Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1852

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 maart 2018
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan van de Raad Algemene
Zaken inclusief Artikel 50 van 20 maart 2018.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-02-1852
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1852

1

GEANNOTEERDE AGENDA VAN DE RAAD ALGEMENE ZAKEN EN
DE RAAD ALGEMENE ZAKEN IN ARTIKEL 50 SAMENSTELLING
VAN 20 MAART 2018
De Raad Algemene Zaken (RAZ) van 20 maart a.s. zal de agenda vaststellen van de Europese Raad (ER) van 22 en 23 maart a.s. Het voorstel is
dat de ER zal spreken over werkgelegenheid, groei en concurrentievermogen, waaronder over de voortgang van de vier Interne Markt Strategieën, over sociaal beleid en over handel. Daarnaast zal de Raad
Algemene Zaken in Artikel 50 samenstelling (RAZ Artikel 50) de agenda
vaststellen van de Europese Raad in Artikel 50 samenstelling (ER Artikel
50) op 23 maart a.s., waarbij gesproken zal worden over de Britse
uittreding uit de EU. Tot slot staat op 23 maart ook een Eurotop over de
Economische en Monetaire Unie gepland. Over de voorbereiding van deze
Top bent u separaat geïnformeerd via de geannoteerde agenda van de
Eurogroep van 12 maart 2018 (Kamerstuk 21 501-07, nr. 1488).
Raad Algemene Zaken
Interne markt
Verdere verdieping van de interne markt is voor Nederland van groot
belang. Het kabinet verwelkomt daarom een bespreking van de Interne
Markt Strategieën door de ER. Het kabinet acht het van belang dat de ER
de ambitie herbevestigt om de voorstellen onder de verschillende interne
marktstrategieën voor het einde van 2018 af te ronden en te implementeren. Daarom zal in 2018 hard worden gewerkt om de lopende strategieën voor de digitale interne markt, de kapitaalmarktunie, de energieunie en de interne marktstrategie af te ronden, op het ambitieniveau dat
door de ER in juni 2016 is vastgesteld, tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de Raad van de EU. Het kabinet acht het voorts van belang dat
de ER onderkent dat de inspanningen om tot een diepere en eerlijkere
interne markt te komen, na de afronding van de strategieën, niet voorbij
zullen zijn. Ook na 2018 moet in Europees verband continu aandacht
bestaan voor versterking van de Europese economie. Zie tevens de Staat
van de Europese Unie van 27 november 2017 (Kamerstuk 34 841, nr. 1).
Sociaal beleid
Tijdens de Europese Raad van maart zal de Commissie een voorstel doen
voor de monitoring van de Europese pijler voor sociale rechten. Tijdens
de Europese Raad van 14-15 december 2017 (Kamerstuk 21 501-20,
nr. 1281) is, mede naar aanleiding van de «sociale top voor eerlijke banen
en groei» in Gotenburg (Kamerstuk 21 501-31, nr. 470) een raadsconclusie
over de Europese pijler van sociale rechten aangenomen. In deze
raadsconclusie wordt opgeroepen tot implementatie van de pijler op EUen lidstaat niveau met inachtneming van de bestaande competentieverdeling. Tevens wordt in deze raadsconclusie de Europese Commissie
opgeroepen om gepaste monitoring van deze implementatie voor te
stellen.
Nederland heeft het akkoord over de pijler verwelkomd. Sociaal beleid is
in eerste plaats een verantwoordelijkheid van de lidstaten zelf. De
principes in de pijler kunnen een bijdrage leveren aan goed functionerende, eerlijke en toekomstbestendige arbeidsmarkten en sociale
zekerheidsstelsels. Bovendien kan de pijler een leidraad vormen voor
effectief sociaal- en arbeidsmarktbeleid en de uitwisseling van «best
practices» tussen lidstaten op dit terrein bevorderen. Zo kan de pijler
bijdragen aan noodzakelijke hervormingen in de lidstaten en een proces
van opwaartse convergentie op sociaal terrein stimuleren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1852

2

Zoals ook uiteengezet in het BNC-fiche over de pijler (Kamerstuk 22 112,
nr. 2355) vindt het kabinet het van belang dat bij de verdere uitwerking en
implementatie van de pijler zoveel mogelijk aansluiting wordt gezocht bij
bestaande instrumenten binnen het Europees Semester en de Open
Methode van Coördinatie.
De ER zal ook kennis nemen van het Social Fairness-pakket. Dit pakket zal
naar alle waarschijnlijkheid op 13 maart worden gepubliceerd door de
Commissie en omvat het opzetten van een Europese arbeidsmarktautoriteit, het bezien van de toegang tot sociale zekerheid voor ZZP’ers, de
mogelijkheid om een Europees Sociaalzekerheidsnummer te introduceren
en het herzien van de Written Statement-richtlijn. De Commissie hoopt op
goedkeuring voor deze voorstellen in 2018, waarbij het voorstel voor een
Europese arbeidsmarktautoriteit de meeste prioriteit geniet.
Op dit moment is het niet bekend hoe het voorstel voor een Europese
arbeidsmarktautoriteit eruit zal komen te zien. Nederland is voorstander
van het versterken van de sociale dimensie om te komen tot een diepere
en een eerlijkere interne markt, waarbij rekening gehouden moet worden
met het feit dat sociaal beleid in de eerste plaats een nationale aangelegenheid is. Daarnaast is het zaak dat de handhaving van de regels
versterkt wordt, om fraude en misbruik tegen te gaan. Dit is mogelijk door
versterkte samenwerking tussen lidstaten en hun inspectiediensten.
Nederland staat in principe positief tegenover de versterking van
grensoverschrijdende samenwerking op gebied van arbeidsmarktmobiliteit en daarmee tegengaan van grensoverschrijdende fraude. Nederland
zal het voorstel voor een arbeidsautoriteit op zijn merites beoordelen, met
name op de toegevoegde waarde ten opzichte van huidige structuren.
Daarbij zal aandacht zijn voor taken, bevoegdheden, structuur en
ophanging van de autoriteit.
Nederland heeft deze insteek ook via de publieke consultatie aan de
Commissie meegegeven. Gezien het voorbehoud van uw Kamer op dit
voorstel, ontvangt u binnen drie weken na publicatie van het voorstel een
appreciatie.
Handel
De Europese Raad zal naar verwachting spreken over de huidige
ontwikkelingen in de internationale handelsrelaties in het licht van de
recente aankondiging van de president van de Verenigde Staten ten
aanzien van invoerheffingen op staal en aluminium. Nederland hecht
grote waarde aan vrije handel en maakt zich daarom zorgen over de
voorgenomen maatregelen van president Trump. Het is echter belangrijk
te benadrukken dat deze maatregelen nog niet definitief zijn. Nederland
steunt de Commissie in het formuleren van een proportionele WTO-conforme tegenreactie. Het is belangrijk dat de EU hier eensgezind opereert.
Daarbij vindt het kabinet het van belang dat we met de VS in gesprek
blijven om de oorzaken van staalovercapaciteit aan te pakken.
Daarnaast zal de Europese Raad spreken over de lopende onderhandelingen over handelsakkoorden. Nederland heeft belang bij ambitieuze en
gebalanceerde handelsakkoorden en is dan ook voorstander van snelle
afronding van de onderhandelingen met bijvoorbeeld Mercosur. De
Europese Raad zal ook spreken over de stappen die de EU kan zetten ten
behoeve van een meer gelijk speelveld. Dit is recent ook besproken tijdens
de informele Raad Buitenlandse Zaken/Handel. Het verslag van deze
bijeenkomst zal uw Kamer op korte termijn toegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1852

3

Europees Semester
De Europese Commissie heeft op woensdag 22 november jl. de start van
het Europees Semester 2018 ingeluid met de publicatie van de jaarlijkse
analyse van groeiprioriteiten van de EU voor 2018 (Annual Growth
Survey, AGS), het jaarlijkse rapport over het waarschuwingsmechanisme
(Alert Mechanism Report, AMR) in het kader van de macro-economische
onevenwichtighedenprocedure (MEOP), en het voorstel voor de aanbevelingen voor de coördinatie van het economisch beleid van de lidstaten van
de eurozone.
Deze documenten zijn de afgelopen maanden besproken in verschillende
Raadsformaties. Het kabinet heeft op 8 december jl. met de Kabinetsreactie startdocumenten Europees Semester 2018 zijn appreciatie gegeven
van deze documenten (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1283).
In de Raad Algemene Zaken zal worden gesproken over een nog te
verschijnen synthese rapport van het voorzitterschap met een weergave
van de besprekingen in de verschillende Raadsformaties. Op 23 januari jl.
zijn daarnaast de geamendeerde aanbevelingen voor de coördinatie van
het economisch beleid van de lidstaten van de eurozone door de Ecofin
Raad goedgekeurd. De Raad Algemene Zaken zal deze aanbevelingen
doorgeleiden naar de Europese Raad ter bekrachtiging, waarna de
Ecofinraad de aanbevelingen formeel zal aannemen.
Westelijke Balkan Top
De Europese Raad zal conclusies aannemen ter voorbereiding op de
Westelijke Balkan Top, die op 17 mei in Sofia zal plaatsvinden. Nederland
is tevreden met de inzet van het Voorzitterschap om de Top te richten op
transport- en energieverbindingen en samenwerking op het terrein van
veiligheid. Conform de Nederlandse inzet wenst het Voorzitterschap van
Sofia geen uitbreidingstop te maken. Het «strikt en fair» beleid dat de
Westelijke Balkanlanden een EU-toetredingsperspectief hebben wanneer
zij aan alle strikte voorwaarden voldoen, blijft van kracht.
Belastingen
Verder is een discussie zonder ER-conclusies voorzien over belastingen in
de EU. Onderdeel van deze discussie is het onderwerp van belastingheffing in de «digitale economie». Hierover zal de Commissie naar
verwachting op 21 maart a.s. twee richtlijnvoorstellen publiceren. Zoals
gebruikelijk zal uw Kamer door middel van een BNC-fiche geïnformeerd
worden over de appreciatie van het kabinet van beide voorstellen. Naar
aanleiding van de Mededeling van de Commissie «Een eerlijk en efficiënt
belastingstelsel in de EU voor de digitale eengemaakte markt» heeft het
kabinet in november jl. al een BNC-fiche (Kamerstuk 22 112, nr. 2418) naar
uw Kamer gestuurd, waarin het kabinet ingaat op het onderwerp van
belastingheffing in de digitale economie.
Raad Algemene Zaken in Artikel 50 samenstelling
Voorbereiding Europese Raad in Artikel 50 samenstelling
Stand van zaken
Sinds het gezamenlijk verslag van 8 december 2017 waarin de Europese
Commissie en het VK een principeakkoord bereikten over de rechten van
burgers, financiële afwikkeling en de Iers/Noord-Ierse grenskwestie, is
maar zeer beperkte vooruitgang geboekt in de onderhandelingen over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1852

4

uittreding van het VK uit de EU. Dit geldt zowel voor de onderhandelingen
over het voltooien van de ordelijke uittreding als voor de overgangsperiode. Tijdens de RAZ Artikel 50 heeft hoofdonderhandelaar Barnier zijn
zorgen geuit over het tempo van de onderhandelingen. Er resteert weinig
tijd tot dit najaar, wanneer er uiterlijk een akkoord over het terugtrekkingsakkoord inclusief een protocol over Noord-Ierland moet liggen plus een
politieke verklaring over het kader van de toekomstige betrekkingen, om
genoeg tijd te hebben voor de sluitingsprocedures binnen de EU en het
VK. De EU27 en het VK verwachten het op korte termijn eens te kunnen
worden over de voorwaarden voor een overgangsperiode.
Op 28 februari 2018 heeft de Europese Commissie een conceptverdragstekst voor het gehele terugtrekkingsakkoord gepubliceerd. De
concept-verdragstekst voor het terugtrekkingsakkoord bevat 168 artikelen
en verschillende protocollen en bijlagen en is een juridische vertaling van:
(i) het principeakkoord over de drie onderwerpen van de eerste fase
(rechten van burgers, financiële afwikkeling, de Iers/Noord-Ierse grenskwestie) zoals opgenomen in het gezamenlijke verslag van de Europese
Commissie en VK van 8 december 2017, (ii) de onderhandelingsinzet van
de EU27 voor de overige onderwerpen die in het terugtrekkingsakkoord
moeten worden opgenomen, zoals Euratom, governance, intellectuele
eigendom, douane en aanbesteding, (iii) de onderhandelingsinzet van de
EU27 over de overgangsperiode. In het protocol over Noord-Ierland is de
terugvaloptie (optie c) opgenomen, met als doel om een harde grens
tussen Ierland en Noord-Ierland te vermijden.
De concept-verdragstekst voor het terugtrekkingsakkoord wordt volgende
week eerst binnen de EU27 en daarna met het VK besproken.
Naar het oordeel van het kabinet is de concept-verdragstekst voor het
terugtrekkingsakkoord een degelijke juridische vertaling van het principeakkoord uit het gezamenlijk verslag. Dat geldt ook voor de onderhandelingsinzet van de EU27 voor de overige onderwerpen die in het terugtrekkingsakkoord moeten worden opgenomen en voor de overgangsperiode.
Daarbij zijn de risico’s voor de integriteit van de interne markt voor het
kabinet blijvend punt van aandacht, conform de motie van het lid van
Haersma Buma (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1268).
Op 2 maart 2018 heeft de Britse premier May haar «Road to Brexit»
Mansion House speech gehouden in Londen. De speech was positiever
van toon en was realistischer over de gevolgen van de uittreding van het
VK uit de EU voor het VK dan haar eerdere speeches, maar bevatte
inhoudelijk weinig nieuwe elementen over de onderhandelingspositie van
het VK. De rode lijnen van het VK zijn in de speech opnieuw bevestigd als
kader voor de Britse inzet: het VK zal de interne markt en de douane-unie
verlaten, het parlement van het VK moet volledige autonomie hebben
over nationaal recht, het VK zal de directe rechtsmacht van het Europese
Hof van Justitie niet langer accepteren, het vrij verkeer van personen zal
beëindigd worden en het VK wil onafhankelijke handelspolitiek kunnen
bedrijven.
Het kabinet zal, samen met de Commissie en andere EU-lidstaten, het VK
blijven oproepen om duidelijkere onderhandelingsposities in te nemen in
de vorm van position papers die in Brussel aan de onderhandelingstafel
kunnen worden besproken. Dit geldt in het bijzonder voor de onderhandelingen over het kader van de toekomstige relatie. Die oproep deed
Minister-President Rutte ook aan de Britse premier May bij zijn bezoek aan
Londen op 21 februari 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1852

5

Concept-richtsnoeren
De ER Artikel 50 van 23 maart a.s. wil aanvullende richtsnoeren vaststellen
voor een onderhandelingsmandaat voor het kader van de toekomstige
betrekkingen. Op 7 maart 2018 zijn de concept-richtsnoeren gepresenteerd
aan de EU27. Deze concept-richtsnoeren consolideren de positie van de
EU27 in het licht van de positie en de bekende rode lijnen van het VK.
Vanwege het ontbreken van een gedetailleerde Britse onderhandelingspositie zijn deze concept-richtsnoeren algemeen geformuleerd en zullen zij
niet de laatste richtsnoeren zijn voor de onderhandelingen over het kader
van de toekomstige betrekkingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1852

6