Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2050
Vragen van de leden Ortega-Martijn en Slob (beiden ChristenUnie) aan de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de minister van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie naar aanleiding van de
beantwoording van de Kamervragen over de gevolgen van ketenaansprakelijkheid op grond van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) van 24 januari 2011
(ingezonden 9 maart 2011).
Antwoord van minister Kamp (Sociale Zaken en Werkgelegenheid), mede
namens de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
(ontvangen 31 maart 2011).
Vraag 1, 2
Bent u op de hoogte van het feit dat de dagbladbedrijven opereren in een
markt waar sprake is van (weinig tot) geen concurrentie als het gaat om de
landelijke distributie van kranten?
Vindt u het redelijk dat een bedrijf op grond van de Wav volledig aansprakelijk wordt gesteld in een markt waar nauwelijks sprake is van concurrentie
zoals in de marktverhouding tussen de dagbladuitgevers en distributiebedrijven en de afhankelijkheid gelegen is in de omstandigheid dat men niet
anders kan dan gebruik maken van een extern bedrijf waar weinig invloed op
uit te oefenen is? Welke uitweg ziet u voor deze uitgevers?
Antwoord 1, 2
Voor de naleving van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) en ook andere
arbeidswetgeving is niet relevant in welke concurrentieverhoudingen de
arbeid wordt uitgevoerd. Dagbladuitgevers die voor de distributie van hun
producten gebruik maken van uitbesteding en daarvoor derden inhuren,
hebben een eigen verantwoordelijkheid om zorg te dragen dat de werkzaamheden die in hun opdracht wordt uitgevoerd daadwerkelijk wetsconform
worden verricht. Dit volgt niet alleen uit de uitspraak van de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State van 17 maart 2010 (LJN: BL7835),
die ik in mijn antwoorden op uw eerdere vragen heb genoemd, maar ook in
een uitspraak over een andere dagbladuitgever van 23 juni 2010 (LJN:
BM8823).
Indien een werkgever bij verlening van de opdracht geen andere opdrachtnemer kan vinden is er reden te meer dat hij zich er goed van vergewist dat de
distributie in overeenstemming met de Wav wordt uitgevoerd. Immers, door
het brede werkgeversbegrip in de Wav draagt hij daarvoor als opdrachtgever
(mede)verantwoordelijkheid. Geen of een beperkte keuze om de opdracht te

ah-tk-20102011-2050
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

laten uitvoeren door een derde, ontslaat de opdrachtgever niet van de plicht
om al het mogelijke te doen om illegale arbeid onder in de keten te
voorkomen.
Over die verantwoordelijkheid en de gevolgen van het brede werkgeversbegrip zijn de bedrijven in de branche in meerdere gesprekken met de
Arbeidsinspectie geïnformeerd.
Daarnaast is ook op de site van de Arbeidinspectie (www.arbeidsinspectie.nl)
specifieke informatie opgenomen zodat werkgevers bij opdrachtverlening of
uitbesteding van werkzaamheden kennis kunnen nemen van hun verantwoordelijkheden in de keten.
Van belang is dat uitgevers bij de uitbesteding van de distributiewerkzaamheden goede afspraken maken over wetsconforme uitvoering en daar ook op
toe zien.
Vraag 3, 4
Indien er geen uitweg is, vindt u het in een situatie als deze dan gerechtvaardigd dat deze uitgevers toch volledig beboet zijn terwijl zij niet in de
gelegenheid zijn (geweest) om over te stappen naar een andere ketenpartner
voor de distributie van hun kranten?
Kunt u nader toelichten welke omstandigheden van belang kunnen zijn voor
de toepassing van een matigingsbeleid inzake het opleggen van zulke boetes?
Wanneer kunt u ons over de uitkomst hiervan nader informeren?
Antwoorden 3, 4
Voor de ruime uitleg van het werkgeversbegrip in de Wav is destijds bewust
gekozen om helder te maken dat alle werkgevers die betrokken zijn bij de
uitvoering van bepaalde in opdacht gegeven of genomen arbeid, verantwoordelijk zijn voor wetsconforme uitvoering. Daarmee wordt beoogd dat
wanneer illegale tewerkstelling wordt geconstateerd ook de eventuele
formeel-juridische constructies waarmee opdrachtgevers of intermediairs zich
achter andere werkgevers verschuilen, kunnen worden aangepakt.
Dit betekent overigens niet dat een opdrachtgever of een werkgever die werk
uitbesteedt waarbij de Wav wordt overtreden, altijd een boete of een
volledige boete opgelegd krijgt. Een opdrachtgever wordt in beginsel
aangesproken en beboet voor overtredingen van onderaannemers of
dienstverleners. Echter, indien hem als klant van een dienstverlener met
illegaal tewerkgestelde werknemers niets verweten kan worden, zullen
sancties niet aan de orde hoeven te zijn. De opdrachtgever kan daaraan
bijdragen door zelf nauwlettend toe te zien dat de Wav wordt nageleefd,
omdat bij de boeteoplegging rekening wordt gehouden met de mate van
verwijtbaarheid. Dat is nu al het geval, maar een pro-actief matigingsbeleid
zal in het kader van de uitwerking van de fraudeaanpak waarvoor uw Kamer
op 10 maart jl. is geïnformeerd, een nog sterker accent krijgen mede
vanwege het voornemen de bestuurlijke boetes te verhogen.
Indien na constatering van een overtreding van de Wav blijkt dat de
opdrachtgever zich voldoende heeft ingespannen om een wetsconforme
uitvoering te bewerkstelligen en hij aannemelijk kan maken dat hem voor de
geconstateerde overtreding geen enkel verwijt treft, dan zal ook geen
boetebedrag worden opgelegd. Indien de overtreding in mindere mate
verwijtbaar is, dan wordt de boete gematigd. De omstandigheden die voor
matiging van belang zijn hangen onder meer samen met aard, duur, omvang
en frequentie van de werkzaamheden alsmede met de wijze waarop de
opdrachtgever daar op toeziet. De beoordeling daarvan is mede afhankelijk
van alle relevante feiten en omstandigheden van het geval.
In de hierboven genoemde uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State is bevestigd dat de desbetreffende dagbladuitgevers
onvoldoende inspanningen hadden verricht om de door de Arbeidsinspectie
geconstateerde overtredingen niet, of verminderd, verwijtbaar te achten. Het
ging in de desbetreffende uitspraken om overtredingen in 2006. Ook in latere
jaren heeft de Arbeidsinspectie bij diverse uitgevers overtredingen geconstateerd in verband met bezorging van dagbladen en daarvoor boetes opgelegd.
Die boetes worden ook aangevochten in (hoger) beroep. Uit het oordeel van
de rechter over die zaken zal blijken of de uitgeverijen sinds 2006 dusdanige
maatregelen hebben getroffen ter naleving van de Wav dat de – desondanks
– geconstateerde overtredingen als niet of verminderd verwijtbaar moeten
worden beschouwd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2