Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

941
Vragen van het lid Alkaya (SP) aan de Minister van Financiën over een nieuw
witwasschandaal bij ABN Amro (ingezonden 25 november 2019).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 4 december 2019).
Vraag 1
Bent u bekend met alweer het volgende schandaal in de bancaire sector?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het bericht waar u naar verwijst.
Vraag 2, 3, 4
Hoe verklaart u dat ABN AMRO 5 miljoen klanten is «vergeten» te screenen?
Hoeveel geld is hiermee destijds bespaard voor ABN AMRO?
Kunt u uitleggen of het überhaupt mogelijk is dat op zo grote schaal geld via
rekeningen van ABN AMRO wordt doorgesluisd zonder dat de topbestuurders
bij ABN AMRO dit in de gaten hadden?
Kunt u toelichten wat hier fout is gegaan, hoe en wanneer dit is opgepakt
door de toezichthoudende autoriteiten? Heeft de toezichthouder hier adequaat
gehandeld?
Antwoord 2, 3, 4
Eind september heeft ABN AMRO bekend gemaakt dat het OM onderzoek
doet in het kader van de naleving van de vereisten onder de Wet ter
voorkoming van witwassen en terrorisme financiering (Wwft). Het OM voert
op dit moment strafrechtelijk onderzoek uit. Uw vragen houden voor een
groot deel verband met dit onderzoek. Ik kan lopende het onderzoek van het
OM geen uitlatingen doen.
Banken (en andere financiële instellingen) zijn op grond van Wwft verplicht
om doorlopend risicogebaseerd cliëntenonderzoek te verrichten en ongebruikelijke transacties te detecteren en onverwijld te melden bij de Financial
Intelligence Unit (FIU-Nederland). Om dit te kunnen doen is het van cruciaal
belang dat banken beschikken over een effectief proces voor het verrichten
van cliëntenonderzoek en het monitoren van transacties. DNB houdt toezicht
op de naleving van deze wettelijke verplichtingen door financiële instellingen

1

ah-tk-20192020-941
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://nos.nl/artikel/2311372-abn-amro-was-blind-voor-smeergeld-van-braziliaanseodebrecht.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

en trustkantoren. DNB is onafhankelijk in de uitvoering van haar toezicht.
Indien instellingen de wet onvoldoende naleven, zal DNB herstel afdwingen,
waar nodig door handhaving. DNB heeft daartoe een breed scala aan
maatregelen tot haar beschikking en zal de maatregelen inzetten die zij
passend acht. Betrokkenheid van financiële instellingen bij financieeleconomische criminaliteit is bovendien voor DNB een speerpunt in het
toezicht. Dit speerpunt heeft DNB ook opgenomen in haar Visie op Toezicht
2018–2022.
Vraag 5
Welke stappen kunt u als grootaandeelhouder van ABN AMRO zetten om
ervoor te zorgen dat rekeningen van de bank niet nog vaker worden gebruikt
om smeergeld door te sluizen? Gaat u uw rol als aandeelhouder actief
inzetten?
Antwoord 5
Banken hebben een belangrijke poortwachtersfunctie. Het is de verantwoordelijkheid van banken zelf om deze taak naar behoren te vervullen. De CEO
van ABN AMRO heeft toegezegd maatregelen te zullen nemen om ervoor te
zorgen dat ABN AMRO aan alle wet- en regelgeving voldoet.
Bij de tijdelijke financiële instellingen, zoals ABN AMRO, vervult NLFI het
reguliere aandeelhouderschap. NLFI staat als aandeelhouder op afstand van
de onderneming. Als certificaathouder, via NLFI, sta ik ook op afstand van de
vennootschap. Het is van groot belang dat ABN AMRO de zaken zo snel
mogelijk op orde heeft. Ik heb NLFI gevraagd de maatregelen die de bank
gaat nemen nauwgezet te volgen en mij daarover te informeren.
Vraag 6, 9, 10
Ziet u ook dat een commerciële instelling, opgestookt door aandeelhouders
die op zoek zijn naar zo veel mogelijk rendement, maar met veel taken van
publiek belang keer op keer zal falen?
Deelt u de mening dat we vitale publieke taken en infrastructuur zo min
mogelijk moeten beleggen bij private commerciële instellingen?
Ziet u in dat de kabinetsreactie op het rapport van de WRR (Geld en schuld;
de publieke rol van banken) in geen enkele zin adequaat is en dat er een
publiek alternatief nodig is om banken te disciplineren en het publieke belang
te borgen?
Antwoord 6, 9, 10
Tal van commerciële instellingen voeren taken uit in het publieke belang
binnen diverse sectoren van de Nederlandse economie. Deze commerciële
instellingen kunnen bijdragen aan innovatie en efficiëntie, zo ook in de
financiële sector.
Het is daarbij belangrijk om met goede wet- en regelgeving en een solide
toezichtsysteem de balans tussen de commerciële en publieke belangen te
bewaken. De borging van publieke belangen ten aanzien van de financiële
sector is de afgelopen jaren versterkt door onder meer strengere eisen aan
buffers, waardoor burgers beter beschermd worden tegen private verliezen.
Maar we zijn nog niet klaar. In mijn Agenda financiële sector2 heb ik
meerdere maatregelen aangekondigd die deze balans tussen de publieke en
private belangen binnen de financiële sector verder moeten waarborgen. Tot
slot verwijs ik u ten aanzien van het WRR rapport «Geld en Schuld» naar de
uitgebreide kabinetsreactie hierop.3
Vraag 7
Deelt u de mening dat vriendelijk verzoeken, een moreel appel, of straffen die
vaak niet opwegen tegen de gemaakte winst, niets zullen uitrichten zolang de
onderliggende structuren in stand worden gehouden?

2
3

Kamerstuk 32 013, nr. 200.
Kamerstuk 35 107, nr. 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 7
De toezichthouders en het OM hebben een breed scala aan handhavingsinstrumenten waarmee naleving van financiële wet- en regelgeving afgedwongen kan worden. Deze instrumenten kunnen zowel een informeel als formeel
karakter hebben en variëren van een waarschuwingsbrief tot het intrekken
van vergunningen.
De beschikbare sancties hebben voldoende invloed. Ik vind het belangrijk dat
het eigenaarschap voor de uitvoering van anti-witwasbeleid nadrukkelijk
binnen de Raden van Bestuur wordt belegd en dat zij dit een onderdeel van
hun intrinsieke cultuur maken. Dit is eveneens een vereiste van de Wwft
waarin is opgenomen dat één van de personen die het dagelijks beleid
bepalen expliciet belast moet zijn met de verantwoordelijkheid voor naleving
van de Wwft door de instelling.
De cultuur is bepalend voor de mate waarin de instelling deze wettelijke
plichten doorlopend en effectief naleeft. Daarom moet naleving van de
anti-witwasregelgeving voortvloeien uit het besef van de eigen maatschappelijke verantwoordelijkheid en niet omdat dit verplicht is op grond van de wet.
Ik verwacht daarom van poortwachters dat zij hun taak niet alleen uitvoeren
omdat het moet, maar omdat zij de eigen overtuiging hebben dat het
belangrijk is om te voorkomen dat criminelen gebruik maken van hun
instelling en het financiële stelsel voor hun illegale activiteiten.
Vraag 8
Wat is uw mening over de ontspoorde activiteiten van sommige Nederlandse
multinationals, zoals de grote drie banken, die ondermijning van de rechtsstaat en democratie in andere landen faciliteren? Zou u dit accepteren als het
onze eigen rechtsstaat en democratie betrof?
Antwoord 8
Om te voorkomen dat dit soort activiteiten worden gefacilieerd door de
legitieme financiële infrastructuur wordt van instellingen verwacht dat ze
doorlopend klantenonderzoek doen. De toezichthouder ziet er op toe dat dit
naar behoren gebeurt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3