Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 689

Herziening Zorgstelsel

Nr. 559

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 november 2014
Bijgaand treft u het samenvattend rapport rechtmatige uitvoering
Zorgverzekeringswet 2013, dat onlangs openbaar is gemaakt door de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)1. In het rapport wordt de uitvoering van
de Zorgverzekeringswet (Zvw) door zorgverzekeraars wat betreft naleving
van de acceptatieplicht, de zorgplicht en het verbod op premiedifferentiatie getoetst. Over de naleving van verplichtingen op het gebied van
risicoverevening publiceert de NZa begin 2015 een aanvullend samenvattend rapport. In deze brief zullen kort de belangrijkste bevindingen uit
het rapport worden besproken. Daarnaast zal ik reageren op de aanbevelingen die de NZa doet aan het Ministerie van VWS.
Bevindingen
Evenals de Marktscan Zorgverzekeringsmarkt 20142 schetst het rapport
een positief beeld over het functioneren van het zorgverzekeringsstelsel.
Net als vorig jaar3 heeft de NZa geen aanwijzingen gevonden die duiden
op onrechtmatigheden bij zorgverzekeraars ten aanzien van de acceptatieplicht, de zorgplicht en het verbod op premiedifferentiatie.
Wel geeft de NZa aan dat het aantal ontvangen signalen over zorgverzekeraars is toegenomen tot 311 in 2013. Volgens de NZa zijn de belangrijkste
oorzaken voor deze stijging de toenemende media-aandacht, het feit dat
steeds meer mensen de NZa weten te vinden, het toenemende financiële
belang voor de verzekerde door de stijging van het eigen risico en de
eigen betalingen en een nieuwe manier van registreren door de NZa
waarbij elk signaal als melding wordt aangemerkt.
Met betrekking tot de acceptatieplicht en het verbod op premiedifferentiatie constateert de NZa ook dat zorgverzekeraars steeds meer proberen
om verzekerdenstromen te sturen. Zorgverzekeraars voeren een beleid
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 29 689, nr. 539
3
Kamerstuk 29 689, nr. 485
2

kst-29689-559
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 689, nr. 559

1

gericht op bepaalde doelgroepen, waarbij praktische drempels worden
opgeworpen voor niet-leden van de betreffende doelgroep. Dit gebeurt
bijvoorbeeld via informatieverstrekking
en de vindbaarheid van polissen op de website of door het beperken
van de toegang tot de aanvullende verzekering. De NZa concludeert dat
deze ontwikkeling kan leiden tot risicoselectie. Zij heeft deze zorg reeds
geconstateerd in het eerder dit jaar verschenen Verdiepend Onderzoek
naleving acceptatieplicht door zorgverzekeraars4. Hierin onderstreept de
NZa dat het sturen van verzekerdenstromen onwenselijk kan zijn vanuit
het perspectief van de toegankelijkheid en de solidariteit van het
zorgstelsel. Ik deel deze opvatting. In mijn beleidsreactie daarop5 heb ik
daarom aangegeven dat – hoewel het sturen van verzekerdenstromen
binnen de toegestane wettelijke kaders blijft – het belangrijk is de
manieren waarop zorgverzekeraars hieraan uitvoering geven nauwlettend
te volgen. Verder zal ik maatregelen om dit terug te dringen nader
onderzoeken. Ik steun daarnaast de acties die de NZa neemt om deze
praktijken tegen te gaan.
Ten aanzien van de zorgplicht constateert de NZa een aantal potentiële
knelpunten. Dat heeft betrekking op de financiële situatie van enkele
zorgaanbieders en de beschikbaarheid van transgenderzorg. De NZa heeft
hieromtrent onderzoek gedaan en met de betrokken zorgverzekeraars
gesproken. In het geval van financiële problemen bij zorgaanbieders
hebben zorgverzekeraars hierop voldoende maatregelen genomen om te
voldoen aan de zorgplicht voor hun verzekerden. Wat betreft de beschikbaarheid van de transgenderzorg heeft de NZa aanwijzingen dat door een
patiëntstop aan het einde van 2013 de naleving van de zorgplicht in het
geding was. Eind mei 2014 is de patiëntstop ongedaan gemaakt en
voldeden zorgverzekeraars aan hun zorgplicht. De NZa zal deze situatie
nauwgezet blijven monitoren.
Daarnaast stelt de NZa, op basis van self assessments van zorgverzekeraars en signalen over transparantie, vast dat de informatievoorziening
door zorgverzekeraars in 2013 niet altijd op orde was. De NZa heeft op dit
punt maatregelen getroffen op basis waarvan zorgverzekeraars hun
informatieverstrekking hebben aangepast. Zo heeft de NZa onder meer de
beleidsregel Informatieverstrekking zorgverzekeraars en volmachten
geactualiseerd. De NZa geeft in haar rapport aan dat zij het toezicht op
transparantie in 2014 verder heeft verscherpt. Stevig toezicht op transparantie vind ik van belang, aangezien dit een gunstig effect heeft op de
informatieverstrekking aan consumenten.
Aanbevelingen
In haar rapport noemt de NZa een aantal aanbevelingen dat zij eerder in
het Verdiepend Onderzoek naleving acceptatieplicht door zorgverzekeraars6 aan het Ministerie van VWS heeft gedaan. Deze aanbevelingen
hebben betrekking op de wenselijkheid van een explicietere wettelijke
regeling voor korting op de verschuldigde premie en de doorontwikkeling
van het risicovereveningssysteem.
In mijn brief aan uw Kamer op het Verdiepend Onderzoek naleving
acceptatieplicht door zorgverzekeraars7 heb ik uitgebreid stilgestaan bij
deze aanbevelingen. Hierin heb ik benadrukt dat in de Zvw twee uitzonderingen op het verbod op premiedifferentiatie zijn opgenomen, te weten de
4

Kamerstuk 29 689, nr. 511
Kamerstuk 29 689, nr. 517
6
Kamerstuk 29 689, nr. 511
7
Kamerstuk 29 689, nr. 517
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 689, nr. 559

2

collectiviteitskorting en de korting bij een vrijwillig hoger eigen risico.
Zorgverzekeraars mogen dergelijke premiekortingen toepassen zolang
deze kortingen voor iedereen beschikbaar zijn, ongeacht persoonskenmerken.
Wat betreft de doorontwikkeling van het risicovereveningssysteem heb ik
in voornoemde brief benadrukt dat de verbetering van het risicovereveningsmodel voor het kabinet een permanent aandachtspunt is. Daarbij
heb ik toegezegd uw Kamer te informeren over de verbeteringen die ik
hierin doorvoer. Hieraan heb ik navolging gegeven in mijn brieven van
25 juni 20148 en 19 september 20149. In deze brieven heb ik tevens
aangegeven welke onderzoeken ik laat uitvoeren om verbeteringen in
latere jaren mogelijk te maken.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

8
9

Kamerstuk 29 689, nr. 529
Kamerstuk 29 689, nr. 544

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 689, nr. 559

3