Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 234

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2019
(Incidentele suppletoire begroting inzake
Urgenda-maatregelen)

Nr. 3

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 30 september 2019
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te
brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven
antwoorden.
De vragen zijn op 11 juli 2019 voorgelegd aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Bij brief van 27 september 2019 zijn
ze door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Ziengs
De griffier van de commissie,
Roovers

kst-35234-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 234, nr. 3

1

Vraag 1
Kunt u aangeven welke instrumenten zijn geïnventariseerd in het kader
van stap 6 van het integraal afwegingskader met betrekking tot het
bepalen van het beste instrument en welke afweging u hier heeft
gemaakt?
Antwoord 1
Bij de inventarisatie van de mogelijke instrumenten voor de gebouwde
omgeving was leidend dat de maatregelen op korte termijn CO2-effect
moeten kunnen sorteren. Daarom is er voor gekozen de Subsidieregeling
Energiebesparing Eigen Huis (SEEH) opnieuw voor eigenaar-bewoners
open te stellen. Deze regeling is in de afgelopen jaren succesvol gebleken
en kan op korte termijn tot extra verduurzamingsmaatregelen en
CO2-besparing leiden. Kern van de regeling is dat eigenaar-bewoners die
hun woning met minimaal twee grote maatregelen isoleren, daarvoor
ongeveer 20% van de kosten vergoed krijgen.
Niet elke eigenaar-bewoner zal echter al direct verdergaande verduurzamingsmaatregelen kunnen en willen nemen. Dat is de reden om
aanvullend een programma te ontwikkelen voor eigenaar-bewoners
gericht op het nemen van eenvoudige energiebesparende maatregelen. Er
is voor gekozen dit via een specifieke uitkering voor gemeenten vorm te
geven. De gemeente is daarbij vrij in de inrichting en uitvoering van de
maatregelen. De vrijheid in inrichting en uitvoering maakt dat het
programma kan aansluiten bij activiteiten die in gemeenten lopen
(bijvoorbeeld de wijkgerichte aanpak).
Anders dan in de memorie van toelichting van de incidentele begroting is
aangeven, wordt er niet voor gekozen een subsidieregeling voor bedrijven
open te stellen. Dit onder meer omdat het niet mogelijk is een regeling op
korte termijn binnen de staatssteunregels vorm te geven.
Vraag 2
Op welke manier zijn de medeoverheden betrokken bij de te nemen extra
maatregelen om aan de Urgenda-uitspraak te voldoen? Kunt u per
categorie medeoverheden (provincies, gemeenten en waterschappen)
aangeven of zij n.a.v. de Urgenda-uitspraak extra maatregelen nemen om
de CO2-uitstoot te reduceren en zo ja, wat dit voor maatregelen zijn?
Antwoord 2
De in de brief van 28 juni 2019 (TK 32 813, nr. 34) aangekondigde
maatregelen over de uitvoering van het Urgenda-vonnis worden nu
uitgewerkt, bijvoorbeeld door aanpassing van wet- en regelgeving en/of
de introductie van subsidieregelingen. Daarover vindt met maatschappelijke partijen en medeoverheden overleg plaats. Daar komt aan de orde
welke rol zij (kunnen) spelen in de uitvoering. Specifiek voor de gebouwde
omgeving krijgen gemeenten een centrale rol in het programma reductie
energiegebruik. Zie daartoe het antwoord op vraag 13.
Vraag 3
Hoe is precies tot het totaalbedrag van 183 miljoen euro voor de
begroting BZK gekomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 234, nr. 3

2

Antwoord 3
Gegeven de totale beschikbare middelen is, op basis van de in de brief
van 28 juni jongstleden aangegeven criteria, een selectie van maatregelen
gemaakt die in de gebouwde omgeving tot eind 2020 haalbaar zijn. Met
het bedrag van 183 miljoen kan via hernieuwde openstelling van de
Subsidie Energiebesparing Eigen Huis (SEEH) (90 mln.) en een
programma gericht op energiebesparende maatregelen (93 mln.) een stap
gezet worden naar verdere verduurzaming van de gebouwde omgeving.
Dit budget en de daarmee te bereiken CO2-besparing is afgewogen tegen
andere maatregelen.
Vraag 4
Hoe is de onderverdeling tussen de SEEH en PRE regelingen precies tot
stand gekomen?
Antwoord 4
Bij de verdeling tussen de SEEH en PRE is de afweging gemaakt wat op
korte termijn haalbaar is. Gelet op de ervaringen in eerdere jaren is de
verwachting dat een bedrag van 90 miljoen voor de SEEH voldoende is
voor 2019 en 2020. Niet elke eigenaar-bewoner zal al direct verdergaande
verduurzamingsmaatregelen kunnen nemen. Dat is de redenen om een
programma te ontwikkelen gericht op reductie van energiegebruik bij
eigenaar-bewoners. De verwachting is dat het bedrag van 93 miljoen
voldoende is om een grootschalig programma vermindering energiegebruik te realiseren gericht op eenvoudige maatregelen door eigenaarbewoners.
Vraag 5
Op welke manier wordt gemonitord of deze extra middelen daadwerkelijk
voldoende zijn?
Antwoord 5
Met de extra middelen wordt een stap gezet naar verdere verduurzaming
van de gebouwde omgeving en moet tot 2020 extra CO2-reductie worden
gerealiseerd. De beschikbare middelen zijn op dit moment leidend voor de
maatvoering van de maatregelen. Daarbij is rekening gehouden met de
haalbaarheid en uitvoering van deze maatregelen voor eind 2021 en
daarmee de verwachte benutting van de middelen.
Vraag 6
Kunt u aangeven of een ex-ante evaluatie is gedaan om de gevolgen van
maatregelen in kaart te brengen, conform stap 7 van het integraal
afwegingskader?
Antwoord 6
Er is bij de inventarisatie van de verschillende (mogelijke) maatregelen
een inschatting gemaakt van de (mogelijke) effecten van de maatregelen.
Het gaat dan bijvoorbeeld om inkomenseffecten, draagvlak, te verwachten
CO2-reductie en maatschappelijke effecten. Daarnaast is de uitvoerbaarheid en realisatietermijn van de verschillende maatregelen meegewogen. Dit is een inschatting van het kabinet, gevalideerd door experts.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 234, nr. 3

3

Vraag 7
Kunt u per maatregel aangeven hoeveel hiermee de uitstoot van
broeikasgassen wordt verminderd en wat daarmee de kostenefficiëntie is?
Antwoord 7
Per maatregel is het te verwachten effect afhankelijk van diverse factoren,
waaronder de maatschappelijke partijen die een rol spelen in de
uitvoering van de maatregelen, reacties van (buitenlandse) marktpartijen
en de mate waarin de instrumenten die het kabinet ter beschikking stelt
worden benut. Het kabinet heeft een indicatie gemaakt van de maximale
potentiele emissiereductie die met de maatregelen kan worden gerealiseerd. Gegeven de verschillende onzekerheden is het waarschijnlijk dat
niet van elke maatregel het maximale reductiepotentieel wordt gerealiseerd. Rekening houdend met deze onzekerheden, is de inschatting van
het kabinet dat het totale pakket aan maatregelen leidt tot een reductie
van circa 4 Mton CO2 in 2020. Dit betreffen dus geen doorgerekende
effecten. Dit is een inschatting van het kabinet, gevalideerd door experts
en waarbij zoveel mogelijk gebruik is gemaakt van reeds bestaande
onderzoeken van onder andere het PBL.
Voor de maatregelen waarvoor het Ministerie van BZK verantwoordelijk is
gaat het daarbij om:
– Subsidieregeling Energiebesparing Eigen Huis (SEEH): 0,1 Mton.
– Programma reductie energiegebruik: 0,3 Mton.
Dit betreft een indicatie van de maximale potentiele emissiereductie voor
de maatregelen.
Vraag 8
Op welke wijze borgt u dat de middelen van de SEEH in 2019 tot uitputting
komen, ook gegeven de kasschuif bij SEEH van 2019 naar latere jaren
tijdens de VJN2019?
Antwoord 8
Voor 2019 is voor de SEEH 15 mln. gereserveerd. De inzet is om deze
gereserveerde middelen ook in 2019 tot uitputting te laten komen. Via
verschillende media en een brede publiekscampagne wordt door
verschillende organisaties aandacht besteed aan de hernieuwde
openstelling van de SEEH. De verwachting is dan ook dat er voldoende
belangstelling van eigenaar-bewoners voor de regeling zal zijn.
Vraag 9
Kunt u nader toelichten waarom SEEH alleen geldt voor eigenaarbewoners, en niet bijvoorbeeld ook opengesteld wordt voor eigenaarverhuurders?
Antwoord 9
Er is voor gekozen de uitgangspunten van de SEEH niet te wijzigen. De
(bestaande) SEEH-subsidieregeling is bedoeld voor de particuliere
koopsector, dat wil zeggen voor woningen waarin woningeigenaren zelf
wonen en voor VvE’s met koopwoningen. Dit houdt in dat voor een
verhuurde woning geen subsidie kan worden aangevraagd. Voornaamste
argument hiervoor is dat er al andere regelingen zijn voor energiebesparing in huurwoningen, zoals de investeringsaftrek in de verhuurderheffing. Voor energiebesparing in de koopsector zijn er geen andere
subsidieregelingen op rijksniveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 234, nr. 3

4

Vraag 10
Op welke wijze wordt geborgd dat de middelen die aan het Gemeentefonds worden toegevoegd ten behoeve van de PRE-regeling ook
daadwerkelijk aan dit doel worden uitgegeven?
Antwoord 10
De middelen worden niet toegevoegd aan het Gemeentefonds, maar
worden beschikbaar gesteld via een specifieke uitkering. De specifieke
uitkering komt ten laste van de begroting van het Ministerie van BZK.
Onderdeel van de verantwoording door decentrale overheden over de
besteding van de financiële middelen is dat deze uitsluitend aan het doel
(maatregelen gericht op reductie energiegebruik) kunnen worden besteed.
De controlerend accountant van de decentrale overheid toetst de bijlage
met specifieke uitkeringen die opgenomen is in de jaarrekening ook op dit
aspect.
Vraag 11
Wordt de PRE-regeling via het Gemeentefonds opgezet als een specifieke
uitkering?
Antwoord 11
Ja.
Vraag 12
Kunt u nader uiteenzetten op welke wijze het subsidiëren van private
partijen via de PRE-regeling bijdraagt aan het nemen van energiebesparende maatregelen door bewoners?
Antwoord 12
Zoals in het antwoord op vraag 1 is aangegeven is inmiddels de keuze
gemaakt om de middelen via een specifieke uitkering aan gemeenten uit
te keren. Er zal dus geen sprake zijn van directe subsidiëring van private
partijen. Private partijen kunnen in de programma’s die door de
gemeenten worden opgezet naar verwachting wel een rol krijgen.
Vraag 13
Kunt u uiteenzetten waarom ervoor is gekozen de PRE-regeling (deels) via
gemeenten te laten lopen, in plaats van middelen direct aan bewoners
beschikbaar te stellen?
Antwoord 13
De PRE-regeling is gericht op kleine maatregelen. Het gaat om zaken als
het laten optimaliseren van CV-installaties, het aanbrengen van radiatorfolie en het geven van voorlichting over energieverbruiksmanagers. Een
landelijke regeling die direct beschikbaar is voor eigenaar-bewoners zou
leiden tot hoge uitvoeringskosten gelet op het beschikbare bedrag per
woning. Door de regeling via gemeenten te laten verlopen kunnen zij
projecten opzetten waarmee huiseigenaren voorgelicht en gestimuleerd
worden om energiebesparende maatregelen te nemen, en kunnen in de
uitvoering ook schaalvoordelen behaald worden Daarbij kunnen deze
maatregelen gepositioneerd worden als eerste stap in het verdergaand
verduurzamen van de gebouwde omgeving, waarbij de gemeente een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 234, nr. 3

5

centrale rol heeft. De gemeente is daarbij vrij in de inrichting en uitvoering
van de maatregelen. De vrijheid in inrichting en uitvoering maakt dat het
programma kan aansluiten bij activiteiten die in gemeenten lopen
(bijvoorbeeld wijkgerichte aanpak).
Vraag 14
Kunt u aangeven waarom de PRE-regeling alleen is opengesteld ten
behoeve van woningen en niet bijvoorbeeld ook voor panden met een
kantoor- of zorgfunctie?
Antwoord 14
De PRE-regeling is uitsluitend gericht op eigenaar-bewoners, omdat de
inschatting is dat daar door middel van bewustwording en voorlichting
over het effect van eenvoudige maatregelen de grootste stappen gezet
kunnen worden.
Dat betekent overigens niet dat er geen aandacht is voor gebruikers en
eigenaren van panden met een kantoor- of zorgfunctie of andere functies.
Zo is conform de afspraak in het Klimaatakkoord gewerkt aan een Kennisen Innovatieplatform voor het maatschappelijk vastgoed. Dit samenwerkingsverband tussen verschillende, bestaande kenniscentra start in het
derde kwartaal van 2019 en zal bestuurders en eigenaren van maatschappelijk vastgoed (waaronder zorg, sport, monumenten en onderwijs)
helpen bij het zetten van stappen richting energiezuinige gebouwen. Ook
voor scholen lopen diverse programma’s, zoals het Innovatieprogramma
Aardgasvrije en Frisse Basisscholen en het programma Scholen besparen
Energie. Sportverenigingen kunnen gebruik maken van de subsidieregeling Bouw en Onderhoud Sportaccommodaties en Sportmaterialen
waarbinnen zij subsidie kunnen krijgen voor energiebesparende en
energie opwekkende maatregelen.
Daarnaast verplicht het Activiteitenbesluit van de Wet Milieubeheer om
nadelige gevolgen voor het milieu zoveel mogelijk te voorkomen. Daarin
is de verplichting vastgelegd om bij een jaarlijks verbruik van ten minste
50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgasequivalent per inrichting alle
energiebesparende maatregelen te realiseren met een terugverdientijd
van kleiner of gelijk aan vijf jaar.
Vraag 15
Kunt u nader ingaan op hoeveel CO2-reductie er met zowel de aanvullende
middelen voor de SEEH als voor de PRE-regeling wordt beoogd?
Antwoord 15
Zie het antwoord op vraag 7.
Vraag 16
In hoeverre kan het waterzijdig inregelen van CV-installaties ingeregeld
worden in de vereisten van de certificeringsplicht van monteurs van
gasverbrandingsinstallaties, in plaats van in een apart opleidings- en
leertraject?
Antwoord 16
De certificeringsplicht voor werkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties waarnaar wordt verwezen betreft een wettelijk stelsel dat specifiek
gericht is op het reduceren van incidenten met koolmonoxide. Alleen
werkzaamheden die een risico vormen op het vrijkomen van koolmo-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 234, nr. 3

6

noxide in een ruimte waar zich mensen kunnen bevinden vallen onder dit
wettelijk stelsel. Voor het waterzijdig inregelen van CV-installaties geldt
niet dat dat onder een wettelijke certificeringsplicht valt. Dat neemt echter
niet weg dat de installatiebranche de mogelijkheid heeft om opleidingsen leertrajecten met elkaar te verbinden of te combineren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 234, nr. 3

7