Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 457

Regels over een tijdelijke voorziening voor de
betekening van exploten op grond van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en
wijziging van de Loodsenwet, de Algemene wet
inzake rijksbelastingen, de Invorderingswet
1990, de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen en de Luchtvaartwet BES in verband
met de uitbraak van COVID-19
(Verzamelspoedwet COVID-19)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. Algemeen deel
1. Doel en aanleiding
Vrijwel de hele wereld is getroffen door de uitbraak van COVID-19. Het is
van belang ervoor te zorgen dat de verspreiding van COVID-19 wordt
bestreden én dat de impact van dit virus zo beperkt mogelijk blijft. Dit
(spoed) wetsvoorstel beoogt in dit kader een aantal wenselijke spoedvoorzieningen en wetswijzigingen te realiseren. Het wetsvoorstel betreft de
volgende onderwerpen:
1. een tijdelijke voorziening voor deurwaarders om exploten o.g.v. het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) in de bus te doen i.p.v.
in persoon uit te reiken (artikel 1);
2. een tijdelijke wijziging voor ledenvergaderingen van de Nederlandse
Loodsencorporatie en de regionale corporaties om o.g.v. de Loodsenwet tijdelijk op elektronische wijze te kunnen deelnemen (artikel 2);
3. een wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR), de
Invorderingswet 1990 (IW 1990) en de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) in verband met het tijdelijk verlagen van de
belasting- en invorderingsrente (artikelen 3, 4 en 5);
4. een permanente wijziging van de Luchtvaartwet BES om voor de
burgerlijke luchtvaart verboden gebieden bij «Notice to Airman»
(NOTAM) bekend te maken (artikel 6).
Dit wetsvoorstel heeft het karakter van een verzamelwet.
Deze memorie van toelichting is mede namens de Minister voor Rechtsbescherming en de Staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst opgesteld.

kst-35457-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

1

2. Uitreiken exploten Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Ook tijdens de crisis rond COVID-19 moeten deurwaarders exploten
kunnen uitreiken. Dat kunnen exploten zijn waarmee een dagvaarding
wordt uitgebracht of een uitspraak van de rechter wordt betekend, maar
bijvoorbeeld ook exploten waarmee de verjaring van een vordering wordt
gestuit. Het gaat om tientallen duizenden exploten in de afgelopen en
komende periode waarin de RIVM-richtlijnen gelden. De richtlijn van
social distancing, het anderhalve meter afstand houden, verdraagt zich
niet goed met de uitreiking van exploten in persoon.
Onder normale omstandigheden belt de deurwaarder eerst aan om te
proberen het exploot in persoon te overhandigen. Wordt er open gedaan,
dan laat de deurwaarder een afschrift van het exploot aan de geadresseerde van het exploot of aan een huisgenoot of een andere persoon die
opendoet, tenzij de deurwaarder oordeelt dat deze persoon niet
voldoende bevordert dat het exploot degene voor wie het is bestemd,
tijdig bereikt (artikel 46 Rv). Als de deurwaarder het exploot niet in
persoon kan uitreiken, doet hij een afschrift van het exploot in de
brievenbus of, als ook dat niet kan, op de post (artikel 47, eerste lid, Rv). In
die beide laatste gevallen vermeldt de deurwaarder de reden van de
feitelijke onmogelijkheid in zijn exploot (artikel 47, eerste lid, slot, Rv).
Onder de huidige omstandigheden is het niet mogelijk en verantwoord op
de normale manier bij mensen thuis aan te bellen om een exploot uit te
reiken. Anders dan een pakketbezorger, kan de deurwaarder niet volstaan
met het op de stoep achterlaten van zijn exploot. De deurwaarder moet bij
de uitreiking ook een instructie geven over de aard van het exploot en de
mogelijkheden van degene voor wie het bestemd is, om hierover contact
op te nemen. De deurwaarder is naar de aard van zijn werk aanmerkelijk
minder geliefd dan de pakketbezorger. Het risico te maken te krijgen met
bewoners die hem in het gezicht spugen of fysiek te lijf gaan, is voor een
deurwaarder vele malen groter dan voor een pakketbezorger. Dit risico is
met het oog op het algemeen belang van de volksgezondheid –
voorkomen van besmettingen – niet aanvaardbaar.
Om zo veel mogelijk bij de betekening van stukken conform de
RIVM–richtlijnen social distancing in acht te nemen en toch exploten te
betekenen, heeft de KBvG richtlijnen ontwikkeld. Exploten worden op
basis daarvan, als uitreiking in persoon niet verantwoord mogelijk is, in de
brievenbus gelaten. Dit is een invulling van de «feitelijke onmogelijkheid»
om een exploot in persoon uit te reiken in artikel 47 Rv. De deurwaarder
vermeldt in zijn exploot in dat geval dat door de RIVM-richtlijnen in
verband met COVID-19 en het niet kunnen of mogen uitreiken in persoon,
een afschrift van het exploot in de brievenbus is gelaten. De gebruikelijke
aanvullende instructie verstrekt de deurwaarder dan via alternatieve
contactvormen als telefoon of mail. Daar waar de gerechtsdeurwaarder
beschikt over de contactgegevens, doet de gerechtsdeurwaarder dit op
eigen initiatief. Daarnaast – en ook daar waar de gegevens niet
voorhanden zijn – doet de KBvG er nu alles aan om schuldenaren te
stimuleren vooral contact op te nemen, onder meer via de campagne
«Bellen is oplossen» (www.bellenisoplossen.nl). De KBvG heeft laten
weten dat hieraan op grote schaal gehoor wordt gegeven. Waar uitreiking
«in persoon» verantwoord, dus met inachtneming van de
RIVM-richtlijnen, mogelijk is, wordt dit nog steeds gedaan. Bijvoorbeeld in
geval van rechtspersonen en /of advocatenkantoren die nog een
geopende balie hebben of als degene voor wie het exploot is bestemd, in
de tuin aan het werk is en het exploot zonder gevaar voor besmetting kan
worden overhandigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

2

Inmiddels is in enkele gepubliceerde uitspraken van kantonrechters te
Amsterdam (ECLI:NL:RBAMS:2020:2153 en ECLI:NLRBAMS:2020:2229)
geoordeeld dat niet voldoende is dat het exploot vermeldt dat door
COVID-19 en de daarmee samenhangende richtlijnen van het RIVM, geen
uitreiking in persoon kan plaatsvinden. Deze kantonrechters oordelen dat
het exploot steeds moet vermelden welke bijzondere omstandigheden er
zijn waaronder een belemmering daartoe aanwezig kan zijn. Hierdoor
komt de rechtsgeldigheid van alle sinds 16 maart 2020 overeenkomstig de
KBvG-richtlijn uitgereikte exploten ter discussie te staan.
Voor de continuïteit van de wezenlijke toegang tot het recht gedurende de
crisis rond COVID-19 en de rechtszekerheid, moet voor deurwaarders
duidelijk zijn wat in het relaas van de betekening moet staan. Onduidelijkheid hierover leidt tot een discussie over de geldigheid van elk exploot
en brengt daarmee de rechtszekerheid in het rechtsverkeer in gevaar. De
voorgestelde regeling maakt duidelijk aan welke maatstaven de
deurwaarder bij de betekening van exploten tijdens de crisis rond
COVID-19 is gebonden. Het geeft een wettelijke basis voor de praktijk die
de KBvG aan haar leden per 16 maart 2020 heeft opgelegd. Om zeker te
stellen dat ook de exploten die vanaf 16 maart 2020 zijn uitgereikt
rechtsgeldig zijn betekend als betekening plaatsvond overeenkomstig de
bovenstaande regeling en de KBvG-richtlijn, wordt met artikel 7, tweede
lid, voorgesteld de voorgestelde bepaling terugwerkende kracht te
verlenen tot aan die datum.
Inmiddels is door het Landelijk Overleg Vakinhoud Civiel en Kanton &
Toezicht vastgesteld dat tien van de elf rechtbanken genoegen nemen met
de vermelding dat uitreiking op de voet van 46 Rv niet mogelijk was in
verband met de Covid-19 richtlijnen van het RIVM, indien de deurwaarder
heeft vastgesteld dat dat ook zo is. De voorgestelde tekst is qua strekking
daarmee in overeenstemming, omdat ook de voorgestelde tekst er primair
vanuit gaat dat gepoogd wordt te betekenen op de voet van 46 Rv.
3. Wijziging van de Loodsenwet
Het voorgestelde artikel 68a van de Loodsenwet bepaalt dat de ledenvergaderingen van de Nederlandse Loodsencorporatie en de regionale
corporaties tijdelijk op elektronische wijze kan plaatsvinden, in verband
met de beperkingen voor fysieke bijeenkomsten als gevolg van de
COVID-19-uitbraak. Onder openbaar, bedoeld in artikel 14 van de
Loodsenwet, wordt daarmee tevens verstaan een vergadering in een
digitale omgeving op afstand middels een live-verbinding. De reden
daartoe is dat het belangrijk is dat de ledenvergadering ook tijdens de
coronacrisis (rechtsgeldige) besluiten kan nemen. Daarbij moet aan een
aantal voorwaarden (eerste lid, tweede volzin) zijn voldaan: de ledenvergadering moet via een tweezijdig elektronisch communicatiemiddel
toegankelijk zijn en leden moeten daarin het woord kunnen voeren en het
stemrecht kunnen uitoefenen. Bovendien moet stemming, de manier
waarop de ledenvergadering besluiten neemt, op elektronische wijze
plaatsvinden. Tekstueel is zoveel mogelijk aangesloten bij de Tijdelijke wet
COVID-19 Justitie en Veiligheid, waarin in de artikelen 31 en 32 vergelijkbare bepalingen zijn opgenomen voor de Nederlandse beroepsorganisatie van accountants en de Nederlandse orde van advocaten. Deze
beroepsorganisaties zijn vergelijkbaar met de Loodsencorporatie als
beroepsorganisatie in de zin van artikel 134 van de Grondwet.
Door de toevoeging van het voorgestelde tweede en derde lid is het niet
nodig om ook lagere regelgeving, met name het Besluit kennisgevingen
Nederlandse loodsencorporatie, de Vergaderverordening Nederlandse
loodsencorporatie of de Vergaderreglementen van de regionale corpo-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

3

raties, tijdelijk aan te passen. Eventueel met dit artikel strijdige bepalingen
kunnen tijdelijk buiten toepassing worden gelaten.
Artikel 68b wordt voorgesteld om te verzekeren dat de maatschappen van
registerloodsen, die als samenwerkingsverband van registerloodsen
worden ingesteld op grond van de Dienstverleningsverordening registerloodsen, ook tijdelijk op elektronische wijze bijeenkomsten kunnen
organiseren, voor zover dit nodig is vanwege de beperkingen voor fysieke
bijeenkomsten als gevolg van de COVID-19-uitbraak. De grondslag van de
Dienstverleningsverordening is te vinden in artikel 15, eerste lid,
onderdeel b, van de Loodsenwet. De maatschap zelf is een overeenkomst
(zie art. 7a:1655 BW) tussen twee of meer registerloodsen, waarin het
bijeenkomen van de maatschap in een fysieke bijeenkomst is voorgeschreven. Daarom regelt dit artikel dat in afwijking van hetgeen bepaald in
de maatschapsovereenkomst, ook digitaal bijeen gekomen kan worden in
bijzondere gevallen, voor zover in de betreffende overeenkomst
bepalingen staan over fysieke bijeenkomst of in de weg staan aan een
digitale bijeenkomst.
Het voorgestelde artikel 68c van de Loodsenwet regelt dat de artikelen 68a
en 68b bij koninklijk besluit kunnen worden ingetrokken wanneer deze
bepalingen niet meer nodig zijn als gevolg van de COVID-19 uitbraak.
4. Wijzigingen van de Algemene wet inzake rijksbelastingen, de
Invorderingswet 1990 en de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen
4.1 Inleiding
De economische impact van de COVID-19 uitbraak is voor veel ondernemers groot. Het kabinet heeft aangekondigd de komende periode een
ruimhartig fiscaal beleid te voeren om deze gevolgen zoveel mogelijk te
verzachten. Op 17 maart 2020 heeft het kabinet enkele concrete fiscale
maatregelen aangekondigd die erop zijn gericht de liquiditeit van
ondernemers te ondersteunen.1 Hierbij is onder andere aangekondigd dat
de invorderings- en belastingrente tijdelijk worden verlaagd. Het eerste
moment waarop de verlaging van de belastingrente uitvoeringstechnisch
mogelijk is, is 1 juni 2020 voor alle belastingmiddelen2 behalve de
inkomstenbelasting (IB) en 1 juli 2020 voor de IB. Het onderhavige
wetsvoorstel voorziet in een wettelijke aanpassing met betrekking tot de
hoogte van het percentage van de belastingrente vanaf de genoemde
momenten. De verlaging van de invorderingsrente wat betreft de rente die
door de Belastingdienst in rekening wordt gebracht, is reeds per 23 maart
2020 per beleidsbesluit gerealiseerd. Deze verlaging wordt met dit
wetsvoorstel wettelijk bestendigd. Al deze verlagingen zijn van tijdelijke
aard en hangen samen met de uitbraak van COVID-19. In onderhavig
wetsvoorstel wordt voor de periode daarna ook de wijze waarop het
percentage voor de invorderings- en belastingrente wordt vastgesteld,
gewijzigd.

1
2

Brief van de Minister van Economische Zaken en Klimaat van 17 maart 2020, CE-AEP/20077147.
Dat zijn in dit verband de vennootschapsbelasting, de erfbelasting, de loonbelasting, de
dividendbelasting, de omzetbelasting, de overdrachtsbelasting, de belasting van personenauto’s en motorrijwielen, de accijns, de verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken en de in
artikel 1 van de Wet belastingen op milieugrondslag genoemde belastingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

4

4.2 Doel van de tijdelijke verlaging van de percentages voor de belastingen invorderingsrente
Met de tijdelijke verlaging van de percentages voor de belasting- en
invorderingsrente worden de mogelijkheden voor uitstel voor het doen
van aangifte en uitstel van betaling voor ondernemers en andere
belastingplichtigen zo laagdrempelig mogelijk gemaakt. Belastingplichtigen die gebruikmaken van de mogelijkheid van uitstel voor het doen van
aangifte worden ten gevolge van de verlaging tijdelijk nagenoeg niet meer
geconfronteerd met belastingrente. Ondernemers die gebruikmaken van
het tijdelijk versoepelde uitstelbeleid dat in verband met de uitbraak van
COVID-19 is ingesteld, profiteren direct van de verlaging van de invorderingsrente. Aangekondigd is dat de Belastingdienst verzoeken om uitstel
van betaling voorlopig soepel behandelt: feitelijk wordt uitstel direct voor
3 maanden verleend. Normaliter wordt gedurende de hele periode van
uitstel van betaling invorderingsrente in rekening gebracht. Zonder de
verlaging van de invorderingsrente zou de verruimde mogelijkheid van
uitstel van betaling voor ondernemers, maar ook de bestaande
mogelijkheid van uitstel van betaling voor particulieren, dus alsnog
(mogelijk hoge) kosten met zich brengen. Ten gevolge van de verlaging
van 4% naar 0,01% is hiervan nagenoeg geen sprake meer.
4.3 Belastingrente en invorderingsrente
Belastingrente
Belastingrente kan zowel in rekening worden gebracht als worden
vergoed. De regeling van de belastingrente komt er in grote lijnen op neer
dat de inspecteur belastingrente in rekening brengt wanneer het opleggen
van een belastingaanslag tot een positief bedrag te lang uitblijft door
toedoen van de belastingplichtige, bijvoorbeeld als gevolg van het
gebruikmaken van de mogelijkheid tot uitstel tot het doen van aangifte.
De inspecteur vergoedt belastingrente wanneer het vaststellen van een
belastingaanslag tot een negatief bedrag te lang uitblijft door toedoen van
de inspecteur, mits die belastingaanslag overeenkomstig de aangifte of
een (herzienings)verzoek wordt vastgesteld.
Het percentage van belastingrente voor de vennootschapsbelasting (Vpb)
is gelijk aan de wettelijke rente voor handelstransacties met dien
verstande dat een wettelijk minimumpercentage van 8 geldt.3 Het
percentage voor de overige belastingmiddelen is gelijk aan de wettelijke
rente voor niet-handelstransacties waarbij een wettelijk minimumpercentage van 4 geldt.4
Voor het in rekening brengen en het vergoeden van belastingrente gelden
dezelfde percentages. Uitvoeringstechnisch is het niet mogelijk om voor
het in rekening brengen van belastingrente een ander percentage te laten
gelden dan voor het vergoeden van belastingrente. Ten aanzien van
belastingrente die met betrekking tot toeslagen in rekening wordt
gebracht of wordt vergoed, bestaat wél de mogelijkheid verschillende
percentages te hanteren (zie paragraaf 4.5).
Invorderingsrente
Net als belastingrente kan invorderingsrente zowel in rekening worden
gebracht als worden vergoed. De regeling van de invorderingsrente komt
er in grote lijnen op neer dat invorderingsrente over het nog openstaande
bedrag in rekening wordt gebracht als de enige of laatste betalingstermijn

3
4

Artikel 30hb, tweede lid, AWR.
Artikel 30hb, eerste lid, AWR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

5

van een belastingaanslag wordt overschreden.5 Ook indien uitstel van
betaling wordt verleend, wordt in de meeste gevallen invorderingsrente in
rekening gebracht.6 Invorderingsrente wordt vergoed als de Belastingdienst te lang wacht met het uitbetalen van een teruggaaf.7
Het percentage van de invorderingsrente is gelijk aan de rente voor
niet-handelstransacties, met dien verstande dat een wettelijk minimumpercentage van 4 geldt.8 Voor het vergoeden en in rekening brengen van
invorderingsrente geldt hetzelfde percentage. Uitvoeringstechnisch is het
echter wel mogelijk om voor het in rekening brengen van invorderingsrente een ander percentage te laten gelden dan voor het vergoeden van
invorderingsrente.
4.4 Realisering verlaging belasting- en invorderingsrente
Gebleken is dat de verlaging van de belasting- en invorderingsrente naar
0,0% uitvoeringstechnisch niet mogelijk is. Verlaging naar 0,01% is wel te
verwerken in de systemen van de Belastingdienst, wat de keuze van het
kabinet voor dat percentage verklaart.
Belastingrente
De Belastingdienst heeft aangegeven dat het eerste moment waarop de
verlaging van de belastingrente uitvoeringstechnisch kan worden
gerealiseerd 1 juni 2020 is, met dien verstande dat de verlaging van de
belastingrente voor de inkomstenbelasting (IB) pas vanaf 1 juli 2020 kan
worden gerealiseerd.
Nu het uitvoeringstechnisch niet mogelijk is te differentiëren tussen het in
rekening te brengen percentage en het te vergoeden percentage, wordt
voorgesteld het verlaagde percentage van 0,01% niet alleen voor in
rekening gebrachte belastingrente te laten gelden, maar ook voor
belastingrente die aan belastingplichtigen wordt vergoed. De verlaging
kan hierdoor in sommige gevallen ook nadelig voor belastingplichtigen
zijn. Hierbij geldt echter dat belastingrente in veel meer gevallen in
rekening wordt gebracht (in 2019 2.392.000 keer) dan wordt vergoed (in
2019 443.000 keer). In 2019 werd € 662 miljoen aan belastingrente
ontvangen en € 118 miljoen vergoed. Op basis van deze gegevens is het
kabinet van mening dat met de verlaging van de belastingrente per saldo
een gewenste lastenverlichting wordt gerealiseerd.
Omdat de verlaging van belastingrente niet alleen begunstigend uitpakt
voor belastingplichtigen is het niet mogelijk deze maatregel bij beleidsbesluit te realiseren. Bij beleidsbesluit kan – afgezien van bepaalde uitzonderingssituaties – immers uitsluitend in het voordeel van belastingplichtigen
(tijdelijk) worden afgeweken van de wet. Indien sprake is van voor
belastingplichtigen níet begunstigende afwijking van de wet, zullen
bezwaren tegen een dergelijke afwijking – afgezien van de bedoelde
uitzonderingssituaties – uiteraard moeten worden toegekend. Gezien het
grote aantal belastingplichtigen dat dit mogelijk betreft (in 2019 was
443.000 keer sprake van vergoeding van belastingrente) is een dergelijke
gang van zaken voor de Belastingdienst uitvoeringstechnisch niet
mogelijk.

5

Artikel 28, eerste lid, IW 1990.
Artikel 28, derde en vierde lid, IW 1990.
7
Een ander voorbeeld waarin invorderingsrente wordt vergoed is de situatie waarin een
belastingplichtige bezwaar maakt tegen een aanslag en ten aanzien van die aanslag geen
uitstel van betaling heeft gekregen. Als de aanslag in dat geval op tijd is betaald en de
belastingplichtige krijgt gelijk in het bezwaar, dan heeft de belastingplichtige recht op de
vergoeding van invorderingsrente.
8
Artikel 29 IW 1990.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

6

Wetstechnisch is de verlaging als volgt ingericht. In het wetsvoorstel zijn
drie versies opgenomen van het artikel dat het percentage van de
belastingrente regelt. Het is de bedoeling dat deze drie versies achtereenvolgens in werking treden op drie bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstippen. Het is de bedoeling dat:
– op (of met terugwerkende kracht tot en met) 1 juni 2020 in de AWR
wordt opgenomen dat het percentage van de belastingrente voor alle
belastingmiddelen 0,01% bedraagt, met uitzondering van de IB,
waarvoor dan nog een percentage van 4% blijft gelden;
– op (of met terugwerkende kracht tot en met) 1 juli 2020 in de AWR
wordt opgenomen dat álle percentages 0,01% bedragen (dus ook voor
de IB);
– zodra de verlaging niet meer noodzakelijk en passend is in het kader
van de COVID-19-crisis (zie hieronder), in de AWR wordt opgenomen
dat het percentage van de belastingrente bij algemene maatregel van
bestuur wordt vastgesteld waarbij het uitgangpunt is dat de onder het
oude regime geldende percentages (4% en 8%) worden hersteld.
Zoals aangekondigd is de verlaging van de belasting- en invorderingsrente een tijdelijke maatregel. Het is de bedoeling dat de lagere percentages gedurende drie maanden van kracht blijven. Ook de budgettaire
gevolgen (zie hieronder) zijn gebaseerd op een drie maanden geldende
verlaging naar 0,01%. Het uitgangspunt van het kabinet is dat de
percentages ná deze drie maanden weer op de onder het oude regime
geldende percentages van 4% en 8% worden gesteld. In de genoemde
brief van 17 maart 2020 heeft het kabinet echter ook aangegeven dat
afhankelijk van de ontwikkelingen rondom de COVID-19-crisis noodzakelijke en passende (fiscale) vervolgmaatregelen zullen worden getroffen
indien de situatie daartoe noopt. Om enige mate van flexibiliteit te
bewaren ten aanzien van het moment waarop de rentepercentages
worden verhoogd, wordt voorgesteld te bepalen dat de vaststelling van
de rentepercentages vanaf een bij koninklijk besluit te bepalen moment bij
algemene maatregel van bestuur plaatsvindt. Vanaf dat moment worden
de voor de belastingrente geldende percentages dus niet langer in de
AWR opgenomen, maar in een algemene maatregel van bestuur.
Invorderingsrente
Ten aanzien van de invorderingsrente is het wel mogelijk te differentiëren
tussen het percentage van de te vergoeden rente en het percentage van
de in rekening te brengen rente. Hierdoor kan voor het in rekening
brengen van invorderingsrente een percentage van 0,01% worden
gehanteerd, terwijl voor het vergoeden van invorderingsrente het
percentage van 4% kan blijven gelden. Omdat deze werkwijze zonder
meer begunstigend is voor belastingschuldigen9, kon dit bij beleidsbesluit
worden gerealiseerd (zie hieronder). Wat niet begunstigend is voor
belastingschuldigen, is dat de hoogte van de betalingskorting is
gekoppeld aan het percentage van de invorderingsrente. Belastingschuldigen die een voorlopige aanslag IB of Vpb in termijnen mogen betalen
maar kiezen voor betaling in één keer (vóór de eerste betaaldatum),
kunnen betalingskorting krijgen, die wordt berekend naar het percentage
van de invorderingsrente. Normaliter betekent de verlaging van de
invorderingsrente naar 0,01% dus ook dat het bedrag aan betalingskorting
waarop belastingschuldigen aanspraak kunnen maken, wordt verlaagd.

9

Bij de invorderingsrente wordt over belastingschuldigen gesproken in plaats van belastingplichtigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

7

In het beleidsbesluit waarbij de verlaging van de invorderingsrente per
23 maart 2020 is gerealiseerd, is aangegeven dat belastingschuldigen die
ten gevolge van de verlaagde invorderingsrente worden geconfronteerd
met een verlaagde betalingskorting hiertegen bezwaar kunnen maken bij
de Belastingdienst. Dergelijke bezwaren worden door de Belastingdienst
toegekend, waarna zij het verschil krijgen uitgekeerd. De Belastingdienst
heeft aangegeven dat dit tot een extra werklast leidt, die enkel tijdelijk kan
worden gedragen. Dit regime is dan ook slechts van toepassing tot 1 juni
2020, het beoogde moment waarop de verlaging van de invorderingsrente
wettelijk wordt bestendigd. Vanaf 1 juni 2020 bedraagt het percentage van
de invorderingsrente een bij algemene maatregel van bestuur vast te
stellen percentage (waarover hieronder meer), dat dan voor in rekening te
brengen en voor te vergoeden invorderingsrente verschillend kan worden
vastgesteld. Wat betreft de betalingskorting wordt aangesloten bij het
percentage dat voor in rekening te brengen invorderingsrente wordt
gehanteerd en dat in eerste instantie – net als in het beleidsbesluit – 0,01%
zal bedragen. Uitvoeringstechnisch is het niet mogelijk aan te sluiten bij
het percentage dat voor te vergoeden invorderingsrente wordt gerekend.
De verlaging van de invorderingsrente heeft vanaf 1 juni 2020 dus tot
gevolg dat belastingschuldigen nagenoeg geen aanspraak meer kunnen
maken op een betalingskorting tot het moment dat het percentage voor in
rekening te brengen invorderingsrente weer wordt verhoogd.10
Vanwege bovengenoemd argument dat het kabinet afhankelijk van de
ontwikkelingen noodzakelijke en passende (fiscale) vervolgmaatregelen
zal treffen indien de situatie daartoe noopt, is ook wat betreft de invorderingsrente zekerheidshalve gekozen voor een voorstel tot vaststelling van
het percentage bij algemene maatregel van bestuur. Ook bij deze
maatregel geldt echter dat het uitgangspunt is dat drie maanden na
inwerkingtreding van de verlaging een verhoging van het percentage naar
4% plaatsvindt, hetgeen in dat geval bij algemene maatregel van bestuur
wordt bewerkstelligd.
4.5 Doorwerking verlaging belasting- en invorderingsrente naar de
toeslagen
Het percentage belasting- en invorderingsrente zoals dat is vastgesteld in
de AWR en de IW 1990 is ook ten aanzien van een aantal andere
regelingen dan de AWR en de IW 1990 van belang. Zo is in de Awir ten
aanzien van toeslagen bepaald dat indien bij een toeslaggerechtigde een
bedrag wordt teruggevorderd of indien een toeslaggerechtigde bijvoorbeeld een boete te laat betaalt, diegene hierover invorderingsrente is
verschuldigd.11 Als na 1 juli volgend op het jaar waarop een toeslag wordt
berekend (berekeningsjaar) wordt vastgesteld dat met betrekking tot dat
berekeningsjaar alsnog toeslagbedragen moeten worden uitbetaald of
teruggevorderd, wordt over die bedragen belastingrente vergoed of in
rekening gebracht.12 Wat betreft invorderingsrente die dient te worden
betaald over terugvorderingen of boetes geldt dat enkel sprake is van
rente die toeslaggerechtigden aan de Belastingdienst dienen te betalen.
Op grond van de Awir wordt geen invorderingsrente vergoed, waardoor
de verlaging van de invorderingsrente wat betreft toeslagen louter
begunstigend uitpakt. Wat betreft belastingrente die ingevolge de Awir
van toepassing is, geldt dat in 2019 bij 929.000 toeslagbeschikkingen
belastingrente in rekening is gebracht (betreft € 16,8 miljoen) en bij
1.098.000 toeslagbeschikkingen belastingrente is vergoed (betreft
€ 26,7 miljoen). Ten aanzien van toeslagen geldt dus niet dat een
10

Zie artikel 4, onderdeel A, van het wetsvoorstel.
Artikelen 28 en 29 Awir.
12
Artikel 27, eerste en tweede lid, Awir.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

8

verlaging van het percentage belastingrente per saldo een lastenverlichting realiseert. Zoals hiervoor is opgemerkt is het wel mogelijk ten
aanzien van belastingrente voor de toeslagen onderscheid te maken
tussen te vergoeden en in rekening te brengen belastingrente. Gezien
eerdergenoemde getallen en bedragen is daarom in de voorgestelde tekst
van de Awir bepaald dat het percentage van de in rekening te brengen
belastingrente 0,01% bedraagt en het percentage van de te vergoeden
rente 4%.13 Het percentage van te vergoeden belastingrente sluit aan bij
het percentage zoals dat luidde voordat het percentage van de belastingrente vanwege de COVID-19 crises werd verlaagd. Op deze manier wordt
een maximale lastenverlichting voor toeslaggerechtigden gerealiseerd.
Zodra de verlaging van de belastingrente niet langer aan de orde is, wordt
op grond van het wetsvoorstel net als in de huidige situatie wederom
aangesloten bij het percentage dat op grond van de AWR geldt voor de
IB.14
4.6 Budgettaire aspecten
Zoals hiervoor is opgemerkt is de verlaging van de belasting- en invorderingsrente aangekondigd als tijdelijke maatregel, met als uitgangspunt dat
deze tijdelijkheid drie maanden duurt. In de Incidentele suppletoire
begroting van het Ministerie van Financiën (IX) voor het jaar 2020 inzake
Noodpakket banen en economie zijn de geschatte budgettaire effecten
opgenomen. Afhankelijk van het daadwerkelijke gebruik van de tijdelijk
verlaagde rentes kunnen de uiteindelijke budgettaire effecten afwijken.
Waar relevant zal dit door middel van (suppletoire) begrotingen verwerkt
worden.
5. Wijziging van de Luchtvaarwet BES
Op grond van artikel 24, eerste lid, van de Luchtvaartwet BES kan in
buitengewone omstandigheden de burgerlijke luchtvaart boven het
territoir van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba of een
gedeelte daarvan worden beperkt of verboden.
Het afsluiten van gebieden voor de burgerluchtvaart of het opleggen van
beperkingen daaraan, zoals tijdens de crisis rond COVID-19, moet
onmiddellijk geschieden en bekendgemaakt worden aan luchtvarenden.
Met het oog op de doorlooptijd kan inwerkingtreding van deze regelingen
derhalve niet uitsluitend afhankelijk zijn van publicatie in de
Staatscourant. Teneinde dit te vermijden wordt voorgesteld in afwijking
van artikel 4 van de Bekendmakingswet te bepalen dat bekendmaking van
de regeling geschiedt bij «Notice to Airman» (NOTAM). Een NOTAM is een
bericht aan luchtvarenden dat via telecommunicatie door de luchtverkeersdienstverlener wordt gedistribueerd. De NOTAM bevat inlichtingen
over directe en tijdelijke wijzigingen in het luchtruim waarvan het voor de
vluchtvoorbereiding en -uitvoering noodzakelijk is dat hiervan tijdig
kennis wordt genomen. Bij het opleggen van beperkingen aan de
burgerlijke luchtvaart tijdens de crisis rond COVID-19 is deze omissie aan
het licht gekomen. Het direct kunnen opleggen van dergelijke beperkingen
in Caribisch Nederland wordt noodzakelijk geacht, omdat dat gebied
vanwege de beperkte capaciteit van zowel klinische als preventieve
services en diensten kwetsbaar is voor ernstige gevolgen van deze
epidemie. In vergelijkbare zin is deze wijze van publicatie voor het
Nederlandse luchtruim in Europa ook geregeld in de Wet luchtvaart.

13
14

Zie artikel 4, onderdeel A, van het wetsvoorstel.
Zie artikel 4, onderdeel B, van het wetsvoorstel, dat in werking kan treden zodra de verlaging
van het percentage voor de belastingrente niet langer aan de orde is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

9

Voorgesteld wordt om deze voorziening in de Luchtvaartwet BES ook
permanent op te nemen.
6. Adviezen en consultatie
Het voorliggende wetsvoorstel is na de toezending aan de Afdeling
advisering van de Raad van State met het verzoek om spoedadvies uit te
brengen ter kennis gebracht van de Adviescommissie toetsing regeldruk.
Daarbij is met betrekking tot de in dit wetsvoorstel getroffen voorzieningen naar voren gebracht dat de wijzigingen van de AWR, de IW 1990,
de Awir en de Luchtvaarwet BES geen effecten op de regeldruk met zich
brengen. Voor de Rv geldt dat eventuele effecten voor de regeldruk vooral
gunstig zijn. Deurwaarders hoeven als gevolg van de voorziening namelijk
niet telkens de uitbraak van COVID-19 en de in dat kader getroffen
maatregelen als expliciete «feitelijke onmogelijkheid» te vermelden,
teneinde een afschrift van het exploot in de brievenbus te kunnen doen
met behoud van rechtsgeldigheid van het exploot. Daarbij is de voorgestelde voorziening tijdelijk en betreft deze geen beleidswijziging die voor
de lange termijn wordt doorgevoerd.
Gelet op het spoedeisende karakter van dit wetsvoorstel hebben internetconsultatie en formele consultaties niet plaatsgevonden. In het kader van
voor de Rv getroffen voorziening aangaande exploten heeft overleg
plaatsgevonden met het Landelijk Overleg Vakinhoud Civiel en Kanton &
Toezicht. Zie in dat kader ook hetgeen daarover is vermeld in paragraaf 1
van deze toelichting.
7. Inwerkingtreding en vervallenverklaring
De in het voorliggende wetsvoorstel opgenomen maatregelen treden in
werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip. Het is de
bedoeling dat dit koninklijke besluit tegelijk met de publicatie van de wet
in het Staatsblad wordt geplaatst en de wet zo spoedig mogelijk in
werking treedt.
Bij het koninklijke besluit kan de inwerkingtreding voor de verschillende
artikelen of onderdelen daarvan verschillend worden vastgesteld. Het is
de bedoeling dat de artikelen 3, onderdeel A, 4, onderdelen A en B, 5,
onderdeel A, en 7 per 1 juni 2020 in werking treden, dat artikel 3,
onderdeel B, per 1 juli 2020 in werking treedt en dat de artikelen 3,
onderdeel C, en 5, onderdeel B, in werking treden op het moment dat de
verlaging van de percentages naar 0,01% niet langer noodzakelijk en
passend is in het kader van de crisis rond COVID-19, waarbij het
uitgangspunt is dat dit drie maanden na het ingaan van de respectievelijke
verlagingen het geval is. Op het moment dat de algemene maatregel van
bestuur, bedoeld in artikel 4, onderdeel B, in werking is getreden, kan door
middel van de inwerkingtreding van artikel 4, onderdeel C, de tweede zin
van het ingevolge artikel 4, onderdeel B, vastgestelde artikel 29 IW 1990
komen te vervallen.
Hoewel spoedige inwerkingtreding van de wet is voorzien, is zekerheidshalve geregeld dat bij het genoemde koninklijke besluit tevens kan
worden bepaald dat:
a. de artikelen 3, onderdeel A, en 4, onderdeel A, en 5, onderdeel A,
terugwerken tot en met 1 juni 2020;
b. artikel 3, onderdeel B, terugwerkt tot en met 1 juli 2020.
Verder is zekerheidshalve geregeld dat de wijzigingen die voortvloeien uit
de ingevolge artikel 4, onderdeel B, vast te stellen algemene maatregel
van bestuur kunnen terugwerken tot en met 1 juni 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

10

Voorgesteld wordt om aan artikel 1 terugwerkende kracht te verlenen tot
en met 16 maart 2020, zoals in paragraaf 2 is toegelicht.
Met het derde en vierde lid van artikel 8 wordt voor de tijdelijkheid van
artikel 1 (feitelijke onmogelijkheid van betekeningen in persoon) aangesloten bij artikel 35, derde en vierde lid, van de Tijdelijke wet COVID-19
Justitie en Veiligheid. Dit betekent dat artikel 1 vervalt op 1 september
2020 en dat bij koninklijk besluit kan worden bepaald dat het artikel vervalt
op een later moment. Dat moment ligt steeds ten hoogste twee maanden
na het tijdstip waarop artikel 1 zou vervallen. Ook wordt de voordracht
voor het koninklijke besluit tot verlenging niet eerder gedaan dan een
week nadat het ontwerp daarvan aan beide Kamers is voorgelegd. Het ligt
voor de hand om ook voor de beslissing over de noodzaak van een
koninklijk besluit voor verlenging van de looptijd van artikel 1 zoveel
mogelijk aan te sluiten bij een eventuele verlenging van de looptijd van de
civielrechtelijke bepalingen in Tijdelijke wet COVID-19 Justitie en
Veiligheid.
II. Artikelsgewijze toelichting
Hieronder wordt een aantal artikelen nader toegelicht. Met betrekking tot
de overige artikelen wordt verwezen naar hetgeen reeds in het algemeen
deel van deze memorie is toegelicht.
Artikel 3 (wijziging artikel 30hb van de Algemene wet inzake
rijksbelastingen)
A
Ingevolge de in artikel 3, onderdeel A, opgenomen tekst van artikel 30hb
AWR wordt het percentage van de belastingrente vastgesteld op 0,01%
voor alle relevante belastingmiddelen15 met uitzondering van de IB. Zoals
in het algemeen deel van deze memorie is aangegeven, geldt voor de IB
dat een verlaging uitvoeringstechnisch pas vanaf 1 juli 2020 mogelijk is.
Tot die datum dient daarom voor de IB een percentage van 4% te blijven
gelden, hetgeen – in combinatie met de artikelen 3, onderdeel B, en 7,
eerste lid – wordt geregeld via het tweede lid van het in artikel 3,
onderdeel A, opgenomen artikel 30hb AWR. Het is de bedoeling dat dit
artikel ingevolge het in artikel 8, eerste lid, genoemde koninklijke besluit
op 1 juni 2020 in werking treedt, dan wel tot en met die datum terugwerkt.
B
Ingevolge de in artikel 3, onderdeel B, opgenomen tekst van artikel 30hb
AWR wordt het percentage van de belastingrente (voor alle relevante
belastingmiddelen, dus ook voor de IB) vastgesteld op 0,01%. Het is de
bedoeling dat dit onderdeel ingevolge het in artikel 8, eerste lid,
genoemde koninklijke besluit op 1 juli 2020 in werking treedt, dan wel tot
en met die datum terugwerkt.
C
Ingevolge de in artikel 3, onderdeel C, opgenomen tekst van artikel 30hb
AWR bedraagt het percentage van de belastingrente een bij algemene
maatregel van bestuur vast te stellen percentage, dat voor verschillende
15

Dat zijn de vennootschapsbelasting, de erfbelasting, de loonbelasting, de dividendbelasting,
de omzetbelasting, de overdrachtsbelasting, de belasting van personenauto’s en motorrijwielen, de accijns, de verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken en de in artikel 1 van de Wet
belastingen op milieugrondslag genoemde belastingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

11

belastingen verschillend kan worden vastgesteld. Het is de bedoeling dat
dit onderdeel ingevolge het in artikel 8, eerste lid, genoemde koninklijke
besluit in werking treedt op het moment dat de verlaging van de
percentages naar 0,01% niet langer noodzakelijk en passend is in het
kader van de coronacrisis. Het uitgangspunt is dat dit drie maanden nadat
het verlaagde percentage van toepassing is geworden, het geval zal zijn.
Artikel 4 (wijziging artikelen 27a en 29 van de Invorderingswet
1990)
Ingevolge de in artikel 4, onderdeel A, opgenomen aanpassing van
artikel 27a, derde lid, IW 1990 wordt geregeld dat de betalingskorting
vanaf het moment dat deze wijziging in werking treedt, wordt berekend
naar het in artikel 29 IW 1990 bedoelde percentage voor in rekening te
brengen invorderingsrente dat geldt op de vervaldag van de voor de
belastingaanslag geldende eerste betalingstermijn.
Ingevolge de in artikel 4, onderdeel B, opgenomen tekst van artikel 29 IW
1990 bedraagt het percentage van de invorderingsrente een bij algemene
maatregel van bestuur vast te stellen percentage dat voor in rekening te
brengen en voor te vergoeden invorderingsrente verschillend kan worden
vastgesteld. In de algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald
dat de vaststelling van de percentages terugwerkt tot en met 1 juni 2020.
Ook deze wijziging treedt in werking op een bij koninklijk besluit te
bepalen moment. Het is de bedoeling om artikel 4, onderdeel B, ingevolge
het in artikel 8, eerste lid, genoemde koninklijke besluit per 1 juni 2020 in
werking te laten treden.
Artikel 5 (wijziging artikel 27 van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen)
Zoals in het algemeen deel van deze memorie is toegelicht, wordt
ingevolge artikel 5, onderdeel A, bepaald dat het percentage van de
ingevolge de Awir in rekening te brengen belastingrente 0,01% bedraagt
en het percentage van de ingevolge de Awir te vergoeden belastingrente
4%. Op het moment dat de verlaging van de belastingrente niet langer
aan de orde is, wordt ingevolge de inwerkingtreding van artikel 5,
onderdeel B, wederom aangesloten bij het percentage dat op grond van
de AWR geldt voor de inkomstenbelasting.
Artikel 7 (overgangsbepaling wijzigingen Algemene wet inzake
rijksbelastingen, Invorderingswet 1990 en Algemene wet
inkomensafhankelijke regelingen)
In artikel 7 wordt geregeld dat een uit artikel 3, artikel 4, onderdeel B, of
artikel 5 voortvloeiende wijziging van een rentepercentage uitsluitend van
toepassing is bij de renteberekening over het deel van de renteperiode
vanaf het tijdstip waarop die wijziging in werking treedt of, ingeval
artikel 8, eerste lid, onderdeel a of onderdeel b, toepassing vindt, over het
deel van de renteperiode vanaf de datum, bedoeld in artikel 8, eerste lid,
onderdeel a, onderscheidenlijk onderdeel b. Artikel 8, eerste lid,
onderdeel a, voorziet in de mogelijkheid om de artikelen 3, onderdeel A, 4,
onderdeel A, en 5, onderdeel A, terug te laten werken tot en met 1 juni
2020 en artikel 8, eerste lid, onderdeel b, voorziet in de mogelijkheid om
artikel 3, onderdeel B, terug te laten werken tot en met 1 juli 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

12

Als gevolg van het voorgestelde overgangsrecht zijn bijvoorbeeld ten
aanzien van renteperiodes die voor 1 juni 2020 starten of zijn gestart en na
1 juni 2020 eindigen, meerdere rentepercentages van toepassing.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 457, nr. 3

13