Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

186
Vragen van het lid Oosenbrug (PvdA) aan de Ministers van Veiligheid en
Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat
orthodontisten vingerafdrukken afnemen (ingezonden 2 september 2016).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 11 oktober 2016). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 23.
Vraag 1
Kent u het bericht «Help! Mijn orthodontist scant kindervingers»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4 en 5
Deelt u de mening dat het opslaan van vingerafdrukken door orthodontisten
voor de vaststelling van de identiteit van een (minderjarige) patiënt een
overbodig middel is? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening dat het registreren dan wel het opslaan van een vingerafdruk door een orthodontist risico’s voor schending van de persoonlijke
levenssfeer met zich mee kan brengen? Zo ja, waarom en aan welke risico’s
denkt u? Zo nee, waarom niet?
Mogen orthodontisten vingerafdrukken van (minderjarige) patiënten afnemen
en opslaan? Zo ja, waarom en maakt het daarbij uit of de ouder daar
toestemming voor heeft gegeven? Zo nee, waarom niet en wat kunt u doen
om hier een einde aan te maken?
Voldoet het systeem dat orthodontisten volgens het genoemde bericht
gebruiken voor het registreren en opslaan van vingerafdrukken aan de
wettelijke vereisten ten aanzien van het verzamelen en beschermen van
persoonsgegevens?
Antwoord 2, 3, 4 en 5
Uit navraag bij de Nederlandse Vereniging van Orthodontisten (NVvO) blijkt
dat er geen vingerafdrukken worden geregistreerd of opgeslagen. Het gaat
hier om zogenoemde vingerherkenningsscans. Deze techniek is als volgt. Op

1

ah-tk-20162017-186
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.rtlnieuws.nl/columns/column/bart-van-den-berg/help-mijn-orthodontist-scantkindervingers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

basis van het patroon van de vinger wordt een getal van 256 tekens
gegenereerd. Van deze getallenbrij is geen vingerafdruk op te bouwen. De
praktijk slaat die informatie op in een bestand die het patiëntennummer krijgt
van de desbetreffende patiënt. De informatie is niet rechtstreeks gekoppeld
aan een persoon. Het bestand maakt integraal onderdeel uit van een
patiëntendossier en bescherming van deze gegevens valt dus ook onder de
norm en richtlijn van het medisch dossier. De praktijk houdt die gegevens in
huis en dit wordt niet naar buiten gebracht.
Volgens de NVvO gebruiken orthodontisten deze techniek om processen te
verbeteren, zoals op een snelle en gemakkelijke manier aan de balie
controleren of de patiënt degene is die hij zegt te zijn.
Deze techniek is weliswaar minder vergaand dan het registreren of opslaan
van vingerafdrukken, echter er is wel sprake van het verwerken van persoonsgegevens. Op grond van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) is
daarvoor ondubbelzinnige toestemming van de betrokkene vereist. Als het
om minderjarige kinderen onder de zestien jaar gaat, dan is ondubbelzinnige
toestemming van de ouders nodig. De toestemming moet een vrije,
specifieke en op informatie berustende wilsuiting zijn. Betrokkene moet van
tevoren weten wat de vingerherkenningsscan inhoudt en waarvoor het
gebruikt wordt. Als er geen ondubbelzinnige toestemming is gegeven, dan
mag géén vingerherkenningsscan worden gebruikt.
De Wbp bepaalt daarnaast dat technische en organisatorische maatregelen
door de verantwoordelijke moeten worden genomen tegen verlies of tegen
enige vorm van onrechtmatige verwerking.2
Onder de Algemene Verordening Gegevensbescherming, die vanaf 25 mei
2018 van toepassing is, worden biometrische gegevens aangemerkt als
bijzondere persoonsgegevens. Het verwerken van die gegevens is in principe
verboden, tenzij één van de uitzonderingsgronden van de AVG van toepassing is. Uitdrukkelijke toestemming van betrokkene is een uitzonderingsgrond.
De Autoriteit Persoonsgegevens is bij wet ingesteld om te oordelen of
verantwoordelijken voor de verwerking van persoonsgegevens zich aan de in
Nederland geldende wetgeving voor de bescherming van persoonsgegevens
houden. De Autoriteit Persoonsgegevens is een onafhankelijke toezichthouder. Het past mij dan ook niet een oordeel uit te spreken over de vraag of de
geldende regelgeving wordt geschonden.
Wel ben ik van mening dat in het oog moet worden gehouden of de
genoemde techniek proportioneel is voor het doel waarvoor het wordt
gebruikt en dat dit doel niet op een andere, voor de cliënt minder nadelige
wijze kan worden bereikt. Orthodontisten hebben ook andere – minder
privacygevoelige – methoden tot hun beschikking om te controleren of de
cliënt degene is die hij zegt te zijn.
Vraag 6
Hoeveel orthodontisten nemen vingerafdrukken af?
Antwoord 6
Er zijn circa 15 van de circa 200 praktijken die de hiervoor beschreven
techniek gebruiken.
Vraag 7
Kent u meer beroepsgroepen die vingerafdrukken van hun klanten afnemen?
Zo ja, wie betreft dit en waarom worden er vingerafdrukken afgenomen?
Antwoord 7
Ik ben niet bekend met andere beroepsgroepen in de zorg die deze techniek
van vingerherkenningsscans bij hun cliënten gebruiken.

2

De eisen voor informatiebeveiliging in de zorg zijn te vinden in de NEN 7510, NEN 7512 en NEN
7513 voor respectievelijk veilige omgang met informatie, gegevensuitwisseling en het
vastleggen van acties op elektronische patiëntdossiers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2