2023D27494

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de leden Van der Plas en Eppink over hun
initiatiefnota «Snel weg uit de stikstofcrisis» (Kamerstuk 36 296,
nr. 2).
De voorzitter van de commissie,
Amhaouch
De adjunct-griffier van de commissie,
Dekker

nds-tk-2023D27494

1

Nr

Vraag

1

Erkent u dat er momenteel geen alternatief is voor het verwijderen of vervangen van de
omgevingswaarde op basis van de kritische depositiewaarde (KDW) uit de Wet
natuurbescherming (Wnb), waarmee kan worden geborgd dat aan de Vogel- en
Habitatrichtlijnen (VHR) wordt voldaan? Zo ja, waarom stelt u dat dan voor?
Erkent u dat de aanwezigheid van een negatieve trend in de stikstofdepositie op een
overbelast Natura 2000-gebied gedurende 12 maanden geen garantie is dat de
natuurdoelen, op termijn, zullen worden gehaald, onder andere omdat niet kan worden
gegarandeerd dat de dalende trend zich voortzet? Erkent u dat per hectare per jaar? Zo
ja, waarom stelt u dat dan voor?
Erkent u dat het instellen van een drempelwaarde slechts mogelijk is wanneer de
overheid met een robuust pakket van maatregelen kan garanderen dat Natura
2000-gebieden in een gunstige staat van instandhouding zullen worden gebracht en dat
vrijwillige maatregelen hiervoor onvoldoende zekerheid bieden, zoals de Raad van
State (RvS) ook heeft gesteld in de uitspraak over de bouwvrijstelling?
Indien u volhoudt dat u een drempelwaarde wilt instellen, erkent u dan dat er verplichte, dwingende maatregelen nodig zijn om de stikstofdepositie met zekerheid en
daadwerkelijk terug te dringen? Gaat u zich hiervoor inspannen? Zo nee, waarom niet?
Welk doel beoogt u met het vervangen van de term «stikstof» door «ammoniak en
stikstof»? Wilt u suggereren dat ammoniak, voornamelijk afkomstig uit de veehouderij,
geen schadelijke stikstofverbinding zou zijn? Erkent u dat dit niet klopt?
Hoopt u hiermee te bewerkstelligen dat in de politieke en maatschappelijke discussie de
term «ammoniak» zal worden vergeten en de «stikstofdiscussie» zich daardoor alleen
nog maar zou richten op stikstofoxiden uit verbrandingsprocessen?
Kunt u bevestigen dat in Nederland jaarlijks 7.500 tot 9.000 mensen vroegtijdig sterven
door fijnstof in de lucht en dat de landbouwsector is betrokken bij ruim de helft van
deze fijnstofconcentraties, zoals ook beschreven door de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) in Kamerstuk 2022D44810?
Kunt u bevestigen dat deze betrokkenheid van de landbouwsector bestaat uit de
ammoniakuitstoot (bij secundair fijnstof) en uit deeltjes van mest, veren, huid, haar,
voer en strooisel (primair fijnstof), zoals ook beschreven door het Kennisplatform
Veehouderij en humane gezondheid?
Kunt u bevestigen dat fijnstof PM2,5, dat kan leiden tot verminderde longfunctie, astma,
COPD, longkanker en hart- en vaatziekten, kan worden gevormd door zowel ammoniak
als stikstofoxiden? Zo ja, waarom schrijft u dan alleen over de gezondheidsrisico’s als
gevolg van stikstofoxiden? Erkent u dat u daarmee een verkeerd beeld schetst?
Op basis waarvan denkt u dat het wederom ter discussie stellen van de Europese
doelen en regels of de interpretatie hiervan, deze keer tot andere uitkomsten zal leiden?
Erkent u dat de reden dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) sneuvelde, ligt in het
gebrek aan vertrouwen van de rechtspraak in de kans dat het gevoerde beleid op basis
van de bestaande wettelijke regeling tijdig tot voldoende bescherming van de natuur
gaat leiden? Zo ja, waarom zou een minder dwingende aanpak, zoals u voorstelt, dan
wel op voldoende vertrouwen van de rechterlijke macht kunnen rekenen?
Bent u zich ervan bewust dat het sturen op emissies een manier is om emissies te
vergunnen? Dus dat ecologische metingen (planten en dieren tellen) een controle
achteraf is, die niet kan leiden tot vergunningverlening van emissies vooraf?
Hoe verhoudt de door de u voorgestelde regeling zicht tot het voorzorgbeginsel, zoals
geïnterpreteerd door het Europees Hof?
Hoe denkt u emissievergunningen voor stikstof te kunnen verlenen als de KDW minder
relevant wordt, maar de natuurkwaliteit alleen achteraf kan worden gemeten en het
voorzorgbeginsel verdere verslechtering niet toestaat?
Hoe denkt u dat een verdere vergroting van technische maatregelen en daarmee een
meer kapitaalintensieve landbouw gaat uitwerken op de kapitaaleisen en dus de
schaalvergroting en dus het aandeel familiebedrijven?
Bent u zich ervan bewust dat Nederland sinds de PAS-uitspraak geen drempelwaarde
heeft en dat de rekenwaarde van 0,005 een meetgrens is, die niet is bedoeld voor
vergunningverlening? Zo ja, waarom dan de vergelijking met landen die wel een
drempelwaarde hanteren voor het verlenen van vergunningen?
Bent u zich ervan bewust dat dat het verminderen van andere drukfactoren op de
natuur, zoals versnippering, droogte et cetera, niet uitwisselbaar is met de reductie van
stikstofdepositie?
Kunt u ingaan op de veel relevantere verzadiging (stikstofaccumulatie) van de bodem in
relatie tot de KDW? Hoe moet dit volgens u worden gewogen bij het vaststellen van wat
een goede drempelwaarde zou kunnen zijn? Hoezo is dit niet betrokken bij de vergelijking van drempelwaardes tussen landen?
Op welke wijze zou u een trend willen vast stellen voor de stikstofdepositie over een
periode van slechts 12 maanden, gegeven het feit dat de depositie ook bij gelijkblijvende emissies over de jaren heen door klimatologische omstandigheden sterk kan
fluctueren?

2

3

4

5

6

7

8

9

10
11

12

13
14

15

16

17

18

19

2

Nr

Vraag

20

Waarom acht u een drempelwaarde van één mol in combinatie met een reductie van de
depositie in de afgelopen 12 maanden juridisch houdbaar, ondanks dat er geen
garanties kunnen worden gegeven voor het doorzetten van deze depositiedaling in de
toekomst en de Nederlandse rechter zich weinig gelegen laat liggen aan drempelwaarden, zoals die in het buitenland worden gehanteerd?
Hoe wilt u, gegeven de grote onzekerheden wat betreft de juridische houdbaarheid van
(generieke) drempelwaarden, voorkomen dat opnieuw knelgevallen, zoals de PASmelders, ontstaan?
Hoeveel depositiereductie zou jaar op jaar moeten worden gerealiseerd om een zodanig
dalende trend in de depositiereductie te realiseren dat het kan worden gebruikt om een
drempelwaarde van één mol te onderbouwen?
Denkt u dat alleen het verwijderen van de KDW uit artikel 1.12a van de Wnb voldoende
is voor het veranderen van de sturende rol van de KDW bij de toetsing van vergunningaanvragen c.s., gegeven het feit dat zij deze sturende rol al hadden voordat de KDW in
de wet waren opgenomen? Zo niet, welke maatregelen acht u verder nodig?
Wat is uw reflectie op de verschillende uitspraken van de RvS, waaruit blijkt dat de
enige oplossing is dat we zo snel mogelijk stikstofreductie reduceren zonder
vrijblijvendheid?
Hoe verhoudt uw uitspraak dat meerdere factoren van invloed zijn op de staat van de
natuur zich met een advies van de landsadvocaat van 12 mei 2022, waarin wordt
aangegeven dat reductie van de stikstofdepositie nodig is met oog op de verplichtingen
van artikel 6, eerste en tweede lid van de Habitatrichtlijn, om toestemmingverlening
weer op gang te brengen?
In welke verhouding moet het voorstel tot het verlagen van de drempelwaarde worden
geapprecieerd, met oog op juridische borging, ten aanzien van het advies van de
Landsadvocaat van 23 december 2022 omtrent handhaving van PAS-melders?
Hoe gaat het voorstel van het verwijderen van de omgevingswaarde als resultaatverplichting zorgen voor juridische sluiting ter voorkoming van bijvoorbeeld handhaving
van PAS-melders, maar ook het wederom kunnen uitgeven van vergunningen?
Wat is de waarde van de neerwaartse lijn waaraan een aanvrager die depositie
veroorzaakt de voorliggende 12 maanden aan moet hebben voldaan om een drempelwaarde van één mol per hectare per jaar te kunnen introduceren in het betreffende
Natura 2000-gebied?

21

22

23

24

25

26

27

28

3