Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 953

Vaststelling van overgangsrecht en wijziging
van diverse wetten ten behoeve van de
invoering van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht (Invoeringswet Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht)

Nr. 39

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 maart 2011
In het regeerakkoord is naast het permanent maken van de Crisis- en
herstelwet, de bundeling, vereenvoudiging, modernisering, en versobering aangekondigd van het omgevingsrecht in brede zin (incl. betrokken
regels van natuur- en milieurecht en het algemeen bestuursrecht). Het
gaat over een omvangrijk gedeelte van onze wet- en regelgeving met een
groot maatschappelijk belang dat toegesneden moet zijn op de opgaven
waarvoor we op het terrein van de fysieke leefomgeving staan. Dit vraagt
om een samenhangende aanpak. Dit betekent meer kansen en flexibiliteit
bieden, maar ook grenzen stellen en handhaven.
Met deze brief informeer ik uw Kamer, op verzoek van de vaste commissie
voor Infrastructuur en Milieu d.d. 9 februari 2011, over de wijze waarop ik
deze vernieuwing van het omgevingsrecht wil aanpakken. Dit doe ik mede
namens de bewindslieden van EL&I, BZK, V&J, OCW, BuZa en Defensie.
Achtergrond
In de uitvoeringspraktijk van onder andere duurzame gebiedsontwikkeling, stedelijke herstructurering, bereikbaarheid, woningbouw,
natuurontwikkeling, herbestemming van cultureel erfgoed, duurzame
energie en waterbeheer lopen partijen tegen talrijke problemen aan. Een
deel daarvan heeft te maken met het omgevingsrecht. Er is een veelvoud
aan wetten, amvb’s en ministeriële regelingen op het terrein van het
omgevingsrecht. Deze regelgeving is in de tijd versnipperd tot stand
gekomen en mist in de praktische toepassing te vaak samenhang, terwijl
de projecten steeds vaker gebiedsgericht van aard zijn en er steeds meer
samenhang tussen verschillende maatschappelijke opgaven zichtbaar is.
Zelfs deskundigen kunnen vaak geen zekerheid meer geven of een
ruimtelijk project in overeenstemming met de regels kan worden
toegestaan. Het is met name de optelsom van de regels met elk hun eigen
kaders, uitgangspunten en vereisten die ervoor zorgt dat deze niet meer
helder zijn voor de partijen die er in de praktijk mee aan de slag moeten.

kst-31953-39
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 953, nr. 39

1

Enkele andere belangrijke knelpunten zijn: hoge onderzoekslasten,
stroperige en lange besluitvormingsprocessen en het ontbreken van
bestuurlijke ruimte om gebiedsgerichte afwegingen te maken. De
bestaande wet- en regelgeving en besluitvorming sluiten niet altijd meer
aan bij de huidige maatschappelijke wensen. Dat schaadt de ondernemer,
de burger als belanghebbende, de ontwikkelaar, de boer, maar ook de
natuurbeheerder en de overheid. Dit schaadt uiteindelijk de duurzame
ontwikkeling van ons land.
Naar een inzichtelijk stelsel van omgevingsrecht
De gebruikers van het omgevingsrecht in de praktijk hebben behoefte aan
een samenhangend en overzichtelijk stelsel van het omgevingsrecht. De
praktijk moet weer werkbaar worden en de rechtszekerheid moet
toenemen. Dat geldt voor initiatieven van burgers en bedrijven, maar ook
voor de overheden in hun streven naar een duurzame gebiedsontwikkeling. Op deelterreinen zijn hiervoor in de afgelopen jaren belangrijke
slagen gemaakt. Ik wil daarop voortbouwen en ook in bredere zin
verbetering brengen via een «Raamwet omgevingsrecht» (werktitel)
waarin overkoepelende onderwerpen zo veel mogelijk uniform en
gebundeld worden geregeld. Een wet die bestaande wetten integreert, het
aantal verschillende regels vermindert, de regeldruk voor burgers,
bedrijven en overheden reduceert, het toezicht slim reduceert en de
toepassing van het omgevingsrecht daadwerkelijk eenvoudiger en
effectiever maakt. Daarnaast moet dit alles bijdragen aan een grotere
tevredenheid van burgers, ondernemers en overheden over de kwaliteit
van de besluitvorming.
Pragmatisch aan de slag
Dit brengt me bij vier doelstellingen om concreet mee aan de slag te gaan:
1. Besluitvorming moet sneller en goedkoper; dit betekent dat ik kritisch
ga kijken naar de reikwijdte en voorspelbaarheid van onderzoeksverplichtingen en toetsingskaders in de huidige wetten, teneinde de
(administratieve) lastendruk voor burgers en bedrijven en de bestuurlijke lastendruk voor overheden te verminderen.
2. Besluitvorming moet beter en met meer transparantie voor initiatiefnemers en belanghebbenden: de rechtsbescherming staat niet ter
discussie, ik wil besluitvorming beter maken door de gefaseerde
Elverding-aanpak consequent toe te passen: Sneller en Beter is het
devies.
3. Opschonen en vereenvoudigen van regels door aan te sluiten bij wat
in Europees verband verplicht is gesteld (geen nationale koppen op
Europese regels), eenduidigheid in bevoegd gezag en het schrappen
van overbodige regels. Hierbij begin ik met de Wet ruimtelijke
ordening en de Wet milieubeheer.
4. Regelgeving moet flexibeler: meer ruimte voor bestuurlijke lokale en
regionale afweging, meer samenhang tussen afzonderlijke wetten,
meer mogelijkheden tot gebiedsgerichte uitruil van landelijke normen,
betere aansluiting op de praktijk.
Uiteindelijk zal alle wetgeving die voor de praktijk van het omgevingsrecht
het meest relevant is in het licht van deze doelstellingen worden bezien.
Dit betekent kritisch kijken waar toepassing van verschillende regels in
één gebied of project nadelig uitpakt en waar gebruikers de grootste
belemmeringen ervaren. Op basis hiervan zal ik algemene uitgangspunten
formuleren en zo stapsgewijs een Raamwet opbouwen. Deze ambitie en
aanpak van het omgevingsrecht sluit aan op de signalen die ik van andere
overheden krijg. Ik wil die dan ook nauw betrekken bij de vernieuwing van
het omgevingsrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 953, nr. 39

2

Verbeteren besluitvormingsprocessen
Uit analyses blijkt dat de juridische invalshoek alleen niet voldoende is.
Het gaat ook om de verbetering van besluitvormingsprocessen. Dat kan
via het vergroten van kennis en kunde en het verbeteren van de bestuurlijke organisatie en procesvoering. Hierbij is sprake van een wisselwerking
tussen regelgeving en (bestuurlijke) organisatie. De commissie Elverding
heeft voor infrastructurele projecten laten zien dat met een goede
inrichting van de verschillende besluitvormingsfasen veel winst kan
worden geboekt in snelheid en kwaliteit. Zo wordt op de plankosten
bespaard, innovatie bevorderd en de kwaliteit van de leefomgeving
verbeterd. In lijn met de motie Samsom zal ik de aanbevelingen die de
commissie Elverding heeft gedaan voor infrastructuur, ook toepassen op
andere onderdelen van het ruimtelijk domein.
Europa
Het regeerakkoord streeft naar een gelijk speelveld binnen de EU. Dat zal
ook een belangrijk uitgangspunt zijn bij de vereenvoudiging van het
omgevingsrecht. Daarnaast vergt dit bij de voorbereiding van nieuwe
Europese wet- en regelgeving een grondige analyse van de effecten op
nationale projecten en gebieden. Het kabinet zet in op verbetering van de
zogenoemde territorial impactassessment en de nationale toepassing
hiervan. Ik ga uit van Europa (dus geen nationale koppen) en ga actief het
gesprek met Europa aan. Ik zal onze specifieke situatie en oplossingen
uitleggen en in gesprek gaan met de Commissie en andere lidstaten
indien nieuwe of bestaande Europese regels in Nederland onwerkbaar
zijn.
Mijlpalen
Nog voor het zomerreces wil ik komen met een uitwerking van de
genoemde thema’s – reductie onderzoeksverplichtingen, integratie
toetsingskaders, Elverding-aanpak en vergroting bestuurlijke afwegingsruimte – in het licht van de hierboven beschreven doelstellingen. Ook
zullen dan de hoofdlijnen worden geschetst van een Raamwet
omgevingsrecht, waarvoor ik in het voorjaar van 2012 met een eerste
uitgewerkt wetsvoorstel wil komen. Tevens geef ik in de brief aan hoe de
gefaseerde aanpak verder vorm zal krijgen. Deze aanpak zorgt ervoor dat
de – in het regeerakkoord – ingeboekte besparing van structureel 50 mln.
vanaf 2014 op het Infrastructuurfonds gerealiseerd wordt. Voor het
wetsvoorstel van 2012 zal de reductie in administratieve lasten worden
gekwantificeerd.
Slot
De vernieuwing van het omgevingsrecht is een kabinetsbrede ambitie die
gezamenlijk wordt aangepakt. Dat vereist een intensief samenspel. Niet
alleen met mijn collega’s van EL&I, BZK, V&J, OCW, BuZa en Defensie
maar ook met de decentrale overheden, maatschappelijke organisaties,
wetenschap en praktijk. Bovenal vereist het een vruchtbare samenwerking
met uw Kamer. Samen moeten wij ons inzetten voor een nieuw stelsel
van het omgevingsrecht dat eenvoudig beter is voor de gebruikers in de
praktijk en voor het realiseren van maatschappelijke opgaven op het
terrein van de fysieke leefomgeving.
Zo versterken wij onze ruimtelijk-economische structuur op een duurzame
manier en verbeteren de kwaliteit van de leefomgeving.
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 953, nr. 39

3