Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

877
Vragen van het lid Omtzigt (Omtzigt) aan de Staatssecretaris van Financiën
over de nagekomen bekentenis van de PwC onderzoek dat ze bij de hoorzitting
in de Tweede Kamer niet de waarheid verklaard hebben over het cruciale punt
dat de centrale term in de memo-Palmen (waarover het onderzoek ging),
namelijk «laakbaar» wel degelijk genoemd is in ten minste een
interviewverslag die al ging over de eerste dat van het onderzoek, 4 juni
(ingezonden 8 november 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Van Huffelen (Financiën – Toeslagen en
Douane) (ontvangen 26 november 2021).
Vraag 1
Herinnert u zich u de vragen over het cruciale memo-Palmen, het officiële
juridische advies over de CAF 11-zaak aan het managementteam van de
Belastingdienst/Toeslagen, dat 2,5 jaar voor bijna iedereen is achtergehouden
(Kamervragen 2020/21, nr. 1363), waarop al twee keer een aanvullend
antwoord gegeven is (2020/21, 1538 en 2021/22, nr. 125) omdat de oorspronkelijke antwoorden (meer dan tien keer «zie vraag 8») nou niet bepaald een
antwoord waren?
Antwoord 1
Ja, naar aanleiding van deze vragen en de daarop gegeven antwoorden is
opdracht gegeven aan PwC om hier onderzoek naar te doen. Ik betreur ten
zeerste dat er in 2017 beleidsmatig en in de uitvoering geen adequate
opvolging is gegeven aan het advies in het memo van de vaktechnisch
coördinator. Ook betreur ik dat het memo niet tijdig met de politieke leiding,
de Tweede Kamer en de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag is gedeeld. PwC heeft onderzoek gedaan naar de gang van
zaken, dit onderzoek heb ik u op 30 september jl. toegestuurd.1 In de
toekomst mag het niet meer gebeuren dat een dergelijk belanghebbend
memo zo lang niet bekend is bij de leiding, wij werken daarom hard aan een
ruime informatievoorziening aan de Kamer en verbetering van de informatiehuishouding binnen Toeslagen. Ik zal u hierover ook informeren in de Stand
van de Uitvoering Toeslagen.

1

ah-tk-20212022-877
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 35 510, nr. 84.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 2
Herinnert u zich dat deze vragen gaan over het memo-Palmen, waarin het
oordeel luidde dat de Belastingdienst laakbaar had gehandeld en het advies
luidde dat de ouders gecompenseerd dienden te worden?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Herinnert u zich dat u het met de indiener van de vraag eens was dat
adequate uitvoering van het advies van mevrouw Palmen veel leed bespaard
zou hebben (antwoord 5, Kamervragen 2020/21, nr. 1363)?
Antwoord 3
Ja. Het memo bevat een zeer treffende analyse van de problematiek in de
CAF-11 zaak, zoals die later ook door de ADR en de Adviescommissie
uitvoering toeslagen (AUT) is beschreven. Ik betreur het dan ook zeer dat het
advies destijds niet is opgevolgd.
Vraag 4
Heeft u kennisgenomen van de brief met bijlage van PwC Nederland inzake
antwoorden op de resterende vragen van de commissie Financiën van
29 oktober jongstleden, betreffende de reconstructie en tijdlijn memoPalmen?
Antwoord 4
Ja.
Vraag 5
Heeft u kennisgenomen op de aanvulling naar aanleiding van een vraag van
het Kamerlid Omtzigt (pagina 7 van de bijlage) waarin – ter correctie van een
hoorzitting met PwC waarin dit werd ontkend – onder meer staat: «Het woord
«laakbaar» is in één van de interviews genoemd. Op basis van de ons ter
beschikking staande informatie (interviews, emails en agenda’s) is het niet
mogelijk geweest eenduidig te reconstrueren of het woord laakbaar is
genoemd tijdens een bijeenkomst op 4 juni 2019.»?
Antwoord 5
Ja.
Vraag 6
Realiseert u zich dat dit een kernpunt is in de reconstructie van de juni-week
2019, waarvoor u PwC opdracht gaf?
Antwoord 6
Nee dit is voor mij geen kernpunt in de reconstructie. PwC heeft in haar
onderzoek ondermeer interviews afgenomen en documenten zoals mails en
memos onderzocht. Op basis hiervan hebben zij een beeld geschetst wat er
gebeurd is in de juni week van 2019. In de brief van 29 oktober jl.2 heeft PwC
hierover het volgende verklaard:
«Het woord «laakbaar» in relatie tot een bijeenkomst op 4 juni 2019 is in één
van de interviews genoemd. Op basis van de ons ter beschikking staande
informatie (interviews, emails en agenda’s) is het niet mogelijk geweest
eenduidig te reconstrueren of het woord «laakbaar» is genoemd tijdens een
bijeenkomst op 4 juni 2019. De eerste vastlegging met betrekking tot het
gebruik van het woord «laakbaar» is in de aantekeningen van de ambtelijke
voorbespreking op 5 juni 2019 om 8.30 uur inzake de factsheets (zie alinea
285 in het rapport). Op basis van het voorgaande was voor ons onvoldoende
onderbouwd dat het woord «laakbaar» is gebezigd in een bijeenkomst op
4 juni 2019 en hebben wij dit niet als feit in ons rapport opgenomen.»
PwC heeft uw Kamer hier op 12 november jl. een aanvullende toelichting op
gezonden.3

2
3

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2021Z19132&did=2021D4104
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2021Z20509&did=2021D43760

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 7
Realiseert u zich dat RTL (en Trouw) al lang hadden gereconstrueerd dat het
memo-Palmen op 4 juni was rond gegaan en dat het woord laakbaar was
genoemd in het bijzijn van de toenmalige Staatssecretaris, de secretarisgeneraal en de directeur-generaal Belastingdienst?
Antwoord 7
Ik heb de berichtgeving van RTL en Trouw ook gezien en gelezen. Zoals
aangegeven in de antwoorden op bovenstaande vragen stelt PwC dat het niet
mogelijk is geweest eenduidig te reconstrueren of het woord «laakbaar» is
genoemd tijdens een bijeenkomst op 4 juni 2019.
Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 33 in de brief van 24 oktober jl.4 van
PwC en de aanvulling naar aanleiding van een vraag van het Kamerlid
Omtzigt in de brief van 29 oktober jl. van PwC en de aanvullende toelichting
van 12 november jl.
Vraag 8
Realiseert u zich dat elke reconstructie van Pieter Klein en Jan Kleinijenhuis in
deze zaak accuraat gebleken is?5
Antwoord 8
Ik ben de heren Klein en Kleinijenhuis zeer erkentelijk dat hun vasthoudendheid in dit dossier er mede toe geleid heeft dat de gedupeerde ouders
gecompenseerd worden. Hun reconstructies en de rapporten van onder meer
de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen, de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag en van PwC hebben allemaal geholpen bij
een vollediger beeld van de gebeurtenissen rondom de Kinderopvangtoeslag.
Vraag 9
Deelt u de mening dat het buitengewoon merkwaardig zou zijn als de
PwC-onderzoekers van dit artikel geen kennis genomen zouden hebben, dit
niet onderzocht zouden hebben en verbaasd zouden zijn als hiernaar
gevraagd zou worden?
Antwoord 9
PwC heeft ook onderzoek gedaan naar de juni week in 2019. De conclusie uit
het artikel dat het memo besproken is met de toenmalige Staatssecretaris, de
secretaris-generaal en de directeur-generaal Belastingdienst wordt niet
ondersteund door het onderzoek van PwC.
Vraag 10
Kunt u navraag laten doen hoe het kan dat deze verklaring (over het noemen
van de term laakbaar) niet is opgenomen in het concept-rapport van
17 september en evenmin in het eindrapport van 28 september?
Antwoord 10
In de brief van 29 oktober jl. heeft PwC hier de volgende verklaring voor
gegeven:
«Op basis van het voorgaande was voor ons onvoldoende onderbouwd dat
het woord «laakbaar» is gebezigd in een bijeenkomst op 4 juni 2019 en
hebben wij dit niet als feit in ons rapport opgenomen.»
PwC heeft uw Kamer hier op 12 november jl. een aanvullende toelichting op
gezonden.
Vraag 11
Is de strekking van de verklaring rond het noemen van het laakbaar handelen
op 4 juni 2019 voorgelegd aan andere functionarissen, bijvoorbeeld via hooren wederhoor? Wilt u per (hoge) functionaris aangeven wat hierover is
verklaard?

4
5

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2021Z18517&did=2021D39867
https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/politiek/artikel/5235682/toeslagenaffaire-explosief-memo-detoeslagenaffaire-verdween-om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 11
PwC heeft een zorgvuldig proces van hoor- en wederhoor ingericht waarbij
betrokkenen de gelegenheid hebben gehad om op de bevindingen in het
rapport te reageren. Op basis van het onderzoek en de hoor- en wederhoor
heeft PwC geconstateerd dat onvoldoende onderbouwd is dat het woord
«laakbaar» is gebezigd in een bijeenkomst op 4 juni 2019 en heeft PwC dit
niet als feit in het rapport opgenomen.
Vraag 12
Wilt u – als opdrachtgever van PwC – navraag laten doen aan welke
bijeenkomst op dinsdag 4 juni 2019 hier door de betrokken ambtenaar wordt
gerefereerd en de Kamer over de uitkomst informeren?
Antwoord 12
Zie hiervoor ook mijn antwoord op vraag 11 en de aanvullende toelichting
van PwC van 12 november jl. Hierbij constateert PwC:
«Op basis van vorenstaande is derhalve niet bevestigd of en in welke
bijeenkomst op 4 juni 2019 het woord «laakbaar» is gebezigd door de SG en
wij hebben dit daarom niet als feit opgenomen in het rapport.»
Vraag 13
Klopt het dat dit een bijeenkomst was waarbij zowel uw ambtsvoorganger
alsmede de toenmalig secretaris-generaal en de directeur-generaal Belastingdienst aanwezig waren?
Antwoord 13
Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 12. De Staatssecretaris, de directeurgeneraal en de secretaris-generaal waren aanwezig bij verschillende
bijeenkomsten op 4 juni. Maar PwC heeft geconcludeerd dat onvoldoende
onderbouwd is dat tijdens een bijeenkomst op 4 juni het woord «laakbaar» is
gebezigd.
Vraag 14
In de aanvullende antwoorden van PwC van 29 oktober wordt gesteld:
«...hadden wij ter plekke onvoldoende scherp wat er in de gespreksverslagen
is opgenomen». Wilt u in dit licht opheldering vragen aan PwC over de
eerdere beantwoording van vragen van de commissie Financiën van
24 oktober, waaronder antwoord op de vragen 27, 28, 29 en 30, waarin wordt
gesteld: «Geen van de geïnterviewden heeft aan ons aangegeven dat het
memo-Palmen aan de orde is gesteld in de betreffende bijeenkomst van
4 juni.» Hoe kan het dat de Tweede Kamer ook bij die gelegenheid onjuist is
geïnformeerd over de gang van zaken?
Antwoord 14
In de aanvullende antwoorden van 29 oktober jl. heeft PwC aangegeven:
«Het woord «laakbaar» in relatie tot een bijeenkomst op 4 juni 2019 is in één
van de interviews genoemd. Op basis van de ons ter beschikking staande
informatie (interviews, emails en agenda’s) is het niet mogelijk geweest
eenduidig te reconstrueren of het woord «laakbaar» is genoemd tijdens een
bijeenkomst op 4 juni 2019.»
Dat staat los van de constatering van PwC in de antwoorden op vragen 27,
28, 29 en 30 die in de vraagstelling beschreven wordt. Samengevat stelt het
PwC onderzoek, inclusief de aanvullingen via de vragen/antwoorden van uw
Kamer, dat er door één persoon aangegeven is dat het woord laakbaar
gevallen is in één van de besprekingen op 4 juni 2021 maar dat geen van de
geïnterviewden verklaard heeft dat het memo, waarin het woord laakbaar
eveneens is opgenomen, aan de orde is gesteld in de betreffende bijeenkomst.
Vraag 15
In het PwC-rapport staat beschreven dat uw ambtsvoorganger zich in het
overleg op 4 juni 2019 afvroeg «of niemand eerder signalen had opgevangen
dat er problemen waren met het CAF-11 dossier». Wilt u PwC verzoeken
alsnog antwoord te geven op vraag 29, te weten: «Is in het antwoord op die
vraag van de Staatssecretaris aangegeven wat de kern van het memo-Palmen
was (laakbaar handelen en compensatie)?»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Antwoord 15
PwC heeft naar deze omstandigheden uitgebreid onderzoek gedaan. Deze
treft u in alinea’s 262–271 van het rapport van PwC.
Vraag 16
Wilt u PwC opdracht geven alsnog antwoord te geven op vraag 30, die luidt:
«Heeft de ambtenaar die deze vergadering verliet om de opsteller van het
memo-Palmen te bellen (de VaCo 2017) bij terugkeer iets gezegd over het
bestaan van het memo-Palmen en over de kern van het memo-Palmen?»?
Antwoord 16
PwC heeft hier al antwoord op gegeven. Ze verwijzen naar antwoord 28, deze
luidt:
«Uit het rapport blijkt dat gedurende de bespreking in de ochtend op op
4 juni 2019 (in het rapport de derde bespreking op 4 juni) de Lavaco
Toeslagen naar aanleiding van de vraag van Staatssecretaris Snel de
vergadering heeft verlaten en heeft gebeld met de Vaco Toeslagen (2017) (zie
alinea 263 van het rapport). Geen van de geïnterviewden heeft aan ons
aangegeven dat het «memo-Palmen» aan de orde is gesteld in de betreffende
bijeenkomst van 4 juni. Er zijn ook geen notulen of aantekeningen van deze
vergadering beschikbaar om dit te verifiëren.»
Vraag 17
Hoe duidt u het feit dat PwC op vraag 29 geen antwoord geeft en antwoordt
«zie vraag 28» waarin juist op deze vraag geen antwoord wordt gegeven?
Antwoord 17
In het antwoord op 28 staat hiervoor:«Geen van de geïnterviewden heeft aan
ons aangegeven dat het «memo-Palmen» aan de orde is gesteld in de
betreffende bijeenkomst van 4 juni. Er zijn ook geen notulen of aantekeningen
van deze vergadering beschikbaar om dit te verifiëren.»
Vraag 18
Hoe duidt u het feit dat PwC op vraag 30 geen antwoord geeft en antwoordt
«zie vraag 28» waarin juist op deze vraag geen antwoord wordt gegeven?
Antwoord 18
Vraag 30 luidt:
«Heeft de ambtenaar die deze vergadering verliet om de opsteller van het
memo-Palmen te bellen (de VaCo 2017) bij terugkeer in de vergadering iets
gezegd over het bestaan van het memo-Palmen en over de kern van het
memo-Palmen.»
In het antwoord op 28 staat hiervoor:
«Geen van de geïnterviewden heeft aan ons aangegeven dat het «memoPalmen» aan de orde is gesteld in de betreffende bijeenkomst van 4 juni. Er
zijn ook geen notulen of aantekeningen van deze vergadering beschikbaar om
dit te verifiëren.»
De ambtenaar die deze vergadering verliet om de opsteller van het memoPalmen te bellen was één van de geïnterviewden.
Vraag 19
Hoe duidt u het feit dat PwC op de mondelinge vraag tijdens de hoorzitting
van de vaste commissie voor Financiën van de Kamer op 26 oktober 2021
ontkent dat er over het memo-Palmen en het woord laakbaar verklaard is?
Antwoord 19
Ik ben de onderzoekers van PwC zeer erkentelijk dat zij in een hoorzitting u
het onderzoek hebben kunnen toelichten. Een aantal vragen die ter plekke
niet beantwoord konden worden zijn zoals met uw Kamer afgesproken later
nagezonden. Op een aantal vragen die beantwoord waren is nog een
aanvulling gekomen zoals dat uit de gespreksverslagen blijkt dat één van de
geïnterviewden verklaard had dat er zou zijn gesproken over laakbaar
handelen bij een overleg op 4 juni 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5

Vraag 20
Heeft u kennisgenomen van de vraag en het antwoord onder 33 (in de
beantwoording van vragen door PwC op 24 oktober), waarin wordt gesteld:
«Wij hebben het al dan niet rondgaan van het memo (fysiek dan wel digitaal)
uitdrukkelijk en herhaaldelijk ter sprake gebracht gedurende de interviews
met betrokkenen bij de «juni-week» van 2019, maar dit is door geen van de
geïnterviewden aan ons bevestigd.»? Wilt u PwC vragen te verhelderen/
bevestigen of dit klopt?
Antwoord 20
Ja. PwC staat achter haar onderzoek en de gegeven antwoorden.
Vraag 21
Wat heeft de ambtenaar die sprak van het noemen van «laakbaar» handelen
en het memo-Palmen verklaard over het al dan niet rondgaan van het
memo-Palmen (fysiek of digitaal) in de vergadering van 4 juni 2019?
Antwoord 21
In het antwoord op 28 uit de brief van PwC van 24 oktober jl. staat hierover:
«Geen van de geïnterviewden heeft aan ons aangegeven dat het «memoPalmen» aan de orde is gesteld in de betreffende bijeenkomst van 4 juni. Er
zijn ook geen notulen of aantekeningen van deze vergadering beschikbaar om
dit te verifiëren.»
De ambtenaar die «laakbaar» handelen noemde was één van de geïnterviewden. PwC heeft in haar brief van 12 november jl. hier een aanvullende
toelichting op gegeven.
Vraag 22
Herinnert u zich het openbare verhoor onder ede van de vaktechnisch
coördinator uit 2017 ten overstaan van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK)?
Antwoord 22
Ja
Vraag 23
Herinnert u zich dat zij aangaf dat zij dinsdag 4 juni 2019 door de Lavaco is
gebeld en dat hij het memo heeft doorgemaild?
Antwoord 23
Ja. Dit staat ook beschreven in het PwC rapport (alinea 263).
Vraag 24
Heeft u kennisgenomen van paragraaf 263 van de Reconstructie en tijdlijn
van PwC, waarin de volgende formulering is opgenomen: «De Lavaco
Toeslagen verliet even de vergadering en belde vervolgens de Vaco Toeslagen (2017) om te vragen of er bij Toeslagen iets bekend was ten aanzien van
het CAF-11 Hawaï dossier.» Wilt u bij PwC navraag doen wat er voorafging
aan dit telefoontje van de Lavaco, in de vergadering van 4 juni 2019?
Antwoord 24
Dit staat beschreven in alinea 262 en 263 van het rapport van PwC.
Antwoord 262
De derde bespreking kan worden beschouwd als de voortzetting van de
eerste bespreking van die dag, maar dan met Staatssecretaris Snel en de
Secretaris-Generaal Ministerie van Financiën (2013–2020) erbij. De discussie
inzake de concept Kamerbrief en de deugdelijkheid van het CAF-11 Hawaï
dossier werden voortgezet, waarbij Teamleider 2 Toeslagen opnieuw de
bevindingen van de reconstructie van het CAF-11 Hawaï dossier met de
gesprekspartners deelde, alsmede de implicaties die dit voor het CAF-11
Hawaï dossier had uiteenzette.
Antwoord 263
Tijdens deze bijeenkomst vroeg Staatssecretaris Snel zich af of niemand
eerder signalen had opgevangen dat er problemen waren met het CAF-11
Hawaï dossier. De Lavaco Toeslagen verliet even de vergadering en belde
vervolgens de Vaco Toeslagen (2017) om te vragen of er bij Toeslagen iets

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

6

bekend was ten aanzien van het CAF-11 Hawaï dossier. De Vaco Toeslagen
(2017) vertelde toen hierover zelf een advies te hebben geschreven. Vervolgens stuurde de Vaco Toeslagen (2017) om 12:20 uur het «memo-Palmen»
aan de Lavaco Toeslagen (appendix A.10.80).
Vraag 25
Wilt u bevorderen dat daarbij ook de volgende vragen worden beantwoord:
Heeft iemand in die bijeenkomst gesteld dat er een signaal of een memo uit
2017 was? Kreeg de Lavaco de opdracht of een verzoek de Vaco 2017 te
bellen? Wat is hier door betrokkene over verklaard? Heeft de Lavaco iets
verklaard over een terugkoppeling in de bewuste vergadering van 4 juni?
Antwoord 25
Dit wordt in het PwC rapport beschreven in met name de alinea’s 262–271.
Vraag 26
Wilt u als opdrachtgever van PwC bevorderen dat de Kamer inzage krijgt in
het geaccordeerde gespreksverslag van de ambtenaar die heeft verklaard dat
het woord laakbaar in de vergadering van 4 juni 2019 is genoemd? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 26
PwC heeft in haar brief van 12 november jl. hier een aanvullende toelichting
op gegeven.6 De verslagen waar u op doelt zijn in het bezit van PwC. Het
ministerie heeft en krijgt hier geen afschrift van deze verklaringen. Deze
verklaringen zijn vrijwillig afgelegd door betrokkenen onder de toezegging dat
de verslagen vertrouwelijk blijven. Die belofte kan en wil ik niet breken en ik
heb begrepen dat dit ook geldt voor PwC. Ook het vertrouwelijk delen met de
Kamer van de gespreksverslagen zou die afspraak tenietdoen. Deze belofte
breken zou het vertrouwen schenden en waarheidsvinding nu en in de
toekomst hinderen.
Vraag 27
Indien u niet bereid zou zijn dit gespreksverslag ter inzage te leggen, wilt u er
dan voor zorgdragen dat er een sluitende, kloppende samenvatting over deze
verklaring wordt verstrekt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 27
Het rapport van PwC is als een samenvatting hiervan te beschouwen. PwC
heeft in haar rapport in de alinea’s 52–58 de beperkingen in haar onderzoek
aangegeven.
Vraag 28
Heeft de Vaco Toeslagen (2017) tegenover PwC verklaard of zij in die
juni-week van 2019 of nadien van medewerkers van Belastingdienst/
Toeslagen dan wel van het kerndepartement terugkoppeling heeft gehad over
wat er over haar memo aan de orde is gesteld in vergaderingen en waarom
het andermaal van de radar verdween? Wilt u haar geaccordeerde gespreksverslag ter inzage leggen, dan wel bevorderen dat er een sluitende, kloppende samenvatting over deze verklaring wordt verstrekt? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 28
De verslagen waar u op doelt zijn in het bezit van PwC. Het ministerie heeft
en krijgt hier geen afschrift van deze verklaringen. Deze verklaringen zijn
vrijwillig afgelegd door betrokkenen onder de toezegging dat de verslagen
vertrouwelijk blijven. Die belofte kan en wil ik niet breken en ik heb begrepen
dat dit ook geldt voor PwC. Ook het vertrouwelijk delen met de Kamer van de
gespreksverslagen zou die afspraak tenietdoen. Deze belofte breken zou het
vertrouwen schenden en waarheidsvinding nu en in de toekomst hinderen.

6

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2021Z20509&did=2021D43760

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

7

Vraag 29
Wilt u PwC verzoeken nadere helderheid te verschaffen over de zogenoemde
«rode draden rapportage» die zou worden geleverd? Bestaan daar concepten
van? Wordt in die concepten gewag gemaakt van de informatie over het
noemen van laakbaar handelen of verwijzen naar het memo-Palmen?
Antwoord 29
PwC heeft in de hoorzitting toegelicht welke afwegingen zij gemaakt hebben
over het rode draden verslag. Er is geen apart rode draden verslag. De rode
draden uit de verslagen zitten verwerkt in het rapport op de relevante plekken
zodat deze beter tot zijn recht komen.
Vraag 30
Kunt u PwC vragen waarom kennelijk meer waarde wordt toegekend aan
verklaringen van hoge ambtenaren die volgens PwC mogelijk in verband
worden gebracht met meineed (aldus verslag van begeleidingscommissie)
dan aan ambtenaren die verklaren dat het woord «laakbaar» viel in een
vergadering en dat de ambtelijke top dus wist van het bestaan en de
strekking van het memo-Palmen.
Antwoord 30
Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 6. PwC heeft in haar onderzoek
ondermeer interviews afgenomen en documenten zoals mails en memos
onderzocht. Op basis hiervan hebben zij een beeld geschetst wat er gebeurd
is in de juni week van 2019. In de brief van 29 oktober jl. heeft PwC hierover
het volgende verklaard:
«Het woord «laakbaar» in relatie tot een bijeenkomst op 4 juni 2019 is in één
van de interviews genoemd. Op basis van de ons ter beschikking staande
informatie (interviews, emails en agenda’s) is het niet mogelijk geweest
eenduidig te reconstrueren of het woord «laakbaar» is genoemd tijdens een
bijeenkomst op 4 juni 2019. De eerste vastlegging met betrekking tot het
gebruik van het woord «laakbaar» is in de aantekeningen van de ambtelijke
voorbespreking op 5 juni 2019 om 8.30 uur inzake de factsheets (zie alinea
285 in het rapport). Op basis van het voorgaande was voor ons onvoldoende
onderbouwd dat het woord «laakbaar» is gebezigd in een bijeenkomst op
4 juni 2019 en hebben wij dit niet als feit in ons rapport opgenomen.»
Vraag 31
Valt uit de verklaring van de betrokken ambtenaar betreffende het noemen
van het laakbaar handelen een redelijk vermoeden af te leiden dat meineed is
gepleegd voor de POK? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 31
Het eindrapport van PwC biedt voor mij geen aanleiding om aangifte te doen.
Vraag 32
Wat gaat u doen om te bewerkstelligen dat alsnog waarheidsvinding zal
plaatsvinden over die cruciale juni-week in 2019?
Antwoord 32
Op verzoek van uw Kamer heeft PwC een diepgravend onderzoek uitgevoerd
naar wat er precies gebeurd is met het memo. In het onderzoek zijn
interviews gehouden en zijn de relevante mailboxen van de personen
onderzocht die rechtstreeks of zijdelings op de hoogte waren of konden zijn
van het bestaan en de inhoud van het memo. Dit geldt ook voor de personen
waarvan de onderzoekers wilden vaststellen dat zij geen betrokkenheid bij het
memo hadden. De onderzoekers hadden toegang tot de archieven van het
ministerie. Van een aantal personen is ook de (privé)telefoon onderzocht. Het
eindrapport van PwC, ondanks de beperkingen die het heeft zoals beschreven
in alinea’s 52–58, levert voor mij een goed beeld op van de feitelijkheden
rondom het memo-Palmen en de juni week van 2019. Zoals PwC ook aangaf
in de hoorzitting is de juni-week 2019 meerdere jaren geleden. Herinneringen
gaan dan soms door elkaar lopen waardoor niet alles meer exact te reconstrueren is. Aanvullend onderzoek zou naar mijn mening geen nieuwe
inzichten opleveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

8

Vraag 33
Voldoet het PwC onderzoek aan de professionele standaarden die u voor de
prijs van het onderzoek mocht verwachten?
Antwoord 33
Ja.
Vraag 34
Kunt u deze vragen een voor een en binnen drie weken beantwoorden
evenals de andere vragen die over het PwC rapport gesteld zijn?
Antwoord 34
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

9