Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 123 III

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Algemene Zaken, van het Kabinet
der Koningin en de Commissie van toezicht
betreffende inlichtingen- en veiligheidsdiensten
(III) voor het jaar 2010

Nr. 3

BRIEF VAN DE MINISTER PRESIDENT, MINISTER VAN ALGEMENE
ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 september 2009
Hierbij zend ik u, evenals voorgaande jaren, het overzicht van de voorgenomen publiekscampagnes, die volgend jaar gebruik maken van radio- en
televisiezendtijd binnen Postbus 51. De lijst telt 19 campagnes. In bijlage 1
wordt elke campagne kort toegelicht.
Zoals bepaald in de Mediawet wijst het Commissariaat voor de Media
jaarlijks een aantal uren op de publieke zenders toe voor overheidsvoorlichting. Om een goed bereik te borgen, wordt ook zendtijd voor Postbus
51 ingekocht bij de commerciële stations. Alle campagnes worden onderzocht op hun effectiviteit om daaruit lessen te kunnen trekken voor de
toekomst. De resultaten van dit effectonderzoek worden jaarlijks aan u
toegezonden. Op 25 juni 2009 heeft u de Jaarevaluatie van de in 2008
gevoerde campagnes ontvangen.
Tijdens de begrotingsbehandelingen van Algemene Zaken op 10 oktober
2007 en 8 oktober 2008 heb ik met de Tweede Kamer onder andere
gesproken over de Postbus 51-campagnes. Daarbij gaf ik aan dat is
besloten de hoeveelheid campagnes te verminderen en de samenhang
tussen campagnes te vergroten. Dit is onderstreept in de nota «Vernieuwing Rijksdienst». Oogmerk was dat de rijksoverheid vanaf komend jaar
alleen nog massamediale campagnes zou voeren onder de vlag van
Postbus 51.
2009 en 2010 zijn overgangsjaren, zoals ik vorig jaar al middels deze
campagnebrief aangaf. In 2009 heeft het kabinet de volgende stappen
gezet:
–

KST134653
0910tkkst32123-III-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Met ingang van 2009 is het aantal Postbus 51-campagnes terug
gebracht naar een maximum van 20 per jaar.
Ieder jaar voert de rijksoverheid ook massamediale campagnes buiten
Postbus 51. Afgelopen jaar bleek dat het niet voor alle massamediale
campagnes wenselijk is om ze onder de vlag van Postbus 51 te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 III, nr. 3

1

–

brengen. Zo is Postbus 51 bestemd voor massamediale campagnes
met als primaire doelgroep het algemeen publiek. Voor campagnes
gericht op een specifieke doelgroep, zoals jongeren, is Postbus 51
minder effectief. Toch kunnen dergelijke campagnes via gerichte inzet
van massamediale middelen soms een goed bereik realiseren. Met het
oog op de effectiviteit van de overheidsvoorlichting is het belangrijk
dat de mogelijkheid blijft bestaan om in specifieke gevallen een massamediale campagne te kunnen voeren buiten Postbus 51. Uitzonderingen op het voornemen om alle massamediale campagnes onder de
vlag van Postbus 51 te voeren zullen per geval moeten worden gemotiveerd. De Voorlichtingsraad werkt het komend jaar aan criteria om
deze afweging te kunnen toetsen.
Het vergroten van de samenhang van de Postbus 51-campagnes door
via een beperkt aantal thema’s te communiceren, krijgt vorm binnen
het project Overheidscommunicatie Nieuwe Stijl (ONS). In juli werd de
eerste uiting van het thema Veiligheid zichtbaar binnen Postbus 51 met
de campagne «Veilig internetten». De overige vier thema’s (Welvaart,
Duurzaamheid, Gezondheid en Maatschappelijke samenhang) worden
in de loop van 2009 en 2010 ontwikkeld.

Indien u daar prijs op stelt, ben ik bereid te bevorderen dat leden van de
Tweede Kamer uitgebreider worden geïnformeerd over de wijze waarop
Postbus 51-campagnes worden voorbereid, uitgevoerd en onderzocht. Dit
kan gebeuren door middel van een technische toelichting bij de Dienst
Publiek en Communicatie van het Ministerie van Algemene Zaken. Daarbij
kan ook de methode van toetsing van de Postbus 51-campagnes en de
selectie daarvan aan de orde komen.
De vakministers zijn politiek verantwoordelijk voor wat er in de aan hen
toegewezen zendtijd wordt uitgezonden. Dit betekent dat vragen of
opmerkingen over individuele campagnes aan de orde kunnen komen bij
de begrotingsbehandeling van het betreffende ministerie.
Voor de volledigheid treft u in bijlage 2 achtergrondinformatie aan over de
toetsingsprocedure en de huidige selectiecriteria die gelden voor het
inzetten van Postbus 51-zendtijd.
De minister-president,
Minister van Algemene Zaken,
J. P. Balkenende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 III, nr. 3

2

BIJLAGE 1

AZ
4 en 5 mei
Jaarlijks wordt aandacht besteed aan de (doden)herdenking op 4 mei en
het vieren van de bevrijding op 5 mei. Deze massamediale campagne
draagt bij aan het zo groot mogelijk maken en houden van het draagvlak
voor de dodenherdenking. Daarnaast is er aandacht voor het vieren van
de bevrijding en de waarde van vrijheid, democratie en rechtstaat. Vrijheid
is niet vanzelfsprekend. De landelijke, regionale en lokale activiteiten,
waar de Postbus 51-spot als koepel voor fungeert, worden in nauwe
samenwerking met het Nationaal Comité 4 en 5 mei en de ministeries van
BZK, Defensie, Justitie, OCW en VWS uitgevoerd.
BZK
Denk Vooruit
De campagne brengt het belang van voorbereiding op noodsituaties
onder de aandacht. Er zit een duidelijk handelingsperspectief in de
campagne, denk aan het samenstellen van een noodpakket of het instellen
van de frequentie van de rampenzender. De campagne zorgt ervoor dat
mensen weten wat er kan gebeuren, hoe ze in dat geval moeten handelen
en hoe ze zich kunnen voorbereiden.
BZK
Veilige Publieke Taak
Agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak is een
bedreiging van de integere uitvoering van publieke taken. Het is noodzakelijk deze taken en haar uitvoerders te beschermen. Ook burgers spelen
hierin een rol. De campagne maakt duidelijk wat het algemeen publiek kan
bijdragen, zodat werknemers met een publieke taak veilig en zonder
problemen hun werk kunnen doen. Ook laat de campagne zien welke
gevolgen deze vorm van agressie heeft en welke maatregelen de overheid
daartegen neemt. Het bredere doel van tegengaan van overlast, verloedering en criminaliteit in de publieke ruimte komt in deze campagne terug.
Daarnaast wordt aan het eind van het jaar extra aandacht gevraagd voor
de problemen die zich kunnen voordoen tijdens de jaarwisseling. Deze
aanvulling krijgt dezelfde uitstraling mee als de algemene campagne
alleen meer toegespitst op de jaarwisseling.
De campagne wordt voorbereid in samenwerking met gemeenten, politie,
OM en ministeries van Justitie en VROM.
BZK
Gemeenteraadsverkiezingen
Op 3 maart 2010 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Voor het
eerst is men landelijk verplicht zich te identificeren en een stempas mee te
nemen. Deze campagne biedt daarover meer informatie. Daarnaast is het
bevorderen van de opkomst op 3 maart een doel van de campagne. Het
uitoefenen van het stemrecht is een elementair onderdeel van de Nederlandse parlementaire democratie.
BZK
Antidiscriminatie
Iedereen heeft recht op bescherming tegen discriminatie en moet melding
kunnen maken van gevallen van discriminatie. Deze campagne informeert
burgers over het recht op gelijke behandeling en het bestaan van het
landelijke netwerk van lokale anti-discriminatievoorzieningen. Men kan
daar terecht voor deskundige hulp, advies en begeleiding.
Financiën
Aangifte inkomstenbelasting 2009
De Belastingdienst bood vorig jaar al de optie «vooraf invullen» bij het
doen van de elektronische aangifte. Dit jaar is deze mogelijkheid er
opnieuw en zijn de vooraf in te vullen gegevens uitgebreid. Verder is er
aandacht voor het belang van foutloos en volledig invullen van de
aangifte en de datum van 1 april waarvoor de aangifte binnen dient te zijn.
Daarnaast komt de speciale aangiftesite aan bod, waar de Belastingdienst
tussen 1 januari en 1 mei veel informatie aanbiedt over het doen van
aangifte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 III, nr. 3

3

Financiën
De juiste toeslag
Sinds 2005 administreert de Belastingdienst vier inkomensafhankelijke
toeslagen en betaalt deze uit. Het gaat om de huurtoeslag, zorgtoeslag,
kindgebonden budget (voorheen kindertoeslag) en kinderopvangtoeslag.
Om dit goed te kunnen doen, heeft de Belastingdienst de medewerking
nodig van de belanghebbenden (aanvragers). De Belastingdienst vraagt
de aanvragers om wijzigingen in hun gegevens of in het recht op een
toeslag tijdig door te geven. De campagne maakt duidelijk op welke wijze
dat kan. Alleen hierdoor kan de toeslag tijdig worden vast- of bijgesteld en
kan worden voorkomen dat mensen maandelijks geld mislopen of te veel
ontvangen dat ze moeten terugbetalen. Vooral voor mensen in de lagere
inkomensgroepen is dit van groot belang.
Jeugd & Gezin
Kindermishandeling
Jaarlijks worden naar schatting ruim 100 000 kinderen in Nederland
verwaarloosd of mishandeld. Slechts een deel daarvan komt nu in beeld,
bijvoorbeeld bij het Advies en Meldpunt Kindermishandeling. Het doel
van de campagne is dat mensen alert zijn op mogelijke gevallen van
kindermishandeling en actie ondernemen wanneer ze kindermishandeling
vermoeden. Uit onderzoek blijkt dat in 82% van de meldingen vermoedens over kindermishandeling kloppen. Slechts een klein percentage van
de meldingen gebeurt momenteel door burgers.
Justitie
Huiselijk geweld
Geweld in de privé-sfeer is de omvangrijkste geweldsvorm in de Nederlandse samenleving. Meer dan 40% van de Nederlandse bevolking heeft
ooit in zijn/haar leven te maken met huiselijk geweld. Jaarlijks komen naar
schatting 100 000 kinderen als getuige in aanraking met huiselijk geweld.
De campagne benadrukt dat hulp mogelijk is, zowel voor slachtoffers als
plegers, en dat er mogelijkheden zijn om het geweld te laten stoppen,
bijvoorbeeld door via een steunpunt hulp te zoeken. De campagne is een
herhaling van vorig jaar. Justitie werkt bij deze campagne samen met de
ministeries van BZK en VWS.
Justitie
Veilig internet
De overheid wil voorkomen dat mensen het slachtoffer worden van cybercrime via internet. Voorlichting is daarin belangrijk. Het is van belang dat
burgers op de hoogte zijn van de risico’s die ze lopen bij het gebruik van
internet. Men moet weten hoe ze veilig om kunnen gaan met internet, hoe
men zich beschermt tegen de risico’s. De website www.veiliginternetten.nl
geeft onder meer tips hoe zich te beschermen en waar nadere informatie
en ondersteuning te krijgen is. Misbruik van persoonsgegevens krijgt in
het bijzonder aandacht in de campagne. Justitie werkt bij deze campagne
samen met de ministeries van BZK en EZ en met diverse marktpartijen
zoals Google, UPC, Marktplaats.
SZW
Verhoging AOW-leeftijd
Deze campagne wordt alleen gevoerd als de AOW-leeftijd definitief
omhoog gaat. Mensen worden geïnformeerd over de AOW-verhoging van
65 naar 67 jaar. Dit kan gevolgen hebben voor de persoonlijke situatie. De
campagne heeft als doel te informeren en biedt daarnaast een handelingsperspectief. Men kan onderzoeken of er financiële maatregelen moeten
worden getroffen met betrekking tot het pensioen en kan zich voorbereiden op een mogelijk langer durend arbeidsleven.
V&W
Nederland leeft met water
Droge voeten, maar ook schoon water zijn op langere termijn geen
vanzelfsprekendheid. Daarom worden er nu maatregelen genomen voor
een duurzaam en klimaatbestendig Nederland. Het doel van de campagne
is dat de betrokkenheid rondom water en klimaat vergroot wordt en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 III, nr. 3

4

mensen bewuster omgaan met water. De nadruk komt meer te liggen op
de bijdrage die de burger kan leveren. Voor deze campagne wordt samengewerkt met de Unie van Waterschappen, IPO, VNG en de ministeries van
LNV en VROM.
V&W
Daar kun je mee thuiskomen: rij met je hart
Deze campagne wijst op het belang van naleving van de regels en respect
en tolerantie (ongeschreven regels) in het verkeer en benadrukt de voordelen daarvan voor individu en samenleving. De verkeersdeelnemer heeft
een eigen verantwoordelijkheid, die vaak onvoldoende wordt gevoeld.
Met concrete boodschappen over bijvoorbeeld afstand houden en gepaste
snelheid, biedt de campagne een duidelijk handelingsperspectief en wordt
er een appèl gedaan op ieders verantwoordelijkheid: houd rekening met
elkaar in het verkeer».
V&W
Daar kun je mee thuiskomen: BOB
Centraal in de campagne staat de «Bob-afspraak»; spreek vooraf met
elkaar af wie er terug rijdt. De Bob-campagne probeert het keuzemoment
positief te beïnvloeden en levert zo een bijdrage aan de slachtofferreductie en gedragsverbetering in het verkeer waar het gaat om alcoholgerelateerde ongevallen. Het aantal overtreders van de alcohollimiet is de
laatste jaren structureel gedaald, terwijl in 2008 het aandeel nuchtere
bestuurders is gestegen naar het hoogste niveau ooit (93,2 %). Het is
aannemelijk dat dit voor een groot deel is toe te schrijven aan de geïntegreerde aanpak van voorlichting en handhaving. Alcoholgebruik in het
verkeer is echter nog steeds één van de belangrijkste oorzaken van
verkeersongevallen.
V&W
Van A naar Beter
De overheid werkt heel hard aan het verminderen van files maar kan het
niet alleen. Bewuste en slimme reiskeuzes zijn nodig om files te verminderen en de drukte in het verkeer beter te verdelen. Het doel van deze
campagne is om mensen in toenemende mate bewust te maken van de
eigen mogelijkheden om de bereikbaarheid te verbeteren. De campagne
biedt meerdere concrete en praktische handelingsperspectieven.
VROM
Klimaat en energie: schoon en zuinig
Deze themacampagne is erop gericht burgers, bedrijven en overheden
bewuster te maken van de gevolgen van klimaatverandering, mogelijkheden te bieden voor duurzaam gedrag en te laten zien dat duurzaam
handelen loont. De campagne nodigt alle doelgroepen uit om mee te
werken aan het gezamenlijk doel: een beter klimaat. Dit door concreet
handelingsperspectief te bieden hoe bij te kunnen dragen aan een beter
klimaat en wat het je oplevert. Daarnaast maakt de campagne zichtbaar
wat er in Nederland al allemaal gebeurt op het gebied van duurzaam
handelen zoals energiebesparing (door bedrijven, burgers en overheden).
In de campagne wordt verwezen naar de website beterklimaat.nl, met
meer informatie hoe jij kan bijdragen aan een beter klimaat. De campagne
wordt voorbereid in afstemming met de ministeries van EZ, LNV en V&W.
VROM
Inburgering
Om te kunnen participeren in de samenleving is kennis van de Nederlandse taal een vereiste. Deze campagne stelt een norm; we willen dat
iedereen die Nederland woont Nederlands spreekt. Ook maakt de
campagne het onderwerp bespreekbaar en laat zien dat de Nederlandse
taal noodzakelijk is voor participatie en kansen biedt om volwaardig mee
te kunnen doen in de Nederlandse samenleving. De campagne is erop
gericht om iedereen ervan te doordringen dat je door Nederlands te leren,
toegang hebt tot de Nederlandse samenleving: wie hier zijn leven op wil
bouwen, moet Nederlands leren spreken en verstaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 III, nr. 3

5

De campagne is ondersteunend aan gemeenten en richt zich in eerste
aanzet op (nieuwe) medeburgers die de Nederlandse taal nog niet
voldoende beheersen en hun sociale omgeving (familie, vrienden, buren).
In de campagne wordt verwezen naar de website hetbegintmettaal.nl, met
meer informatie over inburgeren in Nederland. De campagne wordt afgestemd met de departementen die betrokken zijn bij het Deltaplan Inburgering: BZK, OCW, SZW en VWS.
VWS
Orgaandonatie
Ieder jaar sterven mensen, omdat er voor hen geen orgaan beschikbaar is.
De wachtlijst voor organen is lang. De boodschap van de campagne is;
neem een positieve beslissing over orgaan-en weefseldonatie en maak die
kenbaar. Er zijn nog steeds veel mensen die desgevraagd laten weten een
keuze te hebben gemaakt, maar die nog niet te hebben vastgelegd. Als
een deel van deze mensen dat alsnog doet, kan dat een substantiële
bijdrage leveren aan het aantal donaties. Daardoor zou de wachttijd
kunnen worden teruggedrongen en zouden minder mensen die op een
orgaan wachten overlijden. Het ministerie werkt samen met verschillende
fondsen en stichtingen, waaronder de Nierstichting.
VWS met Jeugd & Gezin

Ouders en opvoeding,
alcohol, roken en drugs
Nederlandse jongeren beginnen al op jonge leeftijd te experimenteren
met alcohol, roken en drugs. Het gebruik van alcohol, tabak en drugs op
jonge leeftijd is schadelijk voor de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling. Onderzoek toont aan dat ouders veel invloed kunnen hebben op het
voorkomen van het gebruik van alcohol, tabak en drugs van hun kind. De
campagne geeft ouders concrete tips om het gebruik van alcohol, drugs
en tabak van hun kind te voorkomen.
Het ministerie van VWS werkt samen met Stivoro en het Trimbos-instituut

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 III, nr. 3

6

BIJLAGE 2

PROCEDURE EN CRITERIA POSTBUS 51-CAMPAGNES
Toetsingsprocedure en selectiecriteria
De interdepartementale commissie Publiekscommunicatie en Informatie
(PCI) heeft de Postbus 51-aanmeldingen voor 2010 getoetst en een advies
aan de Voorlichtingsraad opgesteld. De Ministerraad heeft het voorstel
van de Voorlichtingsraad overgenomen. Bij de toetsing zijn de volgende
criteria gehanteerd:

A. Kerncriteria
– Is het onderwerp van de campagne onderdeel van kabinetsbeleid of
regeerakkoord?
– Dient de campagne een algemeen maatschappelijk belang of is er een
maatschappelijk risico als de campagne niet wordt gevoerd?
– Gaat de campagne over beleid dat – op het moment dat de campagne
start – door het parlement is aanvaard?
– Is het inzetten van Postbus 51-zendtijd (massamediale middelen) voor
deze campagne perse noodzakelijk?
Op de volgende vragen moet negatief worden geantwoord:
– Is werving een doel van de campagne?
– Is imagoverbetering van een institutie/organisatie (corporate communicatie) het primaire doel van de campagne? Als de campagne een
maatschappelijk probleem wil oplossen – dus als het gaat om de
beeldvorming van het beleidsthema – is imagoverbetering als doel wel
toegestaan.
Voldoet de campagne niet aan alle kerncriteria, dan wordt de aanvraag
afgewezen. Als de campagne daar wel aan voldoet, dan vindt hieronder
het vervolg van de toets plaats.

B. Passendheid
Om te kunnen beoordelen of het campagneonderwerp geschikt is voor
Postbus 51, moeten de volgende vragen worden beantwoord:
– Is de informatie relevant voor de burger?
– Is het algemeen Nederlands publiek de doelgroep?
– Biedt de campagne een handelingsperspectief?
– Draagt de campagne bij aan de beleidsdoelstellingen?
C. Prioritering
Indien bij B meer dan 20 campagnes zijn goedgekeurd, vindt prioritering
plaats op basis van de volgende criteria:
– Is het campagneonderwerp een prioriteit van het kabinetsbeleid en/of
regeerakkoord?
– Is er een evenwichtige «weergave» van het regeringsbeleid (spreiding
campagneonderwerpen)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 III, nr. 3

7