Positionletter Stichting KLOKK

datum: 22-06-2016

Gelet op de agenda van het AO op 30 juni 2016 volgend op de hoorzitting op 29 juni
2016 hecht het bestuur van Stichting KLOKK eraan de volgende zaken onder de
aandacht van de Commissie V&J te brengen:

1. Kernproblemen in het dossier Misbruik in de RK Kerk







Nog geen afdoende voorziening voor archivering van alle dossiers op een neutrale plek.
Onduidelijkheid over finale kwijting in Slotactie-aanbod en de mogelijkheid om herziening van
de klachtzaak te vragen.
Bijeenbrengen van alle gegevens over organisaties, locaties en daders helpt niet alleen
lotgenoten aan steunbewijs, maar geeft ook inzicht in het structurele karakter van het
misbruik en de verantwoordelijkheid van de betrokken organisaties. Het beeld dat is
opgeroepen, nl. dat het incidenten betrof tussen individuele daders en slachtoffers, kan
daarmee bijgesteld worden.
Aard en omvang misbruik in bepaalde organisaties had tot een deemoedige houding moeten
leiden en mildheid bij erkenning ook zonder steunbewijs.
Reactie van RKK op meldingen van misbruik na 1 mei 2015 niet volgens de intentie van de “
Motie van der Steur”.

2. Monitorrapportage Deetman





Rapportage gaat ook over eigen rol in uitvoering Commissie HEG en Commissie Slotactie. De
rollen rapporteur en uitvoerder hadden gescheiden moeten blijven.
Secundaire victimisatie door aangeklaagden niet geproblematiseerd.
Slotactie verloop is niet transparant en betreft niet alle ongegrondverklaringen.
RKK wordt feitelijk door Deetman afgeschermd. Een oordeel over de Monitorrapportage kan
geen oordeel zijn over de afwikkeling van het Misbuikdossier. Dat is complexer dan de
aanbevelingen van Deetman.

3. Beïnvloeding van de STICHTING KLOKK door Deetman c.s.



Er is in de beginfase (2011) beïnvloeding geweest.
Na de start van het Voorzittersoverleg tussen KLOKK en BC en KNR is er nauwelijks nog
contact geweest.

4. Onderzoek door RebelGroup in opdracht van Ministerie van VWS





KLOKK neemt alle adviezen over en is in overleg met VWS over de uitvoering.
KLOKK stelt vast dat de onderzoekers geen gebruik hebben gemaakt van de uitnodiging ook
slachtoffers zonder internet te benaderen en het werkproces van STICHTING KLOKK op de
werkvloer te leren kennen.
Het onderzoek gaat nauwelijks in op het primaire proces en de ontwikkeling in het “dossier
Misbruik RKK”. KLOKK heeft in 2015: ca. 600 geregistreerde cliënten, waarvan nu (medio
2016) nog 260 actief.
1

Ad.1. Kernproblemen in het dossier Misbruik in de RKK.
In een eerdere hoorzitting in november 2015 hebben wij onze grote zorgen geuit over de uitvoering
van de Slotactie door de heer Deetman. Twee zaken springen in het oog:
De erkenning van het misbruik is in de Slotactie teruggebracht tot erkenning van het “leed”.
Slachtoffers hadden mogen verwachten dat eindelijk hun misbruik erkend zou worden. Zo is de
“slotactie” altijd opgevat.
Voor een deel van de slachtoffers is de slotactie een deceptie, omdat slachtoffers met meerdere
daders te horen krijgen “dat zij al ‘genoeg’’ gehad hebben.
Slachtoffers vrezen dat dat door het accepteren van het voorstel dit is onder finale kwijting. Het
tegendeel wordt niet expliciet gecommuniceerd. Dit is van groot belang voor het recht op
“herziening”.
Stichting KLOKK maakt zich grote zorgen over het feit dat nog niets is geregeld inzake de borging
van de dossiers.
Stichting KLOKK vindt dat alle beschikbare dossiers verkregen door het Deetman onderzoek, door het
Meldpunt Misbruik RKK, door de Commissie HEG, de Commissie Slotactie, alsmede de dossiers in
bezit van lotgenotenorganisaties KLOKK, VPKK en MCU, én die in het bezit van congregaties en
bisdommen zijn, op een neutrale plek bewaard moeten worden om beschikbaar te zijn voor
steunbewijs en onderzoek.
Stichting KLOKK bepleit de mogelijkheid om herziening van een klachtzitting aan te vragen als
nieuw bewijs beschikbaar komt en dit niet te beperken tot de maximale termijn van 6 maanden.
De overweging daarbij is dat de klachtenprocedure (opgesteld door de RKK) in de praktijk veel
bescherming heeft geboden aan de aangeklaagden. Beschikbaar steunbewijs is in een aantal gevallen
niet gebruikt of niet erkend door het verweer van de aangeklaagde.
De organisaties van de aangeklaagden hebben de klacht opgevat als tegen een individuele dader, zij
zijn als medeverantwoordelijke buiten schot gebleven en hebben zelden verantwoordelijkheid
genomen ingeval bijv. het ontbreken van een naam van de aangeklaagde.
Uit de beschikbare overzichten blijkt een stelselmatig misbruik in een aantal instellingen door
meerdere daders, vaak in vereniging.
Met die kennis had een andere houding voor de hand gelegen.
Stichting KLOKK is er bij herhaling tegenaan gelopen dat de voorzitters van KNR en BC zich verplicht
voelden adviezen van Deetman te volgen, ook adviezen uitgebracht na het verschijnen van het
Rapport.
In het Voorzittersoverleg (VO) konden individuele zaken niet worden besproken. Omdat bepaalde
problemen -zoals het acteren van oversten in klachtzaken- niet incidenteel bleken heeft Stichting
KLOKK deze wel aan de orde gesteld.
Een aantal oversten, bisschoppen heeft door de opstelling in de klachtenprocedure veroorzaakt dat
er sprake is van secundaire victimisatie van het slachtoffer.
De uitvoering van de motie van der Steur verloopt problematisch omdat er een discussie wordt
gevoerd over het begrip ‘schrijnend’. KNR en BC laten de uitvoering over aan de betrokken oversten
en bisschoppen, i.p.v. verantwoordelijkheid (regie) te nemen.

Ad. 2.: Monitorrapportage Deetman.
Deetman heeft in 2011 in vervolg de inventarisatie van Joep Dohmen en Robert Chesall namens de
RKK een onderzoek uitgevoerd naar de aard en de omvang van het seksueel misbruik.

2

Later is daar een aanvullend onderzoek naar misbruik van vrouwen en meisjes bijgekomen.
De jaren daarna hebben de meldingen en klachten veel informatie opgeleverd, die een belangrijke
aanvulling vormen op het toenmalige rapport.
Het scheiden van de verschillende vormen van misbruik (seksueel, fysiek en psychisch geweld, het
onthouden van onderwijs en economische exploitatie) is ronduit een misser geweest, zeker vanuit
het perspectief van werken aan herstel.
Mogelijk is de eerste beperkte aanpak ingegeven door de aard van de eerste golf meldingen uit de
seminaries en kostscholen.
Stichting KLOKK heeft een probleem met een terugblik op het totale proces door de dezelfde
persoon (Deetman) die een persoonlijke en bepalende rol heeft vervuld in de uitvoering van
belangrijke onderdelen: nl. Commissie HEG en Commissie Slotactie. De spelregels van de
klachtenprocedure zijn bepaald door de RKK, maar die van de Commissie HEG en de Commissie
Slotactie door Deetman. Gedurende het hele proces is niets teruggekoppeld over de criteria en
afwegingen, iedereen moest de eindverantwoording in de Monitorrapportage maar afwachten.
Voor iemand met “roots” in dit Kamergebouw een merkwaardig gebrek aan transparantie.
De RKK moet verweten worden dat zij zelf geen regie heeft gevoerd, maar Deetman de vuile was
heeft laten doen.
Daarmee wordt na al die jaren een bijzonder licht geworpen op de verhouding tussen de RKK en
Deetman. Deetman fungeert feitelijk als hitteschild tegen o.m. het Parlement. Hij is de vlag die de
lading dekt.
Deetman heeft in de beginjaren volgens zijn secretaris congregaties aangesproken op hun gedrag.
De leden van de KNR en BC hebben, in hun beduchtheid voor een slechte beoordeling in de
monitorrapportage, zich erg afwachtend en passief opgesteld. Het was beter geweest als de KNR en
BC vooral gevoelig waren geweest voor de slachtoffers.

Ad. 3. Beïnvloeding van STICHTING KLOKK door Deetman c.s.
Over deze invloed zijn inmiddels veel verhalen in omloop.
Er is in 2011 door Deetman regelmatig gecommuniceerd met alle lotgenoten en op enig moment met
de Stichting KLOKK. De gesprekken met Deetman en Kreemers en soms Kalbfleisch hadden
betrekking op de voortgang van het onderzoek.
De meest herkenbare beïnvloeding was de bijeenkomst waar KLOKK bestuursleden voor waren
uitgenodigd en er ook vier aanwezig waren. Toen zijn wij toegesproken en voor de keus gesteld dat
een Parlementaire Enquete niet te combineren was met een onderzoek door Deetman. Deetman zou
dan zijn opdracht teruggeven. Enerzijds een feit, anderzijds een drukmiddel.
De werkrelatie met Deetman en Kreemers bleef tot zeker na het tweede onderzoek bestaan.
Er is ongetwijfeld sprake geweest van spinning in die periode.
Aan overleg kwam een einde in 2013 nadat de Commissie V&J bij monde van mevrouw Van
Toorenburg ons en andere lotgenoten opriep met de RKK in gesprek te gaan.
KLOKK heeft aan die oproep gevolg gegeven en heeft ook gekozen voor een structureel overleg met
KNR en BC onder voorwaarde dat er een 0-meting zou plaatsvinden om vervolgens een stappenplan
te maken om lopende problemen en knelpunten samen te bespreken en op te lossen.
Van alle aanbevelingen was er een waarover wij van mening verschilden : de sluiting van de
Klachtenprocedure van de RKK via het Meldpunt Misbruik RKK.
Het door ons aangedragen probleem en bron van ellende “de klachtenprocedure” werd niet als
probleem gerapporteerd. Het kernprobleem is derhalve in stand gebleven.
3

In 2015 is twee keer overleg geweest met Deetman over de Slotactie. Wij zijn fundamenteel van
mening blijven verschillen. Een punt is door Deetman overgenomen: een hardheidsclausule in de
Slotactie en hogere maximale vergoedingen € 15.000 i.p.v. de aanvankelijk door Deetman
genoemde € 5.000.
Stichting KLOKK is door het “advies” van Deetman inzake de uitvoering van Slotactie dat door de
voorzitters van BC en KNR is overgenomen buiten spel gezet.
Stichting KLOKK gelooft dat overleg voorwaarde is om tot oplossingen te komen, zoals de Commissie
V&J terecht vaststelde in 2013. Te vaak hebben we moeten vaststellen dat de RKK toch haar eigen
plan trekt, al dan niet door een advies van Deetman.

Ad. 4. Onderzoek door RebelGroup.
Stichting KLOKK heeft naar het ministerie van VWS aangegeven dat wij het jammer vinden dat een
deel van onze cliënten (zij die geen internet gebruiken) niet bij het onderzoek zijn betrokken. Deze
groep onderhoudt vooral telefonisch contact.
Omdat niet is gekeken op kantoor KLOKK naar de werkwijze heeft het beperkte onderzoek ook geleid
tot niet onderbouwde veronderstellingen.
Wij zijn echter blij dat de score van KLOKK wel tot de hoogste behoort. De diensten van KLOKK zijn
echter anders dan van de twee andere onderzochte organisaties, omdat wij o.m. wel zelf lotgenoten
begeleiden.
Ook is het belangrijk vast te stellen dat de groep lotgenoten waarmee wij te maken hebben in de
loop der jaren ingrijpend is veranderd en dat Stichting KLOKK vraag gestuurd werkt.
Doorgaans pakken lotgenoten na het doorlopen van de procedure zelf de draad weer op.
Een deel meldt zich later alsnog vanwege psychische problemen.
De gemeten ontevredenheid blijkt met name te maken te hebben met factoren waar wij geen
invloed op hebben: de hoogte van de schadevergoeding en het aanbieden van psychologische hulp.
Gebleken is wel dat een aantal respondenten ons toch zagen als “kerkelijke” instelling.
Stichting KLOKK is minder kwetsbaar dan uit het onderzoek naar voren komt omdat ook
bestuursleden een actieve rol spelen in overleg en activiteiten. Gezien de hoeveelheid werk en de
zwaarte ervan trekt dit zeker een zware wissel op personen. Daarin is het proces kwetsbaar.
Dat wordt op dit moment m.n. ondervangen door goede dossiervorming en het delen van lopende
zaken m.b.t. m.n. lotgenoten wier traject loopt.
Stichting KLOKK heeft de aanbevelingen uit het onderzoek overgenomen.
Stichting KLOKK is met VWS in overleg over de feitelijke maatregelen en de uitvoering daarvan.
De samenwerking van Stichting KLOKK met Skip en SHN zien wij als een belangrijk punt en
onderschrijven de aanbeveling.
De samenwerking heeft zelfs weer urgentie gekregen door het starten van het onderzoek van de
Commissie de Winter.
De organisaties zijn o.i. complementair zoals ook blijkt uit de activiteiten van de drie organisaties.
Met name zullen, naast de reeds bestaande lotgenotenbijeenkomsten ook extra inspanningen
worden ondernomen om de transparantie te vergroten en waar gewenst de betrokkenheid van
lotgenoten ook bij de organisatie te bevorderen.

4

Stichting KLOKK heeft de afgelopen jaren direct contact gehad met ruim 600 slachtoffers en heeft
1700 meldingen ontvangen. In de afgelopen periode hebben we met 260 personen een intensief
contact. Er staan nog 150 verzoeken tot steunbewijs uit!
We zien de website www.klokk.nl als basisinstrument, welke maandelijks door 9000 personen wordt
bezocht.
Stichting KLOKK waarborgt conform de wet BPG de privacy van lotgenoten en beveiligt de dossiers.
Fysieke en digitale dossiers zijn alleen toegankelijk voor medewerkers.
Bestuursleden en medewerkers hebben allen een VOG verklaring ingeleverd en een
geheimhoudingsverklaring ondertekend. Lotgenoten kunnen altijd rekenen op vertrouwelijkheid.
Ook bij externe activiteiten is dit een punt van aandacht.
Stichting KLOKK heeft aan het Ministerie VWS gevraagd om ons te ontheffen van de taak om een
kostenplaats t.b.v. Mea Culpa United (MCU) en Nederland Heelt te realiseren.
Wij kunnen de rechtmatigheid en doelmatigheid van de uitgaven ten laste van deze kostenplaats niet
op de zelfde wijze verantwoorden als onze eigen uitgaven. De organisaties zijn zelf vrij in hun
bestedingen. De aanleiding om dit per 1 juli 2016 te willen effectueren is het wegvallen van de
vertrouwensrelatie.

Namens het bestuur van
Stichting KLOKK,

Guido J.J.M. Klabbers, Voorzitter.
guido@klokk.nl
tel. 06 – 461 88 350
www.klokk.nl

5