rijdt
jongetje bijna aan: «Onbewaakte overweg snel sluiten»»?1
Antwoord 1
Ja, ik ben op de hoogte van dit bericht.
Vraag 2
Bent u het eens met de stelling dat het zeer verontrustend is dat mensen in
levensgevaar komen door onbewaakte overwegen?
Antwoord 2
Ja, ik vind het verontrustend dat dergelijke gevaarlijke situaties zich voordoen
op Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO’s). Overwegen kennen in het
algemeen een zeker risico, omdat er sprake is van een gelijkvloerse kruising
van spoor- en wegverkeer. Bij onbewaakte overwegen is er bovendien geen
sprake van actieve beveiliging (denk aan slagbomen, bellen en knipperlichten), waardoor het risico en mogelijke gevaar soms minder goed in te
schatten is. Dat is de reden waarom ik ProRail de opdracht heb gegeven alle
180 openbare en openbaar toegankelijke NABO’s op het reizigersnet aan te
pakken middels het NABO-programma.
Vraag 3
Heeft u zicht op het aantal (bijna) ongelukken die plaatsvinden bij onbewaakte
spoorwegovergangen?

1

ah-tk-20222023-1460
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Omroep Gelderland, 18 januari 2023, «Trein rijdt jongetje bijna aan: «Onbewaakte overweg snel
sluiten»», https://www.gld.nl/nieuws/7841459/trein-rijdt-jongetje-bijna-aan-onbewaakteoverweg-snel-sluiten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja, ProRail en vervoerders zijn verplicht ongevallen te melden bij de Inspectie
voor Leefomgeving en Transport (ILT), die daar jaarlijks over rapporteert.
Deze rapportage wordt ook aan uw Kamer toegestuurd2. Naast deze
verplichte registratie houden ProRail en de vervoerders ook de bijnaongevallen bij. Voor de registratie van bijna-ongevallen geldt dat er vanaf
2019 sprake is van betrouwbare cijfers.
NABO’s op het reizigersnet
Jaar

Bijna-ongevallen

Ongevallen

Dodelijke slachtoffers

2018
2019
2020
2021
2022

–
26
29
27
17

6
5
2
6
1

2
2
1
4
0

Bron: ProRail1
1
Vanwege definitieverschillen in de Europese systematiek die bij het ILT Jaarverslag gehanteerd wordt en de registratie bij ProRail wijken deze cijfers in (zeer beperkte mate) of t.o.v. van
de cijfers van ILT. Vanwege de vergelijking tussen bijna ongevallen en ongevallen zijn in deze
tabel de gegevens vanuit ProRail opgenomen.

Alle overwegen (actief beveiligd en NABO’s)
Jaar

Bijna-ongevallen

Ongevallen

Dodelijke slachtoffers

2018
2019
2020
2021
2022

–
171
141
151
120

32
43
25
32
26

14
9
5
9
2

Bron: ProRail2

Vraag 4
Hoe kan het dat het gestelde doel om in 2023 alle Niet Actief Beveiligde
Overwegen (NABO) opgeheven te hebben niet wordt behaald, zoals blijkt uit
een overzicht van ProRail waarin staat dat er spoorwegovergangen zijn die
pas in 2025 gesloten worden, waaronder de Lentsesteeg in Rheden?4 , 5
Antwoord 4
Zoals ik uw Kamer heb laten weten met de Kamerbrief Spoorveiligheid van
8 december jl.6, ben ik teleurgesteld dat het ProRail niet lukt om voor eind
2023 alle 180 openbare en openbaar toegankelijke NABO’s op het reizigersnet
aan te pakken. Voor 41 overwegen uit het NABO-programma geldt dat er een
aannemelijk kans is dat deze niet voor eind 2023 kunnen worden aangepakt.
De redenen hiervoor zijn, zoals in december gemeld, divers: het mislukken
van aanbestedingen, ondercapaciteit bij ingenieursbureaus, materiaaltekorten,
langdurige onderhandelingen om tot noodzakelijke afspraken te komen met
derden, en uitkomsten vanuit ecologisch onderzoek (aantreffen beschermde
flora en fauna) die een langere doorlooptijd noodzakelijk maken.
Ook de overweg aan de Lentsesteeg in Rheden zou pas na 2023 definitief
worden aangepakt in verband met de langere doorlooptijd voor de realisatie
van een onderdoorgang. Inmiddels begrijp ik dat ProRail en de gemeente
Rheden in gesprek zijn om, in afwachting op het gereedkomen van de
onderdoorgang, de overweg toch nog dit jaar alvast dicht te zetten. Een
dergelijke oplossing moedig ik aan, ook bij andere overwegen waar dit een
mogelijkheid is.

2

Zie bijlage bij Kamerstuk 29 893, nr. 259: ILT Jaarverslag Spoorveiligheid 2021.
https://www.prorail.nl/programmas/nabo
5
https://maps.prorail.nl/portal/apps/webappviewer/index.html?id=d44982808fac49418b75e1ee9d52a253
6
Zie Kamerstuk 29 893, nr. 259
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 5
Hoeveel NABO’s zijn er momenteel nog? Hoeveel worden er dit jaar
opgeheven? En hoeveel in de jaren hierna?
Antwoord 5
Van de 180 openbare en openbaar toegankelijke overwegen uit het NABOprogramma zijn er momenteel circa 110 aangepakt. Voor 2023 is het de
verwachting dat er nog circa 50 NABO’s aangepakt kunnen worden.
Buiten het NABO-programma zijn er momenteel circa 90 particuliere,
niet-openbaar toegankelijke NABO’s op het reizigersnet. Ook op het goederennet zijn er nog circa 400 NABO’s. Wanneer zich gelegenheid voordoet
(bijvoorbeeld via werk met werk maken) worden ook deze NABO’s aangepakt.
Hiermee werkt ProRail ook buiten het NABO-programma aan het opheffen
van NABO’s.
Vraag 6
Bent u bereid om, in afwachting van een definitieve oplossing, te kijken naar
de mogelijkheden om gevaarlijke situaties bij onbewaakte overwegen, op
korte termijn veiliger te maken?
Antwoord 6
Ja, zoals gemeld in de Kamerbrief Spoorveiligheid van afgelopen december7
gaat ProRail tijdelijke veiligheids- en attentie verhogende maatregelen nemen
voor de overwegen die niet tijdig kunnen worden aangepakt. Uiteraard
vinden blijvende gesprekken plaats om het aantal onbewaakte overwegen dat
binnen het NABO-programma na 2023 wordt aangepakt zo klein mogelijk te
houden. Hierbij zal ook de nieuwe Landelijk Bemiddelaar Overwegen,
mevrouw Helma Lodders, worden ingezet, in een poging om impasses in
onderhandelingen met derden te doorbreken. Daarnaast heb ik uw Kamer
tijdens het toegezegd om dit voorjaar met een plan van aanpak te komen
voor de NABO’s en actief beveiligde overwegen.8

7
8

Zie Kamerstuk 29 893, nr. 259
Zie Kamerstuk TZ202212, nr. 114

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3