Deze situatie treedt volgens WSW op als WSW niet aan een eventueel aanvullende
voorwaarde voor goedkeuring van de beleidsregels kan of wil voldoen. Ik adviseer
u om in overleg met WSW te voorkomen dat een dergelijke situatie on tstaat en in
geval deze situatie toch ontstaat zorgvuldig af te wegen welke risico ’s hieraan
voorbonden zijn en hoe het ministerie deze risico ’s kan beheersen. De
documenten uit dit goedkeuringspakket hangen sterk samen met elkaar en met de
aanpassingen in het kapitaalbeleid. Goedkeuring voor een deel hiervan zonder de
beleidsregels creëert onduidelijkheid over de kaders waaraan de
borgingsvoorziening dient te voldoen, waaronder de afspraken over de financiële
soliditeit.

Inspectie Leefomgeving en
Transport
Autor te t woningcorporaties
Datum
22 februari 2021
Ons kenmerk
ILT-2021/9579

De tweede kwestie betreft de implementatie van het nieuwe kapitaalbeleid in
relatie tot het extern toezicht op WSW. Ik heb begrepen van WSW dat onderdelen
van het nieuwe beleid stapsgewijs kunnen worden geïntroduceerd bij deze
implementatie. Naar verwachting zal er hierdoor een groot deel van het jaar nog
geen sprake kunnen zijn van het werken conform de lijnen zoals geschetst in de
drie voorliggende beleidsregels. Ik verzoek u daarom om WSW een
implementatieplan te laten opstellen en schriftelijk te laten afspreken met de
achtervangers. Het implementatieplan dient hierbij ook duidelijk te maken welke
kaders voor het toezicht op WSW gelden na elke stap in de implementatie.
De derde kwestie betreft uw voornemen inzake een separate afspraak met WSW
over Vestia zoals verwoord in de aanvraag om een advies d.d. 11 januari 2021:
“… heeft BZK aan WSW laten weten dat in de instemmingsbrief die de minister
naar WSW stuurt bij de inwerkingtreding van het nieuwe kapitaalbeleid zal worden
aangegeven dat zij constateert dat de huidige schuldpositie van Vestia niet past
binnen de portefeuillebenadering en grote postencorrectie op basis van
solvabiliteit. De minister zal WSW daarom verzoeken om binnen een nader te
bepalen termijn een voorstel te doen voor een alternatieve risicometing voor
Vestia, die wordt toegepast indien de financiële situatie van deze corporatie na
drie jaar niet is verbeterd. Bij de bepaling van deze alternatieve risicometing
worden onder andere de inzichten van Conijn en Sijbrand meegenomen. WSW
heeft de mogelijkheid om deze alternatieve berekeningswijze te consulteren bij de
deelnemers, voordat het dit voorstel voorlegt aan de achtervangpartijen.”
Deze afspraak heeft naar mijn mening meerdere implicaties, welke deels ook
relevant zijn voor de duiding van de beleidsregels en mijn toezicht op WSW. De
eerste is dat er als de financiële situatie van Vestia over drie jaar niet is verbeterd,
nieuwe beleidsregels nodig zijn zodat de alternatieve risicometing voor Vestia een
plek krijgt.
De tweede is dat de financiële situatie van Vestia tijdens deze drie jaren geen
aanleiding is voor aanpassingen in de methodiek van de portefeuillebenadering
voor de bepaling van het vereiste kapitaal.
De derde is dat uw ministerie vanwege de huidige schuldpositie van Vestia slechts
voor deze drie jaren een lager zekerheidsniveau accepteert dan de gewenste 99%
zoals vermeld in de considerans. Ik ga er hierbij expliciet vanuit dat deze afspraak
geldt voor beide achtervangers (uw ministerie en de VNG). Vestia past met de
huidige schuldpositie niet in het borgstelsel. BZK heeft daarom aangegeven in de
goedkeuringsbrief bij de beleidsregels de constatering op te nemen dat de huidige
schuldpositie van Vestia niet past binnen de portefeuillebenadering en de grote
postenbenadering op basis van solvabiliteit. Voor het toezicht op WSW is het
noodzakelijk dat bij de goedkeuring van de beleidsregels door beide achtervangers
(BZK en VNG) deze constatering schriftelijk wordt bevestigd, zodat deze kan
Pagina 2 van 8

worden betrokken bij het toezicht op WSW en het jaarlijkse oordeel over de
naleving van de beleidsregels.
De vierde is dat er vanwege Vestia voor eventuele aanpassingen in de methodiek
gedurende deze drie jaren dus ook een lager dan gewenst streefniveau aan
zekerheid geldt. Dit is een nuancering van de considerans.
En de vijfde is dat als de financiële situatie bij Vestia binnen een kortere periode
dan deze drie jaar al zodanig verbetert dat een alternatieve risicometing niet meer
nodig is volgens u, ook de tweede tot en met vierde implicatie slechts deze kortere
periode betreffen. In verband met de zeer uitzonderlijke financiële situatie van
Vestia, ga ik er ten slotte vanuit dat een afspraak zoals deze buiten de
beleidsregels om eenmalig is.

Inspectie Leefomgeving en
Transport
Autor te t woningcorporaties
Datum
22 februari 2021
Ons kenmerk
ILT-2021/9579

Reactie op uw vragen
1. Zijn de beleidsregels in voldoende mate ondersteunend aan de
ontwikkeling van financiële kaders en normen voor toegelaten
instellingen?
Binnen beleidsregel II zie ik enkele artikelen die ik onvoldoende ondersteunend
acht voor de ontwikkeling van consistente financiële kaders.
a. Deze beleidsregel benoemt nergens dat financieel onvoldoende presteren in de
niet-DAEB-tak een risico is voor de toegelaten instelling en daarom gevolgen
kan hebben voor de borging van leningen voor de DAEB -tak. Dit vind ik in een
gemis. Ten tijde van onze advisering in 2020 over bijlage a bij de huidige
beleidsregel II is hierover een discussie gevoerd tussen de Aw en WSW.
Daaruit bleek dat WSW en Aw het erover eens zijn dat WSW bij besluiten over
borging diverse risico’s meeneemt in haar afweging, dus ook eventuele risico’s
vanuit de niet-DAEB-tak, zoals ook vastgelegd in het gemeenschappelijk
beoordelingskader.
WSW zei toen dat ze bij de (nu voorliggende) wijziging van beleidsregel II zal
omschrijven dat bij borging van leningen ook andere overwegingen een rol
spelen, zoals de risico’s vanuit de niet-DAEB-tak. Dit is echter niet benoemd.
Het wordt daarnaast ook niet ondervangen door de ratio’s die in bijlage a zijn
benoemd aangezien er voor de niet-DAEB-tak scherpere normen gelden dan
voor de DAEB-tak, het enkelvoudige niveau en het geconsolide erde niveau. Het
gaat daarmee voorbij aan de keuze in het verticaal toezicht om de focus
primair te leggen op het niveau van de afzonderlijke takken. De norm op
enkelvoudig en geconsolideerd niveau is juist mede vanwege deze keuze
gelijkgesteld aan de normstelling in DAEB. In de bijlage of in de ‘kan’bepalingen in artikel 2 kan deze omissie worden hersteld door expliciet te
benoemen dat ook wegingen in het licht van de risico’s in de niet-DAEB
meespelen. Ik realiseer me hierbij dat het niet voldoen aan de DAEB-normen
grotere consequenties kan hebben dan het niet voldoen aan de niet-DAEBnormen.
b. In aansluiting op het voorgaande punt mis ik in artikel 3 en 4 van deze
beleidsregel dat WSW bij de beoordeling van herstelplannen respectievelijk
herstructureringsplannen van deelnemers ook specifiek aandacht heeft voor de
effecten van de maatregelen op de afzonderlijke takken. Op grond van de nu
voorliggende bijlage a zouden bedoelde plannen een niet-DAEB-tak kunnen
hebben die niet voldoet aan de normen uit het ver ticaal toezichtkader. De in
2017 door corporaties doorlopen scheidingsprocedure tussen DAEB en nietDAEB als uitvloeisel van de implementatie van de herziene Woningwet,
verdient ook in de verwoording van de beleidsregels en bij de borging een
meer consistente plek.
c. In deze beleidsregel ontbreekt de expliciete bepaling dat WSW de dekkings - en
onderpandsratio alleen vast stelt op basis van data over de realisatie en niet op

Pagina 3 van 8

basis van de prognosecijfers. Dit is echter wel wenselijk. Artikel 2 van deze
beleidsregel stelt nu abusievelijk
“WSW kan, tenzij in deze beleidsregel expliciet anders bepaald, slechts
geldleningen van Deelnemers borgen wanneer:
a. uit de beoordeling van de prognosegegevens van de Deelnemer voor de
komende vijf jaar blijkt dat deze in alle jaren aan de Grenswaarden van de
Financiële Ratio’s voldoet”.

Inspectie Leefomgeving en
Transport
Autor te t woningcorporaties
Datum
22 februari 2021
Ons kenmerk
ILT-2021/9579

2. Dragen ze in voldoende mate bij aan een prudente risicobeheersing?
De beleidsregels vormen een vertaling van het SP waar u eerder met WSW en
VNG een akkoord over heeft bereikt. Mijn pre -advies op het SP ging onder meer in
op dit punt. Helderheid over het kader is in dit verband van cruciaal belang.
Afspraken buiten de beleidsregels om, zoals ik hiervoor heb aangestipt voor
Vestia, leveren een potentieel gevaar op voor een prudente risicobeheers ing.
De afspraak over Vestia is voor mij reden om een eerste herijking voor de tarieven
van het obligo (gecommitteerd en jaarlijks ) direct te verbinden aan de oplossing
van het Vestia-vraagstuk. Alsdan kan duidelijk worden of de nu geschetste
tarieven aanpassing behoeven. De tarieven voor het obligo moeten in balans zijn.
Niet te hoog en niet te laag gezien de risicobereidheid van de achtervangers.
Het verdient aanbeveling om expliciet in de beleidsregels (III) op te nemen dat
WSW niet alleen informeert over het in herstel zijn, nadat eerder is vastgesteld
dat het risicokapitaal niet toereikend is, maar ook over de situatie dat herstel niet
mogelijk is. De Staat krijgt hiermee een duidelijker informatiepositie waarmee een
goede uitoefening van hetgeen met name in BR I artikel 6 lid 1 en 2 is beoogd,
wordt bevorderd.
Ik attendeer u erop dat Beleidsregel I de mogelijkheid beperkt die de Staat heeft
op grond van de achtervangovereenkomst d.d. 6 december 1999 om WSW via een
aangetekend schrijven te laten stoppen met borgen. En dat de Staat geen
opdracht kan geven die in strijd is met de achtervangovereenkomst of met de
beleidsregels. De beperking komt voort uit het gegeven dat de Staat dit
aangetekend schrijven volgens de achtervangover eenkomst meteen kan sturen
aan WSW en daarin aangeven dat het borgen na (minimaal) 30 dagen moet
stoppen. Op basis van artikel 5 lid 1 en artikel 6 lid 1 in de huidig voorgestelde
Beleidsregel I hoeft WSW zich echter niet te houden aan een termijn van 30
dagen, want heeft WSW zes weken de tijd om inzichtelijk te maken dat herstel
van de toereikendheid binnen 10 jaar mogelijk is. Ik meld u dit in het besef dat de
Staat en WSW een intentieovereenkomst hebben tot aanpassing van de
achtervangovereenkomst. In hoeverre deze aanpassingen een oplossing gaan
bieden voor dit attentiepunt, kan ik zonder nadere documentatie niet overzien.
3. Zijn ze in lijn met de wettelijke voorschriften voor toegelaten
instellingen?
Ik heb geen strijdigheid met wettelijke voorschrifte n kunnen vaststellen. Wel viel
me op dat de beleidsregels niet verwijzen naar artikel 21c lid 2 Woningwet in
combinatie met artikel 13 lid 4 Btiv. Deze artikelen beogen dat de toegelaten
instellingen niet meer financiële middelen aantrekken dan de grenswaa rde zoals in
het Btiv artikel is vastgelegd. Het is belangrijk dat bij de beslissingen over het
aangaan van nieuwe financiering ook steeds wordt bezien of deze norm wordt
nageleefd. Zodra de door uw ministerie voorbereide wijziging van deze artikelen
van kracht wordt, is aandacht voor deze norm als vanzelf geborgd. Na wijziging is
de norm uit deze artikelen namelijk niet stringenter dan de norm voor de
dekkingsratio enkelvoudig in bijlage a bijlage bij Beleidsregel II. Zolang de

Pagina 4 van 8

marktwaarde van de schulden hoger is dan hun nominale waarde, is de norm uit
Woningwet en Btiv zelfs minder stringent.
4. Leiden ze tot een werkwijze die voor de Aw als toezichthouder
controleerbaar en handhaafbaar is?
Voor de Aw als toezichthouder bieden de beleidsregels een kader o p hoofdlijnen
voor het controleren en handhaven van de naleving van het afgesproken
kapitaalbeleid. Onder dit kader ligt documentatie van het WSW waarin het
kapitaalbeleid is vastgelegd en verantwoord.

Inspectie Leefomgeving en
Transport
Autor te t woningcorporaties
Datum
22 februari 2021
Ons kenmerk
ILT-2021/9579

Voor de controleerbaarheid en handhaafbaarheid is he t belangrijk dat de Aw als
toezichthouder toegang heeft tot de vastgestelde documentatie die de onderlegger
vormt bij het in december 2020 bereikte akkoord tussen WSW en achtervangers
over het kapitaalbeleid. Evenals de toegang tot de documentatie die de k leine en
grotere aanpassingen verantwoordt en vastlegt, die conform beleidsregel I artikel
7 lid 3 en 4 kunnen plaatsvinden in verband met het streven naar het door de
achtervang gewenste zekerheidsniveau. Van WSW hoor ik dat WSW zorgt voor
een systeem dat de interne documentatie over het kapitaalbeleid up to date houdt
en dat de Aw als toezichthouder steeds toegang heeft tot deze documentatie.
Voor de controleerbaarheid van de naleving van het afgesproken kapitaalbeleid
vind ik het belangrijk dat in de beleidsregels wordt opgenomen dat WSW zorg
draagt voor het inrichten en onderhouden van een controleerbaar systeem van
(vastgestelde) documentatie dat de basis vormt voor het afgesproken
kapitaalbeleid, inclusief het nog vast te stellen implementatieplan en de
toekomstige wijzigingen in het kapitaalbeleid. Voor de toekomstige wijzigingen is
het bovendien van belang dat de totstandkoming achteraf kan worden gevolgd in
het systeem en door de toezichthouder kan worden gecontroleerd (concepten,
adviezen modelcommissie, afwegingen WSW, besluitvorming).
Met deze aanvulling acht ik naleving van de beleidsregels controleerbaar.
Daarnaast vind ik het belangrijk dat uw ministerie een compleet overzicht
verstrekt van de vastgestelde documentatie (met datum en versienumm er) die de
onderlegger vormt bij het in december 2020 bereikte akkoord tussen WSW en
achtervangers over het kapitaalbeleid. Zodat de Aw als toezichthouder ook een
helder beeld heeft van de startsituatie voor het overeengekomen kapitaalbeleid.
De handhaafbaarheid hangt mede af van de vormgeving van de afspraken rondom
de governance van het kapitaalbeleid. Ik kom daar bij de beantwoording van de
volgende vraag op terug.
Daarnaast benadruk ik dat de Aw als toezichthouder voor de toereikendheid van
het risicokapitaal van WSW zal uitgaan van de solvabiliteitsbenadering die in het
kapitaalbeleid is afgesproken. In mijn eerdere preadvies wees ik u erop dat
ontoereikendheid volgens deze solvabiliteitsbenadering nog niet hoeft te
betekenen dat er ook een liquiditeitstekort is bij WSW, waar de achtervanger op
wordt aangesproken.
Ik ga er verder van uit dat er naast de hiervoor genoemde afspraak over Vestia en
de considerans bij beleidsregel I geen andere afspraken zijn tussen het ministerie
van BZK en WSW die relevant zijn voor de toezichthouder op WSW.

Pagina 5 van 8

5. Ziet u op basis van de afspraken over de governance in relatie tot het
streven naar het door de achtervangpartijen gewenste
zekerheidsniveau aanknopingspunten die effectief toezicht mogelijk
maken?
In beleidsregel I bevat artikel 7 de afspraken over de model governance. Lid 3 van
dit artikel expliciteert daarbij dat WSW zijn governance voor de kapitaal - en
risicomodellen inricht indachtig het door de achtervangpartijen gewenste
zekerheidsniveau. In dit verband vind ik het voor het toezicht op WSW relevant
dat WSW een modelcommissie inricht met externe deskundigen met relevante en
diepgaande expertise van zowel kapitaalmodellen als de sociale vastgoedmarkt.
Volgens de definitie in artikel 1 van beleidsregel I gaat deze commissie over de
beheersing van de kapitaal en risicomodellen. Deze definitie klinkt smal, maar lid
5 van artikel 7 verduidelijkt dat de beheersing van de modellen tenminste de
opzet en werking van de modellen omvat, evenals de validatie van wijzigingen in
deze modellen. En dat de commissie gevraagd en ongevraagd advies kan
uitbrengen.

Inspectie Leefomgeving en
Transport
Autor te t woningcorporaties
Datum
22 februari 2021
Ons kenmerk
ILT-2021/9579

Binnen de mogelijkheden van governance toezicht biedt artikel 7
aanknopingspunten voor effectief toezicht. Wel wijs ik u erop dat het bij
governance toezicht gaat om het voeren van het goede gesprek op basis van open
en vaak kwalitatieve normen, en een goede vastlegging van de afspraken die met
de onder toezicht staande worden gemaakt en onderschreven. Deze vastlegging is
belangrijk voor dossieropbouw en een handvat waaraan het feitelijk handelen van
de onder toezicht staande kan worden afgemeten. Als de onder toezicht staande
te kort schiet zal de toezichthouder in eerste instantie toezichtinterventies
hanteren zoals een waarschuwing, verzoek om maatregelen te treffen, of een
bestuurlijk gesprek over de tekortkomingen met bestuurder en/of RvC . Daarnaast
kan de toezichthouder ook een toezichtsignaal afgeven aan uw ministerie. Ook dit
kan bijdragen aan het tot stand brengen van de gewenste governance, houding en
gedrag.
In het uiterste geval kan de Aw als toezichthouder WSW ook een aanwijzing
geven2. Een aanwijzing vergt een gedegen onderbouwing en is een zware
interventie. De Memorie van Toelichting bij het Btiv geeft aan dat de aanwijzing
alleen in uitzonderlijke gevallen kan worden gegeven als het vertrouwen in de
borgingsvoorziening is geschaad of als de borgingsvoorziening handelt in strijd
met de bepalingen in Btiv, hoofdstuk III, paragraaf 5. De onderbouwin g hiervoor
kan echter een probleem zijn, temeer daar de formulering van artikel 7 lid 3 van
beleidsregel I heel zacht is: namelijk dat WSW indachtig het streven naar het door
de Staat en VNG gewenste zekerheidsniveau zijn governance inricht met
betrekking tot lid 1 en 2 van artikel 7.
Gezien het voorgaande is het de vraag of de toezichthouder in geval een
aanwijzing echt nodig zou zijn, dit voldoende kan onderbouwen. Ik adviseer u
daarom dit goed te laten uitzoeken en de mogelijkheden zo nodig via wet- en
regelgeving aan te scherpen.
Tenslotte attendeer ik u op een detail. Beleidsregel I artikel 5 lid 4 verwijst in
verband met de termijn van tien jaar abusievelijk naar lid 2 van dit artikel. Deze
verwijzing betreft namelijk lid 1, want alleen lid 1 verme ldt de tienjarige termijn.

2

D eze bevoegdheid heeft de Aw op grond van Besluit mandaat Autoriteit Woningcorporaties, Btiv en
Woningwet.
Pagina 6 van 8

Bijlage: Overzicht van de voor deze adviesaanvraag van BZK ontvangen
documenten
-

-

-

-

-

-

Verzoek advies beleidsregels WSW, d.d. 11 januari 2021. Brief van mevrouw
M.D. Appelman, directeur Woningmarkt BZK, aan de heer C . van
Nieuwamerongen, directeur Autoriteit woningcorporaties.
Verzoek tot goedkeuring documenten strategisch programma WSW, d.d. 18
december 2020. Brief van de heer R. Rötscheid, bestuursvoorzitter WSW, aan
mevrouw K.H. Ollongren, minister van BZK.
Beleidsregel I: toereikendheid risicokapitaal van Stichting Waarborgfonds
Sociale Woningbouw; met considerans bij Beleidsregel I. (Documentnaam:
20201201 Beleidsregel I - definitief t.b.v. BZK.pdf)
Beleidsregel II: kader voor borging van geldleningen van Deelnemers van
Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw. (Documentnaam: 20201201
Beleidsregel II - definitief t.b.v. BZK.pdf)
Beleidsregel III: overleg en informatieverstrekking van Stichting
Waarborgfonds Sociale Woningbouw aan de Staat der Nederlanden.
(Documentnaam:20201201 Beleidsregel III - definitief t.b.v. BZK.pdf)
Statuten van Stichting Waarborgfonds sociale woningbouw per [**] 2020.
(Documentnaam 20201209 Statutenwijziging WSW WSW.pdf)
Reglement van deelneming: Artikel 8 en artikel 10, plus bijlage I en II.
(Documentnaam: 20201217 RvD artikel 8 en artikel 10+bijlage I en II)

Inspectie Leefomgeving en
Transport
Autor te t woningcorporaties
Datum
22 februari 2021
Ons kenmerk
ILT-2021/9579

Pagina 8 van 8