Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 1989-1990

Raamwet adviesraden buitenlands,
ontwikkelingssamenwerkings– en
defensiebeleid

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET EINDVERSLAG

Ontvangen 26 juli 1990
In deze nota naar aanleiding van het eindverslag gaan de ondergete–
kenden in op de opmerkingen en nadere vragen die door de leden van de
C.D.A.–, P.v.d.A.– en V.V.D.-fracties aan de orde zijn gesteld in de vaste
Commissies voor buitenlandse zaken, voor ontwikkelingssamenwerking
en voor defensie.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de V.V.D.-fractie of het
terugdringen van het aantal adviesraden in de desbetreffende sector van
zes naar vijf bevredigend kan worden genoemd, merken de ondergete–
kenden op dat er op het gebied van het buitenlands, ontwikkelingssa–
menwerkings– en defensiebeleid geen terugdringing van het aantal
adviesraden heeft plaatsgevonden. Blijkens artikel 12 van het
wetsvoorstel en paragraaf 2 van de memorie van toelichting betreffende
de evaluatie van de bestaande externe adviesorganen op de hiervoor
bedoelde beleidsterreinen blijft het aantal adviesraden in deze sector
beperkt tot zes. Wij merken op dat het terugdringen van het aantal
externe adviesorganen weliswaar een belangrijke doelstelling van de
sanering was, doch niet de enige doelstelling. Het gaat er uiteindelijk om
dat het stelsel van externe adviesorganen dat de centrale overheid ter
beschikking staat, op een adequate wijze kan bijdragen aan de beleids–
vorming, voldoende doorzichtig is en onderling voldoende samenhang
vertoont. Per sector bestaat een groot verschil in aantal adviesorganen.
Opheffing van adviesorganen heeft met name plaats gevonden in die
sectoren, waarin een disproportioneel groot aantal adviesorganen
bestond of waar de adviesorganen onderling te weinig samenhang
vertoonden. In dit verband wordt erop gewezen dat, gezien het brede
beleidsterrein dat de onderhavige sector bestrijkt, het aantal van zes (en
niet vijf zoals wordt verondersteld) adviesorganen niet te groot te
noemen is. In antwoord op de vraag hoe dit zich verhoudt tot de resul–
taten in andere sectoren, verwijzen de ondergetekenden naar de
tweejaarlijkse rapportages over de ontwikkelingen in het bestand van
externe adviesorganen in de periode 1983-1988, die aan de Tweede
Kamer der Staten Generaal zijn gezonden (vgl. Kamerstukken II,
1985-1986, 17 966, nr. 7 en de brief van de Minister van Binnenlandse
Zaken van 14 maart 1989, nr. CW 88/58/U8). Op korte termijn zal de

014342F
ISSN0921 7371
SDU uitgeverij 's Gravenhage 1990

Tweede Kamer, vergaderjaar 1989-1990, 20 585, nr. 9

rapportage over de periode 1988-1990 aan de Tweede Kamer worden
aangeboden.
De leden van de P.v.d.A.-fractie stelden er prijs op dat per adviesraad
zou worden beargumenteerd om welke reden wordt afgeweken van het
streven naar een redelijk evenwichtige vertegenwoordiging vanuit de
samenleving. De ondergetekenden menen dat in de memorie van
antwoord (vgl. Kamerstukken II, 1989-1990, 20 585, nr. 7, met name de
bijlage) reeds in voldoende mate is ingegaan op de samenstelling van
alle in artikel 12 van het wetsvoorstel genoemde adviesraden en dat kan
worden gesproken van een redelijke evenwichtige vertegenwoordiging
vanuit de samenleving. Ter aanvulling kan worden medegedeeld dat ook
de samenstelling van de ACM geschiedt uit verschillende maatschappe–
lijke geledingen (bv. werkgevers, werknemers, kerken, rechterlijke macht,
ontwikkelingssamenwerking en vrouwenbeweging).
De leden van de P.v.d.A.-fractie gingen nader in op de huns inziens
wenselijke ruimere formulering terzake van adviesaanvragen vanwege de
Tweede Kamer. Daarover merken wij het volgende op. In de parlemen–
taire discussies over de rapporten van de Commissie-Van der Ploeg is de
vraag van een rechtstreekse adviesrelatie tussen regeringsadviesorganen
en het parlement uitvoerig aan de orde geweest. Het toenmalige kabinet
heeft zich bij die gelegenheid uitdrukkelijk uitgesproken tegen de motie–
Patijn, waarin heel in het algemeen om een dergelijke rechtstreekse
adviesrelatie werd gevraagd (Kamerstukken II, 17 353, nr. 11). De
bezwaren die in die discussie tegen het openen van een rechtstreekse
adviesrelatie naar het parlement werden aangedragen, zijn staatsrech–
telijk en praktisch van aard.
De Minister van Binnenlandse Zaken heeft naar aanleiding van bij de
mondelinge behandeling van Hoofdstuk III van de Rijksbegroting
(Algemene Zaken) voor het dienstjaar 1990 door mevrouw Kalsbeek–
Jasperse gestelde vragen over uitbreiding van adviesbevoegdheden van
regeringsadviesorganen ten behoeve van de Staten-Generaal, aan de
Tweede Kamer een schrijven over dat onderwerp gericht (brief van 7
februari 1990, kenmerk CW 90/15/U1). In deze brief wordt ingegaan op
de mogelijkheden die reeds nu bestaan voor regeringsadviesorganen de
Staten-Generaal te adviseren en door de Staten-Generaal gehoord te
worden. Wij willen dan ook niet afwijken van de tot nog toe door het
kabinet op dit punt gevolgde lijn. Wel zijn wij bereid in concrete gevallen
zorgvuldig na te gaan of op enigerlei wijze tegemoet kan worden
gekomen aan wensen van de Tweede Kamer op het terrein van de
advisering.
Met de leden van de P.v.d.A.-fractie zijn de ondergetekenden van
mening dat - om het werk van de adviesraden recht te doen en hun
ruimte voor zelfstandig opereren te benadrukken - het wenselijk is dat de
regering in beginsel op ongevraagde adviezen zal reageren, zodat de
Tweede Kamer hier van ook kennis kan nemen, zonder dit wettelijk voor
te willen schrijven.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de P.v.d.A.-fractie over
de positie van de secretaris van de ACM in relatie tot de Minister van
Buitenlandse Zaken, merken de ondergetekenden op dat - in tegen–
stelling tot hetgeen abusievelijk is vermeld in de bijlage onder 2 van de
memorie van antwoord - de secretaris van de ACM voor de uitoefening
van zijn functie uitsluitend verantwoording is verschuldigd aan de ACM,
en niet aan de Minister van Buitenlandse Zaken.
Naar aanleiding van de opmerking van de leden van de C.D.A.-fractie
over de op één na laatste volzin van onderdeel zeven van de memorie
van toelichting bevestigen wij dat artikel 11, tweede lid, van toepassing
is ten aanzien van adviezen als bedoeld in artikel 3, tweede lid. Ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 1989-1990, 20585, nr. 9

onrechte wekt de bedoelde volzin een andere indruk, zoals de
C.D.A.-fractieleden reeds in het voorlopig verslag signaleerden.
In antwoord op het verzoek van de leden van de P.v.d.A.-fractie om het
AMP-budget nader te onderbouwen volgt hierna een overzicht van het
budget voor 1989. Dit bedroeg f 328 000,- en omvatte de volgende
posten:
- f 160 000 t.b.v. externe advisering;
- f 94 000 honorarium voorzitter en personeelskosten secretaresse;
- f 32 000 reis– en verblijfskosten;
- f 38 000 congreskosten;
- f
4 000 bureaukosten e.d.
De personeelskosten van de secretaris van de AMP en een
medewerkster worden om formatietechnische redenen niet opgenomen
in het AMP-budget. Niettemin omvat dit budget, anders dan is gesteld in
de bijlage bij de memorie van antwoord, blijkens bovenstaand overzicht
nog wel enige personeelskosten.
De leden van de P.v.d.A.-fractie vroegen of het overweging zou
verdienen om in het wetsvoorstel alsnog een bepaling op te nemen die
de criteria voor (in)directe subsidiëring van de kosten van de adviesraden
zou vastleggen. De ondergetekenden achten het moeilijk om algemene
criteria te geven voor de naar hun aard zo uiteenlopende adviesraden.
Aangezien voor de eventuele kosten van de adviesraden afzonderlijke
begrotingsposten zijn gereserveerd (vgl. Aanwijzing 9.3 inzake externe
adviesorganen; besluit van de minister-president van 11 maart 1987,
Stcrt. 67), is gewaarborgd dat het parlement hierbij telkenmale is
betrokken.
Naar aanleiding van het verzoek van de Vaste Commissies om in artikel
2, tweede en derde lid, de term «termijn van instelling» te wijzigen in
«periode van werkzaamheid» wordt opgemerkt dat de in het wetsvoorstel
opgenomen term in lijn is met de Aanwijzingen inzake externe adviesor–
ganen. De ondergetekenden geven er de voorkeur aan het wetsvoorstel
op dit punt ongewijzigd te laten.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H. van den Broek
De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
J. P. Pronk
De Minister van Defensie,
A. L. ter Beek
De Minister van Economische Zaken,
J. E. Andriessen

Tweede Kamer, vergaderjaar 1989-1990, 20 585, nr. 9