Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2020

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave

kst-35300-VIII-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1.

LEESWIJZER

4

2.
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

BELEIDSAGENDA
Beleidsprioriteiten
Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
Overzicht risicoregelingen

8
8
23
31
33
34

3.
3.1
3.2
3.3

35
35
43

3.4
3.5
3.6
3.7
3.8
3.9
3.10
3.11
3.12
3.13

BELEIDSARTIKELEN
Art.nr. 1 Primair onderwijs
Art.nr. 3 Voortgezet onderwijs
Art.nr. 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Art.nr. 6 en 7 Hoger onderwijs
Art.nr. 8 Internationaal beleid
Art.nr. 9 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
Art.nr. 11 Studiefinanciering
Art.nr. 12 Tegemoetkoming studiekosten
Art.nr. 13 Lesgelden
Art.nr. 14 Cultuur
Art.nr. 15 Media
Art.nr. 16 Onderzoek en wetenschapsbeleid
Art.nr. 25 Emancipatie

50
61
72
77
81
93
96
98
107
112
117

4.
4.1
4.2

NIET-BELEIDSARTIKELEN
Art.nr. 91 Nog onverdeeld
Art.nr. 95 Apparaat Kerndepartement

120
120
121

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

1

5.
5.1
5.2

BEGROTING AGENTSCHAPPEN
Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
Nationaal Archief (NA)

124
124
132

6.

BIJLAGEN
Bijlage 1: Zelfstandige Bestuursorganen en
Rechtspersonen met een Wettelijke Taak
Bijlage 2: Verdiepingsbijlage
Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Bijlage 4: Subsidieoverzicht
Bijlage 5: Evaluatie- en overig onderzoek

138

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

138
144
159
231
239

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het
aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
Wetsartikel 2
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten, het
saldo van de baten en de lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten
van de in de staat opgenomen baten-lastenagentschappen voor het
onderhavige jaar vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen
begrotingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie van toelichting en wel in de paragraaf inzake
de agentschappen.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

I.K. van Engelshoven
De Minister van Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,

A. Slob

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. DE LEESWIJZER
De begroting 2020 bevat de volgende onderdelen:
a. Beleidsagenda;
b. Beleidsartikelen;
c. Niet-beleidsartikelen;
d. Agentschappen die een baten-lasten stelsel voeren;
e. Verdiepingshoofdstuk;
f.
Bijlagen.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media is verantwoordelijk voor Artikel 1 Primair onderwijs, Artikel 3 Voortgezet onderwijs,
Artikel 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid en Artikel 15 Media. De
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is verantwoordelijk voor
de overige artikelen. De verdeling van de beleidsterreinen is vastgelegd in
de portefeuilleverdeling van Kabinet Rutte III1.
Groeiparagraaf
Ten opzichte van de begroting 2019 zijn de volgende wijzigingen
doorgevoerd:
• Bij artikel 11 Studiefinanciering is in tabel 11.2 «Budgettaire gevolgen
voor beleid en budgetflexibiliteit» vanaf dit jaar gekozen voor een
verhelderende indeling tussen de instrumenten inkomensoverdracht
en leningen. In totaal zijn er vier wijzigingen die in de toelichting op de
tabel nader worden toegelicht.
• De budgetverantwoordelijkheid voor de verbetermiddelen voor
Caribisch Nederland en de middelen voor de samenwerking met
Curaçao, Sint Maarten en Aruba is overgegaan van artikel 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie naar artikel 1 Primair Onderwijs. In
verband hiermee zijn deze middelen met ingang van 2020 overgeboekt
van artikel 4 naar artikel 1.
• Naar aanleiding van een toezegging van de Minister van Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking is bij artikel 3 Voortgezet
onderwijs een overzicht opgenomen van de geschatte uitgaven aan
asielzoekerskinderen afkomstig uit DAC-landen voor primair en
voortgezet onderwijs tijdens de eerstejaarsopvang.
• Bij de meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen in het onderdeel
Beleidsagenda wordt nader ingegaan op de door het kabinet gestarte
«Operatie Inzicht in Kwaliteit».
In juni 2011 is de motie Schouw c.s. ingediend en aangenomen. Deze
motie beoogt de landenspecifieke aanbevelingen van de Raad op grond
van de nationale hervormingsprogramma’s een eigenstandige plaats te
geven in de departementale begrotingen. De Europese Commissie heeft
een landenspecifieke aanbeveling gedaan omtrent kansengelijkheid en
onderwijs dat opleidt voor een innovatieve arbeidsmarkt (aanbeveling 15).
In de beleidsagenda wordt uitgebreid op deze onderwerpen ingegaan.
Informatie in de begroting en andere relevante publicaties
De begroting is een compact document en toegespitst op de financiële
informatie. De beleidsagenda presenteert de doelstellingen van de
Minister en de beleidsartikelen beschrijven de werking en financiering van
de verschillende stelsels met bijbehorende prestatie-indicatoren. Voor een
bredere kwantitatieve onderbouwing van de doelen en ambities uit de
begroting verwijzen we naar de openbare website OCW in cijfers. Op deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

4

website worden resultaten, de stand van zaken en ontwikkelingen in het
OCW-veld met een kwantitatieve toelichting en onderbouwing in beeld
gebracht.
Onderstaand schema geeft grafisch een totaalbeeld van welke informatie
en verantwoording van het OCW-beleid gedurende een begrotingscyclus
aan de Tweede Kamer wordt gestuurd.
Schematische weergave van de informatie aan de Tweede Kamer
gedurende de begrotingscyclus
Begroting

Begrotingsinfo op
OCW in cijfers

Jaarverslag

Jaarwerkplan
Inspectie van het
Onderwijs

Verantwoordingsinfo
op OCW in cijfers

Cultuur in beeld

Onderwijsverslag

1e suppletoire

2e suppletoire

Prinsjesdag

Verantwoordingsdag
www.ocwincijfers.nl

Actieplannen

Beleidsevaluaties
Beleidsdocumenten

Beleidsdoorlichtingen

Hieronder volgt een nadere toelichting bij het schema.
• Op Prinsjesdag ontvangt de Tweede Kamer de begroting van OCW. Op
de website van OCW in cijfers worden onder andere de doelen uit de
beleidsagenda en verschillende ingezette beleidsinstrumenten
gevolgd, waaronder de Lerarenagenda en de sectorakkoorden in het
po en vo. Ook wordt de internationale positie van het Nederlandse
onderwijs- en wetenschapsstelsel gevolgd en zijn de belangrijkste
onderzoeksresultaten van «Education at a Glance» opgenomen, de
jaarlijkse publicatie van de OESO. Daarnaast geeft deze website met de
infographic «Onderwijsmonitor» inzicht in de prestaties van het
onderwijs. Voor cultuur & media, wetenschap en emancipatie wordt
met een beknopte set indicatoren een beeld van de kwaliteit en
prestaties gegeven.
• Begin november 2018 heeft het Sociaal Cultureel Planbureau de
publicatie «Het Culturele Leven» uitgebracht. In dit rapport presenteert
het Sociaal en Cultureel Planbureau een model voor een periodieke
rapportage over dat culturele leven. Dit model is vervolgens in dit
rapport toegepast om het culturele leven in de jaren 2012–2017 in kaart
te brengen.
• De Inspectie van het Onderwijs heeft een belangrijke rol in het
onderwijsstelsel als toezichthouder, maar ook als leverancier van
beleidsinformatie. Jaarlijks verschijnt het Onderwijsverslag, waarin
beschreven wordt wat goed gaat en wat er beter kan in het onderwijs.
In de Financiële Staat van het Onderwijs wordt verslag gedaan van de
financiële staat van de onderwijsinstellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

5

•

•

•

Gedurende het jaar wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de
begrotingsuitvoering door middel van de 1e suppletoire begroting
(Voorjaarsnota) en de 2e suppletoire begroting (Najaarsnota).
Ook worden gedurende het jaar allerlei beleidsdocumenten zoals
actieplannen, beleidsdocumenten, beleidsevaluaties, beleidsdoorlichtingen naar de Tweede Kamer gestuurd. Wetsvoorstellen worden ter
behandeling aangeboden en AMvB’s worden voorgehangen. Over
verschillende beleidsterreinen worden brieven naar de Tweede Kamer
gestuurd, onder andere ter nadere uitwerking van de beleidsagenda en
de begroting. Hierover vindt vaak separaat overleg met het parlement
plaats. De actieplannen geven voor de verschillende beleidsterreinen
een beeld van het beleid. Beleidsdoorlichtingen en andere evaluaties
verschaffen inzicht in de effectiviteit van beleid. Daarnaast wordt
jaarlijks in de Voortgangsrapportages van de Sectorakkoorden en de
Lerarenagenda informatie verschaft over de voortgang op enkele
belangrijke prestatie-indicatoren.
De derde woensdag in mei is verantwoordingsdag. De Tweede Kamer
ontvangt dan het jaarverslag van OCW, en de laatste stand van de
voortgang op de begrotingsdoelen en ambities wordt gepresenteerd
op de website van OCW in cijfers. Ook wordt het Onderwijsverslag aan
de Tweede Kamer toegestuurd.

Onderdelen begroting
a. Beleidsagenda
In de beleidsagenda wordt per beleidsprioriteit geschetst welke stappen
wij willen zetten. Ieder thema dat ingaat op een prioriteit bevat een tabel
met indicatoren en streefwaarden. Daarnaast bevat de beleidsagenda een
overzichtstabel waarin de belangrijkste budgettaire veranderingen op de
OCW-begroting worden weergegeven, de tabellen met intensiveringen en
ombuigingen, een tabel met niet-juridische verplichte uitgaven en
bestemming, een tabel met de geplande beleidsdoorlichtingen en een
overzicht van de risicoregelingen.
b. Beleidsartikelen
De beleidsartikelen bestaan uit de volgende onderdelen:
• Algemene doelstelling met een toelichting daarop, met bijbehorende
prestatie-indicatoren.
• Rol en verantwoordelijkheid van de Minister.
• Tabel met kengetallen die informatie over de sector bevatten.
• Beleidswijzigingen. Hierin wordt weergegeven welke belangrijke
beleidswijzigingen zich komend jaar zullen voordoen. Ook wordt,
indien van toepassing, ingegaan op beleidswijzigingen als gevolg van
beleidsdoorlichtingen, voor zover de doorlichtingen zijn afgerond.
• Tabel budgettaire gevolgen van beleid. Deze tabel bevat een vaste
indeling in financiële instrumenten volgens de Rijksbegrotingsvoorschriften. In de tabel budgettaire gevolgen van beleid wordt de
budgetflexibiliteit van het begrotingsjaar in percentages weergegeven.
• Toelichting op de instrumenten en budgetflexibiliteit.
c. Niet-beleidsartikelen
Er zijn twee zogenaamde niet-beleidsartikelen:
• Op artikel 91 (Nog onverdeeld) wordt een overzicht gegeven van de
verdelingen van tijdelijk geparkeerde middelen, zoals de loon- en
prijsbijstelling;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

6

•

Op artikel 95 (Apparaat kerndepartement) zijn de apparaatsuitgaven
van het kerndepartement, de apparaatskosten van de inspecties en
adviesraden, baten-lastenagentschappen en de ZBO’s opgenomen.

d. Agentschappen die een baten-lasten stelsel voeren
Dit onderdeel bevat de cijfermatige overzichten van de batenlastenagentschappen ‘Dienst Uitvoering Onderwijs’ en het ‘Nationaal
Archief’.
e. Verdiepingshoofdstuk (zie bijlagen)
In dit onderdeel worden per beleidsartikel de mutaties getoond tussen de
stand ontwerpbegroting 2019 en de ontwerpbegroting 2020. De ondergrens voor het toelichten van mutaties wordt bepaald door een
zogenoemde staffel. Een aantal mutaties is centraal toegelicht (leerlingen
en studentenramingen en studiefinanciering, loonbijstelling, prijsbijstellingen en intensiveringen uit het Regeerakkoord).
f. Bijlagen
De volgende bijlagen zijn in de begroting opgenomen:
• Overzicht RWT’s en ZBO’s;
• Verdiepingshoofdstuk;
• Overzicht moties en toezeggingen;
• Subsidieoverzicht: hier wordt een overzicht weergegeven van alle
subsidieregelingen van het ministerie;
• Evaluatieoverzicht: het overzicht met onderzoeken is opgenomen in
één centrale bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

7

2. BELEIDSAGENDA
2.1 Beleidsprioriteiten
Inleiding
Het Regeerakkoord gaat uit van individuele vrijheden en een hecht
collectief. Dit kabinet investeert in ieders kansen en versterkt dat collectief,
onder andere door extra middelen voor onderwijs. Goed onderwijs helpt
kinderen en jongeren om hun gaven en talenten te ontwikkelen. Daarmee
draagt het op een cruciale manier bij aan de bloei en toekomst van onze
samenleving. Onze ambities liggen in de bestrijding van kansenongelijkheid en de stimulering van talent, voldoende en goede docenten met
een sterke positie, toponderzoek en krachtig beroepsonderwijs. De positie
van Nederlandse onderzoekers in de wereldtop willen we behouden en
versterken. Maar ook cultuur en het publieke en private mediabestel
verrijken het individu en verbinden de samenleving. Schrijvers, theatermakers, filmers, ontwerpers en beeldend kunstenaars dagen onze
verbeeldingskracht uit; dankzij hun beelden en verhalen kunnen we onze
eigen voorstelling van de wereld kritisch toetsen en ontwikkelen. Erfgoed,
zoals monumenten en musea, laat zien waar we vandaan komen, wat ons
heden is en hoe we ons ontwikkelen. Daarom investeert dit kabinet flink in
cultuur en erfgoed. Om te bereiken dat iedereen gelijk behandeld wordt
en te komen tot LHBTI-acceptatie zetten we onze regenboogmaatregelen
uit het regenboogakkoord ook het komende jaar voort.
1. Gelijke kansen creëren en talenten tot bloei brengen
Tabel: Gelijke kansen creëren en talenten tot bloei brengen
Doelstelling/indicator

Sector

Percentage van de gemeenten die goab-middelen ontvangen,
dat 960 uur voorschoolse educatie aanbiedt aan doelgroeppeuters tussen de 2,5 en 4 jaar

Basiswaarde

PO

1

Percentage kindercentra met een aanbod van voorschoolse
educatie, dat per doelgroeppeuter 10 uur pedagogisch
beleidsmedewerker per jaar inzet.

PO

2

Realisatie

Realisatie

Streefwaarde
2021
100%
2022
100%

Sociale inclusie van laaggeletterden

2020
–3

MBO
4

Kwalificatiewinst

2012–2013

2016–2017

2017–2018

2020

MBO
Succes eerstejaars mbo5

82,7%

86,9%

87,6%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

2012–2013

2016–2017

2017–2018

2020

82,9%

84,7%

84,2%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

2012–2013

2015–2016

2016–2017

2020

78%

81%

79%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

MBO
Succes doorstromers in eerste jaar hbo6
MBO

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

8

Doelstelling/indicator

Sector

Aantal nieuwe vsv’ers7
VO &
MBO

Basiswaarde

Realisatie

Realisatie

Streefwaarde

2008–2009

2016–2017

2017–2018

2019–2020

41.800

23.744

25.574

20.000

1

Eerste meting (voorafgaande aan de invoering per 01-08-2020) zal najaar 2019 plaatsvinden.
Eerste meting (voorafgaande aan de invoering per 01-01-2022) zal naar verwachting najaar 2021 plaatsvinden.
3
De Kamer is op 18 maart jl. geïnformeerd over de nieuwe aanpak van laaggeletterdheid. Onderdeel hiervan is een nieuwe landelijke monitor, die
in 2019 samen met gemeenten wordt opgezet.
4
Bron: Benchmark mbo 2017, KBA Nijmegen.
5
Licht gewijzigde definitie met ingang van 2016/17 (zonder entree-opleidingen). Bron: Benchmark mbo 2017, KBA Nijmegen.
6
Bron: DUO. Het betreft mbo-4 gediplomeerden die doorstromen naar het hbo en in het eerste jaar niet uitvallen. De definitie is voorlopig.
7
Bron: DUO.
2

Het is belangrijk dat ieder kind dezelfde kans heeft om zijn of haar talenten
tot bloei te brengen. In de Staat van het Onderwijs schrijft de Inspectie
van het Onderwijs dat leerlingen en studenten met verschillende
sociaaleconomische achtergronden elkaar steeds minder tegenkomen. Dit
vermindert de kans op sociale mobiliteit en vergroot de segregatie in het
onderwijs. Wij zetten in op het bevorderen van gelijke kansen en sociale
cohesie. Via onder meer burgerschapsonderwijs en maatschappijleer
worden leerlingen uitgedaagd om begrip te krijgen voor andermans
overtuigingen en te reflecteren op het eigen gedrag en de eigen standpunten. Daarnaast nemen wij maatregelen om de kansengelijkheid te
vergroten, zoals de verhoging van het aantal uren voorschoolse educatie
dat kinderen met een risico op een onderwijsachterstand met ingang van
2020 aangeboden krijgen (zie de eerste indicator in de tabel boven).
Andere kinderen zijn gebaat bij een meer geleidelijke overgang van het
basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs. Daarom is een pilot gestart
met 10–14–scholen, samenwerkingen tussen basisscholen en scholen
voor voortgezet onderwijs. Leerlingen krijgen op deze scholen twee jaar
langer de tijd om een niveau te kiezen. Met de pilot doen we onderzoek
naar de resultaten, effecten en knelpunten in deze onderwijsvorm. Het
onderzoeksbureau Oberon levert de resultaten eind 2020 op. Op basis
hiervan informeren wij de Tweede Kamer over het verdere vervolg.
Daarnaast vergroten we met de subsidie voor het doorstroomprogramma
po-vo gelijke kansen voor iedere leerling.
Met de Gelijke Kansen Alliantie (GKA) zetten wij in op een lokale aanpak
van kansenongelijkheid in alle onderwijssectoren. Wij stimuleren
samenwerkingsverbanden tussen lokale overheden en scholen en
instellingen in het hoger- en middelbaar beroepsonderwijs. In samenwerking met elkaar en/of de gemeente voeren scholen op maat gemaakte
interventies uit. Komend jaar zullen wij met gemeenten meerjarige
agenda’s opstellen. Ons doel is het aantal aangesloten gemeenten te
verhogen van 28 naar 50. Daarnaast creëren wij communities rond
centrale thema’s op het gebied van kansengelijkheid. Scholen kunnen zich
daarbij aansluiten om van elkaar te leren. De eerste is recent gestart: deze
Community Urban Education richt zich op de professionalisering van
docenten in een grootstedelijke context. Leraren worden getraind om les
te geven aan een diverse groep leerlingen. Verspreid over Amsterdam,
Rotterdam, Den Haag en Tilburg doen 36 scholen (po, vo en mbo) mee.
Met het mbo, vo en gemeenten starten wij dit jaar met een nieuwe ronde
regionale afspraken om voortijdig schoolverlaten (vsv) tegen te gaan (zie
indicator aantal nieuwe vsv’ers). Daarnaast willen wij dit jaar het succes
van eerstejaars mbo-studenten en van mbo-doorstromers in het eerste
jaar hbo vergroten. Wij monitoren dit met de indicatoren. Ook het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

9

tegengaan van stagediscriminatie is een prioriteit, hier voeren wij een
campagne tegen, en wij versterken de (rechts)positie van studenten. Ten
slotte zetten we in op de ontwikkeling van de regionale meld- en
coördinatiefunctie en reageren binnenkort op de aanbevelingen uit het
interdepartementaal beleidsonderzoek naar jongeren met een afstand tot
de arbeidsmarkt. Ook in het hoger onderwijs (ho) staat toegankelijkheid
en gelijke kansen centraal. We proberen de selectie tot een minimum te
beperken. Het is ons doel dat iedere student die dit kan en wil, deelneemt
in het hoger onderwijs en de studie met succes afrond.
Vanaf schooljaar 2019–2020 krijgen samenwerkingsverbanden voor
passend onderwijs subsidie voor een onderwijs- en ondersteuningsaanbod voor hoogbegaafde leerlingen. In 2023 zullen we een monitoringsen impactonderzoek afronden naar alle interventies die met deze subsidie
worden gedaan. De interventies met grote impact zullen als goede
voorbeelden worden verspreid door een Kenniscentrum, dat wij begin
2020 inrichten. In de onderwijszorgbrief en de Kamerbrief Stand van zaken
thuiszitters hebben wij een aantal maatregelen aangekondigd om het
passend onderwijs voor kwetsbare leerlingen te versterken. Wij werken
aan een betere samenwerking tussen onderwijs en zorg en aan een
bijbehorende verdeling van financiële middelen. Uiteindelijk moeten
zoveel mogelijk kinderen in staat zijn om onderwijs te volgen.
In Nederland hebben verschillende regio’s te maken met krimp van
leerlingenaantallen, met name in het vo. In 2020 publiceren wij een
maatwerkregeling voor dit probleem waarmee scholen het onderwijs in
samenwerking met de regio kunnen versterken en meer toekomstbestendig kunnen maken. Op de langere termijn komen wij ook met een
structurele regeling, waaruit geïsoleerde kleine vo-scholen extra geld
kunnen ontvangen. Ook bereiden wij een wetsvoorstel voor dat
bestuurders verplicht een regionaal plan onderwijsvoorzieningen te
maken. Ook het mbo heeft te maken met krimp van studentenaantallen. In
het programma sterk beroepsonderwijs werken we samen met de
VO-raad, de Stichting Platforms VMBO en de MBO Raad aan een betere
aansluiting tussen vmbo en mbo. Hierbij is het aan scholen in het vo en
mbo om een antwoord te formuleren op deze krimp, waarbij wij instellingen faciliteren bij regionale samenwerking. Daarnaast maken wij het
wettelijk mogelijk dat vmbo-scholen en mbo-instellingen gezamenlijk
doorlopende leerroutes aanbieden. Daarnaast werken we voor het mbo
aan een wetsvoorstel voor fusie met behoud van eigenheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

10

2. Sterke docenten
Tabel: Sterke docenten
Doelstelling/indicator

Sector

Percentage van besturen dat aangeeft dat er binnen het
schoolteam een gesprek is gevoerd over de besteding van de
werkdrukmiddelen1

Basiswaarde

Realisatie

Realisatie Streefwaarde

PO

nvt2

Percentage van besturen dat aangeeft dat de P-MR ingestemd
heeft met het voorstel voor de besteding van de werkdrukPO
middelen1

2020

2020

3

Strategisch personeelsbeleid

nvt2
2020

PO
3

–3
2020

Strategisch personeelsbeleid

VO

–3

1

De eerste uitvraag van deze indicator vindt plaats in augustus 2019.
Er is afgesproken met het PO-Front dat hierbij het uitgangspunt comply or explain geldt, een kwalitatieve toelichting op het antwoord kan aangegeven worden. Daarnaast wordt de voortgang rond het thema werkdruk gemonitord in de tussenevaluatie (Q1 2021).
3
Indicator en streefwaarde worden in de loop van 2019 ontwikkeld in samenspraak met de sector; over de voortgang wordt gerapporteerd in het
kader van de tussen- en eindevaluatie van de sectorakkoorden.
2

Goed onderwijs vergt goede leraren. Samen met het werk van dienstbare
bestuurders, schoolleiders, onderwijsondersteuners en conciërges maken
zij goed onderwijs mogelijk. Het oplopende lerarentekort in het po, vo en
mbo vormt hierbij een grote uitdaging. Binnen deze aanpak is ruimte
activiteiten in te zetten om specifieke problemen op te lossen, bijvoorbeeld gericht op sommige scholen met een kwetsbare leerlingenpopulatie
die moeite hebben om voldoende personeel te vinden. De aanpak hiervan
heeft dan ook hoge prioriteit. We werken hard samen met onder meer de
sector- en vakorganisaties aan de landelijke tafel lerarentekort1 om de
instroom in de lerarenopleidingen te verhogen, zowel instroom vanuit het
onderwijs als zij-instroom uit andere sectoren. Voor 2020 is er € 21,2
miljoen beschikbaar voor de regeling subsidie zijinstroom. Hiervan is € 4
miljoen specifiek bestemd voor zijinstroom van docenten voor beta- en
techniekopleidingen in het mbo, gezien de tekorten aan technici op de
arbeidsmarkt. Verder proberen we huidige leraren in het onderwijs te
houden en mensen aan te trekken met een lesbevoegdheid die nu niet in
het onderwijs werken (de stille reserve). Een ander factor in het lerarentekort is dat veel leraren deeltijd werken. Wij ontwikkelen momenteel
oplossingen om leraren te stimuleren meer uren te werken.
Omdat de onderwijsarbeidsmarkt sterk verschilt per regio, stimuleren wij
een regionale aanpak van het lerarentekort met een subsidieregeling. Om
voldoende leraren te kunnen aantrekken, zijn aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden noodzakelijk. Het kabinet heeft daarom € 270 miljoen geïnvesteerd in verbetering van de arbeidsvoorwaarden voor leraren in het po.
Daardoor wordt het beroep van basisschoolleraar aantrekkelijker. In het
vmbo en het mbo verkennen we de mogelijkheden om de inzet van
hybride docenten te vergroten, in samenwerking met EZK. Als vervolg op
het advies Ruim baan voor leraren van de Onderwijsraad ontwikkelen we
bovendien plannen om werken in het onderwijs aantrekkelijker te maken.
In de Kamerbrief Naar een aantrekkelijke onderwijsarbeidsmarkt geven we
een visie op een nieuw bevoegdhedenstelsel en lichten we de aanpak toe.

1

Bestaande uit vertegenwoordigers van de PO-Raad, VO-raad, MBO Raad, VH, VSNU, CNV, AVS,
FvOv, de G4 en OCW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

11

We werken er naartoe om eind 2020 een ontwerp voor een nieuw
bevoegdhedenstelsel klaar te hebben liggen voor po, vo en mbo.
Voor schooljaar 2019–2020 is er € 333,5 miljoen beschikbaar om de
werkdruk in het primair onderwijs tegen te gaan. De teams op de scholen
beslissen met elkaar over de inzet van dit geld op hun school. Daarnaast
heeft de personeelsgeleding van de medezeggenschapsraad hierop
instemmingsrecht. Wij monitoren de besteding van de werkdrukgelden
met de indicatoren percentage van besturen dat aangeeft dat er binnen
het schoolteam een gesprek is gevoerd over de besteding van de
werkdrukmiddelen en percentage van besturen dat aangeeft dat de
personeelsgeleding van de medezeggenschapsraad ingestemd heeft met
het voorstel voor de besteding van werkdrukmiddelen. In 2020 voeren wij
een tussenevaluatie uit naar de werkdrukmiddelen en beslissen daarna of
bijsturing nodig is.
Leraren die effectief werken aan hun ontwikkeling, blijken beter les te
geven. Het Lerarenportfolio, dat we in 2020 uitbreiden, ondersteunt hen
hierin. Met de Wet beroep leraar willen we ook in 2020 de ontwikkeling en
positionering van leraren verstevigen. We gaan actief voorlichten over het
professioneel statuut en het belang van professionele ontwikkeling.
Leraren krijgen de ruimte om zelf vorm te geven aan de organisatie van
de beroepsgroep. In het po en vo hebben we een onderzoek uitgevoerd
naar het strategisch personeelsbeleid in de sectoren. Op basis van de
resultaten helpen we samen met de sociale partners po-scholen met hun
personeelsbeleid. Vo-scholen krijgen ondersteuning vanuit het
programma Voortgezet Leren. Daarnaast werken we aan een deugdelijkheidseis voor strategisch personeelsbeleid. De effecten hiervan moeten
zichtbaar worden in de indicatoren strategisch personeelsbeleid po en vo.
We zullen nog een indicator2 ontwikkelen om de voortgang te monitoren.
Via Samen Opleiden werken lerarenopleidingen en scholen intensief
samen om leraren op te leiden. Deze opleidingsvorm bereidt leraren beter
voor op de praktijk en vergroot de aantrekkelijkheid van de opleiding. Het
is onze ambitie om in 2025 alle studenten van lerarenopleidingen op deze
manier op te leiden. Om dit te bereiken, voeren wij in 2020 een nieuw
gemeenschappelijk kwaliteitskader in en ontwikkelen we een systeem van
peer review, zodat instellingen van elkaar kunnen leren.
3. Opleiden voor de samenleving van de toekomst
Tabel: Opleiden voor de samenleving van de toekomst
Doelstelling/indicator

Sector

Percentage leidinggevenden dat (zeer) tevreden is over de
kwaliteit van het techniekonderwijs1
Percentage vmbo-leerlingen waarbij binnen een straal van 10
km rondom woonadres een techniekvestiging is2

2

VO

VO

Basiswaarde

Realisatie

Realisatie Streefwaarde

2017

2017

2024

54%

54%

65%

2017

2017

2024

95%

95%

90–100%

Indicatoren voor monitoring van strategisch personeelsbeleid vo zijn eind 2018 vastgesteld
door een werkgroep bestaande uit OCW, VO-raad, Inspectie en experts. Indicator voor po wordt
in de loop van 2019 ontwikkeld in samenspraak met de sector; over de voortgang wordt aan de
Kamer gerapporteerd in het kader van de tussen- en eindevaluatie van de sectorakkoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

12

Doelstelling/indicator

Sector

Basiswaarde

Realisatie

2012

2017

2018

2020

18%

20%

20%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

21%

26%

27%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

2011

2017–2018

2018–2019

2020

28%

27%

27%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

Cohort
2012–2013

Cohort
2014–2015

Cohort
2015–2016

2020

66%

60%

59%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

Niv. 2

77%

79%

80%

Niv. 3

85%

90%

90%

Niv. 4

83%

88%

88%

2012/2013

2014/2015

2015/2016

2020

Aandeel afgestudeerden bèta-techniek3

Realisatie Streefwaarde

HBO
WO
Aandeel mbo-studenten techniek3
MBO
Arbeidsmarktrendement, per opleidingsniveau4
MBO
Entree

Percentage gediplomeerden dat aangaf dat de aansluiting van
de opleiding met huidige functie voldoende/goed was5

Percentage leerbedrijven dat over vakkennis oordeel (zeer)
goed geeft6

Percentage leerbedrijven dat over beroepsvaardigheden
oordeel (zeer) goed geeft3

Percentage 25–64 jarigen dat deelneemt aan leeractiviteit
(LLL)8

MBO

Percentage werkende hbo-afgestudeerden ruim een jaar na
afstuderen werkzaam op minimaal het niveau van de
opleiding11

76%

77%

2016

2018

2019

2020

77%

77%

Nog niet
gepubliceerd7

Vasthouden

2016

2018

2019

2020

76%

80%

Nog niet
gepubliceerd7

Vasthouden

2010

2017

2018

2020

MBO

MBO

MBO

17%

19,1%

19,1%

20%

Cohort
2010–2011

Cohort
2013–2014

Cohort
2014–2015

2020

HBO

88%

87%

89%

Vasthouden

WO

88%

88%

90%

Vasthouden

2010

2017

2018

2020

79%

80%

81%

Vasthouden

Percentage hbo-afgestudeerden dat ruim een jaar na
afstuderen aan het werk is9

Percentage wo-afgestudeerden dat ruim een jaar na
afstuderen aan het werk is10

76%

Hoger t.o.v.
basiswaarde

HBO

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

13

Doelstelling/indicator

Sector

Percentage werkende wo-afgestudeerden ruim een jaar na
afstuderen werkzaam op minimaal het niveau van de
opleiding12

WO

Basiswaarde

Realisatie

n.b.

72%

Realisatie Streefwaarde

n.b.

Vasthouden

1

ECBO (2019) «Monitor Sterk Techniekonderwijs; de nulmeting».
Zie voetnoot hierboven.
3
Bron: DUO
4
Bron: CBS maatwerk. Het gaat om het aandeel werkenden (min. 12 uur per week) van gediplomeerde mbo-uitstromers ruim een jaar na diplomering (uitstroom en arbeidsmarktpositie gemeten op 1 oktober).
5
Bron: ROA, BVE-Monitor.
6
Bron: Onderzoek SBB. De onderzoekspopulatie leerbedrijven in 2016 en 2018 verschillen licht van elkaar.
7
Nieuwe cijfers worden in 2020 gepubliceerd.
8
Bron: Eurostat, Labour Force survey (LFS).
9
Bron: CBS, maatwerk. Het gaat om het aandeel werkenden (min. 12 uur per week) van afgestudeerde hbo-bachelors ruim een jaar na afstuderen
(uitstroom en arbeidsmarktpositie gemeten op 1 oktober).
10
Bron: CBS, maatwerk. Het gaat om het aandeel werkenden (min. 12 uur per week) van afgestudeerde hbo-masters ruim een jaar na afstuderen
(uitstroom en arbeidsmarktpositie gemeten op 1 oktober).
11
Bron: ROA, Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt, 2011, 2018 en 2019.
12
Bron: ROA, Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt, 2011, 2018 en 2019. De enquête onder wo-afgestudeerden (Nationale Alumni
Enquête) wordt tweejaarlijks gehouden, waardoor niet ieder jaar bekend is.
2

In het Regeerakkoord pleiten wij voor een goede aansluiting van het
onderwijs op de arbeidsmarkt. Dit blijft één van onze prioriteiten. Er is in
Nederland een tekort aan technisch geschoolde werknemers. Daarom
maken wij ons hard voor sterk techniekonderwijs. In het vmbo gaan de
regio’s het plan Sterk Techniekonderwijs uitvoeren. Voor dit plan is € 100
miljoen structureel beschikbaar. Onderzoekers zullen de uitvoering
monitoren. In 2019 starten we een evaluatie van het Techniekpact. Deze
evaluatie richt zich niet alleen op het behalen van de doelen, maar wordt
een bredere verkenning van de belangrijkste thema’s, zoals als aansluiting
onderwijs-arbeidsmarkt, de PPS’en en regionale verbanden, en de inzet
van bedrijfsleven. Daarnaast houden we ook een brede verkenning naar
de aansluiting van het huidige onderwijs op de arbeidsmarkt. Zie hiervoor
ook de indicator arbeidsmarktrendement, per opleidingsniveau. In het
hoger onderwijs wordt na het advies van de commissie Van Rijn de vaste
voet van de onderwijsbekostiging eenmalig structureel herijkt, onder
andere op basis van het aandeel studenten bètatechniek. Daarbij zullen de
technische universiteiten een sectorplan voor de bètatechnische opleidingen opstellen, samen met de algemene universiteiten en hogescholen
om te komen tot een betere opleidingscapaciteit, hoger studentsucces en
betere aansluiting met de arbeidsmarkt. Daarbij wordt ook samengewerkt
met werkgevers en het toeleverend onderwijs.
Wij werken ook het komende jaar nog aan de herziening van het curriculum voor het po en vo, zodat deze blijft aansluiten op de samenleving,
arbeidsmarkt en het vervolgonderwijs. Op dit moment is het curriculum
overladen. Hierdoor is er niet altijd voldoende tijd om alle onderwerpen
voldoende aandacht te geven, en scholen ervaren te weinig ruimte om
eigen keuzes te maken. Daarom kiezen we voor een scherper afgebakende
kern. Daarnaast versterken we een doorlopende leerlijn van po naar vo. In
het najaar van 2019 nemen we een beslissing over de voorstellen van de
ontwikkelteams van leraren en schoolleiders en zullen deze vertalen naar
onderwijsdoelen.
De systematiek van lumpsum, verantwoording door de besturen, de
hoogte van de reserves en de toereikendheid van de bekostiging is
onderwerp van politiek en maatschappelijk debat. Dit jaar loopt er daarom
een onderzoek naar de doelmatigheid en de toereikendheid van de
bekostiging in het funderend onderwijs, waarvan we de uitkomsten in
2020 verwachten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

14

In de bekostiging van hoger onderwijs (ho) en onderzoek worden na het
advies van de commissie Van Rijn vanaf 2020 enkele wissels omgezet. Om
de overmatige groeiprikkel op studentenaantallen terug te dringen en
meer stabiliteit te brengen in de bekostiging, wordt het aandeel vaste
bekostiging groter en de variabele bekostiging kleiner. De reallocatie van
variabel naar vast wordt in zowel het hbo als in het wo beleidsrijk
ingevuld. Dit betekent dat we rekening houden met het aandeel studenten
bètatechniek en het aantal studenten dat switcht van een andere
instelling. Met de aanpassingen in de bekostiging wil ik toe naar meer
samenwerking en minder concurrentie in onderwijs en onderzoek. Een
goede samenwerking tussen instellingen, maar bijvoorbeeld ook tussen
instellingen en bedrijfsleven, is van belang voor de student. Hij of zij moet
op de juiste plek in het hoger onderwijs terecht komen, zichzelf kunnen
ontwikkelen, zijn diploma kunnen halen, en zijn plek op de arbeidsmarkt
goed vinden. De Onderwijsraad en de commissie Van Rijn constateren
knelpunten in het systeem van hoger onderwijs die deels samenhangen
met de beschikbare hoeveelheid middelen en deels met de keuzes die
instellingen maken en de transparantie daarvan (waaronder het inzicht in
de kosten bij de instellingen). In het najaar van 2019 starten we met de
uitvoering van een onderzoek naar de kosten(toerekening) van de
instellingen, waarbij we tevens het antwoord proberen te vinden op de
vraag of het macrobudget toereikend is om de kwaliteit te realiseren die
verondersteld wordt en doelmatig wordt besteed. Daarnaast zijn we een
traject gestart om de transparantie en verantwoording door de instellingen te verbeteren, waarbij expliciet aan de orde komt de ontwikkeling
van de reserves.
Onderwijsbesturen moeten zich beter verantwoorden over de besteding
van onderwijsgeld. In het programma versterking verantwoording zetten
we daarom benchmarks op waarin scholen openbaar hun (financiële)
verantwoording delen. Bovendien is het mogelijk prestaties van scholen
met elkaar te vergelijken. Hierdoor ontstaat er een lerende cultuur en
verbetert de informatiepositie van ouders, medezeggenschap en
overheden. Daarnaast zorgen we ervoor dat de jaarverslagen van
besturen beleidsrijker en toegankelijker worden. Ook zetten wij erop in dat
besturen geen onnodig hoge reserves aanhouden. Met de introductie van
het instemmingsrecht op hoofdlijnen van de begroting voor de medezeggenschapsraad in het po en vo, versterken we de positie van de medezeggenschap. Wij dienen komend jaar een voorstel in tot aanpassing van de
Wet Medezeggenschap Scholen.
Het kabinet staat voor vrijheid van onderwijs tegelijkertijd hoort hierbij de
verantwoordelijkheid van scholen om goed onderwijs te verzorgen en
zorgvuldig met de gegeven vrijheid om te gaan. Waar dat niet gebeurt, zal
er ingegrepen worden. Het huidige instrumentarium wordt daarvoor
uitgebreid. Met het wetsvoorstel Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen
introduceren we een nieuw systeem voor het starten van een school. Dit
systeem biedt meer ruimte voor verschillende identiteiten van scholen,
maar stelt tegelijkertijd strakke kaders voor onderwijskwaliteit. Initiatiefnemers voor een nieuwe school maken hun voornemen duidelijk door dit
te plaatsen op een portaal, ouders kunnen daar vervolgens hun belangstelling op kenbaar maken. Wij hopen dit portaal in 2020 te lanceren.
Voor het mbo is 2020 het tweede jaar van de nieuwe kwaliteitsafspraken.
De instellingen werken naast de drie landelijke speerpunten gelijke
kansen, jongeren in een kwetsbare positie en opleiden voor de arbeidsmarkt van de toekomst ook aan speerpunten die samen met regionale
belanghebbenden zijn bepaald (zie de indicator Kwalificatiewinst). In 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

15

vindt de tussentijdse beoordeling van de voortgang plaats over de
periode 2019–2020. Een goede aansluiting van het mbo op de arbeidsmarkt is voor ons een prioriteit. Wij monitoren dit met de indicatoren
percentage gediplomeerden dat aangaf dat de aansluiting van de
opleiding met huidige functie voldoende/goed was, percentage leerbedrijven dat over vakkennis oordeel (zeer) goed geeft en percentage
leerbedrijven dat over beroepsvaardigheden oordeel (zeer) goed geeft. In
het najaar van 2019 dienen wij een wetsvoorstel in dat regelt dat
mbo-studenten die uitvallen toch een bewijs meekrijgen van arbeidsmarktwaarde: een mbo-verklaring. In dat wetsvoorstel regelen wij ook het
mbo-studentenfonds en het zwangerschapsverlof. Dit fonds ondersteunt
studenten die vertraging oplopen en levert een bijdrage voor onderwijsbenodigdheden aan minderjarige studenten uit minima-gezinnen. Er
starten 8 regionale pilots ter uitvoering van de motie Kwint/Özdil om
gediplomeerden van de entreeopleiding en mbo-2 te begeleiden bij hun
eerste stappen op de arbeidsmarkt. Ook komen er pilots die jongeren met
een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteunen. Enkele jaren geleden zijn
in het mbo de keuzedelen ingevoerd, keuzemodules waarmee studenten
hun vakmanschap kunnen verbreden of verdiepen. Keuzedelen geven
flexibiliteit. Ze kunnen snel worden ontwikkeld en daarmee wordt
ingespeeld op innovaties, maatschappelijke ontwikkelingen en behoeften
van de landelijke of regionale arbeidsmarkt. Volgend jaar werken we
hieraan verder, zodat de keuzedelen optimaal benut worden en aansluiten
bij de flexibilisering en de wensen uit de regio. Daarnaast zijn er weer
twee toekenningsrondes voor het regionaal investeringsfonds voor het
mbo. Daarmee bevorderen we de aansluiting van het mbo op de
arbeidsmarkt. Sinds 2019 kunnen instellingen – naast nieuwe aanvragen –
ook subsidie aanvragen voor het opschalen van lopende projecten.
Onderwijsinstellingen en bedrijfsleven hebben afspraken gemaakt over
een aangescherpte werkwijze waarop zij komen tot een doelmatig
opleidingsaanbod. Dit jaar zullen de eerste opleidingen via deze nieuwe
werkwijze beoordeeld worden. Komend jaar evalueren we de beleidsregel
macrodoelmatigheid. Op basis van deze evaluatie beslissen we dan of
deze wet- en regelgeving moet worden aangepast. Ook starten we een
experiment met geregionaliseerde beroepsopleidingen. In deze opleidingen is een gedeelte van de opleiding niet landelijk vastgesteld maar
regionaal, in samenwerking tussen onderwijsinstelling en het regionale
bedrijfsleven. Het is de bedoeling dat deze opleidingen beter aansluiten
op de regionale arbeidsmarkt, omdat de bedrijven meedenken over de
opleiding en kunnen aangeven waar zij behoefte aan hebben.
Door een verschuiving van 2021 naar 2020 is er € 11,75 miljoen
beschikbaar voor het actieprogramma leven lang ontwikkelen. Hieronder
valt een verkenning van een digitaal overzicht van scholingsmogelijkheden voor volwassenen en een programma flexibilisering in het mbo.
Om meer maatwerk voor volwassenen te creëren zal de stichting
Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) met de
mbo-instellingen verder werken aan het ontwikkelen van certificaten voor
beroepsgerichte onderdelen van kwalificaties. Met een indicator houden
wij bij hoeveel 25–64 jarigen deelnemen aan een leeractiviteit. Ook starten
wij samen met de Minister van SZW pilots praktijkleren. Laaggeletterde
volwassenen (taal, rekenen en digitaal) ondersteunen we vanuit het
programma Tel mee met taal; het kabinet heeft extra geld beschikbaar
gesteld voor de vervolgaanpak vanaf 2020 om het bereik en de effectiviteit
verder te vergroten. We blijven ons samen met onze collegabewindslieden van BZK, EZK, VWS en SZW inzetten voor het stimuleren
van de Nederlandse leercultuur met een brede aanpak. Samen maken we

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

16

onder andere afspraken met sociale partners over hun inzet in arbeidsvoorwaarden en O&O-fondsen.
Scholen en andere onderwijsinstellingen in Caribisch Nederland werken
in 2020 aan de uitvoering van de tweede onderwijsagenda Samen werken
aan de volgende stap (2017–2020). De onderwijsinstellingen op de
eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba hebben nu allemaal de basiskwaliteit bereikt. De uitvoering van de tweede agenda draagt bij aan een
verdere versterking van het onderwijs. Samen met de openbare lichamen
ondersteunen we de scholen. Daarnaast werken we samen met de
Minister van SZW om de voorschoolse educatie zo goed mogelijk te
organiseren genaamd BES(t) for kids. Ondertussen wordt er nagedacht
over het vervolg op de huidige onderwijsagenda. De vorm en de inhoud
hiervan worden komend jaar bekend.
In het ho is het belangrijk dat het opleidingsaanbod responsief is en snel
in kan spelen op veranderingen in de samenleving en op de arbeidsmarkt.
Instellingen kunnen daarom tussentijds hun opleidingen aanpassen,
experimenteren met tracks, en nieuwe opleidingen starten. Instellingen
doen dit volop. Er ontstaan bijvoorbeeld steeds meer brede en interdisciplinaire opleidingen, omdat hier steeds meer behoefte aan is. Daarnaast is
er ook behoefte aan flexibelere opleidingen, bijvoorbeeld voor mensen
die naast een baan nog onderwijs willen volgen. Dit maken wij mogelijk in
het duale en deeltijd hbo-onderwijs in het experiment leeruitkomsten.
Toch zien we dat de aansluiting tussen het ho en de arbeidsmarkt nog
verbeterd kan worden. Daarom hebben we de commissie doelmatigheid
hoger onderwijs gevraagd de macrodoelmatigheid van het bestaande
opleidingsaanbod te analyseren. Daarnaast zullen we in de strategische
agenda hoger onderwijs en onderzoek die aan het eind van dit jaar
uitkomt, onder meer ingaan op de flexibilisering van opleidingen, de
aansluiting van ons opleidingsaanbod op de arbeidsmarkt en op de
manier waarop het hoger onderwijs studenten nog beter kan voorbereiden op wat de veranderende samenleving en arbeidsmarkt van hen
vraagt.
In Nederland heeft één op de tien huishoudens te maken met problematische schulden en voor één op de vijf huishoudens bestaat het risico om
met problematische schulden te maken te krijgen. In het Regeerakkoord
spraken wij af dat er meer moet worden ingezet op direct contact met
schuldenaren, om escalatie van schulden te voorkomen. Naast een
maatschappelijk belang heeft de overheid ook een financieel belang bij
het meer persoonsgericht innen van schulden. Een deel van de schulden
staat bij DUO uit als studielening, en meer dan 15% van de schuldenaren
van DUO heeft momenteel een betalingsachterstand. Daarom gaat DUO
op een meer persoonsgerichte manier schulden innen, door zelf proactief
contact te zoeken met studenten en oud-studenten die een aanzienlijke
betalingsachterstand hebben of dreigen te krijgen. Medewerkers van DUO
zoeken samen met de (oud-)student naar een oplossing en kunnen een
betalingsregeling op maat voorstellen. DUO heeft in 2018 succesvol
geëxperimenteerd met deze aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

17

4. Onderzoek van wereldformaat
Tabel: Onderzoek van wereldformaat
Doelstelling/indicator

Sector

Percentage open-access gepubliceerde artikelen1
OWB

1
2

Basiswaarde

Realisatie

2016

2017

Realisatie Streefwaarde
2018

2020

42%

50%

Nog niet
gepubliceerd2

100%

Bron: VSNU.
VSNU levert de cijfers in najaar 2019.

Nederlandse onderzoekers behoren tot de wereldtop. We willen onze
positie behouden en versterken. In de brief Nieuwsgierig en betrokken
beschreven wij onze ambities voor het wetenschapsbeleid voor de
komende jaren. We streven naar 100% open access in 2020 (het
percentage over 2017 is 50%). Dit zou betekenen dat dan alle wetenschappelijke publicaties voor iedereen gratis toegankelijk zijn.
Onderzoek staat in nauwe verbinding met de maatschappij. Komend jaar
bouwen we die verbinding uit met de Nationale Wetenschapsagenda
(NWA). De middelen die hiervoor beschikbaar zijn stijgen tot € 130
miljoen. Via de NWA stimuleren we multidisciplinaire samenwerking in de
volle breedte van de wetenschap via 25 routes. De gehonoreerde
consortia uit de eerste call voor langjarige onderzoeksfinanciering komen
volgend jaar op stoom. Voor de onderwerpen die aangedragen zijn door
de vakdepartementen zullen in 2020 calls gelanceerd worden op acht
onderwerpen, waaronder digitale innovaties en werk, economische
veerkracht van vrouwen, encryptie, herstel biodiversiteit en vernieuwing
toezicht. Voor de ideeëngenerator voor creatieve, spannende en innovatieve onderzoeksideeën zijn er komend jaar twee aanvraagrondes.
Naar aanleiding van het advies van de commissie Van Rijn hebben we
besloten om met ingang van 2020 in totaal € 60 miljoen over te hevelen
van de middelen van NWO (tweede geldstroom) naar de universiteiten
(eerste geldstroom). Door de middelen niet via NWO te verdelen maar
direct aan de universiteiten toe te kennen, neemt de matchingsdruk bij
universiteiten af en ontstaat meer vrije financiële ruimte bij hen. De
universiteiten werken samen met NWO en de KNAW aan een voorstel om
de overheveling op te laten lopen tot € 100 miljoen. Op basis daarvan
wordt over de invulling van de resterende overheveling besloten. De
prioriteiten uit het Regeerakkoord worden hierbij ontzien en de overheveling moet leiden tot meer samenwerking en profilering. Naar aanleiding
van de motie van Meenen onderzoeken we op dit moment of de over te
hevelen sectormiddelen voor bèta/techniek ten goede kunnen komen aan
de algemene universiteiten.
Ook op Europees niveau zijn wij actief om onze doelen te bereiken. Wij
dringen aan op een andere manier van onderzoeksbeoordeling, omdat de
huidige focus op citatiescores niet voldoende zegt over de kwaliteit van
wetenschap. Wij willen dat er ook aandacht is voor wetenschap met
maatschappelijke impact, goede verbinding met onderwijs en academisch
leiderschap. Na de Europese Gender Summit in oktober 2019 gaan wij een
nationaal actieplan maken voor diversiteit in de wetenschap. Voor de
nieuwe Europese begroting legt het Regeerakkoord de nadruk op een
modernere Europese begroting die meer is gericht op onderzoek en
innovatie. Onze uitgangspunten voor het Europese onderzoeksprogramma Horizon Europe hebben een duidelijke plek gekregen in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

18

akkoord: Excellentie, impact en open science. In 2020 krijgen wij met de
tweejarige Balans van de Wetenschap inzicht in de positie van wetenschap in Nederland ten opzichte van andere landen. Wij blijven ons voor
deze lijnen en uitgangspunten inzetten.
Ook onderzoeken we samen met de andere departementen in hoeverre
aanvullende maatregelen gewenst zijn met betrekking tot de risico’s van
ongewenste kennis- en technologieoverdracht in het academisch
onderwijs en onderzoek en op welke manier een brede kennisregeling kan
worden opgezet.
5. Cultuur
Tabel: Cultuur
Doelstelling/indicator

Sector

Percentage scholen dat deelneemt aan het programma CMK1
Cultuur
Percentage gebouwde rijksmonumenten in redelijke tot goede
staat2

Cultuur

Basiswaarde

Realisatie

Realisatie Streefwaarde

2017

2018

2020

42%

55%

>50%

2013

2018

2020

87%

3

85,5%4

84,5%

1

Bron: Cultuureducatie met Kwaliteit.
Bron: Erfgoedmonitor.
3
Toelichting bij realisatie 2018 en streefwaarde: Als gevolg van een verbetering in de meetmethode is het percentage gebouwde rijksmonumenten
in redelijk tot goede staat in 2018 lager dan in 2013. In de meting van 2013 waren alleen rijksmonumenten opgenomen die een abonnement hadden
afgesloten bij de Monumentenwacht. Die zijn gemiddeld in betere staat dan de monumenten die niet worden geïnspecteerd. De nieuwe percentages uit 2018 zijn gebaseerd op metingen bij rijksmonumenten waarvoor geen abonnement bij de Monumentenwacht is afgesloten en zijn
daardoor representatiever. De komende jaren wordt de meetmethodiek verder verbeterd. Omdat de basis verandert, verandert de streefwaarde ook.
De doelstelling van 1% meer rijksmonumenten in redelijk tot goede staat in 2020 blijft echter overeind (dit zijn ca 600 monumenten). In lijn daarmee
is de streefwaarde voor 2020 bijgesteld naar 85,5% van de rijksmonumenten in redelijk tot goede staat.
4
Zie voetnoot hierboven.
2

2020 wordt een belangrijk jaar voor ons cultuurbeleid: wij besluiten dan
over het cultuurstelsel 2021–2024. Cultuur is van en voor iedereen.
Daarom hebben we in de uitgangspuntenbrief Cultuurbeleid 2021–2024
beschreven hoe andere vormen, nieuwe genres en nieuw publiek een
plaats krijgen in het cultuurbeleid. Zo versterken we het draagvlak voor
cultuur. Door aandacht voor andere kunstvormen en nieuwe generaties
makers bereiken we ook groepen die zich misschien minder aangesproken
voelen door wat er nu in schouwburgen, concertzalen en musea te
beleven is. Het nieuwe stelsel geven we in samenspraak met medeoverheden vorm. Vanuit regeerakkoordmiddelen investeren we ongeveer € 29
miljoen extra hierin, waarmee de totale intensivering in cultuur uitkomt op
€ 80 miljoen jaarlijks. Vooruitlopend op deze nieuwe periode komt al
structureel extra geld vrij voor de toegankelijkheid van cultuur voor
kinderen uit arme gezinnen en personen met een handicap. Daarnaast is
er alvast extra geld voor talentontwikkeling en cultuurdeelname in de wijk.
Naar aanleiding van de motie Ellemeet-Asscher over de onderhandelingspositie van zzp’ers onderzoeken we hoe experimenteerruimte gecreëerd
kan worden, zodat zzp’ers werkzaam in de culturele en creatieve sector
collectief kunnen onderhandelen. De behoefte van de sector hangt ook
samen met maatregelen voor zzp’ers aan de onderkant van de arbeidsmarkt, in het kader van vervanging van de Wet DBA en de mogelijkheden
die de ACM beschrijft in haar «Leidraad tariefafspraken voor zzp’ers in
cao’s». Ook stellen wij in 2020 een scholingsfonds in en komt er
incidenteel geld beschikbaar voor high end tv series en voorstellingen.
Het Nederlands erfgoed krijgt volgend jaar ook een forse financiële
impuls. Uit het regeerakkoord wordt € 60 miljoen beschikbaar gesteld
voor erfgoed en monumenten. Daarnaast is er € 10 miljoen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

19

verduurzaming vanuit de reguliere middelen. Ook de digitale toegang en
gebruik van erfgoed wordt gestimuleerd. Het is ons streven om 90% van
de Nederlandse bevolking met digitaal erfgoed te bereiken en 30% actief
te laten participeren. Met het programma Historisch Democratisch
bewustzijn wordt extra geïnvesteerd in bezoek aan onze musea en
parlement en de toegankelijkheid van onze historische plaatsen. Een
commissie onder leiding van James Kennedy adviseert het kabinet in april
2020 over een herijking van de Canon van Nederland. De commissie
Pechtold brengt in het najaar van 2019 advies uit over de bescherming
van cultureel erfgoed in particulier bezit. We komen volgend jaar met een
reactie. Ten slotte moderniseren we de Archiefwet 1995. Hiermee geven
we invulling aan de motie Segers om deze wet aan te passen aan de
digitale ontwikkelingen en eisen.
6. Media
Tabel: Media
Doelstelling/indicator

Sector

Alle afspraken uit prestatieovereenkomst worden door NPO
nagekomen1
1
2

Media

Basiswaarde

Realisatie

Realisatie Streefwaarde

2017

2018

2020

2

2

34/34

33/34

33/34

Bron: Terugblik NPO; Verificatie Commissariaat voor de Media.
De niet-behaalde afspraak is ten dele gerealiseerd.

Onafhankelijke, betrouwbare en kwalitatief hoogwaardige media zijn
onmisbaar. Het belang van goede onderzoeksjournalistiek blijft onverminderd groot, de media vervullen een onontbeerlijke rol in onze
maatschappij en democratie. We zetten daarom ook in 2020 in op de
versterking van (onderzoeks)journalistiek, met nadruk op de regionale en
lokale journalistiek. Wij stimuleren (onderzoeks)journalistieke producties,
investeringen in professionalisering en talentontwikkeling en innovatie
van de journalistieke infrastructuur in Nederland.
In samenwerking met het Ministerie van BZK, de VNG en de NLPO
(Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen) werken we het advies
uit over de organisatie en financiering van lokale publieke omroepen van
de Raad voor cultuur en Raad voor het openbaar bestuur. Voor 2020 is er
een subsidieregeling ingesteld voor de regionale publieke mediainstellingen. Deze vervangt de eerdere regeling B van de Frictiekostenregeling regionale publieke media-instellingen 2016–2019. Met deze
subsidie investeren we in projecten gericht op toekomstgerichte innovatie
en op samenwerking lokale, regionale en landelijke media.
De landelijke publieke omroep staat voor de uitdaging om toekomstgerichte keuzes te maken en zijn rol in de samenleving te bestendigen. De
ontwikkelingen in de mediasector vragen daarom; media-gebruikers
kijken niet meer alleen lineair maar ook wanneer het hen uitkomt en
steeds meer online, er zijn allerlei nieuwe grote spelers op de markt en
verdienmodellen veranderen. De NPO zal het komende jaar verdere
invulling geven aan de Prestatieovereenkomst 2017–2020. In de visiebrief
over de toekomst van het publieke omroepbestel staan de ambities van
dit kabinet. We gaan de maatregelen uit de visiebrief uitwerken in overleg
met de NPO, omroepen en betrokken partijen, omdat de keuzes die we
gemaakt hebben van grote invloed kunnen zijn op hen en op de landelijke
publieke omroep als geheel. Publieke en private mediapartijen werken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

20

ondertussen samen op verschillende vlakken om Nederlandse mediagebruikers ook in de toekomst een goed en gevarieerd media-aanbod te
geven.
7. Emancipatie
Tabel: Emancipatie
Doelstelling/indicator

Sector

Acceptatie LHBTI1
Emancipatie
Arbeidsmarktpositie van vrouwen in hoge functies2
Emancipatie

1
2
3

Basiswaarde

Realisatie

2010

2016

Realisatie Streefwaarde
2018

2020

94%

≥ 90%

90%

93%

2017

2018

2020

RvB: 11,7%
RvT: 16,2%

Nog niet
gepubliceerd3

≥ 30%

Bron: LHBT monitor (SCP).
Bron: Bedrijvenmonitor topvrouwen 2017.
Cijfers worden eind september 2019 gepubliceerd.

Met de regenboogmaatregelen die wij aankondigden in het Regeerakkoord zetten wij in op het bevorderen van gelijke behandeling van
LHBTI’ers. Wij doen dit vooral door het aanpassen van wetgeving en door
te werken aan LHBTI’ers in het onderwijs.
Hierbij wordt ingezet op het versterken van juridische en feitelijke gelijke
behandeling van mannen, vrouwen en LHBTI’s. Het gaat hier om wijziging
van artikel 1 Grondwet, verbod op trans- en intersekse discriminatie, het
waar mogelijk beperken van onnodige geslachtsregistratie en een
regeling voor deelgezag en draagmoederschap.
Zo heeft de Eerste Kamer onlangs het voorstel voor aanpassing van de
Algemene Wet Gelijke behandeling met een specifiek verbod op trans- en
intersekse discriminatie aangenomen. Door de modernisering van de
transgenderwet wordt de verplichte deskundigenverklaring afgeschaft en
wordt de procedure geslachtswijziging aangepast, ook voor intersekse
personen.
Verder hebben wij drie samenhangende thema’s waar we actief beleid op
maken: arbeidsmarkt, sociale veiligheid en acceptatie, én genderdiversiteit
en gelijke behandeling. Bij de maatregelen bouwen we voort op de
resultaten van de Beleidsdoorlichting 2014–2018 In 2020 evalueren we het
functioneren van de strategische allianties.
Op de arbeidsmarkt streven we naar een gelijk inkomen tussen mannen
en vrouwen en voldoende vrouwen in hoge functies. We nemen extra
maatregelen om het aantal vrouwen in hoge functies te laten toenemen
(indicator Arbeidsmarktpositie van vrouwen in hoge functies groter of
gelijk aan 30%). Dit najaar presenteren wij na het verschijnen van het
SER-advies «Diversiteit in de top» de maatregelen die wij hiervoor willen
nemen. Een andere prioriteit is de economische zelfstandigheid en
financiële onafhankelijkheid van vrouwen. Het is belangrijk dat genoeg
vrouwen werken en ook voldoende uren maken, zodat zij financieel
zelfstandig zijn. Bij onze projecten voor onder andere laagopgeleide
vrouwen werken we samen met de Minister van SZW, gemeenten en het
UWV aan het verkleinen van de achterstanden van vrouwen op de
arbeidsmarkt. Om te zorgen dat vrouwen meer uren kunnen werken
proberen we een gelijke verdeling te bereiken van zorg, zoals het
huishouden, zorg voor kinderen, en mantelzorg. Voor meer sociale
veiligheid werken we samen met gemeenten in een lokale aanpak. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

21

aantal gemeenten dat zich gaat inzetten voor Veilige Steden hebben we
kunnen uitbreiden. Bijzondere aandacht hebben we voor preventie van
geweld tegen vrouwen. Om meer genderdiversiteit te bereiken, willen we
het bewustzijn van professionals en organisaties vergroten. Nog steeds
kiezen meisjes minder vaak voor een technische opleiding. Om hierop
vooruitgang te boeken, willen we bereiken dat jongeren niet begrensd
worden door genderstereotypen en zich vrij voelen om in hun onderwijsloopbaan eigen keuzes te maken. We ondersteunen hen bijvoorbeeld met
de alliantie werk.en.toekomst. Internationaal zetten we in op meer
gendergelijkheid door naleving van het CEDAW-verdrag (Convention on
the Elimination of All Forms of Discrimination against Women). Met ons
emancipatiebeleid dragen we ook bij aan de uitvoering van internationale
afspraken, zoals de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) en het
VN-Vrouwenrechtenverdrag. Verder vindt in 2020 het 25ste jubileum
plaats van de Beijing Declaration and Program of Action (BPoA). BPoA is
een omvattend beleidsraamwerk en actieplan om gendergelijkheid en
mensenrechten voor vrouwen en meisjes te realiseren. Nederland zal
deelnemen aan de Commission on the Status of Women (CSW), het High
Level Special Event en andere bijeenkomsten ter viering van Beijing+25.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

22

2.2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Deze financiële paragraaf presenteert conform de rijksbegrotingsvoorschriften de belangrijkste budgettaire veranderingen op de
OCW-begroting, zowel voor de uitgaven (tabel 1) als de ontvangsten
(tabel 2).
Ook bevat deze paragraaf tabellen die een overzicht geven van alle
intensiveringen en ombuigingen (tabellen 3 t/m 8).
Tabel 1 Belangrijkste beleidsmatige mutaties (uitgaven) (bedragen x € 1 miljoen)
Uitgaven

Artikelnr.

Vastgestelde Begroting
2019

2019

2020

2021

2022

2023

42.024,2

41.594,6

41.582,4

41.787,6

42.115,0

2024

Belangrijkste mutaties
1

2

Leerlingen- en
studentenontwikkeling

diverse

21,7

24,6

– 9,3

5,0

17,9

Onderhoud en
vervanging ICT
DUO

diverse

26,7

20,7

24,7

26,7

28,5

diverse

0,0

114,4

140,3

156,2

160,9

diverse

– 145,3

– 148,3

– 148,3

– 148,6

– 148,8

3

Invullen
openstaande
Taakstelling

4

Inzet LPO voor
Taakstelling en
DUO

5

Ontvangen loonen prijsbijstelling

91

1.042,4

1.032,5

1.035,2

1.041,9

1.047,7

6

Overheveling
RA-middelen van
de Aanvullende
Post

diverse

42,3

32,9

113,9

226,9

186,3

7

Intensivering
Bèta-techniek

diverse

41,0

41,0

41,0

41,0

41,0

8

Aanvullende
middelen
mediavisiebrief

15

3,0

47,5

44,5

40,0

40,0

9

Continueren
Fiscale scholingsaftrek
(overboeking naar
Financiën)

4, 95

0,0

– 218,0

0,0

0,0

0,0

0,0

10,6

10,6

10,6

10,6

diverse

54,8

252,7

– 211,0

– 95,2

– 25,1

10
11

Intensivering
Praktijkleren
Kasschuiven
(loopt door in
2024)

12

Niet-kaderrelevante
mutaties

11, 12

– 73,4

– 84,1

– 78,1

– 68,0

– 54,4

13

Overige mutaties

diverse

22,1

– 3,3

0,3

2,6

22,0

Stand Begroting 2020

Totaal

43.059,5

42.717,8

42.546,2

43.026,7

43.441,6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

43.258,9

23

Tabel 2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties (ontvangsten)(bedragen x € 1 miljoen)
Artikelnr.
Vastgestelde Begroting
2019

2019

2020

2021

2022

2023

1.329,2

1.390,2

1.436,7

1.515,9

1.555,2

2024

Belangrijkste
1

Leerlingen- en
studentenontwikkeling

diverse

– 33,5

– 46,2

– 48,0

– 44,5

– 40,0

2

Niet-kaderrelevante
mutaties
11, 12

21,6

25,1

29,5

30,7

33,8

Rente studiefinanciering
11

– 2,8

– 6,1

– 3,4

– 1,1

5,1

Overige mutaties

diverse

– 2,3

1,4

1,4

– 1,5

20,2

Totaal

1.312,2

1.364,3

1.416,1

1.499,6

1.574,3

3

Stand ontwerpbegroting 2020

0,0

Toelichting:
Leerlingen- en studentenontwikkeling
In de begroting is de actuele raming verwerkt van de leerlingen- en
studentenaantallen, en de raming van de kaderrelevante uitgaven aan
studiefinanciering. Uit de Referentieraming 2019 blijkt dat het aantal
leerlingen en studenten per saldo hoger is dan de in de begroting 2019
verwerkte aantallen; samen met de studiefinancieringsraming leidt de
Referentieraming tot een tegenvaller op de begroting van € 70,8 miljoen
in 2020 aflopend naar € 57,9 miljoen in 2023. De leerlingen- en studentenaantallen vallen hoger uit dan verwacht, met uitzondering van het
voortgezet onderwijs waar de aantallen lager zijn. De studiefinancieringsraming leidt tot een meevaller. Deze is deels zichtbaar in de uitgaven en
deels in de ontvangsten. De meevaller wordt onder andere veroorzaakt
door lagere uitgaven op de omzetting van lening naar gift bij de bol in het
mbo. Ook is er een bijstelling naar beneden op de uitgaven aan het ov. De
per saldo tegenvaller op de leerlingen- en studentenraming en studiefinancieringsraming wordt door het Kabinet structureel generaal gecompenseerd. Hierdoor kunnen de onderwijsinstellingen structureel gecompenseerd worden voor de groei in leerlingen en studenten ten opzichte
van de raming in het vorige jaar. Gepaard hiermee voeren wij per 2019 de
mbo-systematiek in het hoger onderwijs. Hiermee verminderen wij de
onrust in de begrotingscyclus. Een afwijking van het geraamde aantal
studenten wordt voortaan in het ho met één jaar vertraging doorgerekend
naar de ho-budgetten en de budgetten in het lopende begrotingsjaar
worden niet aangepast. Hierdoor hoeft er niet meer in het lopende jaar
onder tijdsdruk te worden omgebogen als er sprake is van een tegenvaller. Dit sluit aan bij de wijze waarop de leerlingenaantallen budgettair
worden verwerkt in het mbo. Dit heeft als gevolg dat er in het lopende jaar
voor het ho geen mee- of tegenvaller op de OCW-begroting plaatsvindt.
Onderhoud en vervangingen ICT DUO
Om de taken van DUO uit te kunnen blijven voeren, zijn investeringen
nodig in onderhoud en vervanging van de ICT-systemen. Het gaat om een
bedrag van € 20,7 miljoen in 2020 oplopend naar € 49,1 miljoen in 2030.
Deze investeringen worden in deze begrotingswet gedekt. Voor 2020
worden de benodigde bedragen hiertoe op het instrument «bijdrage aan
agentschappen» van de artikelen gezet, voor 2021 en verder zijn de
middelen gereserveerd op artikel 91 «nog onverdeeld». DUO werkt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

24

momenteel aan de implementatie van de aanbevelingen uit de
doorlichting. De ordentelijke implementatie van deze aanbevelingen is
voorwaardelijk voor het aanwenden van de gereserveerde middelen tot
en met 2024.
Invullen openstaande taakstelling
In de begroting 2019 was een taakstelling op Artikel 91 (Nog onverdeeld)
geparkeerd, beginnend in 2020 met € 114,4 miljoen, oplopend tot € 160,9
miljoen in 2023. Deze taakstelling was het gevolg van de tegenvaller op de
leerlingen- en studentenontwikkeling en studiefinanciering in 2018. Deze
taakstelling wordt in deze begroting structureel ingevuld door de inzet van
lpo.
Inzet LPO voor taakstelling en DUO
Het grootste deel van de loon- en prijsontwikkeling (lpo) wordt uitgekeerd
aan de sectoren: € 882,6 miljoen. Het restant van de lpo, € 148,3 miljoen,
zetten we structureel in voor de openstaande taakstelling en het
onderhoud en vervanging van de ICT-systemen bij DUO. Dit gaat om een
deel van de lpo op onderwijs, onderzoek en de apparaatskosten. Als
gevolg hiervan ontvangen de onderwijs- en onderzoeksectoren vanaf 2019
nog steeds meer geld, maar worden zij niet volledig gecompenseerd voor
inflatie. Onder dit niet uitgekeerde deel van de lpo valt de prijsbijstelling
op de onderwijsbekostiging (behalve die van artikel 1 (Primair onderwijs)),
en de meeste loon- en prijsbijstelling op de andere begrotingsinstrumenten (bijvoorbeeld subsidies). Ook de prijsbijstelling over het apparaat
van OCW en de agentschappen wordt ingehouden. Het grootste deel van
de lpo op de OCW-begroting is echter wel uitgekeerd. Dit geldt voor alle
loonontwikkeling op de onderwijsbekostiging, de loonontwikkeling op de
loonsom van de apparaatskosten van de onderzoeksinstituten, de lpo op
cultuur en media en de loonontwikkeling op de studiefinanciering.
Daarnaast wordt de loonbijstelling op het apparaat en de agentschappen
uitgekeerd.
In 2020 wordt € 148,3 miljoen ingehouden, oplopend tot € 149,2 miljoen
in 2024 en verder. Deze lpo is voldoende om de openstaande taakstelling
structureel te dekken en om onderhoud en vervangingen van de
ICT-systemen bij DUO tussen 2019 en 2024 te dekken. Omdat het kasritme
van de problematiek niet aansluit met dat van de dekking is intertemporele compensatie toegepast.
Daarnaast wordt vanaf 2024 de lpo-tranche 2018 op de intensiveringsmiddelen ingezet. Deze tranche is vorig jaar ingezet ter dekking van de
problematiek in 2019–2023, en kan nu structureel worden ingezet voor
2024 en verder.
Ontvangen loon- en prijsbijstelling
Het Kabinet besloot dit voorjaar opnieuw loon- en prijsontwikkeling (lpo)
uit te keren over de departementale begrotingen, ter compensatie van
stijgende lonen en prijzen. De lpo-tranche 2019 die OCW uitkeert aan de
sectoren bedraagt in 2020 € 882,6 miljoen. Alle verplichte lpo wordt
uitgekeerd. Een klein deel van de lpo wordt ingehouden ter dekking van
de openstaande taakstelling en voor onderhoud en vervangingen van de
ICT-systemen bij DUO.
Overheveling RA-middelen van de Aanvullende Post
Er zijn diverse Regeerakkoordmiddelen aan de OCW-begroting toegevoegd. Deze zijn toegelicht in de 1e suppletoire begrotingswet 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

25

Intensivering Bèta-techniek
Het Kabinet heeft structureel € 41 miljoen vrij gemaakt voor bèta-techniek.
Deze middelen worden ingezet ter demping van de herverdeeleffecten van
de herziening van de bekostiging in het hoger onderwijs, naar aanleiding
van het advies van de commissie Van Rijn (€ 9 miljoen in het hbo en € 28
miljoen in het wo). Hierdoor gaat geen enkele instelling erop achteruit.
Daarnaast wordt er € 4 miljoen beschikbaar gesteld voor zijinstroom van
docenten voor bèta- en techniekopleidingen in het mbo, gezien de
tekorten aan technici op de arbeidsmarkt.
Aanvullende middelen mediavisiebrief
Het Kabinet maakt structureel € 40 miljoen vrij om de publieke omroep te
compenseren voor minder reclame-inkomsten. Dit is toegelicht in de brief
over de visie toekomst publiek omroepbestel die op 14 juni 2019 naar de
Tweede Kamer is verstuurd. Daarnaast is er voor de periode 2019 tot en
met 2021 totaal € 15 miljoen beschikbaar gesteld voor de versterking van
de samenwerking tussen regionale en lokale publieke omroepen.
Intensivering Praktijkleren
Dit betreft een overboeking van de aanvullende post ter uitvoering van de
motie Heerma om de sectoren landbouw, horeca en recreatie de komende
vijf jaar tegemoet te komen met een investering in de scholing van
werknemers. Deze stimulering vindt plaats via een tegemoetkoming in de
loonkosten voor bbl-stageplekken.
Continueren Fiscale scholingsaftrek (overboeking naar Financiën)
Dit betreft een overboeking naar het Ministerie van Financiën. De fiscale
regeling aftrek van scholingsuitgaven wordt nog een jaar langer dan
oorspronkelijk beoogd gecontinueerd. Daarom wordt het bedrag dat in
2020 gereserveerd staat bij OCW voor een uitgavenregeling ter
vervanging van de aftrek van scholingsuitgaven overgeboekt naar de
begroting van het Ministerie van Financiën ter compensatie van derving
van fiscale inkomsten.
Kasschuiven (loopt door in 2024)
Op diverse budgetten vinden kasschuiven plaats. Ter optimalisatie van het
kasritme van de staat wordt een deel van de verplichting aan de vervoersbedrijven voor de OV-studentenkaart voor 2021 vooruitbetaald in 2020.
Andere kasschuiven zijn bijvoorbeeld een schuif naar voren op de
werkdrukmiddelen primair onderwijs en een schuif naar achter op de
middelen van het regionaal investeringsfonds.
Niet-kaderrelevante mutaties
De raming voor studiefinanciering laat lagere niet-kaderrelevante uitgaven
zien voor 2019 en verder, ten opzichte van de raming die in de
OCW-begroting 2019 verwerkt is.
Overige mutaties
Dit betreft desalderingen van uitgaven en ontvangsten en overboekingen
van en naar andere departementen.
Rente studiefinanciering
De raming voor studiefinanciering laat lagere renteontvangsten zien dan
de in de OCW-begroting 2019 verwerkte raming. Conform de begrotingsregels worden mutaties in de renteontvangsten generaal verwerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

26

Tabel 3 hieronder geeft een overzicht van alle intensiveringen op de
OCW-begroting, sinds de start van het kabinet Rutte III en tabel 4 doet dat
voor de ombuigingen. Tabel 5 geeft een saldo van tabel 3 en 4 weer.
In tabellen 6 t/m 8 worden de investeringen, ombuigingen en het saldo
ervan uitgesplitst per sector weergegeven. Daarbij dient er rekening mee
gehouden te worden dat een deel van de middelen per sector op
begrotingsartikel 95 (Apparaat kerndepartement) belanden.
Tabel 3 Intensiveringen

G32 Voor- en
vroegschoolse
educatie
G33 Aanpak
werkdruk primair
onderwijs (incl. 20
miljoen kleine
scholen)

Art.

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1

40.000

130.000

170.000

170.000

170.000

170.000

170.000

1

108.000

297.500

353.500

353.500

353.500

353.500

353.500

G34 Modernisering
CAO primair
onderwijs
1

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

G35 Kwaliteit
technisch onderwijs
vmbo
3

40.000

70.000

120.000

120.000

100.000

100.000

100.000

G36 Fundamenteel
onderzoek

16

95.000

155.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

G37 Toegepast
onderzoek
innovatie

6, 16

25.000

38.000

50.000

50.000

50.000

50.000

50.000

G38 Onderzoeksinfrastructuur

16

45.000

55.000

0

0

0

0

0

G40 Cultuur (en
historisch
democratisch
bewustzijn)

14

25.000

50.000

80.000

80.000

80.000

80.000

80.000

G41 Nederlandse
scholen in het
buitenland

1

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

G42 Media/
onderzoeksjournalistiek

15

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

G43 Intensivering
erfgoed en
monumenten (met
name nationaal
restauratiefonds)

14

98.500

137.000

60.000

25.000

0

0

0

G44 Aanpak
laaggeletterdheid

4

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

G45 Onderwijsachterstandenbeleid en
aandacht voor
hoogbegaafde
kinderen
1, 3

15.000

30.000

30.000

30.000

30.000

30.000

30.000

G47 Terugdraaien
taakstelling OCW

244.000

415.000

410.000

338.000

183.000

183.000

183.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

27

Art.
G48 Terugdraaien
taakstelling groen
onderwijs

diverse

G49 Halvering
collegegeld
eerstejaars HO (incl.
Pabo voor 2 jaar en
intensivering
profileringsfondsen)
6, 7
Intensivering
Praktijkleren

4

Aanvullende
middelen mediavisiebrief

15

Beta en Techniek

4, 6, 7

Totaal

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

0

9.000

13.000

14.000

13.000

12.000

12.000

70.000

165.000

165.000

170.000

170.000

175.000

175.000

0

0

10.600

10.600

10.600

10.600

10.600

0

43.000

47.500

44.500

40.000

40.000

40.000

0

41.000

41.000

41.000

41.000

41.000

41.000

1.088.500

1.918.500

2.033.600

1.929.600

1.724.100

1.728.100

1.728.100

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 20.000

– 92.000

– 137.000

– 183.000

– 183.000

– 183.000

– 183.000

0

–
2.489

– 2.489

– 2.698

– 2.489

– 2.489

– 19.452

– 3.143

– 3.141

– 3.515

– 3.142

– 3.142

Tabel 4 Ombuigingen
Art.
G46 Doelmatiger
onderwijs

diverse

Korting Lumpsum
mbo

4

Korting Lumpsum
ho

6, 7

Subsidietaakstelling diverse

– 34.261

0

0

0

0

0

0

Totaal

– 54.261

– 111.452

– 142.632

– 188.630

– 189.213

– 188.631

– 188.631

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.088.500

1.918.500

2.033.600

1.929.600

1.724.100

1.728.100

1.728.100

Tabel 5 Saldo intensiveringen en ombuigingen
Art.
Saldo intensiveringen

diverse

Saldo ombuigingen diverse
/ taakstellingen

– 54.261

– 111.452

– 142.632

– 188.630

– 189.213

– 188.631

– 188.631

Totaal

1.034.239

1.807.048

1.890.968

1.740.970

1.534.887

1.539.469

1.539.469

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

28

Tabel 6 Intensiveringen per sector
Art.

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Primair onderwijs

1

431.000

717.000

813.000

813.000

813.000

813.000

813.000

Voortgezet
onderwijs

3

45.000

87.106

138.575

138.826

118.405

118.001

118.001

Beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie

4

5.000

10.993

22.434

22.589

22.272

21.987

21.987

Hoger beroepsonderwijs

6

63.602

143.188

147.914

150.393

148.868

151.516

151.516

Wetenschappelijk
onderwijs

7

21.398

82.213

84.177

87.292

88.555

90.596

90.596

Cultuur

14

123.500

187.000

140.000

105.000

80.000

80.000

80.000

Media

15

5.000

48.000

52.500

49.500

45.000

45.000

45.000

Onderzoek en
wetenschapsbeleid

16

150.000

228.000

225.000

225.000

225.000

225.000

225.000

Overig

diverse

244.000

415.000

410.000

338.000

183.000

183.000

183.000

1.088.500

1.918.500

2.033.600

1.929.600

1.724.100

1.728.100

1.728.100

Totaal

Tabel 7 Ombuigingen per sector
Art.
Primair onderwijs

1

Voortgezet
onderwijs

3

Beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie

4

Hoger beroepsonderwijs

6

Wetenschappelijk
onderwijs

7

Onderzoek en
wetenschapsbeleid
Totaal

16

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

– 19.916

– 30.664

– 45.663

– 60.996

– 60.996

– 60.996

– 60.996

– 10.771

– 23.786

– 35.420

– 47.313

– 47.313

– 47.313

– 47.313

– 17.065

– 12.666

– 21.351

– 27.684

– 27.893

– 27.684

– 27.684

– 2.513

– 16.581

– 15.028

– 19.425

– 19.657

– 19.426

– 19.426

– 3.354

– 24.800

– 20.770

– 27.335

– 27.477

– 27.335

– 27.335

– 642

– 2.955

– 4.400

– 5.877

– 5.877

– 5.877

– 5.877

– 54.261

– 111.452

– 142.632

– 188.630

– 189.213

– 188.631

– 188.631

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

29

Tabel 8 Saldo intensiveringen en ombuigingen per sector
Art.

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Primair onderwijs

1

411.084

686.336

767.337

752.004

752.004

752.004

752.004

Voortgezet
onderwijs

3

34.229

63.320

103.155

91.513

71.092

70.688

70.688

Beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie

4

– 12.065

– 1.673

1.083

– 5.095

– 5.621

– 5.697

– 5.697

Hoger beroepsonderwijs

6

61.089

126.607

132.886

130.968

129.211

132.090

132.090

Wetenschappelijk
onderwijs

7

18.044

57.413

63.407

59.957

61.078

63.261

63.261

Cultuur

14

123.500

187.000

140.000

105.000

80.000

80.000

80.000

Media

15

5.000

48.000

52.500

49.500

45.000

45.000

45.000

Onderzoek en
wetenschapsbeleid

16

149.358

225.045

220.600

219.123

219.123

219.123

219.123

Overig

diverse

244.000

415.000

410.000

338.000

183.000

183.000

183.000

1.034.239

1.807.048

1.890.968

1.740.970

1.534.887

1.539.469

1.539.469

Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

30

2.3 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming (bedragen x € 1.000)
Art.nr.

Naam artikel + totale uitgaven Juridisch verplicht (totale
uitgaven +%)

1

Primair onderwijs

3

4

6

7

8

9

14

15

16

Niet-juridisch verplicht (totale
uitgaven + %)

Bestemming van de
niet-juridisch verplichte
uitgaven

€ 11.654.124

€ 35.504

•

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 30.764)

€ 11.689.628

99,70%

0,30%

•

Opdrachten (€ 4.740)

Voortgezet onderwijs

€ 8.684.485

€ 62.261

•

€ 8.746.746

99,3%

0,70%

Nog nader in te vullen
bekostiging (€ 0)

•

subsidies (€ 56.510)

•

opdrachten (€ 5.556)

•

bijdragen aan (inter)nationale organisaties
(€ 195)

Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie

€ 4.655.507

€ 14.748

•

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 12.322)

€ 4.680.116

99,69%

0,31%

•

Opdrachten (€ 1.247)

•

Bijdrage aan medeoverheden (€ 1.149)

•

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 78)

Hoger onderwijs

€ 3.416.721

€ 78

€ 3.416.799

99,99%

0,01%

Wetenschappelijk onderwijs

€ 5.201.371

€ 1.627

•

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 848)

€ 5.202.998

99,97%

0,03%

•

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 779)

Internationaal beleid

€ 12.308

€ 522

•

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 176)

€ 12.830

95,9%

4,1%

•

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 207)

•

Nog nader in te vullen
internationale organisatie
(€ 139)

Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

€ 84.484

€ 83.035

•

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 80.279)

€ 167.519

50,43%

49,57%

•

Opdrachten (€ 2.757)

Cultuur

€ 974.491

€ 30.604

•

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 15.788)

€ 1.005.095

97,0%

3,0%

•

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 14.816)

Media

€ 1.005.920

€ 17.076

•

Nog nader in te vullen
Bekostiging (€ 13.527)

€ 1.022.996

98,33%

1,67%

•

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 8.116)

•

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 442)

•

Internationale contributies (€ 0)

Onderzoek en Wetenschapsbeleid

€ 1.170.101

€ 2.345

•

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 2.245)

€ 1.172.446

99,80%

0,20%

•

Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 100)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

31

Art.nr.

Naam artikel + totale uitgaven Juridisch verplicht (totale
uitgaven +%)

25

Emancipatie
€ 15.167

Totaal aan niet verplichte uitgaven

Niet-juridisch verplicht (totale
uitgaven + %)

Bestemming van de
niet-juridisch verplichte
uitgaven

€ 11.908

€ 3.259

•

Nog nader in te vullen
Subsidies (€ 1.346)

78,5%

21,5%

•

Opdrachten (€ 841)

•

Bijdrage aan medeoverheden (€ 1071)
Bekostiging (€ 1)

€ 251.059

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

32

2.4 Meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen
Tabel planning beleidsdoorlichtingen
Artikel

Realisatie
2018

2019

Planning
2020

2021

2022

2023

2024

Geheel
artikel?

1.

Primair onderwijs

√

√

3.

Voortgezet onderwijs

√

√

4.

Beroeps en volwasseneneducatie

√

√

6.

Hoger beroepsonderwijs

√

√

7.

Wetenschappelijk onderwijs

√

√

8.

Internationaal beleid1

9.

Arbeidsmarkt- en Personeelsbeleid

11.

Studiefinanciering

12.

Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten

13.

Lesgelden2

14.

Cultuur

15.

Media

16.

Onderzoek en wetenschapsbeleid

25.

Emancipatie

√

√

√

√
√
√

√

√

√
√

√

√

√

Afgeronde en eerder toegezegde beleidsdoorlichtingen
1
Internationaal beleid is een restartikel en geen beleidsartikel. Er is dus geen beleidsdoorlichting gepland. Internationaal beleid draagt bij aan de
beleidsdoelstellingen op andere artikelen.
2
Lesgelden: het doel van het heffen van lesgeld is het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs. Dit is een financieel doel.
Omdat het hier geen beleidsmatig doel betreft ligt een beleidsdoorlichting niet in de rede.

Zie ook de bijlage «Overzicht evaluaties- en overig onderzoek».
Zie ook de Tabel realisatie beleidsdoorlichtingen.

Inzicht in Kwaliteit
Er is een breed gedragen behoefte om meer inzicht te krijgen in de
resultaten die bereikt worden met de besteding van publiek geld. Om dat
te bevorderen heeft het kabinet de Operatie Inzicht in Kwaliteit opgestart.
Centraal daarin staat vergroting van kennis over maatschappelijke
waarde, doelmatigheid en doeltreffendheid. Het programma kent twee
trajecten:
• (Evaluatie-) initiatieven die in het kader van het programma worden
uitgevoerd en waarover op gezette tijden aan de Tweede Kamer wordt
gerapporteerd;
• Versterken van het onderliggende evaluatiestelsel.
OCW levert een bijdrage aan beide trajecten met als doel: evalueren, leren
en beter beleid. De beleidsdoorlichting hoger onderwijs «nieuwe stijl» uit
2019 is een voorbeeld van deze nieuwe manier van evalueren waarbij de
evaluatie is ingebed in de voorbereiding van de komende strategische
agenda hoger onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

34

Indemniteits-regeling

Achterborg overeenkomst NRF

14

14

322.652

288.096

163.921

Uitstaande
garanties
2018

15.321

131.263

0

Geraamd te
verlenen
2019

15.882

346.511

0

Geraamd te
vervallen
2019

322.091

72.848

163.921

Uitstaande
garanties
2019

0

0

0

Geraamd te
verlenen
2020

0

0

0

Geraamd te
vervallen
2020

322.091

72.848

Uitstaande
garanties
2020

–

–

–

Garantieplafond

380.000

300.000

–

Totaal
plafond

De Achterborg kan in werking treden en tot daadwerkelijke kasverplichtingen komen, wanneer de eigenaren van rijksmonumenten op grote schaal
niet meer in staat zijn aan de rente- en aflossingsverplichtingen te voldoen en het eigen vermogen van het Nationaal Restauratiefonds is uitgeput.
Dit eigen vermogen (voornamelijk vanuit Revolverende Fondsen) is momenteel ruim voldoende voor de dekking van de uitstaande leningen onder
de Achterborg.

Aangezien er een algemeen belang is (gebouwen van nationaal belang) waar een individu lasten van ervaart (hoge onderhoudskosten, beperkte
mogelijkheden tot modernisering, dure oplossingen voor bijvoorbeeld energiebesparende maatregelen), wordt gebruik gemaakt van ondersteunende maatregelen. Door middel van deze regeling wordt cultureel erfgoed in stand gehouden en wordt tegelijkertijd minder gebruik gemaakt van
de subsidie die het NRF ook uitbetaalt.

Het NRF verstrekt hypothecaire leningen aan monumenteigenaren van rijksmonumenten om restauraties uit te voeren. Daarbij wordt onderscheid
gemaakt tussen laagrentende hypothecaire leningen uit het revolving fund en aanvullende financieringen om de gehele restauratieopgave
gefinancierd te krijgen. De Achterborgovereenkomst NRF, en de garantie van het Ministerie van OCW, zien alleen toe op de aanvullende financiering. Door deze garantie kan het NRF financiering tegen een lagere rente aantrekken. Deze lagere rente wordt doorgerekend aan de monumenteigenaren zodat deze eigenaren gestimuleerd worden hun monument te restaureren.

De Indemniteitsregeling heeft tot doel een bijdrage te leveren aan het realiseren van tentoonstellingen van bijzonder belang of het tentoonstellen
van bijzondere bruiklenen in Nederland door het beperken van de verzekeringskosten van musea. De garantstelling van het Rijk voor schade of
verlies tot de eerste 30 procent van de verzekerde waarde (indemniteitsgarantie) van kunstwerken, verlaagt de verzekeringskosten van musea. Het
risico is ook te verzekeren op de markt, maar de kosten zijn dan hoger, waardoor er minder budget voor tentoonstellingen overblijft. Daarnaast blijkt
dat een indemniteitsgarantie ook als internationaal keurmerk fungeert: buitenlandse publieke en private eigenaren van museale objecten hechten
aan de garantstelling vanuit het Rijk. Risicobeheersende maatregelen betreffen onder meer dat alleen erkende musea een aanvraag mogen doen op
de indemniteitsregeling bij de Rijksdienst Cultureel Erfgoed die deze aanvraag, mede op basis van een risico-inventarisatie en -analyse, toetst.

Toelichting:
Voor de Academische Ziekenhuizen is sinds 1991 de garantieregeling niet meer van kracht, met uitzondering van enkele op dat moment in gang
gezette bouwprojecten. Sinds 1996 zijn geen garanties meer verstrekt. Deze leningen hebben gemiddeld een looptijd van 40 jaar. Expiratie van deze
leningen zal omstreeks het jaar 2035 volledig hebben plaatsgevonden.

Bouwleningen aan Academische
Ziekenhuizen

7

Art. Omschrijving

Tabel Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)

2.5 Overzicht risicoregelingen

3. DE BELEIDSARTIKELEN
3.1 Art.nr. 1. Primair onderwijs
A. Algemene doelstelling
Het primair onderwijs zorgt dat leerlingen in de eerste fase van de
doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en
vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het
legt bovendien de basis voor de huidige en toekomstige deelname van
deze leerlingen aan de samenleving.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van primair onderwijs dat
zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten van
individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij.
Financieren: De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het
onderwijs door lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen.
Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door
het verstrekken van (aanvullende) bekostiging, subsidies en de inzet van
andere instrumenten zoals overleg, voorlichting, (prestatie)afspraken en
wet- en regelgeving.
Regisseren: De Minister vult zijn verantwoordelijkheid voor de kwaliteit
van het onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit
zijn vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs
houdt toezicht op de naleving.
Kengetallen
Tabel 1.1 Kengetallen
Kengetal
1

2015

2016

2017

2018

0,07%

0,08%

0,09%

0,10%

1.161

1.197

1.396

1.525

1F

98%

97%

98%

2F

76%

67%

75%

1F

96%

96%

96%

2F

56%

57%

59%

1F

92%

93%

93%

Aandeel
thuiszittende
leerlingen dat
drie of meer
maanden
thuis zit
zonder
passend
onderwijsaanbod1
%
Aantallen

2

Aandeel
leerlingen dat
de referentie
niveaus lezen,
taal en
rekenen haalt2 Lezen

Taalverzorging

Rekenen

2019

2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

2021

2022

35

Kengetal

2015
1S

3

4

2016

2017

2018

44%

48%

49%

Aandeel
startende
leraren dat
een begeleidingsprogramma heeft
gevolg3

79%

83%

84%

Aandeel
leerlingen dat
zich veilig
voelt4

–

97%

–

2019

2020

2021

2022

97%

1

Bron: Leerplichttellingen; de cijfers betreffen schooljaar 2014–2015 tot en met 2017–2018.
Bron: 2016: College voor Toetsen en Examens. De opgenomen cijfers betreffen het in de CvTE-rapportage 2016–2017 opgenomen bijgestelde
aandeel basisschoolleerlingen in schooljaar 2015–2016. Dit is het eerste schooljaar met verplichte rapportage. 2017 en 2018: Kamerstuk 31.293 nr.
422. De opgenomen cijfers betreffen het aandeel basisschoolleerlingen in schooljaar 2016–2017 (bijgesteld t.o.v. CvTE-rapportage 2016–2017) en in
schooljaar 2017–2018.
3
De cijfers over 2018 worden in het najaar van 2019 in de loopbaanmonitor bekend gemaakt.
4
Bron: ITS monitor naar Sociale Veiligheid; dit kengetal wordt tweejaarlijks gemeten.
2

Tabel 1.2 Leerlingen primair onderwijs (aantallen x 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.405,5

1.394,57

1.382,96

1.368,77

1.354,96

1.343,43

1.340,31

0,4

0,4

0,4

0,4

0,4

0,4

0,4

Leerlingen basisonderwijs1
•

Geen gewicht

1.292,4

•

Gewicht 0,3

56,6

•

Gewicht 1,2

56,5

Subtotaal
Leerlingen trekkende bevolking2
Totaal

1.405,9

1.394,97

1.383,36

1.369,17

1.355,36

1.343,83

1.340,71

Leerlingen in het speciaal
basisonderwijs

35,0

36,0

36,9

37,5

37,8

38,0

38,2

Leerlingen in het (voortgezet)
speciaal onderwijs

68,3

69,3

70,3

71,1

71,9

72,5

73,4

1.509,1

1.500,3

1.490,6

1.477,8

1.465,0

1.454,3

1.452,3

Totaal PO

3

1
In verband met de nieuwe bekostigingssystematiek onderwijsachterstanden, is de onderverdeling naar gewichtenleerlingen met ingang van
teldatum 1-10-2019 vervallen.
2
Dit zijn leerlingen van de rijdende scholen en van de school voor varende kleuters.
3
(Sub)totalen geven een kleine afwijking door het afronden van de aantallen.

Tabel 1.3 Uitgaven per leerling (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Primair onderwijs1

7,3

7,7

7,8

7,9

7,9

7,9

7,9

Bekostiging2

7,0

7,4

7,4

7,4

7,4

7,4

7,4

Exclusief ondersteuningsmiddelen3

5,9

6,1

6,1

6,1

6,1

6,1

6,1

1
De totale uitgaven uit tabel 1.4, exclusief de bijdragen aan agentschappen en ZBO’s/RWT’s, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar,
zoals opgenomen in tabel 1.2.
2
De bekostiging uit tabel 1.4, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar, zoals opgenomen in tabel 1.2.
3
De bekostiging uit tabel 1.4, minus de ondersteuningsmiddelen opgenomen in tabel 1.5, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar, zoals
opgenomen in tabel 1.2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

36

C. Beleidswijzigingen
In 2020 worden maatregelen genomen om de kansengelijkheid te
vergroten, door onder andere het verhogen van het aantal uren
voorschoolse educatie dat kinderen met een risico op een onderwijsachterstand krijgen. Daarnaast worden maatregelen genomen om het
lerarentekort terug te dringen, zoals het ontwerpen van een nieuw
bevoegdhedenstelsel. Om de verantwoording over besteding van
onderwijsgeld te verbeteren, is het programma versterking verantwoording gestart. De belangrijkste wijzigingen op het terrein van het
primair onderwijs worden nader toegelicht in de beleidsagenda. In 2020
zal daarnaast de eindevaluatie van het bestuursakkoord PO plaatsvinden.
Met het bestuursakkoord is vanaf 2014 gewerkt aan een kwaliteitsverbetering op vier hoofdlijnen: talentontwikkeling door uitdagend onderwijs,
het ontwikkelen van een brede aanpak voor duurzame onderwijsverbetering, professionele scholen en doorgaande ontwikkellijnen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 1.4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (bedragen x € 1.000

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

11.687.151

11.735.797

11.715.269

11.680.756

11.618.258

11.535.682

11.485.834

11.685.628

11.650.756

11.588.258

11.505.682

11.455.834

12.590

– 4.093

Waarvan overig

11.674.561

11.739.890

Totale uitgaven

11.142.533

11.653.457

Waarvan juridisch verplicht
(%)

99,7%

Bekostiging

10.616.984

11.039.506

11.006.753

10.970.626

10.895.511

10.818.437

10.769.203

•

10.292.897

10.714.488

10.687.914

10.651.787

10.584.909

10.507.835

10.455.101

10.275.784

10.696.503

10.669.933

10.634.190

10.567.315

10.490.243

10.437.509

17.113

17.985

17.981

17.597

17.594

17.592

17.592

Hoofdbekostiging
–
–

Bekostiging Primair
Onderwijs
Bekostiging
Caribisch
Nederland

•

Prestatiebox

309.368

296.187

296.187

296.187

296.187

296.187

299.687

•

Aanvullende bekostiging

14.719

28.831

22.652

22.652

14.415

14.415

14.415

–

14.719

28.831

22.652

22.652

14.415

14.415

14.415

87.640

98.476

106.512

109.041

117.541

118.041

118.541

Regeling Onderwijsvoorziening
jonggehandicapten

23.808

23.200

23.200

23.200

23.200

23.200

23.200

Nederlands
onderwijs
buitenland

14.006

12.600

12.600

12.600

12.600

12.600

12.600

952

0

0

0

0

0

0

Overig

Subsidies
–

–

–

Basis voor
Presteren (School
aan Zet en Bèta
Techniek)

–

Humanistisch
vormend en
godsdienstonderwijs

11.900

12.130

12.630

13.130

13.630

14.130

14.630

–

Overig

36.974

50.546

58.082

60.111

68.111

68.111

68.111

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

37

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Opdrachten

6.901

3.750

11.296

11.373

13.621

14.425

14.626

Bijdrage aan agentschappen

29.651

41.663

33.145

29.469

29.550

29.518

29.613

29.651

41.663

33.145

29.469

29.550

29.518

29.613

–

Dienst Uitvoering
Onderwijs

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s

34.907

7.734

7.734

7.731

7.731

7.731

7.731

–

Stichting Vervangingsfonds en
Particpatiefonds

33.502

5.231

5.231

5.228

5.228

5.228

5.228

–

UWV

1.405

2.503

2.503

2.503

2.503

2.503

2.503

Bijdrage aan medeoverheden

366.450

462.328

508.505

510.833

512.621

505.847

504.437

–

Gemeentelijk
onderwijsachterstandenbeleid

277.402

462.328

492.391

492.391

492.391

492.391

492.391

–

Aanvulling GOA
convenant G37

84.348

0

0

0

0

0

0

–

Verhoging
taalniveau
pedagogisch
medewerkers
kleine gemeenten

4.700

0

0

0

0

0

0

–

Caribisch
Nederland

0

0

16.114

18.442

20.230

13.456

12.046

0

0

11.683

11.683

11.683

11.683

11.683

0

0

11.683

11.683

11.683

11.683

11.683

76.894

12.261

26.961

10.461

9.308

9.208

9.208

Bijdragen aan andere
begrotingshoofdstukken
–

Brede scholen

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 1 is voor 2020 99,7 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging: Het beschikbare budget in 2020 is voor 100 procent juridisch
verplicht. De verplichtingen hebben betrekking op de lumpsumbekostiging aan de schoolbesturen en de samenwerkingsverbanden. Hieraan
ten grondslag liggen de regelingen personele bekostiging en materiële
instandhouding. Het moment waarop de juridische verplichting wordt
aangegaan vindt plaats voorafgaand aan het (school)jaar waarop de
bekostiging betrekking heeft.
Subsidies: Het beschikbare budget in 2020 is voor 71,1 procent juridisch
verplicht. Dit verplichte deel betreft de subsidies die voorafgaand aan het
jaar van verstrekking worden vastgelegd. Voor nadere toelichting wordt
verwezen naar de subsidiebijlage.
Opdrachten: Het beschikbare budget in 2020 is voor 58,0 procent juridisch
verplicht. Het gaat hierbij onder andere om de uitvoering van de bovenwettelijke werkloosheidsregeling voor onderwijspersoneel.
Bijdrage aan agentschappen: Het budget in 2020 is voor 100 procent
juridisch verplicht. Op basis van de managementafspraken tussen het
bestuursdepartement en DUO zijn afspraken vastgelegd voor het
komende jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

38

Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s: Het budget in 2020 is voor 100 procent
juridisch verplicht. Het gaat hier om bijdragen aan het Vervangings- en
Participatiefonds en het UWV. Op basis van een beheersovereenkomst
worden de middelen voorafgaand aan het jaar waarop de bijdragen
betrekking hebben verplicht.
Bijdrage aan medeoverheden: Het budget in 2020 is voor 100 procent
juridisch verplicht. Het moment waarop de juridische verplichting wordt
aangegaan vindt plaats voorafgaand aan het kalenderjaar waarop de
specifieke uitkering betrekking heeft.
Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken: Het beschikbare budget in
2020 is 0 procent juridisch verplicht maar wel 100 procent bestuurlijk
verplicht. Het betreft een bijdrage aan het gemeentefonds voor het
realiseren van combinatiefuncties op basis van de bestuurlijke afspraken
tussen OCW, VWS en de VNG.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Het Rijk verstrekt schoolbesturen lumpsumbekostiging voor de personele
kosten en materiële instandhouding. Deze bekostiging is grotendeels
gebaseerd op het aantal leerlingen. Daarnaast wordt via de groeibekostiging en de directie- en de kleinescholentoeslag rekening gehouden met
de groei en grootte van de school. Met de groeibekostiging is circa € 60
miljoen gemoeid, met de directietoeslag circa € 230 miljoen en met de
kleinescholentoeslag circa € 130 miljoen. Tot slot wordt in de bekostiging
rekening gehouden met een aantal specifieke kenmerken van leerlingen in
het kader van het onderwijsachterstandenbeleid ((speciaal) basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs) waar circa € 345 miljoen mee
is gemoeid.
Voor de aanpak van werkdruk in het primair onderwijs was er al € 99
miljoen in 2018 en per 2019 € 237 miljoen structureel beschikbaar
gekomen aan Regeerakkoordmiddelen. Op 6 maart 2019 besloot het
kabinet om het geld voor het terugdringen van werkdruk eerder
beschikbaar te stellen. Vanaf schooljaar 2019/2020 tot en met 2022/2023 is
daarmee ruim € 333 miljoen beschikbaar, dat is € 220 per leerling voor de
aanpak van werkdruk. Per schooljaar 2023/2024 stijgt dit, als de
uitkomsten van de geplande evaluatie in 2020 voldoen aan bepaalde
voorwaarden, naar een bedrag van structureel € 430 miljoen.
In onderstaande tabel zijn de ondersteuningsmiddelen opgenomen die
naast de basisbekostiging beschikbaar zijn voor de lichte en zware
ondersteuning. Lichte ondersteuning betreft grotendeels middelen die
naar de samenwerkingsverbanden po gaan en deels middelen die
rechtstreeks naar de speciale scholen voor basisonderwijs gaan (sbao).
Bijdragen voor de zware ondersteuning zijn voor de samenwerkingsverbanden po en vo en het (voortgezet) speciaal onderwijs ((v)so), waaronder
de clusters 1 en 2. Sinds de invoering van «passend onderwijs» besluiten
de samenwerkingsverbanden (clusters 3 en 4) over de plaatsing van
leerlingen in het (v)so.
De tabel laat zien hoe de ondersteuningsmiddelen worden verdeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

39

Tabel 1.5 Ondersteuningsmiddelen (bedragen x € 1 miljoen)
2020

2021

2022

2023

2024

Lichte ondersteuning – Samenwerkingsverbanden primair
onderwijs

410

405

400

400

395

Zware ondersteuning – cluster 1 en 2

285

285

285

285

285

Zware ondersteuning – samenwerkingsverbanden primair
onderwijs

595

590

590

590

590

Zware ondersteuning – samenwerkinsgverbanden voortgezet onderwijs1

625

620

620

620

620

1.915

1.900

1.895

1.895

1.890

Lichte en zware ondersteuning – Totaal artikel 1
1

Samenwerkingsverbanden vo betreft alleen de middelen die op artikel 1 staan en is inclusief een gedeelte dat rechtstreeks naar de WEC scholen
gaat onder andere bestemd voor onderwijs in gesloten jeugdzorg en justitiële inrichtingen.

Bekostiging Caribisch Nederland
Het Rijk verstrekt bekostiging aan de schoolbesturen in Caribisch
Nederland. Het betreft de schoolbesturen op de eilanden Bonaire,
Sint-Eustatius en Saba.
Prestatiebox
Voor het realiseren van de afspraken in het Bestuursakkoord met de
PO-Raad ontvangen de schoolbesturen extra middelen via de prestatiebox. Deze middelen zijn bedoeld om een impuls te geven aan het
realiseren van de doelstellingen op het gebied van uitdagend onderwijs,
vernieuwing en digitalisering, de brede aanpak onderwijsverbetering,
professionalisering van scholen en de doorgaande ontwikkellijnen. Deze
middelen komen daarnaast ook ten goede aan de afspraken die zijn
gemaakt in het ‘Techniekpact 2020’ en het ‘Bestuurlijk kader Cultuur en
Onderwijs’. Het Bestuursakkoord loopt in 2020 af. Op basis van de
eindevaluatie in 2020 wordt bepaald wat er vervolgens met die middelen
gebeurt.
Aanvullende bekostiging
Naast de reguliere bekostiging ontvangen de schoolbesturen middelen
voor specifieke doeleinden. De aanvullende bekostiging voor 2020 bestaat
uit de kosten voor tweetalig onderwijs, de regeling tegemoetkoming
vervangingskosten voor schoolleiders die een opleiding volgen,
bewegingsonderwijs en hoogbegaafdheid.
Subsidies
Om verschillende beleidsdoelstellingen te behalen, worden subsidies
verstrekt (zie de subsidiebijlage voor het totaaloverzicht). De grootste
subsidies zijn de Regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten
(€ 23,2 miljoen) en de Regeling Nederlands onderwijs in het buitenland
(€ 12,6 miljoen). De Regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten
voorziet in diverse hulpmiddelen zodat deze leerlingen met goed gevolg
onderwijs (van basis- tot en met hoger onderwijs) kunnen volgen. Voor de
implementatie van het Bestuursakkoord PO worden middelen verstrekt
ten behoeve van een brede aanpak voor duurzame onderwijsverbetering
en voor het project ‘Beter en slimmer leren met ict’ en externe connectiviteit. Daarnaast worden er onder andere subsidies verstrekt voor
humanistisch vormend en godsdienstonderwijs, onderwijs aan zieke
leerlingen, het aanpassen van lesmateriaal ten behoeve van visueel
gehandicapte en dyslectische leerlingen en het ontwikkelen van de
(adaptieve) eindtoets.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

40

Opdrachten
Dit betreft de middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en
onderzoeken, onder andere voor passend onderwijs, voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en de uitvoeringskosten van de bovenwettelijke
werkloosheidsregeling voor onderwijspersoneel. In 2020 worden
overboekingen uitgevoerd naar artikel nr. 16 (Onderzoek en wetenschapsbeleid) van uitgaven voor onderzoeken uitgevoerd door het Nationaal
Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) voor passend onderwijs,
onderwijsachterstanden, voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en
werkplaatsonderzoeken en daarnaast kosten voor de ontwikkeling van de
(adaptieve) eindtoets.
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is een uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
de bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft hier het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor begrotingsartikel 1.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
De stichtingen Vervangingsfonds en Participatiefonds ontvangen
middelen voor het beheren van de vervangings- en werkloosheidsuitgaven in het primair onderwijs. De kosten die het Vervangings- en
Participatiefonds vergoeden worden gedekt uit de premies die schoolbesturen afdragen. Het UWV ontvangt middelen voor de uitvoering van de
Regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten.
Bijdrage aan medeoverheden
Gemeenten ontvangen middelen voor onderwijsachterstandenbeleid.
Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid bestaat uit meerdere
instrumenten, waaronder voor- en vroegschoolse educatie, schakelklassen
en zomerscholen.
Op artikel 4 waren middelen gereserveerd voor het verder verbeteren van
de kwaliteit van het gehele onderwijs in Caribisch Nederland tot een naar
Nederlandse maatstaven aanvaardbaar niveau. Een groot gedeelte van
het budget is bestemd voor de verbetering van de onderwijshuisvesting.
Daarnaast is er voor samenwerking met Curaçao, Sint Maarten en Aruba
structureel een budget beschikbaar, bestemd voor het bevorderen van
voorzieningen in de regio, mede ten behoeve van de inwoners van
Caribisch Nederland. Deze verbetermiddelen voor Caribisch Nederland en
de middelen voor de samenwerking met Curaçao, Sint Maarten en Aruba
zijn met ingang van 2020 in verband met het overdragen van de budgetverantwoordelijkheid overgeboekt naar artikel 1. Hierbij gaat het om een
bedrag van € 16,1 miljoen voor 2020 aflopend naar € 12 miljoen in 2024.
(Zie ook de toelichting in het algemene deel van deze begroting).
Tabel 1.6 Overzicht Specifieke Uitkering (bedragen x € 1 miljoen)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

462.328

492.391

492.391

492.391

492.391

492.391

Ontvangende partij(en)
Diverse gemeenten1
Korte omschrijving uitkering
Het betreft de specifieke uitkeringen op
onderwijsachterstandenbeleid.
1

Gemeenten met ten minste één achterstandskind dat binnen de 15% doelgroep onderwijsachterstanden beleid valt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

41

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
Jaarlijks worden aan het Gemeentefonds middelen (€ 11,7 miljoen) ter
beschikking gesteld ten behoeve van de «Brede impuls combinatiefuncties». Vanuit artikel 14 (Cultuur) wordt ook een bijdrage geleverd van
€ 1 miljoen; dit maakt de totale bijdrage van OCW € 12,7 miljoen. Het
doel van deze impuls is onder andere sport-, beweeg- en cultuuronderwijs
op en rond scholen versterken.
Zoals beschreven bij het onderdeel «bijdrage aan medeoverheden»,
ontvangen gemeenten in Europees Nederland middelen via een specifieke
uitkering voor het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden.
OCW levert vanaf 2020 via het programma «BES(t) 4 kids» ook op
Caribisch Nederland een bijdrage aan het voorkomen en bestrijden van
onderwijsachterstanden, alvorens de kinderen op school komen. Het
programma «BES(t) 4 kids» is een samenwerking tussen SZW, VWS, BZK
en OCW en gericht op het versterken van de kinderopvang (inclusief
voorschoolse educatie) en de buitenschoolse voorzieningen in Caribisch
Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

42

3.2 Art.nr. 3. Voortgezet onderwijs
A. Algemene doelstelling
Het voortgezet onderwijs zorgt dat leerlingen in deze fase van de
doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en
vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het
bereidt hen voor op volwaardige deelname aan de samenleving en een bij
hun talenten passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een voortgezet onderwijsstelsel dat
zodanig functioneert, dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de
ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de
maatschappij.
Financieren:
De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het voortgezet
onderwijs door lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen.
Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
Stimuleren:
De Minister stimuleert specifieke onderwerpen door het verstrekken van
(aanvullende) bekostiging, subsidies en de inzet van andere instrumenten
zoals overleg, voorlichting, (prestatie)afspraken en wet- en regelgeving.
Regisseren:
De Minister vult zijn verantwoordelijkheid voor de onderwijskwaliteit van
het onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn
vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs houdt
toezicht op de naleving.
Kengetallen
Tabel 3.1 Kengetallen
Kengetal
1

2

3

Aandeel thuiszittende leerlingen dat
drie of meer
maanden thuis zit
zonder passend
onderwijsaanbod1 2

2016

2017

2018

%

0,17%

0,19%

0,19%

0,18%

Aantallen

1.605

1.873

1.853

1.828

5,5%

5,7%

4

5,7%

94,8%

95,2%

95,7%
(2017)

Aandeel zittenblijvers3
Aandeel lessen dat
gegeven wordt door
bevoegde en
benoembare leraren5

4

Aandeel startende
leraren dat een
begeleidingsprogramma heeft
gevolgd6

5

Aandeel leerlingen
dat zich veilig voelt7
8

6

2015

Aantal vsv’ers9

89%

2019

2020

2021

2022

6,2%
(2017–
2018)

85% 80% (2017)

–

95%

–

96,9%

24.353

22.953

23.793

25.574

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

43

Kengetal
7

Meer studenten
volgen vakken op
hoger niveau4

2015

2016

2017

2018

0,96%

0,96%

1,20%

1,54%

2019

2020

2021

2022

1

Het percentage betreft de vo leerlingen excl. vso leerlingen.
de cijfers betreffen schooljaar 2014–2015 tot en met 2017–2018. Dit betreft het aantal leerlingen dat >3 maanden niet naar school gaat, gebaseerd
op de leerplichttelling. Niet bekend is of een passend aanbod voor onderwijs en/of zorg is gedaan.
3
Bron: DUO, gemeten over het schooljaar 2017–2018.
4
Examenmonitor 2018 VO.
5
Bron: IPTO en CentERdata.
6
De cijfers over 2018 worden in het najaar van 2019 in de loopbaanmonitor bekend gemaakt.
7
Bron: Praktikon monitor naar Sociale Veiligheid.
8
Dit kengetal wordt eens in de twee jaar gemeten.
9
Bron: DUO.
2

Tabel 3.2 Leerlingen voortgezet onderwijs

1. Totaal aantal ingeschreven
leerlingen (aantallen x 1.000).
Nader te verdelen in
• vmbo/ havo/ vwo leerjaar 1–2

1

• vmbo leerjaar 3–4

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

974,9

956,9

944,6

938,2

934,2

932,0

924,6

389,0

382,7

382

383,9

382,7

380,0

373,2

209,8

200,5

191,4

185,9

184,2

184,3

183,7

• havo/vwo leerjaar 3

90,1

89,1

88,9

88,0

89,0

89,5

88,8

• havo/vwo vanaf leerjaar 4

250,1

249,2

247,4

245,4

243,1

242,5

242,7

• pro alle jaren

29,2

28,2

28,6

28,6

29,0

29,5

30,1

• pro vavo vo

6,7

6,6

6,5

6,4

6,3

6,1

6,1

2. totaal aantal scholen

649

649

649

649

649

649

649

1.502

1.474

1.456

1.446

1.439

1.436

1.425

3. Gemiddeld aantal leerlingen
per school
1

De leerlingen in de brugjaren (vmbo/ havo/ vwo leerjaar 1–2) zijn in lijn met de referentieraming niet onderverdeelt naar schoolsoort.

Tabel 3.3 Uitgaven per leerling1 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

8,8

9,2

9,2

9,1

9,1

9,1

9,1

Bekostiging

8,7

9,1

9,1

9,0

9,0

9,0

9,0

Exclusief ondersteuningsmiddelen4

8,0

8,3

8,3

8,3

8,2

8,2

8,3

Voortgezet onderwijs2
3

1
Vanaf de begroting 2020 wordt het bedrag per leerling berekend door de totale uitgaven, exclusief de bijdragen aan agentschappen en ZBO’s/
RWT’s, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar in plaats van door het aantal ingeschreven leerlingen op 1 oktober van het voorgaand
jaar. In het primair onderwijs wordt dezelfde systematiek gehanteerd.
2
De totale uitgaven uit tabel 3.4, exclusief de bijdragen aan agentschappen en ZBO’s/RWT’s, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar,
zoals opgenomen in tabel 3.2.
3
De bekostiging uit tabel 3.4, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar, zoals opgenomen in tabel 3.2.
4
De bekostiging uit tabel 3.4, minus de ondersteuningsmiddelen opgenomen in tabel 3.5, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar, zoals
opgenomen in tabel 3.2.

C. Beleidswijzigingen
De belangrijkste wijzigingen op het terrein van het voortgezet onderwijs
worden beschreven in de beleidsagenda.
In 2020 starten pilots en vakvernieuwingstrajecten om een praktijkgerichte
component in de nieuwe vmbo-leerweg vorm te geven. In deze pilots
kunnen scholen aan de slag met de ontwikkeling van de nieuwe leerweg,
onderzoeken welke aanpassingen in inventaris en welke materialen dit
vraagt en gericht inzetten op scholing van personeel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

44

D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 3.3 Budgettaire gevolgen van beleid art. 3 (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

8.814.741

9.219.845

8.764.430

8.590.936

8.601.806

8.564.490

8.545.232

8.746.746

8.654.754

8.588.900

8.563.313

8.543.564

50.192

62.834

Waarvan overig

8.764.549

9.157.011

Totale uitgaven

8.707.896

8.874.180

Waarvan juridisch verplicht (%)

99,3%

Bekostiging

8.527.776

8.663.804

8.560.277

8.468.034

8.401.933

8.375.880

8.359.168

•

8.050.064

8.335.027

8.220.743

8.127.468

8.061.367

8.035.314

8.018.602

7.336.257

8.319.004

8.204.822

8.111.631

8.045.530

8.019.505

8.002.695

698.845

0

0

0

0

0

0

Hoofdbekostiging
–
–

–
•

Bekostiging lichte
ondersteuning
lwoo/pro
Bekostiging Caribisch
Nederland

Prestatiebox
–

•

Bekostiging voortgezet
onderwijs lumpsum

Regeling prestatiebox
voortgezet onderwijs

Aanvullende bekostiging

14.962

16.023

15.921

15.837

15.837

15.809

15.907

290.268

311.677

322.434

323.466

323.466

323.466

323.466

290.268

311.677

322.434

323.466

323.466

323.466

323.466

187.444

17.100

17.100

17.100

17.100

17.100

17.100

–

Regeling IGVO
(Internationaal
Georiënteerd
Voortgezet Onderwijs)

4.700

0

0

0

0

0

0

–

Regeling leerplusarrangement en eerste
opvang nieuwkomers

104.768

0

0

0

0

0

0

–

Regeling functiemix
VO Randstadregio’s

61.400

0

0

0

0

0

0

Resultaatafhankelijke
bekostiging vsv voor
vo-scholen

16.576

17.100

17.100

17.100

17.100

17.100

17.100

–

Subsidies

63.815

93.794

81.449

82.469

82.434

82.564

79.064

–

Stichting Kennisnet
(basissubsidie) PO,
VO, MBO

12.260

19.240

19.240

19.240

19.240

19.240

15.740

–

ICT-projecten (incl.
transparantie)

4.749

0

0

0

0

0

0

–

Pilots zomerscholen1

7.972

9.000

0

0

0

0

0

–

Overige projecten

38.834

65.554

62.209

63.229

63.194

63.324

63.324

3.861

5.653

6.770

6.735

6.835

7.000

7.300

3.861

5.653

6.770

6.735

6.835

7.000

7.300

54.546

52.772

52.530

51.878

52.060

52.064

52.227

54.546

52.772

52.530

51.878

52.060

52.064

52.227

57.775

57.962

45.525

45.358

45.358

45.525

45.525

12.728

14.156

4.380

4.380

4.380

4.380

4.380

Opdrachten
–

In- en uitbesteding

Bijdragen aan agentschappen
–

Dienst Uitvoering
Onderwijs

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
–

ZBO: College voor
Toetsen en Examens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

45

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

SLOA: onderwijs
ondersteunende
instellingen
PO/VO/BVE (incl.
examens)

45.047

43.806

41.145

40.978

40.978

41.145

41.145

Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties

123

195

195

280

280

280

280

123

195

195

280

280

280

280

10.287

10.245

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

–

–

GRAZ (ECML) en PISA

Ontvangsten
1

Vanaf 2018 is het beschikbare budget bekostigd via de prestatiebox.

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 3 is voor 2020 99,3 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de betalingen aan schoolbesturen en
samenwerkingsverbanden. Hieraan ten grondslag liggen de wet voor
voortgezet onderwijs, onderliggende besluiten en uitvoeringsregelingen.
Het moment van juridisch verplichten vindt plaats voorafgaand aan het
kalenderjaar waarop de bekostiging betrekking heeft.
Subsidies
Van het beschikbare budget is in 2020 31,9 procent juridisch verplicht. Dit
deel betreft de subsidies die voorafgaand aan het jaar worden beschikt.
Het resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht. Voor nadere
toelichting wordt verwezen naar de subsidiebijlage.
Opdrachten
Van het beschikbare budget in 2020 is 23,1 procent juridisch verplicht. Het
resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht, bijvoorbeeld
voor de ondersteuning van (zeer) zwakke scholen.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. Op basis van
managementafspraken tussen bestuursdepartement en DUO zijn
afspraken vastgelegd voor het komende jaar.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Het budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. Dit betreft de
bijdrage aan het College voor Toetsen en Examens en de onderwijs
ondersteunende instellingen (SLOA). Op basis van overeenkomsten
worden de middelen voorafgaand aan het komende jaar verplicht.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Het beschikbare budget in 2020 is nog niet juridisch verplicht. Dit betreft
de bijdragen aan de genoemde internationale organisaties.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Het voortgezet onderwijs kent een lumpsumbekostiging voor de reguliere
uitgaven. De schoolbesturen ontvangen van de Rijksoverheid een bedrag
voor de personele en materiële kosten. Hiermee worden de schoolbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

46

sturen in staat gesteld om (onderwijs)personeel aan te stellen en overige
arbeidsvoorwaarden te vervullen en te voorzien in de kosten van de
materiële instandhouding van scholen. De lumpsumbekostiging is
voornamelijk gebaseerd op het aantal leerlingen en de schoolsoort.
Daarnaast wordt in de bekostiging rekening gehouden met bepaalde
groepen leerlingen (leerplus, eerste opvang nieuwkomers en Internationaal Georiënteerd Voortgezet Onderwijs (IGVO)) en de regeling
functiemix VO Randstadregio’s vanwege randstedelijke problematiek. Met
het leerplusarrangement is circa € 49 miljoen gemoeid, met de eerste
opvang nieuwkomers circa € 38 miljoen, met de functiemix VO Randstadregio’s circa € 65 miljoen en met IGVO circa € 5 miljoen.
In onderstaande tabel zijn de ondersteuningsmiddelen opgenomen die
naast de basisbekostiging beschikbaar zijn voor de lichte ondersteuning.
Vanaf 1 januari 2016 is de bekostiging van de lichte ondersteuning aan
samenwerkingsverbanden geïntegreerd in het kader van passend
onderwijs. Deze bekostiging bestaat uit twee delen: een budget voor
leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) en praktijkonderwijs (pro) en een
budget voor regionale ondersteuning. De ondersteuningsbekostiging
wordt verrekend met het budget voor lwoo en pro van het samenwerkingsverband. In de onderstaande tabel zijn de ondersteuningsmiddelen
opgenomen die naast de basisbekostiging hiervoor beschikbaar zijn.
Tabel 3.5 Ondersteuningsmiddelen (Bedragen x € 1 miljoen)
2020

2021

2022

2023

2024

Lichte ondersteuning lwoo/pro

608

600

600

600

600

Regionale ondersteuning

98

98

98

98

98

Totale ondersteuningsmiddelen art. 3

706

698

698

698

698

Daarnaast is in het Regeerakkoord «Vertrouwen in de toekomst»
opgenomen dat het groen onderwijs wordt overgeheveld naar OCW. Met
ingang van 2018 wordt het groen (voortgezet) onderwijs via artikel 3
bekostigd.
Bekostiging Caribisch Nederland
Het Rijk verstrekt sinds 10 oktober 2010 bekostiging aan schoolbesturen in
Caribisch Nederland. Het betreft de schoolbesturen op de eilanden
Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Prestatiebox
Voor het realiseren van de afspraken in het (geactualiseerde) sectorakkoord met de VO-raad ontvangen de schoolbesturen extra middelen via
de prestatiebox. Deze middelen zijn bedoeld om een extra impuls te
geven aan het realiseren van de doelstellingen op het gebied van
uitdagend onderwijs voor de leerlingen, de brede vormende taak van het
onderwijs, regionale samenwerking, scholen als lerende organisaties,
strategisch personeelsbeleid en verantwoording. Het sectorakkoord loopt
in 2020 af. Op basis van de eindevaluatie in 2020 wordt bepaald wat er
vervolgens met die middelen gebeurt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

47

Aanvullende bekostiging
Resultaatafhankelijke bekostiging vroegtijdig schoolverlaters (vsv) voor
vo-scholen
VO-scholen ontvangen resultaatafhankelijke bekostiging tot en met het
schooljaar 2019/2020 op basis van de regeling resultaatafhankelijke
bekostiging vsv vo. Voor de aanpak van vsv zie artikel 4 Beroepsonderwijs
en volwasseneducatie.
Subsidies
Voor het stimuleren en realiseren van diverse beleidsdoelstellingen
worden subsidies verstrekt (zie voor het totaaloverzicht bijlage:
Subsidies). De belangrijkste hiervan zijn de subsidies voor stichting
Kennisnet en kansengelijkheid. Stichting Kennisnet ondersteunt onderwijsinstellingen bij het benutten van ICT. De subsidie voor kansengelijkheid wordt onder andere gebruikt voor doorstroomprogramma’s po-vo
en doorstroomprogramma’s vmbo-havo en vmbo-mbo. Daarnaast is er
een subsidie beschikbaar voor de versterking van het techniekonderwijs
op het vmbo en krijgen het Laks en de stichting School en Veiligheid ook
een subsidie.
Opdrachten
Onder deze post vallen middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten
en onderzoeken. De belangrijkste hiervan is een opdracht voor het
ondersteuningsprogramma voor zeer zwakke scholen.
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
ZBO: College voor Toetsen en Examens
Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) zorgt voor uitvoerende
werkzaamheden met betrekking tot de centrale examens in het reguliere
voortgezet onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs en de
volwasseneneducatie. Daarnaast zorgt het CvTE voor de staatsexamens
voor het voortgezet onderwijs en voor Nederlands als tweede taal (NT2).
Dit geldt ook voor Caribisch Nederland. Het CvTE is verantwoordelijk voor
de invoering van de digitale examens. Daarnaast is het CvTE regievoerder
over de examenketen en heeft zij een regierol voor de centrale eindtoets
po. In die hoedanigheid heeft zij de taak om namens de overheid de
kwaliteit van al deze toetsen en examens te waarborgen en te zorgen voor
een vlekkeloze (digitale) afname.
SLOA: Onderwijs ondersteunende instellingen primair-, voortgezet- en
beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 in werking getreden. De wet biedt
de wettelijke grondslag voor subsidiëring van de wettelijke taken van
stichting Cito en SLO. Ze ontvangen samen ruim € 41,2 miljoen voor
toets- en examenontwikkeling en normering alsmede leerplanontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

48

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Onder deze post vallen bijdragen aan de internationale organisaties
European Centre for Modern Languages (ECML) en Organisation for
Economic Co-operation and Development (OECD) ten behoeve van PISA.
Het ECML geldt in Europa en daarbuiten als hét expertisecentrum voor het
talenonderwijs. Door deelname hieraan blijft Nederland op de hoogte van
de belangrijkste ontwikkelingen op dit terrein.
De bijdrage aan OECD is een voorwaarde voor deelname aan het
PISA-project, waardoor één keer in de drie jaar kan worden gemeten hoe
de prestaties van 15-jarigen zich ontwikkelen op het gebied van wiskunde,
lezen en «science».
Bijdrage aan ODA
Onderstaande tabel is opgenomen naar aanleiding van een toezegging
van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.3
Tabel 3.6 ODA-aandeel Begroting primair en voortgezet onderwijs in kader van
onderwijskosten voor asielzoekers uit DAC-landen (bedragen x € 1.000)
2020
Bijdrage primair onderwijs

34.435

Bijdrage voortgezet onderwijs

11.300

Totaal

45.735

3

Kamerstukken II, 2015–2016, 34 300, nr. 58

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

49

3.3 Art.nr. 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
A. Algemene doelstelling
Het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zorgen ervoor dat
studenten hun talenten maximaal kunnen ontplooien en volwaardig
kunnen deelnemen aan de samenleving. Studenten worden voorbereid op
passend vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt die
optimaal aansluit bij hun talenten.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van middelbaar onderwijs
dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de
ambities van individuele studenten en bij de behoeftes van de
maatschappij. De sector beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve)
omvat het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en de volwasseneneducatie. Het middelbaar beroepsonderwijs heeft een belangrijke maatschappelijke en economische functie. Het is een leverancier van werknemers
voor de arbeidsmarkt en draagt zorg voor dat studenten adequaat worden
voorbereid op deelname aan de maatschappij. Ook is het een schakel
tussen het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs en het hoger
beroepsonderwijs.
Financieren: De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het
middelbaar onderwijs door lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen. Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs
gewaarborgd.
Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door
het verstrekken van aanvullende bekostiging, subsidies, en de inzet van
andere instrumenten zoals overleg, voorlichting, kwaliteitsafspraken en
wet- en regelgeving.
Regisseren: De Minister vult haar verantwoordelijkheid voor de kwaliteit
van het onderwijs in, via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit
zijn vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs
houdt toezicht op de naleving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

50

Kengetallen
Tabel 4.1 Kengetallen

1

Percentage
studenten in het
mbo dat zich
uitgedaagd voelt1

2

Studenttevredenheid2
•
•
•

1

2016

2017

2018

37%

38%

37%

Cijfer
opleiding

7,0

7,1

Cijfer
instelling

6,6

6,7

% tevreden
over school
en studie

2019

2020

2021

2022

2023

62%3

Bron: ROA
Bron: JOB-monitor. Dit kengetal wordt twee jaarlijks gemeten
Vanwege een ander vraagstelling over de tevredenheid is het cijfer voor 2018 niet vergelijkbaar met eerder jaren en wordt deze niet getoond.

2
3

Tabel 4.2 Studenten mbo

1.

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Aantal mbo-studenten (incl. «groen
onderwijs», excl vavo1

497.300

493.700

486.000

476.700

467.900

461.100

Bol

358.800

352.700

353.600

351.400

349.200

348.200

Bbl

138.500

141.000

132.400

125.300

118.700

112.900

Vavo

8.700

8.500

8.200

8.000

7.800

7.600

8,4

8,4

8,4

8,1

9,1

8,7

Bron: OCW-Referentieraming 2019
2.

Onderwijsuitgaven per mbo-student (x
€ 1.000)2

1

(Sub)totalen geven een kleine afwijking door het afronden van de aantallen.
De onderwijsuitgaven per student zijn berekend door de middelen voor het instrument bekostiging te delen door het ongewogen aantal
mbo-studenten uit de referentieraming 2019. Vanaf 2018 zijn ook de studenten die groen onderwijs volgen meegenomen in deze berekening, want
vanaf 2018 staan ook alle middelen voor groen mbo-onderwijs op dit artikel.
2

Toelichting:
In 2022 dalen de onderwijsuitgaven per student naar € 8.100 en in 2023
stijgen de onderwijsuitgaven per student naar € 9.100. Dit komt doordat
het resultaatafhankelijk budget voor 2022 van € 200 miljoen doorgeschoven is naar 2023. Dit is conform de afspraken in het Bestuursakkoord
mbo 2018–2022. Uitbetaling van het resultaatafhankelijk budget kan pas
plaatsvinden in 2023 na de eindbeoordeling van de Kwaliteitsafspraken
mbo 2019–2022 door de onafhankelijke adviescommissie kwaliteitsafspraken. Zonder deze kasschuif van € 200 miljoen zijn de gemiddelde
onderwijsuitgaven per student in 2022 en 2023 € 8.600.
C. Beleidswijzigingen
Met de mbo-sector is het «Bestuursakkoord 2018–2022 Trots, vertrouwen
en lef» afgesloten. Het Bestuursakkoord bevat de gezamenlijke ambities
voor het mbo. Voortbouwend op de uitgangpunten uit het bestuursakkoord hebben alle mbo-instellingen eind 2018 een kwaliteitsagenda
ingediend die moeten leiden tot een duidelijke verbetering voor studenten
en de regionale partners van de instelling. Studenten en docenten en
externe stakeholders (bedrijfsleven, regionale overheden, andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

51

onderwijsinstellingen) zijn actief betrokken geweest bij het opstellen en de
uitvoering van de kwaliteitsagenda. Daarbij is er aandacht voor drie
landelijke speerpunten: onderwijs dat voorbereidt op de arbeidsmarkt van
de toekomst, gelijke kansen in het onderwijs (waaronder goede doorlopende leerlijnen) en jongeren en (jong)volwassenen in een kwetsbare
positie. De kwaliteitsagenda’s zijn in het voorjaar 2019 door de Minister
goedgekeurd.
OCW werkt aan het versterken van de randvoorwaarden voor een leven
lang ontwikkelen. Dit doet OCW samen met andere departementen,
sociale partners, onderwijsinstellingen en andere stakeholders. Een van
de randvoorwaarden waar aan wordt gewerkt is een digitaal overzicht dat
inzichtelijk maakt welke scholingsmogelijkheden een individu heeft. Om
meer maatwerk voor volwassenen te creëren zal de stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) met de mbo-instellingen
verder werken aan het ontwikkelen van certificaten voor beroepsgerichte
onderdelen van kwalificaties. Ook worden samen met het Ministerie van
SZW pilots praktijkleren gestart.
Ook in 2020 zijn er weer twee toekenningsrondes voor het regionaal
investeringsfonds mbo (RIF). Via het RIF wordt de aansluiting van het
onderwijs op de arbeidsmarkt bevorderd. Sinds 2019 kunnen instellingen
– naast nieuwe aanvragen – ook subsidie aanvragen voor het opschalen
van lopende projecten.
In het licht van de daling van de studentenaantallen zal werk worden
gemaakt van een helder en duidelijk wettelijk kader, waarbinnen instellingen zelf antwoorden kunnen formuleren op de uitdagingen van deze
daling. Hierbij wordt onder meer werk gemaakt van de fusie met behoud
van eigenheid en zal worden gekeken naar het verstevigen van de positie
van het specialistisch (groen) beroepsonderwijs (met hierbij nadrukkelijk
aandacht voor de versterking van de koppeling tussen vmbo en mbo).
D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 4.3 Budgettaire gevolgen van beleid art. 4 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

4.424.079

5.255.576

4.413.277

4.746.362

4.517.752

4.867.819

4.660.962

110.994

– 17.809

Waarvan overig

4.313.085

5.273.385

Totale uitgaven

4.601.918

4.672.996

4.680.116

4.787.894

4.536.512

4.928.113

4.685.282

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

Waarvan juridisch verplicht (%)

Bekostiging
•

Hoofdbekostiging
–
–
–

•

Bekostiging
mbo-instellingen1
Bekostiging Caribisch
Nederland
Bekostiging vavo

99,69%

4.151.144

4.222.502

4.218.881

4.147.071

3.902.939

4.306.537

4.070.563

3.607.090

3.689.495

3.673.340

3.604.265

3.560.483

3.534.121

3.497.847

3.537.697

3.617.175

3.600.720

3.531.675

3.487.993

3.461.601

3.425.327

5.491

6.920

7.220

7.190

7.090

7.120

7.120

63.902

65.400

65.400

65.400

65.400

65.400

65.400

Kwaliteitsafspraken

399.635

417.800

440.000

440.000

240.000

645.000

445.000

–

196.069

381.300

440.000

240.000

240.000

245.000

245.000

Investeringbudget

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

52

–
•

Resultaatafhankelijk
budget

Aanvullende bekostiging

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

203.566

36.500

0

200.000

0

400.000

200.000

144.419

115.207

105.541

102.806

102.456

127.416

127.716

–

Regionaal Investeringsfonds

22.729

22.078

23.075

22.256

21.906

46.866

47.166

–

Salarismix Randstadregio’s

47.591

48.529

50.000

50.000

50.000

50.000

50.000

–

Regionaal Programma

30.400

30.400

30.466

30.550

30.550

30.550

30.550

–

Tegemoetkoming
schoolkosten MBO

10.000

10.000

0

0

0

0

0

–

Gelijke kansen

18.761

4.200

2.000

0

0

0

0

–

Schoolmaatschappelijk werk in het mbo

Subsidies

14.938

0

0

0

0

0

0

246.410

246.400

255.647

436.466

429.519

417.625

411.275

201.500

204.048

212.600

206.600

201.600

197.600

194.600

–

Subsidieregeling
praktijkleren

–

Leven Lang Ontwikkelen

0

2.390

11.750

194.525

194.625

187.375

187.375

–

Actieplan
Laaggeletterdheid/Tel
mee met Taal

22.780

20.000

14.500

16.000

15.450

14.850

14.200

–

Loopbaanorientatie

2.949

2.253

1.275

1.275

1.300

1.300

1.300
900

Vakwedstrijden MBO
–

ROC Leiden

–

Overige subsidies

Opdrachten
–
–

In- en uitbesteding
Caribisch Nederland

2

Bijdrage aan agentschappen
–

Dienst Uitvoering
Onderwijs

–

Rijksdienst voor
Ondernemend
Nederland

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
–

College voor Toetsen
en Examens

0

0

3.200

4.100

4.100

4.100

525

0

0

0

0

0

0

18.656

17.709

12.322

13.966

12.444

12.400

12.900

8.573

3.300

4.990

5.118

4.761

4.757

4.206

4.228

3.300

4.990

5.118

4.761

4.757

4.206

4.345

0

0

0

0

0

0

21.108

18.519

19.334

18.774

18.824

18.725

18.769

18.312

15.519

16.334

15.774

15.824

15.725

15.769

2.796

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

54.910

56.517

66.399

65.600

65.604

65.604

65.604

0

0

6.893

6.893

6.893

6.893

6.893

–

Wet SLOA

0

1.706

3.273

3.273

3.273

3.273

3.273

–

SBB

54.910

54.811

56.233

55.434

55.438

55.438

55.438

Bijdrage aan medeoverheden

119.773

125.758

114.865

114.865

114.865

114.865

114.865

–

RMC’s

35.309

35.309

35.309

35.309

35.309

35.309

35.309

–

Educatie

60.391

60.356

60.356

60.356

60.356

60.356

60.356

–

Regionaal Programma

22.593

18.458

19.200

19.200

19.200

19.200

19.200

–

Caribisch Nederland2

1.480

11.635

0

0

0

0

0

6.742

4.000

4.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Ontvangsten
1

Vanaf 2018 inclusief de bekostiging van het groen mbo-onderwijs.
Dit is inclusief verbetermiddelen Caribisch Nederland.
Vanaf 2020 worden deze middelen overgeheveld naar artikel 1 primair onderwijs.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

53

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 4 is in 2020 99,7 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de betalingen aan mbo-instellingen
(inclusief Caribisch Nederland). In de Wet educatie en beroepsonderwijs
(WEB), het Uitvoeringsbesluit WEB (UWEB) en regelingen zijn de
bepalingen, bedragen en percentages opgenomen op basis waarvan de
rijksbijdrage en aanvullende bekostiging wordt berekend.
Subsidies
Van het beschikbare budget is in 2020 95 procent juridisch verplicht. Voor
nadere toelichting wordt verwezen naar de subsidiebijlage.
Opdrachten
Van het beschikbare budget is in 2020 75 procent juridisch verplicht.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. Op basis van
managementafspraken tussen bestuursdepartement en DUO zijn
afspraken vastgelegd voor het komende jaar. In de subsidieregeling
praktijkleren is geregeld dat deze regeling door het RVO wordt uitgevoerd.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Het budget voor 2020 is voor 100 procent juridisch verplicht. Deze
middelen zijn bestemd voor de uitvoering van de wettelijke taken van de
Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) en (de
ontwikkeling van) centrale examens Nederlandse taal, rekenen en Engels
door het Centraal Instituut voor Toets Ontwikkeling (CITO) en het College
voor Toetsen en Examens (CvTE).
Bijdrage aan medeoverheden
Van het beschikbare budget is in 2020 99 procent juridisch verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Hoofdbekostiging
Bekostiging mbo-instellingen
De rijksbijdrage die de mbo-instellingen ontvangen, is gebaseerd op de
Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) en de nadere uitwerking in het
Uitvoeringsbesluit WEB.
Het landelijk budget dat beschikbaar is voor het beroepsonderwijs wordt
verdeeld in een budget voor entreeopleidingen en een budget voor de
niveaus 2 tot en met 4. Het budget voor de entreeopleidingen wordt
verdeeld over de mbo-instellingen naar rato van het aantal ingeschreven
studenten. Het budget voor de niveaus 2 tot en met 4 wordt verdeeld naar
rato van het aantal ingeschreven studenten en het aantal afgegeven
diploma’s van elke instelling. De mate waarop een student meetelt, is
afhankelijk van de leerweg (bol of bbl) en de opleiding (in dit geval de
prijsfactor van de opleiding). Per 1 januari 2019 is de cascadebekostiging
afgeschaft, dat betekent dat de verblijfsduur van een student niet meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

54

meetelt bij de verdeling van het budget hetgeen de kansengelijkheid
bevordert. Door het afschaffen van de cascadebekostiging vindt een
herverdeling plaats van de rijksbijdrage. Om instellingen de gelegenheid
te geven toe te groeien naar de nieuwe situatie is voorzien in een
overgangsbekostiging van drie jaar. Vanaf 2022 zal er dus geen
overgangsbekostiging meer zijn.
De regeling tegemoetkoming studiekosten loopt tot en met het studiejaar
2019–2020. De beschikbare middelen zullen vanaf 2020 worden toegevoegd aan de lumpsum bekostiging van de instellingen voor het inrichten
van een mbo-studentenfonds. Een wetsvoorstel waarin dit fonds wettelijk
wordt verankerd, is in de zomer van 2019 ingediend en beoogd wordt dat
dit wetsvoorstel per 1-8-2020 in werking treedt.
Bekostiging Caribisch Nederland
In Caribisch Nederland wordt op alle drie de eilanden, Bonaire, St.
Eustatius en Saba (BES eilanden) middelbaar beroepsonderwijs aangeboden. Op de twee bovenwinds gelegen eilanden (St. Eustatius en Saba)
wordt alleen een beperkt aantal entreeopleidingen en opleidingen op
niveau 2 aangeboden. Op het benedenwinds gelegen eiland Bonaire
worden op alle mbo-niveaus opleidingen aangeboden. De beschikbare
middelen zijn bedoeld om de instellingen in Caribisch Nederland via
lumpsumbekostiging te financieren voor de studenten die middelbaar
beroepsonderwijs volgen.
Bekostiging voortgezet algemeen volwassenonderwijs (vavo)
Voor de verdeling van de beschikbare middelen (Stb 2014, 148) voor het
vavo wordt gebruik gemaakt van drie maatstaven, namelijk: het aantal
ingeschreven studenten, het aantal vakken dat door studenten met een
voldoende is afgesloten en het aantal afgegeven diploma’s.
Kwaliteitsafspraken
Investeringsbudget
De mbo-instellingen hebben over de periode 2019–2022 afspraken
gemaakt met de Minister van OCW om de onderwijskwaliteit van de
instelling te verhogen. Deze afspraken zijn vastgelegd in de kwaliteitsagenda van de mbo-instelling. Mbo-instellingen hebben daarbij veel
ruimte om eigen doelen te bepalen en daarbij concreet aan de slag te
gaan met hun eigen specifieke regionale situatie. Daarnaast zijn er drie
landelijke speerpunten: jongeren in kwetsbare positie, gelijke kansen en
opleiden voor de arbeidsmarkt van de toekomst. De onafhankelijke
commissie kwaliteitsafspraken mbo heeft de kwaliteitsafspraken beoordeeld en alle agenda’s goedgekeurd. Alle instellingen ontvangen daardoor
geld uit het investeringsdeel van het budget voor de kwaliteitsafspraken
voor de financiering van de maatregelen uit de kwaliteitsagenda’s.
Resultaatafhankelijk budget
Het resultaatafhankelijke deel van het budget voor de kwaliteitsafspraken
wordt verdeeld onder de instellingen die de gestelde doelen in de
kwaliteitsagenda in voldoende mate hebben gehaald. In 2021 vindt een
tussentijdse beoordeling plaats van de voortgang in de jaren 2019 en
2020. In de 2023 vindt een eindbeoordeling plaats over de gehele periode
2019–2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

55

Aanvullende bekostiging
Regionaal investeringsfonds
Met het Regionaal investeringsfonds mbo worden sinds 2014 middelen
beschikbaar gesteld voor duurzame publiek-private samenwerking (pps)
in het beroepsonderwijs. Mbo-instellingen, bedrijfsleven en bijvoorbeeld
regionale overheden kunnen samen een aanvraag indienen. Die aanvraag
moet bijdragen aan een betere aansluiting van beroepsonderwijs op de
arbeidsmarkt. Bovendien moeten bedrijfsleven en regionale overheden in
de desbetreffende regio de subsidie aanvullen met een financiële
bijdrage. Voor de periode 2019–2022 wordt het fonds voortgezet zodat
aangesloten wordt bij de actuele uitdagingen van het mbo. Voor de
nieuwe regeling Regionaal investeringsfonds mbo 2019–2022 wordt in
totaal € 100 miljoen beschikbaar gesteld, waarvan € 25 miljoen in 2020.
Salarismix
In het Actieplan Leerkracht van Nederland zijn afspraken vastgelegd over
de ambities op het gebied van professionalisering en de versterking van
de salarismix in de zogenaamde Randstadregio’s. In deze regio’s kennen
scholen een grotere beloningsachterstand ten opzichte van de marktsector, een grotere arbeidsmarktproblematiek en (een optelsom van)
grootstedelijke problemen. Daarom zijn aanvullend op de lumpsum,
middelen beschikbaar gesteld om tot een versterking van de salarismix te
komen. Aan de hand van behaalde competenties zijn docenten daardoor
benoemd in een hogere schaal.
Regionaal Programma
De urgentie om schooluitval aan te pakken blijft onverminderd hoog.
Daarom heeft de aanpak van vsv in 2016 een krachtig vervolg gekregen,
met een doelstelling van maximaal 20.000 nieuwe vsv’ers per jaar in 2021
(gemeten over schooljaar 2019/2020). In elk van de 39 RMC-regio’s (RMC
staat voor Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) voeren scholen en
gemeenten samen hun huidig vierjarig regionaal programma uit met
maatregelen voor de aanpak van vsv en voor jongeren in een kwetsbare
positie.
Voor de uitvoering van de maatregelen zijn de regionale programmagelden beschikbaar, in 2020 een bedrag van € 49,6 miljoen. Deze
middelen komen deels via de contactschool naar de regio (€ 30,4 miljoen)
en deels via de contactgemeente (€ 19,2 miljoen, zie instrument bijdrage
aan medeoverheden). In elke regio moet minimaal één plusvoorziening
zijn voor overbelaste jongeren.
Subsidies
Subsidieregeling praktijkleren
De subsidieregeling praktijkleren is bedoeld om werkgevers te stimuleren
praktijk- en werkleerplaatsen aan te bieden. Dankzij de regeling kunnen
leerlingen, studenten of werknemers die een (beroeps)opleiding volgen,
zich beter voorbereiden op de arbeidsmarkt en kunnen werkgevers
beschikken over beter opgeleid personeel. De subsidie is een tegemoetkoming in de kosten die een werkgever maakt voor begeleiding. De
subsidieregeling praktijkleren is in 2019 tot 2023 verlengd. Aan de
subsidieregeling is voor de komende vijf jaar € 10,6 miljoen per jaar
toegevoegd om de sectoren landbouw, horeca en recreatie tegemoet te
komen met een extra investering in de scholing van werknemers (motie
Heerma). Deze stimulering vindt plaats via een tegemoetkoming in de
begeleidingskosten voor bbl-stageplekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

56

Leven lang ontwikkelen
OCW werkt met andere departementen, sociale partners, onderwijsinstellingen en andere stakeholders aan het realiseren van een doorbraak
op leven lang ontwikkelen. De scholingsaftrek wordt met één jaar
verlengd en is voor 2020 nog van kracht. Het kabinet is voornemens om
de huidige fiscale aftrek van scholingsuitgaven om te vormen tot een
gerichte uitgavenregeling, het STAP-budget (Stimulering Arbeidsmarktpositie). In 2020 is in de OCW-begroting € 11,75 miljoen beschikbaar voor
het verbeteren van de randvoorwaarden voor leven lang ontwikkelen.
OCW zorgt daarbij voor flexibilisering van het mbo en het verkennen van
een digitaal overzicht van scholingsmogelijkheden en (op termijn)
financiële rechten.
Tel mee met taal
Ter ondersteuning van de aanpak van laaggeletterdheid worden in 2020
middelen beschikbaar gesteld als bijdrage aan het landelijke programma
«Tel mee met Taal» dat door de ministeries van OCW, SZW, VWS en BZK
wordt uitgevoerd en gefinancierd. Op 18 maart 2019 heeft de Tweede
Kamer een brief ontvangen waarin het kabinet maatregelen aankondigt
om de aanpak van laaggeletterdheid in de periode 2020–2024 een extra
impuls te geven. Het totaal beschikbare bedrag voor dit programma is
verhoogd, mede dankzij een intensivering van € 5 miljoen in het
Regeerakkoord van het kabinet. Met het programma «Tel mee met Taal»
worden onder andere gemeenten, aanbieders van cursussen, werkgevers,
bibliotheken en maatschappelijke organisaties ondersteund om laaggeletterden te herkennen, door te verwijzen en te scholen. De activiteiten
worden door verschillende partijen uitgevoerd.
Loopbaanoriëntatie (LOB)
De LOB-middelen worden ingezet om de studiekeuze- en arbeidsmarktvoorlichting van (aankomende) mbo-studenten te verbeteren met onder
meer de portal «Kies MBO» door SBB. Ook wordt geïnvesteerd in
verbetering van de loopbaanbegeleiding in de mbo-instellingen. Deze
middelen zullen ook ingezet kunnen worden voor activiteiten ten behoeve
van doorstroom van mbo naar hbo.
Vakwedstrijden mbo
Voor het organiseren van vakwedstrijden is de subsidieregeling vakwedstrijden vmbo en mbo opgesteld. De regeling is in de zomer van 2019
gepubliceerd. Organisaties die in de periode 2020–2023 jaarlijks de
nationale vakwedstrijden in het vmbo, de nationale vakwedstrijden in het
mbo en/of de internationale vakwedstrijden in het mbo willen organiseren, kunnen hiervoor een subsidie aanvragen.
Overige subsidies
Hieronder vallen posten zoals technieknetwerken, het netwerk burgerschap en het kennispunt onderwijs en examinering.
Opdrachten
In- en uitbesteding
Dit betreft middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en onderzoeken en uitvoeringskosten Dienst Uitvoering Subsidies Instellingen
(DUS-I).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

57

Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) worden middelen
verstrekt voor het uitvoeren van de subsidieregeling praktijkleren.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
College voor Toetsen en Examens
Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) is een ZBO dat verantwoordelijk is voor de centrale examens Nederlandse taal, rekenen en Engels in
het mbo en de staatsexamens Nederlands als tweede taal.
Wet SLOA
Op basis van de Wet SLOA worden middelen toegekend aan Stichting
CITO, voor het ontwikkelen van de centrale examens Nederlandse taal,
rekenen en Engels in het mbo.
SBB
De Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB)
ontvangt middelen om de wettelijke taken uit te voeren, waarmee wordt
bijgedragen aan het primaire proces van het beroepsonderwijs. Hiertoe
behoort het ontwikkelen en onderhouden van de kwalificatiestructuur.
Tevens werft en accrediteert de SBB leerbedrijven, zorgt zij voor
voldoende leerwerkplekken en bevordert zij de kwaliteit van deze
plaatsen. De samenwerking van onderwijs en bedrijfsleven binnen één
organisatie draagt bij aan kwalitatief goed beroepsonderwijs met
opleidingen die up-to-date zijn en voldoende, goede stageplaatsen.
Bijdrage aan medeoverheden
RMC’s
Dit betreft de bekostiging van de uitvoering van de taken van de
Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) van 39 RMC-regio’s.
Daarvoor is in 2020 € 35,3 miljoen beschikbaar. De RMC heeft als taak om
van jongeren tot 23 jaar die niet meer kwalificatieplichtig zijn en die geen
startkwalificatie hebben, de deelname aan onderwijs en arbeidsmarkt te
volgen. En vervolgens ervoor te zorgen, samen met andere betrokken
partijen in de regio, dat deze jongeren worden begeleid naar school, zorg,
werk of een combinatie daarvan. De financiering voor de uitvoering van
de RMC-taak vindt plaats middels een specifieke uitkering. De verdeling
en uitbetaling van de middelen voor 2020 is geregeld in het Besluit
regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten.
Educatie
Gemeenten ontvangen budget om cursussen taal, rekenen en digitale
vaardigheden aan te bieden aan hun laaggeletterde volwassen inwoners.
De doelgroep betreft zowel volwassenen die Nederlands als eerste taal en
als tweede taal hebben, maar niet inburgeringsplichtig zijn. Sinds
1 januari 2015 wordt het educatiebudget per specifieke uitkering verstrekt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

58

aan samenwerkende gemeenten binnen een arbeidsmarktregio (via de
contactgemeente). Gemeenten hebben voor de besteding van dit budget
«inkoopvrijheid». Zij kiezen zelf aanbieders op basis van de vraag en
behoefte van hun doelgroepen.
Regionaal Programma
Deze middelen komen deels via de contactschool naar de regio (€ 30,4
miljoen, zie instrument bekostiging) en deels via de 39
RMC-contactgemeenten (€ 19,2 miljoen) in de vorm van een specifieke
uitkering. De verdeling en uitbetaling van de middelen voor 2020 is
geregeld in de Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2017.
Caribisch Nederland
Op artikel 4 BVE zijn tot en met 2019 middelen gereserveerd voor het
verder verbeteren van de kwaliteit van het gehele onderwijs in Caribisch
Nederland tot een naar Nederlandse maatstaven aanvaardbaar niveau.
Een groot gedeelte van het budget is bestemd voor de verbetering van de
onderwijshuisvesting. Daarnaast is er voor samenwerking met Curaçao,
Sint Maarten en Aruba structureel een beperkt budget beschikbaar,
bestemd voor het bevorderen van voorzieningen in de regio, mede ten
behoeve van de inwoners van Caribisch Nederland. Deze verbetermiddelen voor Caribisch Nederland en de middelen voor de samenwerking
met Curaçao, Sint Maarten en Aruba zijn met ingang van 2020 overgeboekt naar artikel 1 Primair onderwijs in verband met het overdragen van
de budgetverantwoordelijkheid. Hierbij gaat het om een bedrag van
€ 16,1 miljoen voor 2020 aflopend naar € 12 miljoen in 2024.
Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Staatssecretaris van Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en
uitvoering van deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In
onderstaande tabel is ter informatie het budgettaire belang van deze
regelingen vermeld. De cijfers zijn ontleend aan de corresponderende
bijlage «Fiscale regelingen» in de Miljoenennota. De fiscale regelingen die
niet in onderstaande tabel zijn opgenomen, maar wel op dit beleidsartikel
betrekking hebben, zijn:
– Vrijstelling voorwerpen van kunst en wetenschap box 3
– BTW Vrijstelling componisten, schrijvers en journalisten
Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en een
programmering van evaluaties voor toekomstige jaren wordt verwezen
naar de bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de fiscale
regelingen».
Tabel 4.4 Fiscale regelingen 2018–20120 budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen (x € miljoen)1

Aftrek voor scholingsuitgaven (studiekosten)
1

2018

2019

2020

240

237

238

[–] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van de regeling bedraagt in dat jaar afgerond nihil.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

59

Overzicht specifieke uitkeringen
Tabel 4.5 Overzicht specifieke uitkeringen (bedragen in miljoenen euro’s)

1.

Ontvangende partij(en)

2019

2020

2021

2022

2023

2024

35,3

35,3

35,3

35,3

35,3

35,3

60,4

60,4

60,4

60,4

60,4

60,4

18,5

19,2

19,2

19,2

19,2

19,2

Gemeenten
Korte omschrijving uitkering
Dit betreft de bekostiging van
de uitvoering van de taken van
de Regionale Meld- en
Coördinatiefunctie (RMC) van
39 RMC-regio’s. De verdeelsleutel ligt vast in een
ministerieel besluit.
Vindplaats regelgeving
Artikel 8.3.2 van de Wet
educatie en beroepsonderwijs
2.

Ontvangende partij(en)
Gemeenten
Korte omschrijving uitkering
Sinds 1 januari 2015 wordt het
educatiebudget per specifieke
uitkering verstrekt aan
samenwerkende gemeenten
binnen een arbeidsmarktregio
(via de contactgemeente).
Vindplaats regelgeving
Wijzigingswet Wet participatiebudget, enz. (invoeren
specifieke uitkering educatie en
vervallen verplichte besteding
educatiemiddelen bij regionale
opleidingencentra)

3.

Ontvangende partij(en)
Gemeenten
Korte omschrijving uitkering
De middelen voor de uitvoering
van de maatregelen uit het
Regionaal Programma worden
deels aan de
RMC-contactgemeenten
verstrekt.
Vindplaats regelgeving
Artikel 8.3.2 van de Wet
educatie en beroepsonderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

60

3.4 Artikel 6 en 7. HOGER ONDERWIJS
A. Algemene doelstelling
Het stelsel van hoger onderwijs en onderzoek zorgt dat studenten en
(wetenschappelijk) personeel hun talenten en onderzoekend vermogen
maximaal kunnen ontwikkelen. Het leidt hen op voor een positie op de
nationale en internationale arbeidsmarkt die optimaal aansluit bij hun
talenten.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek dat zodanig functioneert dat het onderwijs
aansluit bij de talenten en ambities van individuele studenten en
(wetenschappelijk) personeel, en bij de behoefte van de maatschappij.
Financieren: De Minister financiert het stelsel van hoger onderwijs en
onderzoek door bekostiging van de onderwijsinstellingen. Mede hierdoor
wordt de toegankelijkheid van het hoger onderwijs gewaarborgd.
Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via de
bekostiging, en de inzet van andere instrumenten, zoals kwaliteitsafspraken, bestuurlijke afspraken, voorlichting en wet- en regelgeving.
Regisseren: De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van hoger
onderwijs vult de Minister in via een regisserende rol. De normeisen van
kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving. De kwaliteit van de
individuele opleidingen in het hoger onderwijs wordt bewaakt met het
accreditatiestelsel. Dit is belegd bij de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de
naleving van wettelijke voorschriften en op de recht- en doelmatigheid. Zij
ziet ook toe op de kwaliteit van het stelsel van hoger onderwijs,
waaronder het accreditatiestelsel.
Tabel 6.1 Kengetallen

1

Studenttevredenheid1

2016/17

2017/18

2018/19

Hbo

75,8%

72,9%

–

Wo

85,2%

84,0%

–

19,1%

2

% 25–64 jarigen
dat deelneemt aan
een leeractiviteit
(Leven lang leren)2

3

Uitval 1e jaar3

4

Bachelor
Hbo
rendement (n+1)
van herinschrijvers Wo
na het eerste jaar3

18,8%

19,1%

Hbo

26,8%

28,0%

Wo

15,7%

16,5%

62,1%

63,3%

73,2%

72,6%

2019/20

2020/21

2021/22

2022/23

2023/24

1
Bron: Nationale Studenten Enquête, voor 2018/19 zijn er geen nieuwe cijfers beschikbaar omdat de NSE niet door ging. Voor eerdere jaren is een
correctie toegepast.
2
Bron: Eurostat, Labour Force survey (LFS)
3
Bron: DUO

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

61

Tabel 6.2 Studenten hbo en wo
1.

Ingeschreven studenten (inclusief groen onderwijs, aantallen x 1.000)
2018/19

2019/20

2020/21

2021/2122

2022/23

2023/24

2024/25

•

hbo
voltijd
associate degree

6,9

7,7

8,3

8,7

8,9

9,1

9,2

•

hbo voltijd bachelor

395,1

389,3

384,9

380,4

376,0

371,0

364,8

•

hbo voltijd master

4,8

5,0

5,1

5,1

5,2

5,2

5,3

•

hbo
deeltijd
associate degree

4,0

4,2

4,3

4,4

4,4

4,5

4,5

•

hbo deeltijd bachelor

36,8

36,8

36,8

36,5

35,9

35,2

34,1

•

hbo deeltijd master

7,8

7,7

7,5

7,4

7,1

6,9

6,6

Totaal hbo

455,2

450,7

446,8

442,4

437,6

431,8

424,5

•

wo voltijd bachelor

182,2

189,0

194,9

199,8

203,5

206,1

207,9

•

wo voltijd master

105,7

106,7

108,2

110,6

113,7

117,2

120,4

•

wo deeltijd bachelor

1,7

1,5

1,5

1,4

1,4

1,3

1,3

•

wo deeltijd master

3,2

3,0

2,9

2,8

2,7

2,5

2,4

292,7

300,2

307,5

314,6

321,3

327,1

332,1

2020

2021

2022

2023

2024

Totaal wo
Bron: Referentieraming 2019

2. Gediplomeerden (inclusief groen onderwijs, aantallen x 1.000)
2018

2019

•

Hbo-voltijd Associate degree

1,2

1,2

1,3

1,4

1,4

1,4

1,4

•

hbo voltijd bachelor

64,0

61,2

59,4

58,3

57,7

57,6

57,4

•

hbo voltijd master

1,5

1,6

1,6

1,7

1,7

1,7

1,7

•

hbo deeltijd associate degree

0,8

0,8

0,8

0,8

0,8

0,8

0,8

•

hbo deeltijd bachelor

6,0

5,9

5,8

5,9

5,8

5,8

5,7

•

hbo deeltijd master

2,2

2,0

1,9

1,9

1,8

1,8

1,7

Totaal hbo

75,8

72,7

70,9

69,9

69,3

69,1

68,9

•

wo voltijd bachelor

34,0

34,1

34,8

35,7

36,6

37,2

37,6

•

wo voltijd master

42,5

42,3

42,3

42,6

43,2

44,0

45,0

•

wo deeltijd bachelor

0,2

0,2

0,2

0,2

0,2

0,2

0,2

•

wo deeltijd master

1,1

1,0

1,0

1,0

0,9

0,9

0,9

Totaal wo

77,8

77,6

78,3

79,5

80,9

82,4

83,7

Bron: Referentieraming 2019

3. Onderwijsuitgaven per student (bedragen x € 1.000)1
2020

2021

2022

2023

•

hbo

7,6

7,9

8,0

8,1

•

wo

7,6

7,8

7,9

7,9

1
De onderwijsuitgaven per student zijn berekend in nominale prijzen zonder de collegegeldontvangsten, en aantal studenten conform de Referentieraming 2019 (overeenkomstig tabel 6.2, onder 1; omgerekend naar kalenderjaren). De stijging in de onderwijsuitgaven per student de komende
jaren wordt verklaard door de oploop in de middelen studievoorschot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

62

4.

Wettelijk collegegeld (hbo en wo voltijd, bedragen x € 1)
2019/20
2.083

Toelichting:
Overige indicatoren en kengetallen voor het stelsel hoger onderwijs zijn
opgenomen in de Staat van het hoger onderwijs 2019 en in OCW in
cijfers.
C. Beleidswijzigingen
In de bekostiging van hoger onderwijs en onderzoek worden na het advies
van de commissie-Van Rijn vanaf 2020 enkele wissels omgezet. Om de
overmatige groeiprikkel op studentenaantallen terug te dringen en meer
stabiliteit te brengen in de bekostiging, en dus de concurrentie te
verminderen, wordt het aandeel vaste bekostiging groter en de variabele
bekostiging kleiner. De reallocatie van variabel naar vast wordt in zowel
het hbo als in het wo beleidsrijk ingevuld. Dit betekent dat rekening wordt
houden met het aandeel studenten bètatechniek en het aantal studenten
dat switcht van een andere instelling.
In het verlengde daarvan worden in het najaar 2019, naar aanleiding van
de motie Westerveld, twee onderzoeken gestart. Het eerste richt zich op
de kosten van het opleiden in het hoger onderwijs en onderzoek, het
tweede op de toereikendheid van het budget in relatie tot de veronderstelde kwaliteit en doelmatige besteding van de middelen.
Het is belangrijk dat het opleidingsaanbod responsief is en snel in kan
spelen op veranderingen op de arbeidsmarkt en in de samenleving.
Instellingen voor hoger onderwijs kunnen daarom tussentijds hun
opleidingen aanpassen, experimenteren met tracks, en nieuwe opleidingen starten. Instellingen doen dit volop. Er ontstaan bijvoorbeeld
steeds meer brede en interdisciplinaire opleidingen, omdat hier steeds
meer behoefte aan is. Daarnaast is er ook behoefte aan flexibelere
opleidingen, bijvoorbeeld voor mensen die naast een baan nog onderwijs
willen volgen. Dit maken wij mogelijk in het duale en deeltijd
hbo-onderwijs in het experiment leeruitkomsten. Om de aansluiting
tussen het hoger onderwijs en de arbeidsmarkt nog meer te verbeteren is
de commissie doelmatigheid hoger onderwijs gevraagd de macrodoelmatigheid van het bestaande opleidingsaanbod te analyseren. Daarnaast zal
in de strategische agenda hoger onderwijs en onderzoek die aan het eind
van dit jaar uitkomt, onder meer worden ingaan op de flexibilisering van
opleidingen, de aansluiting van ons opleidingsaanbod op de arbeidsmarkt
en op de manier waarop het hoger onderwijs studenten nog beter kan
voorbereiden op wat de veranderende samenleving en arbeidsmarkt van
hen vraagt.
In juli 2019 is het interdepartementaal beleidsonderzoek Internationalisering van (hoger) onderwijs afgerond. Naar verwachting zal dit
onderzoek, voorzien van de beleidsreactie van de Minister van OCW, in
september 2019 met de Tweede Kamer worden gedeeld.
Het intrekken van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet studiefinanciering 2000 in verband met een wijziging van de rentemaatstaf voor de
lening hoger onderwijs heeft financiële gevolgen voor de Rijksbegroting
en daarmee een effect op het houdbaarheidssaldo. De kosten voor het
jaar 2025 worden generaal gedekt (€ 1 miljoen). De structurele dekking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

63

(€ 226 miljoen) is technisch ingeboekt ten laste van de onderwijsbekostiging in het hoger onderwijs (artikel 6 & 7).
D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 6.3 Budgettaire gevolgen van beleid art. 6 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

3.461.463

3.475.544

3.476.868

3.440.545

3.504.665

3.481.285

3.508.811

22.410

– 3.007

Waarvan overig

3.439.053

3.478.551

Totale uitgaven

3.262.539

3.390.385

3.416.799

3.492.196

3.525.879

3.507.969

3.522.939

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

Waarvan juridisch verplicht (%)

99,99%

Bekostiging

3.185.040

3.313.096

3.334.151

3.410.674

3.446.281

3.428.863

3.443.796

•

3.185.040

3.193.130

3.193.490

3.171.801

3.147.421

3.113.727

3.087.249

Hoofdbekostiging
–

Onderwijsdeel hbo

3.091.346

3.093.289

3.096.421

3.078.726

3.055.861

3.021.620

2.976.411

–

Deel ontwerp en
ontwikkeling

80.191

83.670

85.259

85.304

85.341

85.341

85.341

238

1.167

3.969

23.779

–
–

•

1

Vouchers studievoorschot
Bekostiging flexibel
hoger onderwijs voor
volwassenen

Prestatiebox
–

13.503

16.171

11.810

7.533

5.052

2.797

1.718

0

119.966

140.661

238.873

298.860

315.136

356.547

119.966

140.661

238.873

298.860

315.136

356.547

Studievoorschotmiddelen2

Subsidies

2.077

1.011

977

880

845

153

153

Overig

2.077

1.011

977

880

845

153

153

Bijdragen aan agentschappen

12.969

13.177

13.766

12.734

12.775

12.776

12.813

12.969

13.177

13.766

12.734

12.775

12.776

12.813

–

–

Dienst Uitvoering
Onderwijs

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s

62.453

63.101

67.905

67.908

65.978

66.177

66.177

–

NWO: Praktijkgericht
onderzoek hbo

48.963

48.963

53.265

54.013

52.065

52.065

52.065

–

NWO: Promotiebeurs
voor leraren

9.238

9.292

10.144

10.144

10.144

10.144

10.144

Nederlands-Vlaamse
Accreditatieorganisatie (NVAO)

4.252

4.846

4.496

3.751

3.769

3.968

3.968

2.057

2.913

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

–

Ontvangsten

1
Inclusief de studievoorschotmiddelen voor specifieke stimulering van landelijke prioriteiten (10% van de studievoorschotmiddelen). In 2018 ook
eenmalig de 90% studievoorschotmiddelen, die aanvullend tijdelijk voor één jaar onder het onderwijsdeel van de hoofdbekostiging zijn gebracht.
2
90% van de studievoorschotmiddelen die gekoppeld zijn aan de kwaliteitsafspraken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

64

Tabel 6.4 Budgettaire gevolgen van beleid art. 7 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

5.038.007

5.305.477

5.297.994

5.368.661

5.433.378

5.475.821

5.583.185

Waarvan garantieverplichtingen

– 22.983

– 5.274

Waarvan overig

5.060.990

5.310.751

Totale uitgaven

4.860.007

5.131.157

5.202.998

5.318.098

5.413.688

5.471.899

5.538.978

Waarvan juridisch verplicht (%)

99,97%

Bekostiging

4.829.573

5.099.345

5.172.422

5.287.483

5.383.616

5.442.026

5.509.405

•

4.829.573

5.026.933

5.086.508

5.141.559

5.201.477

5.208.957

5.251.585

–

1

Onderwijsdeel wo

2.196.748

2.279.732

2.329.860

2.381.227

2.434.354

2.440.250

2.478.572

–

Onderzoeksdeel wo

1.962.582

2.060.718

2.068.420

2.070.479

2.075.263

2.075.273

2.075.273

–

Deel ondersteuning
geneeskundig
onderwijs en
onderzoek

670.243

686.483

688.228

689.853

691.843

693.337

694.793

17

97

2.947

Hoofdbekostiging

–
•

Vouchers studievoorschot

Prestatiebox
–
–

72.412

85.914

145.924

182.139

233.069

257.820

72.412

85.914

145.924

182.139

192.313

217.064

40.756

40.756

3.573

4.172

4.469

4.822

4.301

4.137

3.837

Open en online
onderwijs

1.674

1.970

1.965

1.965

1.965

2.000

2.000

Overig

1.899

2.202

2.504

2.857

2.336

2.137

1.837

2.404

2.672

2.029

1.884

1.862

1.827

1.827

2.404

2.672

2.029

1.884

1.862

1.827

1.827

24.457

24.968

24.078

23.909

23.909

23.909

23.909

24.457

24.968

24.078

23.909

23.909

23.909

23.909

172

16

16

16

16

16

16

Profilering en zwaartepuntvorming3

Subsidies
–
–
Opdrachten
–

Uitbesteding

Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
–

0

Studievoorschotmiddelen2

Organisaties conform
tabel 6.5

Ontvangsten

1
Inclusief de studievoorschotmiddelen voor specifieke stimulering van landelijke prioriteiten (10% van de studievoorschotmiddelen). In 2018 ook
eenmalig de 90% studievoorschotmiddelen, die aanvullend tijdelijk voor één jaar onder het onderwijsdeel van de hoofdbekostiging zijn gebracht.
2
90% van de studievoorschotmiddelen die gekoppeld zijn aan de kwaliteitsafspraken.
3
De 2%-middelen profilering en zwaartepuntvorming die conform de kwaliteitsafspraken tot en met 2022 zijn overgeheveld naar het onderwijsdeel
van de hoofdbekostiging.

Budgetflexibiliteit artikel 6
Van het totale budget voor artikel 6 is voor 2020 99,99 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de bekostiging van hogescholen
voor onderwijs en ontwerp en ontwikkeling. Hieraan ten grondslag liggen
de WHW, het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de Regeling financiën
hoger onderwijs. Het moment van juridisch verplichten vindt plaats
voorafgaand aan het jaar waarop de bekostiging betrekking heeft. Aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

65

bekostiging van flexibel hoger onderwijs voor volwassenen liggen
afzonderlijke regelingen ten grondslag.
Subsidies
Het beschikbare budget voor 2020 is voor 92,0 procent juridisch verplicht.
Dit betreft een verplichting ten behoeve van de publiek private samenwerking tussen het beroepsonderwijs en het bedrijfsleven en een
verplichting voor instroom in de Pabo.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. Op basis van
managementafspraken tussen bestuursdepartement en DUO zijn
afspraken vastgelegd voor het komende jaar.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Het budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. Het betreft de
bijdrage aan NWO voor praktijkgericht onderzoek hbo, de promotiebeurs
voor leraren en de bijdrage aan de NVAO. De middelen worden in het jaar
voorafgaand aan het begrotingsjaar verplicht.
Budgetflexibiliteit artikel 7
Van het totale budget voor artikel 7 is voor 2020 99,97 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de bekostiging van universiteiten en
academische ziekenhuizen voor onderwijs en onderzoek. Hieraan ten
grondslag liggen de WHW, het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de
Regeling financiën hoger onderwijs. Het moment van juridisch verplichten
vindt plaats voorafgaand aan het jaar waarop de bekostiging betrekking
heeft.
Subsidies
Van het beschikbare budget is in 2020 81,0 procent juridisch verplicht. Dit
deel betreft de financiering van de verplichtingen die voortvloeien uit de
Subsidieregeling Open en online onderwijs, de afstudeerregeling en de
ondersteunende activiteiten voor Students4Students en Integraal
Veiligheid HO.
Opdrachten
Van het beschikbare budget is voor 2020 61,6 procent juridisch verplicht
op grond van in 2019 of eerder gesloten overeenkomsten.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Het budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. Dit betreft de
bijdragen aan United Nations University (UNU), Europees Universitair
Instituut Florence (EUI), Stichting EP-NUFFIC, Stichting Handicap en
Studie, Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF, Interstedelijk Studentenoverleg (ISO), Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) en Stichting
Studiekeuze123. De middelen worden in het jaar voorafgaand aan het
begrotingsjaar verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

66

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
De bekostiging van het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
bestaat uit de hoofdbekostiging en de middelen binnen het financiële
instrument prestatiebox. Het experiment vraagfinanciering en de pilots
flexibilisering in het kader van flexibel hoger onderwijs voor volwassenen
worden afzonderlijk bekostigd.
Op de bekostiging van de tandartsopleidingen wordt komend voorjaar
teruggekomen. Verwacht wordt dat het binnenkort te ontvangen advies
van het capaciteitsorgaan zal aangeven dat de capaciteit van de initiële
geneeskunde opleiding omlaag kan. In dat geval zal in overleg met de
minister van VWS het aantal opleidingsplekken tandheelkunde per
studiejaar 2021/2022 worden verhoogd en gelijk hieraan het aantal
opleidingsplekken initiële geneeskunde worden verlaagd.
Hoofdbekostiging
Universiteiten (wo) en hogescholen (hbo) ontvangen bekostiging voor
onderwijs, onderzoek (wo) en ontwerp & ontwikkeling (hbo). De rijksbijdrage wordt jaarlijks aan de universiteiten en hogescholen toegekend als
een lumpsum. De rijksbijdrage is gebaseerd op de WHW. In het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de Regeling financiën hoger onderwijs zijn de
bepalingen, bedragen en percentages opgenomen op basis waarvan de
rijksbijdrage wordt berekend.
Onderwijsdeel (hbo en wo)
Universiteiten en hogescholen ontvangen een rijksbijdrage vanwege
onderwijs. De rijksbijdrage is gebaseerd op de nominale studieduur van
de opleiding en het volgen en succesvol afronden van één bachelor- en
één masteropleiding. Het onderwijsdeel bestaat uit:
a. een studentgebonden deel: gebaseerd op het aantal ingeschreven
bekostigde studenten en graden (diploma’s), er zijn drie bekostigingsniveaus (laag, hoog en top),
b. een onderwijsopslag in bedragen: bedragen op basis van afspraken
voor kwaliteit, kwetsbare opleidingen en bijzondere voorzieningen,
en
c. een onderwijsopslag in percentages.
Deel ontwerp en ontwikkeling (hbo) en Onderzoeksdeel (wo)
Hogescholen ontvangen een rijksbijdrage vanwege ontwerp en ontwikkeling (praktijkgericht onderzoek). Universiteiten ontvangen een rijksbijdrage vanwege het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. Het
onderzoeksdeel wo is gebaseerd op:
a. een studentgebonden deel: gebaseerd op het aantal bekostigde
graden,
b. een deel promoties: gebaseerd op het aantal promoties leidend tot
een proefschrift en het aantal ontwerperscertificaten,
c. een voorziening onderzoek in bedragen: bedragen op basis van
afspraken over onder andere sectorplannen en zwaartekracht, en
d. een voorziening onderzoek in percentages.
Deel ondersteuning geneeskundig onderwijs en onderzoek (wo)
De bekostiging van het onderwijs en onderzoek bij de acht academische
ziekenhuizen loopt via de universiteiten. Hier kunnen studenten geneeskunde onderwijs volgen en praktijkervaring opdoen. De rijksbijdrage
bestaat uit een deel dat is gebaseerd op het aantal ingeschreven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

67

studenten en graden, een procentueel deel en een bedrag vanwege rente
en afschrijving (voor huisvesting).
Vouchers studievoorschot
Bij het akkoord over het studievoorschot is afgesproken dat de eerste vier
cohorten studenten die zijn ingestroomd sinds de afschaffing van de
basisbeurs bij afstuderen (hbo-bachelor of wo-master) een voucher
ontvangen ter waarde van 2.000 euro, als tegemoetkoming vanwege het
feit dat zij in mindere mate profiteren van de herinvestering van middelen
in de kwaliteit van het hoger onderwijs. Deze afgestudeerden kunnen de
vouchers 5 tot 10 jaar na afstuderen inzetten voor deelname aan (delen
van) geaccrediteerde opleidingen hoger onderwijs, bij zowel bekostigde
als niet-bekostigde instellingen. In het najaar van 2019 wordt de Kamer
geïnformeerd over in hoeverre het mogelijk is de voucher vervroegd
inzetbaar te maken en over het flexibel inzetten ervan (zie Motie van van
Molen en Westerveld).
Deze vouchers vertegenwoordigen een aanzienlijk bedrag en maakt de
doelgroep van deze werkende afgestudeerden interessant voor de
instellingen die opleidingen hoger onderwijs verzorgen. De verwachting is
dat de vouchers leiden tot een breder en meer divers scholingsaanbod
voor werkenden in het hbo en wo. Dit aanbod komt daarmee ook
beschikbaar voor werkenden zonder voucher en draagt op deze manier bij
aan een leven lang ontwikkelen.
Bekostiging flexibel hoger onderwijs voor volwassenen (hbo)
Doel van de experimenten en pilots is om kennis op te doen over de
effecten van meer maatwerk en vraaggerichtheid van het aanbod op de
deelname en diplomering van volwassenen in het deeltijd- en duale
onderwijs. In het experiment vraagfinanciering maken studenten
aanspraak op vouchers die zijn in te zetten bij bekostigde of niet bekostigde deelnemende opleidingen, en hebben bekostigde instellingen meer
mogelijkheden voor flexibiliteit en vraaggerichtheid. Het experiment is in
2016 gestart in de sector Techniek & ICT en vanaf september 2017 ook in
een aantal opleidingen in de sector Zorg & Welzijn. Ook in 2018 zijn er nog
een aantal nieuwe opleidingen toegetreden tot het experiment vraagfinanciering. Naar aanleiding van de tussenevaluatie is in april 2019 besloten
de instroom in het experiment niet te verlengen. Studenten die tot eind
augustus 2019 zijn ingestroomd bij opleidingen die deelnemen aan het
experiment vraagfinanciering kunnen tot het eind van het experiment
(2024) aanspraak blijven maken op vouchers.
Doel van de pilots flexibilisering is te onderzoeken of verruiming van
bestaande kaders bijdraagt aan de totstandkoming van een onderwijsaanbod dat flexibeler is en beter aansluit op de kenmerken en behoeften
van volwassenen, met behoud van de kwaliteit van het onderwijs. De
pilots zijn eveneens in 2016 van start gegaan en in 2017 en 2018 uitgebreid met meer opleidingen. Er nemen nu ongeveer 400 opleidingen van
20 hogescholen (publiek en privaat) deel aan de pilots flexibilisering.
De evaluatie van zowel het experiment als de pilots vindt in 2021 plaats.
Prestatiebox
Studievoorschotmiddelen
In het akkoord over het studievoorschot is afgesproken dat de middelen
die beschikbaar komen door de invoering van het studievoorschot
gekoppeld worden aan kwaliteitsafspraken. Begin april 2018 is overeenstemming bereikt met ISO, LSVb, de Vereniging Hogescholen en de VSNU
over de invulling en vormgeving van deze kwaliteitsafspraken. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

68

juridische vertaling van het akkoord is in april 2019 inwerking getreden,
via een wijziging van de Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de Regeling
financiën hoger onderwijs. Deze afspraken markeren een verschuiving van
minder sturing vanuit de overheid naar meer vertrouwen in hogescholen
en universiteiten. Sinds het voorjaar van 2019 zijn instellingen hun
plannen voor de kwaliteitsafspraken aan het opstellen, zijn de eerste
instellingen door de NVAO beoordeeld en heeft de Minister de eerste
besluiten genomen. Het is de bedoeling dat alle instellingsplannen in het
voorjaar van 2020 zijn beoordeeld.
Profilering en zwaartepuntvorming
In de sectorakkoorden is onder meer afgesproken dat de 2%- middelen
voor profilering en zwaartepuntvorming door hogescholen blijvend
ingezet kunnen worden voor het vormgeven van (verdere) profilering en
zwaartepuntvorming van de instelling, bijvoorbeeld door middel van
Centres of Expertise. De universiteiten kunnen de 2%-middelen tijdelijk (in
ieder geval tot en met 2022) inzetten voor de sectorplannen bèta-/
technisch onderzoek en sociale-/geestwetenschappen. De middelen voor
de hogescholen zijn structureel ondergebracht onder het onderwijsdeel
van de hoofdbekostiging en voor de universiteiten tot en met 2022.
Subsidies
Open en online hoger onderwijs (hbo en wo)
De regeling open en online hoger onderwijs 2018–2022 heeft twee
doelstellingen, namelijk het versterken van open en online onderwijs en
het stimuleren van delen, hergebruiken en (door)ontwikkelen van open
leermateriaal in vakcommunity’s. Aan beide doelstellingen wordt
gelijkwaardig aandacht besteed, doordat de regeling in twee pijlers is
onderverdeeld: online onderwijs en open leermaterialen. De regeling is
bedoeld om instellingen, passend bij hun profiel, te laten experimenteren
met verschillende vormen van open en online onderwijs. Projecten
dragen bij aan de onderwijskwaliteit, de toegankelijkheid van onderwijsmateriaal, en de toegankelijkheid van Nederlandse onderwijsinstellingen.
SURF (ICT-samenwerkingsorganisatie van het onderwijs en onderzoek in
Nederland) adviseert de Minister over de projectaanvragen en ondersteunt de instellingen tijdens de uitvoering van de projecten. Onder
begeleiding van SURF zijn in 2019 15 projecten gestart: 9 voor de pijler
online onderwijs en 6 voor de pijler open leermaterialen (in 2018 waren
dit er respectievelijk 7 en 5). De instellingen matchen de aan hun
toegekende subsidie met ten minste hetzelfde bedrag. De projecten
kennen een looptijd van maximaal 24 maanden. Daarnaast voert SURF
een Kennisagenda uit, gericht op het opdoen, ontwikkelen en delen van
kennis over online onderwijs en open leermaterialen in de Nederlandse
context. De resultaten van de projecten van de instellingen zijn hiervoor
belangrijke input.
Overig (hbo en wo)
Bij dit financiële instrument zijn afzonderlijk voor de sectoren hbo en wo
overige toekenningen opgenomen die gelijk dan wel kleiner zijn dan € 1
miljoen. Het gaat hier om middelen die deels juridisch en deels bestuurlijk
verplicht zijn bijvoorbeeld op basis van de afstudeerregeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

69

Opdrachten
Voor de beleidsontwikkeling worden opdrachten verstrekt voor het
uitvoeren van diensten. Het gaat hierbij met name om opdrachten voor
diverse beleidsgerichte activiteiten/ onderzoeken en de communicatie
rondom het studievoorschot.
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor de begrotingsartikelen 6 en 7.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
NWO
Praktijkgericht onderzoek hbo: Van hogescholen wordt verwacht dat zij
een centrale rol in de Nederlandse en internationale kennisinfrastructuur
vervullen. Voor praktijkgericht onderzoek hebben hogescholen direct
toegang tot de competitieve onderzoekgeldstroom voor het hbo bij het
NWO: het RAAK-programma (voormalige Regeling bevordering kennisfunctie hogescholen). Vanaf 2018 wordt vanuit het Regeerakkoord
2017–2021 extra geïnvesteerd (oplopend tot € 17,5 miljoen structureel
vanaf 2020) in de verdere capaciteitsopbouw van praktijkgericht
onderzoek. Ook is er om een impuls te geven aan de verwevenheid van
onderwijs en onderzoek een hbo-postdocprogramma, waarmee onderzoekers moeten worden behouden voor hun onderwijstaken.
Promotiebeurs voor Leraren: Leraren in het po, vo, mbo, so en hbo
worden in staat gesteld om promotieonderzoek te verrichten dat uitmondt
in een proefschrift. Jaarlijks kan via NWO aan circa 60 leraren een nieuwe
beurs voor een periode van vijf jaar worden verstrekt.
Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
De NVAO is als onafhankelijke, binationale accreditatieorganisatie,
opgericht door de Nederlandse en Vlaamse overheid. Deze organisatie
geeft een deskundig en objectief oordeel over de kwaliteit van het hoger
onderwijs in Nederland en Vlaanderen. In deze begroting is de bijdrage
opgenomen die de Nederlandse overheid rechtstreeks aan de NVAO
vergoedt voor de uitvoering van haar reguliere taken en voor haar taken
in het kader van de kwaliteitsafspraken.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Organisaties conform tabel 6.5
Het betreft hier de (structurele) bekostiging van organisaties die beleidsmatig prioritaire taken uitvoeren, ofwel activiteiten uitvoeren die
betrekking hebben op de belangenbehartiging van studenten, ofwel taken
uitvoeren die voortkomen uit verdragsrechtelijke verplichtingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

70

Tabel 6.5 Middelen organisaties1 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

982

982

982

982

982

Europees Universitair Instituut Florence (EUI)

1.708

1.771

1.791

1.791

1.791

Stichting NUFFIC

15.168

14.999

14.979

14.979

14.979

698

698

698

698

698

2.477

2.457

2.457

2.457

2.457

292

249

249

249

249

United Nations University (UNU)

Stichting Handicap en Studie
Stichting voor Vluchteling Studenten UAF
Interstedelijk Studentenoverleg (ISO)
Landelijke Studenten Vakbond (LSVb)

2024

249

249

249

249

249

Stichting Studiekeuze123 (SKI123)

2.504

2.504

2.504

2.504

2.504

Totaal

24.078

23.909

23.909

23.909

23.909

1

In deze tabel zijn de organisaties vermeld en de bedragen waarop de bijdragen ten hoogste kunnen worden vastgesteld. Voor zover geen andere
juridische grondslag van toepassing is, vormt deze begrotingsvermelding de wettelijke grondslag als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van
de Algemene Wet Bestuursrecht voor de subsidieverlening aan deze subsidieontvangers.

Ontvangsten
Bij de ontvangsten is een raming opgenomen voor terugvorderingen bij
instellingen en andere subsidieontvangers, bijvoorbeeld als gevolg van
eindafrekeningen op in eerdere jaren toegekende subsidies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

71

3.5 Art.nr. 8. Internationaal beleid
A. Algemene doelstelling
Bevorderen van internationale samenwerking en uitwisseling ter
ondersteuning en versterking van de kwaliteit van onderwijs, cultuur en
wetenschap en ter verdere ontwikkeling van internationale competenties
van lerenden, docenten, kunstenaars en wetenschappers.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Stimuleren: Bij het uitvoeren van de algemene doelstelling ligt de nadruk
op het zoveel mogelijk stimuleren en ondersteunen van instellingen en
burgers om zich op een internationale omgeving te oriënteren. Daartoe
zorgt de Minister vanuit haar stelselverantwoordelijkheid voor de
benodigde internationaal-bestuurlijke randvoorwaarden, bijvoorbeeld
door afspraken te maken over wederzijdse beroepserkenning, kwaliteitszorg en grensverkeer en door de uitwisseling van best practices. De
Minister opereert hierbij binnen multilaterale kaders als de Europese Unie,
OESO en de Unesco en andere – vaak daarbij aangesloten – organisaties,
alsmede via bilaterale contacten, verdragen, Memorandums of Understanding, etc. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van stimuleringsmaatregelen in de vorm van fondsen en beurzen en worden faciliterende en
uitvoerende instanties gefinancierd, zoals Stichting Nuffic, Neth-ER en het
Duitsland Instituut Amsterdam. De bevordering van internationale
samenwerking is ondersteunend aan de beleidsdoelstellingen van OCW.
De voorgenomen activiteiten zijn dan ook voor een belangrijk deel
opgenomen in de betreffende beleidsartikelen.
Indicatoren/kengetallen
Internationale – ondersteunende – maatregelen laten zich moeilijk vangen
in «harde» cijfers en beleidsconclusies. In gevallen waar dit wel mogelijk
is, bijvoorbeeld bij de bevordering van in- en uitgaande studiemobiliteit of
bij de bevordering van culturele activiteiten in het buitenland, zijn
relevante cijfers te volgen op Onderwijs in Cijfers.
C. Beleidswijzigingen
Er zijn voor dit artikel geen beleidswijzigingen voorzien.
D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 8.1 Budgettaire gevolgen van beleid art. 8 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

13.236

13.392

12.810

11.409

11.169

11.171

10.803

Totale uitgaven

12.496

12.922

12.830

11.409

11.169

11.169

11.171

Waarvan juridisch verplicht (%)

Subsidies

95,9%

820

291

241

226

186

186

186

155

116

116

116

116

116

116

65

175

125

110

70

70

70

–

Netherlands house for
Education and
Research (Neth-ER)

600

–

Incidentele subsidies
voor het uitwisselen
van cultuur

–

Overige incidentele
subsidies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

72

2018
Opdrachten

2019

2020

2021

2022

2023

2024

222

207

207

207

207

207

–

Beleidsonderzoek en
benchmarking

100

100

100

100

100

100

–

Incidentele Internationale activiteiten

122

107

107

107

107

107

11.250

11.888

11.861

10.455

10.255

10.255

10.257

Duitsland Instituut
Amsterdam (DIA)

859

803

803

776

776

776

778

–

Stichting Nuffic

3.875

3.858

3.826

3.746

3.746

3.746

3.746

–

Nederlandse Taalunie

2.727

2.856

2.861

2.827

2.827

2.827

2.827

–

Europa College
Brugge

30

30

30

30

30

30

30

–

Unesco

20

20

20

20

20

20

–

OESO CERI

77

82

82

82

82

82

82

–

Fulbright Center

468

368

368

368

368

368

368

–

DCICC

90

90

90

90

–

Stichting Ons Erfdeel

185

185

185

185

185

185

185

–

Nationaal Agentschap
Erasmus + Onderwijs
& Training

2.989

3.066

3.066

2.111

2.111

2.111

2.111

–

EU-programma’s en
activiteiten

40

20

20

20

20

20

20

–

Netherlands house for
Education and
Research (Neth-ER)

600

600

200

426

521

521

521

521

521

521

426

521

521

521

521

521

521

113

99

99

99

99

99

99

Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
–

Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
–

VlaamsNederlandshuis
DeBuren (Hoofdstuk 5
BuZa)

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 8 is voor 2020 95,9 procent juridisch
verplicht.
Subsidies
Van het budget voor subsidies is 27,0 procent juridisch verplicht. Dit
betreft een incidentele subsidie aan de International Association for the
Evaluation of Educational Achievement(IEA).
Opdrachten
Er zijn ten tijde van het opstellen van de begroting voor het jaar 2020 nog
geen verplichtingen aangegaan ten laste van het beschikbare budget voor
de opdrachten.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Van het budget voor de bijdragen aan (inter)nationale organisaties is 98,8
procent juridisch verplicht. Een deel is verplicht op basis van internationale verdragen. Dit geldt voor de Nederlandse Taalunie, het Fulbright
Center en het Nationaal Agentschap Erasmus+. De overige verplichtingen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

73

zoals die aan de stichting Nuffic, worden jaarlijks aangegaan in het jaar
voorafgaand aan het begrotingsjaar.
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Het budget voor de bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken is 100
procent juridisch verplicht. De subsidiëring van de periode 2018–2021
vindt plaats via begrotingshoofdstuk V (Buitenlandse Zaken). De middelen
worden in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar verplicht. Voor een
nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de instrumenten.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Subsidies
Incidentele subsidies voor het uitwisselen van cultuur
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten ter
bevordering van de samenwerking op het gebied van cultuur.
Overige incidentele subsidies
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten ter
bevordering van internationale samenwerking op het gebied van
onderwijs, cultuur of wetenschap.
Opdrachten
Beleidsonderzoek en benchmarking
Dit betreft middelen ten behoeve van beleidsonderzoek, onder meer naar
de effectiviteit van internationalisering en ten behoeve van benchmarking
in het kader van de relevante internationale organisaties.
Incidentele internationale activiteiten
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten en
verplichtingen ter bevordering van de samenwerking, die bij het opstellen
van de begroting niet zijn te voorzien.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Duitsland Instituut Amsterdam
Het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) genereert en verspreidt kennis in
Nederland over Duitsland op het raakvlak van onderwijs, wetenschap en
maatschappij. Het doet dat onder meer met behulp van wetenschappelijk
onderzoek, onderwijsprojecten en voorlichtingsactiviteiten (cofinanciering
met Universiteit van Amsterdam en Deutsche Akademische Austausch
Dienst (DAAD)).
Stichting Nuffic
De Stichting Nuffic, is het expertise- en dienstencentrum voor internationalisering in het Nederlandse onderwijs; van primair en voortgezet
onderwijs tot beroepsgericht en hoger onderwijs en onderzoek. Er vindt
momenteel een heroverweging plaats van de subsidie aan Nuffic. Het
betreft voorgenomen wijzigingen in de subsidie per 2021, na afloop van
het huidige bestuursakkoord. Op basis van deze interne heroverweging
zal een aantal taken wettelijk worden verankerd, worden aanbesteed of
worden afgebouwd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

74

Deze aanpassing zal vanaf 2021 leiden tot een verlegging van een deel
van de geldstroom, die wordt ingezet ter versterking van de internationale
positie van het (hoger) onderwijs.
Nederlandse Taalunie
De Nederlandse Taalunie ondersteunt de betrokken overheden in hun
taalbeleid voor het Nederlands en maakt samenwerking, afstemming en
uitwisseling mogelijk. Ook verzamelt, ontwikkelt en ontsluit de Nederlandse Taalunie kennis en informatie over het Nederlands met het oog op
advies en dienstverlening aan sectoren, doelgroepen en individuele
taalgebruiker. Verder stimuleert de Taalunie de optimale benutting van de
hedendaagse (digitale) infrastructuur voor het Nederlands.
Europa College Brugge
Europa College te Brugge is een postuniversitaire opleiding voor
onderzoek naar Europese eenwording, gefinancierd door EU en
EU-Lidstaten.
Unesco
Dit betreft middelen gereserveerd voor deelname aan diverse projecten in
het kader van Unesco.
OESO CERI
OESO CERI betreft de deelname aan diverse onderwijsprojecten en
-onderzoeken in het kader van het Centre for Educational Research and
Innovation (CERI), onderdeel van de OESO.
Fulbright Center
Het Fulbright Center verzorgt voorlichtingsactiviteiten en mobiliteitsprogramma’s voor het hoger onderwijs via beurzen voor uitwisseling met de
Verenigde Staten (met bijdragen van de Amerikaanse regering).
Cultural Contact Point
Het Cultural Contact Point geeft advies over de subsidieregelingen van het
EU-cultuurprogramma en biedt begeleiding bij het doen van een
aanvraag. Het is een uitvoerend orgaan ten behoeve van het
EU-Cultuurprogramma en ondergebracht bij het Dutch Centre for
International Cultural Cooperation (DCICC).
Stichting Ons Erfdeel
De Vlaams-Nederlandse vereniging Ons Erfdeel wil de cultuur van
Vlaanderen en Nederland in het buitenland bekend maken en de culturele
samenwerking tussen de Nederlandssprekenden bevorderen, onder meer
met behulp van het jaarboek The Low Countries en het tijdschrift Ons
Erfdeel.
Nationaal Agentschap Erasmus+
Het Agentschap is belast met het beheer en de uitvoering in Nederland
van het EU programma Erasmus+.
Incidentele EU-programma’s en activiteiten
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten en
verplichtingen in het kader van de EU en deelname aan EU-programma’s,
welke bij het opstellen van de begroting nog niet concreet zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

75

Neth-ER
Neth-ER is opgericht in 2006 door acht Nederlandse veldorganisaties
werkzaam op de gebieden onderzoek, onderwijs en innovatie (onder
andere TNO, KNAW, VSNU, MBO-Raad, NWO). Hun gezamenlijke doel is
om de Nederlandse participatie aan de Europese programma’s te
vergroten.
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Vlaams-Nederlands Huis De Buren
Het Vlaams-Nederlands Huis De Buren is in 2004 opgericht door de
Nederlandse en Vlaamse regering als een culturele organisatie en als
ruimte voor debat en reflectie (subsidiëring vindt plaats via begrotingshoofdstuk V (Buitenlandse Zaken)).
Tabel Homogene Groep Internationale Samenwerking
Tabel 8.2 Homogene Groep Internationale Samenwerking (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Hoger beroepsonderwijs (artikel 6)

2.873

2.873

2.873

2.873

2.873

2.873

2.873

Wetenschappelijk onderwijs (artikel 7)

51.437

52.770

52.770

52.770

52.770

52.770

52.770

766

837

822

912

912

912

912

Internationaal beleid (artikel 8)
Cultuur (artikel 14)

4.617

4.617

4.617

4.527

4.527

4.527

4.527

Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)

454

454

454

454

454

454

454

Apparaat kerndepartement (artikel 95)

139

144

269

394

394

394

144

60.286

107.288

107.540

103.080

99.334

97.365

96.131

Totaal

Toelichting:
De Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) is sinds 1997
een budgettaire constructie binnen de rijksbegroting. In de HGIS worden
de uitgaven van de verschillende ministeries op het gebied van het
buitenlandbeleid gebundeld, waarmee de onderlinge samenhang
geïllustreerd wordt. Dit bevordert de samenwerking en de afstemming
tussen de betrokken ministeries. Bovenstaande tabel geeft een onderverdeling van de HGIS middelen van OCW per artikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

76

3.6 Art.nr. 9. Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
A. Algemene doelstelling
De kwaliteit van het onderwijs wordt gewaarborgd door de beschikbaarheid van voldoende personeel van voldoende kwaliteit voor alle
onderwijsdeelnemers.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig
functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en ambities van
individuele leerlingen/studenten en bij de behoefte van de maatschappij.
De leraar en de schoolleider zijn daarbij cruciaal.
Financieren: De Minister draagt bij aan het lerarenbeleid op scholen
door het (mee)financieren van (mogelijkheden tot) professionalisering. Dit
via aanvullende bekostiging en subsidies.
Stimuleren: De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van
directe stimuleringsmaatregelen ten behoeve van de ontwikkeling van de
kwaliteit en professionaliteit van docenten en het bijdragen aan een
aantrekkelijk beroep. Dit door middel van het in 2007 uitgebrachte
actieplan «LeerKracht van Nederland», het in mei 2011 uitgebrachte
actieplan «Leraar 2020, een krachtig beroep!» en de in oktober 2013
opgestelde «Lerarenagenda 2013–2020: de leraar maakt het verschil» en
de op basis daarvan met belanghebbenden afgesloten convenanten en
bestuursakkoorden.
Regisseren: De Minister draagt verantwoordelijkheid voor het borgen
van de onderwijskwaliteit van scholen. Om deze verantwoordelijkheid
waar te maken levert hij een bijdrage aan het zorgen voor voldoende
docenten van voldoende kwaliteit. Hij doet dat door wetten en regels uit te
vaardigen voor goed bestuur, door een dialoog te voeren met en toezicht
te houden op belanghebbenden, en zo nodig actief regie te voeren.
Indicatoren/kengetallen
De indicatoren voor het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid worden
beschreven in de beleidsagenda en in OCW in Cijfers. Het Dashboard
Lerarenagenda geeft een beeld van de kwantitatieve voortgang voor alle
zeven agendalijnen van de Lerarenagenda.
C. Beleidswijzigingen
De belangrijkste wijzigingen op het gebied van leraren zijn de regionale
aanpak lerarentekort en de zij-instroom. Deze worden toegelicht in de
beleidsagenda.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

77

D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 9.1 Budgettaire gevolgen van beleid art. 9 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

138.490

168.216

157.121

164.279

164.421

163.190

163.197

Totale uitgaven

140.384

168.212

167.519

164.279

164.421

163.190

163.197

Waarvan juridisch verplicht (%)

50,43%

Bekostiging

26.720

32.692

35.619

32.283

32.982

31.750

31.750

•

26.720

32.692

35.619

32.283

32.982

31.750

31.750

26.720

32.692

35.619

32.283

32.982

31.750

31.750

109.289

128.279

125.329

125.329

124.764

124.764

124.764

103.380

81.918

78.060

78.060

78.060

78.060

78.060

29.588

29.596

29.596

29.596

29.596

29.596

2.945

2.945

2.945

2.945

2.945

2.945

Aanvullende bekostiging
–

Tegemoetkoming
kosten opleidingsscholen

Subsidies
–

Lerarenbeurs

–

Zij-instroom

–

Impuls lerarentekorten
vo en wetenschap en
techniek pabo

687

–

Wet Beroep leraar en
Lerarenregister

822

–

Projecten professionalisering

1.665

–

Regionale aanpak
lerarentekort

–

Overige projecten

Opdrachten

13.000

13.000

13.000

13.000

13.000

2.735

13.828

1.728

1.728

1.163

1.163

1.163

1.623

3.656

3.635

3.715

3.715

3.715

3.715

–

Onderzoek, ramingen
en communicatie

1.497

3.656

3.635

3.715

3.715

3.715

3.715

–

Leraren- en schoolleidersregister

126
2.752

3.585

2.936

2.952

2.960

2.961

2.968

2.752

3.585

2.936

2.952

2.960

2.961

2.968

9.812

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

Bijdrage aan agentschappen
–

Dienst Uitvoering
Onderwijs

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 9 is voor 2020 50,4 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht op
grond van een gepubliceerde bekostigingsregeling en bestemd voor
betalingen aan samenwerkingsverbanden. De bekostigingsregeling loopt
per schooljaar.
Subsidies
Van het beschikbare budget is in 2020 36 procent juridisch verplicht,
waarvan het grootste deel van het juridisch verplichte budget voor de
lerarenbeurs bestemd is. Verder betreft dit subsidies die worden verstrekt
op grond van gepubliceerde subsidieregelingen en individuele subsidies
die voorafgaand aan het jaar worden verleend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

78

Opdrachten
Van het beschikbare budget is in 2020 24 procent juridisch verplicht op
grond van in 2019 of eerder gesloten overeenkomsten voor onderzoek en
communicatie. Dit betreft divers onderzoek in het kader van de arbeidsmarkt. Het resterende deel is niet-juridisch verplicht budget bestemd om
beleidsprioriteiten van het kabinet op het terrein van leraren (professionalisering onderwijspersoneel en aansluiting onderwijs op behoefte
arbeidsmarkt) verder te ondersteunen.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht op basis van
managementafspraken tussen het bestuursdepartement en de uitvoeringsorganisatie DUO voor dat jaar.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Aanvullende bekostiging
Tegemoetkoming kosten opleidingsscholen
Om de samenwerking tussen lerarenopleidingen en scholen op het gebied
van opleiden en professionaliseren te verbeteren zijn 88 opleidingsscholen (samenwerkingsverbanden van één of meer lerarenopleidingen
met één of meer scholen voor po, vo, mbo) erkend. Zij ontvangen jaarlijks
bekostiging om gezamenlijk leraren op de werkplek op te leiden.
Subsidies
Lerarenbeurs
Voor 2020 is € 78,1 miljoen beschikbaar voor de subsidieregeling
lerarenbeurs. Deze subsidie – voor zowel studiekosten als studieverlof –
kan worden aangevraagd door leraren in het po, vo, mbo en hbo voor het
volgen van een geaccrediteerde bachelor- of masteropleiding.
Zij-instroom
Onder dit budget vallen twee verschillende subsidieregelingen:
1. De regeling zij-instroom: voor 2020 is € 21,2 miljoen beschikbaar voor
een subsidie voor de opleiding en begeleiding van zij-instromers in het
po, vo en mbo via het traject zij-instroom in het beroep
2. De regeling korte scholingstrajecten vo: een (toekomstig) leraar in het
vo heeft de mogelijkheid om de juiste bevoegdheid te behalen om les
te mogen geven in het vo
Regionale aanpak lerarentekort
Voor 2020 en verder is € 13 miljoen beschikbaar voor de subsidieregeling
regionale aanpak lerarentekort. Deze subsidieregeling kan worden
gebruikt om partijen in de regio te ondersteunen om het lerarentekort in
het po, vo en mbo gezamenlijk aan te pakken.
Wet Beroep Leraar en lerarenregister
Voor 2020 is er € 2,9 miljoen beschikbaar voor het versterken van het
beroep leraar. Dit budget wordt ingezet voor onder meer Leraar24, de
ondersteuning van beroepsgroepvorming, de implementatie van het
professioneel statuut van de leraar en een monitor op de Wet Beroep
Leraar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

79

Opdrachten
Ter ondersteuning, monitoring en evaluatie van het beleid wordt expertise
op het terrein van communicatie, onderzoek en het maken van ramingen
ingehuurd.
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW. DUO levert producten en diensten op het terrein
van bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

80

3.7 Art.nr. 11. Studiefinanciering
A. Algemene doelstelling
Het stelsel van studiefinanciering biedt studenten in het hoger onderwijs
en in de beroepsopleidende leerweg de financiële mogelijkheden om in
Nederland en daarbuiten onderwijs te kunnen volgen.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de doeltreffende en doelmatige
werking van het stelsel van studiefinanciering, zoals geregeld in de Wet
studiefinanciering 2000.
Financieren: De Minister financiert het stelsel waarbij de financiële
toegankelijkheid is gewaarborgd: er zijn geen onoverkomelijke financiële
belemmeringen om te gaan studeren. Tegelijkertijd wordt recht gedaan
aan het principe dat studeren ook een investering door de student zelf is.
Tevens wordt recht gedaan aan de bijdrage die ouders daaraan kunnen
leveren.
Indicatoren/kengetallen
Voor indicatoren/kengetallen over studiefinanciering wordt verwezen naar
Onderwijs in Cijfers
Tabel 11.1 Normbedragen studiefinanciering 2019 per maand in euro’s
Normbedragen ho

Normbedragen mbo/bol
Uitwonend Thuiswonend

Studievoorschot

Uitwonend Thuiswonend

Basisbeurs

€ 295,63

€ 106,18

€ 273,17

€ 83,70

Aanvullende beurs

€ 283,11

€ 260,96

€ 396,39 Aanvullende beurs

€ 366,50

€ 344,40

Maximaal leenbedrag

€ 303,73

€ 303,73

€ 486,08 Maximaal leenbedrag

€ 182,34

€ 182,34

Collegegeldkrediet

€ 173,58

€ 173,58

€ 173,58 Collegegeldkrediet

n.v.t.

n.v.t.

Totaal

€ 1056,05

€ 844,45

€ 1056,05 Totaal

€ 822,01

€ 610,44

n.v.t. Basisbeurs

Peildatum 1 september 2019

C. Beleidswijzigingen
Ook in het komende jaar gaat DUO door met een meer persoonsgerichte
manier van het innen van schulden. Dat gaat DUO doen door zelf proactief
contact te zoeken met studenten en oud-studenten die een substantiële
betalingsachterstand hebben of dreigen te krijgen. Medewerkers van DUO
zoeken samen met de student en oud-student naar een oplossing voor de
ontstane problemen en kunnen een betalingsregeling op maat
voorstellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

81

D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 11.2 Budgettaire gevolgen van beleid art. 11 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

6.200.225

5.547.637

5.221.098

4.940.462

5.665.703

5.749.571

5.774.741

Totale uitgaven

6.200.225

5.547.637

5.221.098

4.940.462

5.665.703

5.749.571

5.774.741

Waarvan juridisch verplicht (%)

100%

Inkomensoverdracht

3.595.627

2.664.307

2.137.924

1.608.672

2.098.735

2.090.607

2.111.835

1.210.960

1.084.608

840.285

595.990

409.145

363.934

352.268

Aanvullende beurs gift
(R)

672.109

664.582

674.557

693.566

707.600

713.727

717.889

–

Reisvoorziening gift
(R)

1.631.598

813.756

542.961

232.469

883.214

906.943

929.347

–

Caribisch Nederland
gift (R)

3.210

3.210

3.210

3.210

3.210

3.210

3.210

–

Overige uitgaven (R)

77.750

98.151

76.911

83.438

95.566

102.793

109.121

–

Basisbeurs gift (R)

–

Leningen

2.488.675

2.761.603

2.965.119

3.213.062

3.447.850

3.538.938

3.542.256

Basisbeurs prestatiebeurs (NR)

– 707.732

– 792.730

– 608.035

– 392.971

– 202.606

– 146.314

– 158.651

–

Aanvullende beurs
prestatiebeurs (NR)

136.424

145.917

115.192

91.006

74.297

60.872

46.974

–

Reisvoorziening (NR)

114.498

118.446

98.339

75.886

72.374

58.767

49.716

–

Rentedragende lening
(NR)

2.459.989

2.856.066

2.924.417

2.982.094

3.035.091

3.088.587

3.119.919

–

–

Collegegeldkrediet
(NR)

352.355

363.363

353.529

366.405

371.260

375.746

379.290

–

Leven lang leren
krediet (NR)

20.191

35.000

45.000

50.000

50.000

50.000

50.000

–

Overige uitgaven (NR)

112.950

35.541

36.677

40.641

47.434

51.280

55.008

115.923

121.727

118.055

118.728

119.118

120.026

120.650

115.923

121.727

118.055

118.728

119.118

120.026

120.650

Ontvangsten

846.307

885.248

936.149

1.005.775

1.076.894

1.151.569

1.223.241

Ontvangsten (R)

152.773

143.023

139.535

151.271

164.641

176.477

184.893

–

Ontvangen rente (R)

93.903

87.778

89.518

106.466

125.034

141.971

150.468

–

Overige ontvangsten
(R)

58.870

55.245

50.017

44.805

39.607

34.506

34.425

693.534

742.225

796.614

854.504

912.253

975.092

1.038.348

693.534

742.225

796.614

854.504

912.253

975.092

1.038.348

Bijdrage aan agentschappen
–

Dienst Uitvoering
Onderwijs

Ontvangsten (NR)
–

Terugontvangen
hoofdsom (NR)

Toelichting: R = relevant, NR = niet-relevant

Tabel 11.3 Indeling Budgettaire gevolgen van beleid naar Relevant en Niet-relevant (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

relevante uitgaven:

3.711.550

2.786.034

2.255.979

1.727.400

2.217.853

2.210.633

2.232.485

niet relevante uitgaven:

2.488.675

2.761.603

2.965.119

3.213.062

3.447.850

3.538.938

3.542.256

relevante ontvangsten:

152.773

143.023

139.535

151.271

164.641

176.477

184.893

niet relevante ontvangsten:

693.534

742.225

796.614

854.504

912.253

975.092

1.038.348

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

82

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 11 is voor 2020 100 procent juridisch
verplicht op basis van de Wet studiefinanciering 2000. Alternatieve
aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving. De geraamde
DUO-uitgaven zijn volledig benodigd voor de uitvoering van de Wet.
Toelichting:
Zowel voor de uitgaven als de ontvangsten wordt een onderscheid
gemaakt tussen relevant en niet-relevant. Relevant betekent: relevant voor
het EMU-saldo en daarmee relevant voor het uitgavenplafond. De
relevante uitgaven worden hoofdzakelijk gevormd door studiefinanciering
die meteen als gift wordt toegekend en uitgekeerde prestatiebeurs die
wordt omgezet in een gift (na het behalen van het diploma binnen tien
jaar). Onder de niet-relevante uitgaven vallen vooral de prestatiebeursuitgaven (zolang die nog niet is omgezet in een gift) en de rentedragende
leningen. Deze uitgaven zijn niet-relevant voor het uitgavenplafond, maar
worden wel meegerekend in de EMU-schuld. De relevante ontvangsten
worden vooral gevormd door de ontvangen rente op leningen. De
niet-relevante ontvangsten betreffen hoofdzakelijk aflossingen op de
hoofdsom van de rentedragende leningen.
In tabel 11.2 «Budgettaire gevolgen voor beleid en budgetflexibiliteit» is
vanaf dit jaar gekozen voor een verhelderende indeling tussen de
instrumenten inkomensoverdracht en leningen. In totaal zijn er vier
wijzigingen.
Ten eerste zijn de niet-relevante posten die onder het instrument
inkomensoverdracht stonden overgeheveld naar het instrument leningen.
Het betreft hier de posten Basisbeurs prestatiebeurs (NR), Aanvullende
beurs prestatiebeurs (NR), Reisvoorziening prestatiebeurs (NR) en Overige
uitgaven niet-relevant (NR). De prestatiebeurzen worden in eerste
instantie als lening toegekend aan de student en omgezet in een gift bij
het behalen van een diploma. Het boeken van de niet-relevante posten
onder het instrument leningen sluit beter aan op de wijze waarop de
prestatiebeurzen aan de studenten worden toegekend. De onderliggende
tabellen die een verdere uitsplitsing geven op deze posten worden
voortaan ook toegelicht onder het kopje «Leningen».
Ten tweede worden alle relevante uitgaven aan de reisvoorziening gift nu
onder hetzelfde budget geboekt. Voorheen waren deze uitgaven apart
uitgesplitst naar Reisvoorziening gift (R), Bijdrage studerenden aan
OV-contract (R) en Kosten contract OV-bedrijven. De reisvoorziening wordt
nu op vergelijkbare manier weergegeven als de basisbeurs en de
aanvullende beurs. De uitsplitsing naar deze drie posten is in de onderliggende tabellen weergegeven.
In de derde plaats is de post Rentedragende lening (NR) verder uitgesplitst naar de posten Rentedragende lening (NR) en Leven lang leren
krediet (NR). Voorheen werden de uitgaven aan het Leven lang leren
krediet volledig onder de post Rentedragende lening (NR) geboekt, nu
wordt dit bedrag ook apart weergegeven.
Tot slot zijn de Relevante ontvangsten hoofdsom (R) nu geheel zichtbaar
onder de post overige ontvangsten (R). Deze ontvangsten waren voorheen
zichtbaar onder de post Ontvangen rente en relevante hoofdsom (R). De
rente-inkomsten hebben nu een aparte post Ontvangen rente (R),
waardoor nu beter zichtbaar wordt wat de ontvangen rente is. De post die
voorheen Kortlopende vorderingen (R) werd genoemd, valt nu onder de
post Overige ontvangsten (R) samen met de Relevante ontvangsten
hoofdsom (R).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

83

Was

Wordt

• Reisvoorziening gift (R)
• Bijdrage studerenden aan OV-contract (R)
• Kosten contract OV-bedrijven (R)

• Reisvoorziening gift (R)

• Rentedragende lening (NR) inclusief leven
lang leren krediet (NR)

• Rentedragende lening (NR) exclusief
leven lang leren krediet (NR)
• Leven lang leren krediet (NR)

• Ontvangen rente en relevante hoofdsom (R) • Ontvangen Rente (R) exclusief relevante
inclusief relevante ontvangsten hoofdsom (R) ontvangsten hoofdsom
• Kortlopende vorderingen (R) exclusief
relevante ontvangsten hoofdsom (R)

• Overige ontvangsten (R) inclusief
ontvangsten van kortlopende vorderingen
en inclusief relevante ontvangsten
hoofdsom (R)

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdrachten
Basisbeurs
Sinds het studiejaar 2015/2016 geldt voor nieuwe studenten in het hoger
onderwijs het studievoorschot. De basisbeurs in het hoger onderwijs is
vervangen door de mogelijkheid om gebruik te maken van een leenvoorziening tegen sociale terugbetaalvoorwaarden. Studenten die voordien
zijn ingestroomd, vallen voor hun bachelor of master nog onder het oude
stelsel en ontvangen in enkele gevallen nog een basisbeurs. Voor
mbo-studenten van achttien jaar en ouder in de beroepsopleidende
leerweg is de basisbeurs onveranderd gebleven. Om voor deze groep de
financiële toegankelijkheid tot het onderwijs te garanderen, ontvangen zij
een bijdrage in de vorm van een basisbeurs. Voor studenten in de bol
niveau 1 en 2 is de basisbeurs direct een gift. Studenten in de bol niveau 1
en 2 vallen niet onder het prestatiebeursregime omdat studenten op deze
niveaus nog niet over een startkwalificatie beschikken. Voor wie er niet in
slaagt een startkwalificatie te halen, wordt het terugbetalen van de
prestatiebeurs al snel problematisch. Door het beschikbaar stellen van de
basisbeurs in de vorm van een gift, draagt dit bij aan het wegnemen van
financiële belemmeringen voor studenten in de bol niveau 1 en 2.
Studenten in de bol niveau 3 en 4 hebben recht op een basisbeurs onder
het prestatiebeursregime. Het prestatiebeursregime geeft hen een prikkel
om de opleiding binnen 10 jaar na de eerst opgenomen studiefinanciering
met succes af te ronden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

84

Tabel 11.4 Totaal aantal studenten met studiefinanciering (vanaf 2019 afgeronde raming)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Studenten met basisbeurs

290.298

228.900

206.800

203.200

203.800

202.700

200.700

bol

220.603

211.300

202.000

200.600

202.400

202.000

200.700

hbo

64.064

14.700

4.000

2.100

1.100

500

0

wo

5.631

2.900

800

500

300

200

0

Studenten zonder basisbeurs

486.511

545.600

559.200

563.100

566.000

567.700

568.200

bol

8.067

7.800

7.500

7.400

7.500

7.500

7.500

hbo

277.321

324.600

330.600

328.700

326.000

322.700

318.800

wo

201.123

213.200

221.100

227.000

232.500

237.500

241.900

Totaal

776.809

774.500

766.000

766.300

769.800

770.400

768.900

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
Deze gegevens laten het verwachte gebruik zien van de regeling. Het
aantal studenten met studiefinanciering volgt het aantal voltijds studenten
in het ho en de bol, maar ligt lager omdat niet iedere student die
ingeschreven is ook daadwerkelijk aanspraak maakt op studiefinanciering.
Naast de groep studenten met een basisbeurs is er een groep die geen
aanspraak meer kan maken op de basisbeurs (omdat de maximale duur is
verbruikt of omdat ze onder het studievoorschot vallen), maar (nog) wel
recht heeft op een lening en eventueel de reisvoorziening en de aanvullende beurs. Als gevolg van de invoering van het studievoorschot vindt
een verschuiving plaats van het aantal studenten met een basisbeurs naar
het aantal studenten zonder basisbeurs.
De gegevens zijn inclusief aantallen studenten die met een meeneembare
studiefinanciering een volledige opleiding in het buitenland volgen.
Tabel 11.5 Uitgaven basisbeurs gift (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Uitbetaalde basisbeurs gift

88.310

84.989

78.802

77.358

77.069

80.060

79.717

bol

82.292

83.034

78.802

77.358

77.069

80.060

79.717

hbo

3.907

386

0

0

0

0

0

wo

2.111

1.569

0

0

0

0

0

Naar gift omgezette basisbeurs
prestatiebeurs

1.122.649

999.619

761.483

518.632

332.076

283.874

272.551

bol

250.183

224.403

219.464

214.456

207.519

210.205

208.582

hbo

537.064

500.023

381.490

186.327

56.245

38.533

33.683

wo

335.402

275.193

160.529

117.849

68.312

35.136

30.286

1.210.960

1.084.608

840.285

595.990

409.145

363.934

352.268

Totaal

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
In tabel 11.5 worden de geraamde relevante uitgaven voor de basisbeurs
gepresenteerd. De hoogte van de basisbeurs is genormeerd en wordt
verstrekt gedurende de nominale studieduur. Als gevolg van de invoering
van het studievoorschot dalen de omzettingen van prestatiebeurs naar gift
in het ho.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

85

Aanvullende beurs
In de studiefinanciering wordt recht gedaan aan de bijdrage die ouders
kunnen leveren aan de opleiding van hun kinderen. Daarom wordt
rekening gehouden met een zogenoemde ouderlijke bijdrage. In het geval
dat ouders onvoldoende inkomen hebben om die bijdrage te leveren,
hebben studenten een extra financiële belemmering te overwinnen. Om
deze belemmering weg te nemen wordt aan hen een aanvullende beurs
verstrekt die afhankelijk is van het ouderlijk inkomen.
Studenten in de bol niveau 1 en 2 met recht op aanvullende beurs krijgen
dit direct als gift, aangezien zij nog geen startkwalificatie hebben bereikt.
Studenten in de bol niveau 3 en 4 en in het ho met recht op aanvullende
beurs vallen onder het prestatiebeursregime. De eerste 5 maanden krijgen
de studenten in het ho de aanvullende beurs als gift uitgekeerd.
Studenten in de bol niveau 3 en 4 krijgen de eerste 12 maanden de
aanvullende beurs als gift uitgekeerd. Na deze periode wordt de aanvullende beurs uitgekeerd onder het prestatiebeursregime.
Voor studenten die onder het studievoorschot vallen is de maximale
aanvullende beurs hoger dan voor studenten die hier (nog) niet onder
vallen.
Tabel 11.6 Totaal aantal studenten met een aanvullende beurs (vanaf 2019 afgeronde raming)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

bol

110.724

107.800

103.000

102.100

102.900

102.600

101.900

hbo

88.466

88.700

87.500

86.500

85.500

84.500

83.300

wo

30.127

31.100

31.900

32.700

33.500

34.200

34.800

Totaal

229.317

227.600

222.400

221.300

221.900

221.300

220.000

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
Deze tabel laat het aantal studenten met een aanvullende beurs zien. In de
bol wordt relatief vaker een beroep gedaan op de aanvullende beurs dan
in het hbo en in het hbo relatief vaker dan in het wo.
Tabel 11.7 Uitgaven aanvullende beurs gift (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Uitbetaalde aanvullende beurs
gift

283.500

286.012

274.872

275.216

275.776

273.760

271.083

bol

228.931

230.500

219.608

219.712

220.490

218.721

216.411

hbo

43.321

43.984

43.417

43.277

42.780

42.276

41.688

wo

11.248

11.528

11.847

12.227

12.506

12.763

12.984

Naar gift omgezette aanvullende
beurs prestatiebeurs

388.609

378.570

399.685

418.350

431.824

439.967

446.806

bol

164.215

153.976

154.722

153.886

150.475

147.143

146.292

hbo

164.179

164.249

178.108

192.676

205.227

214.213

219.854

wo

60.215

60.345

66.855

71.788

76.122

78.611

80.660

Totaal

672.109

664.582

674.557

693.566

707.600

713.727

717.889

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

86

Toelichting:
In de tabel 11.7 worden de geraamde relevante uitgaven voor de
aanvullende beurs gepresenteerd. De hoogte van de aanvullende beurs is
genormeerd.
Voor studenten in het hoger onderwijs die niet onder het studievoorschot
vallen is de aanvullende beurs naast het inkomen van de ouders onder
andere afhankelijk van de woonsituatie van de studerende; thuis- of
uitwonend, maximaal respectievelijk € 260,96 of € 283,11 (zie tabel 11.1).
De hoogte van de maximale aanvullende beurs voor studenten die onder
het studievoorschot vallen is € 396,39. De woonsituatie van de studerende
(thuis- of uitwonend) is dan niet langer bepalend voor de hoogte van de
aanvullende beurs.
Het verloop van deze uitgaven is voor een groot deel afhankelijk van de
prijsontwikkeling. Daarnaast is de ontwikkeling in het aantal studenten
met minder draagkrachtige ouders en de deelname aan het onderwijs hier
van invloed, en spelen exogene factoren een rol, zoals de ontwikkeling
van de conjunctuur en de daarmee samenhangende inkomensontwikkeling.
Reisvoorziening
Als onderdeel van het stelsel van studiefinanciering, draagt een reisvoorziening bij aan de toegankelijkheid van het onderwijs. Meer in het
bijzonder is het doel van de reisvoorziening om studenten te faciliteren in
het reizen van huis naar de onderwijsinstelling en van huis naar de
stageplaatsen.
Tabel 11.8 Totaal aantal studenten met reisvoorziening (vanaf 2019 afgeronde raming)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Aantal gebruikers van het
reisrecht

782.943

779.400

770.600

770.100

771.500

770.900

769.700

bol minderjarig

109.345

108.200

107.000

105.900

103.700

102.100

102.000

bol

215.032

209.200

200.000

198.600

200.400

200.000

198.700

ho

458.566

462.000

463.600

465.600

467.400

468.800

469.000

Aantal RBS

19.314

19.500

19.600

19.700

19.800

19.900

20.000

bol

2.992

2.900

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

ho

16.322

16.600

16.800

16.900

17.000

17.100

17.200

Totaal

802.257

798.900

790.200

789.800

791.300

790.800

789.700

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
De reisvoorziening kan in twee vormen worden toegekend: een
reisproduct op een persoonlijke ov-chipkaart (week- of weekendabonnement) of een financiële vergoeding voor studenten die studeren in het
buitenland (reisvergoeding buitenland studerenden, RBS).
Voltijdstudenten in het ho kunnen gebruik maken van de reisvoorziening
voor de duur van de nominale studie en één uitloopjaar. Studenten in de
bol kunnen gebruik maken van de reisvoorziening voor de duur van de
nominale studie en drie uitloopjaren. Per 1 januari 2017 hebben ook
minderjarige studenten in de bol recht op de reisvoorziening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

87

De reisvoorziening is onderdeel van de prestatiebeurs voor studenten in
de bol niveau 3 en 4 en voor studenten in het ho. Voor studenten in de bol
niveau 1 en 2 wordt de reisvoorziening direct als gift verstrekt.
Tabel 11.9 Uitgaven reisvoorziening (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Uitbetaalde reisvoorziening gift

70.219

66.746

67.223

68.055

69.223

70.152

71.252

bol

58.064

59.950

60.180

60.857

61.870

62.646

63.608

ho

12.154

6.796

7.043

7.197

7.353

7.505

7.644

Naar gift omgezette reisvoorziening prestatiebeurs

695.785

666.337

699.828

731.692

747.318

771.306

790.144

bol

199.917

191.015

230.543

263.024

278.245

291.104

296.529

ho

495.868

475.322

469.285

468.668

469.073

480.201

493.615

Bijdrage studerenden aan
OV-contract

– 857.909

– 876.723

– 896.097

– 911.816

– 930.546

– 947.322

– 963.682

bol

– 346.466

– 351.675

– 352.388

– 356.448

– 362.997

– 367.842

– 373.429

ho

– 511.442

– 525.048

– 543.709

– 555.368

– 567.549

– 579.480

– 590.253

Kosten contract OV-bedrijven

1.723.502

957.396

672.007

344.538

997.220

1.012.807

1.031.634

Totaal reisvoorziening

1.631.598

813.756

542.961

232.469

883.214

906.943

929.347

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
Bij de kosten contract OV-bedrijven is in 2018 een veel hoger bedrag
uitgegeven dan in de overige jaren en in 2020 en 2021 een veel lager
bedrag dan in de overige jaren. Dit heeft te maken met een aantal
kasschuiven. Voor de betaling van het reisproduct aan vervoerbedrijven
heeft een kasschuif van 2018 naar 2016 van € 44 miljoen plaatsgevonden.
Tevens zorgt een aantal kasschuiven per saldo voor een schuif van € 425
miljoen van 2020 naar 2018 en van € 425 miljoen van 2021 naar 2018.
Daarnaast is er een kasschuif van 19,5 miljoen van 2019 naar 2018 en van
50 miljoen van 2020 naar 2019. Als laatste is er een kasschuif van € 200
miljoen van 2021 naar 2020. Contractueel is vastgelegd dat OCW de
vergoeding voor de OV-studentenkaart uiterlijk medio januari van het
betreffende jaar aan de vervoerbedrijven betaalt. Door de betaling aan de
vervoerbedrijven (gedeeltelijk) al aan het eind van het voorafgaande jaar
in plaats van aan het begin van het betreffende jaar te doen, kan zonder af
te wijken van de afspraken met de vervoerbedrijven een bijdrage worden
geleverd aan de optimalisering van de kasritmes van de staat over de
jaren heen.
Overige uitgaven
De geraamde overige uitgaven omvatten voornamelijk technische posten,
waaronder achterstallige rechten en boekingen tussen relevante en
niet-relevante uitgaven en kwijtscheldingen.
Leningen
Onder de niet-relevante uitgaven vallen de uitgaven die niet relevant zijn
voor het EMU-saldo, maar wel doorwerken op de EMU-schuld. Het betreft
hier de prestatiebeurzen, de rentedragende leningen, het collegegeldkrediet en het leven lang leren krediet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

88

Basisbeurs
Studenten in de bol niveau 3 en 4 en in het ho hebben recht op een
basisbeurs onder het prestatiebeursregime. Sinds het studiejaar
2015/2016 geldt voor nieuwe studenten in het hoger onderwijs het
studievoorschot.
Tabel 11.10 Uitgaven basisbeurs prestatiebeurs (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Uitbetaalde basisbeurs

413.927

285.289

242.528

235.421

234.910

233.680

230.700

bol

238.488

234.355

224.737

223.780

226.551

226.969

226.077

hbo

158.613

41.661

14.464

9.472

6.820

5.477

4.012

wo

16.826

9.273

3.327

2.169

1.539

1.234

611

– 1.122.649

– 999.619

– 756.483

– 518.632

– 312.076

– 238.874

– 232.551

bol

– 250.183

– 224.403

– 219.464

– 214.456

– 207.519

– 210.205

– 208.582

hbo

– 537.064

– 500.023

– 381.490

– 186.327

– 41.245

– 8.533

– 3.683

wo

Naar gift omgezette basisbeurs
prestatiebeurs

– 335.402

– 275.193

– 155.529

– 117.849

– 63.312

– 20.136

– 20.286

Naar lening omgezette basisbeurs prestatiebeurs

990

– 78.400

– 94.080

– 109.760

– 125.440

– 141.120

– 156.800

bol

–2

– 6.400

– 7.680

– 8.960

– 10.240

– 11.520

– 12.800

hbo

152

– 50.000

– 60.000

– 70.000

– 80.000

– 90.000

– 100.000

wo
Totaal

840

– 22.000

– 26.400

– 30.800

– 35.200

– 39.600

– 44.000

– 707.732

– 792.730

– 608.035

– 392.971

– 202.606

– 146.314

– 158.651

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
In tabel 11.10 worden de geraamde niet-relevante uitgaven voor de
basisbeurs gepresenteerd. Als gevolg van de invoering van het studievoorschot daalt het aantal toekenningen in het hbo en wo vanaf 2015. Met
de invoering van het Programma Vernieuwing Studiefinanciering (PVS)
vindt de omzetting van prestatiebeurs naar lening op een later moment
plaats. Voorheen werd een prestatiebeurs naar lening omgezet als een
student gestopt was met de studie. Nu wordt een prestatiebeurs naar
lening omgezet als een student uit de diplomatermijn van 10 jaar loopt,
zodat er later bij het behalen van een diploma niet alsnog hoeft te worden
omgezet en moet worden verrekend met eventueel betaalde termijnen. Dit
zorgt ervoor dat er een oplopende trend zit in de omzettingen van
prestatiebeurs naar lening, die ook terug te zien is bij de aanvullende
beurs en de reisvoorziening.
Aanvullende beurs
Studenten in de bol niveau 3 en 4 en het ho met recht op aanvullende
beurs vallen onder het prestatiebeursregime. De eerste 5 maanden krijgen
de studenten in het ho de aanvullende beurs als gift uitgekeerd.
Studenten in de bol niveau 3 en 4 krijgen de eerste 12 maanden de
aanvullende beurs als gift uitgekeerd. Na deze periode wordt de aanvullende beurs uitgekeerd onder het prestatiebeursregime.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

89

Tabel 11.11 Uitgaven aanvullende beurs prestatiebeurs (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Uitbetaalde aanvullende beurs

524.837

549.487

544.677

543.956

545.521

545.039

542.780

bol

164.272

162.209

155.552

154.892

156.808

157.097

156.480

hbo

262.252

282.811

281.539

278.729

275.790

272.659

268.978

wo

98.313

104.467

107.586

110.335

112.923

115.283

117.322

Naar gift omgezette aanvullende
beurs prestatiebeurs

– 388.609

– 378.570

– 399.685

– 418.350

– 431.824

– 439.967

– 446.806

bol

– 164.215

– 153.976

– 154.722

– 153.886

– 150.475

– 147.143

– 146.292

hbo

– 164.179

– 164.249

– 178.108

– 192.676

– 205.227

– 214.213

– 219.854

wo

– 60.215

– 60.345

– 66.855

– 71.788

– 76.122

– 78.611

– 80.660

Naar lening omgezette aanvullende beurs prestatiebeurs

196

– 25.000

– 29.800

– 34.600

– 39.400

– 44.200

– 49.000

bol

–4

– 10.168

– 12.168

– 14.168

– 16.168

– 18.168

– 20.168

hbo

36

– 10.847

– 12.847

– 14.847

– 16.847

– 18.847

– 20.847

wo
Totaal

164

– 3.985

– 4.785

– 5.585

– 6.385

– 7.185

– 7.985

136.424

145.917

115.192

91.006

74.297

60.872

46.974

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
In de tabel 11.11 worden de geraamde niet-relevante uitgaven voor de
aanvullende beurs gepresenteerd. Het verloop van deze uitgaven is voor
een groot deel afhankelijk van de prijsontwikkeling. Daarnaast is de
ontwikkeling in het aantal studenten met minder draagkrachtige ouders
en de deelname aan het onderwijs hier van invloed, en spelen exogene
factoren een rol, zoals de ontwikkeling van de conjunctuur en de daarmee
samenhangende inkomensontwikkeling.
Reisvoorziening
Tabel 11.12 Uitgaven reisvoorziening prestatiebeurs (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Uitbetaalde reisvoorziening

810.274

812.283

831.167

846.078

863.693

879.573

894.860

bol

292.105

293.800

294.266

297.669

303.256

307.355

312.004

ho

518.169

518.483

536.901

548.409

560.437

572.218

582.856

Naar gift omgezette reisvoorziening prestatiebeurs

– 695.785

– 666.337

– 699.828

– 731.692

– 747.318

– 771.305

– 790.144

bol

– 199.917

– 191.015

– 230.543

– 263.024

– 278.245

– 291.104

– 296.529

ho

– 495.868

– 475.322

– 469.285

– 468.668

– 469.073

– 480.201

– 493.615

Naar lening omgezette reisvoorziening prestatiebeurs

9

– 27.500

– 33.000

– 38.500

– 44.000

– 49.500

– 55.000

bol

0

– 2.500

– 3.000

– 3.500

– 4.000

– 4.500

– 5.000

ho

9

– 25.000

– 30.000

– 35.000

– 40.000

– 45.000

– 50.000

114.498

118.446

98.339

75.886

72.374

58.767

49.716

Totaal reisvoorziening

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
In de tabel 11.12 worden de geraamde niet-relevante uitgaven voor de
reisvoorziening gepresenteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

90

Tabel 11.13 Niet-relevante uitgaven leenfaciliteit (bedragen x € 1.000)

Rentedragende lening
Collegegeldkrediet
Leven lang leren krediet
Totaal

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2.459.989

2.856.066

2.924.417

2.982.094

3.035.091

3.088.587

3.119.919

352.355

363.363

353.530

366.405

371.260

375.746

379.290

20.191

35.000

45.000

50.000

50.000

50.000

50.000

2.832.535

3.254.429

3.322.947

3.398.499

3.456.351

3.514.333

3.549.209

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
Het totale bedrag dat wordt geleend stijgt jaarlijks vanwege onder andere
hogere studentenaantallen en hogere gerealiseerde leningen. Het
collegegeldkrediet loopt in 2020 iets terug vanwege de wetsaanpassing
collegegeld halvering. Het maximaal aan te vragen collegegeldkrediet
voor eerstejaarsstudenten wordt per collegejaar 2020–2021 ook gehalveerd.
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.
Ontvangsten
Leningen worden terugbetaald naar draagkracht. Wie gelet op zijn of haar
inkomen niet kan terugbetalen, hoeft niet of minder terug te betalen. Voor
wie bewust leent, is de studielening hiermee een veilig instrument voor
de financiering van onderwijs.
Tabel 11.14 Relevante ontvangsten (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Ontvangen rente

93.903

87.778

89.518

106.466

125.034

141.971

150.468

Overige ontvangsten

58.870

55.245

50.017

44.805

39.607

34.506

34.425

Renteloos voorschot en relevante
rentedragende lening

1.197

1.149

1.021

909

811

730

659

Kortlopende vorderingen

57.673

54.096

48.996

43.896

38.796

33.776

33.766

Totaal relevante ontvangsten

152.773

143.023

139.535

151.271

164.641

176.477

184.893

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
De relevante ontvangsten bestaan uit verschillende posten, waarvan de
ontvangen rente de grootste is. De overige relevante ontvangsten bestaan
voor het grootste deel uit kortlopende vorderingen, die ontstaan doordat
onterecht ontvangen studiefinanciering wordt teruggevorderd. De
relevante rentedragende lening betreft leningen van vóór 1992; het
renteloze voorschot betreft voornamelijk studieleningen die zijn verstrekt
vóór 1986 en waarover geen rente verschuldigd is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

91

Tabel 11.15 Niet-relevante ontvangsten (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Hoofdsom (NR)

693.534

742.225

796.614

854.504

912.253

975.092

1.038.348

Totaal niet-relevante
ontvangsten

693.534

742.225

796.614

854.504

912.253

975.092

1.038.348

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
De niet-relevante ontvangsten ontstaan door terugbetaling van de
hoofdsom op studieleningen. De ontvangsten nemen de komende jaren
toe, omdat er in eerdere jaren meer is geleend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

92

3.8 Art.nr. 12. Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten
A. Algemene doelstelling
De tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten zorgt ervoor dat
leerlingen vanaf 18 jaar in het voortgezet onderwijs (vo) en studenten aan
een lerarenopleiding de financiële mogelijkheden hebben om onderwijs te
volgen.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het
onderwijs in Nederland.
Financieren: De Minister financiert het stelsel waarbij de financiële
toegankelijkheid is gewaarborgd. De leerling (voortgezet onderwijs) of
student (lerarenopleiding) kan in aanmerking komen voor een tegemoetkoming bestaande uit een maandelijkse basistoelage, een eventuele
inkomensafhankelijke bijdrage in de schoolkosten en een eventuele
inkomensafhankelijke bijdrage in het les- of cursusgeld.
Indicatoren/kengetallen
Voor indicatoren/kengetallen over de WTOS wordt verwezen naar
Onderwijs in Cijfers
Tabel 12.1 Normbedragen WTOS in euro’s (per maand, tenzij anders vermeld)
Schoolkosten

Les- of Basistoelage
cursusgeld thuiswonend

Basistoelage
uitwonend

Leerlingen in het vo vanaf 18 jaar:
–

vo onderbouw

81,25

–

niet bekostigd vo onderbouw

111,24

–

vo bovenbouw

88,95

–

niet bekostigd vo bovenbouw

118,99

–

vso

53,97

–

vavo

118,99

97,33

97,33

97,33

115,23

268,67

115,23

268,67

115,23

268,67

115,23

268,67

115,23

268,67

Tegemoetkoming studenten 18+ deeltijd en vavo 18+ deeltijd:1
–

bij 540 of meer lesminuten per week

320,23

369,60

–

tussen 270 en 540 minuten per week

215,75

246,40

748,43

567,23

1

Lerarenopleidingen
1

Bedragen per schooljaar

Peildatum schooljaar 2019/2020

Toelichting:
De normbedragen zijn gedifferentieerd naar schoolsoort en naar fase
(boven- en onderbouw) op basis van kostenverschillen. Havo 4 en 5 en
vwo 4, 5 en 6 worden tot de vo bovenbouw gerekend, de andere
schoolsoorten in het vo tot de onderbouw.
C. Beleidswijzigingen
Er zijn voor dit artikel geen beleidswijzigingen voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

93

D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 12.2 Budgettaire gevolgen van beleid art. 12 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

80.481

80.381

77.439

75.767

74.654

73.117

71.699

Totale uitgaven

80.481

80.381

77.439

75.767

74.654

73.117

71.699

Waarvan juridisch verplicht (%)

Inkomensoverdracht

100%

75.006

75.027

71.987

70.299

69.178

67.641

66.241

8

0

0

0

0

0

0

3.611

3.611

3.611

3.611

3.611

3.611

3.611

2.238

2.238

2.238

2.238

2.238

2.238

2.238

Volwassenenonderwijs (vavo) (R)

6.423

6.320

6.181

6.008

5.850

5.700

5.548

–

Meerderjarige
scholieren vo (R)

58.883

59.163

56.400

54.941

54.027

52.730

51.568

–

Meerderjarige
scholieren vso (R)

3.843

3.695

3.557

3.501

3.452

3.362

3.276

–

Minderjarige
deelnemers bol (R)

–

Tegemoetkoming
lerarenopleiding (tlo)
(R)

–

Deeltijd vo (R)

–

Leningen

3.025

3.025

3.025

3.025

3.025

3.025

3.025

STOEB/ALR (NR)

3.025

3.025

3.025

3.025

3.025

3.025

3.025

Bijdrage aan agentschappen

2.450

2.329

2.427

2.443

2.451

2.451

2.433

2.450

2.329

2.427

2.443

2.451

2.451

2.433

–

–

Dienst Uitvoering
Onderwijs (R)

Ontvangsten

4.227

4.043

3.872

3.777

3.714

3.629

3.552

–

Minderjarige
deelnemers bol (R)

84

0

0

0

0

0

0

–

Tegemoetkoming
lerarenopleiding en
deeltijd vo (R)

215

215

215

215

215

215

215

–

Meerderjarige
scholieren v(s)o en
vavo (R)

3.928

3.828

3.657

3.562

3.499

3.414

3.337

Toelichting: R = relevant, NR = niet-relevant

In tabel 12.2 «Budgettaire gevolgen voor beleid en budgetflexibiliteit» is
vanaf dit jaar gekozen om de post STOEB/ALR (NR) onder het instrument
«lening» te boeken, omdat dit bedrag niet relevant is en daarmee geen
inkomensoverdracht is.
Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 12 is voor 2020 100 procent juridisch
verplicht op basis van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten. Alternatieve aanwending vereist wijziging van wet- en
regelgeving. De geraamde DUO-uitgaven zijn volledig benodigd voor de
uitvoering van de Wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

94

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Inkomensoverdracht
Onderstaande aantallen geven een indicatie van het gebruik van de
diverse regelingen. Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld. Uitgangspunt is dat de WTOS wordt benut door de groepen voor
wie deze bedoeld is.
Tabel 12.3 Aantal gebruikers per regeling (vanaf 2019 afgeronde raming)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Aantal gebruikers tegemoetkoming lerarenopleiding en
deeltijd vo

6.891

6.900

6.900

6.900

6.900

6.900

6.900

Aantal meerderjarige gebruikers
v(s)o en vavo

36.338

35.000

33.400

32.600

32.000

31.200

30.500

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Leningen
Sinds deze begroting wordt het onderdeel STOEB/ALR als lening
verantwoord. Dit komt doordat dit bedrag niet-relevant is. Het zijn
onterecht ontvangen bedragen op de WTOS die weer terug worden
gevorderd. Dit kan als het ware worden gezien als lening.
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.
Ontvangsten
De geraamde ontvangsten hebben betrekking op te veel of ten onrechte
uitgekeerde WTOS-uitkeringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

95

3.9 Art.nr. 13. Lesgeld
A. Algemene doelstelling
Het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Financieren: De Minister financiert een groot deel van de kosten voor het
volgen van kwalitatief goed onderwijs, omdat de maatschappij baat heeft
bij geschoolde burgers. Het individu heeft echter ook profijt van scholing
en betaalt daarom lesgeld.
Indicatoren/kengetallen
In de Les- en cursusgeldwet is vastgelegd voor wie, wanneer en op welke
wijze het lesgeld wordt vastgesteld. De hoogte van het lesgeld wordt
jaarlijks geïndexeerd op basis van de algemene prijsontwikkeling.
Tabel 13.1 Lesgeldbedrag (Bedragen x € 1)

Lesgeld

2018/19

2019/20

2020/21

2021/22

2022/23

2023/24

2024/2025

1.155

1.168

1.168

1,168

1,168

1,168

1.168

C. Beleidswijzigingen
Er zijn voor dit artikel geen beleidswijzigingen voorzien.
D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 13.2 Budgettaire gevolgen van beleid art. 13 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

12.158

12.831

13.416

13.515

13.560

13.560

13.587

Totale uitgaven

12.158

12.831

13.416

13.515

13.560

13.560

13.587

13.515

13.560

13.560

13.587

Waarvan juridisch verplicht (%)

Bijdrage aan agentschappen
–

Dienst Uitvoering
Onderwijs

Ontvangsten

100%

12.158

12.831

13.416

12.158

12.831

13.416

13.515

13.560

13.560

13.587

237.165

231.866

226.628

231.338

238.900

244.196

248.448

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 13 is voor 2020 100 procent juridisch
verplicht. De geraamde DUO-uitgaven zijn volledig benodigd voor de
uitvoering van de Les- en cursusgeldwet.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, studiefinanciering en informatievoorziening.
De geraamde uitgaven betreffen het aandeel in de uitvoeringskosten van
DUO voor dit begrotingsartikel.
Ontvangsten
Door het betalen van lesgeld leveren deelnemers en leerlingen van 18 jaar
en ouder een bijdrage in de kosten van het onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

96

Tabel 13.3 Aantal lesgeldplichtigen (vanaf 2019 afgeronde raming)

bol/vo

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

217.236

211.300

202.000

200.600

202.400

202.000

200.700

Bron 2018: realisatiegegevens DUO; Bron 2019–2024: ramingsmodel SF

Toelichting:
Bovenstaande tabel geeft een beeld van het bereik van de regeling. Er zijn
geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld, omdat het aantal
lesgeldplichtigen een afgeleide is van de demografische ontwikkelingen
en de keuze van opleiding door de deelnemers/leerlingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

97

3.10 Art.nr. 14. Cultuur
A. Algemene doelstelling
Het bevorderen van een sterke, pluriforme, toegankelijke en kwalitatief
hoogwaardige cultuursector en het zorgen voor het erfgoed.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De verantwoordelijkheid van de Minister is in de Wet op het specifiek
cultuurbeleid verankerd. De Minister is verantwoordelijk voor het
scheppen van voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen en
sociaal en geografisch spreiden van cultuuruitingen. Overwegingen van
kwaliteit en verscheidenheid zijn daarbij leidend. Dit is aanvullend op het
cultuuraanbod dat zonder betrokkenheid van de overheid tot stand komt.
Financieren: De Minister heeft een financierende rol door het bekostigen
van de basisinfrastructuur cultuur en subsidiëring van specifieke
(wettelijke) programma’s en regelingen op de terreinen erfgoed, kunsten,
letteren en bibliotheken.
Stimuleren: De Minister heeft een stimulerende rol bij het versterken van
de cultuursector door programma’s als cultuureducatie, leesbevordering,
ondernemerschap, historisch democratisch bewustzijn en internationaal
cultuurbeleid.
Regisseren: De Minister heeft een regisserende rol bij de uitvoering van
en toezicht op het behoud en beheer van het erfgoed en (digitale)
archieven. Dit betreft onder meer de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, de Erfgoedwet en de Archiefwet. Toezicht op naleving van
de laatste twee wetten ligt bij de Inspectie Overheidsinformatie en
Erfgoed. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en de rijksgesubsidieerde
musea zijn onder andere belast met de uitvoering van de Erfgoedwet. Het
Nationaal Archief geeft uitvoering aan de Archiefwet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

98

Kengetallen
Tabel 14.1 Kengetallen
Kengetal
1

2
3

2015

2016

Percentage van de bevolking van 6 jaar en
ouder die voorstellingen, musea en
bibliotheken heeft bezocht

89%1

Percentage bevolking 6 jaar en ouder dat
erfgoed heeft bezocht

60%2

Percentage kinderen en jongeren tussen 6
en 19 jaar die voorstellingen, musea en
bibliotheken heeft bezocht

2017

2018

2019

2020

2021

2022

99%
(6–11
jaar)
99%
(12–19
jaar)2

1
De gegevens over 2016 zijn de meest recente. Deze zijn gebaseerd op de Vrijetijdsomnibus (VTO), een tweejaarlijks onderzoek naar cultuur- en
sportparticipatie van de Nederlandse bevolking. Het onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) over 2017 en 2018 is nog in
uitvoering.
2
Zie voetnoot hierboven.

Bron: SCP/CBS

Cultuurbereik
Deze kengetallen geven de ontwikkelingen weer van het cultuurbereik.
Daarmee zijn deze in lijn met de algemene doelstelling voor artikel 14; het
bevorderen van de deelname aan cultuur.
In 2016 bezochten negen op de tien mensen van 6 jaar en ouder jaarlijks
ten minste één keer een culturele voorstelling, tentoonstelling, evenement
of culturele instelling. Erfgoed (archieven, opgravingen, historische
plekken en historische evenementen) werd door 60% van de mensen
bezocht. Het is belangrijk dat iedereen al vroeg met cultuur in aanraking
komt. Op basis van deze gegevens blijkt dat bijna alle kinderen en
jongeren tot en met 19 jaar in 2016 minstens één keer een voorstelling,
een museum of bibliotheek bezochten.
Meer kengetallen en indicatoren rondom de doelen en functies van het
cultuurstelsel worden in woord, beeld en cijfers gepresenteerd in OCW in
cijfers.
C. Beleidswijzigingen
In de brief Uitgangspunten Cultuurbeleid 2021–2024 van 11 juni 2019 zijn
de hoofdlijnen van het nieuwe cultuurstelsel beschreven. De basisinfrastructuur wordt uitgebreid waarbij fair practice, regionale samenwerking
en de maker centraal staan. Na advies van de Raad voor Cultuur wordt in
september 2020 de definitieve samenstelling van de basisinfrastructuur
bekend.
D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 14.2 Budgettaire gevolgen van beleid art. 14 (bedragen x € 1.000)1
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

511.415

402.672

2.353.015

532.910

519.678

528.196

525.543

Waarvan garantieverplichtingen

34.823

– 206.876

Waarvan overig

476.592

609.548

Totale uitgaven

852.585

969.812

1.005.094

961.765

948.533

957.052

954.399

Verplichtingen

Waarvan juridisch verplicht (%)

97,0%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

99

Bekostiging
–

–

–

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

717.121

829.433

851.217

854.680

845.080

853.856

853.856

Culturele basisinfrastructuur

423.247

453.088

455.571

477.047

477.744

477.783

477.783

Vierjaarlijkse
instellingen

239.409

250.565

249.748

277.227

278.874

278.913

278.913

Vierjaarlijkse fondsen

183.838

202.523

205.823

199.820

198.870

198.870

198.870

Erfgoedwet

138.511

134.114

128.614

128.614

128.614

128.614

128.614

Huisvesting

91.860

87.208

87.208

87.208

87.208

87.208

87.208

Beheer en onderhoud
collecties

46.651

46.906

41.406

41.406

41.406

41.406

41.406

Wet stelsel openbare
bibliotheekvoorzieningen

0

0

49.786

50.041

50.020

50.020

50.020

Stelseltaken openbare
bibliotheekvoorzieningen

0

0

23.101

23.101

23.080

23.080

23.080

Digitale openbare
bibliotheek

0

0

14.674

14.929

14.929

14.929

14.929

Bibliotheekvoorziening
leesgehandicapten

0

0

12.011

12.011

12.011

12.011

12.011

–

Monumentenzorg

117.814

199.231

174.241

155.582

135.386

130.236

130.236

–

Archieven incl.
Regionale Historische
Centra

25.281

25.933

25.938

26.553

26.553

26.553

26.553

–

Flankerend beleid
huisvesting

2.050

6.573

6.573

6.573

6.573

6.573

6.573

–

Cultuureducatie met
Kwaliteit

10.218

10.494

10.494

10.270

20.190

34.077

34.077

Subsidies

76.789

77.018

93.845

47.870

48.402

48.402

45.746

–

Verbreden inzet
cultuur

13.903

14.966

16.716

11.791

15.166

15.166

15.166

–

Internationaal
cultuurbeleid (incl.
HGIS)

8.873

8.748

9.005

8.052

8.052

8.052

8.052

–

Programma leesbevordering

3.427

3.350

3.350

3.350

3.350

3.350

3.350

–

Creatieve Industrie

1.998

1.827

1.975

1.975

1.975

1.975

1.975

–

Monumentenzorg

6.801

3.516

138

135

0

0

0

–

Erfgoed en ruimte

2.125

–

Erfgoed en fysieke
leefomgeving

1.730

1.000

2.450

2.750

2.750

2.750

39.662

42.881

61.661

20.117

17.109

17.109

14.453

14.421

17.755

14.843

15.100

10.937

10.680

10.680

Beleidsonderzoek,
evaluaties en
kennisbasis

1.235

1.829

2.026

2.076

2.051

1.926

1.926

–

Monumentenzorg

6.732

7.947

3.717

3.692

3.692

3.692

3.692

–

Archeologie

1.845

5.267

4.393

4.393

865

865

865

–

Erfgoed en Ruimte

1.580

–

Specifiek cultuurbeleid

Opdrachten
–

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

100

2018
–
–

Erfgoed en fysieke
leefomgeving
Overige opdrachten

Bijdragen aan agentschappen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

359

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

3.029

2.353

2.207

2.439

1.829

1.697

1.697

41.396

42.757

42.340

41.266

41.265

41.265

41.268

–

Nationaal Archief

27.440

27.832

28.862

28.082

28.082

28.083

28.086

–

Nationaal Archief
Programma

13.956

14.925

13.478

13.184

13.183

13.182

13.182

Bijdragen aan (inter-)nationale
organisaties

2.858

2.849

2.849

2.849

2.849

2.849

2.849

2.858

2.849

2.849

2.849

2.849

2.849

2.849

7.648

1.987

494

494

494

494

494

Bijdragen aan
(inter-)nationale
organisaties
Ontvangsten
1

De indeling van deze tabel is gewijzigd ten opzichte van de vorige begroting. Onder het instrument bekostiging vervalt de post Archeologie.

Toelichting:
De verplichtingen liggen in 2020 met € 2,4 miljard hoger dan in andere
jaren. Dit komt omdat in 2020 de verplichtingen voor de culturele
basisinfrastructuur 2021–2024 meerjarig worden aangegaan.
Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 14 is voor 2020 97 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op betalingen aan culturele instellingen,
cultuurfondsen en monumenteneigenaren. Hieraan ten grondslag liggen
de Wet op het specifiek cultuurbeleid, de Erfgoedwet, de Wet stelsel
openbare bibliotheekvoorzieningen en onderliggende besluiten en
regelingen. Het moment van juridisch verplichten gaat vooraf aan het
kalenderjaar waarop de bekostiging betrekking heeft.
Subsidies
Van het beschikbare budget is 83,3 procent juridisch verplicht voor 2020.
Dit betreft het deel van de subsidies waarvoor al voor de start van 2020
een beschikking is verstuurd.
Opdrachten
Van het beschikbare budget is 0,3 procent juridisch verplicht.
Bijdragen aan agentschappen
Dit betreft de rijksbijdrage aan het Nationaal Archief. Het budget voor
2020 is 100 procent juridisch verplicht.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Dit betreft de contributies voor (inter)nationale verdragen en lidmaatschappen. Deze contributies lopen door tot wederopzegging en dragen bij
aan de uitvoering van internationale afspraken. Het budget voor 2020 is
100 procent juridisch verplicht. Voor een nadere toelichting wordt
verwezen naar de toelichting op de instrumenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

101

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Culturele basisinfrastructuur
De culturele basisinfrastructuur wordt voor een periode van vier jaar
bekostigd. De besluiten over de culturele basisinfrastructuur voor de
periode 2017–2020 zijn in de brief van 20 september 2016 beschreven. In
totaal heeft het Rijk voor deze periode subsidie toegekend aan 88 culturele
instellingen en zes fondsen. De culturele basisinfrastructuur bestaat uit
vierjaarlijkse instellingen op het gebied van podiumkunsten (toneel, dans,
opera en orkesten), beeldende kunsten, film, musea, letteren, architectuur,
vormgeving, nieuwe media, cultuureducatie en een aantal bovensectorale
instellingen. Daarnaast zijn er zes cultuurfondsen, die sectoraal zijn
georganiseerd. De cultuurfondsen spelen een belangrijke rol in het
cultuurstelsel. Door middel van flexibele en kortlopende subsidieregelingen kunnen zij de dynamiek en de vernieuwing in de sector op de voet
volgen en zijn zij in staat snel op sectorale ontwikkelingen te reageren.
In 2020 zullen de besluiten over de culturele basisinfrastructuur 2021–2024
worden genomen. De Tweede Kamer is in de brief van 11 juni 2019 over
de uitgangspunten voor deze periode geïnformeerd. Vanuit de Regeerakkoord middelen wordt in 2020 via het Filmfonds € 5,5 miljoen geïnvesteerd in voortzetting van de succesvolle pilot om de Film Production
Incentive (cash rebate) uit te breiden naar high end tv-series.
Erfgoedwet
Op basis van de Erfgoedwet zijn museale instellingen belast met de zorg
voor het beheer van de museale cultuurgoederen van de Staat of andere
cultuurgoederen of verzamelingen. Hiervoor ontvangen deze instellingen
met een wettelijke taak een structurele vergoeding. Voor de subsidiëring
van deze taak worden op grond van de Regeling beheer rijkscollectie en
subsidiëring museale instellingen middelen beschikbaar gesteld waarbij
onderscheid wordt gemaakt in enerzijds beheer en onderhoud van
collecties en anderzijds huisvesting.
Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen
Per 1 januari 2015 is de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen
(Wsob) in werking getreden. De wet organiseert het openbare bibliotheekwerk als een netwerk van samenwerkende lokale en provinciale
openbare bibliotheekvoorzieningen waarbij de Koninklijke Bibliotheek
(KB) een coördinerende rol vervult. In het netwerk verricht de KB als
nationale bibliotheek van Nederland tevens taken voor het stelsel als
geheel, waaronder het beheer en de doorontwikkeling van de landelijke
digitale openbare bibliotheek en de bibliotheekvoorziening voor personen
met een leeshandicap. Activiteiten richten zich in 2020 op de aandachtspunten uit de evaluatie van de Wsob, waaronder de kosten voor jeugdleden. Daarnaast op de doorontwikkeling van het model voor e-lending
van de digitale openbare bibliotheek en in vervolg op de Motie van het lid
Asscher c.s. op de spreiding en bereikbaarheid van de fysieke bibliotheek.
Monumentenzorg
De Erfgoedwet is sinds 1 juli 2016 het juridisch kader voor de financiering
van de monumentenzorg. Wat betreft de financiering van de instandhouding van rijksmonumenten is de brief Erfgoed Telt het beleidskader.
De extra middelen die het kabinet beschikbaar heeft gesteld worden in
2020 ingezet voor onder andere de restauratie van grote monumenten en
onderhoud aan monumenten in Groningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

102

De fiscale monumentenaftrek is in 2019 omgevormd tot de woonhuisregeling. Deze middelen staan nu op de begroting van OCW. Daarnaast
krijgen in 2020 onderwerpen als toegankelijkheid, verbindende waarde en
verduurzaming aandacht. Ten slotte wordt vanuit Erfgoed Telt geïnvesteerd in curricula voor bouwspecialismen, kwaliteitsnormen, het ondersteunen van vrijwilligers en de implementatie van het Verdrag van Faro.
Archieven inclusief Regionale Historische Centra
OCW draagt bij aan de kosten van bewaring en presentatie van de
rijksarchieven uit de provincie door de Regionale Historische Centra, die
in elke provinciehoofdstad met uitzondering van Zuid-Holland zijn
gevestigd. Een wetsvoorstel tot modernisering van de Archiefwet 1995,
zoals aangekondigd in de Kamerbrief van 11 juni 2018, zal in 2020 aan de
Tweede Kamer worden aangeboden.
Flankerend beleid huisvesting
Deze middelen zijn gereserveerd voor het Garantiefonds rijksmusea. Ze
zijn bedoeld als garantstelling voor leningen aangegaan door rijksmusea
voor huisvesting en voor eventuele knelpunten die samenhangen met de
invoering van de Erfgoedwet.
Cultuureducatie met kwaliteit
Het programma Cultuureducatie met Kwaliteit is voor de periode
2017–2020 voortgezet met een jaarlijkse investering van ruim € 10
miljoen. Het programma zet in op goed cultuuronderwijs voor ieder kind,
op verschillende manieren. Door een gezamenlijke inzet van de scholen,
de culturele instellingen en de drie overheden wordt de kwaliteit van
cultuureducatie bevorderd. De samenwerking tussen de school en de
culturele en sociale omgeving wordt gestimuleerd. De inhoudelijke
deskundigheid van leraren, vakdocenten en educatief medewerkers op het
gebied van cultuureducatie wordt versterkt. Sinds het schooljaar
2018–2019 zijn vanuit het Regeerakkoord aanvullende middelen toegevoegd om een bezoek aan het (rijks)museum mogelijk te maken.
Subsidies
Verbreden inzet cultuur
Voor de financiering van de cultuurkaart is meerjarig een budget
opgenomen van € 4,9 miljoen per jaar. In aanvulling op het programma
Cultuureducatie met Kwaliteit zet OCW samen met private partijen tot en
met 2020 extra in op muziekonderwijs in het primair onderwijs. OCW
investeert in 2020 samen met het Fonds voor Cultuurparticipatie (FCP) een
bedrag van € 850.000 voor lokale verankering. Daarnaast wordt de
toegankelijkheid van cultuur verbeterd door ondersteuning van het
Jeugdfonds Sport & Cultuur, een extra bijdrage aan de Brede Regeling
Combinatiefuncties en een regeling bij het FCP voor participatie (in 2020
€ 4,3 miljoen). Voorts zijn middelen beschikbaar voor de intensivering van
de uitvoering van de Nationale Strategie Digitaal Erfgoed. Vanuit het
Regeerakkoord zijn hiervoor middelen toegevoegd (in 2020 € 6 miljoen)
met als doel de digitale toegankelijkheid en gebruik van erfgoed,
archieven en collecties te vergroten.
Internationaal cultuurbeleid (inclusief HGIS)
Het internationaal cultuurbeleid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
van de bewindspersonen van OCW en Buitenlandse Zaken. In de periode
2017–2020 gelden voor het internationaal cultuurbeleid drie doelstellingen: een sterke cultuursector die in kwaliteit groeit door internationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

103

uitwisseling en duurzame samenwerking die in het buitenland wordt
gezien en gewaardeerd, een bijdrage van cultuur aan een veilige,
rechtvaardige en toekomstbestendige wereld en culturele diplomatie
(Kamerbrieven van 4 mei 2016 en 15 februari 2017).
Voor de versterking van de Nederlandse cultuursector wordt gekozen voor
acht focuslanden waar de meest betrokken partijen (diplomatieke posten,
fondsen, DutchCulture, anderen) samen optrekken op basis van een
meerjarige strategie. Daarnaast kunnen deze partijen inspelen op
initiatieven vanuit het veld in zes zogenoemde maatwerklanden, waar zich
– vanwege een specifieke aanleiding – uitgelezen kansen voordoen voor
Nederlandse cultuuruitingen. Voor de versterking van het internationale
culturele profiel van Nederland zijn vanuit het Regeerakkoord structurele
middelen toegevoegd (vanaf 2018 jaarlijks € 2 miljoen).
Programma leesbevordering
Het leesbevorderingsprogramma Kunst van Lezen is onderdeel van het
Actieprogramma Tel mee met Taal 2020–2024. Tel mee met Taal is een
gezamenlijke aanpak samen met het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om
laaggeletterdheid te voorkomen en tegen te gaan. Zoals in de brief aan de
Tweede Kamer van 18 maart 2019 is aangekondigd, is het leesbevorderingsprogramma Kunst van Lezen de afgelopen jaren bewezen effectief
geweest en wordt het daarom ook in 2020 voortgezet.
Creatieve industrie
Ten laste van dit budget worden uitgaven gedaan ten behoeve van de
Creatieve Industrie. Dit gebeurt in samenwerking met het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat. Daarnaast zijn middelen beschikbaar voor
de ontwerpdisciplines zoals architectuur, vormgeving en digitale cultuur.
In samenwerking met het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt een architectuurprogramma gefinancierd.
Erfgoed en fysieke leefomgeving
De ervaringen uit het programma Erfgoed en ruimte worden gebruikt om
vorm te geven aan het erfgoedbeleid in de fysieke leefomgeving, waarin
het onder andere gaat om de Nationale Omgevingsvisie en haar
uitwerking en de energietransitie. In de brieven Erfgoed Telt en Cultuur in
een open samenleving stelt het kabinet het erfgoed van onze leefomgeving te willen beschermen én te benutten voor actuele ruimtelijke
opgaven zoals de energietransitie, klimaatadaptatie en stedelijke groei.
Het kabinet versterkt deze relatie in trajecten als de Omgevingswet, de
Nationale Omgevingsvisie en het Deltaprogramma. Het kabinet zoekt
hiervoor tevens verdere samenwerking met de andere overheden en
maatschappelijke partijen via de Erfgoed Deal waarmee het Rijk de
bijdrage van erfgoed aan veranderingen in onze leefomgeving wil
versterken. De inzet van het Rijk wordt gematcht door de medeoverheden.
Specifiek cultuurbeleid
Onder specifiek cultuurbeleid zijn verschillende kleinere subsidiebudgetten opgenomen. De -in financiële zin- grootste onderwerpen in 2020
zijn hierna verder toegelicht.
Een bedrag van € 24,6 miljoen is bestemd voor de arbeidsmarktagenda,
waarvan € 15 miljoen voor permanente professionele ontwikkeling in het
kader van verbetering van de arbeidsmarktsituatie van kunstenaars, € 5
miljoen voor een revolverend productiefonds voor innovatie in de
podiumkunsten en € 2,3 miljoen voor het verstrekken van leningen aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

104

individuen en organisaties uit alle disciplines in de creatieve sector die
aantoonbaar een professionele beroepspraktijk hebben. Het resterende
bedrag is beschikbaar voor diverse maatregelen in de aanloop van de
nieuwe culturele basisinfrastructuur periode 2021–2024.
Er wordt uit de Regeerakkoord middelen € 10 miljoen gestort in het
Museaal Aankoopfonds.
In 2019 en 2020 staan we erbij stil dat Nederland 75 jaar geleden is bevrijd
en we sindsdien in vrijheid leven. Voor uitvoering van beleid rond deze
mijlpaal ontvangt OCW € 15 miljoen (waarvan € 10 miljoen in 2020) van
het Ministerie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De
middelen worden op basis van de beleidsuitgangspunten van VWS via het
Mondriaan Fonds beschikbaar gesteld en zijn bedoeld voor modernisering
van een aantal oorlogsmusea, wetenschappelijk onderzoek naar de
geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en het vergemakkelijken van
de digitale toegang tot bronnen en archieven van de Tweede Wereldoorlog.
Opdrachten
Beleidsonderzoek, evaluaties en kennisbasis
Dit budget is bestemd voor opdrachten die bestaan uit het inhuren van
bureaus voor beleidsonderzoek, evaluaties, visitatie/monitoring van
versterking van de kennisbasis in de cultuursector.
Monumentenzorg
De middelen zijn bestemd voor opdrachten op het gebied van de
monumentenzorg voor kennis- en onderzoeksprogramma’s, ondersteuning infrastructuur erfgoed en informatie- en communicatietechniek.
Archeologie
Deze middelen zijn bestemd voor ondersteuningstaken op het gebied van
onderzoek en kennis. Daarnaast zijn vanuit het Regeerakkoord middelen
beschikbaar gesteld voor extra investeringen in instandhouding van
archeologische rijksmonumenten, maritieme archeologie, wetenschappelijke innovatie en publieksbereik.
Erfgoed en fysieke leefomgeving
Deze middelen zijn bestemd voor opdrachten op het terrein van gebiedsgericht erfgoedbeleid voor uitvoeringsprogramma’s.
Overige opdrachten
Dit budget is bestemd voor opdrachten voor diverse programma’s, zoals
Gedeeld Cultureel Erfgoed en Werelderfgoed.
Bijdrage aan agentschappen
Deze middelen betreffen de rijksbijdrage aan het Nationaal Archief.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Naast de prioriteiten die onder het financieel instrument Internationaal
cultuurbeleid zijn genoemd, is Nederland aan een aantal verplichtingen
gebonden en draagt Nederland bij aan de uitvoering van internationale
verdragen. Dit geldt voor de UNESCO erfgoedverdragen voor het
werelderfgoed, het immaterieel erfgoed, de bescherming van cultureel
erfgoed bij gewapend conflict, de bestrijding van illegale handel in
cultuurgoederen en het cultuurverdrag voor de diversiteit van cultuuruitingen. Ook wordt bijgedragen aan het Europees filmprogramma
(Eurimages) en de Nederlandse Taalunie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

105

Ontvangsten
Er zijn ontvangsten geraamd als gevolg van het definitief vaststellen van
subsidies.
Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage «Fiscale regelingen»
in de Miljoenennota. De fiscale regelingen die niet in onderstaande tabel
zijn opgenomen, maar wel op dit beleidsartikel betrekking hebben, zijn:
– Vrijstelling voorwerpen van kunst en wetenschap box 3
– BTW Vrijstelling componisten, schrijvers en journalisten
Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde
jaar van afronding van de volgende evaluatie wordt verwezen naar de
bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de fiscale regelingen».
Tabel 14.3. Fiscale regelingen 2018–2020, budgettair belang op transactiebasis in
lopende prijzen (x € miljoen)1

Aftrek kosten monumentenpanden
BTW Laag tarief culturele goederen en
diensten

2018

2019

2020

78

–

–

1.217

997

1.042

1
[–] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van de regeling
bedraagt in dat jaar afgerond nihil.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

106

3.11 Art.nr. 15. Media
A. Algemene doelstelling
Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief
hoogwaardig media-aanbod, dat toegankelijk blijft voor alle lagen van de
bevolking.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Media hebben een prominente rol in onze democratie en cultuur. Wat we
zien, horen en lezen, beïnvloedt ons beeld van de wereld en onze
opvattingen. Daarom borgt de Minister vier publieke belangen in het
mediabeleid, waar hij verantwoordelijk voor is: onafhankelijkheid,
verscheidenheid, kwaliteit en toegankelijkheid. De Minister heeft
specifieke zorg voor het stelsel van landelijke, regionale en lokale publieke
omroepen en de daarvoor relevante wet- en regelgeving. De Minister
heeft naast een financierende rol, vooral ook een regisserende rol.
Financieren: De Minister financiert de landelijke en regionale publieke
omroep, en enkele andere aan de omroep verbonden instellingen. De
taakopdracht is wettelijk bepaald en het budget van de publieke omroep is
vastgesteld met behoud van afstand tot de uitvoering en inhoud. Op basis
van het concessiebeleidsplan sluit de Minister elke vijf jaar een prestatieovereenkomst met de publieke omroep.
Stimuleren: Verder is de Minister verantwoordelijk voor instrumenten ter
bevordering van culturele producties, documentaires, drama, kunst- en
kinderprogramma’s, het steunen en stimuleren van een onafhankelijke en
kwalitatief goede journalistieke infrastructuur (Stichting Stimuleringsfonds voor de Journalistiek) en voor het bevorderen van mediawijsheid
(NICAM en Mediawijzer.net).
Regisseren: Als regisseur is de Minister verantwoordelijk voor de
wetgeving ten aanzien van de taak en organisatie van de publieke omroep
en voor wetgeving voor commerciële media. De regels voor commerciële
omroepen vloeien voornamelijk voort uit Europese richtlijnen over
audiovisuele mediadiensten. Verder is de Minister als regisseur verantwoordelijk voor wetgeving met betrekking tot omroepdistributie. Het doel
daarvan is de toegang tot een gevarieerd media-aanbod te bevorderen en
te verzekeren.
C. Beleidswijzigingen
Op 14 juni 2019 is de visiebrief toekomst publiek omroepbestel van dit
kabinet verschenen. In de mediabegrotingsbrief 2019 zijn de algemene
uitgangspunten daarvoor gegeven: de publieke omroep moet geworteld
zijn in de maatschappelijke pluriformiteit, iedereen kunnen bereiken, een
stabiele financiering hebben, vernieuwend zijn en kunnen samenwerken.
Vanuit deze uitgangspunten stelt het kabinet maatregelen voor die zich
laten clusteren onder de volgende doelstellingen: versterking van een
pluriforme programmering, versterking van de financieringsbasis en
versterking van de organisatie.
De maatregelen uit deze visiebrief zullen worden vertaald in een nieuw
wetsvoorstel tot wijziging van de Mediawet 2008. Vanwege een aantal
wettelijke termijnen rond de komende concessie- en erkenningsperiode
(zoals voor de indiening van het concessiebeleidsplan door de NPO, de
teldatum voor ledenaantallen voor de omroepverenigingen en de
indiening van erkenningsaanvragen) zullen parallel aan de uitwerking van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

107

deze visiebrief via een spoedwetsvoorstel de huidige concessie- en
erkenningsduur verlengd worden met één jaar tot 1 januari 2022. Het
streven is om het grootste deel van de maatregelen uit deze visiebrief
vanaf 1 januari 2021 in te laten gaan, zodat deze maatregelen, met het
uitstel van de nieuwe concessie- en erkenningsperiode, voor de nieuwe
periode hun effect kunnen hebben. Vanaf 2020 zal de rijksmediabijdrage
met € 40 miljoen worden verhoogd.
Voor de regionale, lokale en streekomroepen is € 15 miljoen toegevoegd
aan de beschikbare rijksmediabijdrage. Dit bedrag wordt als volgt over
drie jaren verdeeld: € 3 miljoen in 2019, € 7,5 miljoen in 2020 en 4,5
miljoen in 2021. In zowel 2019 als 2020 wordt € 3 miljoen bestemd voor
de streekomroepen in het kader van de motie Sneller c.s.; voor 2020 en
2021 is voor beide jaren € 4,5 miljoen beschikbaar voor de samenwerking
tussen regionale en lokale publieke omroepen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 15.2 Budgettaire gevolgen van beleid art. 15 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

915.524

1.016.563

1.023.125

1.005.480

1.028.355

1.027.835

1.052.738

Totale uitgaven

973.392

1.016.563

1.023.125

1.005.480

1.028.355

1.027.835

1.052.738

Waarvan juridisch verplicht (%)

Bekostiging
–

–

98,3%

966.516

1.004.521

1.009.493

994.848

1.022.223

1.021.701

1.046.580

Publieke Omroep
(omroepinstellingen)

940.139

888.388

893.658

887.958

891.946

895.146

898.278

Landelijke publieke
omroep

795.844

731.821

736.205

739.908

743.896

747.096

750.228

Regionale omroep

144.295

156.567

157.453

148.050

148.050

148.050

148.050

Beheertaken landelijke
publieke omroep

39.251

40.312

39.880

39.880

39.880

39.880

39.880

Stichting Omroep
Muziek

16.366

16.766

16.484

16.484

16.484

16.484

16.484

Nederlands Instituut
voor Beeld en Geluid
(NIBG)

22.885

23.546

23.396

23.396

23.396

23.396

23.396

Dotaties, bijdragen
publieke omroep

16.796

15.933

18.894

18.946

19.003

19.047

19.047

Stimuleringsfonds
voor de Journalistiek

5.434

2.194

2.190

2.190

2.190

2.190

2.190

2.231

5.138

5.138

5.138

5.138

5.138

Uitzenden en
uitzendgereedmaken

–

Onderzoeksjournalistiek (RA-middelen)
Filmfonds van de
omroep en Telefilm
(CoBO)

8.274

8.335

8.399

8.451

8.508

8.552

8.552

Mediawijsheid
Expertisecentrum
(Bewust mediagebruik)

1.519

1.561

1.558

1.558

1.558

1.558

1.558

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

108

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stichting Nederlandse
Lokale Publieke
Omroepen (NLPO)

1.569

1.612

1.609

1.609

1.609

1.609

1.609

–

Dotatie/onttrekking
Algemene Mediareserve

– 30.040

58.921

56.281

47.284

70.614

66.848

88.595

–

Overige bekostiging
media

370

967

780

780

780

780

780

1.820

6.811

8.411

5.411

911

911

911

1.820

6.811

8.411

5.411

911

911

911

170

442

442

442

442

442

442

170

442

442

442

442

442

442

4.826

4.728

4.718

4.718

4.718

4.720

4.744

4.826

4.728

4.718

4.718

4.718

4.720

4.744

60

61

61

61

61

61

61

Subsidies
–

Subsidies

Opdrachten
–

Opdrachten

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
–

Commissariaat voor
de Media

Bijdragen aan (inter-)nationale
organisaties
–

European Audiovisual
Observatory

Ontvangsten

60

61

61

61

61

61

61

164.157

149.854

147.854

142.854

148.854

143.854

164.504

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 15 is voor 2020 99,8 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2020 is bijna volledig juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben voornamelijk betrekking op de landelijke en de
regionale publieke omroep. Hieraan ten grondslag ligt de Mediawet 2008.
Subsidies
Van het beschikbare budget is nul procent juridisch verplicht. Voor een
nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de instrumenten.
Opdrachten
Van het beschikbare budget is nul procent juridisch verplicht. Voor een
nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de instrumenten.
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
Het beschikbare budget voor 2020 is volledig juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op het Commissariaat voor de Media
(CvdM). Hieraan ten grondslag ligt de Mediawet 2008.
Bijdragen aan internationale organisaties.
Het beschikbare budget voor 2020 is volledig juridisch verplicht. Het
betreft een jaarlijkse contributie aan het European Audiovisual Observatory.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

109

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Landelijke en regionale publieke omroep
De publieke omroep waarborgt een hoogstaand en pluriform mediaaanbod, dat toegankelijk en betaalbaar is voor alle lagen van de
bevolking. Daarom bekostigt OCW de landelijke en regionale publieke
omroep. Mede vanwege Europese regels op het gebied van staatssteun,
houdt de overheid greep op de aard en omvang van het takenpakket van
de landelijke en regionale publieke omroep en bepaalt de overheid het
budget van de publieke omroep.
Stichting Omroep Muziek (SOM)
Deze bekostiging is bestemd voor de door OCW aangewezen instelling
voor het in stand houden en exploiteren van omroeporkesten en
omroepkoren.
Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG)
Deze bekostiging is bestemd voor de door OCW aangewezen instelling
voor het in stand houden en exploiteren van een media-archief.
Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek is binnen het mediabeleid het
instrument om de pluriformiteit van het journalistieke media-aanbod te
stimuleren, zowel binnen pers en omroep als via het internet. De
activiteiten van het fonds dragen bij aan innovatie van de journalistiek en
aan stimulering van de journalistieke functie van de media in onze
samenleving.
Onderzoeksjournalistiek
Het budget voor onderzoeksjournalistiek wordt ingezet om journalistieke
projecten, innovaties en talentontwikkeling en professionalisering te
ondersteunen.
Filmfonds van de Omroep en Telefilm (CoBO)
Het CoBO-fonds ondersteunt de film- en documentairesector en participeert in audiovisuele coproductieprojecten waarin wordt deelgenomen
door een of meer van de publieke instellingen die zendtijd hebben
verkregen voor landelijke omroep en de Vlaamse publieke omroep (VRT)
en/of Duitse publieke omroepen en/of onafhankelijke filmproducenten
en/of instellingen werkzaam op het gebied van de podiumkunsten.
Mediawijsheid Expertisecentrum (Bewust mediagebruik)
Het Mediawijsheid Expertisecentrum (Mediawijzer.net) bevordert een
bewuste, kritische en actieve houding van burgers en instellingen in de
samenleving waar media alom zijn. Bij het huidige programma zijn de
Koninklijke Bibliotheek, ECP-EPN, de publieke omroep (NTR), Kennisnet
en het NIBG betrokken.
Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO)
NLPO ondersteunt lokale publieke omroepen op diverse terreinen om de
sector verder te professionaliseren en om de kwaliteit van de producties
van lokale omroepen te verbeteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

110

Dotatie / onttrekking Algemene Mediareserve
Op basis van de verwachte uitgaven op de mediabegroting en de
verwachte reclameopbrengsten van de Ster worden middelen toegevoegd
of onttrokken aan de Algemene Mediareserve (AMr). De AMr kan op
grond van de Mediawet worden gebruikt voor de opvang van dalende
Ster-inkomsten, bijdragen aan de bekostiging van reorganisatiekosten als
gevolg van overheidsbesluiten en voor de financiering van de door het
Commissariaat aan te houden rekening-courantverhouding voor
betalingen aan instellingen.
Vanaf 2020 zal de rijksmediabijdrage structureel met € 40 miljoen worden
verhoogd. Deze middelen zijn voorlopig toegevoegd aan de post
dotatie/ontrekking AMr en zullen op een later tijdstip na uitwerking van de
maatregelen uit de visiebrief worden verdeeld over de mediabegroting.
Overige bekostiging Media
Te laste van dit budget wordt onder meer het NICAM betaald voor de
uitvoering van de activiteiten welke nodig zijn voor het continueren en
verbeteren van de kwaliteit van Kijkwijzer.
Subsidies
Ten laste van dit budget worden de jaarlijkse subsidies aan het
AWO-fonds voor de Omroep voor diverse projecten op het gebied van
arbeidsmarktontwikkeling, werkgelegenheid en opleiding en aan het
European Journalism Centre voor diverse internationale journalistiekprojecten betaald. Daarnaast worden nog incidentele subsidies op het gebied
van de media betaald.
Daarnaast is € 3 miljoen in 2019, € 7,5 miljoen in 2020 en 4,5 miljoen in
2021 voor de regionale, lokale en streekomroepen uit de visiebrief onder
de subsidies toegevoegd. Deze middelen kunnen op een later tijdstip na
uitwerking van de maatregelen uit de visiebrief waar nodig nog worden
herverdeeld over de mediabegroting.
Opdrachten
Te laste van dit budget worden onder meer de kosten van de Landsadvocaat betaald. Daarnaast worden nog incidentele opdrachten op het
gebied van Media betaald.
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
De kerntaak van het Commissariaat voor de Media (CvdM) bestaat uit het
uitoefenen van onafhankelijk toezicht op het handelen van de mediainstellingen in Nederland en uit handhavend optreden ingeval de
toepasselijke regelgeving niet in acht wordt genomen. De bevoegdheid
om toezicht en handhaving uit te oefenen heeft betrekking op alle
media-instellingen: publieke media-instellingen op landelijk, regionaal en
lokaal niveau en commerciële media-instellingen op landelijk en
niet-landelijk niveau. Het CvdM is tevens verantwoordelijk voor het
metatoezicht op het Nederlands Instituut voor Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM). Daarnaast heeft het CvdM tot taak erop toe te zien
dat kabelexploitanten hun wettelijke verplichtingen nakomen tot doorgifte
van de must carry-zenders.
Ontvangsten
Dit betreffen de ramingen van de reclameopbrengsten van de Ster. Op
basis van de raming zoals opgenomen in de Kamerbrief mediabegroting
2019 is de raming van de reclameopbrengsten naar beneden bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

111

3.12 Art. 16. Onderzoek en wetenschapsbeleid
A. Algemene doelstelling
De algemene doelstelling is het scheppen van een internationaal
concurrerende onderzoeksomgeving die onderzoekers uitdaagt tot
optimale wetenschappelijke prestaties en die goed aansluit op maatschappelijke behoeften.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister is verantwoordelijk voor het stelsel van onderzoek en
wetenschap.
Financieren: De Minister bekostigt het onderzoeks- en wetenschapsbestel.
Stimuleren: De Minister stimuleert in het wetenschappelijk onderzoek:
• kwaliteit en excellentie;
• zwaartepuntvorming en profilering. De afspraken die hierover gemaakt
zijn met de universiteiten staan vermeld in het hoofdlijnenakkoord;
• samenwerking in de gouden driehoek van bedrijven, kennisinstellingen en overheid. In het innovatiebeleid, waarvoor de Minister van
Economische Zaken en Klimaat verantwoordelijk is, is hiervoor de
missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid ontwikkeld.
Regisseren: De Minister schept voorwaarden voor:
• een klimaat voor universiteiten en kennisinstellingen voor het doen
van excellent onderzoek;
• borging van het vernieuwend vermogen en de kwaliteit van het
Nederlandse onderzoek;
• het doelmatig functioneren van wetenschappelijke instellingen die,
zowel zelfstandig als in relatie tot universiteiten en bedrijven, een
belangrijke plaats innemen;
• de Nederlandse en internationale onderzoeksfaciliteiten;
• Internationale samenwerking in de wetenschap en op wetenschapsbeleid en wetenschapsdiplomatie;
• de coördinatie en positionering van het wetenschapsbeleid op
nationaal en internationaal niveau.
De Minister is verantwoordelijk voor het toezicht op een efficiënte
besteding van publieke middelen en op voldoende verspreiding van
kennis naar de maatschappij.
Kengetallen
Tabel 16.1 Kengetallen
2015

2016

2017

2018

1

Top 5-positie qua budget
kaderprogramma dat
naar Nederland gaat1

5

6

6

6

2

Publieke investering in
R&D als % bbp2

0,66

0,66

0,67

R&D personeel als ‰ van
de beroepsbevolking2

14,36

14,77

15,20

3

1
2

2019

2020

2021

2022

Bron: RVO
Bron: OECD

Bron: RVO, OECD

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

112

C. Beleidswijzigingen
In 2020 wordt het budget van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA)
verhoogd van € 108 miljoen naar € 130 miljoen. Hiermee wordt
uitvoering gegeven aan de afspraken in het regeerakkoord over de NWA
(zie de beleidsagenda).
De Nederlandse wetenschap is onderdeel van het internationale bestel en
Nederland werkt erg succesvol internationaal samen. Zo wordt 7,8% van
de middelen uit het huidige EU-Kaderprogramma verworven door
Nederland. De inzet is er op gericht deze hoge score in het nieuwe
Kaderprogramma vast te houden (zie de beleidsagenda).
Open science en open access worden de norm in wetenschappelijk
onderzoek. Zoals beschreven in het Nationaal Plan Open Science (NPOS)
streeft OCW naar 100% open access van publicaties in 2020 en het
optimaal hergebruik van data. Om de overgang naar open science te
versnellen, starten de partijen binnen het NPOS dit jaar met een aantal
concrete projecten op het gebied van open access, FAIR-data en
waarderen en belonen van onderzoekers. Daarnaast komt er dit jaar meer
duidelijkheid over de ontwikkeling van de European Open Science Cloud
(EOSC).
OCW stelt ook in 2020 en verder middelen beschikbaar voor investeringen
in wetenschappelijke onderzoeksinfrastructuur. Met deze middelen zal in
2020 een nieuwe (tweejaarlijkse) ronde van de Roadmap Grootschalige
Wetenschappelijke infrastructuur worden gehouden door NWO. Daarnaast
zal OCW de investeringen in de IT-infrastructuur naar aanleiding van het
ICT-rapport van NWO het komende jaar uitwerken met extra middelen
voor high performance computing, netwerken en data-opslag,
ICT-ondersteuning bij data- en software intensief onderzoek, én ontsluiting
en toegankelijk maken van data.
Vanaf 2020 komt er jaarlijks € 70 miljoen aan extra onderzoeksmiddelen
beschikbaar voor sectorplannen. Hiervan zal € 60 miljoen gaan naar
sectorplannen voor bèta en techniek en € 10 miljoen naar een sectorplan
voor Sociale en Geesteswetenschappen (SSH). Via een sectorplan wordt
een strategische samenwerking tussen faculteiten aangegaan, met als
doel het leggen van een verbinding tussen onderwijs, onderzoek en
maatschappelijke doelen. Vanaf 2020 zullen met de eerste middelen die
worden uitgekeerd aan de universiteiten, de faculteiten een start maken
met de uitvoering van de ingediende en beoordeelde faculteitsplannen.
Naar aanleiding van de evaluatie van de instituten-portfolio van NWO en
KNAW zullen NWO en KNAW vanaf 2020 een grotere dynamiek van het
portfolio bewerkstelligen door een onafhankelijke commissie die periodiek
een strategische conferentie organiseert met partijen uit het Nederlandse
kennisveld. Eens in de zes jaar zal gecontroleerd worden of de dynamiek
hiermee daadwerkelijk bereikt wordt.
D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 16.3 Budgettaire gevolgen van beleid art. 16 (bedragen x € 1.000)

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.122.383

1.191.385

1.213.270

1.163.142

1.160.592

1.159.653

1.159.073

– 934

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

113

2018
Waarvan overig

1.123.317

Totale uitgaven

1.216.958

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.238.799

1.172.446

1.163.845

1.160.209

1.159.653

1.159.073

Waarvan juridisch verplicht (%)

Bekostiging
•

Hoofdbekostiging

99,8%

1.101.220

1.114.385

1.049.574

1.040.297

1.036.661

1.036.105

1.035.525

742.322

706.516

658.529

655.490

655.327

656.258

656.178

NWO-wet en WHW

•

–

NWO

556.834

520.582

521.225

518.388

518.961

518.966

518.886

–

KNAW

89.646

89.527

89.525

89.323

89.132

89.446

89.446

–

KB

95.842

96.407

47.779

47.779

47.234

47.846

47.846

358.898

407.869

391.045

384.807

381.334

379.847

379.347

Aanvullende bekostiging
–

NWO Talentenontwikkeling

160.885

170.885

165.885

165.885

165.885

165.885

165.885

–

NWO STW

8.000

8.000

8.000

8.000

8.000

8.000

8.000

–

NWO Grootschalige
researchinfrastructuur

85.380

85.380

55.380

55.380

55.380

55.380

55.380

–

Nationaal Regieorgaan
Onderwijsonderzoek

28.986

29.957

26.133

21.542

18.069

16.582

16.082

–

Poolonderzoek

3.147

3.147

3.147

1.500

1.500

1.500

1.500

–

Caribisch Nederland

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

–

NWO NWA

70.000

108.000

130.000

130.000

130.000

130.000

130.000

22.549

27.239

25.815

26.491

26.452

26.491

26.491

Subsidies
–

Stichting NLBIF

550

550

550

550

550

550

550

–

Naturalis Biodiversity
Center

6.265

6.265

6.265

6.266

6.266

6.266

6.266

–

BPRC

9.608

9.608

9.608

9.609

9.609

9.609

9.609

–

NCWT/NEMO

3.366

3.366

3.366

3.366

3.366

3.366

3.366

–

STT

221

221

221

221

221

221

221

–

Stichting AAP

1.032

1.032

1.032

1.032

1.032

1.032

1.032

–

Nationale coördinatie

1.507

6.197

4.773

5.447

5.408

5.447

5.447

163

379

340

340

379

340

340

163

379

340

340

379

340

340

673

921

842

842

842

842

842

Opdrachten
–

opdrachten

Bijdrage aan agentschappen
–

Dienst Uitvoering
Onderwijs

0

2

2

2

2

2

2

–

Rijksdienst voor
Ondernemend
Nederland

673

919

840

840

840

840

840

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

92.353

95.875

95.875

95.875

95.875

95.875

95.875

–

EMBC

918

941

941

941

941

941

941

–

EMBL

5.176

5.227

5.227

5.227

5.227

5.227

5.227

–

ESA

31.065

31.065

31.065

31.065

31.065

31.065

31.065

–

CERN

44.199

46.168

46.168

46.168

46.168

46.168

46.168

–

ESO

8.425

9.871

9.902

9.902

9.902

9.902

9.902

–

NTU/INL

2.570

2.603

2.572

2.572

2.572

2.572

2.572

504

101

101

101

101

101

101

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

114

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 16 is voor 2020 99.8% procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2020 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de betalingen aan de nationale
onderzoeksinstellingen NWO, KNAW en KB alsmede een aantal bijdragen
met een structureel karakter. De wettelijke grondslag van de bekostiging is
vastgelegd in de NWO-weten de WHW.
Subsidies
Van het beschikbare budget voor 2020 is 89.5% procent juridisch verplicht.
Het betreft hier subsidies aan stichtingen en centra met een specifieke rol
in de kennisinfrastructuur zoals Naturalis Biodiversity Center, BPRC en
NCWT/NEMO.
Opdrachten
Van het beschikbare budget voor 2020 is 60% procent juridisch verplicht
op grond van een in 2015 aangegane overeenkomst.
Bijdrage aan agentschappen, aan medeoverheden en aan (inter-)nationale
organisaties
Het beschikbare budget is voor 100 procent juridisch verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Het Ministerie van OCW bekostigt de nationale onderzoeksinstellingen
NWO, KNAW en KB. Hiermee stelt de Minister deze organisaties in staat
om binnen de wettelijke kaders en in lijn met de vierjaarlijkse strategische
agenda en strategische plannen van de instellingen hun missie en
doelstellingen te realiseren. Die zijn gericht op het bevorderen van de
kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en het initiëren
en stimuleren van nieuwe ontwikkelingen daarin.
OCW draagt met een structureel karakter bij aan:
• NWO voor grote infrastructurele onderzoeksvoorzieningen voor de
uitvoering van projecten die geselecteerd zijn op grond van de
resultaten van de nationale roadmap commissie grootschalige
researchinfrastructuur. Met de inzet van deze middelen worden
Nederlandse onderzoekers in de gelegenheid gesteld om te kunnen
werken met onderzoeksfaciliteiten van wereldniveau;
• NWO voor het uitvoeren van een integraal persoonsgebonden
talentprogramma waarin naast de «Vernieuwingsimpuls» ook de
voormalige middelen voor de specifieke doelgroepen zijn opgedaan.
Doelen zijn om via competitie op basis van wetenschappelijke kwaliteit
voldoende ruimte te geven aan (jonge) veel belovende onderzoekers,
excellentie in het onderzoek te bevorderen, en te zorgen voor een
adequate in- en doorstroom van onderzoekers zodat er verbetering
optreedt in hun loopbaanperspectieven;
• Aanvullende bekostiging voor NWO voor het Nationaal Regieorgaan
Onderwijs Onderzoek;
• Aanvullende bekostiging voor NWO voor een onderzoeksprogramma
«Wetenschap op de Cariben».
• In het kader van talentontwikkeling zet OCW via NWO € 5 miljoen in
voor talent. Deze middelen worden ingezet om onderzoekers met een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

115

•

migratieachtergrond en vrouwen in bèta en techniek te stimuleren.
NWO is met de uitwerking van de programma’s bezig. De eerste call
zal eind 2019 uitgaan.
NWO-programma voor het uitvoeren van vernieuwend en maatschappelijk relevant onderzoek via de Nationale Wetenschapsagenda (NWA).
De NWA is gericht op wetenschappelijke en maatschappelijke
doorbraken. Belangrijk daarbij is de breedte, de multidisciplinaire
aanpak en samenwerking tussen de kennisketen en maatschappelijke
partners uit publieke en semipublieke sectoren en uit het bedrijfsleven.

Subsidies
Voor het stimuleren en realiseren van de centrale doelstellingen van het
Onderzoek en Wetenschapsbeleid (OWB) worden diverse subsidies
verstrekt aan stichtingen en centra met een specifieke rol in de kennisinfrastructuur, het gaat hier o.a. om bijdrage aan:
• Naturalis Biodiversity Center voor onderzoek naar de biodiversiteit en
instandhouding van de nationale grootschalige infrastructuur voor
biodiversiteitsonderzoek;
• Het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) voor primatenonderzoek en de huisvestiging van primaten en subsidie aan de Stichting
AAP voor het verzorgen van de opvang van de BPRC chimpansees;
• Stichting Nationaal Centrum voor Wetenschap- en Techniekpromotie
(NCWT) voor het beheren en ontwikkelen van NEMO Science Museum
en NEMO Kennislink, het organiseren van het landelijke festival
Weekend van de Wetenschap en het ondersteunen van overige
gerelateerde landelijke activiteiten op het gebeid van wetenschaps- en
technologiecommunicatie en -educatie.
Opdrachten
Voor beleidsontwikkeling worden opdrachten verstrekt voor het uitvoeren
van diensten. Het gaat hierbij met name om opdrachten voor het
beleidsgericht onderzoek.
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsinstantie van het
Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.
Opdracht aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) voor
het ondersteunen en stimuleren van een zo groot mogelijk Nederlandse
participatie in het EU-Kaderprogramma voor Onderzoek en Innovatie
«Horizon 2020». Team Internationale Research- en Innovatiesamenwerking (IRIS) bij RVO.nl is het Nationaal Contactpunt Kaderprogramma in
Nederland.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Contributies aan de grote internationale onderzoeksorganisaties EMBC,
EMBL, ESA, CERN en ESO. Door deelname van Nederland aan deze
intergouvernementele organisaties krijgen de Nederlandse wetenschappelijke onderzoekers toegang tot unieke grootschalige onderzoeksfaciliteiten en internationale netwerken van toponderzoekers. Deze deelname is
mede van groot belang voor het functioneren van Nederlands nationale
onderzoeksbestel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

116

3.13 Art.nr. 25. Emancipatie
A. Algemene doelstelling
Het realiseren van gendergelijkheid en gelijkheid wat betreft seksuele
oriëntatie, genderidentiteit en geslachtskenmerken in de Nederlandse
samenleving. Dit dient te geschieden op in ieder geval de terreinen:
onderwijs, veiligheid, gezondheid, arbeidsmarkt, media, politiek, recht en
leefvormen.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister zet zich in voor gender- en LHBTI-gelijkheid en het voorkomen
van discriminatie van en geweld tegen deze groepen. Hierbij heeft de
Minister een agenderende, coördinerende en aanjagende rol. De Minister
doet dit in nauwe samenspraak en samenwerking met verschillende
departementen en andere overheden. Daarnaast financiert de Minister
programma’s en projecten van maatschappelijke instellingen gericht op
het vergroten van bewustwording en het ontsluiten van kennis en
expertise.
Financieren: De Minister biedt financiële ondersteuning aan maatschappelijke instellingen voor gender- en LHBTI-gelijkheid. Ook financiert de
Minister het monitoren van ontwikkelingen van gender- en LHBTIgelijkheid in de samenleving.
Stimuleren: Het instrument dat de Minister ter beschikking heeft, is weten regelgeving, zoals de Subsidieregeling gender- en LHBTI-gelijkheid
2017–2022 die vanaf 1 januari 2017 in werking is getreden. Deze regeling
voorziet in:
• het verstrekken van instellingssubsidies aan acht strategische
allianties;
• het verstrekken van projectsubsidies aan het maatschappelijk
middenveld.
Regisseren door:
• Samenwerking op departementaal niveau, dat doen we met name met
de ministeries van BZK, J&V, VWS, SZW, BZ.
• de uitvoering van de samenwerkingsafspraken met gemeenten over
versterking en uitvoering van het lokale beleid op het gebied van
gendergelijkheid en LHBTI-gelijkheid.
• Inspanningen op internationaal en Europees niveau.
C. Beleidswijzigingen
De belangrijkste wijzigingen op het terrein van emancipatie worden
beschreven in de beleidsagenda.
OCW zet zich in op drie samenhangende thema’s waarop zich stevige
knelpunten voordoen. Het bestaande beleid daarop wordt voortgezet.
Verder is er voor de financiële onafhankelijkheid vrouwen in overleg met
SZW besloten om binnen het «ZonMw Kennisprogramma Vakkundig aan
het Werk» een extra ronde te organiseren om de re-integratie van
vrouwen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt meer gendersensitief
te maken en daarmee de uitkeringsafhankelijkheid en armoede- en
schuldenproblematiek van vrouwen te voorkomen en te verminderen.
De komende periode steunt OCW de alliantie van christelijke LHBTInetwerken in hun activiteiten voor jonge lhbti-ers in reformatorische en
evangelische geloofsgemeenschappen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

117

Om te zorgen voor meer veiligheid van vrouwen in de publieke ruimte
wordt de samenwerking «Veilige steden» met gemeenten uitgebreid en
meerjarig voortgezet.
Om tot een evenwichtige representatie van vrouwen en mannen in de
media te komen is een programma gericht op media en uitgevers in
ontwikkeling. In 2019 wordt een monitor over de media representatie
opgestart.
In de brief onnodige sekseregistratie staan maatregelen vermeld om
onnodige sekseregistratie te beperken. Bij de uitvoering van deze
maatregelen worden publieke en private partijen betrokken.
D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
Tabel 25.2 Budgettaire gevolgen van beleid art. 25 (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

6.003

4.913

5.626

6.473

8.708

15.804

15.804

Uitgaven

12.929

15.924

15.167

15.020

15.021

15.804

15.804

Waarvan juridisch verplicht (%)

78,5%

Bekostiging

8.500

8.447

8.447

8.247

8.347

8.447

8.447

•

8.500

8.447

8.447

8.247

8.347

8.447

8.447

8.500

8.447

8.447

8.247

8.347

8.447

8.447

3.613

4.036

3.287

3.341

3.241

3.071

3.071

Subsidieregeling emancipatie 2011

1.844

839

78

0

0

0

0

–

Vrouwenemancipatie

1.100

394

–

LHBTI

744

445

78

1.769

3.197

3.209

3.341

3.241

3.071

3.071

783

1.213

1.205

1.204

1.205

1.205

1.205

Kennisinfrastructuur
–

Gender- en LHBTIgelijkheid

Subsidies
•

•

Subsidieregeling Gender- en
LHBTI-gelijkheid 2017–2022

Opdrachten
–

Gender- en LHBTIgelijkheid

783

1.213

1.205

1.204

1.205

1.205

1.205

Bijdrage aan agentschappen

3

0

0

0

0

0

0

•

3

Bijdrage aan medeoverheden

2.228

2.228

2.228

2.228

3.081

3.081

•

2.228

2.228

2.228

2.228

3.081

3.081

2.228

2.228

2.228

2.228

3.081

3.081

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

Gemeentefonds BZK
–

Gender- en LHBTIgelijkheid

Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
–

LHBTI

Ontvangsten

30
30
53

Budgetflexibiliteit
Van het totale budget voor artikel 25 is voor 2020 78,5 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2020 is voor 100 procent juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

118

Subsidies
Het beschikbare budget in 2020 is voor 59,1 procent juridisch verplicht. Dit
betreft meerjarige projectsubsidies. Voor nadere toelichting wordt
verwezen naar de subsidiebijlage.
Opdrachten:
Het beschikbare budget in 2020 is voor 30,2 procent juridisch verplicht.
Bijdrage aan medeoverheden:
Het beschikbare budget in 2020 is voor 51,8 procent juridisch verplicht
voor decentralisatie uitkeringen aan Regenboogsteden, die zich inzetten
voor de gezamenlijke doelstelling de veiligheid, weerbaarheid en sociale
acceptatie van LHBTI (Lesbische vrouwen, Homoseksuele mannen,
Biseksuelen, Transgenderpersonen en intersekse personen) verder te
bevorderen en voor gemeenten die het programma Veilige Steden
uitvoeren. Het programma heeft als doel de sociale veiligheid van
vrouwen in de publieke ruimte te vergroten door gemeenten te stimuleren
stappen te zetten of te continueren op dit onderwerp.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bekostiging
Op basis van de Subsidieregeling gender- en LHBTI-gelijkheid 2017–2022.
zijn in 2017 acht allianties voor vijf jaar verplicht. De acht strategisch
partners zijn merendeel allianties; in totaal vijftien organisaties. Het doel is
om met de activiteiten waarvoor subsidie is verleend gender- en
LHBTI-gelijkheid te realiseren.
Subsidies
Projectsubsidies worden verleend op basis van de Subsidieregeling
gender- en LHBTI-gelijkheid 2017–2022.
Opdrachten
De middelen voor opdrachten voor zowel gender- als LHBTI-gelijkheid
worden besteed aan onderzoeken en symposia.
Bijdrage aan medeoverheden
Gemeenten actief op het gebied van gender- en LHBTI gelijkheid
ontvangen via een decentralisatie-uitkering een bijdrage. De verantwoordelijkheid voor de besteding van deze middelen is belegd bij de
gemeenten zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

119

4. DE NIET-BELEIDSARTIKELEN
4.1 Art.nr. 91. Nog onverdeeld
Doel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sector overschrijdende
middelen. Zodra een exacte verdeling over de betrokken beleidsartikelen
bekend is, worden de middelen naar deze artikelen overgeboekt. Het
betreft:
• Loonbijstelling;
• Prijsbijstelling;
• Onvoorzien.
Op deze onderdelen worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord.
D. Budgettaire gevolgen
Tabel 91.1 Budgettaire gevolgen (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

0

0

0

4.000

6.000

7.800

13.800

Uitgaven

0

0

0

4.000

6.000

7.800

13.800

•

Loonbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

–

waarvan programma

0

0

0

0

0

0

0

–

waarvan apparaat

0

0

0

0

0

0

0

Prijsbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

–

waarvan programma

0

0

0

0

0

0

0

–

waarvan apparaat

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

4.000

6.000

7.800

13.800

0

0

0

0

0

0

0

•

•

Onvoorzien

Ontvangsten

E. Toelichting op de instrumenten
Op het onderdeel Onvoorzien staan onder andere middelen die een
budgettair effect hebben op meer dan één beleidsartikel en waarvan de
verdeling over deze artikelen nog niet bekend is.
Dit onderdeel bevat de oploop in de middelen voor problematiek van DUO
van € 4 miljoen in 2021 oplopend tot € 13,8 miljoen in 2024. In de Eerste
Suppletoire Begrotingswet 2019 zijn de omvang en dekking van de
structurele problematiek bij DUO gemeld en gedekt. Het gaat om een
bedrag van € 26,7 miljoen in 2019 oplopend naar € 49,1 miljoen in 2030.
Het benodigde bedrag voor 2020 (€ 20,7 miljoen) is hiertoe op het
instrument «bijdrage aan agentschappen» van de artikelen gezet voor de
jaren 2020 en verder. Het restant van de benodigde bedragen is geparkeerd op dit begrotingsonderdeel «Onvoorzien» op artikel 91. Momenteel
wordt door DUO gewerkt aan de implementatie van de aanbevelingen van
de doorlichting. De ordentelijke implementatie van deze aanbevelingen is
voorwaardelijk voor het aanwenden van de gereserveerde middelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

120

4.2 Art.nr. 95. Apparaat Kerndepartement
Op dit artikel worden de personele en materiële uitgaven van het
kerndepartement, de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, de inspecties en
adviesraden geraamd.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 95.1 Apparaatsuitgaven Kerndepartement Budgettaire gevolgen (bedragen x € 1.000)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Verplichtingen

250.379

274.291

277.396

287.009

285.840

286.001

282.128

Uitgaven

250.379

274.291

277.396

287.009

285.840

286.001

282.128

Personele uitgaven

185.942

193.611

210.166

215.636

214.758

214.529

210.827

Waarvan
–

eigen personeel

177.316

183.564

200.632

205.873

204.979

204.750

201.048

–

externe inhuur

5.190

6.265

5.749

5.757

5.767

5.767

5.767

–

overige personele uitgaven

3.436

3.782

3.785

4.006

4.012

4.012

4.012

63.217

80.680

67.230

71.373

71.082

71.472

71.301

Materiële uitgaven
Waarvan
–

ICT

23.442

29.263

26.274

30.437

30.484

30.379

30.136

–

bijdrage aan SSO’s

15.121

24.790

22.973

21.891

21.928

21.947

21.966

–

overige materiële uitgaven

24.654

26.627

17.983

19.045

18.670

19.146

19.199

Begrotingsreserve schatkistbankieren

1.220

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

2.428

567

567

567

567

567

567

E. Toelichting op de instrumenten
Op het artikel Apparaat Kerndepartement staan de apparaatsuitgaven van
de directies van het kerndepartement, zowel die van de beleidsdirecties
als die van de niet-beleidsdirecties, de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, de
inspecties en de adviesraden van het Ministerie. Daarnaast worden hier
de centrale uitgaven voor onder andere huisvesting, automatisering en
bijdragen aan SSO’s geraamd.
Op dit artikel worden tevens de mutaties op de begrotingsreserve
schatkistbankieren geraamd. OCW staat garant voor het in gebreke blijven
van aan OCW verbonden instellingen die gebruik maken van de regeling
schatkistbankieren. Gegeven de omvang van het budget is er om
doelmatigheidsredenen voor gekozen om niet per relevant beleidsartikel
een reeks op te nemen, maar dit te doen op het artikel 95 Apparaat
Kerndepartement. De ontvangen premies van aan OCW verbonden
instellingen worden jaarlijks via het Ministerie van Financiën aan OCW
overgemaakt en via de slotwet en de saldibalans (toevoeging premie aan
gegroeide reserve) in het jaarverslag verwerkt. De geraamde uitgaven
vanuit deze reserve zijn als onderdeel van de materiële uitgaven gespecificeerd in tabel 95.1.
In onderstaande tabel zijn de apparaatsuitgaven OCW onderverdeeld naar
kerndepartement, Rijksdienst Cultureel Erfgoed, Inspectie van het
Onderwijs, Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed, Onderwijsraad,
Raad voor Cultuur en de Adviesraad voor Wetenschap, Technologie en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

121

Innovatie. Daarnaast zijn de apparaatskosten van de batenlastenagentschappen en ZBO’s weergegeven.
Tabel 95.2 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/-kosten inclusief agentschappen en ZBO’s/RWT’s (bedragen x € 1 miljoen)
2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Totaal apparaatsuitgaven
ministerie

250,4

274,3

277,4

287,0

285,8

286,0

282,1

Kerndepartement

142,5

163,2

171,3

180,9

180,5

180,4

175,6

Rijksdienst Cultureel Erfgoed

34,7

37,0

35,1

35,0

34,2

34,3

34,7

Inspectie van het Onderwijs

65,3

65,8

63,4

63,7

63,6

63,8

64,3

Inspectie Overheidsinformatie en
Erfgoed

2,3

2,3

2,4

2,4

2,4

2,4

2,4

Onderwijsraad

2,3

2,5

2,4

2,4

2,4

2,4

2,4

Raad voor Cultuur

2,1

2,2

2,2

2,0

2,1

2,1

2,1

Adviesraad voor Wetenschap,
Technologie en Innovatie

1,2

1,3

0,6

0,6

0,6

0,6

0,6

Totaal apparaatskosten
agentschappen

365,6

308,6

345,8

329,0

325,2

321,3

320,8

Dienst Uitvoering Onderwijs

326,8

271,6

302,8

289,6

286,3

282,4

281,9

Nationaal Archief

38,8

37,0

43,0

39,4

38,9

38,9

38,9

Totaal apparaatskosten ZBO’s

380,5

391,4

374,3

362,9

354,7

348,7

171,3

Stichting Nederlands Fonds voor
Podiumkunsten+

7,0

6,3

6,3

6,3

6,3

6,3

6,3

Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie

2,8

3,1

3,1

3,1

3,1

3,1

3,1

Stichting Mondriaan Fonds

3,2

3,7

3,6

3,6

3,6

3,6

3,6

Stichting Nederlands Fonds voor
de Film

4,3

3,5

3,5

3,5

3,5

3,5

3,5

Stichting Stimuleringsfonds
Creatieve Industrie

2,0

1,9

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

Stichting Nederlands Letterenfonds

2,8

2,6

2,6

2,6

2,6

2,6

2,6

Bureau Architectenregister

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Commissariaat voor de Media
(CvdM)

5,1

5,0

5,0

5,0

5,0

5,0

5,0

Nederlandse Publieke Omroep
(NPO)

2,1

2,3

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

Stichting Regionale Publieke
Omroep

1,0

1,1

1,1

1,1

1,1

1,1

1,1

Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)

4,3

4,8

4,5

3,8

3,8

4,0

4,0

Koninklijke Nederlandse
Academie van Wetenschappen
(KNAW)

54,2

56,7

53,9

52,4

52,4

52,6

52,9

Koninklijke Bibliotheek (KB)

63,1

60,7

62,5

62,5

62,5

63,5

64,6

Nederlandse organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO)

208,0

219,1

203,6

19,4

186,1

178,8

Stichting Participatiefonds

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

Stichting Vervangingsfonds

2,7

2,7

2,7

2,7

2,7

2,7

2,7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

122

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Stichting Samenwerking
Beroepsonderwijs Bedrijfsleven
(SBB)

15,3

15,3

15,3

15,3

15,3

15,3

15,3

Stimuleringsfonds voor de
Journalistiek

0,6

0,6

0,6

0,6

0,6

0,6

0,6

De cijfers in bovenstaande tabel zijn niet met elkaar te consolideren aangezien het zowel uitgaven als kosten betreft.
De apparaatskosten bij de baten-lastendiensten betreffen naast de apparaatskosten in verband met werkzaamheden voor OCW ook de kosten die
verband houden met werkzaamheden die voor tweeden en derden worden uitgevoerd.
Het personeel van het CvTE bestaat uit Rijksambtenaren, de apparaatskosten van het CvTE zijn dan ook opgenomen in de apparaatsuitgaven van
het kerndepartement.
Het bedrag (exclusief inkomsten uit inschrijving), dat is geraamd voor het Bureau Architectenregister valt weg in de afronding.

Toelichting:
In bovenstaande tabel zijn RWT’s waarbij een individuele uitvraag in het
veld nodig is niet opgenomen. Dit betreft ondermeer alle onderwijsinstellingen, academische ziekenhuizen en musea. ZBO’s waarbij de
gegevens met betrekking tot de apparaatsuitgaven uit hoofde van
reguliere bestaande informatiestromen beschikbaar zijn, zijn wel
opgenomen.
In onderstaande tabel zijn de apparaatsuitgaven van het kerndepartement
weergegeven zoals deze direct toe te rekenen zijn aan de verschillende
beleidsterreinen.
Tabel 95.3 Apparaatsuitgaven per beleidsartikel (bedragen x € 1 miljoen)
Beleidsartikel

Bedrag

Totaal apparaat

45,9

Primair onderwijs

7,0

Voortgezet onderwijs

8,0

Middelbaar Beroepsonderwijs

6,5

Hoger onderwijs en Studiefinanciering

6,4

Internationaal beleid

2,9

Cultuur

9,5

Onderzoek en wetenschapsbeleid

3,3

Emancipatie

2,3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

123

5. BEGROTING AGENTSCHAPPEN
5.1. Dienst Uitvoering Onderwijs
In deze paragraaf is de begroting opgenomen van de Dienst Uitvoering
Onderwijs. De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van de rijksoverheid voor het onderwijs. DUO levert producten en
diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van
studenten en informatievoorziening. Daarnaast verricht DUO werkzaamheden voor overige departementen en derden.
In het afgelopen voorjaar 2019 heeft het Ministerie van OCW in samenwerking met het Ministerie van Financiën een agentschapsdoorlichting
uitgevoerd van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Het is gebruikelijk
om tenminste elke 5 jaar een dergelijke doorlichting uit te voeren. Deze
doorlichting is met een jaar vervroegd. Reden hiervoor waren signalen
over de druk op de continuïteit van de dienstverlening door DUO. Het
rapport concludeert dat de ingezette ontwikkeling bij DUO de goede
richting heeft. Er volgen in de rapportage een aantal aanbevelingen om de
transitie te doen slagen. Met DUO is afgesproken dat opvolging wordt
gegeven aan de aanbevelingen uit het rapport en dat deze aanbevelingen
uit het rapport voorwaardelijk zijn voor het aanwenden van de in het meer
jaren beeld, vanaf 2021, beschikbare middelen.
In de onderstaande tabel 1 is een meerjarige raming van de baten en
lasten voor de DUO-begroting opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

124

Tabel 1 Begroting van baten en lastenagentschap voor het jaar 2020 (bedragen x € 1.000)
Slotwet 2018 Vastgestelde
begroting
2019

2020

2021

2022

2023

2024

Baten
Omzet moederdepartement

270.500

218.863

243.030

242.111

244.326

246.422

252.218

Omzet overige departementen

64.880

57.300

72.623

65.213

65.213

65.213

65.213

Omzet derden

7.489

5.200

6.423

5.788

5.335

5.335

5.335

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Rentebaten
Vrijval voorzieningen

13,00

Bijzondere baten
Totaal baten

342.882

281.363

322.076

313.112

314.874

316.970

322.766

Apparaatskosten

326.811

271.563

302.776

289.612

286.274

282.370

281.866

–

Lasten

personele kosten

232.026

184.563

213.776

201.012

194.974

191.070

190.566

waarvan eigen
personeel

156.284

146.960

173.017

170.325

171.490

168.317

168.317

–

waarvan inhuur
externen

68.515

31.603

34.759

24.687

17.484

16.753

16.249

–

waarvan overige
personele kosten

–

–

7.227

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

materiële kosten

94.785

87.000

89.000

88.600

91.300

91.300

91.300

–

waarvan apparaat ICT

23.542

22.000

22.000

22.000

22.000

22.000

22.000

–

waarvan bijdrage aan
SSO’s

23.274

22.000

23.000

22.000

22.000

22.000

22.000

waarvan overige
materiële kosten

47.869

43.000

44.000

44.600

47.300

47.300

47.300

–
Rentelasten

15

0

500

600

800

1.000

1.200

Afschrijvingskosten

12.448

9.700

17.200

21.300

26.200

32.000

38.100

–

materieel

10.418

7.700

12.000

12.000

12.000

12.000

12.000

–

10.127

7.400

11.500

11.500

11.500

11.500

11.500

2.030

2.000

5.200

9.300

14.200

20.000

26.100

Overige kosten

3.034

0

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

–

dotaties voorzieningen

3.034

0

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

–

bijzondere lasten

–

waarvan apparaat ICT

immaterieel

0

0

0

0

0

0

0

342.308

281.263

321.976

313.012

314.774

316.870

322.666

574

100

100

100

100

100

100

Agentschapsdeel Vpb lasten

99

100

100

100

100

100

100

Totaal saldo van baten en lasten

475

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten

Saldo van baten en lasten

Toelichting op de begroting van baten en lasten:
Baten
Omzet moederdepartement
De opbrengst moederdepartement (€ 243,0 miljoen) betreft de inkomsten
voor geleverde diensten en producten aan de opdrachtgever OCW. Van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

125

omzet moederdepartement 2020 is € 182,6 miljoen gerelateerd aan de vijf
hoofdproducten, te weten Bekostiging (€ 34,8 miljoen, zijnde 19 procent),
Studiefinanciering (€ 95,5 miljoen, zijnde 52 procent), Examens (€ 22,3
miljoen, zijnde 12 procent), Registers (€ 24,1 miljoen, zijnde 13 procent),
Informatiediensten (€ 6,0 miljoen, zijnde 3 procent). Daarnaast zijn
middelen toegewezen ten behoeve van het niet activeerbare gedeelte van
de vervangingen van het systeemlandschap (€ 14 miljoen) en voor de
afschrijvingslasten van het immaterieel vast actief (€ 5,2 miljoen).
Tevens is in de begroting € 21,8 miljoen opgenomen voor de implementatie van beleidswijzigingen en € 19,4 miljoen voor nieuwe taken welke
nog geen onderdeel zijn van de lumpsum financiering van het basiscontract. De stijgende lijn in de opbrengst moederdepartement hangt samen
met de toegekende middelen in de voorjaarsnota 2019 voor de noodzakelijke vervanging en onderhoud van het systeemlandschap en is in lijn met
de aanbeveling uit de doorlichting vanuit het Ministerie van Financiën om
incidentele financiering in het lopende begrotingsjaar zoveel mogelijk te
beperken. Momenteel wordt door DUO gewerkt aan de implementatie van
de aanbevelingen van de doorlichting. De ordentelijke implementatie van
deze aanbevelingen is voorwaardelijk voor het aanwenden van de in het
meerjaren beeld, vanaf 2021, beschikbare middelen.
Uitgangs- en markeringspunten van belang voor exploitatie DUO
De digitale infrastructuur onderwijs bij DUO is van essentieel belang voor
de uitvoering van wet- en regelgeving, voor de daarbij behorende
dienstverlening en communicatie aan studenten, instellingen en ouders/
burgers. Om continuïteitsrisico’s én issues op het gebied van privacy en
security te voorkomen is er, onder voorwaarde van ordentelijke implementatie van de aanbevelingen doorlichting, meerjarig nieuw budget
toegevoegd voor onderhoud en vervanging van het ICT-landschap.
De IV-strategie (informatie voorziening) van DUO is basis voor de
vervanging van het ICT-landschap. De bijbehorende IV-roadmap geeft aan
hoe dit de komende jaren gestalte moet krijgen. In stappen worden oude
applicaties vervangen door pakket-software, nieuwe systemen of
Cloud-oplossingen. Op middellange termijn kunnen alle oude systemen
en platformen daarna worden uitgefaseerd. De hiervoor benodigde
middelen zijn inmiddels toegekend en opgenomen in deze begroting.
Omzet overige departementen
De omzet Overige departementen (€ 72,6 miljoen) betreft opbrengsten in
verband met uitvoering inburgeringstaken (€ 37,1 miljoen) en uitvoering
landelijk register kinderopvang (€ 8,5 miljoen) voor het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, werkzaamheden ten behoeve van het
examen Wet financieel toezicht (€ 1,9 miljoen) in opdracht van het
Ministerie van Financiën, print- en couverteerwerkzaamheden ten
behoeve van het CJIB van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (€ 1,2
miljoen) en compensatie van loonkosten voor gedetacheerde
medewerkers (€ 0,8 miljoen). Daarnaast is € 23,1 miljoen aan omzet
opgenomen in verband met werkzaamheden uitgevoerd binnen de
Shared Service Organisatie welke onder DUO valt. Het betreft hier
werkzaamheden voor het Ministerie van Justitie en Veiligheid (€ 7,0
miljoen), het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (€ 1,5 miljoen),
het Ministerie van Economische Zaken (€ 2,6 miljoen), het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (€ 4,2 miljoen), het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (€ 1,3 miljoen) en het Ministerie
van Financiën (€ 0,2 miljoen). Daarnaast is onder de omzet tweeden voor
€ 6,3 miljoen aan omzet opgenomen voor werkzaamheden ten behoeve

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

126

van het Bestuursdepartement, Inspectie van het Onderwijs, Nationaal
Archief en Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
Omzet derden
Bij omzet derden (€ 6,4 miljoen) gaat het met name om te innen leges
voor OCW examens (€ 3,4 miljoen), leges voortvloeiende uit diverse
overige OCW taken (€ 0,9 miljoen) en opbrengsten voor het uitvoeren van
(bekostiging gerelateerde) werkzaamheden voor het Participatiefonds
(€ 1,1 miljoen) alsmede werkzaamheden uitgevoerd binnen de Shared
Service Organisatie (SSO) Noord (€ 1,0 miljoen).
Lasten
Personele kosten
De personele kosten betreffen de kosten van eigen personeel (€ 173,0
miljoen) op basis van de gemiddelde loonkosten, de begrote kosten voor
externe inhuur (€ 34,8 miljoen) en een reële inschatting van de overige
personele kosten zoals opleidingsbudget en reiskosten (€ 6,0 miljoen). De
stijging van het eigen personeel hangt samen met de toekenning van de
structurele middelen voor onderhoud en vervanging van het systeemlandschap, uitbreiding van de basis dienstverlening en werkzaamheden voor
Tweeden. Daarnaast is DUO bezig met het verambtelijken van relatief dure
externen op het gebied van automatisering naar «goedkopere» ambtenaren om zodoende meer eigen kennisopbouw en kostenreductie te
realiseren. Dit is ook zichtbaar in de afname van de post externe inhuur
vanaf 2021 en verder.
Materiële kosten
De materiële kosten bestaan onder meer uit vaste lasten, zoals kosten
informatievoorziening en automatisering (€ 22,0 miljoen), externe
diensten (zoals deurwaarderskosten, detachering en vergoeding examinatoren en surveillanten) en drukwerk (€ 44,0 miljoen) en de bijdrage aan de
Shared Service Organisatie (SSO) Noord (€ 23,0 miljoen) welke met name
betrekking heeft op de huisvestingskosten.
Afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten betreffen materiële en immateriële vaste activa. De
stijging in 2020 en verder hangt samen met de geplande investeringen in
immateriële vaste activa (vervanging ICT-landschap) voor de komende
jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

127

Tabel 2 Kasstroomoverzicht over het jaar 2020 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

1.

Rekening-courant RHB
1 januari + depositorekeningen

4.
5.

2021

2022

2023

2024

14.040

14.194

14.794

16.294

19.194

23.994

352.671

281.363

322.076

313.112

314.874

316.970

322.766

– 350.167

– 271.663

– 303.376

– 290.312

– 287.174

– 283.470

– 283.166

2.504

9.700

18.700

22.800

27.700

33.500

39.600

– /– totaal investeringen

– 37.865

– 9.858

– 39.500

– 45.200

– 50.800

– 52.700

– 52.700

+/+ totaal boekwaarde
desinvesteringen

– 235

Totaal investeringskasstroom

– 38.100

– 9.858

– 39.500

– 45.200

– 50.800

– 52.700

– 52.700

– /– totaal uitgaven
operationele kasstroom

3.

2020

26.580

+/+ totaal ontvangsten
operationele kasstroom

2.

Slotwet 2018 Vastgestelde
begroting
2019

Totaal operationele
kasstroom

– /– eenmalige uitkering aan
moederdepartement

–

+/+ eenmalige storting door
het moederdepartement

–

– /– aflossingen op leningen

– 1.352

– 936

– 6.100

– 9.300

– 12.800

– 16.700

– 20.300

+/+ beroep op leenfaciliteit

16.800

1.248

27.500

33.200

38.800

40.700

40.700

Totaal financieringskasstroom

15.448

312

21.400

23.900

26.000

24.000

20.400

Rekening courant RHB
31 december + stand
depositorekeningen
(+1+2+3+4)

6.432

14.194

14.794

16.294

19.194

23.994

31.294

Toelichting op het kasstroomoverzicht
De operationele kasstroom is het saldo ontvangsten moederdepartement,
overige departementen en Derden waar uitgaven tegen overstaan aan
crediteuren en personeel. Het totaal van investeringen (onder andere
apparatuur voor het rekencentrum: aanschaf servers en storageapparatuur en investeringen in immateriële vaste activa) is gelijk aan de
zogenoemde vervangingsinvesteringen voor de materiële vaste activa en
uitbreidingsinvesteringen voor het ICT-landschap. De investering in
immateriële vaste activa is gedekt middels een beroep op de leenfaciliteit.
Onder de «aflossingen op leningen» is de aflossing opgenomen voor de
leningen welke ten behoeve van de vervanging van het systeemlandschap
zijn opgenomen. De stijging van het beroep op de leenfaciliteit hangt
samen met de investeringen in het ICT-landschap. Voor 2019 is in de
voorjaarsnota de leenfaciliteit uitgebreid met € 47,7 miljoen waarvan
€ 21,9 miljoen ten behoeve van de investeringen in zelfontwikkelde
software ten behoeve van het ICT-landschap en overige € 25,9 miljoen ten
behoeve van computerhardware en -software.
Doelmatigheid
DUO heeft, mede naar aanleiding van de doorlichting in het eerste
kwartaal van 2019, haar doelmatigheidsparagraaf herzien. In deze
paragraaf worden de nieuwe indicatoren nader toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

128

Basisindicatoren zijn de kostprijs en kwaliteit per product of dienst. DUO
streeft naar gelijkblijvende kosten bij een verbeterde dienstverlening
zichtbaar in de klanttevredenheid van het digitale kanaal. Dit is zichtbaar
in de gelijkblijvende indexgetallen in de tabel in combinatie met de
kwaliteitsindicatoren. DUO bevindt zich namelijk in een transitie van een
organisatie met een complex systeemlandschap gebaseerd op ad hoc
financiering, naar een wendbare ICT-gedreven organisatie waarin
onderhoud en vervanging structureel gefinancierd worden via Life Cycle
Management (LCM). Met de invoering van deze LCM-systematiek gaat
DUO van grote eenmalige project investeringen naar structurele investeringen die over langere tijd afgeschreven worden. Dit is zichtbaar gemaakt
door de toevoeging van de post «vervangingskosten», zijnde de niet
activeerbare ontwikkelkosten van de vervangingen en de post «immateriële vaste activa» welke de omvang van het ICT-landschap weerspiegelt.
DUO wil doelmatig zijn in het gebruik van ICT-systemen, door te sturen op
een stabilisering en uiteindelijke daling van de omvang van haar
ICT-landschap. Dit wil DUO bereiken door «slim» te vervangen en
daarmee te komen tot een onder architectuur ontwikkeld modern, simpel
en kleiner ICT-landschap. Ook wil DUO sturen op de stabilisering van de
kosten van onderhoud. Onder onderhoud wordt verstaan datgene wat
nodig is voor instandhouding van de geautomatiseerde uitvoeringsprocessen. DUO wil dit gaan bereiken door (verouderde) systemen tijdig te
vervangen. Daarnaast heeft DUO een nieuwe indicator opgenomen voor
het aantonen van doelmatigheid bij overhead. Daar waar in het verleden
een percentage van 21% is gerealiseerd wil DUO voor de komende jaren
dalen naar 20% overhead ten opzichte van de totale kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

129

Tabel 3 Doelmatigheidsindicatoren
Slotwet 2018

Vastgestelde
begroting
2019

2020

2021

2022

2023

2024

Omzet Bekostiging Instellingen1

21%

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

Omzet Studiefinanciering1

49%

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

Omzet Examendiensten

13%

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

Omzet Basisregisters1

14%

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

3%

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

126,1

153,2

179,3

188,3

188,3

Omschrijving Generiek Deel

1

Omzet Informatiediensten

1

Totaal basiscontract excl. LCM1

Vervangingskosten1

n.v.t.

100,0

Kosten met betrekking tot
onderhoud en beheer1

n.v.t.

100,0

Immateriële vaste activa (x1 mln.)

n.v.t.

Overheadkosten t.o.v. de totale
kosten (%)

21%

FTE-ARAR
FTE-Extern

100,0

100,0

100,0

100,0

100,0

€ 64,5

€ 88,4

€ 113,0

€ 133,6

€ 148,2

n.v.t.

20%

20%

20%

20%

20%

n.v.t.

2.200

2.614

2.628

2.627

2.623

2.623

n.v.t.

n.v.t.

252

178

156

138

135

ICT gerelateerd

€ 112,00

€ 114,00

€ 114,00

€ 114,00

€ 114,00

€ 114,00

€ 114,00

Overige uren

€ 76,50

€ 77,50

€ 77,50

€ 77,50

€ 77,50

€ 77,50

€ 77,50

Saldo baten en lasten (%)

0,14%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

Klantcontact digitaal

6,0

6,0

6,5

6,5

6,5

6,5

6,5

Klantcontact traditioneel

7,0

7,0

7,0

7,0

7,0

7,0

7,0

FTE

Tarieven/uur

Kwaliteitsindicatoren

1

Index 2019 is gelijk aan 100

Toelichting doelmatigheidsindicatoren
Omzet/kostprijs per product: DUO aggregeert haar werkzaamheden in de
going concern (basiscontract) naar vijf producten, te weten Bekostiging,
Studiefinanciering, Examens, Registers en Informatiediensten. Zoals blijkt
uit de tabel streeft DUO voor de komende jaren naar gelijkblijvende
prijzen bij een verbeterde dienstverlening zichtbaar in de klanttevredenheid van het digitale kanaal en uiteindelijk tevens een kwaliteitsverbetering door de investeringen in het ICT-landschap.
Daarnaast heeft DUO de effecten van Life Cycle Management inzichtelijk
gemaakt door de niet activeerbare ontwikkelkosten van de vervangingen
(vervangingskosten) van de immateriële vaste activa (IMVA) op te nemen.
Ook is in de tabel de balanspost «immateriële vaste activa» opgenomen
om de omvang van het ICT-landschap weer te geven. Doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

130

wordt bereikt door de omvang van het ICT-landschap uiteindelijk af te
vlakken en te stabiliseren (daar waar in het verleden een autonome groei
van zes procent normaal was, hetgeen in lijn is met observaties binnen de
rijksoverheid en lager dan in de algemene markt conform onderzoek
Gartner 2018) en de onderhouds- en beheerkosten niet verder te laten
stijgen. In 2023 zit DUO op het gewenste investeringsniveau per jaar
waarbij na 2027 de afschrijvingslasten gelijk zijn aan het investeringsniveau en de balanspost immateriële vaste activa niet verder toeneemt.
Immateriële vaste activa: Om de omvang van het ICT-landschap te meten
wordt de balanspost immateriële vaste activa opgenomen als indicator.
Hierin zijn alle zelf ontwikkelde en aangekochte software opgenomen.
Deze post zal de eerste jaren een stijging laten zien en vanaf 2027 een
vlakke lijn waarbij de autonome groei van het systeemlandschap is
ondervangen en deze post zal stabiliseren rond de € 161,0 miljoen
exclusief uitbreidingsinvesteringen als gevolg van nieuw beleid of
afwaardering van bestaande systemen. Ook moet deze post worden
gezien in relatie tot de indicator kosten met betrekking tot onderhoud en
beheer.
Kosten met betrekking tot onderhoud en beheer: Door het tijdig en slim
vervangen van het systeemlandschap streeft DUO (daar waar, volgens
onderzoek Gartner 2018, normaliter sprake is van een autonome groei van
circa zes procent) naar een gelijkblijvend onderhoud en beheer wat
zichtbaar is in het gelijkblijvende indexgetal van 100.
Overheadkosten t.o.v. de totale kosten (%): De nieuwe indicator drukt de
overhead uit als percentage van de totale kosten. Daar waar in het
verleden een percentage van 21% is gerealiseerd wil DUO voor de
komende jaren dalen naar 20% overhead ten opzichte van de totale
kosten.
FTE totaal: De stijging van het personeel hangt samen met de toekenning
van de structurele middelen voor onderhoud en vervanging van het
systeemlandschap en uitbreiding van de basisdienstverlening en
werkzaamheden voor overige departementen. Daarnaast is DUO bezig
met het verambtelijken van relatief dure externen op het gebied van
automatisering naar «goedkopere» ambtenaren om zodoende meer
kennisopbouw en kostenreductie te realiseren en op de lange termijn te
kunnen voldoen aan de Rijksbrede norm van 10 procent inhuur extern
personeel. Daarnaast is deze verambtelijking passend op het Rijksbrede
beleid voor flexwerk. In de gepresenteerde FTE’s is ook dat deel van de
bezetting opgenomen wat werkzaam is ten behoeve van de ontwikkeling
van software in eigen beheer, welke financieel gezien worden aangemerkt
als een investering in immateriële vaste activa.
Tarieven: Projecttarief per uur: Het projecttarief per uur (€ 114,00) is een
gemiddeld uurtarief ten behoeve van systeem- en procesaanpassingen.
Meerwerktarief per uur: Voor niet ICT-gerelateerde inzet geldt een lager
tarief van € 77,50 per uur. De tarieven laten een stijging zien ten opzichte
van het voorgaande jaar passend in de loon- en prijsontwikkeling.
Indicatoren: Klanttevredenheid Klantcontact digitaal norm 6,5 en
Klanttevredenheid klantcontact traditioneel norm 7,0. Het betreft hier
respectievelijk de tevredenheid van individuele klanten op de kanalen Mijn
DUO en de website (digitaal) en tevredenheid op de kanalen telefonie,
email en balie (traditioneel), op een schaal van 1 tot en met 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

131

5.2. Nationaal Archief
5.2.1. Algemene toelichting
Het Nationaal Archief beheert de archieven van de rijksoverheid en
archieven van maatschappelijke organisaties en individuele personen die
van nationaal belang zijn (geweest). In de depots ligt bijna duizend jaar
geschiedenis van Nederland opgeslagen in archieven en in duizenden
kaarten, tekeningen en foto’s.
De missie van het Nationaal Archief is het dienen van ieders recht op
informatie en het geven van inzicht in het verleden van ons land door
inzet voor een sterk archiefbestel, een afgewogen beleid voor archiefwaardering en selectie en optimale zorg voor alle rijksarchieven en de
nationale archiefcollectie in Den Haag te beheren en onsite en online te
presenteren.
Nationaal Archief en Regionale Historische Centra
Op basis van de Archiefwet 1995 heeft de Minister van OCW een
specifieke verantwoordelijkheid voor alle rijksarchiefbewaarplaatsen,
zijnde het Nationaal Archief in Den Haag en elf rijksarchiefbewaarplaatsen
in de provinciehoofdsteden. De archiefbewaarplaatsen in de provinciehoofdsteden maken deel uit van de Regionale Historische Centra (RHC’s).
De RHC’s zijn zelfstandige openbare lichamen, die vanuit het Rijk en
andere partners een financiële bijdrage ontvangen. Deze begroting
handelt alleen om de baten en lasten van het Nationaal Archief. De
rijksbijdragen aan de afzonderlijke RHC’s zijn onderdeel van artikel 14 van
de begroting van OCW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

132

Tabel 1 Begroting van baten-lastenagentschap voor het jaar 2020 (bedragen x € 1.000)
Slotwet Vast-gestelde
2018
begroting
2019

2020

2021

2022

2023

2024

Baten
Omzet
–

Omzet moederdepartement

38.559

35.566

40.819

38.170

38.169

38.169

38.058

–

Omzet overige departementen

400

400

400

400

400

400

400

–

Omzet derden

792

683

740

775

825

850

850

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Mutatie projectgelden

416

2.959

3.167

2.124

1.456

1.150

533

Vrijval voorzieningen

144

55

27

27

27

7

0

0

0

0

0

0

0

0

40.311

39.662

45.153

41.496

40.877

40.576

39.841

Apparaatskosten

38.818

37.006

43.026

39.440

38.920

38.935

38.918

–

personele kosten

18.305

17.532

19.347

18.639

18.478

18.463

18.493

–

waarvan eigen personeel

14.892

15.664

16.873

16.187

15.955

15.923

15.923

–

waarvan inhuur externen

2.335

872

1.421

1.406

1.481

1.498

1.528

–

waarvan overige personele
kosten

Bijzondere baten
Rentebaten
Totaal baten

Lasten

–

materiële kosten

1.078

996

1.053

1.046

1.042

1.042

1.042

20.513

19.474

23.679

20.801

20.442

20.472

20.425

912

1.001

1.100

1.101

1.102

1.102

1.102

–

waarvan apparaat ICT

–

waarvan bijdrage aan SSO’s

2.726

5.017

6.361

6.283

6.313

6.313

5.265

–

waarvan overige materiële
kosten

16.875

13.456

16.218

13.417

13.027

13.056

14.058

Afschrijvingskosten

1.554

2.636

2.119

2.051

1.954

1.639

921

–

1.554

2.636

2.119

2.051

1.954

1.639

921

97

291

77

68

60

60

0

immaterieel

0

0

0

0

0

0

0

Dotaties voorzieningen

0

0

0

0

0

0

0

Overige kosten

0

0

0

0

0

0

0

Bijzondere lasten

0

0

0

0

0

0

0

Rentelasten

9

20

7

5

3

2

1

Totaal lasten

40.381

39.662

45.153

41.496

40.877

40.576

39.841

– 70

0

0

0

0

0

0

materieel
–

–

waarvan apparaat ICT

Saldo van baten en lasten

Toelichting baten lasten:
Baten
De omzet van het moederdepartement betreft de inkomsten van het
Nationaal Archief voor de geleverde producten en diensten. Deze bestaat
uit structurele middelen voor de primaire activiteiten (1e geldstroom) en
incidentele middelen voor projectmatige activiteiten (2e geldstroom).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

133

De bijdrage 2020 van het moederdepartement is ten opzichte van 2019
gestegen vanwege vooral de loon- en prijscompensatie. Vanaf 2019 is
structureel geld toegekend voor het aanstellen van een applicatie portfolio
manager.
Vanaf 2012 is de subsidie aan het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG)
opgenomen, die namens het moederdepartement wordt verstrekt. Het
Nationaal Archief vervult hierin alleen de kasfunctie. De subsidie voor
2020 bedraagt € 1,87 miljoen.
Omzet overige departementen
Het Nationaal Archief fungeert als rijksarchiefbewaarplaats in de provincie
Zuid Holland en ontvangt daarvoor een jaarlijkse bijdrage.
Omzet derden
De omzet derden bestaat hoofdzakelijk uit inkomsten van derde partijen
voor specifieke producten en diensten.
Mutatie projectgelden
Dit betreft de inzet projectgelden en investeringsbijdragen die zijn vooruit
ontvangen voor de ontwikkeling van specifieke eenmalige producten en
diensten voor verschillende opdrachtgevers. Het gaat met name om het
programma DTR en het masterplan Concentratie Archiefdepot.
Vrijval voorzieningen
Dit betreft de onttrekking aan de voorziening voor de kosten van
wachtgeld en reorganisatie.
Lasten
Apparaatskosten
– Personele kosten
De personele kosten zijn gebaseerd op een formatie van ca. 200–210 fte. In
2020 tot en met 2024 blijven de personele kosten stabiel op een niveau
waarop het Nationaal Archief met voldoende kwaliteit diensten en
producten kan leveren.
– Materiële kosten
Dit betreft onder andere de huisvestingskosten zoals de huurkosten en
servicekosten samenhangend met de huisvesting en kantoorautomatisering. Tevens zijn onder deze post de materiële uitgaven verantwoord die
worden gedaan in het primaire proces, zoals voor het fysieke depot, de
digitale taken rijksarchieven, tentoonstellingen, dienstverlening en in de
projecten. Door de dalende inkomsten moeten de overige materiële
kosten ook dalen om de begroting sluitend te maken.
De bijdrage aan SSO’s stijgt ten opzichte van de vastgestelde begroting
2019, omdat in 2020 de nieuwe opslaglocatie in Emmen het hele jaar
operationeel is. De stijging ten opzichte van de Slotwet 2018 is vanwege
de SSO’s die zijn aangepast aan de gehanteerde definitie van SSO’s
volgens de Rijksbrede kostensoortentabel en de kosten van de nieuwe
opslaglocatie in Emmen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

134

Afschrijvingskosten
Forse instandhoudingsinvesteringen in het fysieke depot en de ICT
hardware zijn de komende jaren niet te verwachten, omdat deze investeringen recent zijn gedaan en we geen investeringen verwachten op basis
van de huidige prognose van de datagroei.
Rentelasten
De rentelasten dalen t.o.v. de vastgestelde begroting vanwege het niet
opnemen van een lening in 2018 die het Nationaal Archief voornemens
was af te sluiten voor investeringen in met name ICT hardware en in het
nieuwe depot op locatie Emmen.
Tabel 2 Kasstroomoverzicht over het jaar 2020 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

1.

2.

Rekening-courant RHB 1 januari + depositorekeningen

Vastgestelde
begroting
2019

2020

2021

2022

2023

2024

21.945

16.719

20.708

20.178

19.961

20.315

20.781

+/+ totaal ontvangen operationele kasstroom

56.024

36.349

42.664

39.388

39.437

39.462

39.351

– /– totaal uitgaven operationele kasstroom

– 40.396

– 37.026

– 43.034

– 39.445

– 38.923

– 38.937

– 38.920

Totaal operationele kasstroom

15.628

– 677

– 370

– 57

514

525

431

– /– totaal investeringen

– 6.187

– 7.151

0

0

0

0

0

+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
3.

Slotwet
2018

0

0

0

0

0

0

0

– 6.187

– 7.151

0

0

0

0

0

– /– eenmalige uitkering aan moederdepartement

– 500

0

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige storting door het moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

– /– aflossingen op leningen

– 100

– 600

– 160

– 160

– 160

– 60

– 60

+/+ beroep op leenfaciliteit

0

0

0

0

0

0

0

Totaal investeringskasstroom

4.

Totaal financieringskasstroom

– 600

– 600

– 160

– 160

– 160

– 60

– 60

5.

Rekening courant RHB 31 december = stand
depositorekeningen (=1+2+3+4)

30.786

8.291

20.178

19.961

20.315

20.781

21.152

Toelichting kasstroomoverzicht:
De operationele kasstroom in 2020 is nagenoeg in balans.
De financieringskasstroom betreft de aflossing van de leenfaciliteit welke
is aangegaan ten behoeve van de verbouwing van de publieke ruimte, het
fysieke depot en investeringen in ICT.
Het verschil in de verwachte Rekening Courant RHB positie begin 2020 ten
opzichte van de vastgestelde begroting 2019 wordt met name veroorzaakt
door terugbetalingen van RHC’s van hun gereserveerde onderhoudsfonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

135

Kapitaaluitgaven:
Specificatie kapitaaluitgaven agentschap NA 2020
Investeringen gebouw
Kantoormeubilair
Kantoormachines
Automatiseringsapparatuur
Depotinrichting
App. conservering & restauratie
Inrichting studiezaal
Totaal investeringen

0

Aflossing op leningen

– 160

Totaal financieringskasstroom

– 160

Kapitaaluitgaven

– 160

Doelmatigheid
Tabel 3 Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Slotwet 2018 Vastgestelde
begroting
2019

2020

2021

2022

2023

2024

Omschrijving Generiek Deel

Gemiddeld gewogen
kostprijs per productgroep:
– de (gem) prijs per km
fysiek archief (capaciteit)

15

14

14

14

14

14

14

1

1.163

1.290

1.290

1.290

1.290

1.290

1.290

1

51

54,5

54,5

54,5

54,5

54,5

54,5

2

198,29

200–210

200–210

200–210

200–210

200–210

200–210

– 70.332

0

0

0

0

0

0

19.078

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

– onderwijs

7.539

13.000

13.000

13.000

13.000

13.000

13.000

– studiezaal – bezoekers

15.433

12.000

12.000

12.000

12.000

12.000

12.000

– studiezaal – raadplegingen
archiefstukken

104.570

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

– Website Nationaal Archief
(x 1.000)

1.721

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

Cijfer bezoeker tevredenheid:

7,5

8

3

3

– de (gem) prijs per Terabyte
digitaal archief (capaciteit)
Gemiddeld gewogen
uurtarief intern personeel:
– primaire taken – activiteiten
Aantal fte:
– formatie op lumpsum en
projecten
Saldo baten en lasten:
Ontwikkeling aantallen
bezoekers:
– bezoekers

Voldoen aan webrichtlijnen
Rijk:
(1-2-3- sterren)

8

3

3

3

8

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

3

2

4

136

Slotwet 2018 Vastgestelde
begroting
2019

2020

2021

2022

2023

2024

di t/m vr

di t/m vr

di t/m vr

di t/m vr

di t/m vr

Beschikbaarheid – bereikbaarheid organisatie:
– fysieke dienstverlening; geopend:
– informatiecentrum en
studiezaal

di t/m vr

– tentoonstelling

di t/m zo

– ontvangst schoolgroepen

di t/m vr
di t/m zo

di t/m zo

di t/m zo

di t/m zo

di t/m zo

di t/m zo

ma t/m vr

ma t/m vr

ma t/m vr

ma t/m vr

ma t/m vr

ma t/m vr

8:30–17:00

8:30–17:00

8:30–17:00

8:30–17:00

8:30–17:00

8:30–17:00

– Digitale dienstverlening
eDepot (basisdienstverlening):
– helpdesk openingstijden op
werkdagen

8:30–17:00

1

Uitgaande van de kosten / beschikbare capaciteit
Op basis van verantwoording uurtarieven jaarrekening 2018
3
Per twee jaar wordt een landelijk onderzoek gedaan door de branchevereniging archiefveld naar de kwaliteit van de dienstverlening.
4
Betreft de toekenning van het drempelvrij keurmerk; toekenning op basis van een jaarlijks onderzoek; toekenning in de vorm van een jaarlijks
certificaat met waardering in aantal sterren (1-2-3- sterren)
2

Toelichting:
De ingevulde indicatoren voor «prijs per m1 fysiek archief» en «prijs per
Terabyte digitaal archief» komen uit het integrale kostprijsmodel dat is
opgesteld naar aanleiding van de aanbevelingen uit de agentschapsdoorlichting door het Ministerie van Financiën in 2016. De opzet van het
nieuwe kostprijsmodel is in 2017 afgerond en in 2018 en 2019 verder
geïmplementeerd. Met de opzet en implementatie van het integrale
kostprijsmodel is het mogelijk om per product en dienst de kosten
inzichtelijk te maken.
Toelichting doelmatigheidsindicatoren:
De consequenties van de uitbreiding van de depotcapaciteit door de
nieuwe opslaglocatie in Emmen (in 2019) zijn niet meegenomen in de
kostprijs berekening voor papieren archieven.
Het Nationaal Archief biedt een landelijke infrastructuur aan voor
producten en diensten voor digitale archivering aan Regionale Historische
Centra (RHC’s), departementen en andere instellingen met een publieke
taak. Aan de dienstverlening is een kostprijsmodel verbonden die
inzichtelijk maakt tegen welke kosten producten en diensten kunnen
worden afgenomen. In tabel benoemde prijs / Tb digitaal archief is
gebaseerd op het kostprijsmodel van digitale archieven uit 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

137

6. BIJLAGEN
BIJLAGE 1. ZELFSTANDIGE BESTUURSORGANEN EN RECHTSPERSONEN MET EEN WETTELIJKE TAAK
Tabel 1 Overzicht Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (vallend onder Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap) (bedragen x € 1 miljoen)1
Naam organisatie

RWT

ZBO

Functie2 Begrotings- BegrotingsVerwijzing naar
artikel(en) ramingen website RWT/ZBO

Hyperlink uitgevoerd
evaluatie ZBO onder
Kaderwet

ZBO’s
Stichting Nederlands
Fonds voor Podiumkunsten+

X

14

66,1

Stichting Fonds
Podiumkunsten

Visitatierapport

31,4

Stichting Fonds
voor Cultuurparticipatie

Visitatierapport

Visitatierapport

Stichting Fonds voor
Cultuurparticipatie
X

14

Stichting Nederlands
Fonds voor de Film
X

14

57,7

Stichting
Nederlands
Filmfonds

X

14

32,4

Stichting
Mondriaanfonds

Visitatierapport

14

Stichting
Stimuleringsfonds
19,4 Creatieve Industrie

Visitatierapport

14

0,1

https://
www.architecten
register.nl/

Stichting Mondriaan Fonds
Stichting Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
X

Bureau Architectenregister
X
Stichting Nederlands
Letterenfonds
Commissariaat voor de
Media (CvdM)

X

14

13,0

Stichting
Nederlands
Letterenfonds

X

15

4,7

Commissariaat
voor de Media

Nederlands Vlaamse
Accreditatie Organisatie
(NVAO)
Koninklijke Bibliotheek
(KB)

X

6

4,5

Nederlands
Vlaamse
Accreditatie
Organisatie

X

16

47,8

Koninklijke
Bibliotheek

Voorzien in 2019

6, 16

Nederlandse
Organisatie voor
Wetenschappelijk
Onderzoek

Voorzien in 2020

1

2,0

Stichting
Participatiefonds
(PF)

Voorzien na modernisering3

1

Stichting
Vervangingsfonds
(VF)
2,7

Geen3

15

Stimuleringsfonds
voor de Journalistiek
2,1

X

1, 3, 4

13

College voor
Toetsen en
Examens

X3

15

128

Nederlandse
Publieke Omroep

Nederlandse Organisatie
voor Wetenschappelijk
Onderzoek (NWO)
X
Stichting Participatiefonds
X
Stichting Vervangingsfonds
X
Stimuleringsfonds voor de
Journalistiek
X
College voor Toetsen en
Examens
Nederlandse Publieke
Omroep (NPO)

Visitatierapport

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

2019 (visitatierapport)

138

Naam organisatie

RWT

ZBO

Functie2 Begrotings- BegrotingsVerwijzing naar
artikel(en) ramingen website RWT/ZBO

Regionale Publieke
Omroep (RPO)
X

Stichting
Regionale
Omroepen

Voorzien voor 2019
(evaluatie)

16

Koninklijke
Nederlandse
Academie van
Wetenschappen

2014

4

Samenwerkingsorganisatie
Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven
56,2

Voorzien voor 2020
(evaluatie)

608

15

0,8

Koninklijke Nederlandse
Academie van Wetenschappen (KNAW)
X4
Stichting Samenwerking
Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven (SBB)
X

Hyperlink uitgevoerd
evaluatie ZBO onder
Kaderwet

RWT’s
Landelijk Omroepbestel

X

15

Regionaal Omroepbestel

X

15
156,6

Instellingen die onder de
Erfgoedwet vallen

X

14

218,4

Bevoegde gezagsorganen
primair onderwijs

X

1

11.010,8

Bevoegde gezagsorganen
voortgezet onderwijs

X

3

8.560,3

Mbo-instellingen

X

4

3.600,7

Instellingsbesturen
hogescholen

X

6

3.334,2

Instellingsbesturen
universiteiten

X

7

4.484,2

Academische Ziekenhuizen

X

7

688,2

Cito

X

1, 3, 4

30,2

Stichting Cito

SLO

X

3

10,9

Stichting SLO

1

De volgorde van de opsomming in dit overzicht is aangepast aan het besturingsmodel van OCW. Zie hiervoor ook de toelichting op deze tabel.
Zie toelichting op tabel ZBO’s en RWT’s
In verband met voorgenomen beëindiging van de zbo-status van deze fondsen is nog geen evaluatie uitgevoerd. Momenteel is een wetsvoorstel
in de maak waarmee de beëindiging van het Vf wordt geregeld. Voor het Vf wordt geen evaluatie meer uitgevoerd. Ditzelfde wetsvoorstel biedt de
basis voor een modernisering van het Pf, dat de zbo-status behoudt. In de toelichting van dit wetsvoorstel wordt aangegeven dat het gemoderniseerde Pf binnen 3 jaar wordt geëvalueerd.
4
Kaderwet zbo’s niet van toepassing.
2
3

Toelichting op de in de tabel opgenoemde RWT’s en ZBO’s:
ZBO’s:
Cultuurfondsen
In 2020 worden bijdragen verstrekt aan de volgende fondsen:
Stichting Nederlands Fonds voor Podiumkunsten+
Het fonds ondersteunt alle vormen van professionele podiumkunsten in
Nederland: muziek, theater, muziektheater en dans. Het stimuleren van
innovatie in de keten van scheppen, productie, distributie en afname is
een speciale taak van het fonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

139

Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie
Het fonds stimuleert de actieve deelname aan het culturele leven van
inwoners van Nederland, in al hun diversiteit, ongeacht leeftijd, herkomst,
opleiding en woonplaats op het gebied van amateurkunst, cultuureducatie
en volkscultuur.
Stichting Nederlands Fonds voor de Film
Het fonds stimuleert de filmproductie in Nederland, met de nadruk op
kwaliteit en diversiteit en bevordert een goed klimaat voor de Nederlandse filmcultuur.
Stichting Mondriaanfonds
Het fonds bevordert bijzondere en vernieuwende projecten en activiteiten
van beeldend kunstenaars, bemiddelaars en instellingen die van belang
zijn voor de beeldende kunst en cultureel erfgoed in Nederland. Het doel
is hiermee de betekenisvolle ontwikkeling en zichtbaarheid van beeldende
kunst en cultureel erfgoed in Nederland te stimuleren daar waar de markt
dit niet of nog niet mogelijk maakt.
Stichting Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
Het fonds voert verschillende subsidieregelingen uit die zijn gericht op
kennisontwikkeling en kennisuitwisseling van de ontwerpende disciplines
en het vergroten van de belangstelling voor architectuur, vormgeving en
e-culture.
Bureau Architectenregister
Bureau Architectenregister (BA) is een publiekrechtelijk zelfstandig
bestuursorgaan (zbo) dat uitvoering geeft aan de Wet op de architectentitel, zorg draagt voor het beheer van het architectenregister en bevoegd
is om op te treden tegen onrechtmatig titelgebruik. Daarnaast is BA de
bevoegde autoriteit in Nederland voor de uitvoering van de Europese
richtlijn voor de erkenning van professionele kwalificaties van de onder
haar vallende beroepen.
Stichting Nederlands Letterenfonds
Het fonds bevordert de kwaliteit, diversiteit, productie en de vertaling van
de Nederlandse- en Friestalige literatuur. Ook verzorgt het Letterenfonds
de promotie en zichtbaarheid van de Nederlandse en Friese literatuur in
het buitenland.
Commissariaat voor de Media (CvdM)
Het Commissariaat ziet toe op de naleving van de Mediawet en de daarop
gebaseerde regels. Het garandeert daarmee een eerlijke toegang tot de
media en bewaakt de kwaliteit, de diversiteit en de onafhankelijkheid van
de informatievoorziening.
Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
De NVAO borgt de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland en
Vlaanderen. Zij beoordeelt op onafhankelijke wijze de kwaliteit van de
opleidingen, verleent accreditatie, toetst nieuwe opleidingen en de
instellingstoets kwaliteitszorg. Daarnaast levert de NVAO een bijdrage aan
het vergroten van het kwaliteitsbewustzijn en bevordert zij de internationale samenwerking om tot afstemming en samenhang binnen de
Europese hoger onderwijsruimte te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

140

Koninklijke Bibliotheek (KB)
De KB brengt als de nationale bibliotheek van Nederland mensen en
informatie samen. De KB speelt voorts een centrale rol in de Nederlandse
(wetenschappelijke) informatie-structuur en bevordert de duurzame
toegang tot digitale informatie in (inter)nationaal verband.
Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
De NWO heeft als taak het bevorderen van de kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek.
Stichting Participatiefonds (PF)
Het PF is verantwoordelijk voor het beheren en terugdringen van de
werkloosheidsuitgaven in het primair onderwijs. Het PF betaalt de
uitkeringskosten van ontslagen personeel. Daarnaast ondersteunt het PF
schoolbesturen bij het opzetten van hun personeels- en mobiliteitsbeleid
en individuele medewerkers die werkloos zijn met trainingen en
cursussen.
Stichting Vervangingsfonds (VF)
Het VF betaalt de kosten voor vervangers die schoolbesturen moeten
inzetten bij ziekte of afwezigheid van personeel en heeft als taak het
terugdringen van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid van onderwijspersoneel in het primair onderwijs door de kwaliteit van de arbeidsomstandigheden en het personeelsbeleid te verbeteren.
Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
Het fonds heeft ten doel het handhaven en bevorderen van de pluriformiteit van de pers, voor zover die van belang is voor de informatie en
opinievorming.
College voor Toetsen en Examens (CvTE)
Het College is verantwoordelijk voor de centrale examens en staatsexamens in het voortgezet onderwijs, de examens rekenen en taal in het
(middelbaar) beroepsonderwijs en staatsexamens Nederlands als tweede
taal.
Nederlandse Publieke Omroep (NPO)
De NPO is het samenwerkings- en coördinatieorgaan van de landelijke
publieke omroep. De NPO bevordert de samenwerking binnen de gehele
landelijke publieke omroep en behartigt zaken die van gemeenschappelijk
belang zijn voor de gehele landelijke publieke omroep. Daarnaast
coördineert en ordent de NPO het media-aanbod op en tussen de
televisie- en radiokanalen en op het internet.
Stichting Regionale Omroep
De Stichting Regionale Publieke Omroep is het samenwerkings- en
coördinatieorgaan voor de regionale omroep.
Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)
De KNAW bevordert als forum, geweten en stem van de wetenschap de
kwaliteit en de belangen van de wetenschap en zet zich in voor een
optimale bijdrage van de Nederlandse wetenschap aan de culturele,
sociale en economische ontwikkeling van de samenleving.
Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB)
SBB ontwikkelt kwalificaties voor het middelbaar beroepsonderwijs,
werven leerbedrijven en bewaken de kwaliteit van deze leerbedrijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

141

RWT’s:
Landelijk Omroepbestel
Het betreft middelen die aan de landelijke publieke omroepen beschikbaar
zijn gesteld.
Regionaal Omroepbestel
Het betreft middelen die aan de regionale publieke omroepen beschikbaar
zijn gesteld.
Instellingen die onder de Erfgoedwet vallen
Het betreft 29 instellingen, waaronder de musea, die onder de Erfgoedwet
(Regeling beheer rijkscollectie en subsidiëring museale instellingen)
vallen.
Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs
Het betreft 975 bevoegde gezagsorganen van 6729 instellingen. Voor
zover het onderwijsinstellingen betreft waar de gemeente het bevoegd
gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als RWT.
Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs
Het betreft 330 bevoegde gezagsorganen van 638 onderwijsinstellingen.
Binnen deze aantallen zitten ook gemeentelijke bevoegde gezagen/
onderwijsinstellingen die eigenlijk niet aan te merken zijn als RWT.
Instellingsbesturen mbo-instellingen
Het betreft middelen die rechtstreeks aan 63 bekostigde mbo-instellingen
(roc’s, aoc’s en vakinstellingen) beschikbaar worden gesteld.
Instellingsbesturen hogescholen
Het betreft middelen die rechtstreeks aan 36 bekostigde hogescholen
beschikbaar worden gesteld.
Instellingsbesturen universiteiten
Het betreft middelen die rechtstreeks aan 18 bekostigde universiteiten
beschikbaar worden gesteld.
Academische Ziekenhuizen
Het betreft middelen voor de 8 ziekenhuizen die verbonden zijn aan een
universiteit ten behoeve van de opleiding van artsen en ten behoeve van
onderzoek.
Stichting Cito
Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 (Stb. 2013, 438) in werking
getreden. De wet biedt de wettelijke grondslag voor subsidiering van de
wettelijke taken van stichting Cito en SLO.
Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling heeft tot taak:
het ontwikkelen van de centrale eindtoets in het primair onderwijs;
het ontwikkelen van de centrale examens in het voortgezet onderwijs en
in het middelbaar beroepsonderwijs.
Stichting SLO
Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 (Stb. 2013, 438) in werking
getreden. De wet biedt de wettelijke grondslag voor subsidiering van de
wettelijke taken van stichting Cito en SLO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

142

Stichting leerplanontwikkeling heeft tot taak het ontwikkelen en onderhouden van landelijke leerplankaders en het ondersteunen en adviseren
van onze Minister met betrekking tot leerplanontwikkeling.
Tabel 2 Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen(vallend onder andere ministeries)
(bedragen x € 1 miljoen)
ZBO Begrotings- Begrotingsartikel ramingen
Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)

X

Verwijzing naar website ZBO

1

UWV

Toelichting op de in de tabel opgenoemde ZBO:
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV)
Het UWV voert de regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten uit
voor OCW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

143

BIJLAGE 2. VERDIEPINGSBIJLAGE
Algemeen
In dit hoofdstuk worden per beleidsartikel de mutaties getoond tussen de
stand ontwerpbegroting 2019 en de stand ontwerpbegroting 2020. Daarbij
worden mutaties groter of gelijk aan onderstaande staffel toegelicht:
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting) in
€ miljoen

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 <1.000

5

10

=>1.000

10

20

De mutaties uit de eerste suppletoire begroting zijn reeds toegelicht in de
memorie van toelichting op de eerste suppletoire begroting 2019. Deze
mutaties worden daarom niet in dit verdiepingshoofdstuk toegelicht. Voor
de uitgaven en ontvangsten geldt dat de tabellen met de specificatie van
de nieuwe mutaties alleen zijn opgenomen als er mutaties hebben
plaatsgevonden.
Mutaties die op meer dan één beleidsartikel betrekking hebben worden
hieronder toegelicht. Het betreft de budgettaire verwerking van:
1. de leerlingen- en studentenontwikkeling en studiefinancieringsuitgaven
2. Loonbijstelling
3. Prijsbijstelling
4. Regeerakkoordmaatregelen
1. Leerlingen- en studentenontwikkeling
Onderstaande tabel geeft de verdeling van de mutaties als gevolg van de
raming van de leerlingen- en studentenontwikkeling en de studiefinanciering weer. Zie de tabel belangrijkste beleidsmatige mutaties in de
beleidsagenda voor een toelichting.
Tabel 1 Leerlingen- en studentenontwikkeling en studiefinanciering (bedragen x € 1 miljoen)
Leerlingen- en studentenontwikkeling (Relevant)

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Artikel

Omschrijving

1

Primair onderwijs

14,6

17,1

24,7

32,7

32,7

31,2

3

Voorgezet onderwijs

– 8,9

– 21,3

– 35,1

– 37,8

– 33,7

– 31,6

4

Middelbaar beroepsonderwijs

– 0,6

33,8

12

32,6

59,5

79,3

6

Hoger beroepsonderwijs

31,7

31,7

15,8

– 4,9

– 24,3

– 37,4

7

Wetenschappelijk onderwijs

47,2

47,2

57,6

64,6

67,1

67,3

11,12,13 Studiefinanciering (student-gebonden)

0,9

1,5

– 11,9

– 13,5

– 11,9

– 9,9

– 29,7

– 39,2

– 24,3

– 24,2

– 31,5

– 35

55,2

70,8

38,8

49,5

57,9

63,9

11,12,13 Studiefinanciering (autonoom)
Totaal leerlingen en studentenontwikkeling

De loon- en prijsbijstelling 2019 is uitgekeerd aan de departementen. Alle
verplichte lpo wordt door OCW uitgekeerd. Een deel van de lpo wordt
ingehouden ter dekking van de openstaande taakstelling en voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

144

onderhoud en vervangingen van de ICT-systemen bij DUO. In onderstaande tabel wordt de uitgekeerde lpo per begrotingsartikel weergegeven.
Tabel 2 Uitgekeerde loon- en prijsontwikkeling tranche 2019 (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1
3

Primair onderwijs

312.422

309.560

307.785

305.641

303.898

302.466

Voortgezet onderwijs

225.112

223.077

221.029

219.385

218.604

218.113

4

Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

95.227

94.934

93.684

87.698

95.662

89.834

6

Hoger onderwijs

75.183

75.759

77.705

78.617

78.506

79.042

7

Wetenschappelijk onderwijs

100.513

101.882

103.931

105.535

106.548

107.828

8

Internationaal beleid

142

145

119

119

119

121

9

Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

1.070

1.127

1.028

1.043

1.007

1.007

11

Studiefinanciering

29.563

19.987

20.457

30.482

30.828

31.067

12

Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten

1.979

1.943

1.926

1.915

1.875

1.834

13

Lesgelden

86

86

86

86

85

85

14

Cultuur

25.724

25.558

25.012

24.162

24.005

23.944

15

Media

18.587

18.728

18.850

18.995

19.098

19.195

16

Onderzoek en wetenschapsbeleid

3.147

3.153

3.153

2.235

3.166

3.166

25

Emancipatie

440

440

439

439

439

439

91

Nog onverdeeld

95

Apparaat Kerndepartement

Totaal

0

0

0

0

0

0

5.879

6.254

6.275

6.214

6.233

6.216

895.074

882.633

881.479

882.566

890.073

884.357

De loon- en prijsbijstelling 2019 is uitgekeerd aan de departementen. Alle
verplichte lpo wordt door OCW uitgekeerd. Een deel van de lpo wordt
ingehouden ter dekking van de openstaande taakstelling en voor
onderhoud en vervangingen van de ICT-systemen bij DUO. In onderstaande tabel wordt de ingehouden lpo per begrotingsartikel weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

145

Tabel 3 Niet-verplichte loon- en prijsontwikkeling tranche 2019, voor onderwijs, onderzoek en apparaat ingehouden voor taakstelling
en DUO (bedragen x 1.000)
Artikel

Omschrijving

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1

Primair onderwijs

18.415

19.535

19.559

19.813

19.812

19.841

3

Voortgezet onderwijs

22.385

21.998

21.846

21.708

21.649

21.609

4

Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

29.471

34.353

34.259

32.709

33.548

32.899

6

Hoger onderwijs

14.680

14.913

15.385

15.942

16.083

16.283

7

Wetenschappelijk onderwijs

25.095

25.445

26.018

26.613

26.967

27.362

8

Internationaal beleid

137

118

114

114

114

113

9

Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

3.953

3.793

3.794

3.777

3.777

3.777

11

Studiefinanciering

1.086

1.118

1.129

1.138

1.147

1.156

12

Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten

176

176

176

176

176

176

13

Lesgelden

74

74

74

74

73

73

14

Cultuur

0

0

0

0

0

0

15

Media

16

Onderzoek en wetenschapsbeleid

25

Emancipatie

0

0

0

0

0

0

91

Nog onverdeeld

0

– 2.871

– 3.521

– 3.919

– 4.038

– 3.551

95

Apparaat Kerndepartement

Totaal

0

0

0

0

0

0

28.338

28.172

28.015

28.942

28.006

28.006

1.473

1.485

1.473

1.463

1.474

1.473

145.283

148.308

148.321

148.550

148.789

149.217

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de budgettaire verwerking op
de OCW-begroting van de diverse maatregelen uit het Regeerakkoord. De
meeste maatregelen zijn al in eerdere begrotingen verwerkt. De mutaties
in deze begroting hebben betrekking op de middelen voor werkdruk,
cultuur en onderzoeksjournalistiek.
Tabel 4 RA maatregelen per maatregel en sector (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

40.000

130.000

170.000

170.000

170.000

170.000

170.000

108.000

297.500

353.500

353.500

353.500

353.500

353.500

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

270.000

40.000

70.000

120.000

120.000

100.000

100.000

100.000

95.000

155.000

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

G32 Voor- en vroegschoolse educatie
1

Primair onderwijs
G33 Aanpak werkdruk
primair onderwijs

1

Primair onderwijs
G34 Modernisering cao
primair onderwijs

1

Primair onderwijs
G35 Kwaliteit technisch
onderwijs vmbo

3

Voortgezet onderwijs
G36 Fundamenteel
onderzoek OCW

16

Onderzoek en wetenschapsbeleid
G37 Toegepast
onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

146

Art.

Omschrijving

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

6

Hoger beroepsonderwijs

15.000

20.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

16

Onderzoek en wetenschapsbeleid

10.000

18.000

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

45.000

55.000

0

0

0

0

0

25.000

50.000

80.000

80.000

80.000

80.000

80.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

98.500

137.000

60.000

25.000

0

0

0

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

G38 Onderzoeksinfrastructuur
16

Onderzoek en wetenschapsbeleid
G40 Cultuur en
Historisch Democratisch
bewustzijn

14

Cultuur
G41 Nederlandse
scholen in het
buitenland

1

Primair onderwijs
G42 Media/
onderzoeksjournalistiek

15

Media
G43 RA Intensivering
Erfgoed en monumenten

14

Cultuur
G44 Aanpak laaggeletterdheid

4

Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie
G45 Onderwijsachterstandenbeleid en
hoogbegaafde

1

Primair onderwijs

10.000

16.500

16.500

16.500

16.500

16.500

16.500

3

Voortgezet onderwijs

5.000

13.500

13.500

13.500

13.500

13.500

13.500

G46 Doelmatiger
onderwijs
1

Primair onderwijs

– 6.666

– 30.664

– 45.663

– 60.996

– 60.996

– 60.996

– 60.996

3

Voortgezet onderwijs

– 5.171

– 23.786

– 35.420

– 47.313

– 47.313

– 47.313

– 47.313

4

Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie

– 2.754

– 12.666

– 18.862

– 25.195

– 25.195

– 25.195

– 25.195

6

Hoger beroepsonderwijs

– 1.913

– 8.800

– 13.104

– 17.503

– 17.503

– 17.503

– 17.503

7

Wetenschappelijk
onderwijs

– 2.854

– 13.129

– 19.551

– 26.116

– 26.116

– 26.116

– 26.116

– 642

– 2.955

– 4.400

– 5.877

– 5.877

– 5.877

– 5.877

244.000

415.000

410.000

338.000

183.000

183.000

183.000

16

Onderzoek en wetenschapsbeleid
G47 Terugdraaien
taakstelling OCW

91

Nominaal en Onvoorzien
G48 Terugdraaien
Taakstelling Groen
Onderwijs

3

Voortgezet onderwijs

0

3.606

5.075

5.326

4.905

4.501

4.501

4

Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie

0

1.993

2.834

2.989

2.672

2.387

2.387

6

Hoger beroepsonderwijs

0

1.088

1.648

1.866

1.789

1.685

1.685

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

147

Art.

Omschrijving

7

Wetenschappelijk
onderwijs

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

0

2.313

3.443

3.819

3.634

3.427

3.427

G49 Halvering Collegegeld eerstejaars HO
6

Hoger beroepsonderwijs

48.602

112.100

111.266

113.527

112.079

114.831

114.831

7

Wetenschappelijk
onderwijs

21.398

52.900

53.734

56.473

57.921

60.169

60.169

1.068.500

1.742.500

1.797.500

1.650.500

1.449.500

1.453.500

1.453.500

2024

Totaal

Verdiepingshoofdstuk per artikel
Uitgaven art.nr. 1 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

11.302.361

11.241.744

11.178.741

11.113.401

11.053.470

Mutatie nota van wijziging 2019

0

Mutatie amendementen 2019

0

Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

353.826

425.417

431.700

440.049

439.342

Nieuwe mutaties

– 2.730

18.467

40.315

34.808

12.870

1.

– 2.730

18.467

38.229

29.837

8.942

11.653.457

11.685.628

11.650.756

11.588.258

11.505.682

overboekingen (intern)

Stand ontwerpbegroting 2020

11.455.834

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Dit saldo betreft onder meer:
– de structurele overboeking binnen artikel 1 naar de prestatiebox
PO van de vergoeding museumbezoek;
– de overboeking vanuit cultuur voor het museumbezoek en
cultuureducatie voor de schooljaren 2020–2021 en 2021–2022;
– een overboeking vanuit artikel 1 naar het GF voor toezicht en
handhaving kwaliteit VVE.
Ontvangsten art.nr. 1 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

8.661

8.661

8.661

8.708

8.708

Mutatie nota van wijziging 2019

0

Mutatie amendementen 2019

0
3.600

18.300

1.800

600

500

12.261

26.961

10.461

9.308

9.208

Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

2024

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

9.208

148

Uitgaven art.nr. 3 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

8.611.856

8.526.854

8.450.382

8.388.492

8.359.318

254.772

216.559

201.969

198.395

202.378

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

7.552

3.333

2.403

2.013

1.617

8.874.180

8.746.746

8.654.754

8.588.900

8.563.313

8.543.564

2019

2020

2021

2022

2023

2024

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

7.391

2024

Ontvangsten art.nr. 3 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties

2.854

Stand ontwerpbegroting 2020

10.245

Uitgaven art.nr. 4 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

4.576.976

4.747.556

4.698.380

4.422.094

4.744.426

Mutatie nota van wijziging 2019

19.500

Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

80.399

110.446

97.905

125.167

183.620

Nieuwe mutaties

– 3.879

– 177.896

– 8.391

– 10.749

67

1.

Overboeking permanent leren

2.

Kasschuif

– 4.600

24.900

725

– 2.175

2.575

3.

Overboekingen (intern)

– 2.579

– 15.686

– 18.216

– 20.124

– 13.458

4.

Overboekingen andere departementen

Stand ontwerpbegroting 2020

– 196.800

3.300

9.700

9.100

11.550

10.950

4.672.996

4.680.116

4.787.894

4.536.512

4.928.113

4.685.282

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Dit betreft een overboeking naar het Ministerie van Financiën. In het
regeerakkoord is afgesproken dat de fiscale aftrekpost voor scholingskosten wordt vervangen door een individuele leerrekening. In
2020 blijft de fiscale scholingsaftrek nog behouden en daarom is een
overboeking naar Financiën noodzakelijk.
2. Deze kasschuif is hoofdzakelijk om in 2020 uitvoering te geven aan
het beleid voor een leven lang ontwikkelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

149

Ontvangsten art.nr. 4 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

1.000

1.000

4.000

4.000

3.000

3.000

3.000

3.000

2019

2020

2021

2022

2023

2024

3.277.742

3.307.273

3.395.173

3.448.667

3.449.766

Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

113.859

101.344

89.007

69.147

50.228

Nieuwe mutaties

– 1.216

8.182

8.016

8.065

7.975

9.000

9.000

9.000

9.000

– 818

– 784

– 635

– 635

– 200

– 300

– 390

3.416.799

3.492.196

3.525.879

3.507.969

Stand ontwerpbegroting 2019

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Uitgaven art.nr. 6 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019

1.

Intensivering Bèta Techniek

2.

Overboekingen (intern)

3.

Overboekingen met andere departementen

4.

– 1.183
– 33

problematiek DUO

Stand ontwerpbegroting 2020

3.390.385

3.522.939

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Betreft de generaal beschikbaar gestelde intensiveringsmiddelen
voor de bekostiging van bèta/techniekopleidingen in het hoger
beroepsonderwijs.
Ontvangsten art.nr. 6 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

1.700

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

2.913

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

1.213

150

Uitgaven art.nr. 7 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

4.898.729

4.966.044

5.068.239

5.153.188

5.209.476

228.987

206.294

219.942

230.532

232.455

3.441

30.660

29.917

29.968

29.968

28.000

28.000

28.000

28.000

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
1.

Intensivering Bèta Techniek

2.

Overboekingen (intern)

2.108

1.327

584

635

635

3.

HGIS loon- en prijsbijstelling

1.333

1.333

1.333

1.333

1.333

5.131.157

5.202.998

5.318.098

5.413.688

5.471.899

Stand ontwerpbegroting 2020

5.538.978

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Betreft de generaal beschikbaar gestelde intensiveringsmiddelen
voor de bekostiging van bèta/techniekopleidingen in het wetenschappelijk onderwijs.
Ontvangsten art.nr. 7 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

2024

16

16

16

16

16

16

16

16

16

16

16

2019

2020

2021

2022

2023

2024

12.785

12.155

11.025

11.035

11.035

120

75

134

134

134

11.169

11.169

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Uitgaven art.nr. 8 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
1.

Departementale overboekingen.

Stand ontwerpbegroting 2020

17

600

250

12.922

12.830

11.409

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

11.171

151

Ontvangsten art.nr. 8 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

99

99

99

99

99

2024

99

99

99

99

99

99

2019

2020

2021

2022

2023

2024

168.555

165.335

162.179

162.064

160.868

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Uitgaven art.nr. 9 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

0

0

0

0

0

3.657

– 1.816

– 1.860

– 1.583

– 1.600

4.000

4.000

4.000

4.000

– 40

– 60

– 78

167.519

164.279

164.421

163.190

Nieuwe mutaties
1.

Extra middelen zijinstroom MBO (B&T)

2.

Overboeking aanpak lerarentekort G4

3.

Overige mutaties

Stand ontwerpbegroting 2020

– 4.000

168.212

163.197

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. € 4 miljoen ten behoeve van zijinstroom mbo sector Bèta en
Techniek. Onderdeel van de € 41 miljoen extra middelen voor
techniek.
Ontvangsten art.nr. 9 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

9.000

152

Uitgaven art.nr. 11 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

5.602.726

5.205.161

5.268.330

5.771.030

5.842.009

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019

– 19.500

Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

– 35.531

– 184.119

– 126.084

– 102.623

– 88.714

– 58

56

– 1.784

– 2.704

– 3.724

200.000

– 200.000

5.547.637

5.221.098

4.940.462

5.665.703

5.749.571

Nieuwe mutaties
1.

Problematiek DUO

2.

Kasschuif OV contract

Stand ontwerpbegroting 2020

5.774.741

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
2. Ter optimalisatie van het kasritme van de staat wordt een deel van de
verplichting aan de vervoersbedrijven voor de OV-studentenkaart voor
2021 vooruitbetaald in 2020.
Ontvangsten art.nr. 11 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

893.224

948.557

1.015.860

1.087.009

1.155.007

2024

– 7.976

– 12.408

– 10.085

– 10.115

– 3.438

885.248

936.149

1.005.775

1.076.894

1.151.569

1.223.241

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Uitgaven art.nr. 12 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

93.071

91.523

90.764

90.279

88.579

– 12.690

– 14.084

– 14.957

– 15.565

– 15.384

– 40

– 60

– 78

75.767

74.654

73.117

71.699

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
1.

Problematiek DUO

Stand ontwerpbegroting 2020

80.381

77.439

Ontvangsten art.nr. 12 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

3.657

3.580

3.543

3.520

3.437

386

292

234

194

192

4.043

3.872

3.777

3.714

3.629

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

3.552

153

Uitgaven art.nr. 13 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

6.649

6.645

6.639

6.629

6.614

2024

6.182

6.771

7.116

7.291

7.414

– 240

– 360

– 468

13.515

13.560

13.560

13.587

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
1.

Problematiek DUO

Stand ontwerpbegroting 2020

12.831

13.416

Ontvangsten art.nr. 13 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

238.734

241.071

242.429

242.542

240.575

– 6.868

– 14.443

– 11.091

– 3.642

3.621

231.866

226.628

231.338

238.900

244.196

248.448

2019

2020

2021

2022

2023

2024

967.703

958.610

935.708

907.539

902.288

35

48.062

49.071

53.190

53.077

5.000

10.000

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Uitgaven art.nr. 14 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
1. VWS Mondriaan Fonds 75 jaar vrijheid
2. Prestatiebox cultuureducatie naar primair
onderwijs

– 9.919

– 23.807

– 13.887

3. Overige

– 2.926

– 1.659

793

1.691

1.687

Stand ontwerpbegroting 2020

969.812

1.005.094

961.765

948.533

957.052

954.399

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Het betreft een interdepartementale overboeking van VWS naar OCW
(Mondriaan Fonds) voor het 75-jarig jubileum van de bevrijding.
2. Het betreft een overboeking voor de prestatiebox cultuureducatie
naar primair onderwijs voor de schooljaren 2020/2021 en 2021/2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

154

Ontvangsten art.nr. 14 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

494

494

494

494

494

2024

494

494

494

494

494

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
1. Desaldering Museaal Aankoopfonds Wtewael

1.493

Stand ontwerpbegroting 2020

1.987

Uitgaven art.nr. 15 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019

2019

2020

2021

2022

2023

960.829

970.305

953.438

967.568

945.345

5.191

22.413

20.658

42.361

40.000

40.000

40.000

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019

40.000

Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

12.605

Nieuwe mutaties
1.

Intensivering publieke omroep voor
2020 e.v.

2.

Kasschuif 2021 -> 2018

3.

Intensivering lokale media tot en met
2021

4.

Loon- en prijsbijstelling

Stand ontwerpbegroting 2020

40.000

– 15.000
3.000

7.500

4.500

129

129

129

129

129

1.016.563

1.023.125

1.005.480

1.028.355

1.027.835

1.052.738

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. In de visiebrief van 14 juni 2019 is opgenomen dat de rijksmediabijdrage structureel met € 40 miljoen wordt verhoogd.
2. In de mediabegrotingsbrief 2019 van 16 november 2018 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 VIII, nr. 91) is toegelicht dat de
Stichting Etherreclame in 2018 te maken heeft met tegenvallende
reclame-inkomsten waardoor een tekort in de Algemene Media
reserve (AMr) zou ontstaan en de verplichtingen jegens de
(omroep)instellingen niet meer zouden kunnen worden nagekomen.
Eenmalig is € 15 miljoen meer budget beschikbaar gesteld in 2018.
Met het oog daarop is de begrote uitgaven in 2021 eenmalig verlaagd
met € 15 miljoen. De begrotingsraming voor het jaar 2018 en 2021
wordt hierop aangepast.
3. In de visiebrief van 14 juni 2019 is voor de regionale, lokale en
streekomroepen € 15 miljoen toegevoegd aan de beschikbare
rijksmediabijdrage voor de jaren 2019 tot en met 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

155

Ontvangsten art.nr. 15 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

163.000

166.400

144.300

152.200

125.600

– 13.146

– 18.546

– 1.446

– 3.346

18.254

149.854

147.854

142.854

148.854

143.854

164.504

2019

2020

2021

2022

2023

2024

1.228.371

1.222.369

1.216.522

1.216.827

1.216.657

Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

7.183

– 50.103

– 52.702

– 56.618

– 57.004

Nieuwe mutaties

3.245

180

25

0

0

1.238.799

1.172.446

1.163.845

1.160.209

1.159.653

1.159.073

2019

2020

2021

2022

2023

2024

101

101

101

101

101

101

101

101

101

101

101

2019

2020

2021

2022

2023

2024

15.880

15.880

15.854

15.865

15.865

927

670

519

509

439

– 853

– 853

– 853

– 853

Stand ontwerpbegroting 2019

2024

Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2020

Uitgaven art.nr. 16 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019

Stand ontwerpbegroting 2020

Ontvangsten art.nr. 16 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties

Stand ontwerpbegroting 2020

Uitgaven art.nr. 25 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2019
Mutatie nota van wijziging 2019
Mutatie amendementen 2019
Mutatie eerste suppletoire begroting 2019
Nieuwe mutaties
1.

Overboeking BZK/GF

2.

Interne overboeking

– 30

– 530

– 500

– 500

– 500

Stand ontwerpbegroting 2020

15.924

15.167

15.020

15.021

15.804

15.804

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Middelen voor projecten in 37 regenboogsteden ter uitvoering van
het regenboogakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

156

2.

Bijdrage plan van aanpak laaggeletterdheid vanaf 2020 € 500K en
voor 2019 en 2020 € 30K bijdrage kennispunt Burgerschap (kwalificatie eisen).

Uitgaven art.nr. 91 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Mutatie nota van wijziging 2019

0

– 114.415

– 140.323

– 156.174

– 160.921

Mutatie amendementen 2019

0

0

0

0

0

Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

0

155.415

179.558

192.968

198.598

Nieuwe mutaties

0

– 41.000

– 35.235

– 30.794

– 29.877

1.

Problematiek DUO

0

0

4.000

6.000

7.800

2.

Bèta en techniek

0

– 41.000

– 41.000

– 41.000

– 41.000

3.

Overig

0

0

1.765

4.206

3.323

0

0

4.000

6.000

7.800

2024

Stand ontwerpbegroting 2019

Stand ontwerpbegroting 2020

13.800

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Dit onderdeel bevat de oploop in de middelen voor problematiek van
DUO van € 4 miljoen in 2021 oplopend tot € 13,8 miljoen in 2024. In
de Eerste Suppletoire Begrotingswet 2019 is de omvang van de
structurele problematiek bij DUO gemeld. Het gaat om een bedrag
van € 26,7 miljoen in 2019 oplopend naar € 49,1 miljoen in 2030. Het
benodigde bedrag voor 2020 (€ 20,7 miljoen) is hiertoe op het
instrument «bijdrage aan agentschappen» van de artikelen gezet voor
de jaren 2020 en verder. Het restant van de benodigde bedragen is tot
en met 2024 geparkeerd op dit begrotingsonderdeel «Onvoorzien» op
artikel 91. Momenteel wordt door DUO gewerkt aan de implementatie
van de aanbevelingen van de doorlichting. De ordentelijke implementatie van deze aanbevelingen is voorwaardelijk voor het aanwenden
van de op artikel 91 gereserveerde middelen.
2. Dit onderdeel bevat de doorverdeling van de intensivering voor Bèta
en Techniek. Deze middelen worden ingezet ter demping van de
herverdeeleffecten van de herziening van de bekostiging in het hoger
onderwijs, naar aanleiding van het advies van de Commissie van Rijn
(€ 9 miljoen in het hbo en € 28 miljoen in het wo. Daarnaast wordt er
€ 4 miljoen beschikbaar gesteld voor de zijinstroom leraren in het
mbo voor de sector bèta-techniek, gezien de tekorten aan technici op
de arbeidsmarkt.
3. Dit zijn overige mutaties om tijdelijk geparkeerd budget op de juiste
onderdelen te boeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

157

Uitgaven art.nr. 95 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

259.975

271.517

271.370

269.068

270.223

Mutatie nota van wijziging 2019

0

0

0

0

0

Mutatie amendementen 2019

0

0

0

0

0

Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

8.527

15.639

16.254

16.811

16.302

Nieuwe mutaties

5.789

– 9.760

– 615

– 39

– 524

777

– 864

– 564

– 86

109

1.

Overboeking (intern)

2.

Overboeking met andere departementen

9.524

– 13.638

– 260

– 260

– 260

3.

Kasschuiven

– 4.512

4.742

209

307

– 373

Stand ontwerpbegroting 2020

274.291

277.396

287.009

285.840

286.001

2024

282.128

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
2. Dit betreft het saldo van diverse overboekingen van en naar andere
departementen. In 2020 wordt € 21,1 miljoen teruggeboekt naar
Financiën als gevolg van uitstel van 2020 naar 2021 van de omvorming van de fiscale scholingsaftrek naar de uitgavenregeling.
Daarnaast wordt er in 2020 € 7,9 miljoen naar de begroting van OCW
overgeboekt ter compensatie van de extra uitgaven in 2020 als
gevolg van de invoering van het individueel keuzebudget (conform
afspraken uit cao Rijk 2018–2020).
Ontvangsten art.nr. 95 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

Stand ontwerpbegroting 2019

567

567

567

567

567

Mutatie nota van wijziging 2019

0

0

0

0

0

Mutatie amendementen 2019

0

0

0

0

0

Mutatie eerste suppletoire begroting 2019

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

567

567

567

567

567

Stand ontwerpbegroting 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

2024

567

158

BIJLAGE 3 MOTIES EN TOEZEGGINGEN
A. Door de Staten-Generaal aanvaarde moties
DIRECTIE BESTUURSONDERSTEUNING EN ADVIES
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Kamer te informeren over maatregelen die
de inspectie genomen heeft, dan wel kan
nemen tegen scholen die basis-waarden
ondermijnen.

3-07-2018 VAO Preventie radicalisering
29 754, nr. 459
Motie Van Dijk

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief moties en toezeggingen van 18 april
2019, Kamerstuk 29 754, nr. 501.

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering nog
voor de zomer met een plan van aanpak te
komen om de rol én positie van vertrouwenspersonen te versterken.

[22-02-2018] – Debat over seksuele intimidatie op de werkvloer
34 843, nr. 5
Motie Özütok c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 14 juni 2018, Kamerstuk 34 843, nr.
31.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
per onderdeel van het Regenboog Stembusakkoord te rapporteren wat de stand van
zaken is, wat het tijdpad tot uitvoering is en
wanneer de benodigde wetsvoorstellen aan
de Kamer worden toegestuurd, en deze
rapportage voor 1 januari 2019 aan de
Tweede Kamer te zenden.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
35 000 VIII, nr. 49
Motie Westerveld c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 28 november 2018 inzake de Stand
van zaken regenboogstembusakkoord,
Kamerstuk 30 420 nr. 297.

De Tweede Kamer verzoekt de regering alle
elementen uit het regenboogstembusakkoord zo snel als mogelijk uit te voeren.

Debat [19-04-2018] – VAO Emancipatie
30 420, nr. 275
Motie Sjoerdsma

In de voortgangsrapportage Emancipatie in
het voorjaar van 2020 wordt de actuele
stand van zaken gegeven bij de uitvoering
van het regenboogstembusakkoord.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
op school de lhbti-acceptatie nader te
bevorderen door het examen- en kwalificatiebesluit op dit punt aan te passen.

Debat [19-04-2018] – VAO Emancipatie
30 420, nr. 274
Motie Van den Hul/Japer van Dijk

Het examen- en kwalificatiebesluit wordt
aangepast. Implementatie is voorzien in
schooljaar 2019/2020. In het aangepaste
besluit wordt gesproken over acceptatie van
seksuele- en genderdiversiteit en over
seksuele diversiteit als basiswaarde in onze
samenleving.

De Tweede Kamer verzoekt de regering zich
bij een passende volgende gelegenheid in
de EU uit te spreken over het naleven van
het Coman-arrest in alle EU-lidstaten en
daarover verslag te doen aan de Kamer.

Debat [16-05-2019] – LHBTI-monitor 2018 en
over de Nashvilleklaring
30 420, nr. 309
Motie Bergkamp/Yesilgöz-Zegerius

De Minister van OCW is voornemens bij de
EU LHBTI equality-conferentie in het najaar
2019 daar speciaal aandacht voor te vragen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering nog
voor de zomer met een plan van aanpak te
komen om de rol én positie van vertrouwenspersonen te versterken.

Debat [22-02-2018] – Debat over seksuele
intimidatie op de werkvloer
34 843, nr. 5
Motie Özütok c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 14 juni 2018, Kamerstuk 34 843, nr.
31.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
belemmeringen voor transgenderpersonen
op de arbeidsmarkt in kaart te brengen, te
kijken in hoeverre er een knelpunt is met
bestaande verlofregelingen en mogelijkheden te onderzoeken om de arbeidsmarktpositie van deze groep te verbeteren.

Debat [16-05-2019] – LHBTI-monitor 2018 en
over de Nashvilleklaring
30 420, nr. 307
Motie Bergkamp c.s.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

DIRECTIE EMANCIPATIE

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

159

DIRECTIE ERFGOED EN KUNSTEN
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
Debat [13-06-2018] – Cultuur VAO
verkennen hoe bewerkstelligd kan worden
32 820, nr. 225
dat er in lijn met de Fair Practice Code
Motie Asscher/Ellemeet
sprake kan zijn van eerlijke tarieven en lonen
en hierover ook afspraken te maken met
gemeenten en provincies; verzoekt tevens de
Kamer, hierover voor de begrotingsbehandeling te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenleving van 19 oktober 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 274.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
lenen of kopen van muziekinstrumenten
voor kinderen uit gezinnen met lage
inkomens te vergemakkelijken, bijvoorbeeld
door de aanvraagprocedure hiervoor bij de
fondsen te vereenvoudigen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenleving van 19 oktober 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 274.

Debat [13-06-2018] – Cultuur VAO
32 820, nr. 228
Motie Ouwehand/Kwint

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [19-06-2018] – Stemmingen over
gesprek te gaan met de RCE om het delen
moties ingediend bij het VAO Cultuur
van de Rijkscollectie met regionale musea te 32 820, nr. 245 (t.v.v. 229)
bevorderen en te vereenvoudigen; verzoekt Gewijzigde Motie Laan-Geselschap, A.
de regering tevens om te onderzoeken of het
depot in Rijswijk opengesteld kan worden
voor publiek.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenleving van 19 oktober 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 274.

De Tweede Kamer verzoekt de regering een
afstotingsplan volgend de Erfgoedwet te
maken voor de rijkscollectie.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenleving van 19 oktober 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 274.

Debat [13-06-2018] – Cultuur VAO
32 820, nr. 231
Motie Laan-Geselschap

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [13-06-2018] – Cultuur VAO
naast de ontwikkeling van de regioplannen
32 820, nr. 233
voor het einde van dit jaar tevens een brede Motie Ellemeet/ Laan-Geselschap
verkenning te doen naar passende stimuleringsregelingen ten behoeve van een betere
samenwerking gericht op oplossingen van
de door de Raad voor Cultuur gesignaleerde
knelpunten; verzoekt de regering tevens,
deze verkenning mee te nemen in haar
adviesaanvraag aan de Raad voor Cultuur.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Adviesaanvraag stelsel 2021–2024 Raad
voor Cultuur van 20 december 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 278.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
mogelijkheden te scheppen voor podia en
festivals om coproducties tot stand te
brengen met meerjarig door het Rijk
gesubsidieerde instellingen, en de Kamer
daarover bij de begroting voor 2019 te
informeren.

Debat [13-06-2018] – Cultuur VAO
32 820, nr. 236
Motie Geluk-Poortvliet

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenleving van 19 oktober 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 274.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
verkennen wat de wenselijkheid en
mogelijkheden zijn om een vrijstelling van
ozb-heffing voor monumenten te regelen.

Debat [19-06-2018] – Stemmingen over:
moties ingediend bij het VAO Cultuur
32 820, nr. 246 (t.v.v. nr. 239)
Gewijzigde Motie Bisschop/Laan-Geselschap

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenleving van 19 oktober 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 274.

De Tweede Kamer verzoekt de regering een
nieuwe onafhankelijke commissie in te
stellen om de Nederlandse Canon tegen het
licht te houden.

Debat [13-06-2018] – Cultuur VAO
32 820, nr. 242
Motie Bergkamp/Sjoerdsma

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 31 mei 2019 Voortgang van het
programma over het historisch democratisch bewustzijn (herijking Canon van
Nederland).

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met de sector te onderzoeken op
welke wijze collectiemobiliteit kan worden
bevorderd op een manier die ook ten goede
komt aan stad- en streekmusea in de regio;
en verzoekt tevens om de Kamer hierover
voor de begrotingsbehandeling te informeren.

Debat [13-06-2018] – Cultuur VAO
32 820, nr. 243
Motie Bergkamp/
Geluk-Poortvliet

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenleving van 19 oktober 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 274.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

160

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
de uitwerking van de plannen voor digitale
toegankelijkheid specifiek in te gaan op het
bevorderen van collectiemobiliteit en de
Kamer hier voor de begrotingsbehandeling
over te informeren.

Debat [13-06-2018] – Cultuur VAO
32 820, 244
Bergkamp/
Laan-Geselschap

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenlevingvan 19 oktober 2018, Kamerstuk
32 820, nr. 274.

De Tweede Kamer verzoekt de regering recht Debat [11-09-2018] – Erfgoed Telt Debat over
te doen aan het Verdrag van Malta en samen de bescherming en het behoud van erfgoed
32 820, nr. 264 (nader gewijzigd 263 en tvv
met archeologen en vrijwilligers te
258)
onderzoeken hoe en met voorstellen te
komen om een breder publiek te betrekken
Nader gewijzigde motie Beckerman c.s.
bij de archeologie en voorts te onderzoeken
of de oprichting van een publieksfonds
daarbij wenselijk is.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief van 23 mei 2019 Beleidsreactie op
advies van de Raad voor Cultuur: «Met
erfgoed meer ruimtelijke kwaliteit»,
Voortgangsbrief moties en toezeggingen
Erfgoed.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
Debat [11-09-2018] – Erfgoed Telt Debat over
gehele bedrag van de monumentenaftrek (62 de bescherming en het behoud van erfgoed
miljoen euro) te bestemmen voor subsidie
32 820, nr. 268 (t.v.v. nr. 262)
ten behoeve van particuliere eigenaren van Gewijzigde Motie Geluk-Poortvliet
rijksmonumenten die nu gebruikmaken van
de belastingaftrek.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief Reactie op moties aangepast concept
besluit vaststelling beleidsregels instandhoudingssubsidie woonhuisrijksmonumenten van 17 september 2018,
Kamerstuk 32 820 nr. 269.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
samen met gemeenten te onderzoeken
welke knelpunten worden ervaren in wet- en
regelgeving bij verduurzaming van
monumenten; verzoekt de regering tevens,
te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn
om op korte termijn verduurzaming
onderdeel te maken van plannen voor
restauratie of herbestemming en de Kamer
hierover te informeren, uiterlijk voorjaar
2019.

Debat [11-09-2018] – Erfgoed Telt Debat over
de bescherming en het behoud van erfgoed
32 820, nr. 252
Motie Bergkamp c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief van 23 mei 2019 Beleidsreactie op
advies van de Raad voor Cultuur: «Met
erfgoed meer ruimtelijke kwaliteit»,
Voortgangsbrief moties en toezeggingen
Erfgoed.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
samen met de regio’s te onderzoeken op
welke wijze de culturele waarde van
organisaties voor de regio en het bereiken
van een nieuw en ander publiek zo
eenduidig mogelijk te verankeren is in de
verschillende regelingen voor cultuursubsidies.

Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
(WGO) Cultuur
35 000 VIII, nr. 97
Motie Ellemeet

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 11 juni 2019 Uitgangspunten
cultuurbeleid 2021–2024.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de mogelijkheid van meer vrije programmeringsruimte voor instellingen, bijvoorbeeld
door instellingssubsidie in plaats van
activiteitensubsidie, mee te nemen bij de
adviesaanvraag aan de Raad voor Cultuur
over het toekomstig stelsel.

Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
(WGO) Cultuur
35 000 VIII, nr. 98
Motie Ellemeet c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Adviesaanvraag stelsel 2021–2024 Raad
voor Cultuur van 20 december 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 278.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met de betrokken instellingen te
onderzoeken op welke wijze het behoud en
de ontsluiting van het muzikaal erfgoed in
Nederland kan worden bevorderd en de
Kamer voor de zomer van 2019 over de
voortgang te informeren.

Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
(WGO) Cultuur
3500 VIII, nr. 99
Motie Geluk-Poortvliet c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 11 juni 2019 Uitgangspunten
cultuurbeleid 2021–2024.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
onderzoeken hoe de mogelijkheden voor
(WGO) Cultuur
opleiding of kennisverdieping, juridische en 35 000 VIII, nr. 100
bestuurskundige onder-steuning bij
Motie Geluk-Poortvliet
bestuurstaken of hulp bij het doen van
fondsaanvragen voor vrijwilligers kunnen
worden versterkt en de Kamer daarover voor
1 maart 2019 te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief van 23 mei 2019 Beleidsreactie op
advies van de Raad voor Cultuur: «Met
erfgoed meer ruimtelijke kwaliteit»,
Voortgangsbrief moties en toezeggingen
Erfgoed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

161

Omschrijving

Vindplaats

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
samen met betrokkenen te bezien wat er op (WGO) Cultuur
de korte termijn nodig is om de huidige
35 000 VIII, nr. 105
collectie in stand te houden met de intentie Motie Bergkamp/Asscher
om tot 2021 een tijdelijke oplossing te
vinden; verzoekt de regering tevens, de Raad
voor Cultuur om advies te vragen om voor
de lange termijn de functie van behoud,
beheer en toegankelijk maken van de
collecties een plek te geven in de basisinfrastructuur (periode 2021–2024).

Stand van zaken
Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 11 juni 2019 Uitgangspunten
cultuurbeleid 2021–2024.

De Tweede Kamer verzoekt de regering door Debat [27-11-2018] – Stemmingen over
Aan de motie is uitvoering gegeven met de
samenwerking met het lokale en provinciale moties ingediend bij het Wetgevingsoverleg brief van 24 juni 2019 MuziekMatch en
bestuur, te bevorderen dat zoveel mogelijk
Cultuur
onderzoek.
kinderen kunnen meedoen met het initiatief 35 000 VIII, nr. 117 (t.v.v. nr. 106)
Meer Muziek in de Klas, via een jaarlijkse
Gewijzigde Motie Asscher/Bergkamp
bijdrage van 500.000 euro voor 2019 en
2020,verzoekt de regering de Kamer hierover
nader te informeren.
De Tweede Kamer verzoekt de regering in de
adviesaanvraag aan de Raad voor Cultuur
een vraag over de gewenste functies/
voorzieningen voor festivals in de culturele
basisinfrastructuur op te nemen.

Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
Cultuur
35 000 VIII, nr. 108
Motie Asscher/Kwint

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Adviesaanvraag stelsel 2021–2024 Raad
voor Cultuur van 20 december 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 278.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
(overwegende dat een bloeiende culturele
sector gebaat is bij goede ondersteunende
functies zoals onderzoek, archivering en
digitalisering) de ondersteunende functies
mee te nemen in de adviesaanvraag voor de
Raad voor Cultuur.

Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
Cultuur
35 000 VIII, nr. 111
Dik-Faber/Bergkamp

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Adviesaanvraag stelsel 2021–2024 Raad
voor Cultuur van 20 december 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 278.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg te treden met provincies en
gemeenten om deze bewegwijzering beter
tot haar recht te laten komen, en voor het
zomerreces de Kamer hierover te informeren.

Debat [21-11-2016] – Cultuurbegroting –
OCW-begroting onderdeel Cultuur (en
discussie over BIS)
34 550 VIII, nr. 62
Motie Van Veen

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenlevingvan 19 oktober 2018, Kamerstuk
32 820, nr. 274.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
het advies van het Fonds Podiumkunsten en
de Raad voor Cultuur minimaal twaalf
maanden voor de behandeling van de
OCW-begroting aan te vragen en in
ontvangst te nemen.

Debat [21-11-2016] – Cultuurbegroting –
OCW-begroting onderdeel Cultuur (en
discussie over BIS)
34 550 VIII, nr. 65
Motie Van Veen/Vermue

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 11 juni 2019 Uitgangspunten
cultuurbeleid 2021–2024.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
Debat [13-11-2017] – Wetgevingsoverleg
inventariseren welke financieringsregelingen Cultuur
voor zelfstandigen ook bedoeld zijn voor
34 775 VIII, nr. 20
zelfstandigen in de culturele sector, maar in Motie Ellemeet/Arno Rutte
de praktijk voor hen niet geschikt zijn, en
deze geschikt voor gebruik te maken;
verzoekt de regering voorts aan de Raad
voor Cultuur expliciet aandacht te vragen
voor een effectievere inzet van financieringsregelingen voor zelfstandigen in de culturele
sector in zijn advies Financiering van cultuur;
verzoekt de regering tevens de Raad voor
Cultuur te vragen dit onderzoek in de loop
van 2018 uit te voeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenleving van 19 oktober 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 274.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

162

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Raad Voor Cultuur te vragen om in zijn
advies naar meer en ander publiek, ook het
bevorderen van diversiteit onder mensen
werkzaam in de culturele sector mee te
nemen;verzoekt de regering tevens de Raad
voor Cultuur te vragen dit onderzoek in de
loop van 2018 uit te voeren.

Debat [13-11-2017] – Wetgevingsoverleg
Cultuur
34 775 VIII, nr. 21
Motie Ellemeet/Bergkamp

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Adviesaanvraag stelsel 2021–2024 Raad
voor Cultuur van 20 december 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 278.

De Tweede Kamer verzoekt de regering op
korte termijn met een voorstel te komen om
deze secundaire tickethandel aan banden te
leggen.

Debat [21-11-2017] – Stemmingen over
Aan de motie is uitvoering gegeven met de
moties ingediend bij het wetgevingsoverleg l brief Voortgang Cultuur in een open
Cultuur
samenleving van 19 oktober 2018,
Debat [13-11-2017] – Wetgevingsoverleg
Kamerstuk 32 820, nr. 274.
(WGO) Cultuur
34 775 VIII, nr. 34
Gewijzigde Motie Kwint c.s.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
onderzoek te doen naar mogelijkheden
binnen het wetenschapsbeleid en de Raad
voor Cultuur in het kader van het cultuurstelsel 2021–2024 een advies te vragen over
de positie van de wetenschapsmusea.

Debat [13-11-2017] – Wetgevingsoverleg
Cultuur
34 775 VIII, nr. 29
Motie Dik-Faber c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Adviesaanvraag stelsel 2021–2024 Raad
voor Cultuur van 20 december 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 278.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in overleg met de sector op korte termijn en
in lijn met het advies Passie gewaardeerd
van de SER en de Raad voor Cultuur,
experimenteerruimte te creëren opdat
zzp-ers werkzaam in de culturele en
creatieve sector collectief kunnen onderhandelen.

Debat [13-11-2017] – Wetgevingsoverleg
Cultuur
34 775 VIIII, nr. 19
Motie Ellemeet/Asscher

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voortgang Cultuur in een open
samenleving van 19 oktober 2018,
Kamerstuk 32 820, nr. 274.

De Tweede Kamer verzoekt de regering zich
te onthouden van het benoemen van
politieke voorkeuren ten aanzien van de
canon van de Nederlandse geschiedenis en
eventuele aanvullingen in de toekomst
geheel aan een onafhankelijke en
deskundige commissie te laten.

Debat [13-06-2018] – Cultuur VAO
32 820, nr. 237
Motie Geluk-Poortvliet/Rog

Op 3 juli 2019, is aan deze motie uitvoering
gegeven met brief aan de Tweede Kamer
met kenmerk 9176248, inzake Instellingsbesluit commissie herijking Canon van
Nederland. Kamerstuk 32 820, nr. 299.

De Tweede Kamer verzoekt de regering met
een samenhangende visie en actieplan te
komen voor het beheer, behoud, onderzoeken en aan een breed publiek tonen van
erfgoed en archeologie uit de Tweede
Wereldoorlog.

Debat [11-09-2018] – Erfgoed Telt Debat over De Tweede Kamer wordt in het najaar 2019
de bescherming en het behoud van erfgoed geïnformeerd.
32 820, nr. 267 (nader gewijzigd nr 261 tvv
266)
Gewijzigde motie Beckerman c.s.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
gemeenten aan te dringen op het betrekken
van kerkinterieurs bij de op te stellen
kerkenvisies; verzoekt de regering tevens
een beperkt aanwijzingsprogramma op te
stellen waarmee een aantal Rijksmonumentale kerkgebouwen in samenhang met
hun interieur, aangewezen wordt tot
interieurensembles, zoals de Erfgoedwet
mogelijk maakt.

Debat [27-11-2018] – Stemming over
aangehouden motie ingediend bij het debat
over bescherming en behoud van erfgoed
32 820, nr. 277 (t.v.v. nr. 257)
Gewijzigde Motie Dik-Faber

Het aanwijzingsprogramma Kerkelijke
interieurensembles is momenteel in
ontwikkeling.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in de
opdrachtformulering de passage «en om de
schaduwkanten van de Nederlandse
geschiedenis voldoende aan bod te laten
komen» te schrappen.

Debat [27-06-2019] – VAO Erfgoed en
monumenten
32 820, nr. 296
Motie Geluk-Poortvliet c.s.

Op 3 juli 2019, is aan deze motie uitvoering
gegeven met brief aan de Tweede Kamer
met kenmerk 9176248, inzake Instellingsbesluit commissie herijking Canon van
Nederland.
Kamerstuk 32 820, nr. 299.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

163

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg te treden met het Nederlands
Fotomuseum en de Erfgoedinspectie om te
bepalen wat er nodig is om het fotografisch
erfgoed adequaat te behouden en te
presenteren, en de Kamer voor het eind van
2019 over de voortgang te informeren.

Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntennotitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
27/06)
32 820, nr. 315
Motie Geluk-Poortvliet

De Tweede Kamer wordt voor het eind van
2019 geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
samenspraak met gemeenten te onderzoeken hoe gemeenten van elkaar kunnen
leren bij het voorkomen van en aanpakken
van verkrotting van monumenten, en de
uitkomsten tezamen met de uitkomsten van
het onderzoek van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed aan de Kamer te doen
toekomen.

Debat [27-06-2019] – VAO Erfgoed en
monumenten
32 820, nr. 292
Motie Beckerman c.s.

Hiertoe zal worden overlegd met de
Federatie Grote Monumentengemeenten
(FGM).

De Tweede Kamer verzoekt de regering een Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
quick scan uit te voeren naar de behoefte
Cultuur
aan atelierruimte en creatieve broedplekken; 35 000 VIII, nr. 110
Motie Dik-Faber c.s.
verzoekt de regering tevens, samen met
gemeenten en het culturele veld te bekijken
welke andere partijen ateliers als maatschappelijk vastgoed kunnen beheren en hierbij
ook het leegstaande vastgoed te betrekken.

Voor de quick scan zijn de stedelijke en
regionale cultuurprofielen geraadpleegd.
Hieruit komt naar voren dat de regio’s het
belang van betaalbare ruimte voor makers
inzien en inzetten op initiatieven en
maatregelen om dit te realiseren. Bij de
voorgenomen wetswijziging naar aanleiding
van de evaluatie van de Woningwet 2015, zal
de Minister van BZK nagaan of het beheer
van ateliers kan worden gekwalificeerd als
beheer van maatschappelijk vastgoed en
daarmee als een DAEB (Dienst van
Algemeen Economisch Belang). Belangrijke
voorwaarde voor maatschappelijk vastgoed
is dat er sprake is van een op de wijk of
buurt gerichte maatschappelijke functie.
Door de Stedelijke Regio Utrecht wordt
komend half jaar een proeftuin uitgevoerd
waarbij vraag en aanbod van atelierruimte
en broedplaatsen wordt geïnventariseerd
door middel van onderzoek en een aantal
pilots. De uitkomst hiervan biedt ook
handelingsperspectieven voor andere regio’s
in Nederland. De onderzoeksfase wordt in
het vierde kwartaal 2019 afgerond, waarna
de Tweede Kamer wordt geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
• in de toelichting op de regeling het
criterium «geografische spreiding» zo te
omschrijven dat dit criterium een belangrijkere factor is;
• de Raad voor Cultuur op te dragen het
criterium «geografische spreiding» in zijn
beoordelingskader een belangrijkere plek te
geven.

Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntennotitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
27/06)
32 820, nr. 306
Motie Aartsen/Geluk-Poortvliet

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering
van de motie kan worden vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
(constaterende dat de ANWB ter
gelegenheid van zijn 125-jarig bestaan, 24
verwijsborden cadeau heeft gedaan die
UNESCO-werelderfgoed en bijzondere
gebieden duiden; van mening dat lokaal
erfgoed, zoals kastelen en buitenplaatsen,
naar Frans voorbeeld ook geduid kan
worden) te onderzoeken of dit initiatief van
de ANWB verder kan worden uitgerold.

Debat [11-09-2018] – Erfgoed Telt Debat over Op dit moment loopt er een onderzoek. De
de bescherming en het behoud van erfgoed resultaten worden in oktober 2019 verwacht.
32 820, nr. 254
Motie Laan-Geselschap/Bergkamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

164

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
(constaterende dat de beloning van
Cultuur
ensemblemusici erg laag is; constaterende
35 000 VIII, nr. 96
dat het Fonds Podiumkunsten een regeling
Motie Ellemeet/Bergkamp
heeft getroffen om het verdienvermogen van
de middelgrote ensembles te vergroten en
dat voor deze regeling € 600.000
beschikbaar is gesteld en hiervan nog maar
€ 100.000 is besteed; constaterende dat
daarboven voor deze regeling in 2019 en
2020 elk jaar € 300.000 beschikbaar is;
overwegende dat de ensembles voor wie
deze regeling in het leven is geroepen, zich
daardoor onvoldoende gefaciliteerd
weten),het Fonds Podiumkunsten te vragen
de regeling aan te passen zodat het budget
ter beschikking komt van de ensembles.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken hoe het project PAN kan
worden voortgezet en of, net als in
omringende landen, een registratie van
metaaldetectoramateurs en een recht op
eerste koop van de vondsten met erfgoedwaarde door musea kan bijdragen aan de
bescherming van ons erfgoed.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering
van de motie kan worden vormgegeven.

Debat [02-07-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VAO Erfgoed en
monumenten
32 820, nr. 298 (t.v.v. nr. 294 en nr. 297)
Gewijzigde motie Beckerman/Belhaj

De Tweede Kamer constaterende dat zowel Debat [27-06-2019] – VAO Erfgoed en
de Raad voor Cultuur als de Inspectie
monumenten
Overheidsinformatie en Erfgoed knelpunten 32 820, nr. 293
signaleren in de uitvoering van de
Motie Beckerman
Erfgoedwet waaronder:
• 1.Gemeenten die hun taken nu niet goed of
niet goed genoeg (kunnen) uitvoeren terwijl
zij er met de Omgevingswet nieuwe taken bij
krijgen.
• 2.Het onder druk staan van de kwaliteit van
archeologisch onderzoek bij bedrijven.
• 3.Te grote onzichtbaarheid van archeologie
bij een breed publiek; overwegende dat de
Erfgoedwet in 2021 geëvalueerd moet
worden en de Minister reeds enkele
onderzoeken heeft aangekondigd; verzoekt
de regering de Erfgoedwet met de sector en
betrokkenen breed te evalueren met
aandacht voor onder andere bovenstaande
knelpunten en een internationale vergelijking te maken om te leren van andere
landen; verzoekt de regering voorts, de
Kamer bij deze evaluatie te betrekken en
voorafgaand het plan van aanpak van de
evaluatie naar de Kamer te sturen.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering
van de motie kan worden vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
functies van de ontwikkelinstellingen nader
uit te werken met oog voor enerzijds
bewezen kwaliteit op het gebied van
genrevernieuwing, interdisciplinariteit en
crossovers en anderzijds voor nieuw op te
richten en jonge platforms die experimenteerruimte bieden aan (nieuwe) genres
binnen de BIS, zoals urban arts, popmuziek,
film of musical; verzoekt de regering tevens,
de expertise van de fondsen te betrekken bij
de selectie van de ontwikkelinstellingen in
de BIS.

Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
van de motie kan worden vormgegeven.

Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntennotitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
27/06)
32 820, nr. 309
Motie Ellemeet/Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

165

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken hoe het aanbod en de
zichtbaarheid van kwalitatief hoogstaande
Nederlandse culturele audiovisuele
producties gericht kan worden versterkt en
daarbij de aanbeveling voor de Raad voor
Cultuur over heffingen, quota en investeringsverplichting te betrekken.

Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntennotitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
27/06)
32 820, nr. 302
Motie Belhaj c.s.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer (van mening dat iedereen Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
zeker moet zijn van een eerlijke toegankeCultuur
lijkheid van concerten; van mening dat een
35 000 VIII, nr. 107
fysieke beperking er niet toe mag leiden dat Motie Asscher/Ellemeet
je minder mogelijkheden hebt om een
concert bij te wonen, bijvoorbeeld door
beperkte voorzieningen of gebrek aan
speciale kaarten voor mensen met een
beperking, zoals rolstoelplaatsen; constaterende dat de mate waarin er voldoende
kaarten te koop zijn voor mensen met een
beperking, de toegankelijkheid van
voorzieningen en de concertlocatie nogal
lijkt te verschillen) verzoekt de regering in
kaart te brengen in hoeverre deze problematiek van toepassing is bij concerten in
Nederland, hoe hier een eenduidige
oplossing voor gevonden kan worden en
hierover ook in gesprek te gaan met
belangenorganisaties voor mensen met een
beperking en kaartver-kopers en/of
concertzalen; verzoekt de regering voorts, de
Kamer hierover voor 1 april a.s. te informeren.

Ter uitvoering van de motie is het Fonds
voor Cultuurparticipatie gevraagd een
subsidieregeling op te stellen. Deze zal naar
verwachting in september 2019 open gaan
voor aanvragen.

De Tweede Kamer verzoekt de Minister, om Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntensamen met haar collega van BZK, en waar
notitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
nodig andere departementen, een inventari- 27/06)
satie te doen naar knellende regelgeving,
32 820, nr. 307
vanuit alle overheidsorganen, voor
Motie Aartsen
verenigingen en organisaties die zich
bezighouden met volkscultuur, immaterieel
erfgoed of andere vrijwilligersevenementen;
verzoekt de regering overigens, om samen
met de Staatssecretaris van BZK een
begeleidingscommissie, bestaande uit lokale
bestuurders en andere stakeholders uit de
volkscultuur, in te stellen om deze inventarisatie te begeleiden en op basis van deze
inventarisatie met een actieplan aanpak
knellende regeldruk te komen.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering
van de motie kan worden vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering meer Debat [11-09-2018] – Erfgoed Telt Debat over
bekendheid te geven aan gerestaureerd
de bescherming en het behoud van erfgoed
erfgoed en de Pieter van Vollenhovenprijs te 32 820, nr. 253
continueren.
Motie Laan-Geselschap/Bisschop

De Tweede Kamer is geïnformeerd met het
Besluit van de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap van 19 november nr.
1418121, houdende instelling van de
Commissie herbestemming monumenten
(Instellingsbesluit Commissie herbestemming monumenten).

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
binnen het Fonds voor Cultuurparticipatie
een regeling te ontwikkelen ter ondersteuning van volkscultuur en immaterieel
erfgoed met daarin meer aandacht voor
allerlei soorten immaterieel erfgoed zoals
verenigingen, schutterijen en gildes.

De subsidieregeling Immaterieel Erfgoed is
in werking getreden op 27 maart 2019. Aan
de motie is uitvoering gegeven met de brief
van 11 juni 2019 Uitgangspunten cultuurbeleid 2021–2024.

Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
Cultuur
35 000 VIII, nr. 94
Motie Aartsen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

166

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de Minister te
Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
stimuleren dat mensen met een beperking
Cultuur
een kunstdiscipline kunnen beoefenen, en
35 000 VIII, nr. 103
van het beschikbare bedrag van 1 miljoen de Motie Bergkamp c.s.
helft te bestemmen voor dit specifieke doel.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering
van de motie kan worden vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntente onderzoeken wat de daadwerkelijke
notitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
kosten zijn van implementatie van de Fair
27/06)
Practice Code in de gehele culturele sector,
32 820, nr. 312
en de Kamer hierover voor 1 februari 2020 te Motie Asscher/Belhaj
informeren.

Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
van de motie kan worden vormgegeven.

DIRECTIE FINANCIEEL ECONOMISCHE ZAKEN
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering af te
zien van de korting op leerbanen van 19,5
miljoen, die tienduizenden banen kan
kosten; verzoekt de regering tevens, daartoe
de begroting van OCW met 19,5 miljoen te
verhogen en daarvoor dekking te zoeken en
daarop terug te komen.

Debat [21-09-2018] – Algemene Politieke
Beschouwingen
35 000, nr. 23
Motie Asscher c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 15 maart 2019, Moties Amendementen begrotingsbehandeling, Kamerstuk
35 000 VIII, nr. 168.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de voor- en nadelen van een aparte
noodregeling voor onderwijsinstellingen in
de Faillisementswet te onderzoeken, en de
Kamer hierover te informeren voor
Prinsjesdag 2016.

Debat [31-03-2016] – VAO Governance in het
mbo
31 524, nr. 281
Motie Lucas

De Tweede Kamer ontvangt in het najaar van
2019 een brief aangaande de voor- en
nadelen van een aparte noodregeling voor
onderwijsinstellingen in de Faillissementswet.

De Tweede Kamer verzoekt de regering alle Debat [29-03-2018] – VAO Leraren
salarissen, ook die van bestuurders, onder te 27 923, nr. 286
brengen in de onderwijs-cao.
Motie Kwint/Beertema

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Tussenrapportage aanpak lerarentekort
van 24 augustus 2018, Kamerstuk 27 923, nr.
318.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Debat [29-03-2018] – VAO Leraren
Stichting van het Onderwijs op te roepen te 27 923, nr. 297
komen tot een intersectoraal functiewaarde- Motie Rog/Van Meenen
ringstraject, waarbij in ieder geval de
lesgevende functies in het primair onderwijs,
het voortgezet onderwijs en het middelbaar
beroepsonderwijs worden betrokken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Tussenrapportage aanpak lerarentekort
van 24 augustus 2018, Kamerstuk 27 923, nr.
318.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
zorgen dat scholen hun jaarverslagen en
inspectierapporten op hun website
publiceren.

Uit een inventarisatie door de po-raad en de
VO-raad naar de naleving van de afspraken
in de Branche codes Goed bestuur op het
punt van openbaarmaking van jaarverslagen
komt naar voren dat – ondanks de aansporingen daartoe – nog steeds niet alle scholen
in de sectoren PO en VO hun jaarverslag op
de eigen website openbaar maken. Er is
weinig zicht en hoop dat een nieuwe
aansporing daartoe wel zal leiden tot een
100% score.
OCW werkt daarom thans aan het opnemen
van de openbaarmaking in de sectorwetten.
Daarna zullen nadere inrichtingsvoorschriften in de Regeling jaarverslaggeving
onderwijs worden opgenomen.
De Tweede Kamer wordt zodra de sectorwetten zijn aangepast, geïnformeerd.

Debat [11-11-2014] – Stemmingen over
moties ingediend bij Vaststelling van de
begrotingsstaten van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)
voor het jaar 2015.
34 000 VIII, nr. 56
Gewijzigde motie Straus/Ypma

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling De Tweede Kamer wordt eind 2019
verkennen hoe ook voor kleine scholen meer (OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
geïnformeerd over deze motie.
maatwerk in de regelgeving kan worden
35 000 VIII, nr. 74
aangebracht als het gaat om verantwoording Motie Bruins c.s.
en medezeggenschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

167

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [05-06-2019] – VAO Voorinvesteringen De Tweede Kamer wordt eind 2019
met een gedetailleerd overzicht te komen
instellingen hoger onderwijs (ho) (AO 15/5)
geïnformeerd over deze motie.
van de problemen bij DUO, waarbij in ieder 31 288, nr. 735
geval per onderdeel wordt aangegeven
Motie Van der Molen/Westerveld
welke problemen en achterstanden er zijn,
wat er nodig is om dit op te lossen en wat dit
zou moeten kosten; verzoekt de regering
tevens, om in dit overzicht de wensen van de
Kamer en bijbehorende kosten en uitvoeringsproblemen op te nemen.
De Tweede Kamer verzoekt de Minister, in
Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs De Tweede Kamer is over deze motie
overleg te treden met werkgevers en
geïnformeerd met de Verzamelbrief inzake
35 000 VIII, nr. 205
vakbonden met als doel de betaling en
de uitvoering van diverse aangenomen
Motie Van Meenen/ Westerveld
rechtspositie van invalkrachten aanzienlijk te
moties en toezeggingen voor het primair en
versterken.
voortgezet onderwijs van 12 juli 2019,
Kamerstuk 31 293, nr. 476.

DIRECTIE HOGER ONDERWIJS EN STUDIEFINANCIERING
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
gehanteerde definitie van de Algemene
Rekenkamer te omarmen in een nader
onderzoek naar alle onderwijsinstellingen,
om vast te stellen in hoeverre de aan de
studenten beloofde voorinvesteringen ook
daadwerkelijk zijn uitgevoerd.

Debat [30-05-2018] – Debat voorinvesteringen hoger onderwijs
31 288, nr. 634
Motie Beertema

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
beantwoording commissiebrief met lijst van
feitelijke vragen en antwoorden over o.a.
brief van 17 oktober 2018 inzake Uitvoering
moties voorinvesteringen hoger onderwijs
en begrote inzet studievoorschotmiddelen
2018 (31 288, nr. 679) van 21 december 2018.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
(constaterende dat de Algemene Rekenkamer vaststelt dat er onduidelijkheid
bestaat over wat wordt verstaan onder
«hoofdlijnen van de begroting en overwegende dat dit het goed uitoefenen van het
instemmingsrecht op de hoofdlijnen van de
begroting door de medezeggenschap in de
weg staat) in overleg met de studentenbonden en de besturenorganisaties te
komen tot voorstellen ter verbetering van
deze definitie en dit zo nodig in de wet te
verankeren.

Debat [30-05-2018] – Debat voorinvesteringen hoger onderwijs
31 288, nr. 636 (t.v.v. nr 630)
Gewijzigde Motie Van Meenen/Tielen

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Gesprekken bestuur en medezeggenschap en geleerde lessen ten behoeve van
de kwaliteitsafspraken van 26 april 2019.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
het kader van de nieuwe kwaliteitsafspraken
een plan op te stellen hoe de groep
studenten die de dupe zijn geworden van de
instellingen waar onvoldoende voorinvestering heeft plaatsgevonden, gecompenseerd kunnen worden en de kamer hier zo
spoedig mogelijk over te informeren.

Debat [30-05-2018] – Debat voorinvesteringen hoger onderwijs
31 288, nr. 637
Gewijzigde Motie Van der Molen c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Gesprekken bestuur en medezeggenschap en geleerde lessen ten behoeve van
de kwaliteitsafspraken van 26 april 2019.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met de instellingen, het profileringsfonds in de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek (WHW) meer
bekendheid te geven onder studenten die
onvrijwillig studievertraging oplopen en
ervoor te zorgen dat studenten ook lopende
het studiejaar een beroep kunnen doen op
dit fonds.

Debat [28-06-2018] – VAO Sectorakkoorden
hogescholen en universiteiten (AO d.d. 20/6)
31 288, nr. 644
Motie Tielen/Bruins

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede Kamer over Profileringsfonds hoger onderwijs (Kamerstuk
31 288, nr. 665) van 25 oktober 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

168

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Debat [28-06-2018] – VAO Sectorakkoorden
instellingen erop te wijzen dat mantelzorhogescholen en universiteiten (AO d.d. 20/6)
gende studenten onderdeel uitmaken van de 31 288, nr. 647
Regeling Profileringsfonds; verzoekt de
Motie Van der Molen
regering tevens om, ervoor zorg te dragen
dat in het jaarverslag ook de mantelzorgende studenten worden meegenomen en
daartoe in gesprek met de VH en VSNU te
gaan voor rapportage van het profileringsfonds op basis van een standaardmodel,
waarbij mantelzorgende studenten onder het
onderdeel «studenten met overmacht» in de
Regeling jaarverslaggeving onderwijs
moeten vallen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede Kamer over Profileringsfonds hoger onderwijs (TK 31288, nr.
665) van 25 oktober 2018.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in de Debat [05-07-2018] – Moties ingediend bij
uitwerking van de Beleidsregel macrodoelhet VAO Internationalisering
matigheid de CDHO voor nieuwe oplei22 452, nr. 63
dingen zowel te laten kijken naar de
Motie van der Molen
taalkeuze als naar de naamgeving van de
opleiding in relatie tot het arbeidsmarktperspectief, verzoekt de regering tevens om, te
onderzoeken of de NVAO in het kader van de
kwaliteitsbeoordeling ook een rol kan krijgen
in de beoordeling van de taal van de
opleidingsnaam van bestaande opleidingen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voorhang accreditatiekader en
uitwerking Wet accreditatieop maat van
12 oktober 2018; 34 735 nr. 661.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
het BSA (bindend studieadvies) over te laten
aan de instellingen voor hoger onderwijs
zelf.

Debat [30-10-2018] – Begrotingsbehandeling
OCW Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
eerste termijn Tweede Kamer
35 000 VIII, nr. 36
Motie Beertema c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Onderzoek werking bindend studieadvies in de praktijk van 5 juli 2019,
Kamerstuknummer 31 288, nr. 773.

De Tweede Kamer verzoekt de regering een Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling
overzicht te geven van de verdeling van alle (OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
OCW-rijksmiddelen (onderwijs en
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
onderzoek, eerste en tweede geldstroom)
termijn Tweede Kamer
over de verschillende studenttypen, zowel
35 000 VIII, nr. 39
voor de totale studentpopulatie als de ratio
Motie Tielen
per student per jaar voor de jaren 2014 tot
en met 2019; verzoekt de regering tevens, dit
overzicht compleet te maken met de
aanvullingen uit de derde geldstroom, ook
over de verschillende studenttypen, en de
Kamer hierover voor de zomer van 2019 te
informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Antwoord op vragen over het Advies
van de Adviescommissie Bekostiging Hoger
Onderwijs en Onderzoek van 21 juni 2019.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
bindend studieadvies bij de komende
kwaliteitsafspraken te begrenzen tot het
eerste jaar van de bachelor.

Debat [02-07-2015] – VAO prestatieafspraken
hoger onderwijs (AO d.d. 24/6)
31 288, nr. 478
Motie Mohandis/Rog

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede en de Eerste Kamer
inzake Toegankelijkheid en kansengelijkheid
in het hoger onderwijs (TK 31288, nr. 664 en
EK 34911, nr. J) van 25 oktober 2018.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken op welke wijze het recht op
bekostigd onderwijs meer in balans kan
worden gebracht, ongeacht opleidingsniveau, bijvoorbeeld door middel van een
scholingsbeurs of leerrechten, ongeacht de
leeftijd waarop men deze gebruikt, en de
kosten en opbrengsten van een dergelijk
systeem in kaart te brengen.

Debat [02-11-2016] – Begrotingsbehandeling Aan de motie is uitvoering gegeven met de
OCW
brief Leven Lang Ontwikkelen van
27 september 2018.
34 475 VIII, nr. 23
Gewijzigde motie Bruins/Straus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

169

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg te treden met instellingen in het
hoger onderwijs, studentenpsychologen en
studentenorganisaties over psychische
problematiek bij studenten en gezamenlijk
tot een actieplan te komen, zodat op iedere
instelling goede en laagdrempelige
psychische hulpverlening aanwezig is.

Debat [02-02-2017] – VAO HO
prestatieafspraken/ voortgang SA en
monitoring studievoorschot + AO Wetenschap
34 550 VIII, nr. 116
Motie Bruins/Asante

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede en de Eerste Kamer
inzake Toegankelijkheid en kansengelijkheid
in het hoger onderwijs (TK 31288, nr. 664 en
EK 34911, nr. J) van 25 oktober 2018.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
met alle partners in de keten van studentenhuisvesting te komen tot een nieuw
convenant en actieplan studentenhuisvestingen en dit actieplan te faciliteren.

Debat [11-10-2017] – Gezamenlijk debat met
M.BZK over huisvesting buitenlandse
studenten
33 104, nr. 14
Motie Futselaar/Özdil

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Aanbieding actieplan studentenhuisvesting en Landelijke Student Monitor 2018
van 5 oktober 2018 (33 104, nr.20).

De Tweede Kamer verzoekt de regering: 1. in
het nog uit te voeren onderzoek naar de
nadere vooropleidingseisen mbo-hbo ook
aandacht te besteden aan de mogelijkheid
en wenselijkheid van individueel maatwerk
en hierover de Kamer te informeren; 2. op
korte termijn in overleg te treden met de
Vereniging Hogescholen, de MBO Raad, het
ISO, de LSVb en de JOB over de ervaren
belemmeringen op dit punt en waar nodig
de ministeriële regeling rond de vooropleidingseisen met spoed aan te passen.

Debat [06-12-2017] – Begrotingsbehandeling
OCW Onderwijs (primair-, voortgezet-,
beroeps-, hoger- en universitair onderwijs),
emancipatie, onderzoek en wetenschap
34 775 VIII, nr. 80
Motie Kuik c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede en de Eerste Kamer
inzake Toegankelijkheid en kansengelijkheid
in het hoger onderwijs (TK 31 288, nr. 664 en
EK 34911, nr. J) van 25 oktober 2018.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Debat [31-01-2018] – VAO Selectie en
toegankelijkheid van het hoger onderwijs op toegankelijkheid van het hoger onderwijs
sectoraal en instellingsniveau te waarborgen (AO d.d. 17/1)
door samen met studenten-bonden en
31 288, nr. 607
koepelorganisaties afspraken te maken over Motie Van der Meenen
kaders waarbinnen instellingen decentrale
selectie in de bachelorfase mogen toepassen
op basis van het geplande onderzoek naar
de effecten van decentrale selectie.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede en de Eerste Kamer
inzake Toegankelijkheid en kansengelijkheid
in het hoger onderwijs (TK 31288, nr. 664 en
EK 34911, nr. J) van 25 oktober 2018.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken op basis van welke criteria de
numerus fixus wordt ingesteld, als het gaat
om opleidingen waar een tekort aan
arbeidskrachten voor geldt, en hoe deze
belemmeringen kunnen worden weggenomen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede en de Eerste Kamer
inzake Toegankelijkheid en kansengelijkheid
in het hoger onderwijs (TK 31288, nr. 664 en
EK 34911, nr. J) van 25 oktober 2018.

Debat [31-01-2018] – VAO Selectie en
toegankelijkheid van het hoger onderwijs
(AO d.d. 17/1)
31 288, nr. 614
Motie Tielen/Van der Molen

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [06-02-2018] – Wetsvoorstel Accredihet geval dat de huidige gedifferentieerde
tatie
beoordelingen uit de wet worden geamen34 735, nr. 15
deerd, voor de zomer van 2018 te komen
Motie Tielen
met een alternatief voor de gedifferentieerde
beoordelingen in een andere vorm waarin
ook excellentie tot uitdrukking komt.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Voorhang accreditatiekader en
uitwerking Wet accreditatie op maat van
12 oktober 2018; 34 735 nr. 661.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
indien zij over zou gaan tot het naar voren
halen van de middelen rondom kwaliteitsbekostiging, ook de middelen voor de
studievouchers naar voren te halen en de
instellingen die de voorinveste-ringen niet
gedaan hebben dit alsnog te laten doen;
verzoekt de regering tevens, ervoor te
zorgen dat deze studievouchers zo veel
mogelijk aansluiten op de behoefte van
studenten, bijvoorbeeld door de studievouchers ook mogelijk te maken voor
wo-studenten die deze in willen zetten voor
hun master.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Gesprekken bestuur en medezeggenschap en geleerde lessen ten behoeve van
de kwaliteitsafspraken van 26 april 2019.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
termijn Tweede Kamer
35 000 VIII, nr. 55
Motie Van der Molen c.s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

170

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [30-10-2018] – VAO Leven Lang
(constaterende dat het experiment flexstuOntwikkelen (LLL Leven Lang Leren) over
deren een klein experiment is met een
AO d.d. 09/10)
beperkte deelname) om instellingen die
30 012, nr. 104
deelnemen aan het experiment en instelMotie Van der Molen/Wiersma
lingen die zich nog gaan aanmelden voor het
experiment, de mogelijkheid te bieden om
ook eerstejaars tot het experiment toe te
laten.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Tussenevaluatie experimenten deeltijd
hoger onderwijs (experiment vraagfinanciering en experiment met leeruitkomsten)
van 19 april 2019, Kamerstuk 31 288, nr. 721.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in het nu voorliggende wijzigingsbesluit op
te nemen dat de 15% kostenverhoging van
het collegegeld per studiepunt niet als
standaard, maar als maximum wordt
gesteld.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Tussenevaluatie experimenten deeltijd
hoger onderwijs (experiment vraagfinanciering en experiment met leeruitkomsten)
van 19 april 2019, Kamerstuk 31 288, nr. 721.

Debat [30-10-2018] – VAO Leven Lang
Ontwikkelen (LLL Leven Lang Leren) over
AO d.d. 09/10)
30 012, nr. 105
Motie Van der Molen/Van den Hul

De Tweede Kamer verzoekt de regering er bij Debat [30-10-2018] – VAO Leraren
de pabo’s op aan te dringen dat de
27 923, nr. 329
hoeveelheid oefenmateriaal voor de
Motie Bruins
rekentoets op 10voordeleraar.nl zo snel
mogelijk sterk wordt uitgebreid en daarna
regelmatig wordt geactualiseerd met behulp
van nieuw toetsmateriaal.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 15 april 2019 inzage in kennistoetsen pabo.

De Tweede Kamer verzoekt de Minister, om Debat [12-02-2019] – VAO Leraren
er bij pabo’s op aan te dringen dat studenten 27 923, nr. 355
hun rekentoets terugkrijgen en toelichting
Motie Bruins
krijgen bij de gemaakte fouten, zodat ze
inzage hebben in hun fouten en zich beter
kunnen voorbereiden op de rekentoets.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 15 april 2019 inzage in kennistoetsen pabo.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
ambtsopleidingen die overstappen de
oorspronkelijke financiering uit 2016
exclusief indexatie structureel mee te geven
en de uitkering van de lumpsum aan de VU
daarop aan te passen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Reactie op verzoek gedaan in het
ordedebat van 2 juli door het lid Van der
Molen (CDA) over de uitvoering van de
Motie-Van der Molen / Tielen 31 288, nr. 748
over het meegeven van financiering aan
ambtsopleidingen van 4 juli 2019, kenmerk
9899449, Kamerstuk 31 288, nr. 769.

Debat [02-07-2019] – Stemming over motie
ingediend bij het VSO Modernisering
financiering ambtsopleidingen
31 288, nr. 768 (t.v.v. nr. 748)
Motie Van der Molen/Tielen

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Debat [23-04-2013] – WGO Kwaliteit in
inwerkingtreding van het wetsartikel dat
Verscheidenheid – 2e termijn
collegegelddifferentiatie bij excellente
33 519, nr. 32
opleidingen regelt pas te effectueren op het Motie Mohandis
moment dat er meer duidelijkheid is over de
effecten die een sociaal leenstelsel heeft op
de toegankelijkheid van het hoger onderwijs.

In de beleidsreactie van de monitor
beleidsmaatregelen, die naar verwachting in
september 2019 wordt verstuurd, wordt deze
motie over «collegegelddifferentiatie pas te
regelen wanneer duidelijkheid is over de
effecten van het sociaal leenstelstel»
afgedaan.

De Tweede Kamer (spreekt uit dat een
opleiding van 240 ECTS in dertien maanden
geen recht doet aan zowel het stelsel van
studiepunten als de complexiteit van het
beroep van leraar)verzoekt de regering
soortgelijke spoedcursussen naar het
leraarschap te inventariseren en hierbij te
bezien of die inhoud voldoende opleidt voor
het leraarschap.

Debat [25-06-2018] – Wetgevingsoverleg
slotwet / jaarverslag en Staat van het
Onderwijs (MOCW en MBVOM)
34 950 VIII, nr. 16
Motie Kwint/Westerveld

De inventarisatie van de inspectie wordt
verwacht in oktober 2019.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
inspectie studentenwelzijn mee te nemen in
de Staat van het Onderwijs.

Debat [05-06-2019] – VAO Studeren met een
functiebeperking in het mbo en hoger
onderwijs (AO d.d. 24-04-2019)
31 524, nr. 429
Motie Van Meenen

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
het najaar met voorstellen te komen die
eisen stellen aan de onderbouwing van
gehanteerde selectiecriteria, gericht op
kansengelijkheid en de kwantiteit van
selectiecriteria te maximeren.

Debat [12-03-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VAO Toegankelijkheid en kansengelijkheid binnen het
hoger onderwijs
31 288, nr. 713 (t.v.v. nr 710)
Gewijzigde Motie Van Meenen c.s.

De beantwoording van deze motie wordt
meegenomen in de Strategische Agenda
Hoger Onderwijs en Onderzoek, welke in
december 2019 aan de Tweede Kamer
verstuurd zal worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

171

Omschrijving

Vindplaats

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
leeftijdsgrens van het levenlanglerenkrediet
gelijk mee op te laten lopen met de
verhoging van de AOW-leeftijd.

Debat [31-01-2017] – Stemmingen aangeDe verhoging van de leeftijdsgrens
houden moties ingediend bij Vaststelling van levenlanglerenkrediet wordt meegenomen in
de begrotingsstaten van het Ministerie van
een lopend wetstraject. Verwacht studiejaar
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor het van inwerkingtreding is 2020–2021.
jaar 2017
34 550 VIII, nr. 23
Motie Rog/Van Meenen

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
hbo-instellingen op te roepen het bedrijfsleven nauw te betrekken bij de vormgeving
van het onderwijsprogramma van een
Ad-opleiding met het oog op het kennen en
kunnen van de student; in de door de
Minister toegezegde monitor expliciet
kwalitatief onderzoek te doen naar de
betrokkenheid van het regionale bedrijfsleven bij de vormgeving van het onderwijs
binnen de Ad-opleiding.

Debat [29-06-2017] – Associate Degree (AD)
34 678, nr. 16
Motie Van der Molen

In november 2018 is de eerste landelijke
conferentie Associate degree georganiseerd,
waarmee tevens invulling is gegeven aan de
motie. De Tweede Kamer wordt hierover
geïnformeerd in de eerste voortgangsrapportage medio 2020.

De Tweede Kamer verzoekt de regering er
voor te zorgen dat het voor onderwijsinstellingen niet mogelijk is om meer
instellingscollegegeld dan de bekostiging
van de opleiding en het tarief ter hoogte van
het wettelijk collegegeld te vragen.

Debat [15-03-2018] – VAO Loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB)
315524, nr. 357 t.v.v. nr. 354
Gewijzigde Motie Van Meenen/Westerveld

Voor deze motie is wetswijziging noodzakelijk. De wetswijziging van deze motie loopt
mee in de wet taal en toegankelijkheid,
welke momenteel bij de Raad van State ligt.
Daarnaast moet ook een AMvB worden
geschreven met de specifieke tarieven
daarin. De planning is dat de nieuwe
maximale instellingscollegegeldtarieven
gaan gelden per studiejaar 2021/22.

De Tweede Kamer verzoekt de Minister van
OCW, samen met haar collega’s van EZ, BZK
en SZW te verkennen op welke wijze een
vervolgprogramma gericht op werving en
binding van internationaal talent in gang
gezet kan worden.

Debat [05-07-2018] – Moties ingediend bij
het VAO Internationalisering
22 452, nr. 61
Motie Özdil/Tielen

Motie is in uitvoering, de Tweede Kamer
wordt bij gelegenheid hierover nader
geïnformeerd (mogelijk bij brief van BZK
i.v.m. Make IT in NL).

De Tweede Kamer verzoekt de regering zo
Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling De Tweede Kamer ontvangt in het derde
snel mogelijk in kaart te brengen in welke
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
kwartaal van 2019 een brief over de
mate laagdrempelige psychische hulpveruitvoering van de motie.
35 000 VIII, nr. 75
lening aanwezig is in alle mbo-, hbo en
Motie Bruins c.s.
wo-instellingen, en op basis daarvan een
actieplan te ontwikkelen om best practices te
delen en een landelijk dekkend aanbod van
laagdrem-pelige psychische hulpverlening
op mbo-, hbo- en wo-instellingen te
realiseren.
De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [19-03-2019] – Stemming over
een grootschalig kwantitatief onderzoek te
aangehouden motie ingediend bij het VAO
verrichten om de problematiek onder
Toegankelijkheid en kansengelijkheid binnen
studenten van hogescholen en universiteiten het hoger onderwijs
in kaart te brengen.
31 288, nr. 716
Gewijzigde Motie Özdil

OCW is in gesprek met het RIVM voor
uitvoering nulmeting. Het onderzoeksvoorstel wordt afgestemd met studentenbonden en koepels.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
een landelijke website op te (laten) zetten –
met audiodescriptie en in begrijpelijk taal
omwille van de toegankelijkheid – met alle
informatie over waar deze studenten
allemaal recht op hebben en welke
voorzieningen er allemaal voor hen
beschikbaar zijn.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

Debat [05-06-2019] – VAO Studeren met een
functiebeperking in het mbo en hoger
onderwijs (AO d.d. 24-04-2019)
31 524, nr. 426
Motie Van den Hul

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

172

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de regelgeving zo aan te passen dat
studenten in plaats van pas na een
wo-master ook al na een wo-bachelor
aanspraak zouden kunnen maken op hun
studievoucher; verzoekt de regering tevens,
om de regelgeving zo aan te passen dat
studenten hun studievoucher flexibel in
kunnen zetten bij meerdere instellingen of
opleidingen.

Debat [05-06-2019] – VAO Voorinvesteringen
instellingen hoger onderwijs (ho) (AO 15/5)
31 288, nr. 736
Motie Van der Molen/Westerveld

In de brief «Eerder inzetbaar maken van de
studievoorschotvouchers» van 21 juni 2019
is de Tweede Kamer geïnformeerd over het
proces en het tijdspad.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in het onderzoek naar de toereikendheid van
het macrobudget de student-docentratio per
discipline in kaart te brengen; verzoekt de
regering tevens, te onderzoeken hoe een
daling in deze ratio binnen een nieuwe
bekostigingssystematiek kan worden
voorkomen.

Debat [01-07-2019] – Notaoverleg herziening Op dit moment wordt bekeken hoe de
van de bekostigingssystematiek hoger
uitvoering van de motie kan worden
onderwijs en onderzoek(Commissie Van
vormgegeven.
Rijn)
31 288, nr. 754
Motie Westerveld

De Tweede Kamer verzoekt de regering
hogescholen en universiteiten met bèta- en
technische opleidingen te stimuleren om
gezamenlijk op te trekken jegens scholieren
om hen te helpen de best bij hun capaciteiten passende studiekeuze te maken.

Debat [04-07-2019] – Stemmingen over
Op dit moment wordt bekeken hoe de
moties ingediend bij het notaoverleg over de uitvoering van de motie kan worden
herziening van de bekostigingssystematiek
vormgegeven.
hoger onderwijs en onderzoek
31288, r. 771, (t.v.v. 31288–751)
Gewijzigde Motie Tielen/Van der Molen

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
samenwerking met de VSNU en de KNAW te
onderzoeken of en hoe een onderwijsprijs
voor academici de onderwijspijler kan
stimuleren.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
35 000 VIII. nr. 41
Motie Tielen

De Minister is akkoord met het voorstel van
de onderwijsprijs. In de hoofdlijnenbrief van
de strategische agenda die in september
2019 naar de Tweede Kamer wordt gestuurd,
zal de Tweede Kamer geïnformeerd worden.

De Tweede Kamer verzoekt de regering(over- Debat [19-04-2018] – VAO Nederlands –
wegende, dat het voor de kwaliteit van het
Engels in het hoger onderwijs
onderwijs van groot belang is dat besluiten 31 288, nr. 625
inzake de voertaal in het hoger onderwijs
Motie Bischop/Beertema
zorgvuldig worden genomen;overwegende,
dat het voor de publieke verantwoording van
instellingen wenselijk is een helder overzicht
te hebben van de overwegingen die voor
instellingen een rol spelen) de inhoud en
toepassing van de gedragscodes periodiek
in beeld te brengen, conform de oorspronkelijke bedoeling van de wet.

In de brief «Internationalisering in
evenwicht» is aangegeven dat na herziening
van art. 7.2 WHW de Inspectie gevraagd zal
worden om periodiek (thematisch) te
onderzoeken hoe instellingen omgaan met
taalbeleid.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [05-03-2019] – Stemming over
uitvoerig en onafhankelijk onderzoek te laten aangehouden motie ingediend bij het VSO
verrichten of het macrobudget voor het
Aanpak herziening bekostigingssystematiek
mbo, hoger onderwijs en wetenschappelijk
hoger onderwijs en onderzoek
onderzoek toereikend is in relatie tot de
31 288, nr. 694 (t.v.v. nr. 693)
veronderstelde kwaliteit en of het macroNader gewijzigde Motie Westerveld c.s.
budget doelmatig wordt besteed.

De aanpak van het onafhankelijk onderzoek
zal naar verwachting eind september 2019
gereed zijn. In de tweede helft van 2019 zal
tevens het onderzoek aanvangen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering een
onafhankelijke expertgroep in te stellen die
adviezen geeft aan het ministerie en
instellingen over de toegankelijkheid van het
hoger onderwijs.

Debat [02-07-2019] – Stemming over
Op dit moment wordt bekeken hoe de
aangehouden motie ingediend bij het VAO
uitvoering van de motie kan worden
Toegankelijkheid en kansengelijkheid binnen vormgegeven.
het hoger onderwijs
31 288, nr. 767 (t.v.v. nr. 711)
Gewijzigde Motie Van Meenen

De Tweede Kamer verzoekt de regering om, Debat [19-02-2019] – Stemmingen over
onderzoek te doen naar de mogelijkheden
moties ingediend bij het VSO Aanpak
om Nederlandstalige of tweetalige bachelors herziening bekostigingssystematiek hoger
meer te bekostigen dan bachelors die
onderwijs en onderzoek
volledig in een andere taal aangeboden
31 288, nr. 691
worden en hier in de strategische agenda
Gewijzigde Motie Van der Molen
beleidsmatig op te reageren.

Motie is in uitvoering. De Tweede Kamer
wordt in december 2019 in de Strategische
Agenda hoger onderwijs en onderzoek
geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

173

Omschrijving

Vindplaats

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
samenhang tussen het bindend studieadvies
en de (bekostiging van) switch te onderzoeken.

Debat [01-07-2019] – Notaoverleg herziening Op dit moment wordt bekeken hoe de
van de bekostigingssystematiek hoger
uitvoering van de motie kan worden
onderwijs en onderzoek(Commissie Van
vormgegeven.
Rijn)
31 288, nr. 759
Motie Van Meenen

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Tweede Kamer na invoering van het
bursalenstelsel op de hoogte te houden van
de effecten van het toelaten van bursalen,
waarin aantallen promotieplaatsen van de
verschillende vormen opgenomen worden
en de beschikbaarheid van universitair
docenten.

Debat [26-09-2011] – Strategische agenda
Hoger Onderwijs
31 288, nr. 230
Motie Klaver

De AMvB voorziet in een tussenevaluatie. De
brief is 28 juni 2019 naar de Tweede Kamer
gestuurd samen met een beleidsreactie. De
eindevaluatie is voorzien in 2021.
Kamerstuk 31288, nr. 764.

De Tweede Kamer (van mening dat de
openbare uitspraken van de rector van de
Islamitische Universiteit Rotterdam (IUR)
niet los gezien kunnen worden van zijn
functie; van oordeel dat zijn uitspraken over
Koerden, Armeniërs, homoseksuelen, Joden
en over het slaan van vrouwen in flagrante
strijd zijn met het beginsel van maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef) verzoekt
de regering uitvoering te geven aan de wet
zo gauw die in werking treedt en de
accreditatie van de IUR in te trekken.

Debat [28-09-2016] – Wetsvoorstel
bescherming van namen en graden
34 412, nr. 22
Motie Beertema

Per 1 januari 2018 zijn de bepalingen
omtrent de verplichting van instellingen om
het maatschappelijke verantwoordelijksheidsbesef te bevorderen in werking
getreden. Er kan bij de Islamic University of
Applied Sciences Rotterdam (IUASR)
worden ingegrepen wanneer daar een
nieuwe aanleiding toe is. De Minister van
OCW heeft de Commissie beoordeling
uitingen maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef om advies gevraagd naar
aanleiding van uitspraken van de heer
Ahmet Akgündüz, rector van de IUASR. De
Tweede Kamer is hierover op 17 december
2018 per brief geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering met
de lerarenopleidingen in overleg te treden
met als doel dat alle afgestudeerden hebben
geleerd hoe zij kindermishandeling
herkennen en hoe ze hiermee om moeten
gaan.

Debat [13-03-2018] – VSO Monitor Sociale
veiligheid in en rond scholen (29 240, nr. 76)
29 240, nr. 77
Motie Westerveld

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 21 december 2018, Kamerstuk
29 240, nr. 88.

De Tweede Kamer verzoekt de regering,
overwegende dat voor studenten met een
beperking bij de overgang van middelbare
school naar vervolgopleiding veel kennis en
maatwerk verloren gaat;met een voorstel te
komen hoe de warme overdracht kan
worden bevorderd vanuit vooropleidingen,
met inachtneming van de privacy van deze
studenten.

Debat [05-06-2019] – VAO Studeren met een
functiebeperking in het mbo en hoger
onderwijs (AO d.d. 24-04-2019)
31 524, nr. 427
Motie Van Hul/Van Meenen

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
informatievoorziening van de website te
verbeteren in overleg met het Expertisecentrum handicap + studie, Jongerenpanel
Zorg én Perspectief, LAKS, JOB, LSVb en
ISO.

Debat [05-06-2019] – VAO Studeren met een
functiebeperking in het mbo en hoger
onderwijs (AO d.d. 24-04-2019)
31 524, nr. 428
Motie Van Meenen

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering af te Debat [01-07-2019] – Notaoverleg herziening Op dit moment wordt bekeken hoe de
zien van de ontwikkeling van een afzondervan de bekostigingssystematiek hoger
uitvoering van de motie kan worden
lijke schuldverklaring.
onderwijs en onderzoek(Commissie Van
vormgegeven.
Rijn)
31 288, nr. 760
Motie Van Meenen c.s.
De Tweede Kamer verzoekt de regering
onderzoek te doen naar de hoofdoorzaken
van switch en uitval in de verschillende
onderwijsdomeinen, hoeveel switch en
uitval jaarlijks kosten en wat verhoging van
het studiesucces oplevert en de Kamer
hierover in het voorjaar van 2020 te
informeren.

Debat [04-07-2019] – Stemmingen over
Op dit moment wordt bekeken hoe de
moties ingediend bij het notaoverleg over de uitvoering van de motie kan worden
herziening van de bekostigingssystematiek
vormgegeven.
hoger onderwijs en onderzoek
31 288, nr. 770 (t.v.v. 31288–750)
Gewijzigde Motie Tielen/Bisschop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

174

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer (overwegende dat leraren Debat [09-03-2016] – Hoofdlijnendebat over
professionals zijn die ruimte en zeggenschap het advies van het platform Onderwijs 2032
verdienen om zelf vorm en inhoud te geven 31 293, nr. 289
aan hun vak); verzoekt de regering te
Motie Ypma c.s.
bevorderen dat: – in de nascholing en
professionalisering van leraren gerichte
aandacht is voor het omgaan met
verschillen, het gebruik van ICT en
curriculum-ontwikkeling; – het opleiden van
nieuwe generaties leraren binnen opleidingsscholen, een samenwerking van school
en lerarenopleiding, wordt geïntensiveerd,
zodat theorie en praktijk meer dan nu met
elkaar worden verweven; – er overeenstemming komt over het ontwikkelen van
brede, vakoverstijgende educatieve
bachelors en masters, zowel op hbo- als
wo-niveau, die studenten voorbereiden op
het moderne beroep van leraar, zowel in het
basis- als in het voortgezet onderwijs; – er
universitaire opleidingen voor het primair
onderwijs worden ontwikkeld; verzoekt de
regering te bevorderen dat de lerarenopleidingen, in zowel hbo als wo, hun curriculum
aanpassen aan en het lerarenregister
rekening houdt met de ontwikkelingen die
verder uitgewerkt worden onder
onderwijs2032.

Curriculum.nu is met de oplevering van de
«bouwstenen» (mei 2019) een nieuwe fase
ingegaan. Vertaling naar de curricula komt
na de vertaling van bouwstenen in
kerndoelen en eindtermen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [05-07-2018] – Moties ingediend bij
samen met de VSNU te onderzoeken hoe
het VAO Internationalisering
samenwerking tussen de universiteiten bij
22 452, nr. 64
de aanmelding en toelating van
Motie Tielen
niet-Nederlandse studenten efficiënter en
doelmatiger kan worden vormgegeven, en
daarin de mogelijkheid van het creëren van
één aanmeldloket voor alle niet-Nederlandse
studenten in het hoger onderwijs mee te
nemen, en de Kamer hier voor het einde van
het jaar over te informeren.

De Tweede Kamer wordt geïnformeerd met
de kabinetsreactie op het IBO internationalisering i.e. voor Prinsjesdag 2019.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Nuffic te vragen om, in overleg met de
lerarenopleidingen, het delen van best
practices tussen het voortgezet onderwijs en
het hoger onderwijs te faciliteren.

Dit verzoek is aan Nuffic gedaan.

Debat [19-04-2018] – VAO Nederlands –
Engels in het hoger onderwijs
31 288, nr. 622
Motie Özdil

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [19-02-2019] – Stemmingen over
onderzoek te doen naar de mogelijkheden
moties ingediend bij het VSO Aanpak
om ontwerpersopleidingen volledig door het herziening bekostigingssystematiek hoger
bedrijfsleven te laten financieren en hier in
onderwijs en onderzoek
de strategische agenda hoger onderwijs
31 288, nr. 690
beleidsmatig op te reageren.
Gewijzigde Motie Van der Molen

Motie is in uitvoering. De Tweede Kamer
wordt in december 2019 in de Strategische
Agenda hoger onderwijs en onderzoek
geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
te verkennen hoe de WEB en de WHW
aangepast kunnen worden zodat studenten
met een functiebeperking, een chronische
ziekte of een mantelzorgtaak via de OER
geïnformeerd moeten worden over
aangepaste mogelijkheden voor zowel het
onderwijsprogramma, de examens als het
ondersteuningsaanbod.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

Debat [05-06-2019] – VAO Studeren met een
functiebeperking in het mbo en hoger
onderwijs (AO d.d. 24-04-2019)
31 524, nr. 425
Motie Kuik/Westerveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

175

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de Minister van
OCW om in gesprek te gaan met onderwijsinstellingen over hoe zij hun verantwoordelijkheden vormgeven om studenten met een
beperking in het mbo en hoger onderwijs te
begeleiden, zodat de studenten gereed zijn
om de arbeidsmarkt te betreden, en de
Kamer hierover voor het einde van 2019 te
informeren.

Debat [05-06-2019] – VAO Studeren met een
functiebeperking in het mbo en hoger
onderwijs (AO d.d. 24-04-2019)
31 524, nr. 424
Motie El Yassini/ Westerveld

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering een
onderzoek te (laten) doen dat beter in beeld
brengt welke factoren veroorzaken dat
voldoende getalenteerde jongeren afzien
van studeren en wat hieraan kan worden
gedaan.

Debat [06-03-2019] – VAO Toegankelijkheid
en kansengelijkheid binnen het hoger
onderwijs
31 288, nr. 705
Motie Van den Hul

De inspectie zal in het kader van het thema
selectie en toegankelijkheidonderzoek doen
naar zelfselectie. Dat is vastgelegd in het
ontwerp jaarwerkplan 2020 van de inspectie,
dat op 7 juni 2019 aan de Tweede Kamer is
aangeboden.

De Tweede Kamer verzoekt de Minister in
gesprek met onderwijsinstellingen te
garanderen dat opleidingen altijd alternatieve toetsvormen beschikbaar stellen en het
bestaan hiervan breed onder de aandacht
brengen bij studenten.

Debat [05-06-2019] – VAO Studeren met een
functiebeperking in het mbo en hoger
onderwijs (AO d.d. 24-04-2019)
31 524, nr. 423
Motie Westerveld

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [05-06-2019] – VAO Studeren met een
gesprek te gaan met de VSNU en Vereniging functiebeperking in het mbo en hoger
Hogescholen teneinde een goede overdracht onderwijs (AO d.d. 24-04-2019)
tussen onderwijsinstellingen voor studenten 31 524, nr. 431
met een functiebeperking te faciliteren en
Motie Kwint
bestaande belemmeringen weg te nemen.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken of de ondergrens van
solvabiliteit op een verantwoorde manier
kan worden verlaagd.

Debat [01-07-2019] – Notaoverleg herziening Op dit moment wordt bekeken hoe de
van de bekostigingssystematiek hoger
uitvoering van de motie kan worden
onderwijs en onderzoek(Commissie Van
vormgegeven.
Rijn)
31 288, nr. 758
Motie Van Meenen

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [01-07-2019] – Nota-verleg herziening
overleg met de sector te verkennen op welke van de bekostigingssystematiek hoger
wijze een duidelijkere positionering van de
onderwijs en onderzoek(Commissie Van
bachelor als eindopleiding kan bijdragen aan Rijn)
een beheersbare organisatie van het hoger
31 288, nr. 763
onderwijs.
Motie Bisschop

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [28-06-2018] – VAO Sectorakkoorden
vooraf door de NVAO te laten controleren of hogescholen en universiteiten (AO d.d. 20/6)
de kwaliteitsafspraken die op instellings31 288, nr. 643
niveau zijn gemaakt meetbaar zijn én of deze Motie Tielen
bijdragen aan de kwaliteitsdoelen die de
instellingen en hun partners zelf gesteld
hebben, zodat tijdige aanpassingen mogelijk
zijn.

De NVAO gaat dit controleren tijdens de
beoordeling van de planvorming. Deze
vinden plaats tussen het najaar van 2018 en
uiterlijk 1 april 2020.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling
Wet verlaagd wettelijk collegegeld aan te
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
passen zodat alle studenten hetzelfde bedrag 35 000 VIII, nr. 54
krijgen en de 2,5 miljoen euro die hiermee
Motie Van der Molen/Tielen
vrij komt te gebruiken voor een regeling
voor mensen die voor een tweede lerarenopleiding kiezen en geen aanspraak kunnen
maken op een andere regeling zoals de
lerarenbeurs of zijinstroom; verzoekt de
regering tevens, hier voor het zomerreces
van 2019 de Kamer over te informeren.

Beoogde wijziging per studiejaar 2020–2021.
De Tweede Kamer wordt in het derde
kwartaal 2019 nader geïnformeerd over de
voorziene regeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

176

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in de beleidsdoorlichting 2020 in kaart te
brengen wat het totaalbedrag aan studieschuld is, het niet-inbare gedeelte daarvan
en de prognoses voor de komende jaren.

Debat [05-12-2018] – Debat rente op
studiefinanciering: Wijziging van de Wet
studiefinanciering 2000 in verband met een
wijziging van de rentemaatstaf voor de
lening hoger onderwijs (35 007)
35 007, nr. 19
Motie Van der Molen/Bruins

De motie wordt meegenomen in de
beleidsdoorlichting die in 2020 plaats zal
vinden. In de loop van en uiterlijk eind 2020
zal de Tweede Kamer geïnformeerd worden
middels het rapport van de beleidsdoorlichting en de kabinetsreactie daarop.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de Regeling nadere vooropleidingseisen te
schrappen zodat voor alle mbo-studenten
die door willen stromen naar het hbo weer
toelatingsrecht geldt.

Debat [06-03-2019] – VAO Toegankelijkheid
en kansengelijkheid binnen het hoger
onderwijs
31 288, nr. 707
Motie Van der Molen/Kuik

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering,
constaterende dat de regering van plan is
om een periodiek, onafhankelijk onderzoek
op te zetten dat als basis dient voor de
herijking van de bekostigingssystematiek,
om de Kamer mee te laten beslissen over de
hoofdvragen in het onderzoek; verzoekt de
regering tevens, om ervoor te zorgen dat de
resultaten van dit onderzoek leiden tot
mogelijke invoering van de herziene
bekostigingssystematiek per 2022.

Debat [01-07-2019] – Notaoverleg herziening Op dit moment wordt bekeken hoe de
van de bekostigingssystematiek hoger
uitvoering van de motie kan worden
onderwijs en onderzoek(Commissie Van
vormgegeven.
Rijn)
31 288, nr. 749
Motie Tielen

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
een nieuwe aanvraagronde voor het
experiment promotieonderwijs open te
stellen alleen voor studentpromovendi en
pas na de eindevaluatie van het experiment
aan de hand van de vooraf gestelde kaders
een definitief oordeel te vellen over de
toekomst van de promotiestudent.

Debat [05-06-2019] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 200
Motiie Van der Molen c.s.

De Tweede Kamer is op 28 juni 2019,
Kamerstuk 31 288, nr. 764 bij brief geïnformeerd dat er in september 2019 een tweede
ronde opengesteld zal worden.

Vindplaats

Stand van zaken

DIRECTIE INTERNATIONAAL BELEID
Omschrijving

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [31-05-2018] – VAO Voortgang
(constaterende dat gebrekkige erkenning van grensoverschrijdende samenwerking (AO
diploma’s en beroepskwalificaties een van
d.d. 25/04)
de drempels is voor grenswerkers; overwe- 32 851, nr. 41
gende dat de grensregio’s (provincies,
Motie Middendorp c.s.
gemeenten, euregio’s) in samenwerking met
ITEM een roadmap aan het opstellen zijn
voor kansrijke beroepen voor grensoverschrijdend werken) de uitkomsten van deze
roadmap te delen met de Kamer, structureel
overleg met de grensinfopunten, euregio’s,
provincies, gemeenten, werkgevers,
beroepsorganisaties en Duitse partners te
organiseren en op korte termijn met
concrete oplossingen te komen voor
knelpunten in de erkenning van diploma’s en
beroepskwalificaties.

ITEM (het expertisecentrum voor onderzoek
naar de effecten op de grensregio’s van
beleid en wet- en regelgeving) werkt
momenteel aan de ontwikkeling van de
roadmaps (voor eerstelijnondersteuners) en
factsheets (voor burgers) op basis van een
literatuuronderzoek en interviews en
enquêtes met de bevoegde autoriteiten voor
erkenning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

177

Omschrijving

Vindplaats

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [31-05-2018] – VAO Voortgang
overleg met Duitsland en België te ondergrensoverschrijdende samenwerking (AO
zoeken welke praktische belemmeringen er d.d. 25/04)
nu zijn voor mensen met een mbo-diploma 32 851, nr. 40
en mbo-studenten en hoe deze weggeMotie Özütok/Van der Graaf
nomen zouden kunnen worden, en de Kamer
over de uitkomsten hiervan te informeren.

Stand van zaken
Begin juli 2019 is deze expertgroep wederom
bij elkaar gekomen. Onderwerp van deze
bijeenkomst was specifieke gereglementeerde beroepen en hoe deze per land zijn
georganiseerd. Dit zal dan gekoppeld
kunnen worden aan het erkenningsproces
onder andere vanuit het perspectief van de
betrokken autoriteiten/stakeholders over het
wel of niet erkennen van een aanvraag. Dit
sluit aan bij het jaarplan van de Benelux van
2019 dat aangeeft aandacht te willen geven
aan «de verdieping van de kennis over de
erkenningsprocedures bij verschillende
partners».

DIRECTIE KENNIS
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering ook
in de rapportages duidelijk onderscheid te
maken tussen de twee rollen van de
onderwijsinspectie.

Debat [05-12-2018] – VSO Bijgestelde
onderzoekskaders en het ontwerp van het
jaarwerkplan 2019 van de Inspectie van het
Onderwijs (35 000-VIII, nr. 113)
35 000-VIII, nr. 142
Motie Westerveld c.s

De Tweede Kamer is geïnformeerd in de
rapportage «Een jaar vernieuwd toezicht»
voortgangsrapportage 2017/2018 die als
bijlage is verzonden bij de brief Transitie in
onderwijstoezicht; Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht,Kamerstuk 33 905, nr. 14.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
inspectie in 2019 een kwalitatief onderzoek
te laten doen naar zijinstroom in beroep.

Debat [05-12-2018] – VSO Bijgestelde
onderzoekskaders en het ontwerp van het
jaarwerkplan 2019 van de Inspectie van het
Onderwijs (35 000-VIII, nr. 113)
35 000 VIII, nr. 143
Motie Rog

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd met het
jaarwerkplan van de Inspectie van het
Onderwijs die als bijlage is verzonden met
de brief Transitie in onderwijstoezicht;
Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht,Kamerstuk
33905–14.

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
procedure voor het benoemen, herbenoemen en ontslaan van leden van het
Commissariaat voor de Media zodanig in te
richten dat volstrekte onafhankelijkheid van
politieke bemoeienis gewaarborgd is;
verzoekt de regering tevens bij de
constructie van andere toezichthouders te
bezien hoe geleerd kan worden van de
procedure voor benoeming, herbenoeming
en ontslag van leden van de Autoriteit
Persoonsgegevens.

Debat [12-09-2017] – Stemmingen (moties en Aan de motie is uitvoering gegeven met de
amendementen) Mediabeleid
brief Nader rapport Mediawet 2008van
25 september 2018, Kamerstuk 35 042 nr. 3
32 827, nr. 119
Gewijzigde Motie Paternotte/Van der Molen

DIRECTIE MEDIA EN CREATIEVE INDUSTRIE

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [27-11-2017] – Wetgevingsoverleg
gesprek te gaan met een coalitie van
OCW-begroting, onderdeel Media
Mediawijzer, bibliotheken, buurtnetwerken, 34 775 VIII, nr. 109
zorgcentra en gemeenten over goede
Nader Gewijzigde Motie Westerveld/Van der
methoden die mediawijsheid onder senioren Hul
vergroten en de Kamer zo spoedig mogelijk
te informeren over de uitkomsten van deze
gesprekken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Mediabegrotingsbrief 2019 van
16 november 2018, Kamerstuk 35 000-VIII, nr.
91.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

178

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
nadat de NPO een plan heeft gepresenteerd
dat rekening houdt met bovenstaande
overwegingen, te komen tot een voorstel
voor de korte termijn waarin de tegenvallende reclameinkomsten voor 2019 tot een
maximum van 40 miljoen euro worden
gecompenseerd en de Kamer hier inclusief
budgettaire dekking vóór de behandeling
van de Mediabegroting over te informeren;
verzoekt de regering voorts, om richting de
nieuwe concessieperiode in overleg met
betrokken partijen te komen tot een voorstel
voor een toekomstbestendig publiek
omroepbestel.

Debat [21-09-2018] – Algemene Politieke
Beschouwingen
35 000, nr. 17
Motie Pechtold

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Mediabegroting2019 van 16 november
2018, Kamerstuk 35 000-VIII, nr. 91.

De Tweede Kamer verzoekt de Minister, in de Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
adviesaanvraag aan de Raad voor Cultuur
Cultuur
over de komende basisinfrastructuur ook
35 000 VIII, nr. 104
expliciet te informeren naar de mogelijkMotie Bergkamp/Aartsen
heden voor een nationaal museum dat zich
bezighoudt met de presentatie van design en
designerfgoed.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Adviesaanvraag stelsel 2021–2024van
20 december 2018.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
te onderzoeken of de belemmerende
voorwaarden voor commerciële radiozenders versoepeld dan wel afgeschaft
kunnen worden en voor de zomer van 2019
de Kamer te informeren over de mogelijkheden tot modernisering.

Debat [03-12-2018] – Begrotingsonderdeel
Media
35 000 VIII, nr. 120
Motie Aartsen/Sneller

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Frequentiebeleid van 1 april 2019 met
Kamerstuknummer 24 095, nr. 463.

De Tweede Kamer verzoekt de regering een
integrale, eenduidige kabinetsbrede inzet te
formuleren om de positie van journalisten
en opiniemakers te beschermen.

Debat [03-12-2018] – Begrotingsonderdeel
Media
35 000 VIII, nr. 133
Motie Van den Hul/Westerveld

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Kabinetsinzet bescherming journalisten
en opiniemakers van 18 april 2019,
Kamerstuk 28 684, nr. 561.

De Tweede Kamer verzoekt de regering een
tripartiet overleg op te zetten tussen het
Filmfonds, de NPO en het Ministerie van
OCW.

Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntennotitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
27/06)
32 820, nr. 311
Motie Ellemeet/Westerveld

De Tweede Kamer wordt in het derde
kwartaal 2019 geïnformeerd over de
uitvoering van de motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met de betrokken instellingen te
onderzoeken op welke wijze het behoud van
het muzikaal erfgoed in Nederland kan
worden bevorderd, en de Kamer voor het
einde van 2019 over de voortgang te
informeren.

Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntennotitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
27/06)
32 820, nr. 314
Motie Geluk-Poortvliet

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de verschillende betrokken organisaties de
opdracht te geven om tot één gezamenlijk
programma leesbevordering te komen
waarin ook aansluiting is met Cultuureducatie met kwaliteit.

Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntennotitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
27/06)
32 820, nr. 310
Motie Ellemeet c.s.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntende term «onderzoek» toe te voegen aan de
notitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
definitie «ontwikkelinstelling» (artikel 3.45) in 27/06)
de conceptregeling BIS-regeling 2021–2024. 32 820, nr. 301
Motie Belhaj/Ellemeet

Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
van de motie kan worden vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
te bezien hoe het gebruik van
bibliotheekvoor-zieningen voor alle kinderen
in Nederland kosteloos toegankelijk kan
worden gemaakt.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntennotitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
27/06)
32 820, nr. 313
Motie Asscher/Ellemeet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

179

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de beloning van literair vertalers te
verbeteren.

Debat [04-07-2019] – VAO Uitgangspuntennotitie Cultuurbeleid 2021–2024 (AO d.d.
27/06)
32 820, nr. 308
Motie Ellemeet/Asscher

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in de Debat [08-10-2015] – Mediawet
tweede fase van wetgeving binnen de
34 264, nr. 33
concessie van de RPO de verankering van de Motie Pieter Heerma/Segers
regionale omroep te borgen door de
instelling van beleidscommissies mediaaanbod die verbonden zijn aan de regionale
redacties en die maximaal plaatsvindt op de
schaal van provincies; verzoekt de regering
voorts de programmakanalen van de
regionale omroepen, inclusief de daarmee
samenhangende must-carryverplichting en
het recht op etherfrequenties, wettelijk te
blijven garanderen.

De Tweede Kamer is op 2 september 2016
geïnformeerd over de stand van zaken
wetsvoorstel modernisering regionale
publieke omroep. In deze brief geeft de
voormalig Staatssecretaris aan dat het
voorliggende wetsvoorstel nu nog niet aan
de Tweede Kamer wordt voorgelegd. Er is
geen voornemen om het wetsvoorstel
alsnog in te dienen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
gesprek te gaan met de publieke omroep
hoe zij maatregelen kunnen treffen om
racisme, discriminatie, antisemitisme en
bedreigingen tegen te gaan zonder dat het
de vrijheid van meningsuiting aantast.

Debat [03-12-2018] – Begrotingsonderdeel
Media
35 000 VIII, nr. 124
Motie Westerveld/Van den Hul

Aan de motie is uitvoering gegeven Aan de
motie is uitvoering gegeven met de brief
Stand van zaken toezeggingen media
vergaderjaar 2018–2019 van 9 juli 2019,
Kamerstuk 32 827, nr. 158.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
een volgende wijziging van de Mediawet
mee te nemen dat volstrekt helder wordt
gemaakt dat de kosten van signaaldoorgifte
van NLPO/lokale omroepen beperkt zijn tot
de doorgiftekosten aan de Mediahub.

Debat [03-12-2018] – Begrotingsonderdeel
Media
35 000 VIII, nr. 126
Motie Van der Molen/Aartsen

De indieners van deze motie hebben een
amendement over dit onderwerp opgesteld
(Kamerstukken II 2018–2019, 35042, nr. 9) dat
op 9 april 2019 met algemene stemmen is
aangenomen (Handelingen II 2018–2019, nr.
72, item 20, p. 1). Indien wetsvoorstel 35042
ook door de Eerste Kamer wordt aangenomen, is het doel van de motie bereikt.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
de evaluatie van het programma «Tel mee
Cultuur
met Taal» in kaart te brengen op welke wijze 35 000 VIII, nr. 109
het bereik onder basisscholen, voor het tot
Motie Asscher
stand brengen van dergelijke schoolbibliotheekvoorzieningen, kan worden vergroot en
de Kamer hierover in het voorjaar van 2019
te informeren bij het besluit op het vervolg
van «Tel mee met Taal».

De Tweede Kamer wordt geïnformeerd bij
evaluatie Bibliotheekwet die oktober/
november 2019 aan de Kamer wordt
gestuurd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
samen met de doelgroep en de NPO een
stappenplan te maken om relevante
programma’s, zoals nationale evenementen,
van de publieke omroep voor mensen met
een audiovisuele beperking toegankelijk te
maken.

Debat [26-09-2018] – Media Algemeen en
Journalistiek
32 827, nr. 137
Motie Westerveld c.s.

De Tweede Kamer wordt hierover uiterlijk in
het vierde kwartaal van 2019 geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
kaart te brengen hoe de gevolgen eruitzien
als de regering bij de indexering van de
mediabegroting voortaan uitgaat van de
loon- en prijsbijstellingen in plaats van de
consumentenprijsindex.

Debat [04-04-2019] – Plenair debat Variawet
Media (Wijziging van de Mediawet 2008)
(35 042)
35 042, nr. 15
Motie Van den Hul/Kwint

De Tweede Kamer wordt hierover uiterlijk in
het vierde kwartaal 2019 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

180

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [28-03-2018] – VAO Leven Lang Leren
(overwegende dat een openbare bibliotheek- met M SZW (nav AO 13 maart 2018)
voorziening als gevolg van de Wet stelsel
30 012, nr. 83
openbare bibliotheekvoorzieningen dient bij Motie Diertens
te dragen aan de persoonlijke ontwikkeling
en verbetering van de maatschappelijke
kansen van het algemene publiek) bij het
verder vormgeven van het levenlanglerenbeleid in Caribisch Nederland te bezien op
welke wijze bibliotheken hierbij een
prominente rol kunnen vervullen.

In brief Monitor bibliotheekwet 2017
(Kamerstuk 33846, nr. 54) gemeld dat
condities bij de openbare bibliotheken in
Caribisch Nederland op dit moment nog niet
in voldoende mate aanwezig zijn om een
grote rol te spelen bij het levenlanglerenbeleid. Verdere stappen zijn nodig. Verbetering van het bibliotheekwerk is onderwerp
van gesprek met de bestuurscolleges van
Caribisch Nederland. De Tweede Kamer
wordt bij volgende rapportages, zoals de
evaluatie van de Wsob, over de voortgang
geïnformeerd in december 2019.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
plannen van de NLPO voor een dergelijke
pilot te valideren en te onderzoeken of – en
zo ja op welke wijze – deze door de
ministeries van BZK en OCW binnen de
huidige budgettaire kaders gefaciliteerd kan
worden, en de Kamer hier op korte termijn
over te informeren.

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd met brief over de
stand van zaken van 14 juni 2019, Kamerstuk
32827, nr. 154.

Debat [03-12-2018] – Begrotingsonderdeel
Media
35 000 VIII, nr. 132
Motie Sneller c.s.

DIRECTIE MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJS
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
het kader van de toegezegde uiteenzetting
over de onderwijsovereenkomst in het mbo
te onderzoeken in hoeverre de belangen van
deelnemers en instellingen gediend zijn met
het vervallen van het vereiste dat de
overeenkomst schriftelijk moet worden
aangegaan en als alternatief te kiezen voor
een wettelijk model waaraan deelnemers
basale waarborgen kunnen ontlenen.

Debat [29-06-2017] – VAO VMBO/MBO Sterk
beroepsonderwijs, praktijkleren en passende
ondersteuning mbo-studenten
31 524, nr. 320
Motie Bisschop c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief inzake het onderzoeksrapport van
NCOR «Een nadere duiding van de
schriftelijke onderwijsovereenkomst en de
rechtspositie van de mbo-student» van
11 februari 2019, Kamerstuk 31 524, nr. 296.

De Tweede Kamer verzoekt de regering, in
overleg met het mbo en de JOB de
urennorm zodanig toe te passen dat er
voldoende tijd is voor docenten om hun
onderwijs en zichzelf te kunnen ontwikkelen
zodat de kwaliteit van het onderwijs wordt
gegarandeerd, en de Kamer hierover in het
voorjaar te informeren.

Debat [06-12-2017] – Begrotingsbehandeling
OCW Onderdelen Onderwijs (primair-,
voortgezet-, beroeps-, hoger- en universitair
onderwijs), emancipatie, onderzoek en
wetenschap
34 775 VIII, nr. 86
Motie Van Meenen

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Tussenrapportage aanpak lerarentekort
van 24 augustus 2018, Kamerstuk 27 923, nr.
318.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken of het subsidieplafond voor
zijinstromers in het mbo kan worden
verhoogd zonder dat het ten koste gaat van
de subsidie voor zijinstromers in het primair
en voortgezet onderwijs.

Debat [23-01-2018] – Stemmingen moties
VAO MBO
31 524, nr. 350
Motie Westerveld c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief aan de leraar, die op 16 januari 2019
naar de Tweede Kamer is verstuurd,
Kamerstuk 27 923, nr. 345.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
haar verdere uitwerking voor de zomer mee
te nemen hoe een leven lang leren van
grotere waarde in de sociale zekerheid kan
worden gemaakt, hoe overheidsbeleid beter
wordt ingezet om de gewenste leercultuur te
bewerkstelligen, en daarnaast specifiek
aandacht te besteden aan de krapte op de
arbeidsmarkt en het bundelen van de
inspanningen rond scholing vanuit alle
ministeries, opdat er eenduidigheid in beleid
ontstaat en Nederlanders weten waar ze
aanspraak op kunnen maken.

Debat [28-03-2018] – VAO Leven Lang
Leren(nav AO 13 maart 2018)
30 012, nr. 78
Motie Wiersma/Van der Molen

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief van 3 juni 2019 Voortgang individuele
leerbudgetten en enkele onderwerpen rond
flexibilisering aanbod.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

181

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering een
«werk-apk» voor werkenden mee te nemen
in de uitwerking van haar plannen rond een
leven lang leren; verzoekt de regering
voorts, hierbij tevens te bezien hoe zo’n
«werk-apk» binnen de dienstverlening via
UWV, gemeenten en onderwijsinstellingen
kan bijdragen aan de begeleiding van
mensen naar werk.

Debat [28-03-2018] – VAO Leven Lang Leren
(nav AO 13 maart 2018)
30 012, nr. 79
Motie Wiersma/Diertens

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief van 3 juni 2019 Voortgang individuele
leerbudgetten en enkele onderwerpen rond
flexibilisering aanbod.

De Tweede Kamer (constaterende dat de
Debat [28-03-2018] – VAO Leven Lang Leren
overheid met het uitwerken van een leven
(nav AO 13 maart 2018)
30 012, nr. 82
lang ontwikkelen randvoorwaarden kan
Motie Krol/Wiersma
scheppen, ook ter ondersteuning van
mensen zonder werkgever) roept de
regering op deze ondersteuning uit te
werken en daarbij mee te nemen hoe
scholing in de WW kan worden gestimuleerd
en hoe onder andere het voortgezet
algemeen volwassenenonderwijs daarbij
kan ondersteunen.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief van 3 juni 2019 Voortgang individuele
leerbudgetten en enkele onderwerpen rond
flexibilisering aanbod.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
de uitwerking van flexibilisering van het
mbo-onderwijs voor volwassenen en de
toekomst van de aanpak van laaggeletterdheid nadrukkelijk mee te wegen hoe, in
aansluiting op alfabetiseringscursussen, de
deelname van laaggeletterden aan beroepsgerichte scholing kan worden bevorderd.

Debat [28-03-2018] – VAO Leven Lang Leren
(nav AO 13 maart 2018)
30 012, nr. 84
Motie Van den Hul

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief van 18 maart 2019 Samen aan de slag
voor een vaardig Nederland vervolgaanpak
laaggeletterdheid 2020 2024.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
(overwegende dat het in het kader van een
leven lang leren belangrijk is om zijinstromers beter te faciliteren en dat er vooral
in de zorg en in het onderwijs dringend
behoefte is aan zijinstromers; tevens
overwegende dat steeds meer organisaties
in samenwerking met roc’s opleidingstrajecten op maat aanbieden, maar bij de
uitvoering, financiering en werving onder
zijinstromers aanlopen tegen wettelijke
bepalingen die voorschrijven dat een
mbo-opleiding altijd drie jaren zou moeten
duren, terwijl voor zijinstromers vanwege
hun expertise en ervaring een kortere
opleiding veelal voldoende is en deze lange
studieduur ook vaak zijinstromers afschrikt;voorts overwegende dat het kabinet
voornemens is te komen tot flexibilisering in
het mbo):1. voor specifieke doelgroepen die
al relevante expertise en werkervaring
bezitten, artikel 7.2.4a, lid C en lid D van de
Wet op educatie en beroepsonderwijs, voor
zover nodig, dusdanig aan te passen dat
respectievelijk vakopleidingen korter dan
twee studiejaren (lid C) en middenkaderopleidingen korter dan drie studiejaren (lid D)
mogelijk worden gemaakt; 2. de Kamer
hierover te informeren voor het komende
zomerreces.

Debat [03-04-2018] – Stemmingen moties
ingediend bij VAO Leven lang leren VAO
Leraren VAO Achterstandenbeleid Dertigledendebat over burgerschapsonderwijs en
maatschappijleer
30 012, nr. 89 (ter vervanging van nr. 88)
Motie Van der Molen c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Leven Lang Ontwikkelen van
27 september 2018, Kamerstuk 30 012 nr. 92.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

182

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering alle
aanbevelingen van de Rekenkamer mee te
nemen bij het invullen van die
vervolgaanpak; verzoekt de regering tevens
om, bij de vervolgaanpak uit te werken hoe
de opbrengsten van leertrajecten in beeld
gebracht kunnen worden om zo beter
duidelijk te maken wat het effect van het
beleid van laaggeletterdheid is.

Debat [05-07-2018] – Moties ingediend bij
het VAO Laaggeletterdheid
28 760, nr. 75
Motie Wiersma

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief van 18 maart 2019 Samen aan de slag
voor een vaardig Nederland vervolgaanpak
laaggeletterdheid 2020 2024.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in de
vervolgaanpak die in het voorjaar van 2019
naar de Kamer komt een analyse mee te
nemen van de groep «laaggeletterden met
Nederlands als moedertaal» en hoe deze
groep het beste bereikt kan worden met
effectieve programma’s; verzoekt de
regering tevens om, in deze vervolgaanpak
nadruk te geven aan programma’s waar met
name de groep met Nederlands als
moedertaal profijt van heeft.

Debat [05-07-2018] – Moties ingediend bij
het VAO Laaggeletterdheid
28 760, nr. 79
Motie Kuik

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Samen aan de slag voor een vaardig
Nederland vervolgaanpak laaggeletterdheid
2020 2024 van 18 maart 2019, Kamerstuk
28 760 nr. 84.

De Tweede Kamer verzoekt de regering voor Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling
het einde van 2018 de subsidieregeling
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
35 000 VIII, nr. 86
praktijkleren meerjarig vast te leggen.
Motie Tielen c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Verlenging subsidieregeling praktijklerenvan 10 december 2018, Kamerstuk
31 524, nr. 391.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
met de culturele sector afspraken te maken
om het carrièreperspectief van afgestudeerde mbo’ers in de sector te verbeteren.

Debat [12-03-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het debat over het
advies van de commissie Macrodoelmatigheid over creatieve opleidingen
31 524, nr. 401
Motie Özdil/Ellemeet

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief van 28 maart 2019 inzake de uitvoering
moties advies CMMBO creatieve opleidingen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Kamer jaarlijks te informeren over de stand
van zaken met betrekking tot de crossoverkwalificaties en jaarlijks te bezien of het
in generiek beleid omgezet kan worden.

Debat [31-03-2016] – VSO ontwerpbesluit
experiment cross-over kwalificaties
31 524, nr. 284
Motie Lucas

De Tweede Kamer zal in het laatste kwartaal
van 2019 geïnformeerd worden.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
proactief in samenwerking met gemeenten
dit knelpunt (de verschillen in de indeling
van de RMC- en arbeidsmarktregio’s) op te
lossen en de regio’s zodanig op elkaar af te
stemmen dat gemeenten een integraal
beleid kunnen voeren.

Debat [15-03-2018] – Wijziging van onder
meer de Wet educatie en beroepsonderwijs,
wetsvoorstel Voortijdig School Verlaten
34 812, nr. 10
Motie El Yassini

Daar waar de regio-indelingen van elkaar
afwijken, is actief aangegeven dat de
mogelijkheid bestaat om de huidige indeling
te wijzigen. Omdat de regio’s zelf het beste
weten wat een voor hen werkbare indeling
zou zijn, is aangegeven dat de wijziging op
voorstel van de regio’s plaatsvindt. Hiertoe
kan dan een met de regionale partijen
afgestemd verzoek ingediend worden. Op dit
moment is er op 2 plekken sprake van een
concrete wens. Een formeel verzoek tot
wijziging naar de door desbetreffende
regio’s gewenste situatie, is nog niet
ingediend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

183

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering:
Debat [28-03-2018] – VAO Leven Lang Leren
-gemeenten en het UWV aan te sporen
(nav AO 13 maart 2018)
leerwerkbanen actief onder de aandacht van 30 012, nr. 80
werkzoekenden in de WW en de bijstand te
Motie Wiersma
brengen en de Kamer voor de zomer over dit
offensief te informeren; -samen met sociale
partners en het beroepsonderwijs te bezien
hoe het aanbod van leerwerkbanen kan
worden vergroot en beter kan worden
toegespitst op zij-instromers, en de Kamer
daar in het derde kwartaal over te
informeren;-scholing en mogelijkheden voor
werkend leren structureler te verankeren
binnen de overheidsdienstverlening rond
sociale zekerheid en een uitwerking hiervan
uiterlijk eind 2018 aan de Kamer te sturen.

De Tweede Kamer is geïnformeerd met de
brief aan de Tweede Kamer inzake
Voortgang individuele leerbudgetten en
enkele onderwerpen rond flexibilisering
aanbod, een gezamenlijke brief van SZW en
OCW, Kamerstuk 30 012, nr. 111.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [26-09-2018] – VAO MBO/VMBO
(overwegende dat de training Selecteren
31 524, nr. 377
zonder vooroordelen van het College voor
Motie Westerveld/Özdil
de Rechten van de Mens bewezen succesvol
is voor de bewustwording over vooroordelen en stereotyperingen onder werkgevers)te onderzoeken of deze training een
verplichtend karakter kan krijgen voor
bedrijven die een erkend leerbedrijf willen
worden.

In de voortgangsbrief over stagediscriminatie wordt in het derde kwartaal 2019 hier
nader op ingegaan.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [12-03-2019] – Stemmingen over
in gesprek te gaan met de instellingen om de moties ingediend bij het debat over het
instroom van de mbo-opleiding artiesten
advies van de commissie Macrodoelmavanaf schooljaar 2020/2021 sterk te
tigheid over creatieve opleidingen
reduceren, de opleidingsplekken te
31 524, nr. 405 (t.v.v. nr. 399)
concentreren bij een beperkt aantal
Gewijzigde Motie El Yassini
opleidingen van hoge kwaliteit en met
aansluiting op de arbeidsmarkt en bij het
schrappen van opleidingsplekken geen
«kaasschaafmethode» toe te passen.

De Tweede Kamer zal in het derde kwartaal
2019 geïnformeerd worden over de
uitvoering van deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [06-03-2019] – Plenair debat over het
de instroom voor de mbo-opleiding desktop advies van de cie Macrodoelmatigheid over
publisher per schooljaar 2020/2021 terug te creatieve opleidingen
brengen naar nul en vervolgens de opleiding 31 524, nr. 400
DTP op te heffen; verzoekt de regering
Motie El Yassini
tevens, in overleg met de MBO Raad er zorg
voor te dragen dat studenten die zich in
willen schrijven of zich al in hebben
ingeschreven voor het studiejaar 2019/2020
tijdens de intakegesprekken expliciet worden
voorgelicht over het arbeidsmarktperspectief
van deze opleiding en indien zij af willen zien
van de opleiding actief worden ondersteund
bij het vinden van een andere, meer
passende opleiding met een beter arbeidsmarktperspectief.

De Tweede Kamer ontvangt in het derde
kwartaal 2019 een brief van OCW.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
samenwerking in praktijkgericht onderzoek
tussen de verschillende sectoren binnen het
beroepsonderwijs te bevorderen, te
stimuleren dat practoraten in het mbo
worden doorontwikkeld en van het
practoraat een beschermde titel te maken.

Er is subsidie toegekend aan Stichting Ieder
MBO een practoraat, om hiermee een
verdere invulling te geven aan practoraten.

Debat [28-09-2016] – Debat over het
wetsvoorstel bescherming van namen en
graden
34 412, nr. 21
Motie Rog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

184

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [23-01-2018] – Stemmingen
samen met enkele gemeenten en MBO’s een 34 775 VIII, nr. 120
proef vorm te geven om studenten na het
Motie Kwint/ Özdil
behalen van een entreeopleiding of mbo
niveau 2-opleiding nog twee jaar te laten
begeleiden bij hun start op de arbeidsmarkt
en hierover in de jaarlijkse brief over
voortijdig schoolverlaten en jongeren in een
kwetsbare positie voorjaar 2018 over te
rapporteren.

In september 2018 is in 8 regio’s een pilot
van start gegaan. De 8 pilotregio’s werken
aan het versterken van de regionale
samenwerking, het maken van afspraken
tussen de partners en het ontwikkelen van
innovatieve concepten voor een warme
overdracht van studenten naar de arbeidsmarkt. De 8 pilotregio’s ronden momenteel
deze voorbereidingen af en brengen
kwantitatief de cohorten jongeren in beeld
die zij vanaf dit schooljaar (augustus 2019)
gaan volgen. Aan het eind van schooljaar
2019–2020 is duidelijk hoeveel studenten er
zijn gevolgd en mogelijk begeleid.
Naast kwantitatieve resultaten worden in de
pilot ook kwalitatieve doelen nagestreefd
zoals het versterken van de samenwerking
en het scheppen van ruimte voor scholen
om te innoveren. Er is doorlopende
aandacht voor het collectieve leerproces van
zowel pilotregio’s als niet-pilotregio’s:
leercirkels. De eerste leercirkels hebben
inmiddels plaatsgevonden en een
begeleidend onderzoek is in april 2019
gestart. Het onderzoek heeft als doel de
geleerde lessen te bundelen. Deze lessen
zullen volgend jaar worden benut in de
leercirkels.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
scholen te verplichten lesmaterialen of
boeken die niet ter ondersteuning van de les
zijn gebruikt, terug te kopen van studenten.

In de zomer van 2020 zal de Tweede Kamer
de evaluatie servicedocument schoolkosten
ontvangen, daarin wordt ook deze motie
meegenomen.

Debat [09-04-2019] – Debat inzake resultaten
van de JOB-monitor en het toelatingsbeleid
in het mbo
31 524, nr. 413
Motie El Yassini/Kwint

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs Op dit moment wordt bekeken hoe de
de Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs 35 000 VIII, nr. 201
uitvoering van de motie kan worden
(JOB) en de Nederlandse Vereniging van
vormgegeven.
Motie Rog/Kuik
Leraren Maatschappijleer (NVLM) te
betrekken bij de evaluatie die eind 2019 naar
de Kamer komt; verzoekt de regering tevens,
daarbij te beschouwen of het wenselijk is
nadere afspraken te maken over eindtermen,
bevoegdheid van docenten en minimale
urennormen voor het uitvoeren van de
burgerschapsop-dracht.
De Tweede Kamer verzoekt de regering om
instellingen te stimuleren om ongebruikte
onderwijsbenodigdheden van studenten
terug te nemen.

Debat [09-04-2019] – Debat inzake resultaten De Tweede Kamer zal in de zomer van 2020
van de JOB-monitor en het toelatingsbeleid worden geïnformeerd over de verdere
in het mbo
uitwerking van deze motie.
31 524, nr. 409
Motie Özdil/Kuik

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
te onderzoeken hoe publiek-private
samenwerking in het mbo vergemakkelijkt
kan worden.

Debat [18-01-2018] – Wijziging van de Wet
educatie en beroepsonderwijs en de Wet
educatie en beroepsonderwijs BES vanwege
met name de wettelijke verankering van het
samenwerkingscollege en de instandhouding van unieke beroepsopleidingen
(wetsvoorstel samenwerkingscollege en
unieke beroepsopleidingen (34 691))
34 691, nr. 12
Motie El Yassini/Van Meenen

De verwachting is dat de regeling in het
derde kwartaal van 2019 wordt gepubliceerd. De Tweede Kamer zal dan ook
geïnformeerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

185

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [30-10-2018] – VAO Leven Lang
(constaterende dat in de brief over leven
Ontwikkelen (LLL Leven Lang Leren) over
lang leren de vormgeving van het alumniAO d.d. 09/10)
beleid en een mbo-apk niet concreet zijn
30 012, nr. 106
uitgewerkt) om beide verder uit te werken en Motie Van der Molen c.s.
de Kamer hierover voor de zomer van 2019
te informeren.

De Tweede Kamer zal in het derde kwartaal
2019 geïnformeerd worden.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
samen met het expertisepunt LOB te
onder-zoeken in hoeverre het arbeidsmarktperspectief meegenomen wordt in de
voorlichting van aankomende studenten en
hun ouders en waar dit indien nodig verder
aangescherpt kan worden.

Met het LOB Expertisepunt is afgesproken
dat er meer aandacht gegeven gaat worden
aan het versterken van het arbeidsmarktperspectief in de voorlichting en loopbaanbegeleiding in samenwerking met Stichting
Samenwerking Beroepsonderwijs en
Bedrijfsleven (SBB) en decanenverenigingen
onder andere via themabijeenkomsten en
via professionalisering (bv lesbrieven en
opdrachten met arbeidsmarktinformatie). De
Tweede Kamer zal in het derde kwartaal
2019 geïnformeerd worden.

Debat [12-03-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het debat over het
advies van de commissie Macrodoelmatigheid over creatieve opleidingen
31 524, nr. 402
Motie Kuik c.s.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om: Debat [10-04-2014] – VAO Macrodoelma1.in overleg te treden met de ambassade
tigheid en Kwalificatiedossiers (AO d.d.
van Duitsland om te kijken hoe het belang
12/03)
van het beheersen van de Duitse taal in
31 524, nr. 203
Nederland beter onder de aandacht kan
Motie Straus c.s.
worden gebracht;2.het «Mach mit!»programma bij scholen onder de aandacht te
brengen en op die manier studenten te
enthousiasmeren voor het vak Duits.

Het overleg met de ambassade van
Duitsland zal dit najaar 2019 plaatsvinden.

De Tweede Kamer nodigt de regering uit
samen met roc’s te streven naar realisatie
van dekkend volwaardig vavo-aanbod in
Flevoland en de Kamer daarover vóór de
zomer van 2019 te informeren.

Debat [30-10-2018] – VAO Leven Lang
Ontwikkelen (LLL Leven Lang Leren) over
AO d.d. 09/10)
30 012, nr. 98
Motie Van Brenk/Van den Hul

De motie wordt afgedaan in de bredere brief
over Leven Lang Ontwikkelen die de Tweede
Kamer in het derde kwartaal 2019 zal
ontvangen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
behalen van een startkwalificatie voor iedere
jongere voorop te stellen en uit te werken
hoe werkgevers hieraan invulling kunnen
geven, zodat het alsnog behalen van een
startkwalificatie gedurende het dienstverband wordt bevorderd.

Debat [05-07-2018] – Moties ingediend bij
het VAO Laaggeletterdheid
28 760, nr. 74
Motie Wiersma

De Tweede Kamer zal in het derde kwartaal
2019 worden geïnformeerd over de
uitvoering van deze motie.

De Tweede Kamer, constaterende dat uit
onderzoek blijkt dat tussen de 34% en de
40% van de werknemers in de schoonmaak,
bouw, industrie, productie, landbouw en
keuken nauwelijks kan lezen en schrijven,
verzoekt de regering om allereerst met deze
sectoren in gesprek te gaan om doelstellingen te formuleren om de laaggeletterdheid in die sectoren terug te dringen.

Debat [27-06-2019] – VAO Laaggeletterdheid
(AO d.d. 13/6)
28 760, nr. 89
Motie Kuik/Wiersma

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
binnen de aanpak voor werkgevers
specifieke aandacht te bieden aan het
ondersteunen van het mkb, bijvoorbeeld via
de taalakkoorden die met individuele
werkgevers en branches worden gesloten.

Debat [27-06-2019] – VAO Laaggeletterdheid
(AO d.d. 13/6)
28 760, nr. 88
Motie Wiersma/Kuik

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
macrodoelmatigheidscommissie als kader
mee te geven dat bij gelijke kwaliteit van
opleidingen kleine roc’s hun opleiding
kunnen blijven aanbieden.

Debat [17-05-2016] – Stemming over
aangehouden motie ingediend bij het VAO
Governance in het mbo
31 524, nr. 291
Gewijzigde Motie Lucas

De Tweede Kamer zal in het najaar 2019 over
deze motie geïnformeerd worden tegelijk
met de evaluatie wet en beleidsregel
macrodoelmatigheid MBO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

186

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in overleg met studentenorganisaties en de
MBO Raad een handreiking op te stellen
voor de deelnemersraden en ondernemingsraden over hoe zij om kunnen gaan met de
verschillende opties voor medezeggenschap
bij samenwerkingscolleges.

Debat [18-01-2018] – Wijziging van de Wet
educatie en beroepsonderwijs en de Wet
educatie en beroepsonderwijs BES vanwege
met name de wettelijke verankering van het
samenwerkingscollege en de instandhouding van unieke beroepsopleidingen
(wetsvoorstel samenwerkingscollege en
unieke beroepsopleidingen (34 691))
34 691, nr. 11
Motie Westerveld/Özdil

Deze motie is besproken met de Jongeren
Organisatie Beroepsonderwijs (JOB). De
Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs
neemt deze motie mee in een onderzoek
naar de werking van de studentenraden (het
project «jij beslist mee») dat naar
verwachting eind 2019 opgeleverd wordt. De
Tweede Kamer zal naar verwachting begin
2020 worden geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
Debat [30-10-2018] – VAO Leven Lang
valideren van werkervaring te vereenvouOntwikkelen (LLL Leven Lang Leren) over
digen, de bekendheid en waarde ervan te
AO d.d. 09/10)
bevorderen, het gebruik te monitoren en, in 30 012, nr. 108 (t.v.v. nr. 103)
het kader van flexibelonderwijs voor
Gewijzigde Motie Wiersma c.s.
volwassenen, samenwerking tussen erkende
EVC-aanbieders enonderwijsinstellingen te
verbeteren, om het verzilveren van een
EVC-rapportage betermogelijk te maken;
verzoekt de regering, met onderwijskoepels
in overleg te gaan om examencommissies
van scholen, die verantwoordelijk zijn voor
het omzetten van werkervaring voor de
doelgroep van volwassenen, herkenbaar te
positioneren; verzoekt de regering, de Kamer
in het voorjaar 2019 over de uitkomsten te
informeren en hierbij ook de uitkomsten van
het lopende onderzoek naar EVC op de
arbeidsmarkt te betrekken.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering
van de motie kan worden vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
samenspraak met studenten, mbo-scholen
en bedrijfsleven te onderzoeken of het
verschil tussen de mbo-verklaring en
mbo-certificaat duidelijk genoeg is of dat ze
eventueel gebundeld moet worden tot één
getuigschrift waarin de meerwaarde voor de
arbeidsmarkt duidelijk wordt en verzoekt de
regering voorafgaand aan schooljaar
2019–2020 de Tweede Kamer hierover te
informeren.

Het onderzoek is nog niet afgerond, de
Tweede Kamer zal de resultaten in het najaar
van 2019 ontvangen.

Debat [02-10-2018] – Stemmingen over:
moties ingediend bij het VAO mbo en vmbo
31 524, nr. 385 (t.v.v. nr. 381)
Motie Kuik/El Yassini

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [27-06-2019] – VAO Laaggeletterdheid
kaart te brengen hoe de verhouding tussen
(AO d.d. 13/6)
informeel en formeel aanbod voor laaggelet- 28 760, nr. 93
terden er momenteel uitziet, en daarbij
Motie Van den Hul
inzichtelijk te maken bij hoeveel roc’s
laaggeletterden nog terechtkunnen.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering met
centrumgemeenten concrete, en meetbare,
afspraken te maken over onder andere het
aanbieden van actieve hulp aan het
gemeenteloket, de begeleiding en doorverwijzing naar taalhuizen en het succesvol
geholpen aantal mensen.

Momenteel wordt bezien hoe de uitvoering
van de motie kan worden vormgegeven.

Debat [02-07-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VAO Laaggeletterdheid
28 760, nr. 95 (t.v.v. nr. 87)
Motie Wiersma c.s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

187

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer, overwegende dat een
bindend studieadvies grote gevolgen kan
hebben voor de toekomst van jongeren;
verzoekt de regering binnen twee jaar na
inwerkingtreding van de wet de Kamer, in
samenwerking met de JOB, te rapporteren
over het aantal uitgebrachte negatieve
bindend studieadviezen, het aantal klachten
dat hierover is binnengekomen, en de
manier waarop mbo-instellingen omgaan
met het toelatingsrecht, het bindend
studieadvies en de begeleiding in het eerste
jaar.

Debat [07-09-2016] – Debat Wijziging van de
Wet educatie en beroepsonderwijs ter
invoering van een vroegtijdige aanmelddatum voor en toelatingsrecht tot het
beroepsonderwijs (34 457)
34 457, nr. 22
Motie Van Meenen

De rapportage wordt in het najaar van 2019
aan de Tweede Kamer verzonden.

De Tweede Kamer verzoekt de regering een Debat [30-10-2018] – VAO Leven Lang
onderzoek te doen naar de verschillende
Ontwikkelen (LLL Leven Lang Leren) over
mogelijkheden en belemmeringen rond
AO d.d. 09/10)
bedrijfsscholen en op basis daarvan op korte 30 012, nr. 102
termijn een aantal regionale bijeenkomsten Motie Van den Hul/Wiersma
te organi-seren waar bedrijven, scholen en
sociale partners mogelijkheden kunnen
verkennen en belemmeringen kunnen
aankaarten; verzoekt de regering tevens, op
basis van dit onderzoek in brede zin te
verkennen of en hoe we deze beweging naar
meer bedrijfsscholen beter kunnen
ondersteunen, binnen de budgettaire kaders,
en hierbij aan te geven wat dit betekent voor
zowel wet- en regelgeving, de bekostigingssystematiek als de rol van het leer- en
ontwikkelbudget en de individuele leerrekening; verzoekt de regering voorts, de
Kamer hier in het voorjaar van 2019 over te
informeren.

De Tweede Kamer zal in het derde kwartaal
2019 de uitkomsten van het onderzoek
ontvangen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering een
heldere toelichting te maken bij ieder
wetsvoorstel.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

Debat [27-06-2019] – VAO Laaggeletterdheid
(AO d.d. 13/6)
28 760, nr. 85
Motie Westerveld

DIRECTIE ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
een nadere beschouwing en advies te
vragen aan de Koninklijke Nederlandse
Akademie van Wetenschappen (KNAW) of
zelfcensuur en beperking van diversiteit van
perspectieven in de wetenschap in
Nederland een rol spelen, en met aanbevelingen te komen hoe te allen tijde het vrije
woord binnen de wetenschappelijke
waarheidsvinding de ruimte zou moeten
krijgen.

Debat [02-02-2017] – VAO HO
prestatieafspraken/ voortgang SA en
monitoring studievoorschot + AO Wetenschap
34 550 VIII, nr. 120
Motie Straus/Duisenberg

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede Kamer Reactie op
briefadvies KNAW – Vrijheid van wetenschapsbeoefening in Nederland van
30 maart 2018, Kamerstuk 29 338, nr. 159.

De Tweede Kamer verzoekt de regering op
het gebied van quantum- en bio(nano)technologie een verbinding aan te brengen
tussen de Nationale Wetenschapsagenda en
het Topsectorenbeleid.

Debat [19-06-2018] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 178 (t.v.v. nr. 168)
Gewijzigde Motie Özdil

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede Kamer van 12 juli 2019
over de Uitkomsten van de eerste call van de
Nationale Wetenschapsagenda, Kamerstuk
29 338, nr. 207.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

188

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer constaterende dat het
nieuwe NWO zich meer zou richten op
strategische financiering, zowel thematisch
als samenwerking met derden; verzoekt het
kabinet, aan de Kamer te melden hoe NWO
de komende jaren deze sterkere coördinerende en strategische rol zal vormgeven en
uitvoeren.

Debat [05-06-2019] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 194
Motie Bruins/Van der Molen

De Tweede Kamer wordt in het derde
kwartaal 2019 geïnformeerd in de brief
waarmee het jaarverslag naar de Tweede
Kamer wordt gezonden.

De Tweede Kamer verzoekt de Minister, het
komende sectorplan SSH met name te
toetsen op voldoende aandacht en ondersteuning voor de geesteswetenschappen.

Debat [13-06-2018] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 166
Motie Bruins c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven, zie
hiervoor de Wetenschapsbrief van 28 januari
2019 (Kamerstuk 29 338, 186) en de brief van
10 juli 2019, kenmerk 9164291 over de Inzet
van sectorplannen voor fundamenteel
onderzoek.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [15-05-2019] – Dierproeven VAO
in gesprek te gaan met medische
32 336, nr. 102
tijdschriften met als doel om de transitie
Motie De Groot
naar proefdiervrije innovatie te bevorderen
en drempels voor de publicatie op basis van
alternatieve methodes weg te nemen, door
meer transparantie te genereren over de
keuze voor de methodiek (met of zonder
dierproeven) en de onderliggende data.

Momenteel wordt er een gesprek ingepland
met medische tijdschriften.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
Debat [02-02-2017] – VAO HO
komen met een plan van aanpak om de
prestatieafspraken/ voortgang SA en
resultaten van wetenschappelijk onderzoek
monitoring studievoorschot + AO Wetenbeter toegankelijk te maken voor het mkb, en schap
de Kamer daar uiterlijk in het najaar van
34 550 VIII, nr. 118
2017 over te informeren.
Motie Rog

De Kamer is geïnformeerd door middel van
het Nationaal Plan Open Science in 2017
(Kamerstuk 31 288, nr. 579) en in de
Wetenschapsbriefvan 28 januari 2019 is
geconcludeerd dat er geen aanvullende
acties nodig zijn (Kamerstuk 29 338, nr. 186).

De Tweede Kamer van mening dat er
Debat [05-06-2019] – VAO Wetenschapssynergie te behalen is in de inzet van
beleid
middelen voor thematisch beleid in
29 338, nr. 193
onderzoek en innovatie; verzoekt de regering Motie Bruins/Van der Molen
na de zomer aan te geven hoe deze synergie
wordt bereikt en bewaakt.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede Kamer van 12 juli 2019
over de Uitkomsten van de eerste call van de
Nationale Wetenschapsagenda, Kamerstuk
29 338, nr. 207.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Kamer te informeren over welke maatregelen zij overweegt als de streefcijfers niet
worden gehaald en daarbij ook de
Westerdijk Talentimpuls te betrekken.

Debat [05-06-2019] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 196
Motie van den Hul/Westerveld

Er zullen acties worden opgenomen in het
nationale actieplan diversiteit dat voor de
zomer van 2020 wordt gepresenteerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering er
zorg voor te dragen dat de afbouw van het
aantal proeven met apen zorgvuldig gebeurt
en niet mag leiden tot het in gevaar komen
van de bestrijding van levensbedreigende
ziekten en infectieziekten die de volksgezondheid in gevaar brengen.

Debat [03-07-2018] – Moties ingediend bij
het VAO Dierproeven
32 336, nr. 83 (t.v.v. nr. 80)
Gewijzigde Motie Tielen

Op deze motie is ingegaan in de Kamerbrief
inzake beleid ten aanzien van proeven met
apen om de transitie naar proefdiervrije
innovaties te versnellen van 29 maart 2019,
Kamerstuk 32 336, nr. 88.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
universiteiten en kennisinstituten op te
roepen aandacht te houden voor het
voorkomen en terugdringen van zelfcensuur
en beperking van diversiteit van perspectieven in de wetenschap.

Debat [19-06-2018] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 179 (t.v.v. nr. 176)
Gewijzigde motie Tielen/Van der Molen

Aan de motie is uitvoering gegeven met
Wetenschapsbrief van 28 januari 2019
(Kamerstuk 29 338, nr. 186)

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
experimenten met innovatieve vormen van
ex ante-onderzoeksbeoordeling te stimuleren en te entameren, bijvoorbeeld door de
NWO een opdracht te geven om een
dergelijk experiment uit te voeren in 2017.

Debat [23-06-2016] – VAO Wetenschapsbeleid (AO op 20/4)
33 009, nr. 24
Motie Bruins

De maatregelen van NWO zijn opgenomen
in de Wetenschapsbrief van 28 januari 2019
(Kamerstuk 29 338, nr. 186).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

189

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de Minister om,
in de wetenschapsbrief terug te koppelen
hoe zij bevordert dat binnen het deel «bèta
techniek» er ruimte is voor onderzoek rond
«techniek en maatschappij» (deel van de
Nationale Wetenschaps-agenda) en dat de
Minister in de wetenschapsbrief nader
uiteen zet hoe zij denkt het criterium
«diversiteit» bij de toekenning van
wetenschapsmid-delen toe te (laten) passen.

Debat [13-06-2018] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 172
Motie van der Molen/Tielen

Op deze motie is ingegaan met Wetenschapsbriefvan 28 januari 2019 (Kamerstuk
29 338, nr. 186).

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken op welke wijze universiteiten
en onderzoeksinstituten maximaal ondersteund en gefaciliteerd kunnen worden bij
het verwerven, onderhouden en benutten
van patenten en de Kamer daarvoor nog dit
jaar te informeren.

Debat [13-06-2018] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 175
Motie van Meenen

Op deze motie is ingegaan met Wetenschapsbriefvan 28 januari 2019 (Kamerstuk
29 338, 186).

De Tweede Kamer constaterende dat NWO
een pilot is gestart met trainingen voor
beoorde-laars om «hen bewust te maken
van impliciete genderbias»; constaterende
dat daarvoor twee keer 0,7 miljoen euro
beschikbaar is; overwegende dat er
onvoldoende wetenschappelijk bewijs is
voor dergelijke trainingen; verzoekt de
regering om samen met NWO eerst de
wetenschappelijke effectiviteit van deze
trainingen aan te tonen voordat deze in een
pilot of structureel worden toegepast;
verzoekt de regering tevens, om de
beschikbaar gestelde gelden te bevriezen tot
die tijd.

Debat [05-06-2019] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 191
Motie Tielen/Van der Molen

Deze motie is afgedaan met de kamerbrief
«NWO-interventies op gebied van diversiteit» (Kamerstuk 29 338, nr. 204).

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
Debat [07-09-2017] – Plenair debat over de
onderzoeken of en in hoeverre banden
banden tussen de fossiele industrie en
tussen publiek gefinancierde wetenschap en universiteiten
bedrijfsleven ertoe leiden dat bedrijven
31 288, nr. 600
minder prikkels hebben om zelf te investeren Motie Paternotte c.s.
in research & development.

Het rapport van de Koninklijke Nederlandse
Akademie van Wetenschappen (KNAW) naar
aanleiding van de motie-Paternotte is na de
zomer van 2018 verschenen. De reactie op
het rapport is meegenomen in de Wetenschapsbrief van 28 januari 2019 (Kamerstuk
29 338, nr. 186).

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [02-02-2017] – VAO HO
vast te houden aan de brede opvatting van
prestatieafspraken/ voortgang SA en
valorisatie;verzoekt de regering tevens om te monitoring studievoorschot + AO Wetenmonitoren hoe valorisatie wordt uitgelegd
schap
bij het toekennen van NWO-subsidies, en de 34 550 VIII, nr. 122
Kamer daarover jaarlijks te informeren.
Motie Mei Li Vos

In de afrondende rapportage over de
wetenschapsvisie is hierop ingegaan
(Kamerstuk 29 338, nr. 186). Het jaarverslag
van NWO ontvangt de Kamer in het derde
kwartaal 2019 daarin zal aandacht worden
besteed aan dit onderwerp.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
Debat [13-06-2018] – VAO Wetenschapsonderzoeken op welke wijze de vrije
beleid
competitie een herwaardering kan krijgen en 29 338, nr. 167
hoe ook in de toekomst voldoende ruimte
Motie Bruins c.s.
kan worden gegeven aan de financiering van
vrij en ongebonden onderzoek in alle
wetenschappelijke disciplines; verzoekt de
regering voorts, te laten onderzoeken,
bijvoorbeeld door het Rathenau Instituut,
wat de optimale verhouding is in omvang
tussen instroom (talentprogramma’s,
vernieuwingsimpuls) en vrije competitie.

Op deze motie is ingegaan in de Wetenschapsbrief van 28 januari 2019 (Kamerstuk
29 338, 186). Het rapport van de
KNAW-commissie Weckhuysen wordt eind
2019 verwacht.

De Tweede Kamer verzoekt de Minister om,
in haar visie rondom praktijkgericht
onderzoek het mkb en kennisdeling met het
mkb expliciet op te nemen.

Op deze motie is ingegaan in de Wetenschapsbrief van 28 januari 2019 (Kamerstuk
29 338, nr. 186).

Debat [13-06-2018] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 171
Motie Molen c.s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

190

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
(constaterende dat in Europees verband is
afgesproken om in 2020 2,5% van het bruto
binnenlands product (bbp) te besteden aan
R&D; constaterende dat dit percentage
alleen maar zal dalen richting 2020;
constaterende dat Nederlandse bedrijven
fors minder investeren in R&D dan in onze
Europese buurlanden) te onderzoeken in
hoeverre de bijdrage van het bedrijfsleven
kan worden vergroot.

Debat [13-06-2018] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 177
Motie Tiel/Özdil

Deze motie is afgedaan met de brief van de
Minister en Staatssecretaris van EZK van
13 juli 2018, Kamerstuk 33 009, nr. 63. Naar
Missiegedreven innovatiebeleid met Impact.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [05-06-2019] – VAO Wetenschapsmet het Promovendi Netwerk Nederland, het beleid
Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren, 29 338, nr. 201
de vakbonden en de Vereniging van
Motie Van Meenen
Universiteiten, te bespreken hoe de
ombudsfunctie versneld in de wetenschap
ingevoerd kan worden, en de Kamer
daarover te informeren.

Op dit moment worden gesprekken gevoerd
met verschillende partijen. In het derde
kwartaal van 2019 ontvangt de Tweede
Kamer een brief over de uitvoering van de
motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
alleen proefdieren van Amsterdam en
Rotterdam naar Rijswijk te verhuizen indien
er sprake is van een breed gedragen plan
van de betrokken organisaties met de
ministeries van LNV en OCW, waarin
rekening gehouden wordt met dierenwelzijn
en het in stand houden van medisch en
wetenschappelijk onderzoek.

Debat [03-07-2018] – Moties ingediend bij
het VAO Dierproeven
32 336, nr. 81
Motie Tielen

Deze motie is afgedaan in de Kamerbrief van
29 maart 2019 (Kamerstuk 32 336, nr. 88).

De Tweede Kamer verzoekt de regering ten
laste van het wetenschapsbudget een
bijdrage toe te kennen aan de realisatie van
het Einstein Telescoop Fieldlab; verzoekt de
regering daarnaast om voorbereidingen met
de buurlanden te regisseren die bijdragen
aan het versterken van het bid en aan een
goede afweging van de Nederlandse
belangen.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling Op deze motie is ingegaan in de de
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Wetenschapsbrief van 28 januari 2019
35 000 VIII, nr. 69
(Kamerstuk 29 338, 186).
Motie Van Meenen/van der Molen

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
inbeddingsgarantie zo in te richten dat de
wetenschappelijke vrijheid en onafhankelijkheid van onderzoekers ten opzichte van
hun beoogde onderzoeksinstelling gewaarborgd blijft.

Debat [13-06-2018] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 169
Motie Özdil

Op deze motie is ingegaan in de Wetenschapsbrief van 28 januari 2019 (Kamerstuk
29 338, 186).

De Tweede Kamer constaterende dat in het
experiment promotieonderwijs ook de
zogenoemde top-uppers conform AMvB
meegenomen moesten worden; dit zijn
buitenlandse promovendi met een beurs uit
eigen land die in Nederland een aanvullende
beurs krijgen; constaterende dat naast
universiteiten in het experiment ook andere
universiteiten buitenlandse beurspromovendi een aanvullende beurs geven;
verzoekt de regering deze top-uppers niet in
de evaluatie van het experiment mee te
nemen; verzoekt de regering tevens, om
fictieve verloning van deze aanvullende
beurzen bij alle instellingen in heel
Nederland vanaf nu te regelen.

Debat [05-06-2019] – VAO Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 199.
Motie Van der Molen c.s.

De Tweede Kamer is op 28 juni 2019
geïnformeerd met de brief over het
experiment promotieonderwijs, Kamerstuk
31 288, nr. 764.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

191

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met de sector de wenselijkheid en
de mogelijkheid te onderzoeken van een
herverdeling van de over te hevelen
sectormiddelen voor bèta/techniek richting
algemene universiteiten.

Debat [01-07-2019] – Nota-verleg herziening
van de bekostigingssystematiek hoger
onderwijs en onderzoek(Commissie Van
Rijn)
31 288, nr. 757
Motie van Meenen

De Tweede Kamer ontvangt in september
2019 een reactie op de motie.

De Tweede Kamer spreekt uit dat zij het
voornemen heeft om een «evidentieevenement» te organiseren door diverse
initiatieven samen te brengen.

Debat [02-07-2019] – Stemming over
aangehouden motie ingediend bij het VAO
Wetenschapsbeleid
29 338, nr. 203 (t.v.v. nr. 190)
Gewijzigde motie Tielen c.s.

Voornemen van de Tweede Kamer, geen
actie regering.

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
komen met een uitgewerkt plan in samenwerking met onderwijsassistenten, scholen
en lerarenopleidingen om de doorstroom
van onderwijsassistenten te stimuleren en te
vergemakkelijken en daarin voorstellen te
doen die rekening houden met de problematiek rondom inkomstenderving en hoge
kosten voor het collegegeld.

Debat [29-06-2017] – Plenair debat Lerarentekort in het Basisonderwijs
27 923, nr. 277
Motie Kwint

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Tussenrapportage aanpak lerarentekort
van 24 augustus 2018, Kamerstuk 27 923, nr.
318.

De Tweede Kamer verzoekt de regering zo
snel mogelijk en onafhankelijk van besluitvorming over de gewichtenregeling te
komen tot een nieuwe beoordelingssystematiek van leerresultaten die meer recht
doet aan de situatie waarmee scholen
geconfronteerd worden.

Debat [06-07-2017] – VAO Voortgangsrapportage passend onderwijs (AO d.d. 5/7)
31 497, nr. 252
Motie Bisschop/Bruins

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Het nieuwe onderwijsresultatenmodel
voor het primair onderwijsvan 22 februari
2019, Kamerstuk 31 293, nr. 434.

DIRECTIE PRIMAIR ONDERWIJS

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [04-10-2017] – Wetsvoorstel Wijziging Aan de motie is uitvoering gegeven met
jaarlijks een stand van zaken te geven over
diverse onderwijswetten in verband met het brief digitalisering in het primair en
de implementatie van de wet over het
pseudonimiseren van het persoonsgevoortgezet onderwijs die op 21 maart 2019
pseudonimiseren van het persoonsgebonden nummer van een onderwijsdeelnaar de Tweede Kamer is verstuurd,
bonden nummer van een onderwijsdeelne- nemer ten behoeve van het bieden van
Kamerstuk 32 034, nr. 31.
mer;verzoekt de regering tevens om hierbij
voorzieningen in het kader van het onderwijs
de bescherming van persoonsgegevens van en begeleiding van onderwijsdeelnemers
alle onderwijsdeelnemers, de ontwikke(34 741)
lingen die op dit vlak hebben plaatsge34 741, nr. 7
vonden en hoe de regering hierop inspeelt te Motie Westerveld
betrekken.
De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de voorlichting over het zijinstromen te
verbeteren door bijvoorbeeld een pakkende
campagne en gratis persoonlijk advies te
geven over de mogelijkheden van potentiele
zijinstromers.

Debat [06-12-2017] – Begrotingsbehandeling
OCW Onderdelen Onderwijs (primair-,
voortgezet-, beroeps-, hoger- en universitair
onderwijs), emancipatie, onderzoek en
wetenschap
34 775 VIII, nr. 72
Motie Westerveld/Van den Hul

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Tussenrapportage aanpak lerarentekort
van 24 augustus 2018, Kamerstuk 27 923, nr.
318.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
verkennen of de vergelijkbaarheid van
eindtoetsen op termijn kan worden geborgd
door duidelijker kaders te stellen voor
evenwichtige inhoud en opbouw van
eindtoetsen op basis van de referentieniveaus.

Debat [06-12-2017] – Begrotingsbehandeling
OCW Onderdelen Onderwijs (primair-,
voortgezet-, beroeps-, hoger- en universitair
onderwijs), emancipatie, onderzoek en
wetenschap
34 775 VIII, nr. 101
Motie Bisschop/Rog

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief aan de Tweede Kamer van 21 juni 2019
inzake de Eindevaluatie Wet eindtoetsing po,
Kamerstuk 31 293, nr. 471.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

192

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Debat [06-12-2017] – Begrotingsbehandeling
aantrekkelijkheid van een voltijdaanstelling
OCW Onderdelen Onderwijs (primair-,
of een grotere deeltijdaanstelling te
voortgezet-, beroeps-, hoger- en universitair
bevorderen en het schrappen van onderwijs- onderwijs), emancipatie, onderzoek en
regels die dit lastig of onmogelijk maken, te wetenschap
stimuleren.
34 775 VIII, nr. 94
Motie Bruins c.s.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Tussenrapportage aanpak lerarentekortvan 24 augustus 2018, Kamerstuk
27 923, nr. 318.

De Tweede Kamer verzoekt de regering, in
de beleidsreactie op de evaluatie van de
eindtoets in te gaan op de wijze waarop de
eindtoets recht kan gaan doen aan alle
vaardigheden van de Wet referentieniveaus,
op een veelzijdiger wijze dan enkel
meerkeuzevragen.

Debat [06-12-2017] – Begrotingsbehandeling
OCW Onderdelen Onderwijs (primair-,
voortgezet-, beroeps-, hoger- en universitair
onderwijs), emancipatie, onderzoek en
wetenschap
34 775 VIII, nr. 102
Motie Bisschop

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief aan de Tweede Kamer van 21 juni 2019
inzake de Eindevaluatie Wet eindtoetsing po,
Kamerstuk 31 293, nr. 471.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
gesprek te gaan met Kennisnet, SIVON,
PO-Raad en VO-raad om te zien hoe zij
sneller kunnen komen tot samenwerking,
zodat zo snel mogelijk sectorbreed kan
worden geprofi-teerd van integrale
besparingen in de inkoop van ICT-producten
en diensten.

Debat [13-02-2018] – VAO ICT in het
onderwijs en Leermiddelen (marktordening)
– Digitalisering (AO 31-01-2018)
32 034, nr. 27
Meenen, P.H. van
Bruins, E.E.W.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief digitalisering in het primair en
voortgezet onderwijsdie op 21 maart 2019
naar de Tweede Kamer is verstuurd,
Kamerstuk 32 034, nr. 31.

De Tweede Kamer (constaterende dat
Debat [13-02-2018] – VAO ICT in het
scholen in Groningen en Drenthe, die in
onderwijs en Leermiddelen (marktordening)
2006 via een rijksinvestering zijn aange– Digitalisering (AO 31-01-2018)
sloten op het glasvezelnetwerk, hier geen
32 034, nr. 28
gebruik van maken omdat de abonnements- Motie Van Meenen
kosten bij Ziggo te duur zijn voor de scholen;
van mening dat een snelle veilige internetverbinding een basisbehoefte is voor
basisscholen) verzoekt de regering
samenwerking tussen de betreffende
scholen te faciliteren en ondersteuning te
bieden bij de gezamenlijke prijsonderhandelingen over de abonnementskosten bij de
leverancier.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief digitalisering in het primair en
voortgezet onderwijs die op 21 maart 2019
naar de Tweede Kamer is verstuurd,
Kamerstuk 32 034, nr. 31.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
de evaluatie nadrukkelijk te overwegen om
ook geaccrediteerde post-hbo-opleidingen
voor vergoeding in aanmerking te laten
komen en de Kamer over de uitkomst van
die overweging bij de evaluatie te informeren.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief aan de leraar, die op 16 januari 2019
naar de Tweede Kamer is verstuurd,
Kamerstuk 27 923, nr. 345.

Debat [29-03-2018] – VAO Leraren
27 923, nr. 298
Motie Rog

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Debat [25-06-2018] – Wetgevingsoverleg
goede voorbeelden van gemeenten om
slotwet / jaarverslag en Staat van het
segregatie in het onderwijs te voorkomen te Onderwijs
inventariseren en de uitkomsten te
34 950 VIII, nr. 12
gebruiken om ervoor te zorgen dat andere
Motie Westerveld
gemeenten, scholen en kinderopvangorganisaties beter weten wat ze moeten doen om
segregatie aan te pakken.

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Kansengelijkheid van 13 maart 2019,
Kamerstuk 35 000-VIII nr. 175.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
inzichtelijk te maken hoeveel geld schoolbesturen nu uitgeven aan personeel dat niet in
loondienst is en dit uit te splitsen naar
personeel en bestuurders zoals interimmanagers.

Debat [30-10-2018] – VAO Leraren
27 923, nr. 324
Motie Westerveld/Kwint

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief aan de leraar, die op 16 januari 2019
naar de Tweede Kamer is verstuurd,
Kamerstuk 27 923, nr. 345.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
spoedig afspraken te maken met schoolbesturen om het gebruik van uitzendbureaus
tot een absoluut noodzakelijk minimum te
beperken.

Debat [30-10-2018] – VAO Leraren
27 923, nr. 336 (t.v.v. nr. 327)
Motie Kwint/Westerveld

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief aan de leraar, die op 16 januari 2019
naar de Tweede Kamer is verstuurd,
Kamerstuk 27 923, nr. 345.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

193

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [30-10-2018] – VAO Leraren
een pact te sluiten met gemeenten en (grote) 27 923, nr. 328
bedrijven waarbij mensen uit deze organiMotie Van den Hul/Westerveld
saties met een bevoegdheid de kans krijgen
om in te springen bij scholen waar de nood
hoog is.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief aan de leraar, die op 16 januari 2019
naar de Tweede Kamer is verstuurd,
Kamerstuk 27 923, nr. 345.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
partijen betrokken bij de regionale actieplannen, concrete afspraken te laten maken
waarbij het gebruik van commerciële
uitzend- en bemiddelingsbureaus met hoge
bemiddelingskosten wordt tegengegaan en
de Kamer in het voorjaar van 2019 over de
uitkomsten daarvan te informeren.

Debat [30-10-2018] – VAO Leraren
27 923, nr. 330
Motie Rog

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief aan de leraar, die op 16 januari 2019
naar de Tweede Kamer is verstuurd,
Kamerstuk 27 923, nr. 345.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
het besluit te verankeren dat aanbieders van
alternatieve eindtoetsen het recht hebben
een wezenlijke bijdrage te leveren aan het
samenstellen van de ankeropgaven.

Debat [29-01-2019] – VSO Ontwerpbesluit tot
wijziging van het Toetsbesluit PO i.v.m. het
realiseren van een goede onderlinge
vergelijkbaarheid van de eindtoetsen in het
basisonderwijs en speciaal onderwijs
(31 293, nr. 424)
31 293, nr. 431
Motie Bisschop/Rog

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Het nieuwe onderwijsresultatenmodel
voor het primair onderwijs van 22 februari
2019, Kamerstuk 31 293, nr. 434.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken in hoeverre gemeenten met
een centrale asielopvang voorschoolse
educatie aanbieden aan vluchtelingenpeuters.

Debat [15-05-2019] – VSO over het bericht
Op dit moment wordt bekeken hoe de
«Asielzoekersscholen leveren komende jaren uitvoering van de motie kan worden
fors in» (27 020, nr. 101)
vormgegeven.
27 020, nr. 102
Motie Van den Hul/Westerveld

De Tweede Kamer verzoekt de regering
mede op basis van ervaringen van de
huidige experimenteerscholen te verkennen
in hoeverre met het oog op het bieden van
passend onderwijs een wettelijke ontheffing
van het verplichte aantal schooldagen en
vakantieweken nodig en mogelijk is die met
kwalitatieve waarborgen is omgeven.

Debat [13-06-2019] – VSO Experiment
flexibele onderwijstijden basisonderwijs
(31 293, nr 451)
31 293, nr. 467
Motie Bisschop

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
de motie geïnformeerd op 5 juli 2019 met de
brief Grenzen aan de ruimte in de onderwijstijd, Kamerstuk 31 293, nr. 474.

De Tweede Kamer (overwegende dat
Debat [27-03-2019] – VAO Onderwijs en zorg De Tweede Kamer wordt in januari 2020
onderwijsaanbod op een zorgboerderij soms (AO d.d. 21/2)
geïnformeerd over deze motie.
dreigt te verdwijnen, omdat schoolbesturen 31 496, nr. 300
in de regio niet over willen gaan tot de
Motie Kwint
ondersteuning van deze initiatieven)
verzoekt de regering om ter bescherming
van dit soort initiatieven doorzettingsmacht
bij de onderwijsinspectie te beleggen,
teneinde een schoolbestuur een aanwijzing
te kunnen geven om de samenwerking met
een initiatief dat onderwijs buiten school
aanbiedt aan te gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

194

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
wettelijk mogelijk te maken dat scholen die
voldoen aan nader vast te stellen
voorwaarden, zoals instemming van de
medezeggenschapsraad en waarborgen
voor de onderwijskwaliteit, kansengelijkheid
en onderwijsfilosofie, af kunnen wijken van
de centraal vastgestelde vakanties en de
schoolweek van vijf dagen; en verzoekt
tevens, om scholen die nu aan het
«experiment flexibele onderwijstijden»
meedoen en waar de onderwijskwaliteit
gewaarborgd is, vooruitlopend op deze
wetswijziging alvast in staat te stellen van
deze mogelijkheden gebruik te maken en de
scholen in het «experiment flexibele
onderwijstijden» die niet voldoen aan de
onderwijskwaliteit uit te sluiten van deze
mogelijkheden.

Debat [18-06-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VSO Experiment
flexibele onderwijstijden basisonderwijs
31 293, nr. 469 (tvv nr. 468)
Nader gewijzigde Motie Heerema

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
de motie geïnformeerd op 5 juli 2019 met de
brief Grenzen aan de ruimte in de onderwijstijd, Kamerstuk 31 293, nr. 474.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken wat het effect is voor de
ontwikkeling van het kind als de startleeftijd
voor voorschoolse educatie wordt verlaagd
naar 2 jaar; verzoekt de regering tevens,
deze uitkomsten te vergelijken met de
situatie waarbij kinderen op de leeftijd van
2,5 jaar beginnen aan de voorschoolse
educatie.

Debat [05-07-2019] – Stemming over
aangehouden motie ingediend bij het VAO
Laaggeletterdheid
28 760, nr. 96 (t.v.v. nr. 94, gewijzigd nr. 86)
Nader gewijzigde Motie Westerveld

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken of en op welke wijze verantwoord een deel van de middelen uit de
prestatiebox p.o. per 2020 aangewend kan
worden voor een verdere verbetering van de
salarispositie en carrièrepaden van
basisschoolleerkrachten.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling De Tweede Kamer zal in januari 2020 worden
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
geïnformeerd over deze motie.
35 000 VIII, nr. 68
Motie Meenen/Rog

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
gesprek te treden met de samenwerkingsverbanden die het schoolmodel hanteren en
slecht samenwerken en een plan op stellen
om in de regio samenwerking te bevorderen
zodat leerlingen ondersteuning op maat
krijgen.

Debat [05-07-2018] – Stemmingen over
moties ingediend bij het notaoverleg over
passend onderwijs
31 497, nr. 280 (t.v.v. nr. 268)
Gewijzigde Motie Van Meenen

De Tweede Kamer verzoekt de regering met
samenwerkingsverbanden afspraken te
maken om op basis van het ontwikkelingsperspectief van leerlingen individuele
afwegingen te maken over de eindleeftijd
waarop zij school verlaten.

Debat [12-02-2019] – VAO Passend onderwijs De Tweede Kamer wordt in januari 2020
geïnformeerd over deze motie.
31 497, nr. 288
Westerveld/Van den Hul

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
het invoeren van de vereenvoudiging van de
bekostiging te monitoren hoe de leeftijdsopbouw van het lerarenbestand zich
ontwikkelt en dit mee te nemen in de
evaluatie van de bekostiging.

Debat [17-04-2019] – VSO Vereenvoudiging
bekostiging PO (VSO vereenvoudiging van
de bekostiging in het primair onderwijs
(31 293, nr. 452))
31 293, nr. 456
Motie Rog c.s.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [23-06-2016] – VAO Examens
het gewicht van het vak maatschappijleer bij 31 289, nr. 328
het examen te versterken.
Motie Rog

Deze motie is uitgevoerd met brief 13e
voortgangsrapportage Passend onderwijs
die op 19 juni 2019 naar de Tweede Kamer is
verstuurd, Kamerstuk 31 497, nr. 310.

De Tweede Kamer zal in november 2019
worden geïnformeerd over de motie.

De Tweede Kamer wordt in november 2019
over deze motie geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

195

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
Debat [09-03-2016] – Hoofdlijnendebat over
de herziening van de kerndoelen recht te
het advies van het platform Onderwijs 2032
doen aan de bijzondere status van het
31 293, nr. 302
Nederlands als eigen taal, basisscholen
Nader gewijzigde Motie Bischop
vrijheid te laten behouden wanneer zij
beginnen met onderwijs in het Engels met
inachtneming van een nader te bepalen
eindniveau – en meer oog te hebben voor de
beheersing van grenstalen; verzoekt de
regering tevens onderzoek te laten doen
naar manieren om Engels en grenstalen te
leren op een manier die bijdraagt aan het
versterken van het Nederlands, vooral ook
bij leerlingen met een taalontwikkelingsachterstand, en het Ontwerpteam 2032 te
verzoeken dit onderzoek te vertalen naar
wijzen waarop ook leerlingen met een
taalontwikkelingsachterstand in staat gesteld
worden het eindniveau voor Nederlands,
Engels en de grenstalen te realiseren.

De Tweede Kamer wordt in november 2019
over deze motie geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
met scholen het overleg te voeren met als
doel de medezeggenschap in het primair en
voortgezet onderwijs te versterken door
meer personele ondersteuning, vergoedingen en scholing met de nadruk op
financiën en de Kamer hierover te informeren.

Debat [06-12-2017] – Begrotingsbehandeling
OCW Onderdelen Onderwijs (primair-,
voortgezet-, beroeps-, hoger- en universitair
onderwijs), emancipatie, onderzoek en
wetenschap
34 775 VIII, nr. 74
Motie Westerveld

De Tweede Kamer is op 12 juli 2019
geïnformeerd met Verzamelbrief over de
uitvoering van diverse aangenomen moties
en toezeggingen voor het primair en
voortgezet onderwijs, Kamerstuk 31 293, nr.
476.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in samenwerking met leerlingen, leraren,
ouders, schoolleiders en besturen uit beide
sectoren te komen tot een omschrijving van
de hoofdlijnen van de begroting met ten
minste het onderwijsgevend en onderwijsondersteunend personeel, de allocatie van
middelen binnen het bestuur, de inzet van
reserves en materiële lasten.

Debat [26-03-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VAO Lumpsumfinanciering in het primair en voortgezet
onderwijs
31 293, nr. 448 (t.v.v. 31 293, nr. 445)
Nader gewijzigde motie Van Meenen

De Tweede Kamer wordt in januari 2020
geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
problematiek van het lerarentekort in de
praktijk in kaart te brengen door landelijk te
gaan registreren.

Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
35 000 VIII, nr. 192
vormgegeven.
Motie Kwint c.s.

De Tweede Kamer verzoekt de regering met
de relevante opleidingen te overleggen met
als doel dat er in de opleiding meer
aandacht komt voor peuters met een
beperking.

Debat [27-03-2019] – VSO Uitwerking van de De Tweede Kamer zal in het najaar van 2019
Regeerakkoordmaatregel voor de
worden geïnformeerd.
versterking van de voorschoolse educatie
(27 020, nr. 90)
27 020, nr. 96
Motie Westerveld/Van den Hul

De Tweede Kamer verzoekt de regering al
dan niet bij de evaluatie van de
voorschoolse educatie in 2024 bij het
beoordelen van de effectiviteit voor het
verhogen van de educatieve kwaliteit ook de
mate van ouderbetrokkenheid te betrekken.

Debat [27-03-2019] – VSO Uitwerking van de De Tweede Kamer zal in het najaar van 2019
Regeerakkoordmaatregel voor de
worden geïnformeerd.
versterking van de voorschoolse educatie
(27 020, nr. 90)
27 020, nr. 100
Motie Rog

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
SER te vragen een nader verkenning te doen
naar hoe (ongelijke) kansen zich opstapelen,
welke effecten dit heeft op een succesvolle
loopbaan en de mogelijkheden tot een leven
lang ontwik-kelen, en daarbij voort te
borduren op eerdere hieraan gerelateerde
SER-adviezen en met betrokkenheid van het
SER-jongerenplatform.

Debat [24-06-2019] – Intitiatiefnota van het
lid Van den Hul over «Gelijke kansen, een
leven lang»
35 162, nr. 8
Motie Nijboer/Van Meenen

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

196

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
de verdere uitwerking van de vereenvoudiging van de bekostiging primair onderwijs
te voorkomen dat de nieuwe bekostiging
nadelig uitpakt voor schoolbesturen die
oudere leraren in vaste dienst willen nemen
en voor die oudere leraren zelf.

Debat [17-04-2019] – VSO Vereenvoudiging
bekostiging PO (VSO vereenvoudiging van
de bekostiging in het primair onderwijs
(31 293, nr. 452))
31 293, nr. 454
Motie Kwint/Van den Hul

De Tweede Kamer zal in november 2019
worden geïnformeerd over de motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering ook Debat [12-02-2019] – VAO Passend onderwijs De Tweede Kamer wordt in januari 2020
voor passend onderwijs inzichtelijk te maken 31 497, nr. 292
geïnformeerd over deze motie.
wat de belangrijkste regels zijn voor
Motie Van Meenen/Heerema
administratie en verantwoording en welke
ruimte de wet- en regelgeving biedt.
De Tweede Kamer overwegende dat
kansengelijkheid het juist voor de meest
kwetsbare kinderen van het grootste belang
maakt dat zij op school goed leren lezen,
schrijven en rekenen; verzoekt de Minister,
vanuit dit perspectief vooraf een beoordelingskader voor curriculum.nu op te stellen.

Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs De Tweede Kamer is op 12 juli 2019
35 000 VIII, nr. 204
geïnformeerd met Verzamelbrief over de
Motie Van Meenen/Kwint
uitvoering van diverse aangenomen moties
en toezeggingen voor het primair en
voortgezet onderwijs, Kamerstuk 31 293, nr.
476.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
afspraken te maken met samenwerkingsverbanden om kinderen met een ernstige
meervoudige beperking op vergelijkbare
wijze als in het praktijkonderwijs te
bekostigen en op basis van uniforme
landelijke criteria een toelaatbaarheidsverklaring met de hoogste bekostigingscategorie vanuit de samenwerkingsverbandmiddelen toe te kennen voor de duur van de
hele schoolloopbaan in het (voorgezet)
speciaal onderwijs.Verzoekt tevens een
samenhangende regeling uit de bestaande
budgetten bij de ministeries OCW en VWS
vorm te geven waarbij de middelen voor
zorg in onderwijstijd zoveel mogelijk direct
bekostigd worden en waaraan dan ook
toekenning van middelen voor onderwijsondersteuning voor leerlingen met een ernstig
meervoudige beperking kan worden
gekoppeld.

Debat [02-04-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VAO Onderwijs en
zorg
31 497, nr. 307 (t.v.v. nr. 297)
Gewijzigde motie Heerma c.s.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering, de
toegangssystematiek, de bekostigingssystematiek en de onderwijstrajecten binnen het
passend onderwijs meer landelijk te
harmoniseren dan nu het geval is om de
excessen die zich nu regelmatig voordoen,
te voorkomen.

Debat [02-07-2018] – Passend onderwijs
31 497, nr. 265
Motie Beertema

De Tweede Kamer wordt voor de zomer van
2020 over deze motie geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering, het Debat [02-07-2018] – Passend onderwijs
31 497, nr. 267
schoolondersteuningsprofiel niet langer
Motie Van Meenen
verplicht te stellen voor scholen, maar de
extra ondersteuningsmogelijk-heden te laten
beschrijven in de schoolgids.

De Tweede Kamer wordt voor het einde van
2020 over deze motie geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering en in Debat [02-07-2018] – Passend onderwijs
het bijzonder de Minister van OCW en de
31 497, nr. 269
Minister van VWS, in samenwerking met het Motie Van Meenen
veld, de positie van het onderwijspersoneel
en de verantwoordelijkheden van de school
bij medisch handelen te verduidelijken zodat
samenwerkingsverbanden het juist kunnen
opnemen in de basisvoorziening.

De Tweede Kamer wordt in het derde
kwartaal 2019 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

197

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
met respect voor het pluriforme karakter van
de ouderorganisaties en met behoud van de
ontwikkelde expertise het initiatief te nemen
te komen tot een nadere samenwerking en
passende organisatie en bestuursvorm,
waarbij er draagvlak is bij zowel Ouders &
Onderwijs als bij de Oudervereniging
Balans, Ouders van Waarde, de Vereniging
Openbaar Onderwijs en de Reformatorische
Oudervereniging.

Debat [15-05-2019] – VAO Ouderbetrokkenheid in het Onderwijs
35 000 VIII, nr. 180
Motie Rog c.s.

De Tweede Kamer is op 12 juli 2019
geïnformeerd met Verzamelbrief over de
uitvoering van diverse aangenomen moties
en toezeggingen voor het primair en
voortgezet onderwijs, Kamerstuk 31 293, nr.
476.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met de onderwijssector er zorg voor
te dragen dat op alle onderwijsinstellingen
op korte termijn een aanspreekpunt voor
leerlingen en studenten met zorgbehoeften
aanwezig is.

Debat [27-03-2019] – VAO Onderwijs en zorg De Tweede Kamer wordt in januari 2020
(AO d.d. 21/2) (met minVWS)
geïnformeerd over deze motie.
31 497, nr. 305
Motie Van den Hul/Westerveld

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
bij de vervolgstappen met betrekking tot de
curriculumontwikkeling die verband houden
met kleuters, specifieke aandacht te geven
aan hun ontwikkelingsfase, bijvoorbeeld
door de Werk-/Steungroep Kleuteronderwijs
(WSK) daarbij te betrekken.

Debat [09-03-2016] – Hoofdlijnendebat over
het advies van het platform Onderwijs 2032
31 293, nr. 292
Motie Rog c.s.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
samenwerkingsverbanden op te roepen
toelaatbaarheidsverklaringen zo veel
mogelijk af te geven voor de gehele
schoolperiode voor de doelgroep ernstig
meervoudig beperkte leerlingen en onnodig
herindiceren bij kinderen met stabiele
kenmerken te voorkomen, en daarmee het
ontwikkelingsperspectief goed te blijven
benutten.

Debat [12-02-2019] – VAO Passend onderwijs De Tweede Kamer wordt in januari 2020
geïnformeerd over deze motie.
31 497, nr. 291
Motie Bruins

De Tweede Kamer wordt in november 2019
over deze motie geïnformeerd.

De Tweede Kamer spreekt uit dat de
Debat [12-02-2019] – VAO Leraren
vierdaagse schoolweek geen oplossing voor 27 923, nr. 347
het lerarentekort is.
Motie Van den Hul c.s.

De Tweede Kamer spreekt uit. Er is geen
actie nodig.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [19-02-2019] – Stemmingen over
gesprek te gaan met het onderwijsveld en
moties ingediend bij het VAO Passend
uitvoeringsorganisaties over hoe de
onderwijs
professional centraal wordt gesteld, zodat bij 31 497, nr. 294 (t.v.v. nr. 286)
de aanvraag voor extra ondersteuning een
Gewijzigde motie Westerveld/Kwint
verklaring van de docent of schoolleider
waar mogelijk voldoende is.

De Tweede Kamer wordt in januari 2020
geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer (constaterende dat het
lerarentekort in het speciaal onderwijs nog
nijpender vormen aanneemt dan in andere
onderwijssectoren en daardoor bijvoorbeeld
leerlingen op een school voor voortgezet
speciaal onderwijs in Groningen nu al tien
weken niet meer dan vier dagen in de week
les krijgen en er in Amsterdam halverwege
dit schooljaar nog zeker 30 vacatures zijn op
de 27 scholen voor speciaal onderwijs)
verzoekt de regering, om in kaart te brengen
om hoeveel scholen dit gaat en verzoekt de
Minister, om in gesprek te gaan met sociale
partners om juist voor het onderwijs aan
deze kwetsbare leerlingen een oplossing te
zoeken.

De Tweede Kamer wordt in januari 2020
geïnformeerd over deze motie.

Debat [19-02-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VAO Passend
onderwijs
31 497, nr. 290
Motie Van den Hul c.s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

198

Omschrijving

Vindplaats

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg te treden met hbo-instellingen met
als doel dat er voldoende opleidingen zijn
die opleiden voor het werk in de
voorschoolse educatie.

Debat [27-03-2019] – VSO Uitwerking van de De Tweede Kamer zal in het najaar van 2019
Regeerakkoordmaatregel voor de
worden geïnformeerd hoe de moties worden
versterking van de voorschoolse educatie
afgedaan (inclusief planning).
(27 020, nr. 90)
27 020, nr. 95
Motie Westerveld/Van den Hul

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
de invoering van de vereenvoudiging van de
bekostiging van het primair onderwijs
specifiek te monitoren wat de financiële
effecten hiervan zullen zijn voor eenpitters
en in hoeverre zij in staat zijn negatieve
herverdeeleffecten op te vangen binnen de
overgangstermijn van drie jaren.

Debat [17-04-2019] – VSO Vereenvoudiging
bekostiging PO (VSO vereenvoudiging van
de bekostiging in het primair onderwijs
(31 293, nr. 452))
31 293, nr. 455
Motie Rog c.s.

De Tweede Kamer zal in november 2019
worden geïnformeerd over de motie.

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering in de
Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening
voor jonggehandicapten (Wajong) een
voorziening te treffen waarbij ernstig
meervoudig gehandicapte leerlingen, die op
een cluster-3-onderwijs-instelling
ingeschreven staan, aanspraak op een
Wajong-uitkering kunnen maken.

Debat [12-04-2016] – VAO Passend
Onderwijs
31 497, nr. 188
Motie Siderius

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief aan de Tweede Kamer Kabinetsreactie
beleidsdoorlichting Wajong van 10 juli 2018,
Kamerstuk 30 982, nr. 40).

De Tweede Kamer verzoekt de regering met
de samenwerkingsverbanden in overleg te
treden met als doel dat onderwijs op afstand
gestimuleerd wordt wanneer de leerling om
medische redenen niet fysiek op school
aanwezig kan zijn en de Kamer op de hoogte
te houden.

Debat [13-02-2018] – VAO ICT in het
onderwijs en Leermiddelen (marktordening)
– Digitalisering (AO 31-01-2018)
32 034, nr. 25
Motie Westerveld

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief Toezeggingen Passend onderwijs,
Kamerstuk 31 497, nr. 284 die op 23 januari
2019 naar de Tweede Kamer is gestuurd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering door
middel van een steekproef uit te zoeken
hoeveel onderwijsgeld besteed wordt aan
concurrentie, reclame en marketing tussen
vo-scholen, en de Kamer daar voor de
begrotingsbehandeling van 2019 over te
informeren.

Debat [05-07-2018] – VAO Krimp in het
Onderwijs
31 293, nr. 399
Motie Heerema/Rog

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief inzake onbeantwoorde vragen AO
leerlingendaling 27 juni 2018, Kamerstuk
31 293, nr. 414 die op 3 oktober 2018 naar de
Tweede Kamer is gestuurd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
bij nieuwe wet- en regelgeving te toetsen of
dit nadelige gevolgen heeft voor scholen in
krimpgebieden; verzoekt de regering, ook
om de Kamer op de hoogte te stellen
wanneer uit deze «krimpcheck» blijkt dat
scholen in krimpgebieden worden
benadeeld.

Debat [05-07-2018] – VAO Krimp in het
Onderwijs
31 293, nr. 400
Motie Westerveld/Van den Hul

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief inzake onbeantwoorde vragen AO
leerlingendaling van 27 juni 2018, Kamerstuk
31 293, nr. 414 die op 3 oktober 2018 naar de
Tweede Kamer is gestuurd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in het kader van de burgerschapsopdracht
van het onderwijs het RespectPact te
ondersteunen en rijksbreed aandacht te
vragen voor de Week van Respect, zodat
daarmee een gebundeld en blijvend aanbod
meer scholen, docenten en scholieren in het
primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs bereikt en de impact vergroot.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
35 000 VIII, nr. 52
Motie Rog

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief uitvoering motieRespectPact,
Kamerstuk 29 240, nr. 87 die op 30 november
2018 naar de Tweede Kamer is verstuurd.

DIRECTIE VOORTGEZET ONDERWIJS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

199

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling
wettelijke regeling zodanig aan te passen dat (OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
in het openbaar onderwijs op verzoek van
35 000 VIII, nr. 79
ouders vrijstelling verleend wordt van
Motie Bisschop c.s.
deelname aan religieuze handelingen die
ingaan tegen hun overtuiging, zoals het
knielen in een moskee.

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief motie Bisschop c.s. vrijstelling
deelname aan religieuze handelingen die op
29 mei 2019 naar de Tweede Kamer is
gestuurd. Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 186.

De Tweede Kamer verzoekt de regering dit
voorstel in zijn geheel zo spoedig mogelijk,
maar uiterlijk in het schooljaar 2019–2020,
tot uitvoering te brengen.

Debat [29-01-2019] – VAO Toekomst van het
rekenen in het voortgezet onderwijs en het
middelbaar beroepsonderwijs
31 332, nr. 90
Motie Van Meenen/Rog

Aan deze motie is uitvoering gegeven met
brief van 5 april 2019, over de Toekomst van
rekenen in het vo en mbo.
Kamerstuk 31 332, nr. 99.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
samenspraak met het voortgezet onderwijs
en het vervolgonderwijs te komen tot een
wijze van toetsen die de doorstroom zo veel
mogelijk bevordert, zonder onnodige
doublures in toetsen.

Debat [29-01-2019] – VAO Toekomst van het
rekenen in het voortgezet onderwijs en het
middelbaar beroepsonderwijs
31 332, nr. 93
Motie Bisschop

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief Toekomst van rekenen in het vo en
mbo die op 5 april 2019 naar de Tweede
Kamer is verstuurd, Kamerstuk 31 332, nr 99.

De Tweede Kamer verzoekt de regering er
voor te zorgen dat het rekenonderwijs op
niveau blijft gedurende de periode dat het
rekenonderwijs nog niet geïntegreerd is in
het vak wiskunde.

Debat [05-02-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VAO Toekomst van
het rekenen in vo en mbo
31 332, nr. 97 (t.v.v. 31 332, nr. 95)
Gewijzigde Motie Heerema

Aan deze motie is uitvoering gegeven met
brief van 5 april 2019, Kamerstuk 31332, nr
99 over de Toekomst van rekenen in het vo
en mbo.

De Tweede Kamer verzoekt de regering met
ingang van het schooljaar 2019–2020 de
bestaande rekentoets in het voortgezet
onderwijs af te schaffen en vanaf dat
schooljaar ook geen cijfer van de rekentoets
op de cijferlijst meer op te nemen.

Debat [29-01-2019] – VAO Toekomst van het
rekenen in het voortgezet onderwijs en het
middelbaar beroepsonderwijs
31 332, nr. 96
Motie Rog/Van Meenen

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
brief van 5 april 2019 Toekomst van rekenen
in het vo en mbo, Kamerstuk 31 332 nr. 99.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
(overwegende dat in het vereenvoudigde
bekostigingsmodel scholen in sommige
situaties zouden kunnen besluiten om te
stoppen met het aanbieden van duurdere
(technische) profielen; overwegende dat
Nederland een groot tekort aan vakmensen
heeft, dat het kabinet juist 100 miljoen
investeert in het technisch onderwijs en dus
belang hecht aan technische profielen) dit
aandachtspunt te betrekken bij de voorbereiding, vormgeving en evaluatie van het
wetsvoorstel Vereenvoudiging bekostiging
voortgezet onderwijs, en de komende jaren
te monitoren hoe de spreiding van de
technische vmbo-profielen en de leerlingenaantallen daarbinnen zich ontwikkelen.

Debat [01-11-2018] – VAO Vereenvoudigd
bekostigingsmodel voortgezet onderwijs
(AO d.d. 3/10)
31 289, nr. 384
Motie Bruins/Rog

De Tweede Kamer zal in oktober 2019
worden geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
lijn met het regenboog stembusakkoord zich
ervoor in te spannen dat lhbti-acceptatie ook
een verplicht onderdeel wordt binnen de
universitaire en eerstegraadslerarenopleidingen, alsook binnen de bijscholingsprogramma’s.

Debat [02-04-2019] – VAO Sociale Veiligheid
op Scholen
29 240, nr. 100
Motie Van den Hul/Westerveld

De Tweede Kamer zal eind 2019 worden
geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
alles in het werk te stellen en elke
mogelijkheid te verkennen om de zorgelijke
situatie op het Cornelius Haga Lyceum te
beëindigen en tot die tijd de school intensief
te volgen.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 129
Motie Heerema

De Tweede Kamer zal in januari 2020 worden
geïnformeerd over de motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

200

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in overleg met ouderorganisaties, samenwerkingsverbanden en leraren te komen tot
een formulering van een landelijke norm
voor basisondersteuning per schoollocatie
en deze gelijk met de evaluatie passend
onderwijs voor te leggen aan de Kamer.

Debat [05-07-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het VAO Passend
onderwijs
31 497, nr. 328 (t.v.v. nr. 315)
Motie Kwint c.s.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer (overwegende dat
jongeren niet altijd zijn uitgeleerd, bijvoorbeeld omdat jongeren met een lichamelijke
handicap vaak jarenlang school hebben
gemist, jongeren met het syndroom van
Down ook vaak een spraakachterstand
hebben en jongeren met een ernstige
meervoudige beperking meer tijd nodig
hebben om te leren) verzoekt de regering in
de uitwerking van de plannen over de
kwalificatie-plicht ervoor te zorgen dat deze
groep leerlingen ook na hun 21ste onderwijs
kan blijven volgen als ze nog niet zijn
uitgeleerd.

Debat [04-07-2019] – VAO Passend
Onderwijs
31 497, nr. 322
Motie Westerveld/Van den Hul

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering een
brede coalitie op te bouwen in ieder geval
bestaande uit leraren, schoolleiders, ouders,
leerlingen, besturen, gemeenten, kinderopvang en (jeugd)zorg om tot inclusief en
goed onderwijs voor ieder kind te komen.

Debat [04-07-2019] – VAO Passend
Onderwijs
31 497, nr. 327
Motie van Meenen

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in de
aangekondigde algemene maatregel van
bestuur aandacht te schenken aan de wijze
waarop de lasten voor kleine scholen
kunnen worden beperkt, waaronder de
keuzemogelijkheid om meetinstrumenten
voor sociale veiligheid in te kopen dan wel
deze zelf te ontwikkelen.

Debat [13-03-2018] – VSO Monitor Sociale
veiligheid in en rond scholen (29 240, nr. 76)
29 240, nr. 79
Motie Biisschop c.s.

De Tweede Kamer zal in het najaar 2019 over
deze motie worden geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
Debat [29-03-2018] – Dertigledendebat
De Tweede Kamer wordt in het najaar 2019
onderzoeken in hoeverre prestatiedruk in het burgerschapsonderwijs en maatschappijleer geïnformeerd.
onderwijs ten koste gaat van maatschappe- 31 289, nr. 365
lijke betrokkenheid van leerlingen en
Motie Westerveld
studenten.
De Tweede Kamer verzoekt de regering
verzoekt de regering om te verkennen of en
hoe onderwijs aan deze kinderen vormgegeven kan worden en welke samenwerking
tussen opvanglocaties en het onderwijs
daarbij nodig en mogelijk is, teneinde een
passend onderwijszorgarrangement te
stimuleren; verzoekt de regering voorts, de
Kamer voor 1 november 2018 over de
mogelijkheden te informeren.

Debat [02-07-2018] – Passend onderwijs
31 497, nr. 264
Motie Van den Hul

De Tweede Kamer is geïnformeerd over de
stand van zaken bij de voortgangsrapportage beschermd wonen en maatschappelijke opvang (VWS) van 4 juli 2019,
Kamerstuk 29 325, nr. 99.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
onderzoek te doen naar de benodigde
capaciteit van de Inspectie van het
Onderwijs voor de langere termijn met
inachtneming van de extra taken, en de
Kamer hier voor de begrotingsbehandeling
in 2019 te infomeren.

Debat [20-12-2018] – VAO De lessen van
VMBO Maastricht (AO d.d. 19/12)
30 079, nr. 100
Motie Kwint c.s.

De Tweede Kamer wordt in het derde
kwartaal 2019 geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
het onderzoek naar schaduwonderwijs ook
te onderzoeken in hoeverre scholen
schaduwonderwijs stimuleren en of scholen
financieel belang hebben bij de samenwerking met bijlesinstituten.

Debat [15-05-2019] – VSO onderzoeksvragen Op dit moment wordt bekeken hoe de
vervolgonderzoek naar schaduwonderwijs
uitvoering van de motie kan worden
(31 293, nr. 457)
vormgegeven.
31 293, nr. 462
Motie Westerveld c.s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

201

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering – in
het toezichtskader de burgerschapsopdracht
nader te specificeren conform de
aanscherping zoals bedoeld in het regeerakkoord; – tevens de termijnen waarbinnen de
Inspectie advies kan uitbrengen zo kort als
mogelijk te maken zodat bij constatering van
niet voldoen aan wettelijke eisen voor
niet-bekostigd onderwijs op zo kort
mogelijke termijn een negatief oordeel door
de Onderwijsinspectie kan worden
afgegeven.

Debat [19-03-2019] – Stemmingen over
moties ingediend bij het debat over een
Amsterdamse school die beïnvloed zou zijn
door jihadisten
29 614, nr. 120
Motie Rog

De Tweede Kamer zal voor het einde van
2019 worden geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering na
oplevering van de definitieve cijfers te laten
onderzoeken of het mogelijk te veel aan de
kwartiermaker betaalde salaris bij de
kwartiermaker teruggevorderd kan worden.

Debat [27-03-2019] – Debat over de
Onderwijscoörperatie
27 923, nr. 364
Motie Kwint

De Tweede Kamer is op 12 juli 2019
geïnformeerd met Verzamelbrief over de
uitvoering van diverse aangenomen moties
en toezeggingen voor het primair en
voortgezet onderwijs, Kamerstuk 31 293, nr.
476.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
kaart te brengen wat de kosten van
samenwerkingsverbanden zijn.

Debat [04-07-2019] – VAO Passend
Onderwijs
31 497, nr. 318
Motie Westerveld/Van Meenen

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de Minister, om
in overleg te treden met de lerarenopleidingen over hoe passend onderwijs beter
geborgd kan worden in het curriculum.

Debat [04-07-2019] – VAO Passend
Onderwijs
31 497, nr. 324
Motie Van den Hul/Westerveld

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Kamer verzoekt de regering bij toekomstige onderhandelingen over de sectorakkoorden in het onderwijs ook de vertegenwoordigers van schoolleiders en leraren te
betrekken.

Debat [10-06-2015] – VAO Financiën
funderend onderwijs
31 289, nr. 241
Motie Rog

De uitvoering van de motie wordt meegenomen als er een nieuw sectorakkoord komt.
Het is nog niet bekend wanneer er een
nieuw sectorakkoord zal worden gesloten.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
samen met de VO-raad een adequate
oplossing te zoeken voor de negatieve
herverdeeleffecten van (kleine) brede
scholengemeenschappen (met unilocaties)
in het vereenvoudigde bekostigingsmodel,
en daarbij rekening te houden met de
specifieke problematiek van krimpregio’s, en
de Kamer hierover voor de zomer van 2019
in een integraal wetsvoorstel voor de
vereenvoudiging van de bekostiging te
informeren.

Debat [01-11-2018] – VAO Vereenvoudigd
bekostigingsmodel voortgezet onderwijs
(AO d.d. 3/10)
31 289, nr. 385 (t.v.v. nr. 383)
Motie Rog c.s.

De Tweede Kamer zal in oktober 2019
worden geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [02-07-2018] – Passend onderwijs
samen met het onderwijsveld te onder31 497, nr. 275
zoeken of het mogelijk is binnen de regels
Motie Rog
voor vavo maatwerk te bieden en te
bevorderen dat alle instellingen voor vavo
deelnemen aan een samenwer-kingsverband
voor passend onderwijs.

De Tweede Kamer wordt bij de volgende
voortgangsrapportage geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [02-04-2019] – VAO Sociale Veiligheid
kaart te brengen in hoeverre het ongevraagd op Scholen
en zonder toestemming filmen en delen van 29240,n nr. 94
fragmenten van lessen en uitspraken van
Motie Westerveld/Van den Hul
docenten toelaatbaar is volgens de AVG en
overige wetgeving; verzoekt de regering
tevens, scholen op de hoogte te brengen van
de resultaten en hen desgevraagd te
ondersteunen bij situaties waarin beeldmateriaal online wordt gezet.

De Tweede Kamer is bij brief van 11 juli
2019, Sociale Veiligheid en Onderwijspersoneel geïnformeerd over deze motie,
Kamerstuk 28 642, nr. 105.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

202

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken op welke manier de medezeggenschap meer te zeggen krijgt over de
selectieprocedure van toezichthouders.

Debat [20-12-2018] – VAO De lessen van
VMBO Maastricht (AO d.d. 19/12)
30 079, nr. 95
Motie Westerveld c.s.

De Tweede Kamer wordt in het derde
kwartaal 2019 geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
voorstellen te doen zodat de zorgplicht van
het bestuur omtrent sociale veiligheid wordt
uitgebreid; verzoekt de regering tevens, ook
de positie en de gedragingen van het
personeel jegens leerlingen mee te nemen
in deze voorstellen.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 116
Motie Westerveld

De Tweede Kamer zal voor het einde van
2019 worden geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
samenwerkingsverbanden op te dragen om,
conform hun taakstelling, ook het passend
onderwijs aan hoogbegaafde kinderen te
bekostigen, net zoals voor kinderen met
andere ondersteuningsbehoeften, en te
voorkomen dat voor een dergelijk passend
onderwijsaanbod een eigen bijdrage aan
ouders gevraagd wordt.

Debat [04-07-2019] – VAO Passend
Onderwijs
31 497, nr. 313
Motie Heerema

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Debat [05-10-2016] – Wetsvoorstel Lerarenre- De Tweede Kamer is op 16 januari 2019
vertegenwoordiger van de beroepsgroep (de gister
geïnformeerd over de stand van zaken in de
brief Aan de Leraar, Kamerstuk 27 923, nr.
Onderwijscoöperatie) als kader mee te
34 458, nr. 15
geven dat de regelgeving rondom het
Motie Bruins
345.
lerarenregister zo wordt ingericht dat geen
hindernissen ontstaan voor het werven van
zij-instromers, praktijk- en ervaringsdeskundigen en vakmensen, met name in het mbo.
De Tweede Kamer verzoekt de regering
samen met het onderwijsveld te onderzoeken op welke wijze een omgekeerde
doelmatigheidstoets kan worden ingericht
waarbij scholen samen de verantwoordelijkheid krijgen een minimaal dekkend
aanbod in de regio in stand te houden en de
Kamer daarover voor de begrotingsbehandeling te informeren.

Debat [05-07-2018] – VAO Krimp in het
Onderwijs
31 293, nr. 405
Motie Rog c.s.

De Tweede Kamer zal in november 2019
worden geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
bij deze verkenning naar het bevoegdhedenstelsel expliciet te onderzoeken hoe de Wet
op het voortgezet onderwijs aangepast kan
worden zodat docenten die hun
bevoegdheid in een beroepsgericht vak
middels een pedagogisch-didactisch
getuigschrift behaald hebben, ook in het
vmbo voor hetzelfde vak les kunnen geven;
verzoekt de regering tevens, hier in het
voorjaar van 2019 de Kamer over te
informeren.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
35 000 VIII, nr. 50
Motie Rog

Aan de motie is uitvoering gegeven met de
Kamerbrief van 2 juli 2019 Naar een
aantrekkelijker onderwijsarbeidsmarkt,
Kamerstuk 27 923, nr. 369.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken wat nodig is om de positie van
de medezeggenschapsraad in het gehele
traject te versterken en hierbij goede
voorbeelden uit andere sectoren mee te
nemen, zoals de functie van de studentassessor in het hoger onderwijs.

Debat [19-03-2019] – VAO Lumpsumfinanciering in het primair en voortgezet
onderwijs (AO d.d. 06/03)
31 293, nr. 439
Motie Westerveld/Van den Hul

De Tweede Kamer zal in januari 2020 worden
geïnformeerd over de motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [19-03-2019] – VAO Lumpsumfinanhet onderzoek naar de toereikendheid van de ciering in het primair en voortgezet
onderwijsfinanciering ook de mogelijke
onderwijs (AO d.d. 06/03)
effecten van een minimumper-centage van
31 293, nr. 437
de lumpsum dat in het primair en voortgezet Motie Kwint/Van Meenen
onderwijs aan onderwijzend personeel en
ondersteuning wordt uitgegeven in kaart te
brengen.

De Tweede Kamer zal in januari 2020 worden
geïnformeerd over de motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

203

Omschrijving

Vindplaats

De Tweede Kamer verzoekt de regering naar
aanleiding van de onderzoeksresultaten
samen met het onderwijsveld beleidsopties
te verkennen om de ongewenste gevolgen
van schaduwonderwijs tegen te gaan.

Debat [15-05-2019] – VSO onderzoeksvragen Op dit moment wordt bekeken hoe de
vervolgonderzoek naar schaduwonderwijs
uitvoering van de motie kan worden
(31 293, nr. 457)
vormgegeven.
31 293, nr. 461
Motie Westerveld c.s.

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Wetgevingsoverleg Begroting VWS 2019 van De Tweede Kamer is op 19 juni 2019
(constaterende dat goed onderwijs jongeren 12 november 2018
geïnformeerd met de brief Voortgang en
35 000 XVI, nr. 81
voorbereidt op hun verdere leven; overweevaluatie passend onderwijs, Kamerstuk
gende dat er vooral in de gesloten jeugdzorg Motie Westerveld
31 497, nr. 310.
geen passend onderwijs
aanbod is) te regelen dat ook jongeren die
verblijven in een jeugdzorginstelling
onderwijs krijgen dat bij hen past.
De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [20-12-2018] – VAO De lessen van
kaart te brengen wat de verschillen in positie VMBO Maastricht (AO d.d. 19/12)
zijn van de direct belanghebbenden bij het
30 079, nr. 102
onderwijs in rechtsvormen als de
Motie Bisschop/Westerveld
vereniging, de stichting en de coöperatie en
in hoeverre deze verschillen aanleiding
geven de huidige wettelijke kaders te
heroverwegen.

De Tweede Kamer zal in oktober 2019
worden geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
Debat [19-03-2019] – VAO Lumpsumfinankaart te brengen of medezeggenschapsraden ciering in het primair en voortgezet
op de hoogte zijn van dit wettelijke recht, of onderwijs (AO d.d. 06/03)
er gebruik van wordt gemaakt en op welke
31 293, nr. 440
manier de financiële kennis van
Motie Westerveld/Van den Hul
medezeggenschapsraden wordt versterkt.

De Tweede Kamer zal in januari 2020 worden
geïnformeerd worden over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
Debat [20-12-2018] – VAO De lessen van
onderzoeken of goede voorbeelden uit
VMBO Maastricht (AO d.d. 19/12)
andere sectoren, zoals het puntenstelsel, ook 30 079, nr. 96
ingevoerd kunnen worden in het onderwijs. Motie Westerveld

Over de voortgang van deze motie zal de
Tweede Kamer eind 2019 of begin 2020
worden geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
een krimpcheck toe te passen waarbij de
gevolgen van het nieuwe bekostigingssysteem in relatie tot het wetgevingstraject
in kaart worden gebracht.

Debat [01-11-2018] – VAO Vereenvoudigd
bekostigingsmodel voortgezet onderwijs
(AO d.d. 3/10)
31 289, nr. 381
Motie Westerveld c.s.

De Tweede Kamer zal in oktober 2019
worden geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met Dedicon hun taak uit te breiden
en toestemming te geven om de bestemmingsreserve aan te wenden voor de
benodigde middelen.

Debat [20-12-2018] – VSO Terugdringen
De Tweede Kamer wordt in het derde
dyslexieverklaringen (34638–4) en wettelijke kwartaal 2019 geïnformeerd.
regelingen voor leerlingen met dyscalculie in
voortgezet onderwijs.
34 638, nr. 5
Motie Van Meenen/Westerveld

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
erop toe te zien dat kinderen met een
speciale zorgbehoefte zo veel als redelijkerwijs mogelijk een onderwijsaanbod
kunnen krijgen binnen redelijke afstand van
huis.

Debat [04-07-2019] – VAO Passend
Onderwijs
31 497, nr. 325
Motie Westerveld C.S.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om Debat [04-07-2019] – VAO Passend
bij de evaluatie passend onderwijs in kaart te Onderwijs
brengen hoe effectief samenwerkingsver31 497, nr. 314
banden opereren, welke verschillen er
Motie Heerema/Westerveld
tussen samenwerkingsverbanden zijn, onder
meer wat betreft aanbod en organisatievorm, en hoe de vereveningsopgave
eruitziet ten opzichte van de reserveposities;
verzoekt de regering tevens, om daarbij op
basis van de evaluatieonderzoeken en de
ervaringen met samenwerkingsverbanden te
onderzoeken welke verschillende organisatiemogelijkheden er zijn om passend
onderwijs zo goed mogelijk vorm te kunnen
geven.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

204

Omschrijving

Vindplaats

De Tweede Kamer verzoekt de regering een Debat [25-06-2018] – Wetgevingsoverleg
onderzoek te doen naar het direct bekostigen slotwet/jaarverslag en Staat van het
van scholen in het basis- en voortgezet
Onderwijs
onderwijs en coöperatieve vormen van
34 950 VIII, nr. 10
samenwerking, waarbij wordt betrokken hoe Motie Van Meenen
dit kan bijdragen aan een versterkte positie
van schoolleiders en een betere verantwoording over het onderwijsgeld, en de
Kamer hierover voor het eind van 2018 te
informeren.

Stand van zaken
De Tweede Kamer wordt in het voorjaar
2020 over deze motie geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
samen met het onderwijsveld, uitgeverijen
en belangenverenigingen te bezien hoe op
korte termijn voldoende aangepast
lesmateriaal kan worden gemaakt; verzoekt
de regering tevens, in gesprek te gaan met
deze partijen om te onderzoeken hoe een
divers aanbod van aangepast lesmateriaal
voor leerlingen met dyslexie voor de lange
termijn gewaarborgd blijft, en de Kamer
hierover te informeren.

Debat [20-12-2018] – VSO Terugdringen
De Tweede Kamer wordt in het derde
dyslexieverklaringen (34638–4) en wettelijke kwartaal 2019 geïnformeerd.
regelingen voor leerlingen met dyscalculie in
voortgezet onderwijs.
34 638, nr. 6
MotieWesterveld/Van Meenen

De Tweede Kamer verzoekt de regering
nader te onderzoeken of (geplande)
wetgeving leerlingen voldoende beschermt
tegen antidemocratisch gedachtegoed en
extremisme en in dit onderzoek ook artikel
23 van de Grondwet mee te nemen; verzoekt
de regering tevens, de Kamer over de
uitkomsten te informeren, inclusief
oplossingen voor wettelijke bescherming
van leerlingen tegen antidemocratisch
gedachtegoed en extremisme.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 115
Motie Westerveld

De Tweede Kamer zal voor het einde van
2019 worden geïnformeerd over deze motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering met Debat [09-04-2019] – Stemmingen over
scholen afspraken te maken over het
moties ingediend bij het VAO Sociale
registreren van incidenten die van invloed
veiligheid in het onderwijs
zijn op de (sociale) veiligheid van leerlingen; 29 240, nr. 105 (t.v.v. nr. 96)
verzoekt de regering tevens, in de monitor
Gewijzigde Motie Westerveld
sociale veiligheid een beeld te geven van het
aantal incidenten op scholen en de aard
hiervan.

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019
geïnformeerd over deze motie met brief
Sociale Veiligheid Onderwijspersoneel,
Kamerstuk 28 642, nr. 105.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
ervaringen van transgenderscholieren bij
gebrek aan een toereikende steekproef
voortaan toch mee te nemen in de socialeveiligheidsmonitor, bijvoorbeeld op
kwalitatieve wijze; verzoekt de regering
tevens, deze ervaringen te gebruiken om
scholen te helpen in de ondersteuning van
transgenderscholieren.

Debat [02-04-2019] – VAO Sociale Veiligheid
op Scholen
29 240, nr. 97
Motie Westerveld/Van den Hul

De Tweede Kamer is op 11 juli 2019
geïnformeerd over deze motie met brief
Sociale Veiligheid Onderwijspersoneel,
Kamerstuk 28 642, nr. 105.

De Tweede Kamer verzoekt de regering nog
dit jaar afspraken te maken met de samenwerkingsverbanden over het zo snel
mogelijk inzetten van reserves

Debat [04-07-2019] – VAO Passend
Onderwijs
31 497, nr. 326
Motie Van Meenen/Rog

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de motie kan worden
vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

205

DIRECTIE WETGEVING EN JURIDISCHE ZAKEN
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
Debat [11-09-2018] – Plenaire debat over het
AMvB mogelijk te maken dat ook het
wetsvoorstel register onderwijsdeelnemers
administratienummer van de school voor
34 878, nr. 8
voortgezet onderwijs onderdeel zal uitmaken Motie Rog
van de gegevensset die aan basisscholen
wordt teruggekoppeld.

In het ontwerpbesluit register onderwijsdeelnemers is geregeld dat ook het administratienummer van de school voor voortgezet
onderwijs deel zal uitmaken van de
gegevensset die aan basisscholen wordt
teruggekoppeld. Dit ontwerpbesluit is op
3 juni 2019 voorgehangen bij de Tweede
Kamer (Kamerstuk 34 878, nr. 12).

De Tweede Kamer verzoekt de regering met
voorstellen te komen om in alle onderwijssectoren een wet voor maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef in te voeren.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 121
Motie Van Meenen

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd bij brief
Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht van
7 juni 2019, Kamerstuk 33 905, nr. 14.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in de
algemene maatregel van bestuur de
bewaartermijn van leerlinggegevens zo kort
mogelijk te maken.

Debat [11-09-2018] – Plenaire debat over het
wetsvoorstel register onderwijsdeelnemers
34 878, nr. 9
Motie Van Meenen

In het ontwerpbesluit register onderwijsdeelnemers is de bewaartermijn van leerlinggegevens geregeld. Dit ontwerpbesluit is op
3 juni 2019 voorgehangen bij de Tweede
Kamer (Kamerstukken 34 878, nr. 12).

De Tweede Kamer verzoekt de regering (van
mening dat de Minister van OCW onderwijsbestuurders moet kunnen ontslaan indien
door leidinggevenden antidemocratische en
anti-integratieve opvattingen worden
verspreid), een voorstel te doen om
bestuurders op deze gronden te kunnen
ontslaan.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 124
Motie Jasper van Dijk/Heerema

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd bij brief
Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht van
7 juni 2019, Kamerstuk 33 905, nr. 14.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
bezien hoe het verspreiden van antidemocratische denkbeelden en het ondermijnen
van de Nederlandse rechtsstaat scherper in
de wet opgenomen kunnen worden als
grond voor beëindiging van de bekostiging
en sluiting van de betreffende school;
verzoekt de regering tevens, wettelijk te
borgen dat het onmogelijk wordt om
scholen die zich opstellen tegenover de
democratische rechtsstaat te stichten en de
kans te geven zich uit te breiden.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 128
Motie Heerema

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd bij brief
Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht van
7 juni 2019, Kamerstuk 33 905, nr. 14.

De Tweede Kamer verzoekt de regering met
voortvarendheid onderzoek te laten
verrichten naar de reikwijdte en een
wettelijke uitwerking van het toezicht op de
openbare orde in het onderwijs, zowel voor
bekostigde als niet-bekostigde scholen.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 127
Motie Bisschop

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd bij brief
Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht van
7 juni 2019, Kamerstuk 33 905, nr. 14.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
(constaterende dat de Minister, ondanks
ernstige misstanden op het Cornelius Haga
Lyceum, de school niet kan sluiten) het
mogelijk te maken dat een school bij
dergelijk wanbeleid kan worden gesloten.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 123
Motie Jasper Van Dijk

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd bij brief
Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht van
7 juni 2019, Kamerstuk 33 905, nr. 14.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
indien de inspectie van het onderwijs
gehinderd en of bedreigd wordt in de
uitoefening van de functie, direct tot alle
wettelijk mogelijke sancties over te gaan.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 122
Motie Van Meenen/Rog

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd bij brief
Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht van
7 juni 2019, Kamerstuk 33 905, nr. 14.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
indien de inspectie de toegang tot een
school wordt ontzegd, niet te aarzelen om in
te grijpen door middel van financiële
sancties dan wel over te gaan tot sluiting
van de school.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 125
Motie Jasper van Dijk/Kuiken

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd bij brief
Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht van
7 juni 2019, Kamerstuk 33 905, nr. 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

206

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
Debat [14-03-2019] – Plenair debat
verzoekt het kabinet, op de kortst mogelijke «Amsterdams Lyceum»
termijn te bezien of de aanwijzingsbe29 614, nr. 118
voegdheid van de Minister van Onderwijs
Motie Rog c.s.
uitgebreid kan worden voor alle onderwijssectoren met «maatschappelijke verantwoordelijkheid», antidemocratische gedragingen
of antidemocratisch gedach-tegoed en het
schorsen van bestuurders, en de Kamer
daarover zo spoedig mogelijk te berichten.

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd bij brief
Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht van
7 juni 2019, Kamerstuk 33 905, nr. 14.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
(overwegende dat de overheid niet mag
bepalen hóé scholen werken aan burgerschap en integratie, maar dat zij er wel op
moet toezien dát scholen dat doen;
constaterende dat het bevoegd gezag
evident handelt in strijd met de wettelijke
plicht om in enige mate gestalte te geven
aan burgerschap en integratie wanneer
activiteiten in de school gericht zijn tegen
integratie; voorts overwegende dat het niet
aannemelijk geacht mag worden dat het
bevoegd gezag voldoet aan de zorgplicht
voor psychische en sociale veiligheid op
school wanneer jihadisten of terroristen
invloed op de school kunnen uitoefenen), op
basis van de huidige onderwijswetgeving
inzake burgerschap en veiligheid bekostigingssancties te treffen wanneer de
genoemde situaties zich voordoen.

De Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd bij brief
Beschikbaar en noodzakelijk instrumentarium in het onderwijstoezicht van
7 juni 2019, Kamerstuk 33 905, nr. 14.

Debat [14-03-2019] – Plenair debat
«Amsterdams Lyceum»
29 614, nr. 126
Motie Bisschop

A. Door de Staten-Generaal aanvaarde moties
DIRECTIE HOGER ONDERWIJS EN STUDIEFINANCIERING
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Eerste Kamer verzoekt de regering bij de
toelichting op toekomstig voor te hangen
AMvB’s te streven naar op onderzoek
gebaseerde argumentaties.

Debat [10-07-2018] – Verlaagd wettelijk
collegegeld (Wet halvering collegegeld)
34 911, nr. G
Motie Ganzevoort c.s.

Momenteel wordt bezien hoe aan de motie
uitvoering kan worden gegeven.

De Eerste Kamer, overwegende dat het in
wetsvoorstel 33519 voorgestelde artikel 6.8,
vijfde lid het mogelijk maakt dat collegegeld
voor door NVAO aangewezen excellente
opleidingen maximaal vijf maal het wettelijk
collegegeld mag bedragen; overwegende
dat een hoog collegegeld voor veel
studenten een barrière kan vormen om
vorenbedoelde excellente opleidingen te
volgen; roept de Minister op om voor de
toestemming van een hoger collegegeld als
vorenbedoeld niet alleen te toetsen aan de
in het voorgestelde artikel 6.8, tweede lid
gestelde voorwaarden maar ook aan de
voorwaarde dat het instellingsbestuur
aannemelijk dient te maken dat de
verhoging van het collegegeld noodzakelijk
is ter bestrijding van de kosten die zijn of
worden gemaakt voor het verkrijgen of
behouden van het specifieke eindoordeel
excellent.

Debat [09-07-2013] – overleg Wetsvoorstel
Kwaliteit in verscheidenheid
33 519, nr. E
Motie Essers c.s.

In de beleidsreactie van de monitor
beleidsmaatregelen, die naar verwachting in
september 2019 wordt verstuurd, wordt deze
motie over «toetsen verhoging collegegeld»
afgedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

207

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Eerste Kamer verzoekt de regering de
verdeling van het voor deze maatregel
beschikbare budget opnieuw te bezien
indien bij de evaluatie blijkt dat de compensatie per instelling niet toereikend is en er
daarbij naar te streven dat alle instellingen
budgetneutraal de halvering van het
wettelijk collegegeld kunnen invoeren.

Debat [10-07-2018] – Verlaagd wettelijk
collegegeld (Wet halvering collegegeld)
34 911, nr. H
Motie Bruijn c.s.

De evaluatie van de verdeling van de
middelen voor de maatregel halvering
collegegeld zal plaatsvinden in het najaar
2021/voorjaar 2022.

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Eerste Kamer verzoekt de regering om in
lijn met het wetsvoorstel met een overbruggingsregeling te komen voor de jaren 2016
en 2017 en voor 1 augustus 2017 met een
algemene maatregel van bestuur te komen
die conform artikel 50 WPO een structurele
bekostiging regelt, zodat voldaan kan
worden aan de vraag van ouders om
HVO/GVO-onderwijs binnen het openbaar
onderwijs.

Debat [07-02-2017] – Behandeling in Eerste
Aan de motie is uitvoering gegeven met de
Kamer van het initiatiefwetsvoorstel voorstel brief over de bekostiging van godsdienstonvan wet van de leden Ypma, Voordewind en derwijs of levensbeschouwelijk vormingsonRog houdende wijziging van de Wet primair derwijs (gvo/hvo) op openbare scholen
onderwijs en de Wet op de expertisecentra
vergaderjaar 2018–2019, 34 246, E.
ten einde levensbeschouwelijk onderwijs en
godsdienstonderwijs op openbare scholen te
bekostigen
34 246, nr. C
Motie Bikker c.s.

De Eerste Kamer verzoekt de regering om te
bevorderen dat door de PO-Raad en de
VO-raad gezamenlijk een handreiking wordt
opgesteld die betrokkenen bij de vorming
van de samenwerkingsschool kunnen
gebruiken om op een zorgvuldige manier de
vraagstukken met betrekking tot het
bijzondere en openbare domein van de
samenwerkingsschool statutair vast te
leggen.

Debat [11-07-2017] – Wetsvoorstel Wet
samen sterker door vereenvoudiging
samenwerkingsschool
34 512, nr. L
Motie Bruijn c.s.

DIRECTIE PRIMAIR ONDERWIJS

Aan de motie is uitvoering gegeven met
brief Handreiking Samenwerkingsschool
(aanbieding), Kamerstuk 34 512 nr. M, die op
12 oktober 2018 naar de Eerste Kamer is
verstuurd.

B. Door de Staten-Generaal gedane toezeggingen
DIRECTIE BESTUURSONDERSTEUNING EN ADVIES
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer ontvangt in het najaar een Debat [27-03-2019] – Sociale veiligheid in het In het najaar van 2019 wordt de Tweede
brief waarin meer profiel wordt gegeven aan onderwijs
Kamer over deze toezegging geïnformeerd.
de burgerschapsopdracht in het mbo. Daarin
wordt ook ingegaan op de kwalitatieve
doelstellingen.
De Tweede Kamer ontvangt een brief met
een reactie van De Minister op de aanbevelingen van de rapporteur mensenhandel.

Debat [27-03-2019] – Sociale veiligheid in het Op dit moment wordt bekeken hoe de
onderwijs
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

In het voorjaar ontvangt de Tweede Kamer
Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling Op dit moment wordt bekeken hoe de
het onderzoek inzake BSA (goede normering (OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
uitvoering van de toezegging kan worden
in relatie tot goede advisering).
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
vormgegeven.
termijn Tweede Kamer

DIRECTIE EMANCIPATIE
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

In het najaar ontvangt de Tweede Kamer de
beleidsreactie op het SER-advies inzake
topvrouwen. Daarin wordt ook ingegaan op
eventuele sanctie-mogelijkheden.

Debat [18-06-2019] – Emancipatie

Brief is in voorbereiding en wordt tijdig
gepubliceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

208

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

Binnenkort zal de Tweede Kamer geïnformeerd worden over de wijze waarop door
OCW en BZK onderzoek zal worden gedaan
naar de discriminatie van lhbt-ers in de jaren
vijftig (zedelijkheidslijsten).

Debat [06-12-2017] – Begrotingsbehandeling
OCW 6-7 decemberOnderdelen Onderwijs
(primair-, voortgezet-, beroeps-, hoger- en
universitair onderwijs), emancipatie,
onderzoek en wetenschap

In de brief van Minister BZK aan de TK d.d.
17 december 2018, heeft zij gemeld dat de
aanbesteding voor het onderzoek naar de
zogenaamde homolijsten is gestart. Over de
stand van zaken rapporteert Minister van
BZK in de voortgangsrapportage actieplan
discriminatie.

Vóór de begrotingsbehandeling ontvangt de Debat [18-06-2019] – Emancipatie
Tweede Kamer een brief op hoofdlijnen over
de rijksbrede aanpak van economische
zelfstandigheid van vrouwen. Daarin wordt
ook ingegaan op de invulling van de
intersectionaliteit.

Toezegging wordt uitgevoerd.

DIRECTIE ERFGOED EN KUNSTEN
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De indemniteitsregeling wordt in 2019
geëvalueerd. De Tweede Kamer wordt
daarover geïnformeerd.

Debat [13-11-2017] – Wetgevingsoverleg
(WGO) Cultuur

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd over de uitkomsten van de
evaluatie van de indemniteitsregeling.

De Minister zegt toe dat in de volgende
Debat [13-11-2017] – Wetgevingsoverleg
Erfgoedmonitor aandacht besteed wordt aan (WGO) Cultuur
de kennis en kunde van conservatoren van
musea.

De volgende versie van de Erfgoedbalans
verschijnt in 2021. In deze balans zal
aandacht besteed worden aan de kennis en
kunde van conservatoren van musea.

De Minister verzoekt de Raad voor Cultuur
Debat [05-06-2019] – AO inzake Erfgoed en
een onafhankelijke adviescommissie in te
monumenten
stellen, die in oktober zal starten en na de
zomer van 2020 zal adviseren over het beleid
ten aanzien van roofkunst.

Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
van de toezegging kan worden vormgegeven.

Voor de Cultuurbegroting van volgend jaar
ontvangt de kamer het actieplan wat met
herinneringserfgoed wordt gedaan.

Debat [19-11-2018] – Wetgevingsoverleg
(WGO) Cultuur

Over deze toezegging wordt de Tweede
Kamer voor de begrotingsbehandeling 2019
geïnformeerd.

De commissie roerend erfgoed (commissiePechtold) komt dit najaar met haar adviesrapport.

Debat [05-06-2019] – AO inzake Erfgoed en
monumenten

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

De Tweede Kamer ontvangt dit najaar
(oktober) het integrale beleidskader met
betrekking tot beladen erfgoed uit de
Tweede Wereldoorlog.

Debat [05-06-2019] – AO inzake Erfgoed en
monumenten

De Tweede Kamer wordt in het najaar 2019
geïnformeerd.

De Minister zal nagaan in hoeverre er sprake Debat [05-06-2019] – AO inzake Erfgoed en
is van strijdigheid tussen lokaal beleid en
monumenten
nationaal beleid op t gebied van erfgoed,
meer in het bijzonder met betrekking tot het
ozb-beleid rond monumenten, en zij zal de
Tweede Kamer hierover in de volgende
rapportage over erfgoed informeren.

Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
van de toezegging kan worden vormgegeven.

De Minister zal nagaan wat de precieze
Debat [05-06-2019] – AO inzake Erfgoed en
gevolgen van het dakarrest zijn voor de
monumenten
verantwoordelijkheid van bestuurders voor
het handelen van vrijwilligers, en de Tweede
Kamer hierover informeren.

Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
van de toezegging kan worden vormgegeven

De Minister zegt toe dat er in het beleid rond Debat [05-06-2019] – AO inzake Erfgoed en
beladen erfgoed en roofkunst geen
monumenten
onomkeerbare stappen zullen worden gezet
(verkoop, teruggave et cetera) voordat de
respectieve beleidskaders hierover met de
Tweede Kamer zijn besproken. Zij sprak een
mogelijk voorbehoud uit voor urgente
kwesties, al zal de Kamer ook daarbij worden
meegenomen.

Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
van de toezegging kan worden vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

209

Omschrijving

Vindplaats

De Minister blijft de kwaliteit van archeoloDebat [05-06-2019] – AO inzake Erfgoed en
gisch onderzoek bewaken, onder andere op monumenten
het gebied van de effecten van het certificeringsstelsel, het niveau van specialistische
kennis bij universiteiten en de ondersteuning
voor kleine gemeenten. In samenwerking
met het Convent van Gemeentelijke
Archeologen wordt de toezichthoudende rol
van de provincies op het gebied van erfgoed
geïnventariseerd. Bij de evaluatie van de
Erfgoedwet in 2021 zal de Tweede Kamer
over een en ander worden geïnformeerd.

Stand van zaken
Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
van de toezegging kan worden
vormgegeven.

DIRECTIE FINANCIEEL ECONOMISCHE ZAKEN
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

Naar aanleiding van het onderzoeken van de Debat [06-03-2019] – Lumpsum bekostiging
toepasbaarheid van de aanpassing van de
in het funderend onderwijs
langdurige afschrijftermijnen binnen de
reserveringen, rapporteert De Minister in het
najaar over de uitkomsten van de
gesprekken hierover met de Raad voor de
jaarverslaglegging en accountants.

De Minister rapporteert de Tweede Kamer in
het najaar van 2019 over de uitkomsten van
de gesprekken met de Raad voor de
jaarverslaglegging en accountants.

Bij de nieuwe ronde van jaarverslagen,
ontvangt de Tweede Kamer een update van
de stand van zaken betreffende
openbaarheid van jaarverslagen.

OCW werkt thans aan het opnemen van de
openbaarmaking in de sectorwetten. Daarna
zullen nadere inrichtingsvoorschriften in de
Regeling jaarverslaggeving onderwijs
worden opgenomen.

Debat [02-03-2016] – Financiële Situatie in
het Onderwijs

DIRECTIE HOGER ONDERWIJS EN STUDIEFINANCIERING
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Minister zegt toe dat zij op korte termijn
Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling De Tweede Kamer zal eind 2019 worden
een overzicht doet toekomen van de vormen (OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
geïnformeerd.
van ondersteuning van studenten ho en mbo Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
n.a.v. de motie-Bruins
termijn Tweede Kamer
De Tweede Kamer wordt per brief nader
Debat [15-05-2019] – Voorinvesteringen
geïnformeerd over bij motie (34735–15)
Hoger Onderwijs
verzochte gedifferentieerde beoordeling, die
de kwaliteit van de instelling inzichtelijk
maakt voor studenten

Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
van de toezegging kan worden vormgegeven.

Er loopt momenteel een Interdepartementaal Schriftelijke beantwoording van vragen 1e
Beleidsonderzoek (IBO) naar internationalitermijn plenaire
sering in het mbo en hoger onderwijs (ho).
OCW-begrotingsbehandeling 2019.
Mogelijk leidt dit onderzoek nog tot
aanvullende maatregelen. Het rapport zal in
het voorjaar van 2019 worden afgerond.

Het IBO zal naar verwachting in juni 2019
worden aangeboden aan het kabinet, en
voor Prinsjesdag 2019 – met kabinetsreactie
– aan de Tweede Kamer.

De Tweede Kamer ontvangt vóór de zomer
de resultaten van de inventarisatie door
Handicap en Studie van laagdrempelige
psychische hulpverlening binnen instellingen voor ho en mbo.

Debat [20-02-2019] – Toegankelijkheid en
Er is een uitstelbrief gemaakt, omdat het
kansengelijkheid binnen het hoger onderwijs onderzoek nog niet is afgerond voor het
zomerreces 2019.

De Tweede Kamer wordt vóór het zomerreces geïnformeerd over de uitvoering van
de motie Van der Hul/Westerveld over één
aanspreekpunt per instelling voor zorggerelateerde vragen.

Debat [24-04-2019] – AO Studenten met een
beperking in mbo en ho

Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
van de toezegging kan worden vormgegeven.

De Tweede Kamer ontvangt dit jaar de
evaluatie van de opleidingseisen voor de
lerarenopleidingen.

Debat [24-01-2019] – AO Leraren (In
aanwezigheid van MOCW + MBVOM)

De evaluatie is van start gegaan. In
december 2019 is aanbieding aan de Tweede
Kamer voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

210

Omschrijving

Vindplaats

In de strategische agenda wordt nader
ingegaan op decentrale selectie en het
toezicht op de toegankelijkheid van het
hoger onderwijs.

Debat [20-02-2019] – Toegankelijkheid en
Over deze toezegging wordt de Tweede
kansengelijkheid binnen het hoger onderwijs Kamer in december 2019 in de Strategische
Agenda hoger onderwijs en onderzoek
geïnformeerd.

Stand van zaken

De Minister zegt toe dat in de volgende
Debat [06-03-2019] – VAO toegankelijkheid
Monitor beleidsmaatregelen hoger
hoVAO Toegankelijkheid en kansengelijkheid
onderwijs ook aandacht wordt besteed aan
binnen het hoger onderwijs
de invloed van studiekeuze op toegankelijkheid en studiesucces en andersom, en op
de vraag of een weloverwogen, dus goed
geïnformeerde studiekeuze bijdraagt aan
studiesucces.

De beleidsreactie op de monitor beleidsmaatregelen wordt in september 2019 aan
de Tweede Kamer aangeboden, waarin deze
toezegging gestand zal worden gedaan.

In de Strategische agenda wordt ook
ingegaan op mogelijke promotiekansen in
het kunstvakonderwijs (derde cyclus)

Debat [14-05-2019] – Wetenschapsbeleid

OCW is bezig met een verkenning hiernaar.
De Strategische agenda is eind 2019
voorzien.

Vóór het zomerreces ontvangt de Tweede
Kamer een brief over de uitvoering van de
motie Bruins inzake studenten met
psychische en psychiatrische klachten.

Debat [24-04-2019] – AO Studenten met een
beperking in mbo en ho

De Tweede Kamer zal eind 2019 worden
geïnformeerd.

Voor het eind van 2019 ontvangt de Tweede
Kamer een nieuwe Strategische Agenda
hoger onderwijs en wetenschap.

Debat [20-06-2018] – AO Sectorakkoorden
(HO)

Na de zomer van 2018 is gestart met het
traject van de Strategische Agenda die voor
eind 2019 naar de Tweede Kamer wordt
gestuurd.

De Minister zegt toe bij de NVAO nader te
Debat [25-06-2018] – Wetgevingsoverleg
informeren naar de achtergrond van de
slotwet / jaarverslag en Staat van het
accreditatie van de verkorte lerarenopleiding Onderwijs (MOCW en MBVOM)
van de LOI. Zij zal de Kamer daarvan op de
hoogte stellen.

NVAO en vervolgens inspectie bezien het
«Dit is wijs»-traject op respectievelijk de
kwaliteit en de juridische houdbaarheid. Van
NVAO is inmiddels bericht ontvangen. Zodra
de inspectie haar oordeel heeft gegeven
ontvangt de Tweede Kamer een brief.

De Minister zegt toe, de NVAO zo snel
Debat [06-03-2019] – VAO toegankelijkheid
mogelijk te vragen of zij een bijzonder
hoVAO Toegankelijkheid en kansengelijkheid
kenmerk zorg en welzijn kan uitwerken (of
binnen het hoger onderwijs
dat op een goede manier kan en of dat niet
tot onnodige administratieve lasten leidt), en
de Kamer daarover bij brief te informeren.

We onderzoeken in overleg met de NVAO of
het mogelijk en wenselijk is een dergelijk
bijzonder kenmerk te ontwikkelen. Voor het
einde van het zomerreces zal de Tweede
Kamer hierover nader worden bericht.

De Tweede Kamer ontvangt per brief
Debat [15-05-2019] – Voorinvesteringen
informatie over wat er financieel benodigd
Hoger Onderwijs
zou zijn om het technisch en qua capaciteit
(bij DUO) mogelijk te maken om de uitkering
van vouchers te vervroegen.

In de brief «Eerder inzetbaar maken van de
studievoorschotvouchers» van 21 juni 2019
is de Tweede Kamer geïnformeerd over het
proces en het tijdspad.

De inwerkingtreding van de wijziging van de Debat [21-06-2018] – AO Internationalisering
WHW en de WEB gericht op de randvoorin het hoger onderwijs
waarden voor Engelstalige opleidingen is
voorzien op 1 maart 2020 en zal de Tweede
Kamer tijdig bereiken.

Streven is om het wetsvoorstel rond de
zomer 2019 naar de Tweede Kamer te
sturen, en het wetsvoorstel te publiceren in
april 2020.

De wet invoering associate degree-opleiding Debat [29-06-2017] – Associate Degree (AD)
wordt na vier jaar gemonitord (aangezien de
hele cyclus doorlopen moet zijn). De
Minister zegt toe dat mochten er echter na
twee jaar signalen zijn over een gebrekkige
aansluiting van werkgevers of dat het
verkeerd gebruikt wordt en de wet niet tot de
emancipatie en verheffing leidt, maar juist
tot het apart zetten van studenten die
misschien wat meer aandacht vragen, dan
wordt de balans opgemaakt, wordt de
thermometer erin gehouden en worden op
dat moment al maatregelen genomen. In de
monitoring wordt ook het punt van de
stage(begeleiding) meegenomen.

De uitvoering van de Monitor Associate
degree-opleiding bevindt zich in het tweede
jaar. Het eindrapport wordt medio 2022
opgeleverd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

211

Omschrijving

Vindplaats

Inzake de aangehouden motie van het lid
Van der Molen over deficiënties (35 000-VIII,
nr. 53): In het voorjaar ontvangt de Tweede
Kamer een brief hoe met deze problematiek
wordt omgegaan en wat de meest gewenste
manier is om dit op te pakken. En uiteraard,
als dat nodig is, gaat De Minister de
ministeriële regeling aanpassen.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling Dit wordt meegenomen in de beleidsreactie
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
op de monitor beleidsmaatregelen hoger
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
onderwijs.
termijn Tweede Kamer

Stand van zaken

In de voortgangsrapportage leraren zal ook
dieper worden ingegaan op de resultaten
van pabostudenten vanuit het mbo.

Debat [24-01-2019] – AO Leraren (In
aanwezigheid van MOCW + MBVOM)

De Minister zal de Tweede Kamer voorzien
van een onderzoek naar de effecten van
extra financiële bijdragen aan onderwijs
(zoals van honoursprogramma’s).

Debat [29-10-2015] – Begrotingsbehandeling Het SCP heeft in de afgelopen periode
OCW 2e termijn
prioriteit moeten geven aan het onderzoek
naar Engelstaligheid en toegankelijkheid. Het
SCP kan daardoor het onderzoek later
afronden dan gepland. De verwachte
publicatiedatum is in het najaar van 2019.

De Minister neemt het onderwerp brede
bachelor mee in de strategische agenda
Hoger Onderwijs en Onderzoek die de
Tweede Kamer dit najaar ontvangt.

Debat [20-02-2019] – Toegankelijkheid en
Over deze toezegging wordt de Tweede
kansengelijkheid binnen het hoger onderwijs Kamer in december 2019 in de Strategische
Agenda hoger onderwijs en onderzoek
geïnformeerd.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Minister komt later in brieven over
Debat [27-10-2016] – AO Emancipatie
sociale veiligheid of de strategische agenda
terug op de effectiviteit van maatregelen die
studentenverenigingen/ universiteiten/
hogescholen nemen inzake het tegengaan
van seksisme.

De toezegging wordt meegenomen in de
eerstvolgende strategische agenda hoger
onderwijs die gepland staat voor eind 2019.

In het najaar van 2020 ontvangt de Kamer
Debat [20-06-2018] – AO Sectorakkoorden
een landelijk beeld van de plannen inzake
(HO)
besteding Studievoorschot. In het najaar van
2022 ontvangt de Tweede Kamer de
voortgang van de plannen. De uiteindelijke
evaluatie ontvangt de Tweede Kamer in
2026.

In het najaar van 2020 ontvangt de Tweede
Kamer een landelijk beeld van de plannen
inzake besteding Studievoorschot. In het
najaar van 2022 ontvangt de Tweede Kamer
de voortgang van de plannen. De uiteindelijke evaluatie ontvangt de Tweede Kamer in
2026. Dit zullen we ook delen met de Eerste
Kamer.

DIRECTIE KENNIS
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Minister zegt toe de Tweede Kamer t.z.t.
nader te informeren over het themaonderzoek dat de Onderwijsinspectie gaat
uitvoeren naar de inzet van leraren op
scholen met een uitdagende leerlingpopulatie.

Debat [25-06-2018] – Wetgevingsoverleg
slotwet / jaarverslag en Staat van het
Onderwijs (MOCW en MBVOM)

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De reactie op het TIAS-onderzoek over
sturing van het onderwijs in ons onderwijsbestel wordt meegenomen in de beleidsreactie op het Onderwijsraadadvies over de
educatieve infrastructuur. De Onderwijsraad
werkt nu aan dat advies, dat naar
verwachting in het najaar door de Onderwijsraad wordt gepubliceerd.

Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs Planning Onderwijsraadadvies opleveren
najaar 2019.

De Tweede Kamer ontvangt een update over Debat [31-01-2018] – AO ICT in het onderwijs Op dit moment wordt bekeken hoe de
de uitvoering van de motie Dik-Faber op een en Leermiddelen (marktordening) –
uitvoering van de toezegging kan worden
geëigend moment.
Digitalisering MOCW + MBVOM
vormgegeven.
De Minister komt nog terug op het vraagstuk Debat [31-01-2018] – AO ICT in het onderwijs Op dit moment wordt bekeken hoe de
«privacy van leerlingen».
en Leermiddelen (marktordening) –
uitvoering van de toezegging kan worden
Digitalisering MOCW + MBVOM
vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

212

Omschrijving

Vindplaats

De Tweede Kamer zal worden geïnformeerd
als er wat te melden valt inzake ontwikkelingen rondom de ICT-coöperatie «Samen
inkopen voor onderwijs Nederland»
(SIVON).

Debat [31-01-2018] – AO ICT in het onderwijs In lijn met afspraken Minister voor basis- en
en Leermiddelen (marktordening) –
voortgezet onderwijs en media wordt SIVON
Digitalisering MOCW + MBVOM
organisatie opgezet.

Stand van zaken

In de loop van het voorjaar komen
conclusies naar de Tweede Kamer over een
eventuele bandbreedte voor de maximale
reserves.

Debat [31-01-2019] – Passend onderwijs

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
bij brief van 20 juni 2019 inzake Signaleringswaarden voor de reserves van
onderwijsinstellingen.

De onderzoeken naar ontwikkelingen binnen Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs Op dit moment wordt bekeken hoe de
het havo, zoals brede uitstroom en de
uitvoering van de toezegging kan worden
daarvoor benodigde ondersteuning van
vormgegeven.
docenten, zijn eind 2019 gereed en bereiken
de Tweede Kamer begin 2020. Daarin wordt
ook het afnemend onderwijsveld betrokken.
De uitvoering van de motie-Van Meenen c.s. Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs Op dit moment wordt bekeken hoe de
over de onderbouwing van de selectiecriuitvoering van de toezegging kan worden
teria hoger onderwijs wordt meegenomen in
vormgegeven.
de Strategische Agenda hoger onderwijs en
onderzoek, die de Tweede Kamer eind 2019
ontvangt.
Inzake hoe de huidige praktijk van leerlingDebat [13-02-2018] – VAO ICT in het
volgsystemen zich verhoudt tot de huidige
onderwijs en Leermiddelen (marktordening)
privacy-regels: de Tweede Kamer zal via de – Digitalisering (AO 31-01-2018)
geëigende kanalen geïnformeerd worden
over de uitkomsten van de gesprekken met
LAKS/ouders en sectororganisaties hierover.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer ontvangt kort na het
Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs Op dit moment wordt bekeken hoe de
zomerreces de uitwerking van de stimulering
uitvoering van de toezegging kan worden
van brede brugklassen, inclusief het
vormgegeven.
bekostigingsmodel.

DIRECTIE MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJS
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

In het najaar ontvangt de Tweede Kamer een Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs Eind 2019 wordt de Tweede Kamer per brief
brief met een tussenbalans van de
nader geïnformeerd over de voortgang en
uitvoering van de Burgerschapsagenda.
actuele stand van zaken van de burgerschapsagenda mbo.
Het experimenteel onderzoek naar de
effectiviteit van vsv-maatregelen door het
Centraal Planbureau start in 2013 en wordt
in 2015 afgerond.

Uitgaande brief [14-11-2012] – Antwoord op
Commissiebrief met antwoorden op de Lijst
van vragen inzake 33400 VIII Vaststelling van
de begroting van het Ministerie van OCW
(VIII) voor het jaar 2013)

Onderzoek is afgerond, de uitkomsten
worden betrokken bij de beleidsreactie op
het IBO jongeren met een afstand tot de
arbeidsmarkt.

De Minister zegt toe mogelijke verstoringen
in het publiek en private aanbod van
middelbare beroepsopleidingen te gaan
monitoren en de Tweede Kamer bij de
evaluatie te informeren.

Debat [15-12-2014] – Wetgevingsoverleg
Wetsvoorstel Macrodoelmatigheid mbo

Deze toezegging wordt nagekomen in het
evaluatieonderzoek naar de wet beleidsregel
macrodoelmatigheid. De verwachting is dat
het eindrapport rond de zomer is afgerond
en na de zomer van 2019 zal de Tweede
Kamer worden geïnformeerd.

De Tweede Kamer ontvangt jaarlijks,
Debat [13-12-2017] – MBO
voorafgaand aan de begrotingsbehandeling,
de voortgangsrapportage over de invoering
en examinering van keuzedelen.

Conform toezegging aan de Tweede Kamer
zal tijdig voor de begrotingsbehandeling van
2019 een voortgangsrapportage worden
toegestuurd. Dat zal de 2e voortgangsrapportage zijn die de Minister aan de Tweede
Kamer stuurt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

213

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

Over de relatie tussen de wet inzake het
Debat [09-04-2019] – Debat inzake resultaten In de beleidsreactie op IBO jongeren met een
toelatingsrecht en de toename van het
van de JOB-monitor en het toelatingsbeleid afstand tot de arbeidsmarkt wordt deze
aantal vsv’ers, zegt De Minister dat dat op dit in het mbo
toezegging meegenomen.
moment wordt geanalyseerd. De Minister
zegt toe dat zij voor het debat vsv op
5 september 2019 hierop terugkomt bij de
Tweede Kamer.
Eind 2019 wordt de Kamer geïnformeerd
Debat [09-10-2018] – AO Leven Lang
over de wijze waarop gemeentes NUGGERS ontwikkelen (Leren) met MOCW en M.SZW
naar werk begeleiden.

De Tweede Kamer zal eind 2019 worden
geïnformeerd over de verdere uitvoering van
deze toezegging bij de reactie op het
interdepartementaal beleidsoverleg.

De Minister zal de Commissie Macrodoelma- Debat [06-03-2019] – Plenair debat over het
tigheid MBO (CMMBO verzoeken, het advies advies van de cie Macrodoelmatigheid over
van de Samenwerkingsorganisatie Beroeps- creatieve opleidingen
onderwijs Bedrijfsleven (SBB) te beoordelen,
en laat beide daarna uiterlijk eind mei 2019
aan de Tweede Kamer toekomen.

Het SBB advies en de reflectie van het
CMMBO zullen in het vierde kwartaal van
2019 aan de Tweede Kamer worden
gezonden.

Na de zomer ontvangt de Tweede Kamer een Debat [11-06-2019] – Leven lang ontwikkelen De Tweede Kamer zal in het najaar van 2019
uitgebreide brief met nadere uitwerking van
een brief van OCW en SZW ontvangen over
het LLO-beleid. Daarin wordt o.a. ingegaan
Leven Lang Ontwikkelen.
op: knelpunten in fiscale regels, bijvoorbeeld
bij overstap naar andere werkgever; de
digitale portal; uitwerking van de diverse
moties; toeleiding van lager opgeleiden naar
individuele scholingsbudgetten en het
monitoren daarvan.
Op niet al te lange termijn ontvangt de
Tweede Kamer het wetsvoorstel inzake de
instelling van het fonds ter ondersteuning
van mbo-studenten op het terrein van o.a.
schoolkosten, zwangerschapsverlof en
studenten met een handicap.

Debat [12-09-2018] – AO mbo en vmbo

Het wetsvoorstel zal in het najaar van 2019
naar de Tweede Kamer worden gestuurd.

Begin 2020 bij de volgende voortgangsrapportage laaggeletterdheid wordt de Tweede
Kamer geïnformeerd over de deelname aan
de voorschool.

Debat [13-06-2019] – Laaggeletterdheid

De Tweede Kamer zal begin 2020 een
nieuwe voortgangsrapportage laaggeletterheid ontvangen en daarin geïnformeerd
worden over deelname aan de voorschool.

Voor de zomer ontvangt de Tweede Kamer
een brief over het verlengen van de
kwalificatieplicht.

Debat [14-03-2018] – AO Leraren – vervolg
(afronding termijn minister Slob en tweede
termijn)

De Tweede Kamer wordt in het najaar van
2019 tegelijk met de kabinetsreactie op het
IBO Jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt geïnformeerd over de verlenging van
de kwalificatieplicht.

De Minister zegt toe dat zij op korte termijn
Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling De Tweede Kamer zal eind 2019 worden
de Tweede Kamer een overzicht doet
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
geïnformeerd.
toekomen van de vormen van ondersteuning Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
van studenten hoger onderwijs en
termijn Tweede Kamer
middelbaar beroepsonderwijs n.a.v.
overmatige psychologische druk n.a.v. de
motie Bruins.
De Minister zegt toe dat de Tweede Kamer in Debat [13-06-2019] – Laaggeletterdheid
het najaar wordt geïnformeerd over het
kwaliteitskader dat wordt ontwikkeld voor
het non-formele cursusaanbod voor
laaggeletterden. Tevens wordt in deze brief
meegenomen hoe de mogelijke groei van
deelnemers concreet kan worden gemeten
en welk volgsysteem wordt gehanteerd.
Minister van Engelshoven heeft de Tweede
Kamer toegezegd dat ze deze zomer de
Tweede Kamer zal informeren over de
verhoging van de kwalificatieplicht.

De Tweede Kamer zal in het najaar 2019
worden geïnformeerd via de voortgangsrapportage laaggeletterdheid.

Debat [12-02-2019] – VAO Passend onderwijs Een reactie op deze toezegging kan de
Tweede Kamer verwachten in het najaar van
2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

214

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

In het najaar ontvangt de Tweede Kamer een Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs De Tweede Kamer zal in het najaar van 2019
voortgangsrapportage over stagediscrimide voortgangsrapportage over stagediscrinatie.
minatie ontvangen.
De Minister zegt over het
Debat [09-04-2019] – Debat inzake resultaten De Tweede Kamer zal in het najaar van 2019
mbo-studentenfonds dat deze er komt. De
van de JOB-monitor en het toelatingsbeleid het wetsvoorstel ontvangen.
Minister merkt op: de 10 miljoen die eerst
in het mbo
apart was, komt in de lumpsum, maar er
komt wel een aparte wettelijke regeling voor.
De Minister hoopt het wetsvoorstel in het
najaar bij de Tweede Kamer te hebben.
Op niet al te lange termijn ontvangt de
Tweede Kamer het wetsvoorstel inzake de
instelling van het fonds ter ondersteuning
van mbo-studenten op het terrein van o.a.
schoolkosten, zwangerschapsverlof en
studenten met een handicap.

Debat [12-09-2018] – AO mbo en vmbo

De Tweede Kamer zal het wetsvoorstel in het
najaar van 2019 ontvangen.

De Tweede Kamer ontvangt in het najaar een Debat [18-01-2018] – VAO MBO (n.a.v. AO
rapportage over medezeggenschap in het
13/12/2017)
mbo, waarbij de JOB-monitor een rol speelt.

Er wordt momenteel overleg gevoerd met de
JOB en MBO Raad over een handreiking
voor de vormgeving van medezeggenschap
bij samenwerkingscolleges. De motie
Kamerstuk 34 691, nr. 11 zal worden
meegenomen in de uitkomsten van het
onderzoek «Jij beslist mee» eind 2019. De
Tweede Kamer zal begin 2020 dan over de
uitkomsten worden geïnformeerd.

De Minister doet de Tweede Kamer na de
zomer het thema-onderzoek toekomen dat
de Commissie Macrodoelmatigheid MBO
(CMMBO) uitvoert naar de economische,
financieel-administratieve en juridischadministratieve opleidingen. In het
onderzoek wordt aandacht besteed aan
welke studenten deze opleiding volgen, de
doorstroming naar het hbo, het arbeidsmarktperspectief en de functie die de
opleidingen hebben in het bevorderen van
kansengelijkheid.

Het onderzoek loopt momenteel en zal in het
najaar van 2019 worden afgerond en dan
aan de Tweede Kamer worden gestuurd.

Debat [06-03-2019] – Plenair debat over het
advies van de cie Macrodoelmatigheid over
creatieve opleidingen

Kort na de zomer ontvangt de Tweede
Debat [17-06-2019] – Staat van het Onderwijs De Tweede Kamer zal in het najaar van 2019
Kamer de kabinetsreactie op het interdeparworden geïnformeerd.
tementaal beleidsonderzoek Jongeren met
afstand tot de arbeidsmarkt. Daarin wordt
ook ingegaan op de keuzedelen in entreeopleidingen.
De Minister zegt toe dat in de
Debat [13-12-2017] – MBO
experimenteer-AMvB, gericht op het creëren
van regelruimte voor experimenten met
kwalificatiedossiers, óók ruimte wordt
gemaakt voor opleidingen die al willen
starten met het examineren van keuzedelen.

De AMvB is inmiddels gepubliceerd in het
Staatsblad en in werking getreden. Scholen
kunnen zich melden voor deelname aan het
experiment en beginnen met de ontwikkeling van het landelijk deel van geregionaliseerde kwalificatie. Eerste studenten kunnen
met ingang van het studiejaar 2020–2021
onderwijs volgen op basis van het
experiment.

In het voorjaar van 2019 ontvangt de Tweede Debat [09-10-2018] – AO Leven Lang
Kamer de verkenning naar de mogelijkheden ontwikkelen (Leren) met MOCW en M.SZW
van de digitale portal met opleidingsmogelijkheden + tijdpad + de inzet van de
middelen.

De Tweede Kamer zal in het najaar van 2019
de verkenning naar de mogelijkheden van
de digitale portal ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

215

Omschrijving

Vindplaats

De Minister geeft aan dat zij verschillende
Debat [29-10-2015] – Begrotingsbehandeling
mogelijkheden ziet voor een stagebeurs voor OCW 2e termijn
mbo-docenten, zodat er meer kennis over de
beroepspraktijk in het klaslokaal komt, via de
lerarenbeurs en de scholingsmiddelen uit de
cao’s. Zij zal hierover niet in een aparte brief
rapporteren aan de Tweede Kamer, maar
samen met andere initiatieven.

Stand van zaken
Het onderzoek naar de behoefte aan een
stagebeurs voor mbo-docenten is inmiddels
afgerond. Op basis van het onderzoek zullen
verdere gesprekken worden gevoerd om te
bezien of hier verdere actie op nodig is. De
Tweede Kamer wordt in 2019 nader
geïnformeerd.

De Minister zegt toe dat zij de vragen inzake Debat [09-04-2019] – Debat inzake resultaten Momenteel wordt bezien hoe de uitwerking
rechten en plichten van de mbo-student
van de JOB-monitor en het toelatingsbeleid van de toezegging kan worden vormgemeeneemt in de uitwerking van het
in het mbo
geven.
wetsvoorstel. De Minister hoopt het
wetsvoorstel zo snel mogelijk in de Kamer te
kunnen neerleggen.
Over het laten meetellen van de keuzevakken in de slaag-zakregeling, zegt De
Minister toe dat het stappenplan voor de
begrotingsbehandeling aan de Tweede
Kamer wordt gestuurd.

Debat [09-04-2019] – Debat inzake resultaten Conform toezegging aan de Tweede Kamer
van de JOB-monitor en het toelatingsbeleid zal tijdig voor de begrotingsbehandeling van
in het mbo
2019 een voortgangsrapportage worden
toegestuurd. Dat zal de 2e voortgangsrapportage zijn die de Minister aan de Tweede
Kamer stuurt.

In 2020 ontvangt de Tweede Kamer het
wetsvoorstel over afschaffing van de
onderwijsovereenkomst en versterking van
de positie van de mbo-student in de wet.

Debat [24-04-2019] – AO Studenten met een
beperking in mbo en ho

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer wordt in het najaar bij
brief geïnformeerd over de vormgeving van
het kenniscentrum laaggeletterden, dat in
2020 van start gaat.

Debat [13-06-2019] – Laaggeletterdheid

De Tweede Kamer zal in het najaar van 2019
worden geïnformeerd.

Vóór de zomer van 2019 ontvangt de
Tweede Kamer de voortgangsrapportage
over de LOB-agenda’s.

Debat [07-03-2018] – Loopbaanoriëntatie en
-begeleiding

In het najaar van 2019 zal OCW de Tweede
Kamer infomeren over de stand van zaken
en/of aanvullende maatregelen nodig zijn
om ambities waar te maken.

Het wetsvoorstel «differentiatie exameneisen taal en rekenen» zal in het voorjaar
van 2017 naar de Tweede Kamer gestuurd
worden.

Uitgaande brief [03-11-2016] – 1094079
Kamerbrief met aanbieding antwoorden
vragen begrotingsbehandeling onderwijs en
wetenschap 2017

Gezien de recente ontwikkelingen in het
kader van rekenen, zal opnieuw worden
gekeken naar de inhoud van het
wetsvoorstel en bezien of dit wetsvoorstel
wordt ingediend.

Er vindt een gesprek plaats met
VAVO-instellingen of reiskosten een
belemmering zijn voor zij-instromers en
volwassenen.

Debat [13-03-2018] – AO Leven Lang Leren

De verwachting is dat de uitkomsten in het
najaar van 2019 naar de Tweede Kamer
worden gestuurd.

De Minister zegt toe dat ze met de MBO
Debat [09-04-2019] – Debat inzake resultaten Het gesprek met de MBO Raad is ingepland.
Raad in gesprek gaat om te kijken of ervoor van de JOB-monitor en het toelatingsbeleid De Tweede Kamer zal na het gesprek worden
kan worden gezorgd dat alle instellingen op in het mbo
geïnformeerd over de uitkomsten.
hetzelfde moment de inschrijving
openstellen, zodat op een makkelijke manier
aan alle jongeren, toekomstige studenten,
kan worden gecommuniceerd. Nadat het
gesprek heeft plaatsgevonden, komt De
Minister daar bij de Kamer op terug.
De Minister overlegt met haar collega van
BZK over het openstellen van het Rijkstraineeprogramma voor mbo’ers en zal de
Tweede Kamer schriftelijk over de voortgang
daarvan rapporteren.

Debat [06-12-2017] – Begrotingsbehandeling De Tweede Kamer in het najaar van 2019
OCW 6-7 decemberOnderdelen Onderwijs
worden geïnformeerd.
(primair-, voortgezet-, beroeps-, hoger- en
universitair onderwijs), emancipatie,
onderzoek en wetenschap

De Tweede Kamer wordt schriftelijk
geïnformeerd over de resultaten van het
gesprek tussen OCW en BZK over de inzet
van mbo-ers in het rijkstraineetraject.

Debat [12-09-2018] – AO mbo en vmbo

In het najaar van 2019 zal de Tweede Kamer
nader worden geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

216

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Tweede Kamer wordt schriftelijk
geïnformeerd over de resultaten van het
gesprek tussen OCW en BZK over de inzet
van mbo-ers in het rijkstraineetraject.

Debat [12-09-2018] – AO mbo en vmbo

In het najaar van 2019 zal de Tweede Kamer
nader worden geïnformeerd.

De Minister zegt toe dat een reactie op het
Debat [12-03-2014] – Algemeen overleg mbo
cijfermatig overzicht over de ontwikkeling
kwalificatiedossiers gecombineerd met
van de werkgelegenheid in het onderwijs
Macrodoelmatigheid in het MBO
(van Stamos, juli 2013), onderdeel mbo,
wordt meegenomen in een van de volgende
brieven over het mbo.

MBO Raad heeft de instellingen bezocht en
aandacht gevraagd voor de juiste
vastlegging van de functiecategorieën. De
effecten hiervan worden de komende tijd
verwacht. Aanpassing van UWEB is in
augustus 2017 gepubliceerd.

DIRECTIE MEDIA EN CREATIEVE INDUSTRIE
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

TZ 4073 Begin volgend jaar wordt de Kamer
geïnformeerd over de subsidieregeling voor
lokale omroepen (samen met BZK);

Debat [03-12-2018] – Media (Begrotingsonderdeel)

De uitvoering van de toezegging hangt
samen met motie van het lid Sneller c.s.. De
Tweede Kamer is over de uitvoering van
deze motie geïnformeerd met brief over de
stand van zaken van 14 juni 2019, Kamerstuk
32 827, nr. 154.

TZ 4075De Kamer wordt begin 2019
Debat [03-12-2018] – Media (Begrotingsongeïnformeerd over aanvullende onderzoeken derdeel)
in het kader van heffingen Netflix, Google
etc. (aanbevelingen Raad voor Cultuur)
(surcommission).

Zoals de Minister van OCW heeft aangekondigd tijdens het Algemeen Overleg over
de Uitgangspuntenbrief Cultuur op 27 juni
2019, wordt de Tweede Kamer na de zomer
geïnformeerd over een stimuleringsmaatregel voor Nederlandse culturele
AV-producties. Dit naar aanleiding van het
sectoradvies Audiovisueel van de Raad voor
Cultuur.

TZ 4078De Minister laat, in overleg met de
Debat [03-12-2018] – Media (BegrotingsonMinister van Economische Zaken, een extern derdeel)
onderzoek uitvoeren naar de effecten van
het prijsbeleid (wordt ook internationaal
gekeken). De Minister hoopt de Kamer in het
voorjaar van 2019 hierover te informeren.

In samenspraak met het Ministerie van EZK
wordt onderzoek gedaan. Het streven is om
de Tweede Kamer in het najaar van 2019
hierover te informeren.

Rond de zomer ontvangt de Tweede Kamer
wetsvoorstel fase 2 inzake regionale
omroepen met ook de positie van omroep
Friesland.

De Tweede Kamer is op 2 september 2016
geïnformeerd over de stand van zaken
wetsvoorstel modernisering regionale
publieke omroep. In deze brief geeft de
voormalig Staatssecretaris aan dat het
voorliggende wetsvoorstel nu nog niet aan
de Tweede Kamer wordt voorgelegd. Er is
nu geen voornemen om het wetsvoorstel
alsnog in te dienen.

Debat [15-06-2016] – Plenaire behandeling
Mediawet

DIRECTIE ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

Er komt een brief inzake de uitvoering van
de motie van het lid Rog inzake open
science.

Debat [06-06-2018] – AO Wetenschapsbeleid Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

Na de zomer kan de Tweede Kamer de
nieuwe gedragscode over onafhankelijk
onderzoek ontvangen.

Debat [06-06-2018] – AO Wetenschapsbeleid Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Minister zegt toe te onderzoeken of de
Spinozapremies ook kunnen worden
toegekend aan onderzoeksteams.

Debat [14-05-2019] – Wetenschapsbeleid

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

217

Omschrijving

Vindplaats

Voor de Kerst ontvangt de Tweede Kamer
een brief over de Einstein telescoop.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling Op dit moment wordt bekeken hoe de
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
uitvoering van de toezegging kan worden
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
vormgegeven.
termijn Tweede Kamer

Stand van zaken

T02066In de Wetenschapsbrief zal De
Minister ook aandacht besteden aan de
investeringen in digitale onderwerpen

Debat [13-06-2018] – VAO Wetenschapsbeleid

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Minister zegt toe dat zij de mogelijkheid
Debat [14-05-2019] – Wetenschapsbeleid
onderzoekt een advies in te winnen over «de
waarde van wetenschap» bij WRR of KNAW
en/of andere adviesorganen.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

In het eerste kwartaal van 2019 wordt
teruggekomen met een beleidsreactie op de
financiële gevolgen van het plan van het
BPRC.

Schriftelijke beantwoording van vragen 1e
termijn plenaire
OCW-begrotingsbehandeling 2019.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

Later dit jaar ontvangt de Tweede Kamer de
Wetenschapsbrief.

Debat [06-06-2018] – AO Wetenschapsbeleid Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Minister zegt toe de Tweede Kamer te
informeren over de mogelijkheden van
overheadfinanciering bij gehonoreerde
NWO-projecten.

Debat [14-05-2019] – Wetenschapsbeleid

De Staatssecretaris EZK komt met een brief
over de digitale strategie.

Debat [06-06-2018] – AO Wetenschapsbeleid Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

Voor de Kerst ontvangt de Tweede Kamer
een brief over de Einstein telescoop.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling Op dit moment wordt bekeken hoe de
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
uitvoering van de toezegging kan worden
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
vormgegeven.
termijn Tweede Kamer

Het rapport Verkenning bekostiging hoger
onderwijs en wetenschap ontvangt de
Tweede Kamer na de zomer.

Debat [06-06-2018] – AO Wetenschapsbeleid Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

In het jaarverslag 2018 wordt getracht een
Begrotingsonderzoek OCW 2019 van
beeld te geven hoe de derde geldstroom zich 17-10-2018.
ontwikkelt bij de instellingen (als trend).

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Minister zal in haar visie op praktijkgericht onderzoek ook aandacht besteden aan
kwaliteitsbewaking.

Debat [13-06-2018] – VAO Wetenschapsbeleid

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Minister zegt de Tweede Kamer toe de
mogelijkheid te onderzoeken om wetenschapsmusea ook te financieren via
«outreach»-gelden van de Nationale
Wetenschapsagenda.

Debat [14-05-2019] – Wetenschapsbeleid

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De evaluatie van deze wet zal plaatsvinden
in het kader van het Onderwijsverslag 2015.

Debat [14-03-2012] – Wijziging van onder
meer de Wet op de expertisecentra in
verband met de kwaliteit van het speciaal en
voortgezet speciaal onderwijs (32 812)

De evaluatie loopt door tot 2020. Over de
(tussen)resultaten wordt aan de Tweede
Kamer gerapporteerd in de (halfjaarlijkse
juni/december) voortgangsrapportages
Passend onderwijs.

In 2020 volgt de evaluatie van de Wet
overheveling buitenonderhoud po.

Debat [19-04-2016] – VAO Onderwijshuisvesting PO/VO

De Tweede Kamer ontvangt in 2020 de
evaluatie van de Wet overheveling buitenonderhoud.

DIRECTIE PRIMAIR ONDERWIJS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

218

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Minister hoopt, na overleg met VWS,
voor de zomer oplossingsrichtingen inzake
de financiering van zorg en onderwijs voor
leerlingen met ernstige meervoudige
beperkingen met de Tweede Kamer te
kunnen delen.

Debat [06-12-2017] – Begrotingsbehandeling
OCW 6-7 december Onderdelen Onderwijs
(primair-, voortgezet-, beroeps-, hoger- en
universitair onderwijs), emancipatie,
onderzoek en wetenschap

De Tweede Kamer is over de toezegging
geïnformeerd door de Minister van VWS met
brief Financiering Zorg in onderwijstijd die
op 15 februari 2019 is gestuurd.

De ministers informeren de Tweede Kamer
voortaan elk halfjaar (in juni en december)
over de voortgang met betrekking tot
«onderwijs en zorg», te beginnen in juni
2019. De eerstvolgende voortgangsrapportage zal onder meer ingaan op het
onderwerp aanbesteding van zorg binnen
het onderwijs.

Debat [21-02-2019] – AO Onderwijs en Zorg

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer wordt geïnformeerd
wanneer de grens van 50 onderwijsassistenten voor de lerarenopleiding basisonderwijs is bereikt.

Debat [11-10-2018] – AO Leraren

De Tweede Kamer wordt geïnformeerd
wanneer de grens van 50 onderwijsassistenten voor de lerarenopleiding basisonderwijs is bereikt.

De Minister informeert de Tweede Kamer
eind 2018 over zijn verkenning of er in het
veld behoefte bestaat aan standaardisatie
van procedures en formulieren

Debat [02-07-2018] – Passend onderwijs

De Tweede Kamer is geïnformeerd met de
brief Voortgang en evaluatie Passend
onderwijs van 19 juni 2019, Kamerstuk
31 497, nr. 310.

In het nog te ontvangen wetsvoorstel inzake
instemming van de medezeggenschapsraad
op hoofdlijnen van de begroting wordt ook
de medezeggenschap van ondersteuningsprofielen meegenomen.

Debat [02-07-2018] – Passend onderwijs

De stand van zaken van deze toezegging is
gegeven in de 13e voortgangsrapportage
passend onderwijs. Na het wetsvoorstel zal
deze toezegging worden afgedaan.

Inzake de wettelijke plicht van gemeenten
Verslag houdende een lijst van vragen en
betreffende het overleg om segregatie tegen antwoorden inzake OCW-begroting 2019 (35
te gaan: Naar verwachting wordt de Tweede 000 – VIII, nr. 15)
Kamer hierover na de zomer van 2019
geïnformeerd (de inspectie doet een uitvraag
in 2018 als in het eerste kwartaal van 2019).

Naar verwachting wordt de Tweede Kamer
hierover in het najaar van 2019 geïnformeerd.

De Minister komt terug op de toegang tot de Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling Op dit moment wordt bekeken hoe de
voorschool (doorrekenen van kosten)
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
uitvoering van de toezegging kan worden
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
vormgegeven.
termijn Tweede Kamer
De Minister zegt toe dat hij bij de evaluatie
Debat [06-03-2019] – Lumpsum bekostiging
van de sectorakkoorden ook een kader zal
in het funderend onderwijs
schetsen van mogelijke prioritaire onderwerpen die voor een doelfinanciering in
aanmerking zouden kunnen komen. Hij zegt
tevens toe dat de besturenorganisaties en
vakbonden worden betrokken bij het overleg
hierover.

In het najaar van 2020 wordt de Tweede
Kamer geïnformeerd over de evaluatie van
de sectorakkoorden.

Er komt een Onderwijsraadadvies over
passend onderwijs.

Debat [31-01-2019] – Passend onderwijs

De Onderwijsraad is voornemens om medio
april 2020 een eindadvies uit te brengen
over passend onderwijs.

Na het zomerreces ontvangt de Tweede
Kamer de onderzoeksresultaten inzake het
schaduwonderwijs

Debat [15-05-2019] – VSO onderzoeksvragen In het najaar van 2019 wordt de Tweede
vervolgonderzoek naar schaduwonderwijs
Kamer geïnformeerd over de onderzoeksre(31 293, nr. 457)
sultaten.

Aan het einde van het jaar is het
Debat [05-07-2017] – Voortgangsrapportage
wetsvoorstel gereed om samenwerkingsver- Passend Onderwijs
banden te verplichten een doorzettingsmacht te regelen.

In de Stand van zaken thuiszitters die op
15 feb. 2019 naar de Tweede Kamer is
gestuurd, is aangegeven dat de Minister
voor BVOM en de Minister van VWS
wetgeving voorbereiden die voorschrijft dat
in iedere regio doorzettingsmacht belegd is
voor onderwijs en jeugdhulp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

219

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Minister komt terug op de toegang tot de Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling De Tweede Kamer zal eind 2019 worden
voorschool (doorrekenen van kosten)
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
geïnformeerd over deze toezegging.
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
termijn Tweede Kamer
De Tweede Kamer wordt geïnformeerd over
mogelijk onbedoelde effecten van de
doordecentralisatie van huisvesting op de
financiële reserves.

Debat [24-01-2019] – AO Leraren (In
aanwezigheid van MOCW + MBVOM)

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Minister zegt toe de Tweede Kamer te
zijner tijd te informeren over de wijze
waarop digitale informatiesystemen voor
ouders over leerlingen zich verhouden tot
nieuwe regelgeving rond privacy, naar
aanleiding van gesprekken met o.a.
Kennisnet en LAKS.

Debat [17-04-2019] – AO Ouderbetrokkenheid in het Onderwijs

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Minister informeert de Tweede Kamer in
de eerstvolgende voortgangsrapportage
Onderwijs en zorg (juni 2019) over de
uitkomsten van de nu lopende onderzoeken
naar experimenteerruimte onderwijs-zorg.

Debat [27-03-2019] – VAO Onderwijs en zorg De Tweede Kamer wordt in het najaar 2019
(AO d.d. 21/2) (met minVWS)
geïnformeerd over deze toezegging.

De Staatssecretaris gaat om de tafel zitten
Debat [05-10-2016] – Wetsvoorstel Lerarenre- Er zal dit jaar 2019 nog een onderzoek
met de sociale partners en de inspectie om
gister
worden uitgevoerd naar het tegengaan van
te bekijken of de huidige systematiek van de
seksueel overschrijdend gedrag. Aan de
verklaringen omtrent het gedrag kan worden
hand van de resultaten zal de Minister
verbeterd, ook in het licht van een aantal
besluiten of er nadere maatregelen nodig
zaken die recentelijk hebben gespeeld.
zijn
De Tweede Kamer wordt nog geïnformeerd
over de vraag van de heer Heerema over
leraren van buiten de EU.

Debat [12-02-2019] – VAO Leraren

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vorm gegeven.

Inzake de huisvesting en problemen over de Debat [12-02-2019] – VAO Passend onderwijs Op dit moment wordt bekeken hoe de
normering: De Minister zegt toe dat hij bij
uitvoering van de toezegging kan worden
het eerstvolgende overleg met de commissie
vorm gegeven.
Zorg, Jeugd en Onderwijs van de VNG, dit
onderwerp zal bespreken. Als daar iets
uitkomt wat met Tweede Kamer gedeeld
moet worden, zal hij dat zeker doen.
De Staatssecretaris zegt toe dat hij bij de
nadere uitwerking van het wetsvoorstel
«Onderwijs op andere locatie», dat binnen
een jaar naar de Tweede Kamer wordt
gestuurd, zal meenemen:- de
partnerschapsschool;- de frequentie van de
toetsing;- in hoeverre internationale
onderwijsprogramma’s interfereren met de
landelijke examens.

Debat [22-03-2016] – VAO Onderwijs op een
andere locatie

In het eerste kwartaal van 2020 wordt de
wetswijziging die thuisonderwijs mogelijk
maakt aangeboden aan de Tweede Kamer.
De Tweede Kamer zal dan over de
toezegging worden geïnformeerd.

In 2020 ontvangt de Tweede Kamer de
evaluatie van de sectorakkoorden.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling De Tweede Kamer zal in het najaar van 2020
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
worden geïnformeerd over de evaluatie van
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
de sectorakkoorden.
termijn Tweede Kamer

De Tweede Kamer ontvangt een
wetsvoorstel waarin geregeld wordt dat
samenwerkingsverbanden toegang krijgen
tot informatie op schoolniveau.

Debat [02-07-2018] – Passend onderwijs

De Tweede Kamer is geïnformeerd met de
brief Voortgang en evaluatie Passend
onderwijs van 19 juni 2019, Kamerstuk
31 497, nr. 310.

Bij de uitwerking van de benchmarks, in de
zin van een vergelijkingsinstrument, wordt
ook ingegaan op een definitie voor
«overhead».

Debat [06-03-2019] – Lumpsum bekostiging
in het funderend onderwijs

Deze toezegging wordt meegenomen in de
uitwerking van het programma Verantwoording waarover de Tweede Kamer in
december 2019 wordt geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

220

DIRECTIE VOORTGEZET ONDERWIJS
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Beleidsregel verstrekking DAMU-licentie Uitgaande brief [06-12-2017] – BeantDe evaluaties van de Beleidsregels DAMU
VO (de «Dans en Muziek-regeling») wordt op woording vragen die zijn gesteld op
en Topsporttalentschool zijn inmiddels
dit moment geëvalueerd. Op basis van de
6 december 2017 tijdens de eerste dag in de gepubliceerd. In het najaar van 2019 wordt
uitkomsten van de evaluatie bekijkt de
eerste termijn van de begrotingsbehandeling de Tweede Kamer geïnformeerd over het
Minister of de regeling moet worden
van OCW over het jaar 2018 over de
vervolg.
gewijzigd. Deze eventuele wijzigingen
onderdelen Onderwijs, emancipatie,
zouden in dat geval per 1 augustus 2018 in
onderzoek en Wetenschap (inclusief
werking treden.
nagekomen vragen over Media)
In het voorjaar van 2020 ontvangt de Tweede Debat [06-03-2019] – Lumpsum bekostiging
Kamer het onafhankelijk onderzoek naar
in het funderend onderwijs
doelmatigheid en toereikendheid van de
lumpsumbekostiging (waaronder de
materiële bekostiging). Ook de motie van het
lid Van Meenen inzake bekostiging per
school wordt hierin meegenomen.

In het voorjaar van 2020 wordt de Tweede
Kamer over deze toezegging geïnformeerd.

In 2019 ontvangt de Tweede Kamer het
Debat [02-07-2018] – Passend onderwijs
wetsvoorstel ter precisering van de gronden
op basis waarvan vrijstelling van artikel 5
onder a van de leerplichtwet kan worden
verleend.

In 2020 ontvangt de Tweede Kamer het
wetsvoorstel thuisonderwijs.

De Minister komt met voorstellen voor een
nieuw bekostigingsmodel lwoo-pro.

In oktober 2019 zal de Tweede Kamer over
deze toezegging worden geïnformeerd.

Debat [31-01-2019] – Passend onderwijs

De Minister stuurt de Tweede Kamer vóór
Debat [17-10-2018] – AO Schaduwonderwijs
het zomerreces de resultaten van vervolgon- en particulier onderwijs
derzoek naar schaduwonderwijs. Dat bevat
een actualisatie van de cijfers uit het eerste
onderzoek. In het vervolgonderzoek wordt
ook gekeken naar het primair onderwijs en
het particulier onderwijs, inclusief de
motieven van ouders om voor particulier
onderwijs te kiezen, en naar het onlineaanbod.

Het onderzoek wordt eind augustus
afgerond. De Tweede Kamer zal in
september 2019 worden geïnformeerd.

De Tweede Kamer wordt schriftelijk
geïnformeerd over het onderzoeken van de
mogelijkheden naar het inzetten van
digitalisering bij de procesgang rond
centrale examens.

Debat [12-06-2019] – ExamensToetsing en
examinering in het voortgezet onderwijs.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

Inzake het LerarenOntwikkelfonds (LOF):
Schriftelijke beantwoording van vragen 1e
Komend Jaar wordt het LOF geëvalueerd om termijn plenaire
te bezien wat het effect is geweest van deze OCW-begrotingsbehandeling 2019.
regeling. Deze evaluatie zal de Tweede
Kamer ontvangen. Op basis van de
bevindingen zullen de bewindslieden een
besluit nemen over de toekomst van het
LOF.

De Tweede Kamer wordt in december 2019
over deze toezegging geïnformeerd.

In het najaar ontvangt de Tweede Kamer het Debat [12-06-2019] – ExamensToetsing en
thema-onderzoek van de onderwijsinspectie examinering in het voortgezet onderwijs.
over kwaliteitsborging van schoolexamens.

In het najaar van 2019 wordt de Tweede
Kamer over deze toezegging geïnformeerd.

De Minister dient in de zomer van 2019 het
Debat [03-10-2018] – AO Bekostigingsmodel
wetsvoorstel Vereenvoudiging bekostiging
VO
voortgezet onderwijs bij de Tweede Kamer
in. Bij die gelegenheid levert De Minister de
Tweede Kamer ook de actuele cijfers over de
gevolgen van de nieuwe bekostigingssystematiek in relatie tot de leerlingendaling.

De Tweede Kamer zal in oktober 2019
worden geïnformeerd.

Bij de evaluatie van de examens van 2019
Debat [12-06-2019] – Examens Toetsing en
wordt de Tweede Kamer tevens geïnforexaminering in het voortgezet onderwijs.
meerd over de resultaten van de gesprekken
met het Jongeren panel zorg.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

221

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Minister deelt de tussenstanden met de
Tweede Kamer over de verevening
(rapporten van NRO en DUO).

Debat [31-01-2019] – Passend onderwijs

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

Het onderzoek naar de mogelijkheid voor het Debat [12-06-2019] – ExamensToetsing en
afleggen van examens op verschillende
examinering in het voortgezet onderwijs.
niveaus (conform passage regeerakkoord) is
eind 2019 gereed en bereikt de Tweede
Kamer met beleidsreactie in het voorjaar van
2020.
Inzake het proces van aanscherpen van de
burgerschapsopdracht: in de brief van eind
november heeft de Minister aangekondigd
dat zij het wetsvoorstel in het voorjaar van
2018 ter internetconsulatie wil voorleggen
(brief 27 november 2017 Reactie op
burgerschapsonderzoek ICCS).

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

Uitgaande brief [06-12-2017] – BeantInternetconsultatie heeft plaatsgevonden in
woording vragen die zijn gesteld op
juni 2018.
6 december 2017 tijdens de eerste dag in de Is nu afgesloten en wordt verwerkt in
eerste termijn van de begrotingsbehandeling wetsvoorstel en memorie van toelichting.
van OCW over het jaar 2018 over de
Deze stukken zullen in het derde kwartaal
onderdelen Onderwijs, emancipatie,
2019 aan de Tweede Kamer worden
onderzoek en Wetenschap (inclusief
aangeboden.
nagekomen vragen over Media)

De Minister informeert de Tweede Kamer
Debat [21-02-2019] – AO Onderwijs en Zorg
vóór de zomer van 2019 over de achtergronden bij de CBS-cijfers over uitstroom uit
het (voortgezet) speciaal onderwijs
(uitstroom naar profiel «dagbesteding» in
plaats van verdergaan met onderwijs).

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer ontvangt een brief over
de laatste ontwikkelingen op het terrein van
het eigenaarschap van het lerarenregister,
mede naar aanleiding van het advies
Rinnooy Kan, en het vrijwillige karakter van
deelname.

Debat [24-01-2019] – AO Leraren (In
aanwezigheid van MOCW + MBVOM)

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Tweede Kamer ontvangt in 2019 een
actualisatie van de onderzoeken naar de
toereikendheid van de middelen in het
primair onderwijs en voortgezet onderwijs
en de doelmatigheid vande besteding. De
Tweede Kamer wordt betrokken bij het
tijdpad.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
termijn Tweede Kamer

De Minister heeft toegezegd dit onderzoek
begin 2020 op te leveren. Hierover wordt
geen Kamerbrief meer verstuurd. Het
onderzoek loopt.

De Minister zal de Tweede Kamer informeren over de uitkomsten van de bestuurlijke coalitie Onderwijs en Zorg, die
gehouden wordt in maart 2019.

Debat [21-02-2019] – AO Onderwijs en Zorg

Deze wordt meegenomen in de onderwijszorgbrief die waarschijnlijk in september
2019 naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.

Betreffende de LOB-agenda’s in het
Verslag houdende een lijst van vragen en
voortgezet onderwijs (VO) en het middelbaar antwoorden inzake OCW-begroting 2019 (35
beroepsonderwijs (mbo): In het najaar van
000 – VIII, nr. 15)
2019 zal OCW de Tweede Kamer informeren
over de stand van zaken, of we goed op
koers zijn en/of aanvullende maatregelen
nodig zijn om de ambities waar te maken.
De Minister zal in zijn beleidsreactie over de
curriculumvernieuwing ingaan op het
draagvlak.

Er wordt in het voorjaar van 2019 een
nulmeting gehouden, in het najaar 2019
wordt de eindmeting gedaan.

Debat [01-11-2018] – Begrotingsbehandeling De beleidsreactie zal in het najaar 2019 aan
(OCW) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
de Tweede Kamer gestuurd worden.
Vervolg. Eerste termijn regering en tweede
termijn Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

222

DIRECTIE WETGEVING EN JURIDISCHE ZAKEN
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

In de tweede helft van 2016 ontvangt de
Debat [07-12-2015] – Notaoverleg over de
Op 22 juni 2017 heeft het Hof van Justitie
Tweede Kamer een verkennende studie over initiatiefnota van het lid Straus: Krimp in het van de Europese Unie prejudiciële vragen
faillissement van scholen.
voortgezet onderwijs – van kramp naar kans beantwoord in de zaak van FNV tegen
Smallsteps B.V. (ECLI:EU:C:2017:489). De
beantwoording van deze vragen heeft grote
consequenties voor het antwoord op de
vraag wanneer sprake is van een overgang
van onderneming als bedoeld in de richtlijn
2001/23 (geïmplementeerd in titel 10,
afdeling 8, van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek). De beantwoording van het Hof
strekt ertoe dat ook sprake is van overgang
van een onderneming als de onderneming
wordt overgedragen binnen een faillissementsprocedure niet hoofdzakelijk is gericht
op de liquidatie van de onderneming, maar
juist op de voortzetting daarvan (zoals
bijvoorbeeld bij het geval is bij een
faillissement dat met een «pre-pack» is
voorbereid).
Deze ontwikkelingen hebben genoopt tot
een heroverweging van nut en noodzaak van
het voorstel van wet tot wijziging van
onderwijswetten voor het vergroten van de
mogelijkheden voor een doorstart van
onderwijsinstellingen bij faillissementen van
rechtspersonen die onderwijsinstellingen in
stand houden. Deze heroverweging is thans
nog gaande en zal naar verwachting in de
tweede helft van 2019 worden afgerond. De
Tweede Kamer wordt alsdan geïnformeerd.
Het wetsvoorstel, waarin medezeggenDebat [10-05-2017] – Werkdruk in het
schapsraden een grotere rol krijgen bij
basisonderwijs
advies en instemming, zal voor het
zomerreces bij de Kamer worden ingediend.

De Tweede Kamer is over de toezegging
geïnformeerd met de brief Wijziging van de
Wet medezeggenschap op scholen in
verband met het versterken van de
medezeggenschap op hoofdlijnen van het
financieel beleid in het funderend onderwijs
11 juli 2017.
Het wetsvoorstel is in voorbereiding.

Vóór de zomer wordt de Kamer geïnformeerd over een aanvullend bestuursrechtelijk instrumentarium in crisissituaties.

Wordt meegenomen in uitbreiding
instrumentarium. Zie brief aan TK, Kamerstukken II 2018/19, 29614.

Debat [20-12-2018] – VAO De lessen van
VMBO Maastricht (AO d.d. 19/12)

Het wetvoorstel inzake zwangerschapsverlof Debat [07-03-2018] – Loopbaanoriëntatie en
voor mbo-studenten ontvangt de Tweede
-begeleiding
Kamer begin 2019.

Het wetsvoorstel ligt naar verwachting in het
najaar van 2019 in de Tweede Kamer.

Voor het einde van 2018 ontvangt de Tweede Debat [18-04-2018] – AO Groepsgrootte in
Kamer het wetsvoorstel waarin instemhet basisonderwijs en de Werkdruk in het
mingsrecht wordt geregeld op hoofdlijnen
Primair Onderwijs
van de begroting van een school. Daarin
wordt óók het adviesrecht geregeld op
beleid m.b.t. groepsgrootte.

Het wetsvoorstel is in voorbereiding.

Het wetsvoorstel inzake het openbaar maken Debat [21-06-2017] – WGO Wetgevingsvan jaarverslagen van scholen (van scholen overleg over de Slotwet 2016, het
voor primair en voortgezet onderwijs) kan de jaarverslag 2016 en het Onderwijsverslag
Tweede Kamer begin 2018 verwachten.
2015–2016

Plenaire behandeling van het wetsvoorstel
wordt verwacht in het najaar van 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

223

Omschrijving

Vindplaats

De Minister zal een experimenteer-AMvB
opstellen, om het mogelijk te maken dat
instellingen af kunnen wijken van de huidige
wettelijke kaders rondom de kwalificatiestructuur. En zij deelt zeker het gevoel van
urgentie, daarom zal vanaf januari
aanstaande met een aantal scholen en hun
partners (werkgevers in de regio) bezien
worden hoe het onderwijs er binnen dit
experiment uit zou moeten zien. Vanaf 2019
zal het voor instellingen mogelijk zijn om
daadwerkelijk onderwijs aan te bieden in het
kader van dit experiment en studenten in te
schrijven.

Uitgaande brief [06-12-2017] – BeantHet regeerakkoord kondigt een experiment
woording vragen die zijn gesteld op
aan waarbij vo-leerlingen met meerdere
6 december 2017 tijdens de eerste dag in de vakken op een hoger niveau toegang kunnen
eerste termijn van de begrotingsbehandeling krijgen tot specifieke vervolgopleidingen in
van OCW over het jaar 2018 over de
het ho. Om tot een goede uitvoering hiervan
onderdelen Onderwijs, emancipatie,
te komen is afgelopen tijd het gesprek
onderzoek en Wetenschap (inclusief
gevoerd met verschillende vo-scholen,
nagekomen vragen over Media)
ho-instellingen en de vertegenwoordigende
sectorraden (VO-Raad, VH, VSNU). Daaruit
bleek dat leerlingen met vakken op een
hoger niveau nu nog te weinig gezien en
beloond worden in het vervolgonderwijs,
waardoor mogelijk talent en motivatie
verloren gaan. Om deze reden is in overleg
met de betrokken sectorraden als eerste stap
besloten tot een invulling waarbij instellingen uit het vo en ho en de sectorraden
gaan kijken hoe zij beter kunnen inspelen op
deze leerlingen met vakken op een hoger
niveau. Hierbij wordt o.a. gedacht aan het
aanbieden van honourstrajecten, versneld
hbo of andere op maat gesneden
programma’s. Dit gebeurt in eerste instantie
binnen de bestaande wettelijke kaders.

Stand van zaken

Voor het eind van 2018 ontvangt de Tweede
Kamer het wetsvoorstel waarin de burgerschapsopdracht wordt aangescherpt.

Debat [29-03-2018] – Dertigledendebat
Wetsvoorstel wordt naar verwachting in
burgerschapsonderwijs en maatschappijleer najaar 2019 bij de Tweede Kamer ingediend.

B. Door de Staten-Generaal gedane toezeggingen
DIRECTIE ERFGOED EN KUNSTEN
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Debat [08-12-2015] – Erfgoedwet
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een motie van het lid
Gerkens (SP), toe de wet formeel na vijf jaar
te evalueren, maar als er signalen zijn, die
signalen er binnen drie jaar uit te lichten om
de Kamer er apart over te informeren.

De Erfgoedwet trad op 1 juli 2016 in werking.
Het Ministerie van OCW evalueert de wet 5
jaar na de inwerkingtreding. Op dit moment
zijn er geen signalen bekend die aanleiding
geven tot maatregelen.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Debat [08-12-2015] – Erfgoedwet
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen van de leden Atsma
(CDA) en Schnabel (D66), toe om samen met
de Museumvereniging en de musea te
evalueren of de gekozen aanpak voldoende
recht doet aan de bekostiging van de
collectie. Indien nodig kan de bekostiging
per 2021 worden aangepast. De ervaringen
uit 2017–2020 worden daarbij betrokken.

Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Debat [08-12-2015] – Erfgoedwet
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid
Schnabel (D66), toe rapporten van deskundigencommissies met betrekking tot de
vervreemding van cultuurgoederen door
andere publiekrechtelijke rechtspersonen
dan gemeenten, provincies en Rijk in
principe openbaar te maken als die aan haar
toegezonden zijn.

De Erfgoedwet trad op 1 juli 2016 in werking.
Er zijn nog geen rapportages door deskundigencommissies uitgebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

224

DIRECTIE HOGER ONDERWIJS EN STUDIEFINANCIERING
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Behandeling Eerste Kamer van de Wijziging
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
van de rentemaatstaf voor de lening hoger
aanleiding van vragen en opmerkingen van onderwijs (35.007)
de leden Nooren (PvdA), Martens (CDA),
Baay-Timmerman (50PLUS), Rinnooy Kan
(D66) en Bikker (ChristenUnie), toe een
grootschaliger vervolgonderzoek over de
psychische problematiek onder studenten uit
te laten voeren. Hierbij wordt rekening
gehouden met de specifieke vereisten van
het kwantitatief bevragen van deze
doelgroep.

De Minister gaat het RIVM deze zomer
opdracht geven om een grootschalige
kwantitatieve nulmeting naar psychische
problematiek onder studenten in het hoger
onderwijs uit te voeren. Het RIVM gaat het
najaar van 2019 gebruiken om tot een breed
gedragen onderzoeksopzet te komen. De
onderzoekers gaan hiervoor in gesprek met
allerlei betrokken partijen, zoals studentenbonden, koepels en experts op het gebied
van psychische problematiek. In 2020 wordt
het onderzoek uitgevoerd en eind 2020
verwachten we de resultaten.

(T02622 Toezegging aan lid prof. dr. J.A.
Bruijn (VVD). Verlaagd wettelijk collegeld.
34.911) T02622Toezegging aan de Eerste
Kamer, naar aanleiding van een vraag van
het lid Bruin (VVD), toe de instroom van
eerstejaars in alle sectoren in de gaten te
houden en mee te nemen in de Monitor
Beleidsmaatregelen.

Debat [10-07-2018] – Verlaagd wettelijk
collegegeld (Wet halvering collegegeld)Behandeling wetsvoorstel

De effecten van de halvering op het
collegegeld worden meegenomen in de
Monitor Beleidsmaatregelen.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid Bruijn
(VVD), toe een ex ante raming van de
macro-economische effecten van het
wetsvoorstel en de effecten van de
maatregelen op arbeid mee te nemen bij de
wetsevaluatie.

Debat [20-01-2015] – Plenair debat over de
Wet studievoorschot hoger onderwijs
(34 035)

Dit is een doorlopende toezegging.

T02623 Toezegging Eerste Kamer aan lid
Debat [10-07-2018] – Verlaagd wettelijk
prof. dr. J.A. Bruijn (VVD) over compensatie collegegeld(Wet halvering collegegeld)Beinstellingen (Verlaagd wettelijk collegegeld. handeling wetsvoorstel
34.911)Naar aanleiding van een vraag van
het lid Bruijn (VVD), toezegging aan de
Eerste Kamer gedaan om bij de compensatie
via de studentgebonden financiering in de
gaten te houden of er grote verschillen
optreden tussen de instellingen.

De compensatie voor de halvering van het
collegegeld wordt via de studentgebonden
financiering verstrekt aan de instellingen.
Tezamen met de algehele evaluatie van deze
maatregel wordt ook de verdeling van de
middelen geëvalueerd.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid Bruijn
(VVD), toe dat in 2020/2021 een evaluatie zal
plaatsvinden waarin in ieder geval worden
meegenomen de praktische uitwerking van
het instemmingsrecht van de opleidingscommissie op de Onderwijs en Examenregeling (OER) en hoe dit recht zich verhoudt
tot de rechten van andere medezeggenschapsorganen waaronder die van de
faculteitsraad, tot het instemmingsrecht op
hoofdlijnen van de begroting in het mbo en
tot het collegegeldvrij besturen.

Naar verwachting wordt eind 2020 de
evaluatie in gang gezet.

Debat [07-06-2016] – EK behandeling Wet
versterking bestuurskracht onderwijsinstellingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

225

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

T02419De Minister van Onderwijs, Cultuur
Debat [21-02-2017] – EK debat bescherming
en Wetenschap zegt, naar aanleiding van
Namen en Graden HO 21 februari
vragen en opmerkingen van de leden Bruijn
(VVD), Rinnooy Kan (D66) en Nooren (PvdA),
toe om een kabinetsreactie (waarbij mogelijk
de WRR betrokken wordt) aan de Eerste
Kamer te sturen inzake het maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef en het al dan
niet omgaan met discriminatoire uitingen
ten opzichte van andere grondrechten in een
brede (onderwijs-overstijgende) context.

Aan de hand van recente casussen zal
worden gereflecteerd op het omgaan met
discriminatoire uitingen en de afweging van
andere grondrechten in een onderwijsoverstijgende context. Dit wordt extern,
bijvoorbeeld bij enkele hoogleraren,
uitgezet.

T02420De Minister van Onderwijs, Cultuur
Debat [21-02-2017] – EK debat bescherming
en Wetenschap zegt, naar aanleiding van
Namen en Graden HO 21 februari
vragen en opmerkingen van de leden
Rinnooy Kan (D66) en Nooren (PvdA), toe
om in 2020 in een onderzoek te kijken of zich
problemen hebben voorgedaan met de
positionering van hogescholen, met de
nadruk op de internationale omgeving.
Daarbij wordt ook gekeken naar de titel van
lector in internationale context. Dit
onderzoek zal gecombineerd worden met de
toezegging (T01763) die tijdens de behandeling van het wetsvoorstel Kwaliteit in
verscheidenheid is gedaan.

De toezeggingen T01763 en T02420 worden
in samenhang nagekomen en de Minister
verzoekt om de deadlines gelijk te trekken
naar de nieuwe deadline van 1 juni 2020.

(T02621. Toezegging aan prof. dr. J.A. Bruijn Debat [10-07-2018] – Verlaagd wettelijk
(VVD). Verlaagd wettelijk collegegeld
collegegeld (Wet halvering collegegeld)
(34.911))T02621Toegezegd aan de Eerste
Behandeling wetsvoorstel
Kamer, naar aanleiding van een vraag van
het lid Bruijn (VVD), toe de suggestie mee te
nemen om in de Nationale Studenten
Enquête een aantal vragen op te nemen over
financiële aspecten en studiekeuze.

Komt terug in de reactie op de monitor
beleidsmaatregelen hoger onderwijs.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen en opmerkingen van
de leden Koole (PvdA) en Ganzevoort (GL),
toe dat het comprimeren van deeltijdstudies
niet ten koste mag gaan van de kwaliteit en
dat dit aan de onderwijsinstellingen wordt
gecommuniceerd.

Met het terugdraaien van de langstudeerdersmaatregel is de noodzaak tot het
comprimeren van deeltijdstudies komen te
vervallen. Dit is een doorlopende
toezegging.

Debat [17-04-2012] – Mondeling overleg met
de Staatssecretaris inzake de uitvoering van
de motie Ganzevoort c.s. (Eerste Kamerstuk
32 618, I)

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Debat [07-06-2016] – EK behandeling Wet
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
versterking bestuurskracht onderwijsaanleiding van vragen en opmerkingen van instellingen
de leden Bruijn (VVD), Martens (CDA) en
Rinnooy Kan (D66), toe na afloop van het
studiejaar 2017/2018 een momentopname te
maken inzake de vraag of er reden is tot
zorg, bijstelling, extra uitleg of voorlichting,
facilitering en ondersteuning van de
opleidingscommissies.

In het kader van de momentopname hebben
rondetafelbijeenkomsten met betrokkenen
uit het hoger onderwijs plaatsgevonden. De
resultaten zijn inmiddels verwerkt. De Eerste
Kamer zal in het najaar van 2019 worden
geïnformeerd.

T02421De Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt, naar aanleiding van
vragen en opmerkingen van het lid Bikker
(ChristenUnie), toe te bekijken hoe de
publieksvriendelijkheid van het CROHO kan
worden verbeterd en de Eerste Kamer
hierover te informeren.

Op dit moment is OCW bezig met een traject
(programma Doorontwikkelen BRON) om
het Centraal register opleidingen hoger
onderwijs (Croho) in te bedden in een
gemoderniseerde sectoroverstijgende
registratie van instellingen en opleidingen
(RIO). In dat kader beziet OCW samen met de
instellingen hoe RIO publieksvriendelijker
kan worden gemaakt, allereerst voor vo en
mbo vanaf voorjaar 2020 en navolgend voor
het po en ho.

Debat [21-02-2017] – EK debat bescherming
Namen en Graden HO 21 februari

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

226

Omschrijving

Vindplaats

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Debat [09-07-2013] – overleg Wetsvoorstel
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
Kwaliteit in verscheidenheid: antwoord
aanleiding van vragen van de leden Essers
regering + re- en dupliek
(CDA) en Engels (D66), toe over twee
studiejaren te bezien of de voorlichting en
communicatie over de gelijkschakeling van
titulatuur voor hbo en wo helder genoeg
zijn. Tevens zegt zij toe over dit onderwerp te
praten met andere partijen, waaronder
werkgevers, teneinde verwarring te
voorkomen.
T02722De Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid
Rinnooy Kan (D66), toe haar te informeren
over de stand van zaken van de kwaliteitsafspraken en de mate van betrokkenheid van
de medezeggenschap bij de hoger onderwijsinstellingen.

Stand van zaken
De toezeggingen T01763 en T02420 worden
in samenhang nagekomen en de Minister
verzoekt om de deadlines gelijk te trekken
naar de nieuwe deadline van 1 juni 2020.

28-05-2019Behandeling Eerste Kamer van de In het najaar van 2020 ontvangt de Kamer
Wijziging van de rentemaatstaf voor de
een landelijk beeld van de plannen inzake
lening hoger onderwijs (35.007)
besteding Studievoorschot. In het najaar van
2022 ontvangt de Tweede Kamer de
voortgang van de plannen. De uiteindelijke
evaluatie ontvangt de Tweede Kamer in
2026. Dit zullen we ook delen met de Eerste
Kamer.

DIRECTIE KENNIS
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een opmerking van het lid
Ganzevoort (GroenLinks), toe dat zowel het
rapport van de inspectie over de deugdelijkheidseisen als het rapport over de bevindingen (het stimulerende deel) openbare
stukken zijn.

Debat [01-03-2016] – InitiatiefvoorstelBisschop, Van Meenen en Rog: Doeltreffender regeling van het onderwijstoezicht(Tijden 13:50 – 15:50 Eerste termijn / 18:20 –
21:10 Tweede termijn en antwoord)

De toezegging heeft betrekking op elk
onderzoek dat de inspectie doet op een
school, opleiding of bestuur, en dat normaal
gesproken openbaar zou zijn. Aan de
toezegging wordt permanent uitvoering
gegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

227

DIRECTIE MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJS
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid Bruijn
(VVD), toe de algemene maatregel van
bestuur over de hoofdlijnen van de
begroting voor het mbo te zijner tijd bij de
Eerste Kamer voor te hangen.

Debat [07-06-2016] – EK behandeling Wet
versterking bestuurskracht onderwijsinstellingen

In maart 2017 is de handreiking vastgesteld
en is een jaar na invoering geëvalueerd
nadat alle mbo-scholen voor het eerst een
volledige begrotingscyclus ten behoeve van
het jaar 2018 hebben doorlopen. Met de
aanbevelingen in de handreiking hebben
partijen beoogd om een bijdrage te leveren
aan het voeren van een constructieve
dialoog tussen bestuur, de ondernemingsraad en de studentenraad (en in
voorkomende gevallen de ouderraad) over
de hoofdlijnen van de begroting en om
mogelijke juridisering van het instemmingsrecht te voorkomen. MBO Raad, JOB en
Platform medezeggenschap mbo constateren dat op alle mbo-scholen inmiddels
instemming is gegeven op de hoofdlijnen
van de begroting. Er zijn geen geschillen
ingediend bij de daarvoor in de wet
aangewezen landelijke geschillencommissie.
Uit de door partijen gehouden enquêtes
onder de verschillende achterbannen komt
naar voren dat bestuurders, ondernemingsraden en studentenraden over het algemeen
tevreden zijn over hoe binnen de
mbo-school invulling en toepassing is
gegeven aan het instemmingsrecht. Partijen
zien geen aanleiding om de eerdere
handreiking aan te passen.

Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

T02372De Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap zegt het lid Ten
Hoeve toe de inhoudelijke strekking van de
motie Ten Hoeve c.s. (34 264, K) over te
nemen indien hij een doorbraak over het
wetsvoorstel met de dertien regionale
omroepen bereikt.

Debat [11-10-2016] – Wetsvoorstel 34459
aanvullingen bij toekomstbestendig maken
van de landelijke publieke mediadienst

De Eerste Kamer is op 2 september 2016
geïnformeerd over de stand van zaken
wetsvoorstel modernisering regionale
publieke omroep. In deze brief geeft de
voormalig Staatssecretaris aan dat het
voorliggende wetsvoorstel nog niet aan de
Kamer wordt voorgelegd. Er is nu geen
voornemen om het wetsvoorstel alsnog in te
dienen.

DIRECTIE MEDIA EN CREATIEVE INDUSTRIE

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
Debat [01-03-2016] – voortzetting Mediaen Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
debat Eerste Kamer (Toekomstbestendig
aanleiding van vragen van de leden Sent
maken van de publieke mediadienst)
(PvdA) en Lintmeijer (GroenLinks), toe de
redactionele onafhankelijkheid in de regio in
het regiowetsvoorstel wettelijk vast te
leggen.

De Eerste Kamer is op 2 september 2016
geïnformeerd over de stand van zaken
wetsvoorstel modernisering regionale
publieke omroep. In deze brief geeft de
voormalig Staatssecretaris aan dat het
voorliggende wetsvoorstel nu nog niet aan
de Kamer wordt voorgelegd. Er is geen
voornemen om het wetsvoorstel alsnog in te
dienen.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid Bikker
(ChristenUnie), toe deze erkenningsperiode
van 2016–2020 geen verdere wijzigingen in
het publieke mediabestel door te voeren.

In het Regeerakkoord is opgenomen dat in
de erkenningsperiode 2016–2020 geen
wijzigingen in het bestel zullen plaatsvinden.

Debat [02-02-2016] – Plenair overleg
Wetsvoorstel Media

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

228

Omschrijving

Vindplaats

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
Debat [01-03-2016] – voortzetting Mediaen Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
debat Eerste Kamer (Toekomstbestendig
aanleiding van een vraag van het lid Atsma maken van de publieke mediadienst)
(CDA), toe dat er per provincie minimaal één
regionale omroep blijft bestaan en dat het
mogelijk blijft dat er in de provincie
Zuid-Holland twee regionale omroepen zijn.

Stand van zaken
Op 15 mei 2018 is het wetsvoorstel tot
wijziging van de Mediawet 2008 in verband
met maximering van het aantal regionale
publieke media-instellingen (34 872) door de
Eerste Kamer aangenomen. Het
wetsvoorstel regelt dat er per provincie
maximaal één regionale omroep kan worden
aangewezen, met uitzondering van de
provincie Zuid-Holland waar maximaal twee
regionale omroepen kunnen worden
aangewezen.

DIRECTIE ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
Omschrijving

Vindplaats

T02448De Minister van Onderwijs, Cultuur
Debat [06-06-2017] – Debat bevordering
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
Internationalisering in het hoger onderwijs
aanleiding van vragen van de leden Martens en wetenschappelijk onderzoek
(CDA), Bruijn (VVD) en Nooren (PvdA), toe
over twee jaar met de VSNU en het Rectoren
College te overleggen over de uitbreiding
van het ius promovendi, over vijf jaar de
wetswijziging te evalueren en die mee te
nemen bij de Balans van de wetenschap in
2022. De naleving van de handreiking, het
transnationale aspect, het toenemende
aantal Engelstalige masteropleidingen en de
aansluiting van die opleidingen op de
beroepspraktijk worden daarbij betrokken.

Stand van zaken
Op dit moment wordt bekeken hoe de
uitvoering van de toezegging kan worden
vormgegeven.

DIRECTIE PRIMAIR ONDERWIJS
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

T02461De Staatssecretaris van Onderwijs,
Debat [11-07-2017] – Wetsvoorstel Wet
Cultuur en Wetenschap zegt de Eerste
samen sterker door vereenvoudiging
Kamer, naar aanleiding van vragen van de
samenwerkingsschool
leden Bruijn (VVD), Schalk (SGP) en Sent
(PvdA), toe de evaluatie van de wet ook naar
de Eerste Kamer te sturen. In de evaluatie
wordt mede ingegaan op de additionele
mogelijkheden om kleine scholen in stand te
houden en op het aantal scholen dat
gebruikmaakt van de mogelijkheid om een
samenwerkingsschool te vormen. Daarbij
wordt tevens aangegeven welk deel daarvan
onder een bijzonder bestuur komt te vallen
en welk deel onder een openbaar bestuur.

De evaluatie wordt in 2020 naar de Eerste
Kamer verstuurd.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen van de leden Van
Bijsterveld (CDA) en Kops (PVV), toe het
percentage onderwijstijd in de Engelse,
Duitse of Franse taal pas te wijzigen na
discussie met de Kamers over de resultaten
van de evaluaties.

Debat [22-09-2015] – Wetsvoorstel
Aanbieden van Onderwijstijd in de Engelse,
Duitse of Franse Taal voor het Primair
Onderwijs

De pilot Tweetalig Primair Onderwijs (TPO)
loopt tot en met schooljaar 2018–2019. De
Eerste Kamer ontvangt de resultaten van de
evaluaties nadat de evaluatierapporten zijn
opgeleverd. Aan de toezegging wordt
opvolging gegeven indien een wijziging van
het genoemde percentage eventueel in de
toekomst aan de orde komt.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een opmerking van het lid
Pijlman (D66, toe de motie-Pijlman c.s.
(34 031, I) mee te nemen als onderdeel van
de beleidsreactie op het definitieve advies
van het Platform Onderwijs 2032.

Debat [22-09-2015] – Wetsvoorstel
Aanbieden van Onderwijstijd in de Engelse,
Duitse of Franse Taal voor het Primair
Onderwijs

Het advies over de curriculumherziening
wordt in oktober 2019 verwacht. De
beleidsreactie volgt enkele weken later.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

229

DIRECTIE VOORTGEZET ONDERWIJS
Omschrijving

Vindplaats

Stand van zaken

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Kamer, naar aanleiding
van vragen van de leden Flierman (CDA),
Ganzevoort (GroenLinks), Kuiper
(ChristenUnie) en de Lange (OSF) toe om (1)
het ECPO te verzoeken de tijdens het debat
genoemde wensen van de Eerste Kamer –
waaronder het invoeringstraject – mee te
nemen in het evaluatiekader, (2) het
evaluatiekader aan de Kamer te sturen, (3)
het passend onderwijs te evalueren en een
halfjaarlijkse monitor aan de Kamer te
zenden, alsmede (4) de wetgeving aan te
passen indien dit nodig blijkt uit de evaluatie
en/of monitoring.

Debat [02-10-2012] – Passend Onderwijs
Herziening organisatie en financiering in het
funderend onderwijs en in het middelbaar
beroepsonderwijs (passend onderwijs)
onder nummer 33.106 + Kwaliteitsverbetering van het speciaal en voortgezet
speciaal onderwijs onder nummer 32.812.

De Eerste Kamer wordt jaarlijks geïnformeerd met de voortgangsrapportage
Passend Onderwijs. De evaluatie wordt in
2020 uitgevoerd. De Kamer wordt uiterlijk
eind 2020 over de evaluatie geïnformeerd.

T02696De Minister voor Basis- en Voortgezet Debat [19-02-2019] – Bundeling en
Onderwijs en Media zegt de Eerste Kamer,
aanpassing van regels over de registers
naar aanleiding van een vraag van het lid
m.b.t onderwijsdeelnemers (Wet register
Bruijn (VVD) toe met de VO-raad en de MBO onderwijsdeelnemers) in de Eerste Kamer
Raad in gesprek te gaan over de wense(Kamerstuk 34 878)
lijkheid en mogelijkheid van verwerking van
doorstroomgegevens.

In bestuurlijk overleg met VO-raad op
20 februari 2019 is dit punt door de Minister
ingebracht. Daarnaast worden er ambtelijke
gesprekken gevoerd met de onderwijsraden
over de behoefte aan doorstroominformatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

230

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

231

11.630
6.920

3.210
1.425

WOOS: Humanistisch vormend en godsdienstonderwijs2

WPO: Academische ziekenhuizen en SBD’s voor
onderwijs aan zieke leerlingen3

WOOS: aanpassen lesmaterialen ten behoeve van
visueel gehandicapte en dyslectische leerlingen
(Dedicon)

WOOS: Techniekpact

87.640

98.476

28.172

1.000

375

0

4.655

640

1.000

487

2.787

35

1.375

3.100

6.920

12.130

12.600

23.200

2019

2

De regelingen/verleningen worden jaarlijks getoetst en opnieuw toegekend.
Wettelijke grondslag op basis van de Wet op het primair onderwijs.
3
Dit betreft de bekostiging van academische ziekenhuizen.
4
Evaluatie via monitor bestuursakkoord PO 2017.

1

18.759

Totaal subsidie(regelingen)

219

Overige beschikkingen op basis van WOOS/SLOA

375

WOOS: Regeling Cultuurbegeleider

0

4.140

640

1.000

487

1.394

Kaderregeling Subsidiëring onderzoek en
wetenschap: Pre COOL-onderzoek (NWO)

Regeling lerarenbeurs voor scholing en
zij-instroom

WOOS: Onderwijsconsulenten (Stichting Ondersteuning Scholen en ouders)

WOOS: Stichting Gedragswerk

WOOS: Ouderorganisatie

SLOA/WOOS: Nederlands Gebarencentrum

WOOS: Goed Worden, Goed Blijven (PO-Raad)

35

14.006

Regeling Onderwijs in het buitenland (Stichting
NOB)

WOOS: FODOK

23.400

2018

Regeling Onderwijsvoorzieningen jongeren met
een handicap (UWV)

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

Tabel Subsidies art.nr. 1 Primair onderwijs (bedragen x € 1.000)

BIJLAGE 4 SUBSIDIEOVERZICHT

106.512

28.847

1.000

375

9.000

4.655

640

1.000

487

2.023

35

3.100

6.920

12.630

12.600

23.200

2020

109.041

33.309

10.000

4.655

640

1.000

487

3.100

6.920

13.130

12.600

23.200

2021

117.541

30.309

21.000

4.655

640

1.000

487

3.100

6.920

13.630

12.600

23.200

2022

118.041

30.309

21.000

4.655

640

1.000

487

3.100

6.920

14.130

12.600

23.200

2023

118.541

30.309

21.000

4.655

640

1.000

487

3.100

6.920

14.630

12.600

23.200

2024

divers

geen

2015

2015

geen

2015

2014

divers

2020

2020

2021

2020

2020

2020

2020

2020
geen

2019

2014

geen

2020

2020

2023

2023

2020

geen4

geen

geen

2018

geen

geen

geen

Laatste evaluatie
Volgende
(jaartal met evaluatie (jaartal)
hyperlink naar
vindplaats)

divers

2020

2020

2021

2019

2019

2019

2019

2019

2018

2019

20191

2019

20231

20231

20191

Einddatum
subsidie (jaartal
van de regeling)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

232

447

Programma Preventieve & Integrale Aanpak
Dyslexie Expertisecentrum Nederlands

21.321
81.449

Totaal subsidie

53

100

Overige subsidies

projectsubsidie Banenafspraak FO

EGMO 2020

170

13.000

Regeling doorstroom VMBO-HAVO/MBO

Tegemoetkoming DAMU-scholieren

14.235

1.000

Regeling doorstroom PO-VO

Skills (VMBO-techniek) WSNL

90

350

Aanvraag sterk beroepsonderwijs SPV

Aanpak kindermishandeling Boink/
schoolleidersvereniging

2.980

200

550

332

43

145

243

104

1.246

19.240

2020

5.600

2019

Regeling vrijroosteren leraren (fase 2)

2018

Integraal ondersteuningsprogramma VO-raad

Pilot Jaarverslag VO-raad

Instellingssubsidie INGRADO

Projectsubsidie LOWAN

Projectsubsidie 4e medewerker LAKS

2-jaarlijkse monitor LAKS

Instellingssubsidie Stichting COMBO voor LAKS

Instellingssubsidie LAKS

Instellingssubsidie stichting School en Veiligheid

Instellingssubsidie stichting Kennisnet

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

Tabel Subsidies art.nr. 3 (bedragen x € 1.000)

82.469

45.992

170

4.843

6.064

1.000

397

350

1.750

550

332

43

145

243

104

1.246

19.240

2021

82.434

59.361

170

1.000

550

332

43

145

243

104

1.246

19.240

2022

82.564

59.491

170

1.000

550

332

43

145

243

104

1.246

19.240

2023

79.064

59.491

170

1.000

550

332

43

145

243

104

1.246

15.740

2024

31-12-2020

loopt meerjarig
door

loopt meerjarig
door

31-12-2021

1-1-2023

31-12-2020

31-12-2020

loopt meerjarig
door

loopt meerjarig
door

loopt meerjarig
door

loopt meerjarig
door

loopt meerjarig
door

loopt meerjarig
door

loopt meerjarig
door

loopt meerjarig
door

Laatste evaluatie
Volgende
Einddatum
(jaartal met evaluatie (jaartal)
subsidie
hyperlink naar
(-regeling)(jaartal)
vindplaats)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

233

2.077

Totaal subsidie

977

977

2020

255.647

12.322

0

3.200

1.275

14.500

11.750

212.600

2020

880

880

2021

436.466

13.966

0

4.100

1.275

16.000

194.525

206.600

2021

845

845

2022

429.519

12.444

0

4.100

1.300

15.450

194.625

201.600

2022

153

153

2023

417.625

12.400

0

4.100

1.300

14.850

187.375

197.600

2023

153

153

2024

411.275

12.900

0

900

1.300

14.200

187.375

194.600

2024

1.674
1.899
3.573

Regeling: Open en online onderwijs

Overige subsidies ≤ € 1 miljoen1

Totaal subsidie

4.172

2.202

1.970

2019

4.469

2.504

1.965

2020

4.822

2.857

1.965

2021

4.301

2.336

1.965

2022

4.137

2.137

2.000

2023

3.837

1.837

2.000

2024

divers

nnb

2025

2020

2019

nnb

2023

divers

divers

Geen

divers

2020

Laatste evaluatie
Volgende
(jaartal met evaluatie (jaartal)
hyperlink naar
vindplaats)

divers

Laatste evaluatie
Volgende
(jaartal met evaluatie (jaartal)
hyperlink naar
vindplaats)

divers

geen

nnb

2016

2018

geen

2018

Laatste evaluatie
Volgende
(jaartal met evaluatie (jaartal)
hyperlink naar
vindplaats)

In de reguliere beleidsdoorlichtingen van de verschillende begrotingsartikelen worden ook de overige subsidies van het betreffende begrotingsartikel doorgelicht.

2018

Tabel Subsidies art.nr. 7 (bedragen x € 1.000)

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

1

1.011

1.011

2019

246.400

17.709

0

0

2.253

20.000

2.390

204.048

2019

In de reguliere beleidsdoorlichtingen van de verschillende begrotingsartikelen worden ook de overige subsidies van het betreffende begrotingsartikel doorgelicht.

2.077

Overige subsidies ≤ € 1 miljoen1

1

2018

246.410

18.656

525

0

2.949

22.780

0

201.500

2018

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

Tabel Subsidies art.nr. 6 (bedragen x € 1.000)

Totaal subsidie

Overige subsidies

ROC Leiden

Vakwedstrijden MBO

Loopbaanorientatie

Actieplan Laaggeletterdheid/Tel mee met Taal

Leven Lang Ontwikkelen

Subsidieregeling praktijkleren

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

Tabel Subsidies art.nr. 4 (bedragen x € 1.000)

divers

2022

Einddatum
subsidie
(-regeling
(jaartal)

divers

Einddatum
subsidie
(-regeling)
(jaartal)

divers

2018

2024

2019

2021

nnb

2022

Einddatum
subsidie
(-regeling)
(jaartal)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

234

291

241

226

186

186

186

70

116

2024

Geen evaluatie
voorzien

Geen evaluatie
voorzien

2013

Gezien aard
regeling geen
evaluatie
voorzien

Gezien aard
regeling geen
evaluatie
voorzien1

Laatste evaluatie
Volgende
(jaartal met evaluatie (jaartal)
hyperlink naar
vindplaats)

2024

2019

2024

2018

Einddatum
subsidie
(-regeling)
(jaartal)

1
Vanwege het algemene, kaderstellende karakter van de WOOS en Kaderregeling heeft deze geen einddatum en is een evaluatie van doelmatigheid en doeltreffendheid als zodanig niet
mogelijk. Evaluatie van verstrekte subsidies op basis van de regeling kan deel uitmaken van beleidsevaluaties. In de reguliere beleidsdoorlichtingen van de verschillende begrotingsartikelen
worden ook de subsidies van het betreffende begrotingsartikel verstrekt onder de WOOS en Kaderregeling doorgelicht: de planning beleidsdoorlichtingen is te vinden in de Beleidsagenda.

Totaal subsidie

820

70

116

2023

2019

70

116

2022

2018

110

116

2021

NWS

125

116

2020

Docentenuitwisseling Fulbright Center

175

116

2019

2019

65

155

600

2018

Stichting International Association for the
Evaluation of Educational Achievement

Overige incidentele subsidies

Stichting Lezen en Schrijven

Incidentele subsidies voor het uitwisselen van
cultuur

Subsidiebeschikking (WOOS) Neth-ER

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

Tabel Subsidies art.nr. 8 (bedragen x € 1.000)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

235

822

WOOS: Onderwijscoöperatie

109.289

2.735

Totaal subsidie

1.665

WOOS: Overige projecten
133.021

7.404

245

WOOS: Projecten professionalisering

430

Bevoegdhedencommissie

1.142

13.000

6.400

22.340

82.060

2019

Leraar24

LOF en MBO pioniers

687

WOOS: Impuls Lerarentekorten vo en wetenschap
en techniek pabo

Regionale aanpak lerarentekort

3.471

18.758

Regeling zij-instroom

Regeling korte scholingstrajecten vo

81.150

2018

Regeling Lerarenbeurs

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

Tabel Subsidies art.nr. 9 (bedragen x € 1.000)

125.329

5.107

61

430

1.031

13.000

6.400

21.240

78.060

2020

125.329

6.061

568

13.000

6.400

21.240

78.060

2021

124.764

6.064

13.000

6.400

21.240

78.060

2022

124.764

6.064

13.000

6.400

21.240

78.060

2023

124.764

6.064

13.000

6.400

21.240

78.060

2024

2017

2017

2020

2020

2021

2021

Laatste evaluatie
Volgende
(jaartal met evaluatie (jaartal)
hyperlink naar
vindplaats)

2018

2018

31-12-2022

1-1-2020

1-1-2022

1-4-2022

Einddatum
subsidie
(-regeling)
(jaartal)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

236

3.427
1.998
6.801
2.125

Creatieve Industrie

Monumentenzorg

Erfgoed en ruimte

76.789

Totaal subsidie

77.018

42.881

1.730

3.516

1.827

3.350

8.748

14.966

2019

93.845

61.661

1.000

138

1.975

3.350

9.005

16.716

2020

47.870

20.117

2.450

135

1.975

3.350

8.052

11.791

2021

48.402

17.109

2.750

0

1.975

3.350

8.052

15.166

2022

48.402

17.109

2.750

0

1.975

3.350

8.052

15.166

2023

45.746

14.453

2.750

0

1.975

3.350

8.052

15.166

2024

1
3
3
1

1
2

3
1

2019

1

1

2016

2022

2019

2019

2019

2018

2018

Laatste evaluatie
Volgende
(jaartal met evaluatie (jaartal)
hyperlink naar
vindplaats)

1

2022

2018

1

1

2024

jaarlijks

jaarlijks

Einddatum
subsidie
(-regeling)
(jaartal)

1
Bovenstaande subsidies zijn veelal programma’s en activiteiten, die niet het karakter hebben van een subsidieregeling. Om die reden is niets ingevuld onder «laatste evaluatie», «volgende
evaluatie» en onder «einddatum subsidie (regeling)». De middelen worden beschikt en verantwoord door het Ministerie van OCW op basis van de Wet op het Specifiek Cultuurbeleid. De verantwoording bevat een activiteitenverslag of bestuursverslag en een financieel verslag of jaarrekening die voorzien is van een accountantsverklaring. Naast evaluatie is ook monitoring toegevoegd,
omdat dit ook inzicht biedt in de voortgang en effectiviteit van beleid. In 2021 vindt tevens een beleidsdoorlichting plaats.
2
Interne Midtermreview door ADR.
3
Onder de noemer erfgoed en fysieke leefomgeving worden diverse maatregelen ingezet die tot doel hebben de positie van erfgoed in de fysieke leefomgeving te versterken. De evaluatie van
deze maatregelen vindt plaats in de erfgoedbalans (2022). De maatregelen borduren voort op het programma Erfgoed en Ruimte dat in 2019 wordt geëvalueerd.

39.662

Specifiek cultuurbeleid

Erfgoed en fysieke leefomgeving

8.873

Programma leesbevordering

13.903

2018

Internationaal cultuurbeleid (incl. HGIS)

Verbreden inzet cultuur

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

Tabel Subsidies art.nr. 14 (bedragen x € 1.000)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

237

6.811

Totaal subsidie

5.411

4.500

911

2021

911

911

2022

911

911

2023

911

911

2024

Geen

Geen

Geen

Geen

Laatste evaluatie
Volgende
Einddatum
(jaartal met evaluatie (jaartal)
subsidie
hyperlink naar
(-regeling)(jaartal)
vindplaats)

Bovenstaande subsidie bevat programma’s en activiteiten die niet het karakter hebben van een subsidieregeling. Om die reden is niets ingevuld
onder «laatste evaluatie», «volgende evaluatie» en onder «einddatum subsidie (regeling)». De middelen worden beschikt en verantwoord door het
Ministerie van OCW op basis van de Wet op het Specifiek Cultuurbeleid en de Mediawet 2008. De verantwoording bevat een activiteitenverslag of
bestuursverslag en een financieel verslag of jaarrekening die voorzien is van een accountantsverklaring.
Daarnaast is € 3 miljoen in 2019, € 7,5 miljoen in 2020 en 4,5 miljoen in 2021 voor de regionale, lokale en streekomroepen uit de visiebrief onder de
subsidies toegevoegd. Deze middelen kunnen op een later tijdstip na uitwerking van de maatregelen uit de visiebrief waar nodig nog worden
herverdeeld over de mediabegroting.

8.411

2.900
1.820

3.000

3.000

R.A. onderzoeksjournalistiek

911

RPO en Lokale publieke omroep (motie Sneller)

911

2020

4.500

1.820

Regeling op het Specifiek Cultuurbeleid

2019

lokale journalistiek en versterking v/d samenwerking tussen RPO en lokaal

2018

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

Tabel Subsidies art.nr. 15 (bedragen x € 1.000)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

238

3.366

NCWT/NEMO

22.549

1.507

Tabel Subsidies art.nr. 25 (bedragen x € 1.000)

25.815

4.773

221

3.366

9.608

6.265

550

1.032

2020

26.491

5.447

221

3.366

9.609

6.266

550

1.032

2021

3.613

Totaal subsidie

4.036

3.197

839

2019

3.287

3.209

78

2020

3.341

3.341

2021

Evaluatie van verstrekte subsidies op basis van de regeling kan deel uitmaken van beleidsevaluaties.

1.769

1.844

2018

Subsidieregeling gender- en lhbti-gelijkheid
2017–2022

Subsidieregeling emancipatie 2011

1

27.239

6.197

221

3.366

9.608

6.265

550

1.032

2019

26.452

5.408

221

3.366

9.609

6.266

550

1.032

2022

26.491

5.447

221

3.366

9.609

6.266

550

1.032

2023

26.491

5.447

221

3.366

9.609

6.266

550

1.032

2024

2021
2021
2021
2021
2021

2

20142
2

20142
2

2014

2014

2014

2021

20142

3.241

3.241

2022

3.071

3.071

2023

3.071

3.071

2024

2018 Beleidsdoorlichting
2014–20181

2022

2017

Laatste evaluatie
Volgende
Einddatum
(jaartal met evaluatie (jaartal)
subsidie
hyperlink naar
(-regeling)(jaartal)
vindplaats)

Jaarlijks3

Jaarlijks3

Jaarlijks3

Jaarlijks3

Jaarlijks3

Jaarlijks3

20331

Geen1

Geen

Einddatum
subsidie
(-regeling)
(jaartal)

Laatste evaluatie
Volgende
(jaartal met evaluatie (jaartal)
hyperlink naar
vindplaats)

Looptijd subsidie tot en met 2033 is vastgesteld in de subsidieregeling stichting AAP.
Deze instellingen zijn onderdeel van het Nederlandse wetenschapsstelsel en zijn vanuit die rol meegenomen in het IBO wetenschappelijk onderzoek.
Subsidie wordt jaarlijks getoetst en verlengd.

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

3

2

1

Totaal subsidie

Nationale Coördinatie

221

9.608

BPRC

STT

6.265

Naturalis Biodiversity Center

Stichtong NLBIF

550

1.032

Subsidieregeling Stichting AAP

WOOS:

2018

Naam subsidie(regeling) (met hyperlink naar
vindplaats)

Tabel Subsidies art.nr. 16 (bedragen x € 1.000)

BIJLAGE 5. EVALUATIE- EN OVERIG ONDERZOEK
Art.nr. 1 Primair onderwijs
Titel/onderwerp
1.

Start

Afronding

2022

2022

Pre-cool onderzoek (NRO)

2009

2020

Evaluatie Wet centrale eindtoets en verplicht leerlingvolgsysteem

2014

2019

Effectstudie Pilot Tweetalig PO

2015

2023

Bewegingsonderwijs: relatie sport, bewegen en leerprestaties (NRO)

2015

2020

Lange termijnevaluatie passend onderwijs (NRO)

2015

2020

Onderzoek VVE innovatiecentra

2017

2020

Kwaliteit van sturing in het po (NRO)

2017

2019

Pilot werkplaatsen Onderwijsonderzoek po (NRO)

2018

2019

Beleidsonderzoek naar werkdruk t.b.v. tussenevaluatie werkdrukakkoord

2019

2020

2019

2019

Monitor Techniekpact

2012

2020

Onderzoek werking protocollen en ondersteuningsbehoefte dyscalculie

2019

2019

Onderzoek knelpunten bewegingsonderwijs

2019

2019

Onderzoek Regeling begaafde leerlingen primair- en voortgezet onderwijs
(NRO)

2019

2024

Start

Afronding

2022

2022

Lange termijnevaluatie passend onderwijs (NRO)

2015

2020

Evaluatie nieuwe profielen vmbo

2015

2021

Monitoring en evaluatie technisch vmbo

2018

2023

Evaluatie wet veiligheid op school

2019

2019

Evaluatie SLOA 2013

2019

2019

Doelmatigheid en toereikendheid van de bekostiging Funderend Onderwijs

2019

2020

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
Primair onderwijs

1b.

2.

Ander ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Inventarisatie behoefte informatieoverdracht doorlopende ontwikkellijn 0–12
jaar

3.

Overig onderzoek

Art.nr. 3 Voortgezet onderwijs
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
Voortgezet onderwijs

1b.

2.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

239

3.

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Monitor pilot brugklas pro-vmbo

2019

2022

Monitoring experiment regelluwe scholen PO en VO

2015

2021

Jaarlijks onderzoek groepsgrootte in het VO

2013

2021

Monitor experimenten doorlopende leerlijnen Vakmanschapsroute en
Technologieroute

2014

2022

Schaduwonderwijs

2019

2019

Onderzoek bestuurlijke constructen in het funderend onderwijs

2019

2019

Evaluatie CvTE

2019

2019

Onderzoek Regeling begaafde leerlingen primair- en voortgezet onderwijs
(NRO)

2019

2024

Start

Afronding

2019

2019

Jaarlijks

In april

Jaarlijks

September

2014

2021

Overig onderzoek

Art.nr. 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
Art. 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

1b.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Analyse effectrapportage RMC

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

3.

Overig onderzoek
Positie schoolverlaters op de arbeidsmarkt (CBS)
Monitor experimenten doorlopende leerlijnen vmbo-mbo 2014–2021
Ontwikkeling/ monitoring toetsen taal en rekenen

Jaarlijks

Voorjaar

Evaluatie Kwaliteitsafspraken Nieuwe stijl

2018

2022

NRO kennisrotonde (jaarlijkse bijdrage)

2017

2020

NRO evaluatie 2 beleidsinterventies in het mbo:
* herziening kwalificatiestructuur

2017

2020

* doelmatige leerwegen

2017

2021

Monitoring en evaluatie «Ruimte in de kwalificatiestructuur/Cross-overs/
Certificaten″

2018

2025

Monitor Keuzedelen

2018

2021

NRO Onderzoek Prognoses Onderwijs-Arbeidsmarkt

2018

2021

Academische Werkplaats Burgerschap

2018

2020

Academische Werkplaats ICT

2018

2020

Burgerschaps-lab

2018

2019

Verkenning Horizontale verantwoording

2018

2019

Evaluatie van de Wet op het toelatingsrecht

2018

2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

240

Art.nr. 6 Hoger beroepsonderwijs
Titel/onderwerp
1.

Start

Afronding

Studentenmonitor (jaarlijks) (artikel 6, 7 en 11)

Jaarlijks

Voorjaar

Monitor beleidsmaatregelen (jaarlijks) (artikel 6, 7 en 11)

Jaarlijks

Voorjaar

Startmonitor (jaarlijks) ((artikel 6, 7 en 11)

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
N.v.t

1b.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

3.

Overig onderzoek

Jaarlijks

Najaar

Monitoring en evaluatie experiment vraagfinanciering en pilots flexibilisering
(artikel 6 en 7)

2016

2021

Evaluatie experiment Flexstuderen (artikel 6)

2017

2022

Evaluatie nadere vooropleidingseisen mbo – hbo opleidingsroutes (artikel 6)

2017

2021

Monitoring implementatie wet Invoering associate degree-opleiding (artikel
6)

2017

2022

Onderzoek naar de toereikendheid van het macrobudget in het licht van de
veronderstelde kwaliteit en naar de doelmatigheid van de besteding van het
macrobudget.

2019

2020

Nader kostenonderzoek in het hoger onderwijs in het kader van het advies
van de commissie Van Rijn

2019

2020

Selectie bij opleidingen met aanvullende eisen op gebied kunst- en hotelonderwijs en verpleegkunde/mondzorg en geneeskunde en tandheelkunde wo

2019

2020

Start

Afronding

Art.nr. 7 Wetenschappelijk onderwijs
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
N.v.t.

1b.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

3.

Overig onderzoek
Zie bij artikel 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

241

Art.nr. 8 Internationaal beleid
Titel/onderwerp
1.

Start

Afronding

2019

2020

Start

Afronding

2021

2021

Arbeidsmarktbarometer

2016

2019

Loopbaanmonitor

2016

2019

Verdiepende analyse op DUO-bestanden en ontwerp monitor en nulmeting

2018

2019

Verdiepend onderzoek naar belangrijke oorzaken van werkdruk en good
practices

2019

2020

Evaluatie subsidieregeling vermindering werkdruk 2018

2018

2019

Anders organiseren

2018

2019

Differentiëren lerarenopleidingen

2018

2019

Nudgeproject om instroom in lerarenopleidingen te bevorderen in relatie tot
twee jaar halvering collegegeld

2018

2019

Lerarenregister: nulmeting

2018

2019

Lerarenregister: customer journey

2018

2019

Strategisch HRM en professionalisering

2018

2019

Bevoegdheden

2019

2019

Onderzoek naar bijzondere nadere vooropleidingseisen

2019

2019

Onderzoek naar pilot mbo-pabo

2019

2019

2016

2019

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
N.v.t.

1b.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Duitsland Instituut Amsterdam (DIA)

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

3.

Overig onderzoek
N.v.t.

Art.nr. 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

1b.

2.

Ander onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

3.

Overig onderzoek
TALIS Teaching and Learning International Survey

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

242

Art.nr. 11 Studiefinanciering
Titel/onderwerp
1.

Start

Afronding

2019

2020

2015

2019

Start

Afronding

Start

Afronding

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
Studievoorschot hoger onderwijs

1b.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

3.

Overig onderzoek
Monitoring studievoorschot hoger onderwijs

Art.nr. 12 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
N.v.t.

1b.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

3.

Overig onderzoek
N.v.t.

Art.nr. 13 Lesgeld
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
N.v.t.

1b.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

3.

Overig onderzoek
N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

243

Art.nr. 14 Cultuur
Titel/onderwerp
1.

Start

Afronding

2021

2021

Evaluatie «muziek in de klas»

2018

2021

Evaluatie actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2017–2020

2020

2020

Eenmeting stand digitaal erfgoed

2021

2021

Evaluatie bezoek museum en parlement

2020

2020

Evaluatie restitutiebeleid roofkunst

2019

2020

Evaluatie nieuw stelsel rijksmusea

2022

2022

Evaluatie erfgoedwet

2021

2021

Evaluatie Programma aardbeving en erfgoed 2018–2021

2021

2022

Evaluatie Programma duurzaam erfgoed 2019–2021

2021

2022

Evaluatie Programma religieus erfgoed 2018–2021

2021

2022

Evaluatie Subsidieregeling Instandhouding Monumenten

2020

2020

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
Beleidsdoorlichting Artikel 14

1b.

2.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

3.

Overig onderzoek
Onderzoek cultuurparticipatie (VTO) en mediagebruik (MediaTijd) SCP

Doorlopend

CBS Cultuurstatistiek / Maatwerk

Doorlopend

Monitor Cultuureducatie met kwaliteit (PO)

2020

2020

Monitor diversiteit samenstelling besturen/personeel culturele instellingen

2022

2022

Monitor kunstenaars en afgestudeerden creatieve opleidingen

2020

2020

Monitor Cultuureducatie PO / Cultuureducatie met Kwaliteit 2017–2020

2017

2021

Titel/onderwerp

Start

Afronding

2019

2020/2021

Tussentijdse evaluatie Concessiebeleidsplan RPO 2017–2025

2020

2021

Evaluatie betrokkenheid ACM bij nieuwe dienstenprocedure

2020

2020

Evaluatie Stimuleringsfonds vd Journalistiek

2022

2022

Art.nr. 15 Media

1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
Art. 15 media

1b.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

244

3.

Titel/onderwerp

Start

Afronding

Evaluatie Commissariaat voor de Media

2023

2023

Evaluatie Mediawijzer.net 2019–2022

2022

2022

Overig onderzoek
Mediamonitor

doorlopend

Bekostiging lokale omroepen door gemeenten (recent 2019–2021)

2022

2022

Monitor mediawijsheid

2019

2022

Start

Afronding

2021

2021

Evaluatie NWO

2020

2020

Evaluatie KB

2019

2019

Evaluatie KNAW

2019

2020

Start

Afronding

2019

2020

Art.nr. 16 Onderzoek en wetenschapsbeleid
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
Onderzoek en wetenschapsbeleid

1b.

2.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
n.v.t

3.

Overig onderzoek
N.v.t.

Art.nr. 25 Emancipatie
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

Beleidsdoorlichtingen
N.v.t.

1b.

Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

2b.

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Procesevaluatie van de samenwerking allianties

3.

Overig onderzoek
Emancipatiemonitor

Doorlopend

LHBTI-monitor

Doorlopend

Bedrijvenmonitor

2018

2019

Mediarepresentatiemonitor

2019

2019

Literatuurstudie vrouwen aan de top

2019

2019

Collectieve baten van economische zelfstandigheid

2019

2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

245

Titel/onderwerp

Start

Afronding

De rol van kinderen bij de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen

2019

2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 VIII, nr. 2

246