Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 675

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 september 2008
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij twintig
fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.

KST121884
0708tkkst22112-675
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Verordening inzake de Europese BV; (Kamerstuk 22 112, nr. 674)
Beschikking inzake Europees Justitieel Netwerk;
Mededeling inzake Asielbeleidsplan; (Kamerstuk 22 112, nr. 676)
Verordening inzake Single European Sky II; (Kamerstuk 22 112,
nr. 677)
Verordening inzake luchtvaartveiligheid en EASA; (Kamerstuk 22 112,
nr. 678)
Mededeling inzake geluidsreducerende maatregelen spoormaterieel;
(Kamerstuk 22 112, nr. 679)
Mededeling inzake de Strategie internalisering externe kosten van
vervoer; (Kamerstuk 22 112, nr. 680)
Mededeling inzake de vernieuwde sociale agenda; (Kamerstuk 22 112,
nr. 681)
Mededeling inzake open methode van beleidscoördinatie op sociaal
gebied; (Kamerstuk 22 112, nr. 682)
Richtlijn inzake de Europese ondernemingsraad; (Kamerstuk 22 112,
nr. 683)
Richtlijn inzake grensoverschrijdende gezondheidszorg; (Kamerstuk
22 112, nr. 684)
Richtlijn inzake verlaagde btw-tarieven; (Kamerstuk 22 112, nr. 685)
Verordening inzake juridisch kader voor EU-Onderzoeksinfrastructuren; (Kamerstuk 22 112, nr. 686)
Verordening inzake Voedselprijzen; (Kamerstuk 22 112, nr. 687)
Verordening inzake Europees Ecolabel; (Kamerstuk 22 112, nr. 688)
Richtlijn inzake Eurovignet; (Kamerstuk 22 112, nr. 689)
Richtlijn inzake Ecodesign; (Kamerstuk 22 112, nr. 690)
Mededeling inzake overheidsopdrachten voor een beter milieu (duurzaam inkopen); (Kamerstuk 22 112, nr. 691)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 675

1

19. Mededeling inzake Actieplan Duurzame Consumptie en Productie en
Duurzaam Industriebeleid; (Kamerstuk 22 112, nr. 692)
20. EMAS Verordening (Kamerstuk 22 112, nr. 693)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 675

2

Fiche: Beschikking inzake Europees Justitieel Netwerk
1. Algemene gegevens
Voorstel: Beschikking inzake wijziging van beschikking betreffende de
oprichting van Europees Justitieel Netwerk in burgerlijke en handelszaken
Datum Commissiedocument: 23 juni 2008
Nr. Commissiedocument: COM(2008) 380 definitief
Prelex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId
=197151
Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
niet opgesteld
Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep Comité Burgerlijk Recht,
CATS, JBZ-Raad
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Justitie
Rechtsbasis: art. 61, onder c, EG-Verdrag en art. 67, lid 5, tweede streepje,
EG-Verdrag
Stemwijze Raad en rol Europees Parlement: gekwalificeerde meerderheidsbesluitvorming in de Raad, medebeslissing EP
Comitologie: n.v.t.
2. Samenvatting BNC-fiche
Het onderhavige voorstel heeft tot doel het Europees Justitieel Netwerk in
burgerlijke en handelszaken (EJNbh) ruimere taken en meer verplichtingen te geven. Hiertoe stelt de Commissie wijzigingen voor van Beschikking 2001/470/EG (betreffende de oprichting van het Europees Justitieel
Netwerk in burgerlijke en handelszaken) op tien gebieden.
De bevoegdheid wordt positief beoordeeld. De subsidiariteit wordt positief beoordeeld, de proportionaliteit negatief.
Het voorstel dwingt tot een eenvormige structuur voor alle lidstaten. Gelet
op de grote verschillen in gerechtelijke organisatie en rechtscultuur zijn
delen uit het voorstel in een aantal landen echter niet werkbaar/haalbaar.
In, bijvoorbeeld, Duitsland is de rechtspraak geregeld per deelstaat en in
Frankrijk is sprake van een centralistische structuur. Omdat eenvormigheid niet mogelijk is, zal in de praktijk niet duidelijk zijn hoe in de verschillende landen wordt gewerkt.
Nederland heeft, geheel in lijn met de Raadsconclusies aangenomen
tijdens de Raad van 19–20 april 2007, bezwaren tegen essentiële onderdelen van het voorstel. Op initiatief van het Verenigd Koninkrijk is met
gelijkgestemde lidstaten (Oostenrijk, Tsjechië, Duitsland, Hongarije,
Ierland, Polen, Zweden) een gezamenlijk position paper ingediend
houdende het gezamenlijke commentaar op basis van die Raadsconclusies.
3. Samenvatting voorstel

1

Van 28 mei 2001, PB L 174 van 27 juni 2001,
p. 25.

a) Inhoud voorstel
Het voorstel beoogt het Europees Justitieel Netwerk in burgerlijke en
handelszaken (EJNbh, dat is opgericht bij Beschikking 2001/470/EG)1 een
grotere rol te laten spelen bij de justitiële samenwerking tussen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 675

3

lidstaten. Het is er op gericht te komen tot een effectieve en praktische
toepassing van communautaire civielrechtelijke besluiten1 en van
verdragen die tussen de lidstaten van kracht zijn, door rechters en andere
juridische beroepsbeoefenaars. Het voorstel heeft daarnaast tot doel bij
grensoverschrijdende geschillen de rol van het EJNbh inzake de daadwerkelijke toegang van de burger tot de rechter te vergroten, zodat burger en
rechter sneller informatie krijgen over proceduremogelijkheden binnen de
EU.
De wijzigingen van Beschikking 2001/470/EG, die in onderhavig voorstel
worden gepresenteerd, zien onder andere op:
– de toegang tot de werkzaamheden van het EJNbh voor juridische
beroepen, zoals advocaten, notarissen en gerechtsdeurwaarders;
– een uitbreiding van de taak van het contactpunt EJNbh tot het
desgevraagd aan autoriteiten verstrekken van informatie over het
grensoverschrijdend procederen en over de Europese regels terzake;
– informeren van burgers over relevante communautaire en internationale civielrechtelijke instrumenten en over het nationaal recht van de
lidstaten met name inzake tot de toegang tot de rechter;
– het tot stand brengen van uitwisselings- en samenwerkingsbetrekkingen tussen het EJNbh en andere Europese netwerken en internationale civielrechtelijke organisaties.
b) Impact-assessment Commissie
De Commissie heeft geen impact-assessment uitgevoerd. Het voorstel
vloeit voort uit een brede raadpleging van betrokken actoren en een
tussen december 2004 en mei 2005 uitgevoerde studie over de werking
van het EJNbh. Die raadpleging en studie resulteerden in de slotsom dat
het netwerk over het algemeen de justitiële samenwerking tussen de
lidstaten heeft verbeterd, maar ook dat het EJNbh nog niet zijn potentiële
mogelijkheden heeft benut. De Commissie verbindt hieraan conclusies,
die zijn vertaald in het onderhavige voorstel, die niet breed worden
gedeeld door de lidstaten.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
De Commissie baseert dit voorstel op artikel 61, onder c, EG-Verdrag en
artikel 67, lid 5, tweede streepje, EG-Verdrag. Naar Nederlands oordeel is
dat de juiste rechtsbasis.

1

De Commissie geeft aan dat met het oog op
de concrete en doeltreffende tenuitvoerlegging van communautaire instrumenten
(zoals de Verordening tot invoering van een
Europese betalingsbevelprocedure, de Verordening tot invoering van een Europese
procedure voor geringe vorderingen en de
Verordening Rome II betreffende het recht dat
van toepassing is op niet-contractuele verbintenissen) de rol van het EJNbh moet worden
versterkt.

b) Functionele toets:
Subsidiariteit: positief.
Proportionaliteit: negatief.
Onderbouwing: omdat het gaat om de verbetering van de justitiële
samenwerking tussen de lidstaten en de daadwerkelijke toegang tot de
rechter voor personen die betrokken zijn bij grensoverschrijdende civielrechtelijke geschillen, ligt een regeling op Europees niveau voor de hand.
Het voorstel zoals het thans luidt, laat echter te weinig ruimte voor een
invulling door de lidstaten, zoals verwoord in de Raadsconclusies aangenomen in april 2007. De rechtspleging en de rechterlijke organisatie zijn
immers per lidstaat op uiteenlopende wijze ingericht. De voorschriften
zouden voldoende ruimte moeten laten aan de lidstaten om binnen hun
bestaande gerechtelijke structuren de voorgeschreven resultaten te
bereiken. Dat is niet het geval; in het huidige voorstel is sprake van «one
size fits all». Die voorgestelde uniformiteit is niet werkbaar. Dat zou wel
het geval zijn als de Commissie slechts te realiseren doelen of resultaten
had voorgeschreven. Voorts is niet aangetoond of het voorstel tot het
beoogde doel zouden kunnen leiden. Als aangegeven moeten de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 675

4

lidstaten, gelet op de verscheidenheid aan structuren, zelf over (de praktische invulling van) bepaalde zaken met betrekking tot de contactpunten
kunnen beslissen.
De voorgestelde vorm van een beschikking is nodig omdat het voorstel
een wijziging van een bestaande beschikking betreft.
c) Nederlands oordeel
Nederland heeft bezwaar tegen essentiële onderdelen van het voorstel.
Het voorstel laat thans onvoldoende ruimte aan de lidstaten om binnen
hun bestaande gerechtelijke structuren de voorgeschreven resultaten te
bereiken Een aantal verplichte activiteiten voorts is onnodig en andere
activiteiten, bijvoorbeeld het verstrekken van informatie aan de burger,
zijn wellicht zinvol maar passen niet binnen de huidige Nederlandse structuur of die van andere landen zoals Duitsland of het Verenigd Koninkrijk.
Nederland acht het bijvoorbeeld niet nodig dat wordt bepaald dat het
contactpunt een voltijds functionaris moet zijn, minstens één maal per
jaar met centrale autoriteiten vergadert en dat de lidstaat verplicht is een
rechter aan te wijzen als lid van het EJNbh. Veel lidstaten hebben voor dit
laatste al een vorm. Zo heeft Nederland via het Landelijk Overleg sectorvoorzitters Civiel een lid van die vergadering als vast lid van het EJNbh
benoemd. Wat betreft de voorgestelde uitgebreide informatietaak richting
burger van het contactpunt kan worden opgemerkt dat de praktische
informatietaak in Nederland is belegd bij de juridisch loketten en de advocatuur. Het contactpunt onderneemt nu ook al activiteiten ter zake informatieverstrekking.
5. Implicaties financieel
a) Consequenties EG-begroting:
Het voorstel zal budgettaire implicaties hebben. Binnen het programma
«Civiel recht» van de Commissie is rekening gehouden met de kosten
voor het beheer, de werking en de verbetering van het EJNbh.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/of
decentrale overheden:
Om aan de eisen van de Commissie als verwoord in het voorstel te
kunnen voldoen, zouden twee fte moeten worden aangesteld. Uitbreiding
van de formatie staat haaks op de taakstelling uit het Coalitieakkoord,
waardoor deze uitbreiding moet worden gevonden binnen de bestaande
formatieve kaders. De budgettaire consequenties bedragen in totaal
€ 230 000 structureel (personeel en materieel); ook deze kosten dienen
binnen de bestaande budgettaire kaders van het ministerie van Justitie te
worden gefinancierd.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger:
Geen.
d) Administratieve lasten voor rijksoverheid en/of decentrale overheden:
N.v.t.
e) Administratieve lasten voor bedrijfsleven en burger: N.v.t.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of sanctionering beleid: Geen.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen en kaderbesluiten),
dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en
beschikkingen) met commentaar t.a.v. haalbaarheid: De datum van inwerkingtreding is nog niet bepaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 675

5

c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling:
Er is een evaluatiebepaling in het voorstel opgenomen (artikel 19). Voorgesteld wordt om uiterlijk drie jaar na inwerkingtreding van deze beschikking, en vervolgens om de drie jaar, de Commissie bij het Europees Parlement, de Raad en het Europees Economisch en Sociaal Comité een
verslag in te laten dienen over de activiteiten van het EJNbh.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
Informatie over het inschakelen van nationale agentschappen, zelfstandige bestuursorganen e.d.
a) Uitvoerbaarheid: N.v.t.
b) Handhaafbaarheid: N.v.t.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
a) Geen.
b) Toelichting implicaties: N.v.t.
9. Nederlandse positie
a) Nederlandse belangen en eerste algemeen standpunt:
In mei 2006 heeft de Commissie in een verslag over het functioneren van
het EJNbh reeds aanbevelingen gedaan over verdere vormgeving van het
netwerk. In april 2007 heeft de Raad dit verslag verwelkomd, maar in de
Raadsconclusies vervolgens eigen aanbevelingen gedaan, waaronder de
opmerking dat de lidstaten zelf moeten kunnen beslissen hoe zij hun
contactpunt(en) het best organiseren. In weerwil van deze conclusies doet
de Commissie door middel van het onderhavige voorstel voor een
beschikking verstrekkende voorstellen, o.a. met betrekking tot de contactpunten.
Met de voorgestelde regeling wordt Nederland geconfronteerd met een
aantal ongewenste verplichtingen. Een aantal verplichte activiteiten is
onnodig (dat het contactpunt een voltijds functionaris moet zijn, dat deze
minstens één maal per jaar met centrale autoriteiten vergadert) en andere
verplichte activiteiten, bijvoorbeeld het verstrekken van informatie aan de
burger, zijn wellicht zinvol, maar passen in de voorgestelde vorm niet
binnen de huidige Nederlandse structuur. Nederland meent dat het voorstel moet worden heroverwogen en dat alleen meetbare doelstellingen als
wijziging moeten worden opgenomen. Als uitgangspunt voor de verdere
discussie zullen de Raadsconclusies van 19–20 april 2007 moeten dienen.
Op initiatief van het Verenigd Koninkrijk is onlangs met enkele lidstaten
(Oostenrijk, Tsjechië, Duitsland, Hongarije, Ierland, Nederland, Polen,
Zweden) een «position paper» voorbereid, gestoeld op deze Raadsconclusies (zie punt 11 d). Deze position paper zal worden ingebracht
tijdens de vergadering van het Comité Burgerlijk Recht in september 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 22 112, nr. 675

6