Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3229
Vragen van de leden Voordewind (ChristenUnie) en Van der Staaij (SGP)
aan de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie over de veiligheid van
christelijke asielzoekers op Asielzoekerscentra’s (AZC’s). (ingezonden
6 augustus 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
1 september 2015).
Vraag 1
Herinnert u zich de beantwoording op de eerder gestelde schriftelijke vragen
over dit onderwerp?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Was er bij het desbetreffende incident sprake van intimidatie, discriminatie en
bedreiging van een christelijke asielzoeker? Was er bij dit incident sprake van
het claimen van een gemeenschappelijke ruimte ten behoeve van het
islamitisch gebed, waarbij niet-moslims geen gebruik konden maken van deze
ruimte? Was er in casu sprake van een overtreding van de huisregels van het
Centrum Opvang Asielzoekers (COA)? Zo nee, op basis waarvan baseert u
dit? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen om dit in de toekomst te
voorkomen?
Vraag 3
Ontvangt u signalen, bijvoorbeeld in uw contact met de stichting Gave, dat
ook in andere asielzoekerscentra (AZC’s) gemeenschappelijke ruimtes
geclaimd worden door bepaalde groepen? In hoeverre is dit in strijd met de
huisregels van het COA?
Antwoord 2 en 3
De bewoner heeft in gesprek met het COA aangegeven dat hij zich geïntimideerd en bedreigd voelde. Het COA heeft na gesprekken met betrokkenen in
dit individuele geval geen harde aanwijzingen gevonden van intimidatie,
discriminatie of bedreiging. Dat laat onverlet dat het COA op basis van dit

1

ah-tk-20142015-3229
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014-2015, nr. 2936

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

signaal samen met de bewoner en andere betrokkenen op zoek is gegaan
naar een oplossing.
Het COA beheert alle beschikbare ruimtes op een opvanglocatie. Het COA
bepaalt welke ruimte waarvoor beschikbaar wordt gesteld. Zo stelt het COA
ook vast welke ruimtes ter beschikking staan voor welke individuen (bijvoorbeeld de woonplek) en of groepen (bijvoorbeeld de vrouwenkamer). Elk
gebruik van de ruimtes dat niet vastgelegd is, wordt in goed overleg met het
COA bepaald. Er mogen geen ruimtes eenzijdig worden geclaimd. Mochten er
signalen hierover bij het COA worden gemeld dan zullen de medewerkers
van de locatie hierop acteren en met de bewoners in gesprek gaan om te zien
of de leefbaarheid en veiligheid in het geding is. Het COA heeft mij gemeld
dat dit ook zo is gebeurd in het voorbeeld van Gilze.
Vraag 4
Kunt u concreet aangeven welke aanbevelingen van het onderzoek van
Deloitte uit 2011 zijn overgenomen en uitgevoerd? In welke mate zijn ze
uitgevoerd en welk structureel effect heeft dit opgeleverd? Kunt u aangeven
welke aanbevelingen niet zijn overgenomen en uitgevoerd en waarom deze
niet zijn overgenomen en uitgevoerd?
Antwoord 4
1. Informatieverstrekking
Alle asielzoekers die bij het COA worden opgevangen, worden voorgelicht over artikel 1 van de Grondwet, het gelijkheidsbeginsel. Discriminatie van LHBT’s en op basis van geloofsovertuiging wordt expliciet
benoemd.
2. Personeel: serieus nemen problematiek en meldingen
Alle medewerkers van het COA zijn in 2012/2013 voorgelicht over de
problematiek van de LHBT asielzoeker en de christenasielzoeker. Er is
voor alle medewerkers een reader beschikbaar waarin het COC en
stichting Gave achtergrondinformatie hebben gegeven.
3. Het zichtbaar maken van aanpak en oplossing
In het reglement Onthouding Verstrekkingen, het sanctioneringsbeleid
van het COA, staat in de doelstelling opgenomen dat een sanctionering
effect heeft op de overige asielzoekers. Bij de maatregel van een
tijdelijke onthouding van de opvangplek is de sanctionering zichtbaar. Bij
alle de andere maatregelen is dit niet direct zichtbaar. Het COA heeft
geen «shaming and blaming» beleid.
4. Aanspreken op niet integer gedrag en het sanctioneren daarvan
In de voorlichting aan medewerkers is opgenomen dat signalen van
discriminatie serieus genomen moeten worden. Het aanspreken hierop is
daar een onderdeel van.
5. Veiligheid vergroten
Toezicht op de fysieke veiligheid op de locaties wordt uitgevoerd door de
RI&E. Een systematiek waarbij de risico’s worden beschreven en de
maatregelen worden benoemd die de locatie moet nemen. Middels
evaluatie hiervan wordt de voortgang en actueel houden van de RI&E
gemonitord. Er zijn geen fysieke maatregelen genomen die gericht zijn
op de veiligheid van christenen.
6. Leefsituatie culturele aspecten clusteren hergroeperen ruimte geven
Binnen het interne plaatsingsbeleid is ruimte gecreëerd om plaatsingsverzoeken op basis van religieuze motieven te honoreren. Elk verzoek
wordt wel apart beoordeeld. Capaciteitsdruk of andere zwaarwegende
motieven zijn soms overwegingen waardoor het verzoek afgewezen
wordt.
De aanbeveling van het apart opvangen van doelgroepen in speciale
opvangvoorzieningen is niet overgenomen. Het COA streeft hierbij naar
een zo uitgebalanceerde verdeling van doelgroepen. Dat dit niet altijd
mogelijk is door de enorme capaciteitsdruk en de toestroom van grote
homogene groepen, is duidelijk.
7. Vertrouwenspersoon, contactpersoon anoniem melden
Het COA heeft aangegeven sinds het rapport van Deloitte meer aandacht
te hebben voor de problematiek en dat sensitiever wordt opgetreden als
bewoners vertellen over de moeilijkheden die ze ervaren. De rol van de
COA-medewerker als contactpersoon heeft meer aandacht gekregen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Ook de doorverwijzing naar belangenverenigingen en het faciliteren van
deze contacten is een onderdeel hiervan.
Vraag 5
Begrijpen wij uit uw antwoord2 op vraag 7 van 24 juni jl. dat de eerder
gemaakte landelijke afspraken momenteel niet op elke opvanglocatie
ingevoerd zijn? Welk percentage van de huidige medewerkers en welk
percentage van de huidige opvanglocaties zijn meetbaar bereikt met de
aangeboden scholing? Kunt u aangeven op hoeveel locaties de maatregelen
nog niet zijn ingevoerd en wanneer verwacht u dat de maatregelen wel op
alle locaties ingevoerd zijn? Bent u voornemens de door u genoemde
afgeslankte werkgroep weer uit te breiden om dit proces te bespoedigen?
Antwoord 5
De afgeslankte werkgroep is in augustus aangevuld met 2 nieuwe leden. Er is
een vervolg plan van aanpak geschreven waarin op basis van de groei die het
COA heeft meegemaakt de afgelopen maanden de probleemstelling opnieuw
wordt beschreven en waar de plannen in staan voor de komende maanden.
De doelstelling hierbij is dat het COA in het najaar het huidige pakket aan
richtlijnen heeft aangepast aan de huidige behoefte. Het voorlichten van alle
COA-medewerkers is hierin opgenomen.
Vraag 6
Deelt u het risico, wat ook staat beschreven in het onderzoek van Deloitte uit
2011, dat de bewoners geen melding durven te maken? Deelt u voorts de
mening dat de sindsdien toegenomen homogeniteit van de bevolking van de
opvanglocaties, de toegenomen vervolging die de christelijke bewoners in het
land van herkomst al hebben doorgemaakt3 en de afgenomen sensitiviteit in
de organisatie door de vele nieuwe medewerkers het risico verder vergroot
dat er geen meldingen gedaan worden?
Antwoord 6
COA-medewerkers zijn getraind om signalen op te pakken en hierover in
gesprek te gaan. Door de grote toename van het aantal opvanglocaties zijn er
veel nieuwe medewerkers aangesteld. In het actualiseren van het plan van
aanpak door de werkgroep meldingsbereidheid wordt hier door het COA
aandacht aan geschonken, zodat ook voor nieuwe medewerkers wordt
geborgd dat het bewustzijn voor dit aspect en specifiek de positie van
christenen vergroot zal worden.
Vraag 7
Bent u bereid dergelijke incidenten, met een religieuze grondslag, voortaan
wel te registreren zodat er een beeld ontstaat hoe groot het probleem is?
Deelt u de mening dat het onwenselijk is wanneer het COA afhankelijk is van
derden om aan te geven of en wanneer dergelijke problemen zich voordoen?
Antwoord 7
Het COA legt in zijn registratiesysteem de aard van een incident vast
(bijvoorbeeld vandalisme, bedreiging, suïcidepoging etc.) en niet de
achtergrond/aanleiding. Ik zie daar ook geen reden voor. De exacte aanleiding
is vaak niet eenduidig vast te stellen. De aard van het incident daarentegen
wel.
Ik vind het hoofdzakelijk van belang dat meldingen gedaan worden. Hierin
heeft de asielzoeker primair een eigen verantwoordelijkheid. Het COA heeft
mij gemeld zich maximaal in te spannen om meldingen binnen te krijgen en
eventuele drempels weg te nemen.
Het COA geeft aan tevreden te zijn over het samenwerkingsverband met COC
en stichting Gave aangezien dat betekent dat meldingen die ondanks alle
inspanningen van het COA niet bij het COA binnen komen, maar wel bij
COC/stichting Gave, alsnog worden ontvangen.

2
3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014-2015, nr. 2936
Zie bijvoorbeeld de signalen bij Stichting Gave:
www.gave.nl/over-gave/actueel/nieuws/azc-nog-onveilig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden
Voordewind (ChristenUnie) en Van der Staaij (SGP), ingezonden 24 juni 2015
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 2936)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4