Bijlage: appreciatie herstel- en veerkrachtplan Polen
Samenvatting
Het Poolse herstel- en veerkrachtplan is onderverdeeld in 19 componenten, die bestaan uit 49
hervormingen en 53 investeringen. Van de middelen zal 43% worden besteed aan klimaatdoelen
en 21% aan de digitale transitie. Het plan voldoet volgens de Europese Commissie (de Commissie)
aan het do no significant harm-vereiste. De grootste investeringen zijn gericht op het versterken
van de weerbaarheid en het concurrentievermogen van de economie (4,7 miljard euro);
hernieuwbare energie en vermindering van de energie-intensiteit (13,9 miljard euro); de digitale
transformatie (4,9 miljard euro); verbetering van de gezondheidszorg (4,4 miljard euro); en
groene, slimme mobiliteit (7,5 miljard euro). Het Poolse plan omvat in totaal 23,9 miljard euro aan
subsidies en 11,5 miljard euro aan leningen, in totaal 35,4 miljard euro.
Aansluiting op landspecifieke aanbevelingen
De voorgenomen hervormingen en investeringen sluiten volgens de Commissie aan bij de
landspecifieke aanbevelingen voor Polen uit 2019 en 2020. Ook dragen de voorgenomen
maatregelen volgens de Commissie bij aan de versterking van de gezondheidszorg en sectoren die
hard zijn geraakt door de COVID-19-pandemie.
Het plan bevat hervormingen gericht op het vergroten van de doeltreffendheid van
overheidsbestedingen, voornamelijk door uitgaven beter te classificeren. Hiernaast zal Polen een
middellange termijn raamwerk voor het begrotingsbeleid invoeren en meer uitgaven onder de
nationale uitgavenregel brengen, hetgeen bij zal dragen aan de stabiliteit van de
overheidsfinanciën en het beperken van uitgavengroei. De hervorming om langer doorwerken
aantrekkelijker te maken en daarmee de effectieve pensioenleeftijd te verhogen, moet verder
bijdragen aan de houdbaarheid van de overheidsfinanciën.
De aanbevelingen rondom de arbeidsmarkt en onderwijs worden volgens de Commissie door het
plan gedeeltelijk geadresseerd. Hierbij worden hervormingen voorgesteld ter verbetering van de
houdbaarheid en toekomstbestendigheid van het pensioenstelsel. De hervormingen richten zich op
het verhogen van de relatief lage pensioensleeftijd, het realiseren van meer kinderopvang en het
stimuleren van flexibel werken en werken op afstand. Daaronder valt ook de mogelijkheid om
langer door te werken dan de wettelijke pensioenleeftijd. De segmentatie van de arbeidsmarkt
wordt tegengegaan door de afdracht van sociale premies verplicht te stellen voor (vrijwel) alle
civielrechtelijke arbeidscontracten en een onderzoek te doen naar standaardisering van
arbeidscontracten. Een hervorming van bijzondere pensioenregelingen (zoals in de
landbouwsector) blijft achterwege, waardoor de potentiële bijdrage hiervan aan onder andere de
arbeidsmobiliteit niet wordt benut. De Commissie verwacht dat de arbeidsmarkt zal profiteren van
de gerichte en sectorale investeringen in het beroepsonderwijs.
Het Poolse herstelplan sluit met diverse investeringen en benodigde hervormingen aan bij de
aanbevelingen rondom verduurzaming van transport en draagt bij aan de verkeersveiligheid,
duurzame (stedelijke) mobiliteit en de ontwikkeling van de spoorwegen. De Commissie wijst
daarbij op het belang van een eerlijke en transparante criteria voor de verdeling van de middelen
en het tegengaan van ongelijkheid tussen regio’s.
Polen wil met het plan werken aan onderzoek en innovatie. Het land wil onder andere uitwisseling
van kennis tussen onderzoeksinstituten en met het bedrijfsleven vergroten en investeren in
moderne laboratoria. Private investeringen worden gestimuleerd door het verminderen van
administratieve lasten, het stroomlijnen van procedures en wetgeving en het verbeteren van de
transparantie daaromtrent. Het bedrijfsleven kan daarnaast profiteren van de investeringen in
omscholing van medewerkers en projecten voor modernisering van apparatuur en digitale
infrastructuur. In het plan is volgens de Commissie beperkt aandacht voor verbetering van de
toegang van het MKB tot financiering.
In reactie op de COVID-19-pandemie heeft Polen uitgaven gedaan die bijdragen aan de capaciteit
van de gezondheidssector (o.a. personeel, ziekenhuizen en onderzoek), het tegengaan van de
pandemie en het bieden van compensatie aan de meest geraakte sectoren en individuen. De
investeringen zorgen voor een betere toegang tot, en een grotere weerbaarheid en doelmatigheid

van de gezondheidszorg, maar vergen een sterke betrokkenheid van belanghebbenden bij de
hervormingen binnen de sector.
Het Poolse plan zet ook in op verbetering van de digitale vaardigheden en het aanjagen van
digitalisering binnen bedrijven en de overheid. Het op te richten Digital Competence Development
Programme zal aandacht hebben voor verschillende groepen in de samenleving (waaronder
digibeten en personen met een verhoogd risico op uitsluiting). Daarnaast moet digitalisering
binnen de publieke sector de kwaliteit van publieke voorzieningen en de communicatie tussen
overheden en burgers en bedrijven verbeteren. Ook komen middelen beschikbaar voor
infrastructuur om het verschil in de internetsnelheid tussen platteland en stedelijke gebieden te
verkleinen, en het land klaar te maken voor 5G-netwerken.
De samenhangende hervormingen en bestedingen in energie, transport en waterbeheer
adresseren volgens de Commissie de uitdagingen van Polen op het gebied van de groene- en
digitale transitie en daarop gerichte landspecifieke aanbevelingen. Het plan zal bijdragen aan meer
hernieuwbare energie, energie-efficiënte, duurzame mobiliteit en een minder CO2-intensieve
economie.
Het plan draagt volgens de Commissie eveneens bij aan de aanbevelingen gericht op het
wetgevingsproces en het waarborgen van onafhankelijke rechtspraak, die moeten leiden tot een
verbeterd investeringsklimaat. De voorgestelde hervormingen zien onder meer op vermindering
van wetgeving via versnelde wetgevingsprocessen, het verrichten van effectenrapportages en
publieke consultaties. De rechtsspraak moet profiteren van de hervormingen van de tuchtregels
voor rechters en de mogelijkheid voor rechters om beslissingen van de Disciplinary Chamber of the
Supreme Court onafhankelijk en onpartijdig te laten toetsen. Een bredere bespreking van de
rechtsstatelijkheidaspecten is opgenomen in de brief bij deze bijlage.
Volgens de Commissie bevat het plan voldoende maatregelen om de uitdagingen rond
gendergelijkheid en gelijke kansen voor iedereen te adresseren. De projecten zijn van te voren
getoetst op gelijkheidscriteria en deze criteria zullen ook in de implementatie van het plan worden
meegenomen. Hierbij zullen ook het maatschappelijk middenveld en organisaties die fundamentele
rechten en non-discriminatie bevorderen worden betrokken.
De Commissie is van oordeel dat het plan in voldoende mate zal bijdragen aan het effectief
aanpakken van een significant deel van de uitdagingen die zijn geïdentificeerd in de landspecifieke
aanbevelingen uit 2019 en 2020 en bijdraagt aan het herstel van de Poolse economie na de
COVID-19-pandemie. Volgens de Commissie vormt het plan een adequate reactie op de sociale en
economische situatie in Polen.
Mijlpalen en doelen
De hervormingen en investeringen vertalen zich in 283 mijlpalen en doelen. De mijlpalen en
doelen zijn volgens de Commissie realistisch en voldoende ambitieus. De mijlpalen die horen bij de
voorgenomen hervormingen zullen volgens de planning vooral in de eerste jaren behaald worden.
Dit sluit aan bij het karakter van veel van de hervormingen, die de basis moeten leggen voor de
investeringen. Aan het einde van de looptijd treedt een lichte accumulatie op van met name
kwantitatieve doelen.
Controlesystemen
De monitoring en implementatie van het herstelplan bestaat uit twee delen: de verificatie door de
partijen die verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van de investeringen en hervormingen; en de
audits door een daartoe aangewezen afdeling van het Ministerie van Financiën in samenwerking
met regionale kantoren. Het Ministerie van Ontwikkelingsfondsen en Regionaal Beleid coördineert
de uitvoering van het plan. De Commissie oordeelt dat de interne controlesystemen robuust
overkomen en met name het verificatieproces voor de mijlpalen en doelen goed is uitgewerkt. De
Commissie oordeelt dat het wettelijke en institutionele raamwerk om corruptie te voorkomen en
tegen te gaan grotendeels is ingericht, maar nog afhankelijk is van afronding van de
bovenbeschreven hervormingen op het gebied van onafhankelijke rechtsspraak. De Commissie
stelt dat afronding van de hervormingen ter verzekering van de financiële belangen van de Unie en
instelling van het controlesysteem vooraf moeten gaan aan de eerste uitbetalingen.