Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

24 095

Frequentiebeleid

Nr. 325

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 oktober 2012
Met deze brief informeer ik u – mede namens de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap – over de uitkomsten van het onderzoek naar de
verantwoordelijkheid met betrekking tot de veiligheid op de met name
hoge zendmasten alsmede over mijn voornemen om de continuïteit van
de dienstverlening voor de omroepinfrastructuur beter te kunnen
waarborgen.
Juridisch kader veiligheid van zendmasten
In het Algemeen Overleg van de vaste commissie voor Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie (d.d. 15 september 2011)(Kamerstuk
24 095, nr. 292) heb ik uw Kamer toegezegd om een onderzoek uit te laten
voeren naar de bevoegdheids-, en verantwoordelijkheidsverdeling met
betrekking tot de veiligheid op de zendmasten. Aanleiding hiervoor was
de impasse die ontstond rond de veiligheidssituatie naar aanleiding van
de brand en het verantwoord opschalen van het zendvermogen op de
zendmast Lopik.
Ik heb het bureau Oranjewoud/SAVE gevraagd om het onderzoek uit te
voeren. De uitkomsten van het onderzoek zijn neergelegd in een rapport
dat als bijlage bij deze brief is gevoegd *). Hoofdconclusie van de
onderzoekers is dat er geen fundamentele lacunes zijn geconstateerd met
betrekking tot de wet- en regelgeving voor wat betreft de veiligheidsaspecten van de in het onderzoek beschouwde zendinrichtingen. De
onderzoekers stellen voorts vast dat het benodigde juridisch raamwerk
voor het borgen van veiligheid aanwezig is.
Deze conclusies worden door de in het onderzoek betrokken partijen
(eigenaars/beheerders van opstelpunten, zenderaanbieders, lokale
overheid) onderschreven. De onderzoekers vragen wel aandacht voor het
feit dat – naar hun mening – een integrale benadering van de veiligheid op
de zendmasten ontbreekt. Er zijn diverse partijen actief op, in en rond de
toren, mast en/of zendinstallaties. Ieder kent en draagt een eigen
verantwoordelijkheid op het punt van het borgen van de veiligheid. Of de

kst-24095-325
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 24 095, nr. 325

1

optelsom van al deze verantwoordelijkheden ook resulteert in de borging
van de integrale veiligheid wordt thans sterk bepaald door de mate waarin
sprake is van een gemeenschappelijk gedragen veiligheidsfilosofie, de
onderlinge verhoudingen en afstemmingswijze.
Voorts merken zij op dat – in die gevallen waar eigenaarschap en beheer
niet in één hand zijn – er niet één partij is die een doorzettingsmacht heeft
om veiligheidsmaatregelen af te dwingen. Tot slot benoemen de
onderzoekers ook de continuïteit van de beschikbaarheid van de hoge
opstelpunten als een aandachtspunt. In het vervolg van deze brief zal ik op
deze punten ingaan.
Markt pakt zelf zaken op
De hierboven genoemde integrale veiligheid wordt nu via privaatrechtelijke afspraken georganiseerd en vraagt om een duidelijke inzet van de
betrokkenen. In de praktijk blijken privaatrechtelijke afspraken rond
veiligheid niet altijd spontaan tot stand te komen. De eerder genoemde
impasse rond de zendmast Lopik is hier het meest exemplarisch voor.
Hiervoor was een bemiddelingstraject noodzakelijk dat destijds door de
heer Pastors succesvol is afgerond. Toch heeft dit traject bewezen dat het
maken van afspraken wel kan. Met inzet van de partijen zelf, zonodig
aangevuld met een eigen gekozen bemiddeling, kan de praktische
invulling gewoon plaatsvinden. De betrokken partijen hebben dit ook
aangegeven tijdens de bespreking van het eindconcept van het rapport.
Men onderkent het belang van een veiligheidsoverleg tussen de betrokkenen dat bijdraagt aan een integrale benadering en verdere verbetering
van de veiligheidssituatie. Het initiatief tot een dergelijk overleg is
inmiddels binnen de keten opgepakt.
Publiek belang van de infrastructuur voor omroepetherdistributie
De incidenten te Smilde en Lopik hebben laten zien dat bij het ontbreken
van uitzendingsmogelijkheden vanaf hoge opstelpunten (zoals Lopik en
Smilde) het ethersignaal wegvalt voor grote verzorgingsgebieden (vaak
meerdere provincies tegelijk). Luisteraars kunnen dan (via ether) in die
gebieden geen publieke landelijke en regionale zenders, met inbegrip van
de calamiteitenzenders (Radio 1 en Regionale Omroep) ontvangen,
evenmin als zenders van de commerciële omroep. Er is geen reële
mogelijkheid de functie van bestaande opstelpunten volledig te laten
overnemen door andere opstelpunten. Uitzendingen vinden om frequentietechnische redenen plaats vanaf deze opstelpunten. Om die reden is
ook in de vergunningen vastgelegd van welke frequenties en van welke
opstelpunten de vergunninghouders voor de uitzendingen van hun
programma’s gebruik moeten maken. De opstelpunten zijn dus noodzakelijk voor de netwerkaanbieders (KPN Broadcast Service en Broadcast
Partners) om de omroepuitzendingen namens de vergunninghouders te
kunnen verzorgen.
De continue beschikbaarheid van de hoge opstelpunten vormt dus een
wezenlijk publiek belang, om calamiteitenzenders in de lucht te houden en
om media-aanbod te kunnen verzorgen. De Mediawet 2008 bevat een
publieke mediaopdracht, gericht op de verzorging van publieke mediadiensten door middel van een aantal programmakanalen. Voor de
uitvoering van de publieke mediaopdracht is de beschikbaarheid van hoge
opstelpunten zonder meer noodzakelijk.
Met het oog op de toegang tot antenneopstelpunten zijn in de Telecommunicatiewet bepalingen over medegebruik opgenomen. Op grond van
deze bepalingen moeten onder meer aanbieders van opstelpunten voor
radiozenders medegebruik van die opstelpunten onder zekere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 24 095, nr. 325

2

voorwaarden toestaan aan houders van frequentievergunningen. Dit laat
de mogelijkheid open dat een aanbieder van een opstelpunt besluit de
exploitatie van dat opstelpunt te beëindigen. In dat geval zal de continuïteit van de uitzendingen in het geding zijn. Thans wordt een dergelijk
scenario niet voorzien. Dat neemt niet weg dat het bij de beschikbaarheid
van de hoge opstelpunten gaat om een zodanig cruciale functie dat ik
reden zie dat (kleine) risico af te dekken.
Wettelijke borging van publiek belang
De incidenten te Smilde en Lopik alsook het onderzoeksrapport heb ik
aangegrepen om de huidige wet- en regelgeving op het punt van
continuïteit nog eens nader te bezien. Er zijn nu geen garanties voor
blijvende beschikbaarheid van de hoge antenne opstelpunten ten behoeve
van de omroepetherdistributie. Er is reden op dat punt alsnog waarborgen
te creëren, gelet op het eerdergenoemde publieke belang. Daarom ben ik
voornemens om – in aanvulling op het regime voor medegebruik – voor
hoge opstelpunten die voor publieke omroep en calamiteitenzenders een
cruciale functie hebben, wettelijk vast te leggen dat deze opstelpunten
daarvoor beschikbaar blijven. Daarmee is ook het belang van commerciële omroepen, die gebruik maken van deze opstelpunten, geborgd.
Hierbij zal tevens aandacht worden besteed aan het feit dat – indien er
sprake is van meerdere partijen op antenneopstelpunten – één partij
(eigenaar/beheerder van antenne-opstelpunt) de integrale verantwoordelijkheid heeft voor veiligheidsaspecten en voor zover nodig ook de
doorzettingsmacht. Bij de uitwerking van deze wettelijke maatregelen
zullen de eigenaars en beheerders van de bedoelde opstelpunten worden
betrokken.
Uiteraard zal ik te zijner tijd uw Kamer hier nader over informeren.
Tot slot
De conclusie uit het Oranjewoud/SAVE-rapport dat er geen fundamentele
lacunes zijn geconstateerd met betrekking tot de wet- en regelgeving voor
wat betreft de veiligheidsaspecten van de hoge zendinrichtingen,
onderschrijf ik. Niettemin geven zowel de incidenten als het rapport
aanleiding tot enkele verbeteringen.
Ik ben blij dat de bij de opstelpunten betrokken partijen het belang van
een integrale veiligheidsbenadering onderschrijven en inmiddels het
veiligheidsoverleg binnen de keten hebben opgepakt om aan deze
benadering invulling te geven. Deze stappen in combinatie met de
hiervoor bedoelde wettelijke maatregelen bieden extra zekerheid voor de
continuïteit van de dienstverlening van de omroepetherdistributie.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 24 095, nr. 325

3

*) Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 24 095, nr. 325

4