2
Vragenuur: Vragen Stoffer
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Stoffer aan de staatssecretaris van
Justitie en Veiligheid, bij afwezigheid van de minister van
Justitie en Veiligheid, over de verdubbeling van het aantal
verkeersdoden door alcohol.
De voorzitter:
We beginnen met de vraag van de heer Stoffer van de SGP
aan de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, die de
minister van Justitie en Veiligheid vervangt, die ik ook van
harte welkom heet. De vraag gaat over de verdubbeling
van het aantal verkeersdoden door alcohol. Het woord is
aan de heer Stoffer.

De heer Stoffer (SGP):
Voorzitter, dank. Je bent een rund als je met alcohol stunt.
Het aantal verkeersdoden door alcoholgebruik is in de
afgelopen twee jaar meer dan verdubbeld en in 95% van
de gevallen gaat niet eens om de drankrijder zelf. Het aantal
ongevallen als gevolg van de combinatie van alcohol- en
drugsgebruik is meer dan verdubbeld. Het aantal
verkeersincidenten met lachgas neemt ook exponentieel
toe. De werkelijke aantallen liggen nog hoger, omdat lang
niet altijd gemeten wordt. De politie dacht dat er sprake zou
zijn van minder alcohol in het verkeer, maar de werkelijkheid
is, zoals we zien, totaal anders. Hoe kan dat?
De SGP vindt — dat vinden we echt — dat het kabinet zich
te soft opstelt richting drank- en drugsrijders. Daarom heb
ik een aantal vragen. De eerste vraag is of er diepgravend
onderzoek komt naar gebruik van alcohol, drugs en lachgas
in het verkeer. Er zijn nu veel minder grootschalige
alcoholcontroles dan in het verleden en de politie kiest ook
heel vaak voor minder opvallende controles, maar ik ben
bang dat die veel te vaak vervallen omdat er opeens andere
prioriteiten gesteld worden. Mijn tweede vraag aan de
staatssecretaris is dan ook of zij de Kamer binnen een
maand kan informeren over het verloop van de alcohol- en
drugscontroles in de afgelopen jaren. Mijn derde vraag is
of de staatssecretaris ervoor gaat zorgen dat er weer vaker
grote alcoholcontroles komen en of drugs en lachgas daar
expliciet in worden meegenomen. Laten we zien dat dit in
het verkeer gewoon niet geaccepteerd wordt?
Tot slot, voorzitter. Drankrijders moeten gewoon keihard
worden aangepakt. Het kabinet weigert het alcoholslot voor
notoire drankrijders opnieuw in te voeren, terwijl het zo
effectief is: drank op, dan gaat gewoon de deur van je auto
niet open. De minister schermt met allerlei juridische
bezwaren, maar ik heb al eerder gezegd: waar een wil is, is
een weg. Mijn vraag is dus wanneer dat alcoholslot terug
komt.
Dank u wel.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Stoffer

De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de staatssecretaris.

Staatssecretaris Broekers-Knol:
Voorzitter. Ik ben het eens met de heer Stoffer. Rijden onder
invloed van alcohol en drugs levert een groot gevaar op
voor de verkeersveiligheid. Controles op alcohol en drugs
zijn daarom ook van groot belang in het verkeer. Alcohol
is en blijft onverminderd een van de prioriteiten in de
verkeershandhaving. De minister van Justitie en Veiligheid
spreekt regelmatig met de korpschef over verbetering van
de verkeershandhaving. De handhaving is wellicht minder
zichtbaar geworden doordat er minder met fuiken wordt
gecontroleerd, maar door de sociale media zijn die fuiken
veel minder effectief. De politie controleert meer gericht en
vaker met onopvallende voertuigen en treedt gericht op
door mensen bij afwijkend gedrag uit het verkeer te halen.
Als de politie inschat dat fuikcontroles effectief zijn, worden
die ook nog wel gericht in gezet. Dat gebeurt bijvoorbeeld
op de uitvalswegen van festivals.
Zoals de heer Stoffer al zei, is het tegenwoordig niet alleen
alcohol. Vaak zijn ook drugs in het spel en dat is ook te zien
bij de ongevallen in het verkeer. Drugs in het verkeer zijn
gevaarlijk en daarom is het goed dat de politie het
instrument van de speekseltesten kan inzetten. We nemen
verschillende maatregelen om bestuurders die met alcohol
op deelnemen aan het verkeer strenger aan te pakken.
Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan het wetsvoorstel
Aanscherping strafrechtelijke aansprakelijkheid ernstige
verkeersdelicten, dat vandaag als hamerstuk voorligt in de
Eerste Kamer. Daarmee gaat onder meer het strafmaximum
voor rijden onder invloed omhoog van drie maanden naar
een jaar. Daarnaast wordt ernaar gestreefd om nog deze
week het wetsvoorstel Aanscherping maatregelen tegen
rijden onder invloed in consultatie te brengen. Een van de
voorgestelde maatregelen is de mogelijkheid voor de
rechter om de ontzegging van de rijbevoegdheid dadelijk
uitvoerbaar te verklaren. Hierdoor kan iemand die voor
alcoholgebruik in het verkeer is gepakt, niet doorrijden
tijdens de behandeling van een eventueel hoger beroep.
De heer Stoffer heeft gevraagd of er een diepgravend
onderzoek komt. Ik denk dat we met de wetsvoorstellen die
hier liggen een heel eind kunnen komen.
Als ik de heer Stoffer goed begrepen heb, heeft hij ook
gevraagd of de Tweede Kamer binnen een maand
geïnformeerd kan worden over alcoholcontroles. Ik moet
nagaan of dat binnen een maand tot de mogelijkheden
behoort.
De derde vraag ging over meer grote controles in het
verkeer. Daarvan heb ik zojuist gezegd dat die fuikcontroles
niet zo effectief zijn en dat we het daarom juist op een
andere manier doen.
De heer Stoffer (SGP):
Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording van bijna
al mijn vragen. In 2016 en in 2017 hadden we 13
respectievelijk 15 verkeersdoden door alcoholgebruik. In
2018 hadden we er 40. En nu zitten we al op 30. Dat was
het geval in september dit jaar. Dat is een enorme stijging.

5 november 2019
TK 19

19-2-1

Ik hoor de staatssecretaris allemaal uitstekende dingen
zeggen — dat klinkt goed — maar mijn vraag is of ze er ook
vertrouwen in heeft dat we het hiermee dadelijk echt weer
terugdringen.
Mijn vraag gaat ook heel nadrukkelijk over de voortgang
met en ons inzicht in die controles. Ik heb namelijk sterk
het vermoeden dat door het stellen van andere prioriteiten
en het niet meer hebben van die fuikcontroles, al die
gerichte controles een stuk minder worden. Ik ben dus blij
dat de staatssecretaris toezegt dat ik een antwoord krijg op
die vraag, maar ik wil wel expliciet weten hoe snel dat naar
ons toekomt. Dan zullen we daar daarna ook op
terugkomen. Dat is een.
Twee. Ik heb ook een specifieke vraag gesteld over het
alcoholslot. Dat is niet alleen een wens van mij. Wij hebben
dat volgens mij ook terug zien komen in de nieuwsberichten
van de VVD. Ik denk dat dat een bredere wens hier in de
Kamer is. Ik zou graag van de staatssecretaris willen weten
wanneer we dat alcoholslot terugkrijgen.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
De heer Stoffer weet waarschijnlijk dat de Raad van State
in 2016 een uitspraak heeft gedaan over de effectiviteit van
het alcoholslot. Daar zat eigenlijk een dubbele strafmaat in.
Enerzijds moest er bekeken worden of je het voor je werk
nodig had om met de auto te rijden. Tegelijkertijd moest
degene dat dat alcoholslot moest laten aanbrengen dat zelf
betalen. Daarnaast was er nog de strafrechtelijke
component. Om die reden is dat toen van tafel gegaan.
Daar komt ook nog eens bij dat het alcoholslot op zich een
goed instrument is, maar dat het niet betekent dat degene
die alcohol op heeft niet kan rijden, want die kan met een
andere auto gaan rijden. Misschien is het interessant voor
de heer Stoffer om te vernemen dat er een pilot is geweest
met een alcoholenkelband. De uitkomsten van die pilot
komen later dit jaar. Daar heb je veel meer aan dan aan een
alcoholslot. Die alcoholenkelband kan namelijk op basis
van de zweetafgifte vaststellen of er te veel alcohol in het
spel is, en dan kun je ook niet met een andere auto rijden.
De voorzitter:
Iedereen kijkt een beetje verbaasd, want hoe ziet zo'n
alcoholenkelverband er dan uit?
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Niet verband. Een enkelband.
De voorzitter:
Sorry, een enkelband. Maar iedereen kijkt een beetje
verbaasd, zo van "hoe ziet dat eruit?" De heer Stoffer.
De heer Stoffer (SGP):
Het is voor de eerste keer dat ik hier vragen mag stellen,
maar heb ik nog meer ruimte om ...
De voorzitter:
Ja, één minuut. Ja, hoor.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Stoffer

De heer Stoffer (SGP):
Kijk. Wat mij betreft is een alcoholslot in een andere vorm,
bijvoorbeeld in de vorm van een enkelband, ook uitstekend.
Ik zou daar dus graag nog meer informatie over krijgen op
het moment dat de uitkomsten van de pilot beschikbaar
zijn. Ik wil er nogmaals op aandringen dat het allemaal mooi
klinkt, maar dat je hier gewoon echt hard moet optreden.
Alcohol gebruiken en het verkeer ingaan kunnen gewoon
niet samen. Je moet dus streng straffen. Je moet daar
keihard in zijn. Wat iemand ook moet betalen en welke
barrières er ook blijken te zijn, ik pleit er bij de
staatssecretaris voor om dit echt aan te pakken, want we
kunnen dit niet tolereren. Die aantallen moeten terug
worden gebracht.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Ik wil de indruk die kennelijk bij de heer Stoffer bestaat dat
er niks wordt gedaan, toch even wegnemen. Er wordt wel
heel veel gedaan. Het is ook een grote zorg voor de minister
van Justitie en Veiligheid dat dat inderdaad wordt
teruggedrongen. Rijden onder invloed, of het nu om alcohol
en drugs gaat, om alcohol zonder drugs, om drugs zonder
alcohol, of wat dan ook, is iets verschrikkelijks. We moeten
zorgen dat we dat zo veel mogelijk terugdringen. Ik heb
daar zojuist ook wat maatregelen voor genoemd. Nog
eventjes over het informeren van de Kamer over de
controles in het verkeer: daarvan kan ik toezeggen dat
daarover informatie verstrekt kan worden voor het AO
Verkeersveiligheid op 18 december 2019.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Stoffer.
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Je zal je kind, je geliefde, maar op deze manier verliezen
door roekeloos, gevaarlijk rijgedrag door alcohol, drugs of
lachgas. Maar we zien dat het aantal controles afneemt.
Ook de capaciteit bij de politie om controles te doen, neemt
af. Dat geldt daarmee dus ook voor de pakkans. Je kunt
allerlei maatregelen hebben en je kunt allerlei straffen
verzwaren, maar als daders niet worden gepakt, is dat
allemaal loos.
De voorzitter:
En de vraag is?
Mevrouw Kuiken (PvdA):
Mijn vraag is de volgende. We zien nu ook dat de regio's
leeg worden getrokken en dat er onvoldoende capaciteit
aan politieagenten is. Agenten geven dit ook zelf aan: er
kan niet meer op snelheid gecontroleerd worden en ook
niet op alcohol of drugs. Mijn vraag aan de staatssecretaris
is dus wat zij er specifiek aan gaat doen om die pakkans te
vergroten.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
De politie is gerichter gaan controleren op afwijkend gedrag.
Ik zeg niet dat de politie minder is gaan controleren, maar
gerichter om daarmee individuele weggebruikers te kunnen
aanpakken. Er vinden korte controles plaats op wisselende

5 november 2019
TK 19

19-2-2

locaties. Er is dus een andere aanpak, maar er is geen
mindere aanpak gekomen.
Mevrouw Van Brenk (50PLUS):
Twee weken geleden was dit ook een onderwerp bij de
begroting van Infrastructuur en Waterstaat. Dat zal de
staatssecretaris begrijpen. Wij hebben daar twee punten
naar voren gebracht waarover ik graag de mening van de
staatssecretaris zou willen horen. Hogere sancties zijn echt
nodig. Dan denken wij aan inkomensafhankelijke boetes
en ook aan het afpakken van het rijbewijs of het invoeren
van punten, zodat dit ook hoger aangeslagen kan worden.
Kan de staatssecretaris haar visie daarop geven?
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Ik heb zojuist gezegd dat ik blij ben dat vandaag als
hamerstuk in de Eerste Kamer het wetsvoorstel
Aanscherping strafrechtelijke aansprakelijkheid ernstige
verkeersdelicten ligt, waarbij het strafmaximum voor rijden
onder invloed omhooggaat van drie maanden naar een
jaar. Dat is in ieder geval een maatregel die van belang is.
Ik heb ook gezegd dat het wetsvoorstel Aanscherping
maatregelen tegen rijden onder invloed deze week in
consultatie gaat.
De heer Schonis (D66):
Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording van de
vragen. Ik heb twee vervolgvragen. De heer Stoffer vroeg
net heel expliciet om een onderzoek om te kijken of er echt
sprake is van meer drank in het verkeer. Ik denk dat dat
weleens waardevol zou kunnen zijn. Ik wil de
staatssecretaris daarom toch vragen om nog eens na te
denken over dat onderzoek. U ontweek een beetje het
antwoord op de vraag of u dat onderzoek gaat doen of niet.
U zegt wel "we gaan bij festivals staan" en u hint er een
beetje op dat het meer bij jongeren gebeurt, maar het zou
ook weleens zo kunnen zijn dat drankgebruik gewoon steeds
meer normaal wordt in het dagelijks verkeer en dat we er
daarom eens dieper op in moeten gaan. We hebben immers
het Strategisch Plan Verkeersveiligheid en we moeten naar
die nul verkeersdoden per jaar toe.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Er wordt speciaal gericht op alcohol, maar het is ook heel
bekend dat er heel veel onder invloed van alleen drugs, van
alcohol én drugs of van drugs en medicijnen wordt gereden.
Het is dus heel lastig om daar een groot onderzoek naar te
doen. Dat zal een heel groot onderzoek moeten zijn. Ik zou
het eerlijk gezegd verstandig vinden om dit onderwerp bij
het AO Verkeersveiligheid op 18 december aanstaande aan
de orde te stellen.
Mevrouw De Pater-Postma (CDA):
De cijfers zijn enorm schokkend. Als je te maken krijgt met
het verlies van iemand door een ongeval in het verkeer
waarbij misschien alcohol of drugs in het spel waren, dan
is dat ontzettend moeilijk voor de nabestaanden. Als de
bestuurder bij zo'n ongeval is overleden maar ook andere
slachtoffers heeft gemaakt, blijkt er niet getest te worden
op drugs of alcohol in het bloed, terwijl het voor de
nabestaanden in de waarheidsvinding wel ontzettend

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Stoffer

belangrijk is om te weten wat er precies is gebeurd. Is de
staatssecretaris bereid om die bestuurders voortaan wel te
testen op het gebruik van alcohol en drugs, ook al zijn ze
overleden bij het ongeval?
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Ik begrijp de vraag van de vertegenwoordiger van het CDA
heel goed. Ik kan ook inderdaad begrijpen dat ouders of
nabestaanden heel graag willen weten of degene die hun
kind of hun geliefde heeft doodgereden, onder invloed was
of niet. Er zitten alleen heel veel juridische haken en ogen
aan het testen van iemand na het overlijden. Ik kan daar
dus op dit moment geen antwoord op geven. Ik kan wel
zeggen dat er eens naar gekeken kan worden, maar er zitten
heel veel haken en ogen aan; dat moet u ook weten.
De voorzitter:
En dat de Kamer daarover ook wordt geïnformeerd als het
zover is.
Staatssecretaris Broekers-Knol:
Ja ... Of ik zover kan gaan, weet ik nog niet. Ik vraag om dit
ook nog even bij het AO Verkeersveiligheid aan de orde te
laten komen. Graag, voorzitter.
De voorzitter:
Dan komt het terug bij het algemeen overleg.
De heer Laçin (SP):
Het kabinet spreekt grote woorden: nul verkeersdoden in
2030. Dat staat in het Strategisch Plan Verkeersveiligheid.
Maar tegelijkertijd zien we dat in deze kabinetsperiode het
aantal verkeersdoden stijgt, en dat het aantal dodelijke
ongevallen met alcohol meer dan is verdubbeld tussen 2017
en 2019. Dat is de realiteit. Anderzijds hebben we hier te
maken met een minister van een partij die al tien jaar
regeert en die enorm heeft bezuinigd op de capaciteit van
de politie. Daardoor is het aantal alcoholcontroles
daadwerkelijk verminderd. De staatssecretaris zei zonet van
niet, maar dat is wel degelijk zo. Ik wil dus graag van deze
staatssecretaris weten wat zij eraan gaat doen om niet
alleen grote woorden te spreken over verkeersveiligheid
maar ook echt te gaan leveren, bijvoorbeeld door de
politiecapaciteit te gaan vergroten. Wanneer gaat dat
gebeuren?
Staatssecretaris Broekers-Knol:
De aanpak van alcohol is een van de landelijke prioriteiten
van OM en politie. Dat hebben ze gezamenlijk vastgesteld
in de Leidraad Handhavingsplan Verkeer 2016-2018. Die
leidraad ziet op de verkeershandhaving door de teams
verkeer. Daar moet ik naar verwijzen en ik denk dat daarmee
het antwoord voldoende is gegeven. Het is een prioriteit.
De voorzitter:
Dank u wel.

5 november 2019
TK 19

19-2-3