Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1829
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de Staatssecretaris van Financiën over
de fiscale behandeling van woningen als beleggingsobject (ingezonden
22 februari 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën) (ontvangen 13 maart 2019).
Vraag 1
Uit welke componenten bestaat het rendement op een woning die als
belegging wordt gehouden? Kunt u naast de waardestijging en de huurinkomsten nog andere inkomenscomponenten onderscheiden?
Antwoord 1
Het rendement op een woning die als belegging wordt gehouden, bestaat uit
de huurinkomsten (na aftrek van kosten) alsmede gerealiseerde verkoopopbrengsten. Daarnaast zijn onder meer belastingen verschuldigd, zoals
inkomstenbelasting over het rendement, onroerendezaakbelasting en
overdrachtsbelasting bij de aankoop van de woning. Bij een woning die
niet-bedrijfsmatig wordt geëxploiteerd, vindt de heffing van de over het
rendement verschuldigde inkomstenbelasting plaats volgens de regels van
box 3.
Vraag 2
Op welke wijze wordt een woning die ter belegging wordt gehouden in box 3
in de heffing betrokken?
Antwoord 2
Een woning die ter belegging wordt gehouden maakt in beginsel deel uit van
de rendementsgrondslag (bezittingen minus schulden) van box 3. Is de
rendementsgrondslag hoger dan het heffingvrije vermogen1, dan wordt over
het meerdere (de grondslag sparen en beleggen) op forfaitaire wijze2 het
inkomen uit sparen en beleggen bepaald. Over dit forfaitaire rendement is
30% inkomstenbelasting verschuldigd.
1

2

ah-tk-20182019-1829
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

In 2019 bedraagt het heffingvrije vermogen € 30.360 per persoon en € 60.720 voor fiscale
partners.
Het voordeel uit sparen en beleggen (forfaitair rendement) is vanaf 2017 hoger naarmate de
grondslag sparen en beleggen hoger is. Voor 2019 gelden de volgende rendementen: 1,94%
(schijf 1 tot € 71.650), 4,45% (schijf 2, van € 71.650 tot € 989.736) of 5,6% (schijf 3 vanaf
€ 989.736).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Een dergelijke woning wordt voor box 3 in aanmerking genomen naar de
WOZ-waarde met waardepeildatum 1 januari van het jaar vóór het jaar van
aangifte. Wanneer een woning verhuurd is en die verhuur onder de huurbeschermingsregels valt van afdeling 5 van titel 4 van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek, dan wordt de waarde van de woning voor box 3 in beginsel
vastgesteld op een percentage van de WOZ-waarde. De hoogte van dit
percentage hangt af van de verhouding tussen de zogenoemde jaarhuur en
de WOZ-waarde. De achtergrond hiervan is dat de waarde van een woning
gedrukt wordt wanneer deze in verhuurde staat verkeert.
Vraag 3
Hoeveel belasting wordt in box 3 betaald over een woning met een WOZwaarde van 300.000 euro en een maandelijkse huur van 1.200 euro?
Verandert dit bedrag indien in het betreffende jaar de marktwaarde stijgt van
300.000 euro naar 350.000 euro?
Antwoord 3
De grondslag van box 3 is zoals in het antwoord op vraag 2 aangegeven de
waarde van het vermogen (bezittingen minus schulden) verminderd met het
heffingvrije vermogen. Een box 3-woning moet in beginsel worden gewaardeerd op de WOZ-waarde met waardepeildatum 1 januari van het jaar vóór
het jaar van aangifte. Over de totale box 3-grondslag wordt een forfaitair
rendement in aanmerking genomen dat afhankelijk van de hoogte van het
vermogen in 2019 1,94%, 4,45% of 5,6% bedraagt. Over dit forfaitair
berekende inkomen wordt tegen een tarief van 30% inkomstenbelasting
geheven. Doordat in box 3 wordt uitgegaan van een forfaitair inkomen,
worden de werkelijke inkomsten als zodanig niet belast en zijn de werkelijke
kosten als zodanig niet aftrekbaar.
Omdat het forfaitaire rendement wordt berekend over de box 3-grondslag kan
de belasting niet worden toegerekend aan een specifiek vermogensbestanddeel, in dit geval de woning. Er is dus geen eenduidig antwoord te geven op
de vraag hoeveel belasting betaald wordt over een woning van € 300.000 in
box 3. In onderstaande tabel zijn enkele voorbeelden uitgewerkt voor een
alleenstaande belastingplichtige en een rendementsgrondslag waarin al dan
niet een woning met een WOZ-waarde van € 300.000 is begrepen.
Een aantal voorbeelden:
Als de woning volledig met een lening is gefinancierd, vallen de box
3-bezitting en de box 3-schuld tegen elkaar weg. Indien geen overig
vermogen aanwezig is, is geen box 3-heffing verschuldigd.
Is de totale box 3-grondslag € 300.000, dan is ongeacht de samenstelling van
dat vermogen de box 3-heffing € 3.060. Bijvoorbeeld alleen een woning
zonder overige bezittingen of een woning en overig bezittingen (zoals
spaargeld) van € 600.000 en een schuld van € 300.000. De box 3-heffing van
€ 3.060 kan niet worden toegerekend aan een woning, overige bezittingen of
een schuld.
Is de totale box 3-grondslag € 600.000, waaronder al dan niet een woning
van € 300.000, dan bedraagt de box 3-heffing € 7.066. De extra belasting ten
opzichte van een situatie waarin het totale vermogen € 300.000 bedraagt is
€ 4.006.
Box 3-grondslag (€)

Box 3-heffing (€)

Extra box 3-heffing door € 300.000
extra vermogen (€)

0
300.000
600.000

0
3.060
7.066

–
3.060
4.006

Indien het extra vermogen volledig in de derde schijf van box 3 valt, wordt de
heffing hoger. Is de totale box 3-grondslag bijvoorbeeld € 1.400.000,
waaronder al dan niet een woning van € 300.000, dan bedraagt de box
3-heffing € 19.058. De extra belasting ten opzichte van een situatie waarin het
totale vermogen € 300.000 lager is (€ 1.100.000) bedraagt € 5.040.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Box 3-grondslag (€)

Box 3-heffing (€)

Extra box 3-heffing door € 300.000
extra vermogen (€)

1.100.000
1.400.000

14.018
19.058

–
5.040

De verschuldigde belasting over 2019 verandert niet als de marktwaarde van
de woning gedurende het jaar 2019 stijgt naar € 350.000. Wel zal de
belastingplichtige over het belastingjaar 2021 de vermoedelijk eveneens
hogere WOZ-waarde per 1 januari 2020 moeten opgeven in box 3, waardoor
over 2021 meer belasting verschuldigd is.
Als de woning op een zeker moment verkocht wordt, terwijl deze in waarde is
toegenomen, dan volgt uit de systematiek van box 3 dat er geen additionele
inkomstenbelasting verschuldigd is over de gerealiseerde vermogenswinst.
Vraag 4
Indien dezelfde woning onderdeel uitmaakt van een box 1-onderneming, en
het overige inkomen in box 1100.000 euro bedraagt, hoeveel belasting is dan
verschuldigd over de woning in box 1? En als het overige inkomen 20.000
euro, 40.000 euro of 60.000 euro bedraagt?
Antwoord 4
Indien dezelfde woning als in vraag 3 onderdeel uitmaakt van een onderneming en wordt verhuurd door die ondernemer in de zin van de inkomstenbelasting (IB-ondernemer), dan geldt een van het antwoord op vraag 3
afwijkende fiscale behandeling. De werkelijke huurinkomsten (na aftrek van
werkelijke kosten) zijn in dat geval belast in box 1. Overigens is het eveneens
denkbaar dat de huurinkomsten in box 1 zouden kunnen opkomen onder het
resultaat uit overige werkzaamheden. Gezien de vraagstelling wordt deze
laatste mogelijkheid in de beantwoording buiten beschouwing gelaten.
Wanneer de woning behoort tot het ondernemingsvermogen is sprake van
winst uit onderneming en heeft de ondernemer tevens recht op de MKBwinstvrijstelling (globaal gezegd 14% van de winst). Bij de beantwoording
van deze vraag is ervan uitgegaan dat de ondernemer niet voldoet aan het
urencriterium en derhalve geen recht heeft op bijvoorbeeld de zelfstandigenaftrek.
In het vervolg van de beantwoording is aangenomen dat de aftrekbare kosten
40% van de jaarlijkse huuropbrengsten van € 14.400 bedragen en dat de ter
zake van de verhuur per saldo te belasten inkomsten derhalve € 8.640
bedragen. Eventuele verschuldigde financieringskosten – die veelal van grote
invloed zijn op de hoogte van de winst – zijn niet als zodanig in de uitwerking
van dit voorbeeld meegenomen.
Onderstaande tabel laat zien dat de effectieve belasting- en premiedruk,
afhankelijk van het overige inkomen, door de huuropbrengsten tussen de
€ 2.733 en € 3.845 toeneemt.
Overig inkomen

Verschuldigde
belasting excl.
huurinkomsten

Verschuldigde
belasting incl.
huurinkomsten à
€ 8.640

Verschil

€ 20.000
€ 40.000
€ 60.000
€ 100.000

€ 698
€ 8.013
€ 16.651
€ 34.858

€ 3.431
€ 11.745
€ 20.383
€ 38.703

€ 2.733
€ 3.732
€ 3.732
€ 3.845

Als de ondernemer de woning op een zeker moment met winst verkoopt,
betaalt de ondernemer in beginsel belasting over de hierbij gerealiseerde
winst.
Vraag 5
Indien dezelfde woning in een BV wordt gehouden, er geen andere activiteiten in de BV worden uitgevoerd en de winst jaarlijks wordt uitgekeerd,
hoeveel belasting is dan verschuldigd over de woning in de vennootschapsbelasting en box 2?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Antwoord 5
Voor de situatie waarin de woning uit vraag 3 en 4 in een besloten vennootschap (bv) wordt gehouden, maken de huurinkomsten deel uit van het
resultaat van de bv, terwijl de kosten van de woning het resultaat van de bv
verlagen. In het vervolg van de beantwoording is aangenomen dat de
aftrekbare kosten 40% van de jaarlijkse huuropbrengsten van € 14.400
bedragen en dat de ter zake van de verhuur per saldo te belasten inkomsten
derhalve € 8.640 bedragen. Eventuele verschuldigde financieringskosten – die
veelal van grote invloed zijn op de hoogte van de winst – zijn niet als zodanig
in de uitwerking van dit voorbeeld meegenomen.
De inkomsten van de bv van € 8.640 per jaar worden – abstraherend van
overig inkomen van de bv – belast tegen het lage vennootschapsbelastingtarief (Vpb-tarief) van 19% in 2019. De verschuldigde Vpb bedraagt dus € 1.641.
Indien de winst na belastingen van per saldo € 6.999 vervolgens wordt
uitgekeerd, geldt het box 2-tarief van 25% in 2019. De verschuldigde box
2-belasting is dus € 1.749.3 De totaal verschuldigde belasting bedraagt dan
€ 3.390.
Als de bv de woning op een zeker moment met winst verkoopt, dan betaalt
de bv in beginsel vennootschapsbelasting over de gemaakte winst. Een
eventueel daaropvolgende dividenduitkering is bij de directeurgrootaandeelhouder (dga) belast tegen het box 2-tarief.
Vraag 6
Wilt u van de volgende voorbeelden de effectieve belastingdruk in een tabel
inzichtelijk maken: inkomen 20.000 euro, 30.000 euro 40.000 euro, 50.000
euro, 60.000 euro, 80.000 euro, 100.000 euro; maandelijkse huurinkomsten
1.000 euro, 2.000 euro, 5.000 euro, 10.000 euro, 30.000 euro, 50.000 euro;
belast in box 1, box 2, box 3?
Antwoord 6
Het is wegens het ontbreken van de waarde van de woning in de vraagstelling niet mogelijk om de box 3-heffing van de gevraagde voorbeeldsituaties
te berekenen. Daarnaast is in de vraag niet aangegeven in welke box het
inkomen opkomt en of de huurinkomsten onderdeel uitmaken van dezelfde
box en het inkomen daarmee beïnvloeden. Dat maakt dat te veel aannames
zouden moeten worden gemaakt om deze vraag goed te kunnen beantwoorden. In de antwoorden op vraag 3, 4 en 5 is reeds inzichtelijk gemaakt wat de
effectieve belastingdruk voor een groot aantal met deze vraag overeenkomende voorbeelden is. Daarom volsta ik hier met verwijzing naar die
antwoorden.
Vraag 7 en 11
Vindt u dat de woning in box 3 een evenwichtige fiscale behandeling kent?
Bent u bereid scenario’s uit te werken om huurinkomsten en waardestijgingen op woningen die als belegging worden gehouden te belasten tegen het
reële rendement?
Bent u bereid portefeuilles die meer dan drie woningen bevatten automatisch
in box 1 te belasten, bijvoorbeeld door een dergelijke portefeuille als
onderneming aan te merken?
Antwoord 7 en 11
In de huidige systematiek worden vastgoedportefeuilles met meer dan drie
woningen niet automatisch in box 1 geplaatst. Afhankelijk van de feiten en
omstandigheden kan vastgoed ondernemingsvermogen zijn, kan er sprake
zijn van resultaat uit overige werkzaamheden (beide box 1) of kan vastgoed
tot de rendementsgrondslag van box 3 behoren. De Wet inkomstenbelasting
2001 kent in dit opzicht een duidelijke rangorde. Wanneer vastgoed tot het
ondernemingsvermogen behoort, kan het om die reden niet tot de rendementsgrondslag van box 3 worden gerekend. Alle beleggingen die wel
behoren tot de rendementsgrondslag van box 3 worden belast tegen een
forfaitair rendement. De jaarlijkse waardeontwikkeling van onroerende zaken

3

Aangezien de dividendbelasting een voorheffing is op de inkomstenbelasting is deze voor de
uitwerking van dit voorbeeld buiten beschouwing gelaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

is mede bepalend voor het forfaitaire rendement op beleggen4. Echter, de
individuele uitkomst van het forfaitaire stelsel van de vermogensrendementsheffing zal vrijwel nooit exact overeenkomen met het werkelijk behaalde
rendement van één vermogensbestanddeel, omdat het stelsel aansluit bij
gemiddeld behaalde rendementen voor mensen met een vergelijkbare
vermogensomvang. Voor het veronderstelde spaardeel is dit het meest
recente beschikbare gemiddelde spaarrendement en voor het veronderstelde
beleggingsdeel is dit een gemiddeld rendement over een langere periode uit
het verleden. Ik zie hierin geen onevenwichtigheid.
Op dit moment wordt, in het kader van de bouwstenen voor de verbetering
van het belastingstelsel, nader gestalte gegeven aan de toezegging aan het
lid Omtzigt om onderzoek te doen naar een andere wijze van belastingheffing
over huurinkomsten uit onroerende zaken5 en aan de toezegging aan het
Eerste Kamerlid Ester tijdens de Algemene Beschouwingen op 20 november
2018 om onderzoek te doen naar (het belasten van) inkomsten uit verhuur6.
Op de uitkomsten van dat onderzoek wil ik niet vooruitlopen.
Vraag 8
Herkent u het probleem dat mede vanwege de lage rentestand steeds meer
(buitenlandse) investeerders woningen opkopen? Erkent u dat starters er
daardoor steeds slechter tussen komen en dat de huren die worden gevraagd
steeds moeilijker op te brengen zijn?
Antwoord 8
Onlangs hebben de Minister van Financiën en de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de «Reactie op de motie van de leden
Bruins en Slootweg» naar uw Kamer gestuurd.7 Hierin wordt ook ingegaan
op de toename van het aantal beleggers op de woningmarkt door de lage
rentestand en de effecten op de woningmarkt. Zo is de afgelopen jaren het
aandeel van particuliere verhuurders in woningtransacties toegenomen naar
bijna 11 procent aan het begin van 2018. Het is mogelijk dat deze toename
deels komt door de lage (spaar)rente.
Een voldoende aanbod van huurwoningen in het ongereguleerde segment is
belangrijk voor een goede balans op de woningmarkt. Een vergroting van dat
aanbod moet aansluiten op de behoefte van bijvoorbeeld huishoudens die
voor het eerst zelfstandig wonen en een meer flexibele woonvraag hebben.
Daarbij is het wel van belang dat dit aanbod bijdraagt aan een toegankelijk,
betaalbaar en leefbaar woonmilieu. Beleggers die woningen verhuren en
daarin excessief gedrag vertonen moeten worden aangepakt. Hiervoor werkt
de Minister van BZK samen met stakeholders aan de aanpak «goed verhuurderschap». Daarnaast is de Minister van BZK – in het kader van de motie Van
Eijs/Ronnes8 – de mogelijkheid voor een «noodknop» aan het uitwerken,
waarbij er twee onderzoeken zijn gestart om de effecten van een mogelijke
«noodknop» beter in beeld te krijgen.
Het is van belang om goed in beeld te krijgen wat de toenemende activiteiten
van beleggers betekenen voor de toegankelijkheid en financiële stabiliteit van
de woningmarkt. Het Kadaster en Amsterdam Business School Finance Group
van de Universiteit van Amsterdam onderzoeken in hoeverre er sprake is van
een prijseffect op woningen door de toenemende activiteit van particuliere
beleggers in stedelijke gebieden. Wanneer er sprake is van een prijsopdrijvend effect kan dit een aanwijzing zijn voor de verdringing van starters van
de woningmarkt, en voor andere risico’s. Hierover wordt uw Kamer later dit
jaar door de Minister van BZK geïnformeerd.

4

Het rendement op onroerende zaken weegt voor 53% in het langetermijnrendement op beleggingen. De indicator voor het rendement op onroerende zaken is de prijsontwikkeling voor
bestaande koopwoningen volgens het CBS-prijsindexcijfer. Jaarlijks wordt het langetermijnrendement herijkt met een weging van 1/15e deel van het meest recente jaarcijfer en 14/15E met
het langetermijnrendement uit het voorgaande jaar.
5
Kamerstuk 35 026, nr. 62, p. 25.
6
Handelingen I 2018/19, nr. 8, item 8, p. 47.
7
Kamerstukken II 2018/19, 33 566, nr. 104.
8
Kamerstuk 35 000-VII, nr. 57.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5

Vraag 9
Deelt u de mening van de PvdA dat beleggen in woningen fiscaal zeer
aantrekkelijk is? Bent u bereid het beleggen in woningen fiscaal minder
aantrekkelijk te maken?
Antwoord 9
De fiscale behandeling van beleggen in woningen is op hoofdlijnen hetzelfde
als de fiscale behandeling van andere typen beleggingen. Het fiscale regime
waarbinnen een belegging valt, hangt van vele feiten en omstandigheden af.
Zoals ik in het antwoord op vraag zeven en elf heb toegelicht, zal ik nader
onderzoek doen naar een andere wijze van belastingheffing over huurinkomsten uit onroerende zaken. Het doel daarvan is niet om het beleggen in
woningen fiscaal minder aantrekkelijk te maken, maar om varianten in beeld
te brengen die kunnen bijdragen aan een beter belastingstelsel.
Vraag 10
Bent u bereid de mogelijkheden te bezien om de overdrachtsbelasting voor
derde en verdere woningen te verhogen naar 10 procent en die van starters
terug te brengen naar 0 procent om te stimuleren dat meer mensen een
eerlijke kans op een woning hebben?
Antwoord 10
Ik ben me ervan bewust dat steeds meer mensen moeite hebben om een
betaalbare woning te vinden. Zeker in de grote stad, en zeker ook starters. Ik
begrijp de gedachte die achter het voorstel zit, maar een hogere overdrachtsbelasting voor derde en verdere woningen en een nultarief voor starters lijkt
geen efficiënte manier te zijn om de problemen op de woningmarkt op te
lossen. Zo’n maatregel maakt de overdrachtsbelasting namelijk uitermate
complex. Zo vergt het een heldere en controleerbare afbakening van het
begrip «starter». De vele variaties in achtergronden van kopers op de
woningmarkt maken het moeilijk om een afbakening te maken van de
doelgroep die je hiermee beoogt te helpen en maken het potentieel zeer
bewerkelijk om voor de overdracht van een woning te controleren welk tarief
moet worden toegepast. Daarnaast zie ik risico’s op ontwijking van het hoge
tarief voor kopers van een derde of verdere woning door middel van
constructies. Ook is het aannemelijk dat de hogere kosten door de hogere
overdrachtsbelasting worden doorbelast naar huurders in de vorm van
hogere huren. Marktpartijen kunnen bovendien bijdragen aan een wenselijke
verruiming van het aanbod van huurwoningen, vooral in het nog schaarse
middenhuursegment.
Vraag 12
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het dertigledendebat over het
opkopen van huizen door beleggers?
Antwoord 12
De vragen zijn beantwoord voor het dertigledendebat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

6