Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3250
Vragen van de leden Sjoerdsma (D66) en Brekelmans (VVD) aan de Minister
van Buitenlandse Zaken over het indienen van een VN-resolutie bij de
Emergency Special Session over Oekraïne (ingezonden 2 juni 2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (ontvangen
23 juni 2022)
Vraag 1
Bent u bekend met het feit dat Rusland doelbewust de toegang tot de Zwarte
Zee blokkeert en daarbij toegeeft dat het dit met voorbedachte rade doet?1
Antwoord 1
Volgens Oekraïne zijn de havens geblokkeerd door de Russische maritieme
operaties als onderdeel van een economische oorlog. Rusland stelt dat het
een humanitaire zee corridor heeft ingesteld, maar dat de Oekraïense
zeemijnen de belemmering vormen. Feit is dat reders nu niet naar Oekraïne
varen omdat er sprake is van een actief conflictgebied en ook als zodanig is
aangemerkt door Rusland. Het kabinet acht het – ook met het oog op de
voedselzekerheid – dan ook van groot belang dat Rusland zijn militaire
operaties gericht tegen Oekraïne in de Zwarte Zee beëindigt.
Vraag 2
Bent u bekend met het feit dat hiermee 25 miljoen ton graan Oekraïne niet
kan verlaten, en dit in de context van een dreigende voedselcrisis waarin de
VN schat dat 161 miljoen mensen in 42 landen aan acute honger zullen lijden,
ontzettend grote consequenties zal hebben?

1

ah-tk-20212022-3250
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Reuters.com, 25 mei 2022, «Russia ready to set up corridor for ships leaving Ukraine with food,
with conditions» (https://www.reuters.com/world/europe/russia-ready-set-up-corridor-shipscarrying-food-leave-ukraine-ifax-2022-05-25/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Ja. Het wegvallen van het aanbod van graan uit Oekraïne leidt tot serieuze
tekorten en heeft een prijsopdrijvend effect. Volgens de VN is het aantal
mensen in ernstige voedselonzekerheid als gevolg van de Russische oorlog
tegen Oekraïne gestegen van 276 miljoen naar 323 miljoen2.
Vraag 3
Bent u het eens dat Rusland daarmee honger als wapen gebruikt en hiermee
grove oorlogsmisdaden begaat of anderszins het internationaal recht
schendt?
Antwoord 3
Nederland veroordeelt ten sterkste de blokkades die door Rusland zijn
opgeworpen en die de export door Oekraïne van Oekraïens graan via de
Zwarte Zee op dit moment onmogelijk maken. Het kabinet vindt het politiek
onaanvaardbaar dat Rusland voedsel inzet als wapen, waardoor de wereldwijde voedselzekerheid in het geding komt.
Juridisch is het opzettelijk uithongeren van de burgerbevolking ten tijde van
een gewapend conflict een schending van het humanitair oorlogsrecht en zou
mogelijk kunnen worden gekwalificeerd als een oorlogsmisdrijf. Dit geldt
echter alleen ten aanzien van de bevolking in het gebied waar het gewapend
conflict plaatsvindt, dus ten aanzien van de Oekraïense bevolking. Het verbod
op opzettelijke uithongering is vastgelegd in het Eerste Aanvullende Protocol
bij de Verdragen van Genève. Rusland is partij bij dit protocol.
Nederland kwalificeert de situatie in Oekraïne als een internationaal gewapend conflict. Dit betekent dat het niet per definitie is verboden voor partijen
bij het gewapend conflict om zeeblokkades in te stellen. Het humanitair
oorlogsrecht voorziet namelijk in het onder bepaalde voorwaarden instellen
van zeeblokkades voor militaire doeleinden. Een dergelijke blokkade is niet
toegestaan wanneer het leidt tot uithongering van de burgerbevolking, in dit
geval de bevolking van Oekraïne.
Dit alles laat onverlet dat Nederland het gedrag van Rusland ten sterkste
veroordeelt.
Vraag 4
Bent u bekend met het feit dat er door het activeren van het Uniting for
Peace-mechanisme een Emergency Special Session over Oekraïne bij de
Verenigde Naties loopt waarbij de Algemene Vergadering veiligheidsonderwerpen van de Veiligheidsraad overneemt en bespreekt in de Algemene
Vergadering?3
Antwoord 4
Ja.
Vraag 5
Bent u bereid deze Emergency Special Session over Oekraïne bijeen te
roepen om een resolutie in te dienen die het handelen van Rusland in de
Zwarte Zee veroordeelt en de route over de Zwarte Zee uitroept als humanitaire corridor voor het transporteren van essentiële ladingen voedsel naar
landen waar nijpende voedselcrises dreigen?
Antwoord 5
Op dit moment zijn er verschillende pogingen om deze blokkade op te heffen.
Turkije probeert te faciliteren, daartoe heeft onlangs een gesprek tussen
ministers Cavosoglu en Lavrov plaatsgevonden, en de VN is in gesprek met
Turkije, Rusland en Oekraïne over een corridor.4 Het kabinet volgt deze
onderhandelingen nauwgezet en hoopt op een dergelijke oplossing.
Nederland heeft de SGVN laten weten paraat te staan om een bijdrage te
2

Lack of Grain Exports Driving Global Hunger to Famine Levels, as War in Ukraine Continues,
Speakers Warn Security Council | Meetings Coverage and Press Releases).
3
United Nations, General Assembly: Eleventh Emergency Special Session (Ukraine), resumed –
10th plenary meeting (https://media.un.org/en/asset/k11/k11djc9qnp#:~:text=Continuing%20
its%20emergency%20special%20session,atrocities%20perpetrated%20against%20the%20civilian).
4
Press Conference by Secretary-General António Guterres at United Nations Headquarters |
Meetings Coverage and Press Releases

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

leveren indien gewenst. Daarnaast zal ik onderzoeken bij andere AVVN-leden
of en hoe het bijeenroepen van een dergelijke sessie kans van slagen heeft.
Een grote coalitie is noodzakelijk om een dergelijke resolutie breed aanvaard
te krijgen en daarmee een krachtig signaal af te geven.
Vraag 6
Bent u bereid, indien deze resolutie een meerderheid krijgt, een voortrekkersrol te spelen met landen in de regio en in het Midden-Oosten en Afrika om de
voedseltransporten op gang te krijgen?
Antwoord 6
Zie antwoord 5.
Vraag 7
Kunt u gezien de urgentie van deze kwestie dit zo snel mogelijk in werking
stellen en deze vragen zo spoedig mogelijk beantwoorden?
Antwoord 7
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3