Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 621

Samenvoeging van de gemeenten
Heerhugowaard en Langedijk

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 22 december 2020
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt Verslag uit
te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.
3.

Inleiding
Voorgeschiedenis en totstandkoming herindelingsadvies
Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling

1
2
2

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Heerhugowaard
en Langedijk. Graag willen zij de regering daarover een paar vragen
voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
tot samenvoeging van de gemeenten Heerhugowaard en Langedijk. Deze
leden hebben een aantal vragen over het voorliggende wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie hebben het voornemen tot herindeling gelezen
en hebben daarover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben onder dankzegging
kennisgenomen van voorliggend voorstel. Genoemde leden zijn zich er
van bewust dat een samenvoeging van gemeenten niet enkel een
bestuurlijke exercitie is, maar ook een grote impact heeft op de inwoners
van de betrokken gemeenten. Dat is in het geval van voorliggende

kst-35621-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 621, nr. 5

1

herindeling niet anders. De leden van de ChristenUnie-fractie spreken de
hoop uit dat de samenvoeging van gemeente Langedijk en Heerhugowaard bijdraagt aan de bloei van de gemeenschap in deze gemeenten en
wensen bewoners en bestuurders daarbij veel succes.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel.
2. Voorgeschiedenis en totstandkoming herindelingsadvies
De leden van de CDA-fractie constateren, dat het voorliggende
wetsvoorstel gebaseerd is op het herindelingsadvies van de betrokken
gemeenten en de positieve zienswijze daarop van gedeputeerde staten
van de provincie Noord-Holland van 1 juli 2020. In de memorie van
toelichting wordt bij herhaling verwezen naar het herindelingsadvies.
Daarom zijn deze leden van mening dat het niet juist is, dat het herindelingsadvies met de bijbehorende documenten en de zienswijze van de
provincie niet als bijlagen zijn opgenomen bij de memorie van toelichting.
Deze leden verzoeken de regering het herindelingsadvies met de
bijbehorende documenten en de zienswijze van de provincie alsnog als
bijlagen op te nemen bij de nota naar aanleiding van het verslag.
«Het realiseren van meer publieke waarde, ofwel maatschappelijk
resultaat, staat centraal bij deze herindeling.» De leden van de CDA-fractie
vragen, wat hiermee concreet bedoeld wordt.
Op 26 februari 2019 hebben de gemeenteraden van Langedijk en
Heerhugowaard het principebesluit genomen voor de bestuurlijke fusie,
zo stellen de leden van de CDA-fractie vast. De kernen Sint Pancras en
Koedijk binnen de gemeente Langedijk hebben daarbij gepleit voor
aansluiting bij Alkmaar, hetgeen bij Alkmaar op steun kan rekenen. De
besluitvorming heeft – na uitvoerig lokaal debat hierover – geresulteerd in
een voorstel voor een ongedeelde herindeling, wat betekent dat alle
kernen van de betrokken gemeenten onderdeel worden van de nieuw te
vormen gemeente Dijk en Waard. De regering schetst dat «de kernen Sint
Pancras en Koedijk» hebben gepleit voor aansluiting bij Alkmaar. Kan de
regering aangeven, welke argumenten gewisseld zijn in het bedoelde
«uitvoerig lokaal debat», anders dan dat het belang van een ongedeelde
samenvoeging nader is onderbouwd?
3. Toets aan het Beleidskader gemeentelijke herindeling
3.1 Draagvlak
De leden van de VVD-fractie wijzen er op dat gebleken is dat de kernen
Sint Pancras en Koedijk graag aansluiting zien bij de gemeente Alkmaar in
plaats van het samengaan met Heerhugowaard. Het draagvlak in deze
kernen voor samengaan met Heerhugowaard lijkt niet groot. Daar komt bij
dat de gemeente Alkmaar graag ziet dat de kernen Sint Pancras en Koedijk
bij Alkmaar worden gevoegd. Is de optie om Sint Pancras en Koedijk aan
te laten sluiten bij de gemeente Alkmaar serieus onderzocht? Zo ja, wat
waren de bezwaren? In hoeverre zijn er mogelijkheden voor een grenscorrectie, zowel nu als later? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een
reactie van de regering.
In het kader van de onderhavige herindeling is door de gemeenten
Heerhugowaard en Langedijk gewerkt aan een kernenbeleid om Sint
Pancras en Koedijk beter aan te laten haken bij de te vormen gemeente.
De leden van de VVD-fractie vragen of het de regering bekend is in
hoeverre nu al vorm en inhoud wordt gegeven aan dat kernenbeleid. Wat
zijn de resultaten tot nu toe? In hoeverre neemt dit kernenbeleid de
bezwaren van de inwoners weg, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 621, nr. 5

2

De regering stelt, zo lezen de leden van de CDA-fractie, dat in de
gemeente Langedijk het merendeel van de inwoners uit de diverse kernen
positief of neutraal staat tegenover de fusie. De leden van de CDA-fractie
constateren dat deze stelling niet juist kan zijn, gezien de constatering in
dezelfde alinea: «Voor de kernen Sint Pancras (circa 6000 inwoners) en
Koedijk (circa 250 inwoners) ligt dat anders.» Kan de regering de interne
tegenstrijdigheid tussen deze beide uitspraken rechtzetten?
De regering stelt, dat een argument voor de wens van de kernen Sint
Pancras en Koedijk de maatschappelijke oriëntatie op Alkmaar is. Kan de
regering deze maatschappelijke oriëntatie nader uiteenzetten? Deelt de
regering de mening van de leden van de CDA-fractie, dat maatschappelijke oriëntatie in de context van een herindeling een zwaarwegend
argument is?
De leden van de CDA-fractie constateren dat een meerderheid van de
inwoners van de kernen Sint Pancras en Koedijk zich heeft uitgesproken
tegen de herindeling met Heerhugowaard. Deze leden waarderen de inzet
van de betrokken gemeenten zeer om daarnaar een objectieve meting te
laten verrichten. Het roept bij deze leden evenwel vragen op, dat er
«vanuit beide gemeenten initiatieven ondernomen [zijn] om met de
tegenstanders van de voorgenomen samenvoeging in gesprek te gaan
tijdens bijvoorbeeld «spreekuren».» Zonder overgang volgt daarna: «Dit
heeft geleid tot de keuze voor ongedeeld herindelen». Deze leden vragen
de regering hierop een nadere toelichting.
De regering stelt, dat de nieuwe gemeente Dijk en Waard zonder Sint
Pancras een minder robuuste, financieel gezonde en organisatorisch
krachtige gemeente is. Kan de regering deze stelling nader onderbouwen,
zo vragen de leden van de CDA-fractie.
Heerhugowaard en Langedijk hebben voorgesteld, zo lezen de leden van
de CDA-fractie, om gezamenlijk een bestuurlijk arrangement uit te werken
onder de noemer «grenzeloos besturen». Beide gemeenten willen
daarmee, dat wat voor de inwoners van Sint Pancras en Koedijk belangrijk
is om te realiseren, centraal stellen, in plaats van welke gemeentelijke
organisatie dat doet. De leden van de CDA-fractie vragen, in hoeverre dit
afwijkt van het dagelijks werk van gemeentebesturen in het algemeen.
De leden van de SP-fractie lezen dat de weerstand in Koedijk en Sint
Pancras groot is en dat deze inwoners zich liever zouden willen aansluiten
bij Alkmaar. Hoe verhoudt zich dit tot de voorwaarde dat herindelingen
van onderaf moeten komen?
Genoemde leden vragen of er nader kan er worden ingegaan op de vraag
waarom er geen referendum in alle deelnemende gemeenten is
gehouden.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat met name de positie
van de kernen Sint Pancras en Koedijk punt van aandacht is. Zij lezen dat
vanuit de nieuw te vormen gemeente Dijk en Waard grote inspanningen
worden geleverd om beter recht te doen aan deze kernen in beleid. Met de
leden van de gedeputeerde staten van de provincie Noord-Holland, zijn de
leden van de ChristenUnie-fractie van mening dat de redenen voor een
ongedeelde samenvoeging, in combinatie met de aanvullingen en
wijzigingen die zijn doorgevoerd in het herindelingsadvies, tegemoet
komen aan de zorgen en wensen voor de inwoners van Sint Pancras en
Koedijk én perspectief voor hen bieden. Genoemde leden spreken de
hoop uit dat vanuit gemeente Dijk en Waard tot een succesvolle samenwerking met de gemeente Alkmaar wordt gekomen, die inwoners van
beide gemeenten – en Sint Pancras en Koedijk in het bijzonder – ten
goede komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 621, nr. 5

3

De leden van de SGP-fractie lezen dat zonder het meegaan van het
Langedijkse deel van Koedijk en van Sint Pancras een minder robuuste,
financieel gezonde en krachtige gemeente Dijk en Waard zou ontstaan.
Deze leden vragen of de regering deze stelling nader zou willen onderbouwen gelet op de beperkte schaal en het gewicht van deze kernen, in
ieder geval voor zover het betreft het deel van Koedijk. Kan de regering
eveneens aangeven in hoeverre een afzonderlijke overgang van Koedijk
naar de gemeente Alkmaar voldoende is besproken?
3.2. Bestuurskracht
De leden van de SP-fractie vragen of er nader gereflecteerd kan worden
op de vraag hoe het kan dat er meer bestuurskracht bij de gemeenten
nodig is. Waarom waren zij eerder wel en nu niet meer in staat de taken
voor hun inwoners uit te voeren? Welke taken kunnen zij niet meer
uitvoeren?
De voorzitter van de commissie,
Ziengs
Adjunct-griffier van de commissie,
Hendrickx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 621, nr. 5

4