Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 754

Terrorismebestrijding

27 925

Bestrijding internationaal terrorisme

Nr. 364

BRIEF VAN DE MINISTER PRESIDENT, MINISTER VAN ALGEMENE
ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 maart 2016
Afgelopen dinsdag 22 maart werd Brussel hard getroffen door twee
terroristische aanslagen. Voor zover bekend bij het schrijven van deze
brief zijn zeker 30 mensen omgekomen en vele mensen gewond geraakt.
De aanslagen zijn schokkend en het verdriet is immens. Wij denken in de
eerste plaats aan de slachtoffers, de nabestaanden en aan de Belgische
samenleving. Het kabinet heeft de Belgische autoriteiten steun aangeboden en zal hen bijstaan waar nodig en mogelijk. Ook worden nog drie
Nederlanders vermist. De Nederlandse ambassade in België doet er alles
aan om samen met de Belgische autoriteiten duidelijkheid te verkrijgen
over hun lot.
Direct na de aanslagen heeft het kabinet de crisisstructuur geactiveerd.
Onder regie van de Interdepartementale Commissie Crisisbeheersing
(ICCb) en de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb) zijn
afgelopen dinsdag voorzorgsmaatregelen genomen. Deze komen
bovenop de maatregelen die al eerder genomen zijn.
De angst mag en zal ons niet regeren, want dat is wat de terroristen met
deze daden willen bereiken. De uitingen van solidariteit en weerbaarheid
uit alle delen van de wereld, waaronder ook alle gemeenschappen in
Nederland, zijn indrukwekkend. Het is van groot belang dat wij
gezamenlijk met België pal blijven staan voor onze democratische
waarden. In het licht van deze onmenselijke daden is het van belang om,
schouder aan schouder, de gezamenlijke strijd tegen ISIS met volle kracht
voort te zetten. De verwevenheid van onze interne en externe veiligheid
vergt nationaal en internationaal optreden.
Met deze brief informeert het kabinet de Tweede Kamer over de informele
JBZ raad, de aanslagen in Brussel, het dreigingsbeeld in Nederland, de
extra voorzorgsmaatregelen na afgelopen dinsdag en de inspanningen op
het gebied van terrorismebestrijding. Uw Kamer ontvangt separaat een

kst-29754-364
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 364

1

brief naar aanleiding van de berichtgeving over één van de terrorismeverdachten, El Bakraoui (Kamerstuk 29 754, nr. 365).
Informele JBZ raad en het Nederlandse voorzitterschap
Als voorzitter van de Raad van de Europese Unie staat het kabinet in nauw
contact met de Europese instellingen en vinden intensieve contacten
plaats tussen leden van het kabinet en mijzelf met onze Belgische
collega’s. Na overleg met de Raad van de Europese Unie, de Europese
Commissie en de Belgische regering komen de Europese Ministers van
Binnenlandse Zaken en Justitie en vertegenwoordigers van de Europese
instellingen donderdag om 16:00 in Brussel bijeen om hun solidariteit met
België te tonen, om de actualiteit te bespreken en om te bezien of en zo ja,
welke maatregelen verder kunnen worden geconcretiseerd en waar
mogelijk sneller geïmplementeerd.
Aanslagen België en dreigingsbeeld Nederland
De aanslagen hebben ons buurland België zwaar getroffen en tot een
tijdelijke ontwrichting van de Belgische samenleving geleid. Ook zijn er
slachtoffers uit vele andere landen te betreuren waaronder mogelijk
Nederland. De aanslagen reflecteren de huidige terroristische dreiging
tegen Europa. Vooralsnog gaat de Belgische politie uit van vier daders,
waarvan één voortvluchtig. De aanslagen zijn door ISIS geclaimd. Met
deze aanslagen manifesteert zich de dreiging die al jaren, getuige ook het
laatste aan uw Kamer gestuurde Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland
(DTN 41)1, ook voor Nederland als reëel wordt ingeschat. De aanslagen
bedreigen de open democratie van alle Europese samenlevingen. Daarbij
kunnen de aanslagen tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen
verscherpen.
Het dreigingsbeeld in Nederland blijft substantieel en is complex. Ook in
Nederland is de kans op aanslagen reëel, ofschoon daar op dit moment
geen concrete aanwijzingen voor zijn. De aanslagen in België bevestigen
de mogelijkheid dat diverse actoren (terroristische organisaties, transnationale netwerken, kleinschalige cellen en eenlingen) zowel klein- als
grootschalige aanslagen kunnen plegen. Ook in ons land is blijvende
waakzaamheid derhalve geboden.
Inspanningen Nederland na aanslagen in Brussel
In reactie op de aanslagen in Brussel heeft het kabinet dinsdag direct extra
voorzorgsmaatregelen getroffen, zowel zichtbaar als onzichtbaar. Op
advies van de NCTV zijn ten eerste door de Koninklijke Marechaussee
(KMar) extra maatregelen genomen op de Nederlandse luchthavens. In
samenwerking met de betrokken burgemeesters zijn ten tweede extra
maatregelen genomen op enkele Nederlandse (internationale) treinstations. Ten derde is in samenwerking met de KMar verscherpt toezicht
ingezet aan de Nederlandse grens met België. De KMar wordt hierbij
actief ondersteund door de politie. De genomen maatregelen worden
doorlopend beoordeeld door de operationele diensten en indien nodig
opgeschaald of afgeschaald.
Daarnaast staan de NCTV, de AIVD, de Politie en het OM in contact met
hun counterparts in België. De Expertise Unit Sociale Stabiliteit heeft de
1

Beleidsimplicaties Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 41, Kamerstuk 29 754, nr. 362,
Publicatiedatum 16 maart 2016, Indiener G.A. van der Steur, Minister van Veiligheid en Justitie
en de bijlage Samenvatting Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 41, maart 2016, bijlage bij
Kamerstuk 29 754, nr. 362, Publicatiedatum 16 maart 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 364

2

afgelopen dagen haar activiteiten richting gemeenschappen geïntensiveerd om eventuele zorgen en signalen van spanningen in de Nederlandse samenleving op te vangen. Na de aanslagen is door de politie
gebruik gemaakt van het fijnmazige netwerk in de wijken om hun inzet
daarop af te stemmen.
De consulaire inspanning is gericht op het in kaart brengen van mogelijke
Nederlandse slachtoffers en het zo goed mogelijk te woord staan van
Nederlanders over de situatie in België. Ter versterking van de Nederlandse ambassade in Brussel zijn na het bekend worden van de aanslagen
direct twee medewerkers van het Snel Consulair Ondersteunend Team
(SCOT) afgereisd om waar nodig ter plekke extra consulaire bijstand aan
Nederlanders te verlenen.
Het reisadvies voor België is in de ochtend na de aanslagen aangescherpt.
Nederlanders kregen het advies niet naar Brussel te reizen (kleurcode
rood voor Brussel), zoveel mogelijk binnen te blijven en de aanwijzingen
van de Belgische autoriteiten op te volgen. Dinsdagavond is het reisadvies
voor België aangepast. Er geldt nu kleurcode geel voor Brussel en
Nederlanders krijgen het advies alert te blijven en de instructies van de
autoriteiten op te volgen.
Terrorismebestrijding en versterking veiligheidsketen
In de zomer van 2014 zijn repressieve en preventieve maatregelen in de
strijd tegen terrorisme grotendeels ondergebracht in het Actieprogramma
integrale aanpak jihadisme (bijlage bij Kamerstuk 29 754, nr. 253). Hieraan
is onder meer een wetgevingsprogramma gekoppeld. Aan de nota’s naar
aanleiding van het verslag van de wetsvoorstellen2 die nu in uw Kamer
liggen wordt de laatste hand gelegd en deze worden, conform afspraak
met uw Kamer, in de eerste week van april naar uw Kamer gezonden. Ook
zijn in de afgelopen periode concrete resultaten behaald bij de strafrechtelijke aanpak, het tegengaan van radicalisering, het tegengaan van
terrorismefinanciering, aanslagmiddelen, de internationale context, het
wetgevingsprogramma en de evaluatie van de CT-strategie. Uw Kamer is
recentelijk hierover geïnformeerd door de Minister van Veiligheid en
Justitie.3
De aanslagen in Brussel tonen opnieuw de verwevenheid tussen interne
en externe veiligheid. Internationale samenwerking is dan ook cruciaal.
Nederland heeft daarbij een actieve rol, waaronder het voorzitterschap
van het Global Counter Terrorism Forum (GCTF) en samenwerking met de
Verenigde Naties. Binnen de Anti ISIS Coalitie heeft Nederland haar
bijdrage vergroot.4 Nederland is samen met Turkije covoorzitter van de
Foreign Terrorist Fighter (FTF) werkgroep5. In dit laatste kader werkt het
kabinet aan de implementatie van het FTF Implementation Plan.
Nederland werkt bovendien in Europees verband aan de verdere

2

Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen (Kamerstuk 34 359), Regels met betrekking tot het op de
markt brengen en het gebruik van precursoren voor explosieven (Wetsvoorstel 34 289),
Rijkswet op het Nederlanderschap in verband met het intrekken van het Nederlanderschap in
het belang van de nationale veiligheid (Kamerstuk 34 356 (R2064)), Wijziging van de
Paspoortwet in verband met het van rechtswege laten vervallen van reisdocumenten van
personen aan wie een uitreisverbod is opgelegd (Kamerstuk 34 358 (R2065)).
3
Voortgang Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme, Kamerstuk 29 754, nr. 363, Publicatiedatum 16 maart 2016, ingediend door G.A. van der Steur, Minister van Veiligheid en Justitie en
mede-indiener L.F. Asscher, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
4
Kamerbrief aanvullende artikel 100-brief Nederlandse bijdrage aan de strijd tegen ISIS,
Kamerstuk 27 925, nr. 570.
5
The Hague Implementation Plan on Foreign Terrorist Fighters, Outcome Document of the
Foreign Terrorist Fighters meeting on 11 January 2016, Kamerstuk 27 925, nr. 584.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 364

3

versterking van de samenwerking op het gebied van terrorismebestrijding, zoals verbetering van informatie-uitwisseling, rechtshandhaving,
detectie en grenscontrole. Als tijdelijke voorzitter van de Counter
Terrorism Group, speelt de AIVD een aanjagende en coördinerende rol in
internationaal verband.
Naar aanleiding van onder meer de aanslagen in Parijs in januari 2015 en
de aanhoudende aantallen uitreizigers en terugkeerders heeft het kabinet
uw Kamer in februari 2015 laten weten dat het huidige dreigingsbeeld de
komende jaren naar verwachting een gegeven is en dat de veiligheidsketen daarom op een aantal punten substantieel versterkt wordt.6 De
versterking is in volle gang en loopt door tot 2018. Inmiddels is onder
meer bereikt:
• De operationele capaciteit van de AIVD en de MIVD is ten behoeve van
de inlichtingenonderzoeken naar jihadistische dreigingen vergroot en
wordt ook dit jaar verder uitgebreid;
• De beoogde extra officieren van justitie van het Openbaar Ministerie
zijn gerealiseerd;
• De Dienst Speciale Interventie (DSI) en Observatieteams (OT) zijn
uitgebreid. Het reactieconcept is aangepast op snelheid en flexibiliteit;
• De beoogde uitbreiding van de KMar met Hoog Risico Beveiliging
pelotons is voor twee pelotons gerealiseerd en wordt dit jaar voltooid;
• Versterkingsgelden zijn uitgekeerd aan gemeenten onder andere ter
ondersteuning van eerstelijnswerkers (waaronder het opleiden van
duizenden functionarissen in het onderwijs) en het tegengaan van
radicalisering;
• Buitenlandse Zaken heeft regionale veiligheidscoördinatoren opgeleid
en geplaatst op verschillende ambassades in het Midden Oosten.
Slot
Het kabinet spant zich ten volle in voor het voorkomen van aanslagen in
Nederland en het beschermen van mensenlevens. Toch kan ook
Nederland doelwit worden van een terroristische aanslag. Honderd
procent veiligheid valt niet te garanderen, investeringen in mankracht,
maatregelen en andere middelen ten spijt. Daarom is de veiligheidsketen
ook voorbereid op snelle interventie en respons bij incidenten en crises
om de gevolgen van een eventuele aanslag te beperken.
Terroristen zijn uit op het zaaien van angst, het ontwrichten van ons
dagelijks leven en het tegen elkaar opzetten van groepen binnen onze
samenleving. Het kabinet begrijpt dat gevoelens van angst bestaan en
communiceert open over de risico’s en, waar mogelijk, de maatregelen
die worden genomen. Angst mag en zal ons niet regeren. Het kabinet
heeft vertrouwen in de weerbaarheid van de samenleving. Het tegengaan
van terrorisme is en blijft dan ook een gezamenlijke inspanning van het
kabinet en de Nederlandse samenleving.
Namens het kabinet
De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,
M. Rutte

6

Versterking Veiligheidsketen, Kamerstuk 29 754, nr. 302

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 364

4