Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld
Onderzoek naar de kosten en opbrengsten van de
producten van Staatsbosbeheer

Sira Consulting B.V.

btw-nummer NL 8109.155.46.B01 | BIC INGBNL2A | IBAN NL05 INGB 0680 5767 62 | KVK 30182559

Kostprijzen van Staatsbosbeheer
in beeld
Onderzoek naar de kosten en opbrengsten van de
producten van Staatsbosbeheer

29 maart 2023
Auteurs
Peter Bex, Patrick van der Poll, Eva de Beet, Lisa van Huizen

Sira Consulting B.V. is inhoudelijk verantwoordelijk voor deze rapportage. De in deze rapportage opgenomen teksten
en onderzoeksresultaten mogen uitsluitend worden gebruikt als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties en
boeken mits de bron duidelijk wordt vermeld. Vermenigvuldiging en/of openbaarmaking in welke vorm ook, is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van Sira Consulting B.V.. Sira Consulting B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor drukfouten en/of andere onvolkomenheden.

2

Sira Consulting B.V.

Inhoudsopgave
Managementsamenvatting

4

1

Inleiding

6

2

Kostenallocatie 2017

8

2.1

Uitgangspunten kostenallocatiemodel

8

2.2

Ontwikkeling kostenallocatiemodel

9

2.3

Producten van Staatsbosbeheer

11

2.4

Toelichting kostensoorten

12

2.5

Beschrijving kostenallocatiemodel

13

3

Kostenallocatie 2020

19

3.1

Uitgangspunten kostenallocatie

19

3.2

Beschrijving kostenallocatiemodel 2020

19

4

Opbrengsten

22

4.1

Omzetcategorieën

22

4.2

Toerekening omzet

25

4.3

Berekening uurtarieven e-projecten

27

5

Analyse vergoedingen en opbrengsten

29

6

Conclusie en aanbevelingen

33

6.1

Conclusies

33

6.2

Aanbevelingen

34

Bijlagen
I

Producten

40

II

Hoofdcategorieën kostensoorten

46

III

Analysetabel producten Staatsbosbeheer

48

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

3

Managementsamenvatting
Achtergrond en doelstelling onderzoek
Staatsbosbeheer is de grootste natuurbeheerder van Nederland. Het is sinds 1 januari
1998 een zelfstandig bestuursorgaan en rechtspersoon, en heeft de wettelijke taak om
zijn gebieden te beheren en ontwikkelen. Staatsbosbeheer heeft aangegeven moeite te
hebben om de begroting sluitend te krijgen. Sira Consulting heeft daarom in opdracht
van het ministerie van LNV gekeken naar de kosten(opbouw) van de producten van
Staatsbosbeheer en bijbehorende inkomsten. Aan de hand van deze informatie is gekeken of het mogelijk is een uitspraak te doen over structurele aanvullende financiële middelen voor Staatsbosbeheer.
Verloop onderzoek
Het onderzoek is gestart met een analyse van de financiële stukken van Staatsbosbeheer
en het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Hierna hebben meerdere sessies met experts van Staatsbosbeheer plaatsgevonden om inzicht te krijgen in
de werking van het kostenallocatiemodel. Vervolgens zijn de kosten en opbrengsten van
Staatsbosbeheer voor 2020 bepaald. Uit de analyse van de kosten en opbrengsten is
gebleken dat het kostenallocatiemodel van Staatsbosbeheer, zoals het nu is ingericht,
niet geschikt is om een uitspraak te doen of Staatsbosbeheer een reële vergoeding krijgt.
Dit wordt door de volgende drie punten veroorzaakt:
1. Productdefinities zijn niet in lijn met de opgedragen taken van Staatsbosbeheer.
Staatsbosbeheer heeft 48 producten gedefinieerd om zijn taken uit te voeren. De
kosten en opbrengsten van deze producten zijn goed in kaart gebracht, maar geven
niet het gewenste beeld om uitspraken over reële vergoedingen te doen. Dit wordt
veroorzaakt doordat:
a. Sommige producten inhoudelijk aan elkaar verbonden zijn, maar apart in kaart
gebracht worden. Dit geeft bij bepaalde producten een vertekend beeld van de
kosten en opbrengsten. Het product “beheer-SNL” is bijvoorbeeld altijd verliesgevend, omdat dat in de subsidieverlening zo is geregeld (84% van de normkosten
wordt vergoed). Andere producten die opbrengsten geven uit deze gebieden, zullen over het algemeen een positief resultaat geven, omdat een groot gedeelte van
de kosten in de kosten van beheer-SNL is meegenomen.
b. Daarnaast zijn de productdefinities beperkt te relateren aan de opgedragen taken
van Staatsbosbeheer. De productdefinities laten nog niet zien vanuit welke taken
Staatsbosbeheer ze uitvoert en wie eigenaar of verantwoordelijke is.
2. LNV-bijdrage is te beperkt gespecificeerd. De LNV-bijdrage bedraagt ongeveer 13%
van de inkomsten van Staatsbosbeheer. Voor 10% is een duidelijke definitie beschikbaar en kan de bijdrage direct aan de producten gekoppeld worden. De overige 90%
is echter niet gespecificeerd. Als dit gedeelte niet aan producten toegerekend kan
worden, is geen goed inzicht te krijgen in welke producten verlies maken of winst
geven.
3. Kostenallocatiemodel is onvoldoende bruikbaar. Staatsbosbeheer hanteert een uitgebreid kostenmodel. In het model zijn de kosten per product tot op een hoog detailniveau in kaart te brengen. Door de gekozen productdefinities is het model in de huidige
situatie ongeschikt om uitspraken over reële vergoedingen te doen. Daarnaast is het
model in het gebruik complex en daarom ongeschikt om structureel en transparant
inzicht te geven in de (opbouw van de) kosten per product of te sturen en anticiperen
op eventuele toekomstige veranderingen.

4

Sira Consulting B.V.

Aanbevelingen
Vanuit een financieel perspectief hanteert Staatsbosbeheer een goed en gedetailleerd
model, toch is het model op dit moment ongeschikt om beleidsmatige uitspraken te doen,
daar vallen ook uitspraken over reële vergoedingen onder. Wij adviseren daarom om de
producten van Staatsbosbeheer te herdefiniëren zodat een koppeling gemaakt kan worden tussen de kosten en opbrengsten die bij deze producten horen. Hiervoor kan Staatsbosbeheer samen met het ministerie van LNV de volgende stappen ondernemen.


Ten eerste is het noodzakelijk dat het ministerie van LNV en Staatsbosbeheer duidelijkheid scheppen over het doel van de LNV-bijdrage. Hierbij moet de relatie gelegd
worden welke opgedragen taken Staatsbosbeheer onder de verantwoordelijkheid van
het ministerie moet uitvoeren. Het ministerie van LNV moet hierbij bepalen op welk
niveau zij Staatsbosbeheer wil ondersteunen. Hiervoor zijn twee opties:


Op productniveau, hierbij draagt het ministerie bij aan bepaalde producten;



of op kostenniveau, hierbij bekostigt het ministerie een type kosten (bijvoorbeeld
een gedeelte van de overheadkosten). Wanneer op kostenniveau wordt bekostigd,
zal de bijdrage in alle producten terugkomen.

Wij adviseren om de LNV-bijdrage op productniveau te doen, zodat in de financiering
een duidelijke keuze gemaakt kan worden aan welke producten het ministerie kan
bijdragen. Daarnaast kan hiermee ook inzicht geboden worden in financieringsstromen van andere opdrachtgevers (zoals de provincies, recreatieschappen of andere
ministeries).


Vervolgens moeten de producten van Staatsbosbeheer opnieuw gedefinieerd of ingedeeld worden. Deze herdefiniëring moet duidelijk maken welke producten tot opgedragen en niet opgedragen taken behoren. De producten dienen daarnaast inhoudelijk
op elkaar aan te sluiten. Om bijvoorbeeld te bepalen of de opgedragen taak ‘beheren
natuurgebieden’ rendabel is, moet het totaalpakket van producten die te maken hebben met het beheren van natuurgebieden laten zien wat dat kost en wat het opbrengt.
Nu is dat door de gekozen definities nog niet mogelijk.



Om structureel inzicht krijgen in de kostendekkendheid van de vergoeding van het
ministerie van LNV adviseren wij een transparant kostprijsmodel. Dit model maakt
het ook mogelijk om eventuele wijzigingen in kerntaken en monitoring op langere
termijn mogelijk te maken. Vanuit het kostenallocatiemodel zijn gegevens hiervoor
reeds beschikbaar.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

5

1

Inleiding
Achtergrond en aanleiding
Staatsbosbeheer is sinds 1 januari 1998 een zelfstandig bestuursorgaan en rechtspersoon
met een wettelijke taak. Hij heeft de zorg voor ons natuurlijk erfgoed: een collectief en
kwetsbaar belangencomplex van natuur, bos, landschap, recreatie en cultureel erfgoed.
In de Wet Verzelfstandiging Staatsbosbeheer is opgenomen dat Staatsbosbeheer ook
werkzaamheden kan uitvoeren die niet rechtstreeks voortvloeien uit de wettelijke taken.1
Staatsbosbeheer geeft aan moeite te hebben om de begroting sluitend te krijgen. Om te
bepalen of structurele aanvullende financiële middelen noodzakelijk zijn, is inzicht nodig
in de kostenopbouw van de activiteiten/producten van Staatsbosbeheer en in hoeverre
deze kosten gedekt worden door inkomsten. Het ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (LNV) heeft Sira Consulting daarom gevraagd om een kostprijsmodelonderzoek uit te voeren.
Doelstelling
De gewijzigde2 projectdoelstellingen voor het project “Kostprijzen van Staatsbosbeheer
in beeld” zijn als volgt geformuleerd:


Het verkrijgen van inzicht in de methode waarop Staatsbosbeheer de kosten toebedeelt aan zijn producten.



Het verkrijgen van inzicht in de opbouw van de kosten en opbrengsten van de producten van Staatsbosbeheer.



Het bepalen of Staatsbosbeheer een reële vergoeding krijgt voor zijn werkzaamheden.

Aanpak
Tijdens het kostprijsmodelonderzoek is intensief samengewerkt met experts van Staatsbosbeheer. Daarnaast zijn de resultaten besproken met een begeleidingscommissie bestaande uit afgevaardigden van het ministerie van LNV en Staatsbosbeheer.
Het onderzoek is gestart met een analyse van de financiële stukken van Staatsbosbeheer
en het ministerie van LNV. Hierna hebben meerdere sessies met experts van Staatsbosbeheer plaatsgevonden om inzicht te krijgen in de werking van het kostenallocatiemodel.
De gegevens zijn vervolgens geanalyseerd om te bepalen in hoeverre de kosten en opbrengsten tegen elkaar opwegen. Deze resultaten worden afgestemd met een groep experts van het ministerie van LNV en Staatsbosbeheer.
Een belangrijk aandachtspunt is dat de projectdoelstellingen in de loop van het project
zijn veranderd. Deze waren namelijk gebaseerd op het uitgangspunt dat Staatsbosbeheer
een kostprijsmodel hanteert. Gedurende het onderzoekstraject bleek echter dat Staatsbosbeheer geen kostprijsmodel maar een kostenallocatiemodel hanteert (zie 2.1.1).
Beide methodieken leiden tot een integrale kostenverdeling, maar geven verschillende
inzichten in de kosten. Het onderzoek levert daarom een ander resultaat op dan vooraf
verwacht. Het is vervolgens de vraag of de huidige methode waarop Staatsbosbeheer zijn

1

Hiervoor geldt dat zij moeten samenhangen met de aan Staatsbosbeheer opgedragen taken, niet
mogen leiden tot concurrentievervalsing ten opzichte van private aanbieders van vergelijkbare diensten en tegen tenminste kostendekkende prijzen moeten worden verricht.
2

De oorspronkelijke projectdoelstellingen waren: 1) Het verkrijgen van inzicht in de methode
waarop de kostprijs is bepaald voor projecten die Staatsbosbeheer voor opdrachtgevers uitvoert; (2)
Het verkrijgen van inzicht in de kostprijs van de producten van Staatsbosbeheer en de ‘knoppen om
aan te draaien’ om de kosten te beïnvloeden; (3) Het bepalen of Staatsbosbeheer een reële vergoeding krijgt voor zijn werkzaamheden.

6

Sira Consulting B.V.

kosten in beeld brengt voldoende inzicht biedt om te bepalen of Staatsbosbeheer een
reële vergoeding krijgt voor zijn werkzaamheden.
Leeswijzer
Dit rapport is als volgt opgebouwd: hoofdstuk 2 beschrijft het volledige kostenallocatiemodel van Staatsbosbeheer uit 2017. Hoofdstuk 3 geeft daarna het (vereenvoudigde)
kostenallocatiemodel weer uit 2020. Hoofdstuk 4 vervolgt met de opbrengsten van
Staatsbosbeheer. In hoofdstuk 5 wordt deze informatie gebruikt om de vergoedingen en
opbrengsten te analyseren. Hoofdstuk 6 sluit af met conclusies en aanbevelingen.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

7

2

Kostenallocatie 2017

2.1

Uitgangspunten kostenallocatiemodel

2.1.1

Staatsbosbeheer gebruikt een kostenallocatiemodel
Staatsbosbeheer maakt gebruik van een kostenallocatiemodel om de kosten per product
te bepalen. Het uitgangspunt van dit model is Activity Based Costing (ABC-methode). In
de ABC-methode worden alle kosten van Staatsbosbeheer verdeeld over de producten3
die Staatsbosbeheer levert.
Een kostenallocatiemodel is géén kostprijsmodel. Een kostprijsmodel neemt het product
als uitgangspunt en rekent dus ‘van onder naar boven’ de kosten per eenheid product
door naar de totale kosten. Met een kostprijsmodel zijn door te ‘draaien’ aan parameters
(zoals eenheden per product) verschillende ‘scenario’s’ te schetsen en de kosten door te
rekenen.
Een kostenallocatiemodel heeft geen parameters of ‘knoppen om aan te draaien’. Het
neemt de totale kosten als uitgangspunt en verdeelt deze kosten van boven naar beneden
via verdeelsleutels naar producten. Figuur 1 geeft een vereenvoudigde weergave van
deze verschillende methodieken.
Figuur 1. Kostenallocatiemodel versus kostprijsmodel

2.1.2

Staatsbosbeheer heeft 48 producten
Staatsbosbeheer definieert producten als goederen of diensten die op een externe markt
worden afgezet. De 48 producten zijn ingedeeld in drie hoofdcategorieën: Beschermen,
Beleven en Benutten. In paragraaf 2.3 is een overzicht van de producten opgenomen.

2.1.3

Kosten worden integraal berekend
Alle kosten worden integraal berekend. Dit betekent dat alle4 kosten worden verdeeld
over alle producten. Het toevoegen of verwijderen van een product zorgt voor een herverdeling van alle kosten en niet alleen van de variabele kosten. De indirecte kosten die
zijn toebedeeld aan een dergelijk product zullen bij bijvoorbeeld het verwijderen opnieuw
verdeeld worden over andere producten.

2.1.4

Projecten lopen apart van producten door het model
Naast producten heeft Staatsbosbeheer projecten. Alle projecten die Staatsbosbeheer
uitvoert worden ondergebracht op ‘Projecten OHW1’ en ‘Projecten OHW2’. Deze projecten

8

3

Zoals beschreven in paragraaf 2.3

4

Behalve voor eenmalige of bijzondere kostenposten.

Sira Consulting B.V.

hebben een ander karakter dan de producten. De projecten hebben namelijk een doorlooptijd en worden verkocht via een vastgestelde (kost)prijs. De kosten van projecten
worden daarom niet via het model op producten gealloceerd, maar worden direct aan de
‘projecten5’ toegerekend. Het uurtarief waarmee de kosten voor projecten wordt berekend is beschreven in 4.3.
2.1.5

Omzet wordt niet in het kostenallocatiemodel meegenomen
Staatsbosbeheer heeft geen opbrengsten in het kostenallocatiemodel meegenomen. Opbrengsten worden buiten het kostenallocatiemodel toegerekend aan de producten en projecten. Bij sommige producten kan dit direct omdat de financiering van deze producten
duidelijk is. Bij producten waarvoor de financiering niet geoormerkt is, worden opbrengsten toegerekend via een verdeelsleutel of opslag. Inkomsten van Staatsbosbeheer komen voort uit omzet van producten en projecten. Staatsbosbeheer rekent alle inkomsten
toe aan producten en projecten6.

2.2

Ontwikkeling kostenallocatiemodel

2.2.1

Ontwikkeling en doelstellingen kostenallocatiemodel
In het Ondernemingsplan (2015-2020) van Staatsbosbeheer worden “Het vergroten van
inkomsten door meer ondernemerschap” en “Professionalisering en Verzakelijking” benoemd als strategische prioriteiten. Deze prioriteiten hebben geleid tot een behoefte aan
inzicht in en sturing op optimale productmarges (kosten minus opbrengsten) en integrale
uurtarieven (kostprijs en markt). Staatsbosbeheer is daarom vanaf 2013 gebruik gaan
maken van het systeem CostPerform. Met dit systeem worden zowel de integrale kosten
per product als de kostprijstarieven per schaalgroep bepaald, op basis van de financiële
administratie.
Het model is doorgerekend voor de realisatiecijfers uit 2013 (door KPMG), 2014, 2015 en
2017 (door Staatsbosbeheer). In dit hoofdstuk beschrijven we het meest recente kostenallocatiemodel (2017) dat door Staatsbosbeheer is gebruikt.
Het integrale kostprijsmodel had oorspronkelijk de volgende doelen:
1. Kosten overhead laten dalen;
2. Productiviteitspercentage laten stijgen;
3. Inkoop: inzicht in kosten zelf doen of uitbesteden;
4. Kostendekkendheid i.r.t. kerntakendiscussie (vanuit financiering naar producten en
activiteiten);
5. Tariefbeleid voeren: kostprijstarief en markttarief;
6. Omzet verhogen.
Het integrale kostprijsmodel is in de praktijk alleen gebruikt ten behoeve van doelen 4
en 5. Het model was voor de andere doelstellingen niet expliciet nodig omdat andere
informatie deze inzichten al gaf. Daarnaast wordt het model sinds 2017 gebruikt voor de
integrale kostprijsuurtarieven (zie paragraaf 4.3).

2.2.2

Doelstelling en gebruik in de huidige situatie
De huidige doelen van het integrale kostprijsmodel zijn:

5

Projecten OHW1, Projecten OHW2

6

Zie hoofdstuk 4

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

9



Inzicht geven in de integrale kosten en opbrengsten van de producten en activiteiten
van Staatsbosbeheer. Hieruit kan vervolgens afgeleid worden op welke producten en
activiteiten Staatsbosbeheer financieel rendement (winst of verlies) maakt.



Het geven van de basisinformatie t.b.v. de berekening van de kostprijsuurtarieven.

Omdat het doorrekenen van het integrale kostprijsmodel complex en tijdsintensief is,
heeft Staatsbosbeheer deze voor het laatst volledig doorgerekend voor de realisatiecijfers
van het jaar 2017.

10

Sira Consulting B.V.

2.3

Producten van Staatsbosbeheer
Het kostprijsmodel van Staatsbosbeheer in 2020 kende 48 producten. Inmiddels voert
Staatsbosbeheer sommige producten niet meer uit, of heeft producten toegevoegd.
Tabel 1 laat de situatie in 2020 zien, zodat deze aansluit bij de kosten en opbrengsten
van hoofdstukken 3, 4 en 5. Staatsbosbeheer verdeelt de producten in drie hoofdcategorieën ‘Beschermen’, ‘Beleven’ en ‘Benutten’. Staatsbosbeheer heeft ter verduidelijking de
producten verdeeld in productclusters. Deze zijn dikgedrukt in de onderstaande tabel.
Bijlage I bevat een toelichting per product. Deze toelichting is afgeleid uit de productcatalogi van 2017, 2018 en 2023.
Tabel 1. Overzicht producten per productcategorie
Beschermen

Beleven

Beheer terreinen

Consumenten producten

Beheer SNL

Magazine NaarBuiten

Beheer niet-SNL

Maatschappelijke diensten

Monitoringsgegevens NTypen, provinciale opdracht
N2000: mtr aanv beh prov
plan
Opengesteld terrein
(recreatieve infra en
Overige diensten voor
derden
Beheer voor derden

Benutten
Beheer doelstellingsgerichte
gebouwen
Beheer doelstellingsgerichte gebouwen
(geen monument)
Beheer doelstellingsgerichte gebouwen
(monument)

Maatschappelijke diensten

Biomassa

Recreatie (zijnde niet
beheer)

Houtige biomassa

Edutainment

Maaisels

Evenementen

Consumenten producten

Evenmententerrein Malieveld

Haardhout

Surveillance/BOA

Excursies en arrangementen
(incl. vergaderen)
Groepskampeerterrein

Houtige consumentenproducten
(meubels e.d.)
Natuurproducten (niet hout)

Hoogwaterveiligheid

Horeca

Gebiedsontwikkeling

Natuurkampeerterrein

Beheer- en eigendomsruil

Vakantiewoningen

Gebiedsontwikkeling

Winkelassortiment

Hout

Surveillance/BOA

Rondhout (sortiment en langhout)
Rondhout op stam
Ingebruikgegeving
Agrarische ingebruikgeving
Fauna
Gebruiksovereenkomsten -incl. om nietOpstalrechten (kabels en leidingen)
Verhuur gebouwen
Zakelijke rechten
Overige diensten voor derden
Consult en advies
Plantsoen en zaden
Plantsoen en zaden
Grondstoffen (klei, zand, grint, veen,
specieberging)
Recreatieschappen
Bestuursproducten
Communicatie
Economisch beheer
Financiën
Gebiedsbeheer
Juridische ondersteuning & advisering
Marketing & productontwikkeling
Planvorming & gebiedsontwikkeling
Regelgeving & handhaving

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

11

2.4

Toelichting kostensoorten
Binnen het kostenallocatiemodel van Staatsbosbeheer is onderscheid gemaakt tussen
drie kostensoorten: directe kosten, indirecte kosten en overheadkosten. Deze kostensoorten zijn grotendeels verbonden aan de drie clusters met afdelingen van Staatsbosbeheer: cluster provincies en overig (directe afdelingen), cluster specialistisch en cluster
overhead (zie Figuur 2).

Figuur 2. Indeling afdelingen per cluster

2.4.1

Directe kosten
Onder directe kosten vallen alle kosten die rechtstreeks toegerekend worden aan producten. Dit kunnen kosten zijn van elke afdeling, ongeacht het cluster.


Cluster overhead, bijvoorbeeld kosten voor de producten Magazine NaarBuiten en
Communicatie.



Cluster specialistisch, bijvoorbeeld verkoopkosten voor het product Hout.



Cluster provincies en overig (directe afdelingen), bijvoorbeeld kosten voor het product
Beheer SNL.

Directe kosten zijn voor een groot gedeelte personele kosten, die via het urenschrijfsysteem toegerekend worden aan producten. Daarnaast zijn directe kosten ook uitbesteed
werk, exploitatie of advieskosten, of bijvoorbeeld machines en gebouwen die direct verbonden zijn aan een product (zoals vakantiewoningen).
2.4.2

Overheadkosten
De overheadkosten zijn de kosten van de overheadafdelingen, die niet direct aan een
product of project verbonden zijn. Voorbeelden zijn de kosten van de directeur van
Staatsbosbeheer, of de kosten die de afdelingen Financiën & bedrijfsvoering maken.

2.4.3

Indirecte kosten
De indirecte kosten bestaan uit alle kosten die niet direct verbonden zijn aan producten
en die geen overheadkosten zijn. Deze kosten komen van de specialistische afdelingen
en van de afdelingen uit het cluster provincies en overig. Voorbeelden zijn opleidingskosten, HR-kosten, reis- en verblijfskosten et cetera.

12

Sira Consulting B.V.

2.5

Beschrijving kostenallocatiemodel
Het allocatiemodel verdeelt alle kosten van Staatsbosbeheer over de producten door middel van vier lagen: Totale kosten (laag 1), Clusters (laag 2), Resources (laag 3) en Producten (laag 4). Figuur 3 geeft het model op hoofdlijnen weer. Vervolgens worden de
lagen en de overgangen daartussen toegelicht.
Figuur 3. Opbouw kostenallocatiemodel Staatsbosbeheer

2.5.1

Overgang totale kosten naar clusters
Laag 1 (Totale kosten)
De eerste laag van het model bestaat uit een opsomming van alle kosten van Staatsbosbeheer voor één bepaald jaar7.
Laag 2 (Clusters)
Staatsbosbeheer heeft alle afdelingen onderverdeeld in drie clusters8. De tweede laag van
het model bestaat uit de totale kosten per cluster:


Cluster overhead (overhead afdelingen zoals landelijke directie en ICT)



Cluster specialistisch (specialistische afdelingen zoals juridische zaken en marketing
& business development)



Cluster provincies en overig (directe afdelingen zoals provincie Noord-Brabant en
kamperen)

7

Staatsbosbeheer hanteert de standaard hoofdrubrieken uit Referentie Grootboek Schema, de structuur van de balans volgt uit het wettelijk model D en voor de winst- en verliesrekening het wettelijk
model E.
8

Zie Figuur 2 voor een overzicht van deze indeling.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

13

Overgang

Figuur 4. Overgang Laag 1 naar Laag 2

De kosten in laag 1 kunnen direct worden gelinkt
aan de verschillende clusters, met uitzondering
van de kosten voor gebouwen en auto’s. Deze
kosten worden verdeeld over de clusters door
middel van een verdeelsleutel. Gebouwen worden verdeeld op basis van m2 en auto’s worden
verdeeld op basis van het aantal auto’s per afdeling (en dus cluster), zie Tekstkader 1 voor
een voorbeeld.

Tekstkader 1. Voorbeeld overgang laag 1 - laag 2
Voorbeeld toedeling gebouwkosten
Staatsbosbeheer heeft van alle gebouwen het aantal m2, het gebruik en de bijbehorende kostenplaatsen inzichtelijk. Op basis van deze informatie kunnen de kosten van de gebouwen, als
dit niet inzichtelijk is vanuit de administratie, toegerekend worden op basis van het aantal m2
aan de verschillende clusters.

2.5.2

Overgang clusters naar resources
Laag 3 (Resources)
In de derde laag zijn de kosten per cluster verdeeld over vier ‘resources’:
Mens: Onder de resource ‘mens’ vallen de kosten die gerelateerd zijn aan de mensen
die bij Staatsbosbeheer werken. Dit hoofdcluster is nog verder uitgesplitst in ‘loonsom’
(salaris gerelateerde rekeningen) en ‘mensgerelateerd’ (dienstwoning, gebouwen
kantoor en persoonsgebonden auto).
Machines: Onder de resource ‘machines’ vallen alle kosten, die met machines te maken hebben, zijnde wegauto’s, terreinauto’s, boten, tractoren en handgereedschap,
maar niet direct aan mensen zijn te koppelen. Persoonsgebonden auto’s houden bijvoorbeeld verband met mensen en vallen daarom onder mensgerelateerd op de clusterlagen en niet onder machines.
Gebouwen: Dit betreffen alleen de gebouwen van het cluster “provincies” en overig.
Deze gebouwkosten zijn ingedeeld in de typen: Gebouwen Bedrijf, Vakantiewoningen,
Buitencentra, Kamperen, Cultuurhistorie/maatschappelijk, Recreatievoorziening,
IGG.
Overig ondersteunende middelen: in de resource ‘overig ondersteunende middelen’
worden per cluster alle kosten verzameld die niet goed in de andere resources passen,
bijvoorbeeld: accountantskosten, kantinekosten of telefoniekosten. Ook kosten die
gerelateerd zijn aan overige gebouwen9 van de clusters ‘overhead’ en ‘specialistisch’
vallen onder deze resource.

9

Geldt alleen als er wel kosten worden gemaakt, maar er geen gebouwen (m2) aanwezig zijn op de
kostenplaats volgens de brongegevens.

14

Sira Consulting B.V.

Overgang
De kosten kunnen direct verdeeld worden over
resources. De kosten (uit laag 1) zijn namelijk
al gecategoriseerd in de verschillende resources. Loonkosten horen bijvoorbeeld bij de resource ‘mens’10 en worden daar dus aan
toebedeeld. Deze overgang vindt voor elk cluster plaats. De kosten voor overige ondersteunende middelen worden op basis van financieel
belang verdeeld over alle andere kostenposten
van de andere resources. Zie onderstaand
tekstkader voor de definitie van financieel belang.

Figuur 5. Laag 2 naar Laag 3 (cluster
overhead)

Tekstkader 2. Toedeling financieel belang
Verdeling op basis van financieel belang
Het uitgangspunt van een verdeling op financieel belang is dat de hoogste kostenpost (het
hoogste financiële belang) de meeste kosten krijgt toebedeeld. De verhouding wordt dus bepaald op basis van de kostenposten die de kosten ontvangen. Waarna de toe te delen kosten
op basis van deze verhouding als opslag worden toegerekend.

Voorbeeld:
€ 100.000 aan overige ondersteunende middelen.

Deze worden toegerekend aan:


Resource mens (grootte: € 15 miljoen  60% van het totaal)



Resource machines (grootte: € 8 miljoen  32% van het totaal)



Resource gebouwen (grootte: € 2 miljoen  8% van het totaal)

De opslag op de overige ondersteunende middelen ziet er dan als volgt uit:

2.5.3



Resource mens (60% van het totaal * € 100.000 = € 60.000)



Resource machines (32% van het totaal * € 100.000 = € 32.000)



Resource gebouwen (8% van het totaal * € 100.000 = € 8.000)

Overgang resources naar producten
Laag 4 (Producten)
Laag 4 bevat de producten laag. In paragraaf 2.3 zijn alle producten uit deze laag opgesomd. Vanuit de resource laag worden alle kosten toegerekend aan producten. Dit kan
rechtstreeks (direct) of via activiteiten.

10

Via het aantal fte per salarisschaal * gemiddeld salaris van de schaal.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

15

Overgang direct naar producten

Figuur 6. Overgang direct

Een deel van de kosten wordt vanuit de
resource lagen direct aan producten toegerekend. Van deze kosten is vanuit de
administratie inzichtelijk bij welk product
ze horen. Kosten voor biomassa worden
bijvoorbeeld direct aan de producten
maaisels en houtige biomassa toegerekend. Verder worden bijvoorbeeld kosten
voor ‘boten en tractoren’ direct doorgezet
naar de verschillende beheerproducten en
de producten van de Recreatieschappen.
De kosten worden zo veel mogelijk op basis van werkelijke inzet verdeeld over deze
producten.

Kosten die niet direct aan producten kunnen worden toegerekend, gaan via de activiteiten
laag. Activiteiten zijn gesorteerd naar directe en indirecte activiteiten. Directe activiteiten(groepen) zijn direct gekoppeld aan producten terwijl indirecte activiteiten niet meteen
toegerekend kunnen worden aan producten.
Er zijn verschillende manieren waarop de kosten vanuit de resourcelagen worden toegerekend aan een directe of indirecte activiteiten laag:


Kosten voor ‘mens’ worden via het urenschrijfsysteem toebedeeld aan directe of indirecte activiteiten(groepen). Het aantal uren wordt hier vermenigvuldigd met de gemiddelde loonsom per schaal.



Bepaalde grootboekrekeningen zijn gekoppeld aan activiteiten. De kosten van deze
grootboekrekeningen kunnen direct worden toebedeeld aan activiteitenlagen.



Andere kosten kunnen niet direct gekoppeld worden aan activiteiten, maar worden
als opslag geboekt op de directe of indirecte activiteiten laag. Dit gebeurt bijvoorbeeld
voor: terreinauto’s, wegauto’s en handgereedschap (onderdeel van resource ‘machines’).

Tekstkader 3. Voorbeeld toerekening resource Mens

De personele kosten zijn niet direct toe te delen aan verschillende producten, omdat deze als totaal
in de boekhouding zijn opgenomen. Via het urenschrijfsysteem worden deze kosten toebedeeld
aan activiteiten.
Voor de resourcepost Mens in de cluster overhead wordt bijvoorbeeld gekeken naar alle activiteiten
waar de medewerkers op hebben geschreven. De loonkosten worden naar verhouding van het
aantal uren * gemiddelde loonsom toebedeeld aan de producten.
Bijvoorbeeld € 1.000.000 aan personele kosten bestaat uit:

16

-

30% uren aan Overhead activiteiten (€ 300.000)

-

5% uren aan Magazine (€ 50.000)

-

20% uren aan Financiële diensten (€ 200.000)

-

45% uren aan Marketing (€ 450.000)

Sira Consulting B.V.

Overgang via directe activiteiten naar
producten
De kosten van de directe activiteitenlagen
worden direct aan de producten toegerekend. Activiteit(groepen) zijn namelijk direct gekoppeld aan producten.

De kosten in de indirecte activiteitenlagen worden op verschillende manieren toegerekend
aan de producten:

Cluster overhead: De indirecte activiteiten van de overheadafdelingen worden
op basis van financieel belang doorgezet naar de resource lagen van de cluster
specialistisch en cluster provincies en overig.

Cluster specialistisch: De indirecte activiteiten van de specialistische afdelingen
worden op basis van financieel belang doorgezet naar de resource lagen van de
cluster provincies en overig.

Figuur 7. Indirecte activiteiten cluster specialistisch

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

17

Cluster provincies/ overig: De indirecte activiteiten van deze afdelingen worden per afdeling op basis van financieel belang doorgezet naar de gelijknamige
afdelingen op de directe activiteiten laag.

2.5.4

Illustratie verdeling kosten over lagen
In onderstaand figuur is het resultaat weergegeven van de kostenallocatie in 2017. Hierin
is te zien hoe groot de kostenstromen zijn die tussen de verschillende clusters en resources ‘stromen’ om uiteindelijk toegedeeld te worden aan de producten. Daarnaast is te
zien dat ongeveer 43% van de kosten indirect wordt toegerekend. De overige 67% van
de kosten wordt direct toegerekend.
Figuur 8. Kostenallocatiemodel Staatsbosbeheer 2017

18

Sira Consulting B.V.

3

Kostenallocatie 2020

3.1

Uitgangspunten kostenallocatie
Het kostenallocatiemodel dat in voorgaand hoofdstuk werd toegelicht, is in 2017 voor het
laatst doorgerekend. Voor dit onderzoek is echter inzicht gewenst in recentere cijfers.
Ten behoeve van dit onderzoek heeft Staatsbosbeheer daarom de onderbouwing van de
vennootschapsbelasting aangepast, zodat de berekeningswijze dichter in de buurt van
het kostenallocatiemodel komt. Het vennootschapsbelastingmodel (VBP-model) wordt
daarom in het vervolg gebruikt voor een toelichting op de kosten en opbrengsten. Het
hanteert dezelfde uitgangspunten als het allocatiemodel van 2017 (zie paragraaf 2.1)
maar gebruikt minder lagen om de kosten toe te rekenen en kan kosten niet categoriseren
in clusters afdelingen. Als gevolg is de toedeling van de kosten minder genuanceerd en
niet exact te vergelijken met de kosten uit 2017. Het model uit 2020 is gekozen omdat
dit het meest recente en beschikbare model is wat Staatsbosbeheer aan kon leveren. In
het jaar 2020 heeft Staatsbosbeheer echter te maken gehad met de effecten van de
Covid-pandemie. Hierdoor zijn de resultaten minder goed te vergelijken met eerdere (of
latere) jaren. Daarnaast schreven niet alle medewerkers van Staatsbosbeheer in 2020
tijd, vanwege het beperken van administratieve lasten. Hierdoor was minder informatie
beschikbaar over indirecte uren, waardoor minder kosten direct konden worden toegerekend. Vanaf 2021 schrijft Staatsbosbeheer weer integraal uren.

3.2

Beschrijving kostenallocatiemodel 2020
De grootboektransacties van het boekjaar 2020 vormen de basis voor de kostentoerekening. Een aantal kostenposten worden niet meegenomen, bijvoorbeeld kosten voor projecten. Daarnaast worden interne verrekeningen11 buiten beschouwing gelaten.
Figuur 9. Kostenallocatiemodel 2020

De eerste laag van het model bestaat uit een opsomming van alle kosten van Staatsbosbeheer voor 2020. Kosten worden direct of indirect naar producten toegerekend. In de

11

Dit betreft intercompany verrekeningen tussen afdelingen, niet tussen producten.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

19

volgende twee sub paragrafen is uitgelegd hoe dit gebeurt voor (1) salariskosten (2) de
andere kosten.
3.2.1

Toedeling salariskosten
Direct
Kosten van medewerkers komen in de financiën terug d.m.v. salariskosten. Om deze toe
te delen aan de producten, wordt gebruik gemaakt van het urenschrijfsysteem12 en de
gemiddelde salariskosten per schaal per uur. Omdat medewerkers bijhouden hoeveel tijd
zij aan activiteiten besteden, is het mogelijk kosten toe te delen aan de producten. In
2020 werd ongeveer 18% van de kosten13 via activiteiten direct op producten geschreven.
Omdat het tijdschrijven niet het volledige jaar door medewerkers is gedaan, verwacht
Staatsbosbeheer dat dit percentage niet representatief is voor langere termijn.
Indirect
De uren die niet direct aan de producten gelinkt kunnen worden, noemen we de indirecte
uren. In 2020 betrof dit ongeveer 17% van de totale kosten. Deze kosten worden per
groep als volgt toegerekend aan producten:


3.2.2

Overhead afdelingen:
»

Hier worden alle ICT- en HRM-kosten uitgehaald, deze worden naar rato van
geschreven uren van de specialistische en directe afdelingen over de producten
verdeeld.

»

Indirecte uren overheadafdelingen: de resterende uren worden over alle producten verdeeld op basis van de totaal directe kosten inclusief indirecte kosten
exclusief uren.



Indirecte uren van specialistische afdelingen worden over alle producten verdeeld
op basis van directe kosten exclusief uren.



Indirecte uren van directe afdelingen worden over alle producten van de directe
afdelingen verdeeld op basis van totale directe kosten per product (incl. auto en
gebouwkosten).

Toedeling andere kosten
Direct
Sommige kosten of kostengroepen zijn direct gelinkt aan producten.14 Deze kosten kunnen dus direct worden toegerekend en hoeven niet bewerkt te worden. Voorbeelden zijn
exploitatiekosten hout, kosten voor biomassa, gebouwkosten kamperen et cetera. In
2020 kon ongeveer 34% van de kosten op deze manier toegerekend worden.
Indirect
Indirecte toerekening vindt plaats voor kosten die niet op producten zijn geboekt. Deze
kosten worden in verschillende groepen (gebaseerd op omschrijving, activiteit of activiteitengroep) toegerekend aan de producten. In 2020 werd ongeveer 31% van de kosten
verdeeld op basis van opslagen en verdeelsleutels.

12

Een deel van de uren wordt geschreven op het product ‘algemeen’. Staatsbosbeheer leidt handmatig
uit de omschrijving af bij welke activiteiten deze uren horen en rekent deze vervolgens, waar mogelijk
direct toe. Uren op het product ‘algemeen’ waarbij activiteiten niet herleidbaar zijn worden indirect
toegerekend.
13

Exclusief kosten voor OHW1-projecten

14

Een deel van de kosten wordt geboekt op het product ‘algemeen’. Staatsbosbeheer leidt handmatig
uit de omschrijving af bij welke producten deze kosten uren horen en rekent deze vervolgens, waar
mogelijk direct toe. Kosten op het product ‘algemeen’ waarbij het product niet herleidbaar is worden
indirect toegerekend.

20

Sira Consulting B.V.



Machinekosten: overgebleven machinekosten worden toegerekend aan het product
Beheer SNL.



Autokosten worden verdeeld in terreinwagens en overig:





Terreinwagens worden aan Beheer SNL toegerekend



Overige autokosten worden verdeeld tussen de 3 afdelingscategorieën: overhead,
specialistisch en direct (Cluster provincies en overig):
»

Direct: autokosten die gemaakt worden bij de directe afdelingen worden verdeeld over de producten met uitzondering van producten van specialistische
afdelingen.

»

Overhead en Specialistisch: deze kosten worden over alle producten verdeeld
op basis van de verdeelsleutel directe kosten. Deze verdeelsleutel werkt hetzelfde als de verdeelsleutel financieel belang (zie Tekstkader 2)

Kosten voor gebouwen: een deel van de gebouwkosten is direct toe te rekenen aan
producten (zoals verblijfsrecreatie, buitencentra, topmonumenten). Gebouwkosten
die niet direct tot producten gerekend kunnen worden, zijn bijvoorbeeld een deel van
de afschrijvingen en verzekeringen. Deze kosten worden in twee groepen verdeeld:


Overige afschrijvingskosten: deze kosten worden op basis van het aantal m2 toebedeeld. Dit houdt in dat een product met meer m2 gebouwen meer afschrijvingskosten krijgt.



Overige gebouwkosten: deze kosten worden verdeeld over alle producten van de
directe afdelingen op basis van de verhouding directe kosten.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

21

4

Opbrengsten

4.1

Omzetcategorieën
Staatsbosbeheer ontvangt opbrengsten vanuit verschillende partijen, waaronder het Rijk
(meerdere ministeries), provincies, gemeenten, bedrijven en particulieren. Staatsbosbeheer gaat uit van 10 verschillende omzetcategorieën, die overeenkomen met de categorieën in de jaarrekening. Deze staan beschreven in Figuur 7. De opbrengsten in 2020
bedroegen € 202,7 miljoen.
De bedragen per omzetcategorie sluiten niet volledig aan bij de jaarrekening. Dit komt
doordat de opbrengsten van deelnemingen buiten beschouwing worden gelaten, en er
nog een aantal correcties plaatsvinden ten opzichte van de jaarrekening. In onderstaand
figuur is de omzet per omzetcategorie opgenomen. Onder de figuur wordt iedere omzetcategorie nader toegelicht.

Figuur 10 Omzet per omzetcategorie 2020

1. Bijdrage LNV (Rijksbijdrage)
De Rijksbijdrage betreft de bijdrage van het ministerie van LNV. De Rijksbijdrage bedroeg
€ 28 miljoen in 2020. De onderstaande figuur geeft aan waar de bijdrage uit bestaat. Uit
de figuur blijkt dat het merendeel van de Rijksbijdrage niet specifiek is gemaakt en is
ondergebracht bij "a) organisatiekosten". Dit betreft de bijdrage op grond van het

22

Sira Consulting B.V.

convenant EZ-Staatsbosbeheer15 en de Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer16. Deze
middelen dienen als bijdrage in de financiering van de loonkosten van personeel, huisvestingskosten en vaste lasten als waterschapslasten, schouwkosten, WOZ-belasting en
het niet verrekenbare deel van de BTW.’
Voor toekomstige jaren kan de Rijksbijdrage wijzigen omdat bepaalde bijdragen kunnen
vervallen of worden toegevoegd17.
Figuur 11. Rijksbijdrage 2020

2. Subsidie SNL
SNL staat voor de Subsidieverordening Natuur en Landschap. Via SNL verlenen provincies
subsidie op basis van normkosten voor het behoud en de ontwikkeling van natuurgebieden en landschappen. In 2020 ontving Staatsbosbeheer € 58,6 miljoen aan subsidie van
de provincies. De subsidie is gebaseerd op de kosten die gemaakt worden voor het beheer
en monitoring van de natuur (standaardkostprijs). De provincies vergoeden een gedeelte
van deze kosten. Voor beheer is dit 75% en in 2021 is dat percentage verhoogd naar
84% van de standaardkostprijs. Provincies en terreinbeheerders hebben per 1 juli 2022
de standaardkostprijzen voor het natuurbeheer geactualiseerd.
3. Omzet projecten Onder Handen Werk 1 (OHW1: e-projecten)
Dit betreft subsidies en bijdragen van derden in de uitvoering van projecten op werkgebieden van Staatsbosbeheer. De projectbijdragen bestaan voornamelijk uit subsidies van
overheden, waaronder naast LNV ook provincies, gemeenten en de Europese Commissie.
De omzet bedroeg in 2020 € 33,9 miljoen.
Een voorbeeld van een dergelijk project is “Natuurherstel Schoorlse Duinen” welke
Staatsbosbeheer uitvoert in opdracht van het ministerie van LNV. Omzet projecten bevat

15

Artikel 7 lid 6

16

Artikel 17 en 18

17

In overleg met het ministerie van LNV en op basis van aanvullende afspraken.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

23

ook een eigen bijdrage van Staatsbosbeheer. Indien aan een project meer uren worden
besteed dan begroot, leidt dit tot een eigen bijdrage van Staatsbosbeheer.
4. Omzet projecten Onder Handen Werk 2 (OHW2)
Projecten OHW2 bestaat uit meerdere interne projecten welke gelinkt zijn aan bepaalde
producten, namelijk gebiedsontwikkeling, recreatieschappen en Progrond. De omzet bedroeg in 2020 € 20,1 miljoen. Kenmerkend is dat activiteiten in projectvorm worden uitgevoerd. De activiteiten worden echter niet in opdracht van een externe opdrachtgever
uitgevoerd.
5. Omzet recreatie
Omzet recreatie betreft opbrengsten vanuit excursies, verhuur vakantiewoningen en
kampeerterreinen. De opbrengsten vanuit recreatie bedroegen in 2020 € 7,5 miljoen. De
onderstaande figuur weergeeft waar dit bedrag uit bestaat.
Figuur 12. Omzet recreatie 2020

6. Omzet ingebruikgeving
De omzet ingebruikgeving bestaat uit opbrengsten van de contractuele uitgifte van eigendommen van Staatsbosbeheer aan derden zoals (erf-)pacht en verhuur. De omzet
vanuit ingebruikgeving was in 2020 € 22,5 miljoen. In Figuur 13 is de omzet ingebruikgeving uitgesplitst naar de verschillende onderdelen. Deze figuur laat zien dat het grootste deel van de opbrengst komt uit “erfpacht en/of erfpacht-opstal”.
Figuur 13. Omzet ingebruikgeving 2020

7. Omzet houtverkoop en biomassa
De omzet houtverkoop bestaat uit de verkoop van hout en biomassa als onderdeel van
het reguliere bosbeheer. De omzet bedroeg € 16,3 miljoen in 2020. 94% van de omzet

24

Sira Consulting B.V.

betreft de omzet voor de verkoop van hout. De overige 6% betreft de omzet voor de
verkoop van biomassa.
8. Omzet overige producten
De omzet overige producten heeft betrekking op de omzet van de afdeling Zaad en Plantsoen en de verkoop van overige natuurproducten aan kwekerijen (20%) en intern (80%).
De omzet bedroeg € 2,9 miljoen in 2020. 99% van de omzet betreft de omzet voor de
verkoop van zaad en plantsoen. De andere 1% betreft de omzet voor de verkoop van
overige natuurproducten.
9. Omzet recreatieschappen
Een recreatieschap is een samenwerkingsverband tussen Nederlandse gemeenten en provincies met als doel het ontwikkelen, beheren en exploiteren van voorzieningen voor
openluchtrecreatie buiten de bebouwde kom zoals (zwem)plassen, picknickplaatsen,
fiets- en wandelpaden en kanoroutes. De omzet op recreatieschappen bestaat uit het
terreinbeheer en groot onderhoud in opdracht van de recreatieschappen in de provincie
Zuid-Holland. Ook bestuursondersteuning, financiële administratie en handhaving (BOAtaken) voert Staatsbosbeheer uit in opdracht van de recreatieschappen. De omzet bedroeg ongeveer € 17.000 in 2020.18
10. Overige opbrengsten
De categorie overige opbrengsten bestaat uit omzet uit werk voor derden (RWS en provincies) en incidentele opbrengsten. Ook interne opbrengsten zijn in deze categorie meegenomen. De omzet bedroeg € 12,8 miljoen in 2020. Deze bestaat voor 53% uit
incidentele opbrengsten, 30% uit interne opbrengsten (voor bijvoorbeeld houtige biomassa) en 17% uit werk voor derden.

4.2

Toerekening omzet
Omdat de omzetrekeningen gelinkt zijn aan producten, kan 83% van de omzet (in 2020)
direct worden toegerekend aan producten. 17% van de omzet wordt niet direct toegerekend aan producten. Hieronder is toegelicht hoe omzet wordt toegerekend in de situaties
dat dit niet direct mogelijk is.

4.2.1

Rijksbijdrage en subsidie SNL
Rijksbijdrage
De onderdelen van de Rijksbijdrage die gelabeld zijn, kunnen direct aan specifieke producten worden toegerekend. Dit betreft ongeveer 10% van de Rijksbijdrage. De overige
90% van de Rijksbijdrage betreft de Rijksbijdrage voor de organisatiekosten19.
Omdat het LNV geen duidelijke invulling heeft gegeven aan hoe deze bijdrage besteed
dient te worden heeft Staatsbosbeheer deze kosten op basis van eigen keuzen toegerekend in het allocatiemodel (2017). De concepttoerekening uit 2020 (ten behoeve van het
VPB-model) heeft dezelfde uitgangspunten als 2017 en is toegelicht in onderstaand tekstkader.

18

Het valt op dat dit bedrag sterk afwijkt van het bedrag dat in de jaarrekening is opgenomen onder
omzet ‘recreatieschappen’. Dit komt doordat een deel van de omzet recreatieschappen geboekt is
onder Omzet projecten van OHW2. Via OHW 2 belandt deze omzet weer bij de juiste producten.
19

In het convenant EZ Staatsbosbeheer 2014: “… Deze middelen dienen als bijdrage in de financiering
van de loonkosten van personeel, huisvestingskosten en vaste lasten als waterschapslasten, schouwkosten, WOZ- belasting en het niet verrekenbare deel van de BTW.”

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

25

Subsidie SNL
De SNL-bijdrage wordt per hectare beheertype toegerekend aan de verschillende SNLproducten.

Tekstkader 4. Toelichting toerekening LNV-bijdrage
Toerekening LNV-bijdrage
De LNV-bijdrage bedroeg in 2020 € 28 miljoen. Hiervan kon ongeveer € 26,9 miljoen niet direct worden
toegerekend. Deze bijdrage (voor de organisatiekosten) in drie stappen over de producten van Staatsbosbeheer verdeeld.
1.

“Overige gebouwkosten”

In 2020 bedroegen de “overige gebouwkosten” grofweg € 1 miljoen euro. Dit betreft gebouwkosten
die niet direct op producten geboekt zijn.20 Deze kosten zijn eerder verdeeld over alle producten op
basis van financieel belang21. De eerste € 1 miljoen euro van de LNV-bijdrage wordt conform deze
verdeling over alle producten verdeeld.
2.

“Eigenaarslasten en verlieslatende/niet gefinancierde producten”

In de onderstaande tabel zijn de producten weergegeven die a) Staatsbosbeheer beschouwt als eigenaarslasten en b) niet zijn gefinancierd of verliesgevend zijn (let op: dit betreft niet alle verliesgevende
producten). Dit is op basis van de uitgangspunten uit 2017 en zou volgens Staatsbosbeheer voor uitbreiding vatbaar kunnen zijn voor bijvoorbeeld Woo-verzoeken of grenscontroles.

Eigenaarslasten

Niet gefinancierd/verliesgevend

Beheer doelstellingsgerichte gebouwen (monu- Surveillance/ BOA
ment en niet monument)
Schouwkosten

Plantsoen en zaden

Waterschapslasten

Maatschappelijke diensten22

Staatsbosbeheer rekent vanuit de LNV-bijdrage voor de Eigenaarslasten een bedrag toe dat even hoog
is als de lasten. Voor de niet gefinancierde/verliesgevende producten rekent Staatsbosbeheer vanuit
de LNV-bijdrage een bedrag toe dat zo hoog is als het (negatieve) resultaat. Circa € 16,5 miljoen van
de bijdrage wordt op deze manier verdeeld.

3.

“Sluitposten”

Na de verdeling van de bedragen in stappen 1 en 2 blijft er nog een bedrag over. De overgebleven
vergoeding (circa € 9,3 miljoen) wordt over de volgende twee ‘sluitposten’ verdeeld:


Beheer SNL



Beheer niet-SNL

Onderstaand figuur laat de verdeling van de bijdrage zien voor de toerekening die Staatsbosbeheer
heeft gemaakt voor het totale bedrag van 28 miljoen in 2020.

20

Een groot gedeelte van de gebouwkosten kan direct aan de bijbehorende producten worden toegerekend, maar omdat sommige gebouwen in dienst staan van ‘heel’ Staatsbosbeheer worden deze
kosten verdeeld over een selectie van producten.
21

Verdeling op basis van de hoogte van de directe kosten: een product met hogere directe kosten,
krijgt meer kosten toebedeeld. Zie Tekstkader 2 voor een uitgebreidere toelichting.
22

De kosten voor maatschappelijke diensten waren in 2020 lager dan normaal door beperkende COVID maatregelen. In andere jaren ging een groter deel van de LNV bijdrage hier naar toe.

26

Sira Consulting B.V.

4.2.2

Omzet algemeen
De omzetcategorieën ‘recreatie’, ‘recreatieschappen’ en ‘overige producten’ bevatten
deels omzet die niet direct is geboekt op een product. Dit is dan geboekt op het ‘product
algemeen’.
In 2020 is in totaal ongeveer € 1,2 miljoen geboekt op ‘product algemeen’. Deze omzet
wordt eerst aan de hand van de activiteit of omschrijving toegerekend aan de betreffende
producten. Omzetposten waarvan onduidelijk is bij welk product deze horen, worden over
alle producten verdeeld in verhouding tot de omzet op die producten.

4.2.3

Verschuiving naar omzet beheer SNL
In de SNL-normen wordt bij een aantal beheertypen rekening gehouden met zelf gegenereerde omzet. Dit wordt financieel verrekend in de SNL Subsidie. Voor Staatsbosbeheer
betreft dit omzet uit Ingebruikgeving, Biomassa en Hout.
Staatsbosbeheer berekent de ‘eigen gegeneerde omzet’ door de normopbrengsten per ha
te vermenigvuldigen met het aantal hectare per natuurtype. Deze omzet wordt in mindering gebracht op de producten hout, biomassa en IGG en toegerekend aan de omzet
beheer SNL.
Vanuit omzetcategorie ‘hout en biomassa’ wordt in 2020 €7,2 miljoen verschoven naar
‘omzet beheer SNL’. Vanuit omzetcategorie ‘ingebruikgeving’ wordt in 2020 € 1,7 miljoen
verschoven naar ‘omzet beheer SNL’.

4.3

Berekening uurtarieven e-projecten
Voor projecten met externe financiering (e-projecten) berekent Staatsbosbeheer integrale kostprijstarieven. Deze tarieven hanteert Staatsbosbeheer in projectbegrotingen.
De projecten worden uitgevoerd tegen de integrale kostprijstarieven.23

23

In sommige gevallen is de tijdbesteding van Staatsbosbeheer hoger dan begroot. De kosten voor
deze extra uren worden dan gedekt door een eigen bijdrage van Staatsbosbeheer. De eigen bijdrage
in 2020 bedroeg ongeveer 6,5% van de totale omzet op E-projecten. (ca. 2,2 miljoen op een omzet
van 33,5 miljoen).

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

27

In het integrale kostprijstarief zijn de werkelijk gemaakte kosten opgenomen die moeten
worden gedekt vanuit een uurtarief. Hieronder vallen ook overheadkosten. Zie Tekstkader
5 Tekstkader 5voor een toelichting van de opbouw van de integrale kostprijs. Staatsbosbeheer berekent de jaarlijkse tarieven op basis van voorcalculatie door middel van indexering van de nacalculatie van het tarief van het voorgaande boekjaar.
Het integrale kostprijstarief dat in 2017 (IKP) is berekend is in 2019 en 2020 (nacalculatie) geïndexeerd. In het onderstaande tekstkader is toegelicht hoe het integrale kostprijstarief (2017) is berekend. Vanaf 2020 vindt er jaarlijks nacalculatie plaats.

Tekstkader 5. Opbouw integrale kostprijs
De kosten24 die conform het IKP-model zijn toegerekend aan projecten en e-projecten vormen de basis
voor de integrale kostprijs. De kosten worden vervolgens uitgesplitst in clusters [gebouwen, activiteiten, machines, mens, mens gerelateerd, producten, projecten] en subclusters.
Daarna wordt per subcluster bepaald of de kosten wel of niet meegenomen moet worden in het uurtarief. Het criterium daarvoor is: Het criterium daarvoor is: Dienen de kosten te worden gedekt door het
tarief voor e-projecten?? Zo worden bijvoorbeeld kosten voor gebouwen die te maken hebben met
kamperen of vakantiewoningen niet meegenomen in het uurtarief voor e-projecten. In totaal wordt
34% van de kosten buiten beschouwing gelaten. De kosten die overblijven worden verdeeld over de
norm productieve uren van de medewerkers van Staatsbosbeheer. Dit resulteert in de nacalculatorische integrale kostprijs per uur.
De integrale kostprijs wordt vervolgens jaarlijks gecorrigeerd op basis van indexering.

24

Interne of bijzondere kosten en/of kosten die volgens de vastgestelde systematiek IKS (afgestemd
met het RVO) niet meegenomen mogen worden, worden buiten beschouwing gelaten.

28

Sira Consulting B.V.

5

Analyse vergoedingen en opbrengsten
In de vorige hoofdstukken is uitgelegd hoe Staatsbosbeheer de kosten en opbrengsten
per product toerekent. Staatsbosbeheer heeft in eerste instantie de niet gelabelde LNVbijdrage (organisatiekosten) van 2020 niet definitief toegerekend aan producten. Staatsbosbeheer is van mening dat dit, wegens de hoeveelheid aan keuzemogelijkheden, arbitrair is. Het uitgangspunt (zowel in 2017 als het heden) van Staatsbosbeheer is dat de
LNV-bijdrage toegerekend kan worden aan niet gefinancierde of verlieslatende producten.
De LNV-bijdrage bedraagt 13% van de inkomsten van Staatsbosbeheer. Als deze inkomsten niet worden toegerekend aan de producten, is het niet mogelijk om een goede vergelijking te maken van de kosten en opbrengsten per product. Vervolgens is het ook niet
mogelijk om te bepalen of Staatsbosbeheer een reële vergoeding ontvangt voor zijn werkzaamheden. Om deze reden heeft Staatsbosbeheer besloten toch een concept toerekening te maken van de LNV-bijdrage (gebaseerd op de uitgangspunten van 2017). De
resultaten die in dit hoofdstuk zijn opgenomen betreffen daarom de resultaten exclusief
en inclusief de concept toegerekende bijdrage van LNV voor de organisatiekosten
Om te kunnen bepalen of Staatsbosbeheer een reële vergoeding ontvangt voor zijn werkzaamheden is het noodzakelijk dat Staatsbosbeheer en het ministerie van LNV-overeenstemming bereiken over waar de bijdrage in de organisatiekosten voor is bedoeld.
Resultaten producten
In de jaarrekening van 2020 rapporteert Staatsbosbeheer een verlies van circa € 0,4
miljoen. Uit de analyse in dit rapport komt een verlies van € 0,6 miljoen naar voren. Het
verschil wordt veroorzaakt door een positief resultaat op de bijzondere baten en lasten
van € 0,2 miljoen. Dit resultaat is niet meegenomen in het kostenmodel en dus ook niet
in de analyse van dit rapport. De resultaten van alle afzonderlijke producten tellen
daarom op tot circa - € 0,6 miljoen. In de figuren van dit rapport is steeds het resultaat
van - € 0,6 miljoen aangegeven met een rode lijn.
De onderstaande figuur geeft de resultaten (opbrengsten minus kosten) per product in
2020. Dit betreft dus de resultaten exclusief (blauwe balk) en inclusief (groene balk) de
bijdrage van LNV voor de organisatiekosten. In bijlage III is een gedetailleerd overzicht
opgenomen van de opbrengsten en kosten per product.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

29

Figuur 14. Resultaten per product

De bovenstaande grafiek laat de spreiding van de resultaten van de verschillende producten zien. In het figuur valt het volgende op:


De wijze waarop de LNV-bijdrage wordt toegerekend heeft veel invloed op de resultaten van de producten. De huidige toerekening zorgt er bijvoorbeeld voor dat het
resultaat van een aantal producten25 € 0 is. De LNV-bijdrage corrigeert deze verliesmakende posten dus volledig26.



De definiëring van bepaalde producten zorgt voor een vertekend beeld van opbrengsten en kosten. In bovenstaand figuur zien we bijvoorbeeld dat het product ‘beheer
SNL’ een verlies maakt van ongeveer € 2,5 miljoen (blauwe balk, zonder LNV-bijdrage). Het product beheer-SNL is altijd verliesgevend omdat dat in de subsidieverlening zo is geregeld (84% van de normkosten wordt vergoed). Andere producten die
opbrengsten geven uit deze gebieden, zullen over het algemeen een positief resultaat
geven, omdat een groot gedeelte van de kosten in de kosten van beheer-SNL is meegenomen.

Op basis van de resultaten per product (Figuur 14) kan niet worden bepaald of Staatsbosbeheer een reële vergoeding ontvangt. Door middel van verschillende clusteringen
hebben wij verkend of een andere combinatie van producten een beter inzicht in de tekorten kan geven.
Resultaten per cluster
Om een betere uitspraak te doen over de mate waarin een reële vergoeding wordt gegeven zijn de resultaten in 16 clusters gegroepeerd27. De onderstaande figuur laat de resultaten zien per cluster (dus opbrengsten minus kosten). Voor iedere productcluster is
het eerste (blauwe) balkje het resultaat exclusief de LNV-toerekening28. Het tweede
(groene) balkje laat vervolgens het resultaat zien inclusief de toerekening van de LNVbijdrage. De resultaten zijn inclusief verschuivingen weergegeven. Voor toelichting op de

25

Dit zijn de producten: beheer niet-SNL, surveillance/BOA, Beheer SNL Schouwkosten, waterschapslasten, beheer doelstellingsgerichte gebouwen en plantsoenen en zaden. Zie voor een beschrijving
van de toerekening van de LNV-bijdrage tekstkader 4.
26

Behalve voor Beheer SNL. Het resultaat is hier na de toerekening van de LNV-bijdrage € -46.131.

27

In paragraaf 2.3 is weergegeven welke producten behoren tot welk cluster.

28

De specifieke (geoormerkte) bijdrage is wel direct meegenomen in de resultaten exclusief LNVtoerekening. Dit betreft € 250.000 voor Plantsoenen en Zaden, € 100.000 voor Surveillance en BOA,
€ 200.000 voor Maatschappelijke diensten en € 633.000 voor Beheer doelstellingsgerichte gebouwen.

30

Sira Consulting B.V.

verschuiving zie paragraaf 4.2.3. In de onderstaand figuur zien we (net als in FiguurFiguur
14) dat na de groepering van de producten de inkomsten van het ene cluster eigenlijk bij
een ander cluster horen.
Figuur 15 Resultaten per productcluster

Resultaten per hoofdcategorie
In de onderstaande figuur zijn de producten en resultaten zo veel mogelijk gegroepeerd
naar de drie speerpunten van Staatsbosbeheer: Beleven, Benutten en Beschermen. Daarnaast laat de figuur apart de resultaten zien voor projecten en de waterschapslasten en
schouwkosten. In paragraaf 2.3 is weergegeven welke producten behoren tot welk speerpunt. Voor iedere hoofdcategorie is het eerste (blauwe) balkje het resultaat exclusief de
LNV-toerekening29. Het tweede (groene) balkje laat vervolgens het resultaat zien inclusief
de toerekening van de LNV-bijdrage. Wanneer geen groen balkje zichtbaar is (Beschermen & Waterschapslasten) betekent dit dat het resultaat na toerekening nihil is, dus geen
winst en geen verlies. De resultaten zijn inclusief verschuivingen weergegeven.
Ook nu de producten verdeeld zijn in drie categorieën Beleven, Benutten en Beschermen,
kunnen we geen goede uitspraak doen of Staatsbosbeheer een reële vergoeding ontvangt. Producten die inhoudelijk bij elkaar horen vallen onder verschillende hoofdcategorieën. Beheer SNL valt bijvoorbeeld onder de hoofdcategorie Beschermen, terwijl de
Houtproductie onder de categorie Benutten valt.

29

De specifieke (geoormerkte) bijdrage is wel direct meegenomen in de resultaten exclusief LNVtoerekening. Dit betreft € 250.000 voor Plantsoenen en Zaden, € 100.000 voor Surveillance en BOA,
€ 200.000 voor Maatschappelijke diensten en € 633.000 voor Beheer doelstellingsgerichte gebouwen.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

31

Figuur 16 Resultaten Beleven, Benutten, Beschermen en overig

Resultaten type activiteit
In de onderstaande figuur zijn de producten ingedeeld naar ‘type activiteit’. Een deel van
de producten van Staatsbosbeheer is duidelijk gelinkt aan óf het uitvoeren van een wettelijke en publieke taak óf het uitvoeren van private activiteiten óf het uitvoeren van
projecten in opdracht van publieke opdrachtgevers. Daarnaast heeft Staatsbosbeheer
producten die minder eenvoudig in één van deze categorieën zijn in te delen.
In bijlage III is per product aangegeven bij welk type activiteit deze is ingedeeld. Voor
iedere taak is het eerste (blauwe) balkje het resultaat exclusief de LNV-toerekening30.
Het tweede (groene) balkje laat vervolgens het resultaat zien inclusief de toerekening
van de LNV-bijdrage. De resultaten zijn inclusief verschuivingen weergegeven.
Ook bij de indeling in type activiteiten kunnen we geen goede uitspraak doen of Staatsbosbeheer een reële vergoeding ontvangt. Producten die inhoudelijk bij elkaar horen vallen onder verschillende taken, daarnaast zijn veel producten ook niet goed in te delen.
Figuur 17. Resultaten per type activiteit

30

De specifieke (geoormerkte) bijdrage is wel direct meegenomen in de resultaten exclusief LNVtoerekening. Dit betreft € 250.000 voor Plantsoenen en Zaden, € 100.000 voor Surveillance en BOA,
€ 200.000 voor Maatschappelijke diensten en € 633.000 voor Beheer doelstellingsgerichte gebouwen.

32

Sira Consulting B.V.

6

Conclusie en aanbevelingen

6.1

Conclusies
Dit onderzoek geeft inzicht in de toerekenmethode en opbouw van de kosten en opbrengsten van de producten van Staatsbosbeheer.
Het kosten(allocatie)model van Staatsbosbeheer zoals het nu is ingericht, is niet
geschikt om een uitspraak te doen of Staatsbosbeheer een reële vergoeding
krijgt
Dit wordt door drie punten veroorzaakt:
1. De gehanteerde productdefinities geven onvoldoende inzicht in de kosten en baten
van Staatsbosbeheer.
a. De modellen van Staatsbosbeheer zijn ingericht op producten en niet alle producten zijn duidelijk gelinkt aan kerntaken. Dit vormt een belemmering om te
bepalen of een vergoeding voor het uitvoeren van een bepaalde taak kostendekkend is.
b. Sommige producten inhoudelijk aan elkaar verbonden zijn, maar apart in kaart
gebracht worden. Zo leiden bepaalde producten per definitie tot verlies, terwijl
andere producten over het algemeen een positief resultaat opleveren. Deze laatste
categorie producten financiert vervolgens (gedeeltelijk) de verliesmakende producten. Door de gekozen productdefinities ontstaat een vertekend beeld (met veel
pieken en dalen in kosten en opbrengsten).
2. Doordat de LNV-bijdrage31 niet gespecificeerd is, kan niet worden beoordeeld of
Staatsbosbeheer een reële vergoeding ontvangt. De LNV-bijdrage voor de ‘organisatiekosten’ betreft 13% van de opbrengsten van Staatsbosbeheer. De omvang van dit
bedrag (€ 26,9 miljoen) is groot in verhouding tot het resultaat in 2020 (een verlies
van ca. € 400.000). De wijze waarop deze bijdrage wordt toegerekend heeft daarom
veel invloed op de resultaten van de afzonderlijke producten. Staatsbosbeheer geeft
echter aan dat zolang niet duidelijk is waar de bijdrage precies voor is bedoeld, de
bijdrage niet goed kan worden toegerekend aan de verschillende producten.
3. Het kostenallocatiemodel van Staatsbosbeheer is door de hoge mate van complexiteit
niet werkbaar en niet geschikt om structureel inzicht te geven in kosten per product.
Staatsbosbeheer maakt gebruik van een kostenallocatiemodel om de kosten per product te bepalen. Dit model is in 2017 voor het laatst doorgerekend. Ten behoeve van
de onderbouwing van de vennootschapsbelasting heeft Staatsbosbeheer in de jaren
die volgen, een vereenvoudigde methode toegepast om de kosten toe te rekenen aan
de verschillende producten: Het VBP-model. Omdat inzicht gewenst is in recentere
cijfers is ten behoeve van dit onderzoek, het VBP-model zodanig aangepast dat de
berekeningswijze dichter in de buurt komt bij het oorspronkelijke kostenallocatiemodel. Het hanteert dezelfde uitgangspunten als het allocatiemodel van 2017 maar gebruikt minder lagen om de kosten toe te rekenen en kan kosten niet categoriseren in
clusters afdelingen32.

31

We bedoelen hiermee het niet gespecificeerde deel van de Rijksbijdrage, de bijdrage voor de organisatiekosten.
32

Bijvoorbeeld cluster overheadafdelingen, cluster specialistische afdelingen en cluster provincies en
overig.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

33

Het kostenallocatiemodel biedt beperkt handvatten om te sturen en anticiperen
op verandering
1. De modellen van Staatsbosbeheer rekenen gerealiseerde cijfers toe aan producten.
Daardoor kan Staatsbosbeheer geen scenario’s doorrekenen om eventuele nieuwe
taken uit te voeren.
2. Staatsbosbeheer maakt gebruik van een kostenallocatiemodel. Dit geeft weinig mogelijkheden om te sturen op kostenbepalende parameters. Het neemt de totale kosten
als uitgangspunt en verdeelt deze kosten van boven naar beneden via verdeelsleutels
naar producten.

6.2

Aanbevelingen
Staatsbosbeheer hanteert een uitgebreid allocatiemodel. In het model zijn de kosten per
product tot op een hoog detailniveau in kaart te brengen. Door de gekozen productdefinities is het model in de huidige situatie ongeschikt om uitspraken over reële vergoedingen (of andere beleidsmatige uitspraken) te doen. Wij adviseren om de producten te
herdefiniëren en deze aan te sluiten op kosten en opbrengsten.

6.2.1

Aanbeveling 1: Schep duidelijkheid over het doel van de LNV-bijdrage en leg
dit vast.
Bepaal of de LNV-bijdrage is bedoeld is om bepaalde kostensoorten te dekken of om een
bepaalde taak te financieren. In het Convenant EZ en Staatsbosbeheer en in de Wet
Verzelfstandiging Staatsbosbeheer wordt op twee niveaus gesproken over de LNV-bijdrage. In het convenant is aangegeven dat de bijdrage die is vastgelegd in de Wet, bedoeld is voor een aantal kostensoorten. In de Wet is de bijdrage echter verbonden aan
de taken van Staatsbosbeheer (waarbij de omvang van de geldmiddelen gebaseerd zou
moeten zijn op door LNV vastgestelde normkosten). Zie Tekstkader 6 voor een toelichting.
Wij adviseren om een keuze te maken over het niveau van de LNV-bijdrage. Enerzijds
kan dat op het niveau kostensoorten, anderzijds kan dat op productniveau (zie Figuur
18).


Op het niveau kostensoorten (zie tekstkader 6), kan het ministerie van LNV specifiek
aangeven aan welke organisatiekosten het ministerie een bijdrage levert. Het voordeel hiervan is dat de kosten afgebakend zijn en eenvoudig zijn te monitoren. Aandachtspunt hierbij is dat geborgd dient te worden dat de bijdrage niet in alle producten
doorwerkt omdat er dan sprake kan zijn van Staatssteun.



Als de bijdrage op productniveau wordt bepaald, kan:
a) Het ministerie specifieke producten aanwijzen waaraan het wilt bijdragen. Hierbij
kan dan ook de link met de opgedragen taak en financiering gelegd worden.
b) Een nieuw product gedefinieerd worden, op basis van de opgedragen taak waarvoor de LNV-bijdrage is bedoeld.
Om inzichtelijk te maken wat de kosten en inkomsten zijn per product adviseren wij
om ook de LNV-bijdrage aan producten te verbinden. Zo is per product beter inzichtelijk vanuit welke bronnen de financiering komt. Daarnaast geeft dit het ministerie
van LNV de mogelijkheid om een duidelijke keuze te maken aan welke producten het
kan bijdragen.

34

Sira Consulting B.V.

Figuur 18. Doorwerking LNV-bijdrage op twee niveaus

Tekstkader 6. Toelichting LNV-bijdrage


Convenant EZ en Staatsbosbeheer 2014: “De door de minister jaarlijks ter beschikking te stellen geldmiddelen, bedoeld in artikel 18, eerste lid, van de wet (verzelfstandiging Staatsbosbeheer) worden voor 15 januari van het desbetreffende jaar overgemaakt aan Staatsbosbeheer. Deze
middelen dienen als bijdrage in de financiering van de loonkosten van personeel, huisvestingskosten en vaste lasten als waterschapslasten, schouwkosten, WOZ- belasting en het niet verrekenbare
deel van de BTW.”



Artikel 18 Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer


Lid 1: Onze Minister stelt jaarlijks aan Staatsbosbeheer ten laste van de begroting van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit geldmiddelen ter beschikking. Hij baseert
zich hierbij op het in artikel 17 bedoelde overleg.



Lid 3: Staatsbosbeheer gebruikt de geldmiddelen, bedoeld in het eerste en tweede lid, uitsluitend ter vervulling van de taken, voortvloeiend uit artikel 3.



Artikel 17 Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer


Lid 1: Onze Minister en Staatsbosbeheer voeren tenminste jaarlijks overleg omtrent de door
Staatsbosbeheer, ter uitvoering van zijn in artikel 3, eerste lid bedoelde taakopdracht, te bereiken resultaten en de daarvoor door Onze Minister, ten laste van de begroting van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, jaarlijks ter beschikking te stellen
geldmiddelen.



Lid 2, Het in het eerste lid bedoelde overleg heeft mede betrekking op het door Staatsbosbeheer verstrekken van inlichtingen en het afleggen van verantwoording over de mate waarin
die prestaties worden geleverd.



Lid 3, De omvang van de in het eerste lid bedoelde geldmiddelen is gebaseerd op de door Onze
Minister vast te stellen normkosten.



Lid 4, Onze Minister voegt de resultaten van het in het eerste lid bedoelde overleg, alsmede
de jaarrapportage van Staatsbosbeheer betreffende de realisatie van de in dat overleg afgesproken prestaties ter gelegenheid van de aanbieding van de rijksbegroting aan de StatenGeneraal ter kennisneming bij.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

35

6.2.2

Aanbeveling 2: Herdefinieer de producten zodanig dat helder is welke producten tot opgedragen en niet opgedragen taken horen.
In de huidige situatie is er geen duidelijk verband tussen de taken die Staatsbosbeheer
uitvoert en de producten die Staatsbosbeheer definieert. Voor producten waar dit inzicht
ontbreekt, kan Staatsbosbeheer in het geval van een tekort niet terecht bij de “beleidsverantwoordelijke”33. Daarom bevelen wij aan om producten te herdefiniëren zodat een
duidelijke indeling gemaakt kan worden tussen opgedragen taken en niet opgedragen
taken. Vervolgens kan voor de opgedragen taken een koppeling gemaakt worden tussen
de opdrachtgever en het product.
Onderstaand figuur laat de stappen zien die gevolg kunnen worden voor het herdefiniëren
van de producten.
Figuur 19. Schematische weergave aanbeveling 2



Stap 1: Inventariseer welke producten tot de opgedragen taken en de niet-opgedragen taken horen en neem deze op in een lijst. Ga daarover in gesprek met elkaar
(SBB en LNV) en;


Beoordeel (samen) per product:
i)

Of het mogelijk is om het product volledig te verbinden aan één opgedragen
taak of aan niet-wettelijk taken. (Ja/ Nee)

ii) Of inzichtelijk is of de taak of het product (extern) gefinancierd wordt en
door wie. (Ja/Nee). Let op dat het uitgangspunt hierbij is dat niet-opgedragen
taken altijd een opgedragen taak financieren, tenzij het resultaat 0 is.


Definieer de producten waar het oordeel resulteert in minimaal één “Nee” opnieuw
zodat a/b resulteren in een “Ja”.



Stap 2: Sluit de kosten aan op de nieuwe productdefinities uit stap 1. Zie aanbeveling
3.



Stap 3: Bepaal samen wie eigenaar is van welk product en hoe de producten zijn
gefinancierd. Neem dit op in een overzicht.



Stap 4 (vervolg): Bepaal per product de inkomsten uit de verschillende inkomstenbronnen. Voor een volledig overzicht wordt dus niet alleen de LNV-bijdrage

33

Dit kunnen ministeries, provincies of gemeenten zijn, maar ook Staatbosbeheer zelf (bij producten
zonder opgedragen taak).

36

Sira Consulting B.V.

toegerekend maar ook de inkomsten uit andere (niet-wettelijke) producten of inkomsten uit bijdragen van andere partijen. Analyseer daarna of er sprake is van reële
vergoedingen voor de wettelijke taken die Staatsbosbeheer uitvoert voor het ministerie van LNV.
6.2.3

Aanbeveling 3: Sluit de kosten en opbrengsten op elkaar aan.
Om structureel inzicht krijgen in de kostendekkendheid van de vergoeding van het ministerie van LNV en ook om eventuele wijzigingen in opgedragen taken en monitoring op
langere termijn mogelijk te maken adviseren wij een transparant kostenprijsmodel. Vanuit het kostenallocatiemodel zijn gegevens hiervoor reeds beschikbaar.
Een kostprijsmodel neemt als uitgangpunt de kosten en opbrengsten per product. De
resultaten van alle producten samen vormen vervolgens het resultaat van Staatsbosbeheer. Met een kostprijsmodel zijn door te ‘draaien’ aan parameters verschillende ‘scenario’s’ te schetsen en door te rekenen. Hiermee kunnen ontwikkelingen in de kosten
worden geanalyseerd en doorgerekend. Ook is de impact van een (beleids)wijzing die
invloed heeft op de kosten door te rekenen en kan het model gesprekken tussen het
ministerie en Staatsbosbeheer faciliteren.
Een kostprijsmodel voor Staatsbosbeheer ziet er anders uit dan het huidige kostenallocatiemodel van Staatsbosbeheer. Toch kunnen veel gegevens uit het huidige model gebruikt worden om het kostprijsmodel op te bouwen. Wij verwachten dat een
kostprijsmodel eenvoudiger en daarmee werkbaarder is dan het huidige kostenallocatiemodel en daarnaast meer inzicht geeft in kosten(drijvers) en ‘knoppen om aan te
draaien’. Onderstaand tekstkader schetst hoe een kostprijsberekening voor Staatsbosbeheer eruit kan komen te zien.

Tekstkader 7. Kostprijsmodel voor Staatsbosbeheer
Uitgangspunt kostprijsmodel:


Staatsbosbeheer heeft een kostprijs voor ieder product (waarbij een eenheid en frequentie zijn
vastgelegd).



Verschillende functieprofielen zijn betrokken in de uitvoering.



Tijdbesteding wordt bepaald op basis van geschreven uren

Om tot een kostprijsberekening te komen worden de volgende gegevens bepaald:


De productiviteit van de medewerkers die de werkzaamheden uitvoeren. Dit is de tijd die medewerkers daadwerkelijk (productief) werken aan producten.



De kosten van de organisatie. Hiervoor worden de kosten bepaald voor verschillende typen medewerkers die de producten uitvoeren en de kosten voor de organisatie die nodig zijn om die
werkzaamheden te kunnen uitvoeren.
Met de productiviteit en de kosten van de organisatie wordt de kostprijs per uur bepaald voor de
medewerkers die de producten uitvoeren.



De tijdsbesteding voor het uitvoeren van de producten. Deze tijdsbesteding wordt bepaald door
middel van de geschreven uren van medewerkers.

De vermenigvuldiging van de kostprijs per uur met de tijdsbesteding per product leidt tot de kostprijs
per eenheid product. In de onderstaande figuur is de berekening samengevat.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

37

38

Sira Consulting B.V.

Bijlagen bij rapportage:
Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld
I

Producten

40

II

Hoofdcategorieën kostensoorten

46

III

Analysetabel producten Staatsbosbeheer

48

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

39

I

Producten
1

Beschermen

Product

Toelichting

Beheer terreinen
1.

Beheer SNL

Alle werkzaamheden, kosten en opbrengsten met
betrekking tot de instandhouding van de natuurgebieden die in de provinciale SNL-beschikking
zijn meegenomen.

2.

Beheer niet-SNL

Alle werkzaamheden, kosten en opbrengsten,
m.b.t. natuur- en landschapsbeheer op gronden
die niet in de provinciale SNL-beschikking zijn opgenomen, en die niet worden gefinancierd via een
vastgesteld Natura2000-beheerplan.

3.

Monitoringsgegevens N-typen, provinciale Werkzaamheden, kosten en opbrengsten, m.b.t.
opdracht
het verzamelen van monitoringgegevens in terreinen met een gelokaliseerd SNL-natuurtype, die in
de provinciale SNL-beschikking zijn opgenomen,
en die worden gefinancierd via een provinciale
monitoringopdracht.

4.

N2000: mtr aanv beh prov plan

5.

Opengesteld terrein (recreatieve infra en Werkzaamheden, kosten en opbrengsten m.b.t.
voorzieningen)
het openstellen van terreinen, en het beheer van
recreatieve infrastructuur en voorzieningen.

Aanvullende werkzaamheden, kosten en opbrengsten in het kader van Natura2000-beheer [aanvullend
op
de
provinciale
SNL-subsidie]
gefinancierd vanuit een vastgesteld Natura2000beheerplan.

Overige diensten voor derden
6.

Beheer voor derden

Uitvoerende en beleidsmatige werkzaamheden,
incl. bijbehorende opbrengsten en kosten, die
Staatsbosbeheer realiseert t.b.v. terreinen die
door Staatsbosbeheer op basis van een afgesloten
contract tegen een financiële vergoeding worden
beheerd t.b.v. andere overheden, terreinbeherende organisaties, en/of particulieren. Staatsbosbeheer brengt de uitgevoerde maatregelen in
rekening bij de betreffende opdrachtgever.
Ook werkzaamheden die tegen vergoeding verricht worden voor BV's, die (mede) door Staatsbosbeheer zijn opgericht, vallen onder dit product.

Surveillance/BOA
7.

Surveillance/BOA

Hoogwaterveiligheid

40

Sira Consulting B.V.

8.

Hoogwaterveiligheid

2

Alle werkzaamheden t.b.v. het aanpakken
van het beheer en achterstallig onderhoud
van de vegetatie in de stroombaan van de
rivier. Staatsbosbeheer krijgt boven op de
SNL vergoeding per ha. een hectarebedrag
voor de aanvullende maatregelen t.b.v. veiligheidsbeheer.

Beleven

Product

Toelichting

Consumentenproducten
9.

Magazine NaarBuiten

De opbrengsten en de kosten m.b.t. het magazine
"Naar Buiten". Incl. wervingskosten voor nieuwe
abonnees.

Maatschappelijke diensten
10. Maatschappelijke diensten
Recreatie (zijnde niet beheer)

11. Edutainment

Het geheel van beleidsmatige, begeleidende, en
uitvoerende activiteiten t.b.v. het verzorgen door
Staatsbosbeheer van recreatieve natuur educatieve activiteiten en voorzieningen, incl. terreinvoorlichting.

12. Evenementen34

Het geheel van beleidsmatige en uitvoerende
werkzaamheden t.b.v. evenementen georganiseerd door Staatsbosbeheer zelf, georganiseerd in
samenwerking met anderen, en/of de specifieke
begeleiding van door derden in Staatsbosbeheerterreinen georganiseerde evenementen.

13. Evenemententerrein Malieveld
14. Excursies en arrangementen (incl. vergaderen)

15. Groepskampeerterrein

Het geheel van beleidsmatige en uitvoerende
werkzaamheden, gericht op het verzorgen van excursies, toeristisch-recreatieve arrangementen,
en het verhuren van Staatsbosbeheer-ruimten
t.b.v. vergaderingen.
Exploitatie van groepskampeerterreinen
Staatsbosbeheer.

door

34

In het kostenoverzicht is er een apart product “Evenementen” en een apart product “Evenemententerrein Malieveld” te vinden.

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

41

Het geheel van beleidsmatige, begeleidende, en
uitvoerende activiteiten m.b.t. horeca in

16. Horeca

natuuractiviteitencentra en tijdens Staatsbosbeheer-evenementen.
17. Natuurkampeerterrein

Exploitatie Natuurkampeerterreinen door Staatsbosbeheer.

18. Vakantiewoningen

Productcode t.b.v. de exploitatie van vakantiewoningen door de afdeling 'Beleven'.

19. Winkelassortiment

Het geheel van beleidsmatige en uitvoerende
werkzaamheden, inclusief de daadwerkelijke verkoop, m.b.t. winkelartikelen in de Staatsbosbeheer-natuuractiviteitencentra
en
bezoekerscentra.

3

Benutten

Product

Toelichting

Beheer doelstellingsgerichte gebouwen
20. Beheer doelstellingsgerichte gebouwen (geen monument)

Alle werkzaamheden in directe relatie tot het bouwkundig onderhoud en beheer van doelstellingsgerichte gebouwen, die niet zijn aangewezen als monument.

21. Beheer doelstellingsgerichte gebouwen (monument)

Alle werkzaamheden in directe relatie tot het bouwkundig onderhoud en bouwkundig beheer van doelstellingsgerichte gebouwen, die zijn aangewezen als monument.
Aangewezen monumenten zijn per definitie doelstellingsgericht; ook als ze een bedrijfsondersteunende
functie vervullen.

Biomassa
22. Houtige biomassa

Productcode t.b.v. gecentraliseerde verkoop van houtige
biomassa vanuit de terreinen.

23. Maaisels

Opbrengsten en transportkosten van grassige maaisels
t.b.v. externe verwerking als biomassa.

Consumentenproducten
24. Haardhout

Opbrengsten en verkoopkosten van haardhout (uitsluitend) binnen de provinciale eenheden.

25. Houtige consumentenproducten

Het geheel van beleidsmatige en uitvoerende werkzaamheden, inclusief de daadwerkelijke verkoop, m.b.t. houtige consumentenproducten door de afdeling Markt &
Ontwikkeling onder Kennis & Expertise. De verkoopopbrengsten en de inkoopkosten van de houtige consumentenproducten worden ook binnen dit product
gepland en verantwoord.

(meubels e.d.)

26. Natuurproducten (niet hout)

Het geheel van beleidsmatige en uitvoerende werkzaamheden, incl. de verkoop, m.b.t. natuurproducten niet
zijnde hout.

Gebiedsontwikkeling

42

Sira Consulting B.V.

27. Beheer- en eigendomsruil
28. Gebiedsontwikkeling

Alle werkzaamheden m.b.t. vastgoed-gebiedsontwikkelingsprojecten uitgevoerd door de provinciale eenheden
voor wat betreft ingebruikgeving en beheer.

Hout
29. Rondhout (sortiment en langhout)
30. Rondhout op stam

Productcode t.b.v. gecentraliseerde rondhoutverkoop
door afdeling Markt & Ontwikkeling (team hout), voor
zover het hout "niet op stam"-verkoop betreft.

Productcode t.b.v. gecentraliseerde rondhoutverkoop
door afdeling Markt & Ontwikkeling (team hout). Het
gaat daarbij om verkopen 'op stam'.

Ingebruikgegeving
31. Agrarische ingebruikgeving

Werkzaamheden m.b.t. het agrarisch ingebruikgeven
van Staatsbosbeheer gronden aan derden om de Staatsbosbeheer beheerdoelen hier te realiseren. Onder ‘agrarisch’ gebruik vallen alle (oude) landbouwvormen. Het
betreft met name de juridische contractvorm 'pacht'.

32. Fauna

Werkzaamheden direct gerelateerd aan faunabeheer op
Staatsbosbeheer gronden; incl. het afsluiten van faunabeheerovereenkomsten. Onder faunabeheer vallen alle
ingrepen in de aantallen (stand/populatieomvang) van
een bepaalde diersoort.

33. Gebruiksovereenkomsten -incl.

Werkzaamheden m.b.t. het afgeven van juridische gebruiksovereenkomsten aan derden op Staatsbosbeheer
gronden, incl. gebruiksovereenkomsten om niet.

om niet34. Opstalrechten (kabels en leidingen)

Alle werkzaamheden m.b.t. het afgeven van privaatrechtelijke opstalrechten aan derden voor het leggen van kabels en leidingen in en op Staatsbosbeheer gronden.

35. Verhuur gebouwen

Alle werkzaamheden in directe relatie tot het verhuren
door Staatsbosbeheer van (bedrijfs-)ruimten, gebouwen, dienstwoningen, woonruimte, onbebouwde onroerende zaak en bruikleen gebouwen.

36. Zakelijke rechten

Werkzaamheden m.b.t. het afgeven van privaatrechtelijke zakelijke rechten aan derden op Staatsbosbeheer
gronden; anders dan opstalrechten voor kabels en leidingen. Het betreft met name erfpacht en erfpacht met
opstal (gebouwen).

Overige diensten voor derden
37. Consult en advies

Activiteiten m.b.t. het verrichten van "consult en advies"-diensten door Staatsbosbeheer-medewerkers die
tegen een financiële vergoeding t.b.v. externe opdrachtgevers worden uitgevoerd op basis van een afgesloten
contract.

Plantsoen en zaden
38. Plantsoen en zaden

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

Opbrengsten, productie- en verkoopkosten van plantsoen/zaden zoals gerealiseerd door de afdeling Natuur &
Samenleving.

43

39. Grondstoffen (klei, zand, grint,
veen, specieberging)
Recreatieschappen
40. Bestuursproducten

De bestuursproducten omvatten:
-

Het voorbereiden en plannen van bestuursvergaderingen;

-

Het verslagleggen van bestuursvergaderingen
en het (laten) uitvoeren wat afgesproken is;

-

Het signaleren van knelpunten in de uitvoering
en het aandragen van oplossingen;

-

De bestuurssecretaris is aanspreekpunt voor
schapsdeelnemers, ambtelijk apparaat en stakeholders voor alle zaken/ projecten die in
schapsverband spelen inclusief de risico’s;

-

Het vertegenwoordigen van de schapsbesturen in ambtelijke en bestuurlijke netwerken en
gremia van de deelnemers;

-

Het opstellen en uitvoeren van additionele opdrachten en beleidsadviezen waarmee het bestuur in staat wordt gesteld om richting en
middelen vast te stellen.

41. Communicatie

Het bestuur wordt gefaciliteerd in het vertalen van haar
ambities aan het publiek en het op een positieve wijze
beïnvloeden van de publieke opinie. Daarnaast wordt ingezet op de promotie van de recreatiegebieden en de
routenetwerken in en om de recreatiegebieden, zodat de
bekendheid wordt vergroot en het bezoek aan de gebieden wordt gestimuleerd. Hiervoor zullen met name digitale communicatiemiddelen worden gebruikt. Indien van
toepassing wordt hierbij samengewerkt met andere (terreinbeherende) organisaties.

42. Economisch beheer

De taken die binnen economisch beheer worden uitgevoerd zijn:
- Beheer grondpositie
- Beheer exploitaties
- Beheer grondposities (eigendom)

43. Financiën

44

In het kader van de financiële ondersteuning worden de
volgende activiteiten uitgevoerd:
-

verzorgen van de financiële administratie van
de gemeenschappelijke regeling: tijdige en
systematische vastlegging van baten, lasten
en in- en uitgaande geldstromen;

-

incasseren van gelden als gevolg van verkoop,
heffing en/of in privaatrechtelijke overeenkomsten overeengekomen vergoedingen;

-

uitvoeren van de interne controle gericht op
getrouwheid en rechtmatigheid op financieel
gebied, waarbij de nadruk ligt op ‘inkoop en
aanbestedingen’, het betalingsverkeer en de
volledigheid van huur- en erfpachtopbrengsten;

-

toetsen van bestuursvoorstellen op incidentele
en/of structurele financiële consequenties;

-

het voeren van periodieke budgetgesprekken
met budgethouders en projectleiders;

Sira Consulting B.V.

-

opstellen van de planning & control producten,
zoals begroting, najaarsrapportage en jaarstukken;

begeleiden van de werkzaamheden van de accountant
(interim controle, subsidie-controles, jaarrekeningcontrole).
44. Gebiedsbeheer

Oderhoud van natuur- en recreatiegebieden en de daarbij behorende beheertaken. De basis voor de reguliere
onderhoudswerkzaamheden is beschreven in het terreinbeheermodel (TBM). Dit model is opgebouwd uit doeltypen met specifieke recreatieve doelen en maatregelen
gerelateerd aan marktconforme normprijzen per doeltype.

45. Juridische ondersteuning & ad-

De (algemene) juridische advisering op het gebied van
publiek- en privaatrecht en het implementeren, toepassen en evalueren van wet- en regelgeving relevant voor
de gemeenschappelijke regeling (Wet gemeenschappelijke regelingen en Algemene wet bestuursrecht).

visering

Ook de toetsing van bestuursvoorstellen op juridische
gevolgen en het behandelen van bezwaar- en beroepzaken op grond van de Wob en Wet Bibob, behoren tot de
juridische ondersteuning en advisering.
46. Marketing & productontwikkeling

47. Planvorming & gebiedsontwikkeling

48. Regelgeving & handhaving

Per gebied worden de wensen en behoeften van de bewoners en bezoekers van de recreatiegebieden als uitgangspunt genomen. Bij marketing is het gebruikelijk
om hierbij een onderscheid te maken in verschillende
doelgroepen. In dit geval wordt gebruik gemaakt van de
methodiek van de Leefstijlen voor Dagrecreatie. Met productontwikkeling wordt de ontwikkeling van gebieden en
voorzieningen in de gebieden bedoeld.
In overleg met alle betrokkenen wordt een gemeenschappelijk kader geboden op de gewenste ontwikkeling
in het werkingsgebied van het natuur- en recreatieschap, aansluitend op de ambitie van het bestuur, de
vraag van de recreant (leefstijlen) en het aanbod (positionering van het specifieke gebied). Tevens worden alle
voorbereidende en uitvoerende werkzaamheden gedaan
die noodzakelijk zijn om (een deel van) het gebied te
(her)ontwikkelen conform de ambitie van het bestuur.
Regelgeving & handhaving bestaat uit de volgende onderdelen:
- Vergunningen, ontheffingen en toestemmingen
- Toezicht en handhaving

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

45

II

Hoofdcategorieën kostensoorten
Categorie

Toelichting

1.

Mens:

a)

Loonsom

b)

Mensgerelateerd

Onder de clustering ‘Mens’ vallen de kosten die gerelateerd zijn aan de mensen die bij Staatsbosbeheer werken.

i.

Dienstwoning

ii.

Gebouwen kantoor
iii.
Persoonsgebonden (PG) auto
2.
Overige ondersteunende middelen

3.

Gebouwen:

a)

Gebouwen Bedrijf

b)

Vakantiewoningen

c)

Buitencentra

d)

Kamperen

e)
f)

Cultuurhistorie/maatschappelijk
Recreatievoorziening

g)

Buitencentra / IGG?

4.

Machines

a)

Terreinauto’s

b)

Wegauto’s

c)

Tractoren

d)

Boten

e)

Handgereedschap

5.

Activiteiten

a)

4050 inhuur personeel

b)

4170 materiaal en inventariskosten
4420 advieskosten

c)
d)

46

Dit zijn alle kosten die niet goed in de andere clusteringen passen. Bijvoorbeeld kosten ingehuurd
personeel, telefoniekosten en bankkosten.

Dit zijn de kosten die gerelateerd zijn aan de typen gebouwen a tot en met g.

Dit zijn alle kosten die met machines te maken
hebben maar niet direct aan mensen te koppelen
zijn.

Dit betreft de grootboekrekeningen die gekoppeld
zijn aan activiteiten.

4490 uitbestede werkzaamheden

Sira Consulting B.V.

6.

Projecten

Een aantal grootboekrekeningen wordt voor projecten gebruikt. Kosten voor projecten zijn vervolgens te onderscheiden in de administratie.
De kosten voor projecten worden direct toegerekend aan projecten en dus niet aan producten.

7.

Producten

a)

Hout

b)

Biomassa

c)

Genen en zaadbanken

d)

Buitencentra

e)

Rest

8.

Waterschapslasten

Kostprijzen van Staatsbosbeheer in beeld

Dit betreft de kosten die vanaf het niveau "grootboek" al toe te wijzen zijn aan de producten rondhout, winkelassortiment, houtige biomassa,
plantsoen en zaden.

De kosten van waterschapslasten en schouw.
Deze kosten lopen apart door het model, omdat
waterschapslasten niet op de producten moeten
drukken.

47

III Analysetabel producten Staatsbosbeheer
Tabel 2. Analysetabel Staatsbosbeheer resultaten 2020
Opbrengsten (gesplitst)
Product

Resultaat

Kosten

LNV
(specifiek)

LNV
(Toerekening)

Verschuivingen

Type activiteit

Financiering

Overige omzet

rondhout (sortimt en langhout)

€

-7.023.667

€

-15.827.982

€

-

€
141.410

€

-7.248.962

€

15.911.867

Onduidelijk

Bedrijven

excursies en arrangementen
(inc. vergaderen)*

€

-1.231.678

€

-2.047.028

€

-

€
10.497

€

-

€

804.853

Onduidelijk

Particulieren en bedrijven,
overheid (vergaderen),
onderwijsinstellingen

gebiedsontwikkeling

€

-1.141.926

€

-3.326.639

€

-

€
5.442

€

-

€

2.179.270

Wettelijke en publieke taken

Bedrijven, gemeenten,
provincies, stichtingen

Winkelassortiment*

€

-956.168

€

-2.196.581

€

-

€
15.953

€

-

€

1.224.461

Onduidelijk

Particulieren

houtige biomassa

€

-921.465

€

-3.940.995

€

-

€
33.369

€

-234.732

€

3.220.893

Onduidelijk

Bedrijven

Vakantiewoningen*

€

-920.733

€

-3.976.994

€

-

€
30.622

€

-

€

3.025.639

Private activiteiten

Particulieren

Natuurkampeerterrein*

€

-794.856

€

-3.199.480

€

-

€
20.640

€

-

€

2.383.985

Private activiteiten

PM

edutainment

€

-609.055

€

-779.798

€

-

€
4.612

€

-

€

166.131

Onduidelijk

Evenementen*

€

-504.453

€

-537.327

€

-

€
3.761

€

-

€

29.113

Onduidelijk

economisch beheer

€

-310.785

€

-618.962

€

-

€
-

€

-

€

308.177

Onduidelijk

Stichtingen/verenigingen,
gemeenten, particulieren
(Boomkroonpad)
Particulieren, bedrijven,
stichtingen/verenigingen,
gemeenten, onderwijsinstellingen, universiteiten,
belangenorganisaties
Recreatieschappen (van
gemeenten)

magazine NaarBuiten

€

-285.944

€

-708.369

€

-

€
6.397

€

-

€

416.028

Onduidelijk

PM

Groepskampeerterrein*

€

-248.222

€

-466.363

€

-

€
3.080

€

-

€

215.061

Private activiteiten

PM

houtige consumentenproducten
(meubels ed)

€

-230.837

€

-1.221.865

€

-

€
-

€

-

€

991.028

Onduidelijk

Bedrijven

gebiedsbeheer

€

-196.002

€

-5.229.242

€

-

€
-

€

-

€

5.033.240

Onduidelijk

Recreatieschappen (van
gemeenten)

bestuursproducten

€

-185.666

€

-1.069.861

€

-

€
-

€

-

€

884.195

Onduidelijk

Recreatieschappen (van
gemeenten)

fauna

€

-184.664

€

-1.184.130

€

-

€
7.477

€

-

€

991.988

Wettelijke en publieke taken

Bedrijven en wildbeheereenheden

€

-

€

2.040

Onduidelijk

Particulieren, bedrijven,
stichtingen/verenigingen,
gemeenten, onderwijsinstellingen, universiteiten,
belangenorganisaties

€

-

€

9.005

Onduidelijk

bBedrijven (o.a. Artis)

Evenemententerrein Malieveld*

€

-116.795

€

-119.719

€

-

€
884

maaisels

€

-81.402

€

-91.115

€

-

€
707

Nauwelijks/geen opbrengsten op product: we leveren advies en consult aan
bedrijven, universiteiten,
onderwijsinstellingen, Ministeries, gemeenten,
Stichtingen
Is grotendeel IGG verhuur
dus product, zeer klein
deel particulier.

consult en advies

€

-73.011

€

-127.149

€

-

€
866

€

-

€

53.272

Onduidelijk

horeca

€

-72.761

€

-103.477

€

-

€
799

€

-

€

29.917

Onduidelijk

financiën

€

-60.084

€

-1.139.446

€

-

€
-

€

-

€

1.079.362

Onduidelijk

Recreatieschappen (van
gemeenten)

beheer SNL

€

-46.131

€

-71.810.595

€

-

€
2.546.588

€

9.190.660

€

60.027.215

Wettelijke en publieke taken

Provincies

hoogwaterveiligheid

€

-39.675

€

-391.801

€

-

€
3.163

€

-

€

348.963

Wettelijke en publieke taken

Projecten OHW 1 m.n.
RWS van Ministerie van
I&W

communicatie

€

-32.077

€

-224.825

€

-

€
-

€

-

€

192.747

Onduidelijk

Recreatieschappen (van
gemeenten)
Kwekerijen (+/- 20%) en
intern Staatsbosbeheer
(+/- 80%). Planten intern
voor natuurbeheer en
OHW1 projecten
LNV, J&V (motie Hermans), Provincies (via
SNL toezichtsbijdrage)

plantsoen en zaden

€

-0

€

-3.830.061

€

250.000

€
962.189

€

-

€

2.617.872

surveillance/BOA

€

-0

€

-5.175.106

€

100.000

€
4.997.092

€

-

€

78.014

Wettelijke en publieke taken

Schouwkosten

€

-

€

-2.070.513

€

-

€
2.070.513

€

-

€

-

Wettelijke en publieke taken

PM

Waterschapslasten

€

-

€

-1.770.756

€

-

€
1.770.756

€

-

€

-

Wettelijke en publieke taken

PM

natuurproducten (niet hout)

€

-

€

-

€

-

€
-

€

-

€

-

Onduidelijk

Geen kosten en opbrengsten 2020 en 2021.

N2000 mtr aanv beh prov plan

€

-

€

-

€

-

€
-

€

-

€

-

Wettelijke en publieke taken

PM

monitoringsgegevens N-typen,
provinciale opdracht

€

-

€

-

€

-

€
-

€

-

€

-

Wettelijke en publieke taken

PM

opengesteld terrein (recreatieve infra en voorzieningen)

€

-

€

-

€

-

€
-

€

-

€

-

Wettelijke en publieke taken

PM

Onduidelijk

beheer niet-SNL

€

0

€

-11.664.787

€

-

€
7.338.822

€

-

€

4.325.965

Wettelijke en publieke taken

maatschappelijke diensten***

€

1

€

-6.258.887

€

200.000

€
5.796.650

€

-

€

262.237

Wettelijke en publieke taken

Niet standaard gefinancierd. Bedrijven, gemeenten, provincies,
waterschappen, Stichtingen (Begraafplaatsen en
Crematoria en Buitenfonds). Deels via afkoopsommen
Bedrijven, gemeenten,
particulieren, verenigingen/stichtingen,

onderwijsinstellingen/universiteiten, Ministeries,
Reclassering.
beheer doelstellingsgerichte
gebouwen (geen monument)**

€

6.778

€

-1.001.787

€

-

€
1.003.968

€

-

€

4.597

Wettelijke en publieke taken

Geen opbrengsten in
2020. Wel kosten.

Projecten OHW 2 algemene
kosten

€

13.850

€

-6.202.209

€

-

€
-

€

-

€

6.216.059

Onduidelijk

PM

marketing & productontwikkeling

€

17.896

€

-

€

-

€
-

€

-

€

17.896

Onduidelijk

Recreatieschappen (van
gemeenten)

haardhout

€

24.955

€

-2.862

€

-

€
26

€

-

€

27.790

Onduidelijk

Op dit moment alleen verkoop aan bedrijven. V.a.
2025 helemaal stoppen.

juridische ondersteuning & advisering

€

52.063

€

-73.320

€

-

€
-

€

-

€

125.383

Onduidelijk

Recreatieschappen (van
gemeenten)

beheer- en eigendomsruil

€

57.299

€

-771.125

€

-

€
5.075

€

-

€

823.348

Wettelijke en publieke taken

Alleen projectmatig OWW
1 of via Groenfondsrekeningen. Kan elke eigenaar
zijn.

opstalrechten (kabels en leidingen)

€

59.240

€

-228.128

€

-

€
1.273

€

-

€

286.095

Wettelijke en publieke taken

Bedrijven

beheer voor derden

€

88.218

€

-567.082

€

-

€
11.078

€

-

€

644.222

Onduidelijk

Bedrijven

rondhout op stam

€

158.326

€

-101

€

-

€
1

€

-

€

158.426

Onduidelijk

Bedrijven

Onduidelijk

Provincies, waterschappen, gemeenten en
(bouw-)bedrijven (vanaf
a.2016 groter aandeel bedrijven)

grondstoffen (klei, zand, grint,
veen, specieberging)

€

189.682

€

-152.547

€

-

€
-

€

-

€

342.230

planvorming & gebiedsontwikkeling

€

277.709

€

-1.429.587

€

-

€
355

€

-

€

1.706.942

Wettelijke en publieke taken

Recreatieschappen (van
gemeenten)

beheer doelstellingsgerichte
gebouwen (monument)**

€

301.657

€

-1.416.742

€

633.000

€
11.050

€

-

€

1.074.350

Wettelijke en publieke taken

LNV, OCW (SIM-projecten
is OHW projecten), bedrijven en ministerie van defensie (locatieverhuur

monumenten), gemeenten
regelgeving & handhaving

€

334.696

€

-1.292.332

€

-

€
-

€

-

€

-

1.627.029

Onduidelijk

Recreatieschappen (van
gemeenten)

€

33.937.266

Projecten in opdracht van publieke
opdrachtgevers

Projecten OHW 1 m.n.
RWS van Ministerie van
I&W

€

Projecten OHW 1

€

463.689

€

-33.473.577

€

-

€
-

gebruiksovereenkomsten -incl
om niet-

€

1.282.522

€

-754.516

€

-

€
4.837

€

-

€

2.032.201

Wettelijke en publieke taken

Particulieren en bedrijven

verhuur gebouwen

€

1.548.511

€

-874.853

€

-

€
6.068

€

-

€

2.417.297

Wettelijke en publieke taken

Particulieren, bedrijven,
verenigingen/stichtingen
etc.

agrarische ingebruikgeving

€

3.998.565

€

-1.998.489

€

-

€
12.492

€

-1.706.966

€

7.691.529

Wettelijke en publieke taken

Bedrijven

zakelijke rechten

€

6.767.525

€

-2.016.426

€

-

€
12.478

€

-

€

8.771.473

Wettelijke en publieke taken

Bedrijven

Totaal

€

-624.876

€
26.840.992

€

-

€
174.716.666

€ 203.365.535

€
1.183.000

*Het nadelige nettoresultaat voor de recreatieproducten excursies, evenementen, winkelassortiment, vakantiewoningen en kamperen is over 2020 ten opzichte van 2017 licht gestegen naar ca. € 5 mln. door Covid19.
** Door Covid-19 was kasteel Groeneveld grotendeels dicht. Bij de overige topmonumenten zijn in 2020 ook nauwelijks evenementen meer georganiseerd. In het verlengde hiervan zijn ook de direct aan de omzet
gelieerde verkoopkosten en marketing gedaald, waardoor het effect op het brutoresultaat wordt verkleind. Ondanks Covid-19 is door structurele inkomstenstijgingen het brutoresultaat ten opzichte van 2017 wel
verbeterd.
*** Ten opzichte van 2017 zijn er minder kosten en uren besteed aan participatie activiteiten. Door Covid-19 waren er minder mogelijkheden voor jeugdactiviteiten. Andere activiteiten zoals zorg en welzijn en
arbeidsparticipatie konden wel doorgang vinden, maar wel in afgeslankte vorm. Het aantal werkgestraften in de terreinen van Staatsbosbeheer is door Covid-19 wel afgenomen. Tevens zijn er minder vrijwilligers
werkzaam geweest op maatschappelijke activiteiten.