Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1979
Vragen van de leden Gesthuizen (SP), Van Laar (PvdA), Thieme (PvdD) en
Voordewind (ChristenUnie) aan de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over grote misstanden in de handgemaakte
tapijtindustrie in India (ingezonden 13 februari 2014).
Antwoord van minister Ploumen (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 15 mei 2014). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 1446
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht «Bezoedelde tapijten, slavernij en kinderarbeid in India’s handgemaakte tapijtindustrie»1 en het rapport «Tainted Carpets
– Slavery and Child Labor in India’s Hand-Made Carpet Sector»2 waarin wordt
belicht dat in de handgemaakte tapijtindustrie in India grote misstanden als
kinderarbeid en gedwongen arbeid aan de orde van de dag zijn?
Antwoord 1
Het rapport «Tainted Carpets-Slavery and Child Labor in India’s Hand-made
Carpet Sector» geeft een indringend beeld van kinderarbeid en gedwongen
arbeid bij de productie van handgeknoopte tapijten in India op basis van
onderzoek van het FXB Center for Health and Human Rights van Harvard
University. In het rapport worden schrijnende situaties beschreven waaronder
zeer slechte arbeidsomstandigheden, fysiek en verbaal geweld, chronische
onderbetaling en het ronselen en gedwongen te werk stellen van nog jonge
kinderen. Ik zie dergelijke situaties het liefst zo snel mogelijk uitgebannen.
Vraag 2
Bent u bereid onderzoek te doen naar de mogelijke directe of indirecte
betrokkenheid van Nederlandse bedrijven, waaronder importeurs en
verkopers, bij slavernij, uitbuiting en kinderarbeid in de Indiase tapijtindustrie?

1
2

ah-tk-20132014-1979
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.dalits.nl/140128.html
http://fxb.harvard.edu/wp-content/uploads/sites/5/2014/01/Tainted-Carpets-Released-01-2814.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Ja. Een beknopt onderzoek heeft plaatsgevonden op basis van CBS statistieken en contact met partijen die mogelijk over informatie beschikken over de
invoer van handgeknoopte tapijten uit India, specifiek de Landelijke India
Werkgroep, brancheorganisaties MODINT, VGT (Vereniging Grootwinkelbedrijf
Textiel), Inretail en VIVO (Vereniging Importeurs Verre Oosten), tapijtkeurmerken Goodweave en het Care & Fair initiatief, MARCJANSSEN en IKEA India.
In het onderstaande antwoord op Kamervraag 2 en de antwoorden op de
Kamervragen 5 en 6 kom ik terug op de bevindingen.
Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) komt naar voren
dat de importwaarde van Indiase handgeknoopte tapijten relatief klein is.
Volgens de meest recente cijfers van het CBS werden 39.272 stuks geknoopte
tapijten3 uit India geïmporteerd in 2012, met een totale waarde van 1.878.000
euro4. De CBS gegevens specificeren niet naar handgeknoopte of machinaal
knoopte tapijten. Het CBS publiceert alleen geaggregeerde data en geeft geen
overzicht van individuele bedrijven die tapijten uit India importeren. Ook
andere bronnen, zoals de douane of brancheorganisaties, beschikken niet
over een dergelijk overzicht.
Het rapport «Tainted Carpets – Slavery and Child Labor in India’s Hand-Made
Carpet Sector» vermeldt geen Nederlandse bedrijven.
De brancheorganisaties MODINT, VGT en InRetail geven aan geen activiteiten
te ontwikkelen gericht op de belangen gerelateerd aan tapijtimporteurs. De
VIVO (Vereniging Importeurs Verre Oosten) telt wel tapijtimporteurs onder
zijn doelgroep en heeft bij de leden de vraag uitgezet welke leden handgeknoopte tapijten uit India importeren. Vanwege uitblijven van respons op
deze oproep, concludeert de VIVO dat de bij hen aangesloten leden geen
activiteiten ontplooien gerelateerd aan de import van tapijten uit India.
Op basis van bovenstaande informatie constateer ik dat de markt voor
handgeknoopte tapijten in Nederland beperkt is. Dit werd desgevraagd
bevestigd door de oprichter en bestuurslid van het Care&Fair initiatief (verder
toegelicht onder vraag 5), eveneens betrokken bij MARCJANSSEN, een
Nederlands bedrijf gespecialiseerd in de verkoop van handgeknoopte tapijten.
Hij schat het aantal Nederlandse importeurs van handgeknoopte Indiase
tapijten op maximaal dertig. Hiervan zijn elf bedrijven aangesloten bij het
Care&Fair initiatief of het Goodweave tapijtkeurmerk (zie vraag 5).
Vraag 3 en 4
Hoe beoordeelt u het feit dat kinderarbeid en andere misstanden in de
Indiase tapijtindustrie ruim 20 jaar geleden uitvoerig in de publiciteit kwamen,
dat sindsdien een scala aan vrijwillige initiatieven is ondernomen maar dat de
in het rapport beschreven situatie van tapijtarbeiders nog steeds ronduit
dramatisch is?
Wat zegt volgens u dit rapport over de vrijwillige vormen van Internationaal
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO) die in het leven zijn
geroepen om de problemen in de Indiase tapijtindustrie op te lossen?
Antwoord 3 en 4
Kinderarbeid in de Indiase tapijtindustrie bewijst een weerbarstige problematiek te zijn. Ondanks dat cijfers van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO)
laten zien dat kinderarbeid wereldwijd is afgenomen met 20–25 procent in de
periode 2008–20125, laat het onderhavige rapport van de Harvard Universiteit
zien dat er nog steeds sprake is van ernstige misstanden bij de productie van
handgeknoopte tapijten in India. De Indiase overheid is primair verantwoordelijk voor het uitbannen van kinderarbeid in India via wetgeving en het
handhaven ervan. Daarnaast hebben bedrijven de verantwoordelijkheid om
schending van mensenrechten in hun handelsketen te voorkomen. Keurmerken en vrijwillige initiatieven kunnen bedrijven helpen deze verantwoordelijkheid uit te voeren. Een deel van de Nederlandse bedrijven die in deze sector
3

Dit betreft de CBS goederensoorten «Tapijten, geknoopt of met opgerolde polen, ook indien
geconfectioneerd» die vallen onder de codes: 57011010, 57011090, 57019010 en 57019090.
4
http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=81269NED&D1=0–1&D2=1251–
1254&D3=106&D4=a&HDR=T&STB=G2,G1,G3&VW=T
5
Rapport van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) «Making Progress against Child
Labour», 2012 http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_norm/---ipec/documents/
publication/wcms_221513.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

actief zijn, spant zich hiervoor in, bijvoorbeeld door zich aan te sluiten bij het
Goodweave keurmerk of het Care&Fair initiatief, en door het controleren van
de eigen toeleveringsketen.
Vraag 5
Welke Nederlandse bedrijven zijn aangesloten bij de keurmerken Goodweave
en Rugmark en/of het Care & Fair initiatief van de Europese tapijtindustrie?
Kunnen kopers er met zekerheid van op aan dat hun tapijt uit India niet door
slaven of kinderen is gemaakt?
Antwoord 5
Op de site van het tapijtkeurmerk Goodweave staan twee Nederlandse
bedrijven genoemd: Rudan en Cunera6. Het tapijtkeurmerk Rugmark is in
India gevestigd en vermeldt geen Nederlandse bedrijven op de website7. De
site van het Care & Fair initiatief vermeldt negen Nederlandse bedrijven: Berg
& Berg, Brokkings Woonhuis, EBRU, Elle Funny Carpets, I.C.E. International,
Kwantum, MARCJANSSEN, Van Gils de Wit, Van Meeuwen8.
Het tapijtkeurmerk Goodweave is een multi-stakeholder initiatief met
vertegenwoordigers vanuit het bedrijfsleven, NGO’s en internationale
organisaties in de Raad van Bestuur. De leden zijn bedrijven met name uit de
VS, Duitsland en Verenigd Koninkrijk. Goodweave hanteert een auditsysteem
om risico’s op mensenrechtenschendingen bij de productie van tapijten te
voorkomen. Het keurmerk werkt daartoe met een Goodweave-licentie met
individueel nummer om de herkomst van elk tapijt te kunnen traceren.
Goodweave geeft op de website aan dat dit proces niet waterdicht is. In
samenwerking met de International Social and Environmental Accreditation
and Labeling Alliance (ISEAL) werkt Goodweave aan een uitbreiding en
versterking van de Goodweave standaarden en het uittesten van de uitvoering daarvan. De Landelijke India Werkgroep maakt deel uit van het Standard
Committee dat hieraan werkt.
Het keurmerk Rugmark werkte tot enkele jaren geleden actief met Westerse
tapijtmerken, maar richt zich nu bijna alleen nog op Indiase bedrijven. De
Landelijke India Werkgroep en het Care&Fair initiatief geven desgevraagd aan
dat de controle die het Rugmark keurmerk uitvoert geen garantie biedt dat de
tapijten niet door kinderen zijn gemaakt. Ook wordt aangegeven dat Rugmark
niet in alle aspecten transparant is over de werkmethode.
Het Care & Fair initiatief richt zich op een bewustzijnsverandering bij Indiase
exporteurs van handgeknoopte tapijten. Bedrijven die aangesloten zijn bij het
Care & Fair initiatief dragen bij aan speciale projecten, zoals scholen, in
gebieden waar veel tapijtknoperijen zijn. De aangesloten bedrijven blijven zelf
verantwoordelijk voor het controleren van de eigen keten op kinderarbeid.
Het bedrijf MARCJANSSEN, mede oprichter van het Care & Fair initiatief, laat
bijvoorbeeld weten hiertoe eigen controleurs in dienst te hebben. Zij kopen
de tapijten in bij een beperkt aantal producenten in India waar het bedrijf een
lange termijn zakelijke relatie mee heeft opgebouwd. Dit stelt MARCJANSSEN
beter in staat om ook lastige problematiek zoals kinderarbeid open te
bespreken en te controleren.
Vraag 6
Bent u bereid contact op te nemen met Nederlandse brancheorganisaties die
de tapijtimporteurs en/of retailers van Indiase tapijten vertegenwoordigen?
Bent u voornemens met hen de noodzaak te bespreken om actie te ondernemen tegen slavernij, uitbuiting en kinderarbeid bij de produktie?
Antwoord 6
Door het ministerie van Buitenlandse Zaken is contact opgenomen met de
brancheorganisaties MODINT, VGT, InRetail en VIVO, zie ook het antwoord op
vraag 3. Het aantal Nederlandse bedrijven dat handgeknoopte tapijten uit
India verkoopt blijkt beperkt te zijn. Een deel van deze bedrijven is aangesloten bij het Care & Fair initiatief of bij het tapijtkeurmerk Goodweave.

6

http://www.goodweave.net/s_members.php?cid=34
http://www.rugmarkindia.org/Rugmark/a2z.html
8
http://www.care-fair.org/members.html
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

Het Care & Fair initiatief geeft aan dat zij de problematiek van kinderarbeid bij
het knopen van tapijten in India blijvend onder de aandacht brengen bij hun
leden. Hierbij is uitgebreid aandacht voor goede voorbeelden. Daarnaast zal
het Initiatief aandacht vragen voor het onderwerp kinderarbeid in de
overkoepelende internationale stuurgroep van het Care & Fair initiatief.
In het rapport van Harvard University wordt het bedrijf IKEA genoemd. Met
IKEA India is contact opgenomen en gevraagd naar hun reactie. IKEA India
geeft aan naar aanleiding van het rapport extra onderzoek en inspecties te
hebben uitgevoerd bij hun Indiase tapijtleveranciers. Het bedrijf geeft aan
geen signalen te hebben gevonden dat de in het rapport genoemde
misstanden voorkomen bij hun leveranciers. Daarnaast geeft IKEA India aan
dat de leveranciers van IKEA niet de in het rapport genoemde productietechnieken handgeknoopt of hand getuft gebruiken.
Vraag 7
Bent u bereid met de Indiase regering het gesprek over dit onderwerp aan te
gaan, zo mogelijk in het kader van het Nederlandse-Indiase Memorandum of
Understanding (MoU) over maatschappelijk verantwoord ondernemen? Welke
andere activiteiten onderneemt u samen met India tegen kinderarbeid en
andere schendingen van arbeidsrechten in het kader van dit MoU?
Antwoord 7
De samenwerking met het Indiase ministerie van Corporate Affairs spitst zich
toe op samenwerking en kennisuitwisseling op het vlak van MVO en
corporate governance. Het Indiase ministerie van Corporate Affairs zoekt
vooral samenwerking op onderwerpen als accountancy, voorlichting voor
bedrijven, werking van de OESO Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen en het uitwisselen van best practices, bijvoorbeeld via samenwerking
met het Indian Institute for Corporate Affairs (IICA). Het onderwerp kinderarbeid staat standaard op de agenda in gesprekken tussen de Nederlandse
ambassade en de Internationale Arbeid Organisatie (ILO) in India.
In het kader van het Nederlandse mensenrechtenbeleid en in opvolging van
amendement Voordewind (33 750 XVII, nr. 17) op de begroting voor 2014
worden uit het Mensenrechtenfonds twee projecten gefinancierd die zich
richten op India en het bestrijden van kinderarbeid en kinderprostitutie. Het
betreft een project van de Campagne Stop Kinderarbeid over het verder
uitbreiden en opschalen van Child Labour Free Zones in India, Zimbabwe,
Uganda, Mali, Nicaragua en Turkije. Een «Child Labour Free Zone» is een
(geografisch) gebied waar alle kinderen systematisch uit het werk worden
gehaald en (terug) naar school gebracht. Voor wat betreft India richt het
project zich op de sectoren natuursteen, textiel/kleding en leer/schoenen.
Daarnaast wordt een project van ECPAT en Defence for Children gefinancierd
over het tegengaan van geweld tegen kinderen, specifiek seksuele uitbuiting
en kindersekstoerisme, door middel van samenwerking met de toerismebranche in het signaleren en tegengaan van kinderprostitutie. Dit project richt zich
op 30 landen, waaronder India.
Ook wordt uit het Mensenrechtenfonds een meerjarig project (2012–2015) van
Fair Wear Foundation (FWF) gefinancierd met als doel mensenrechtenschendingen in textielfabrieken te verminderen door het versterken en opschalen
van interne klachtenmechanismen. De activiteiten richten zich op vier landen,
waaronder India.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4