Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 839

Jeugdzorg

Nr. 80

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE EN VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 januari 2011
In december 2010 heeft uw Kamer twee rapporten van de Inspectie
Jeugdzorg (IJZ)1 ontvangen die handelen over de jeugdbescherming.2
Op 13 januari 2011 heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (hierna:
Onderzoeksraad) zijn rapport «Over de fysieke veiligheid van het kind»
openbaar gemaakt. Dit rapport heeft betrekking op de periode 2004–2007.
De zaken van fatale en bijna fatale kindermishandeling die in zowel het
rapport van de Onderzoeksraad als in de rapporten van de IJZ beschreven
staan, raken ons diep. In de drie rapporten staan harde conclusies die wij
uiterst serieus nemen. De overheid heeft immers een duidelijke taak om
kinderen veiligheid te bieden indien ouders dat niet of niet toereikend
doen. De conclusies en aanbevelingen van de rapporten wijzen uit dat
ondanks vooruitgang die de afgelopen jaren is geboekt, het kindveiligheidsstelsel verder aangescherpt en verbeterd dient te worden. De
aanbevelingen pakken wij op voor zover ze nog niet in gang zijn gezet. Het
rapport van de Onderzoeksraad refereert ook aan verbeteringen die sinds
2007 reeds in gang zijn gezet.

«Een kinderbeschermingsmaatregel?
Besluiten en overwegingen van de Raad voor
de Kinderbescherming» aan. «Onderzoek bij
de Raadsregio Rotterdam – Rijnmond en BJZ
Rotterdam naar aanleiding van het overlijden
van drie baby’s».
2
Kamerstukken II, 2010/2011, 31 839, nr. 76.

Het is aan ons en onze bestuurlijke partners om ervoor te zorgen dat de
professionals in het veld zodanig toegerust zijn dat zij zich optimaal
gesteund voelen bij de vaak lastige dilemma’s waarvoor zij staan zodat zij
hun werk slagvaardig kunnen doen. De conclusies en aanbevelingen zien
wij dan ook als een aansporing om knelpunten in het kindveiligheidsstelsel verder aan te pakken. Wij kijken daarbij kritisch naar de resultaten
van programma’s die de afgelopen jaren geleid hebben tot verbeteringen
van het kindveiligheidsstelsel. Daarnaast kijken we ook of de huidige
programma’s en projecten aanscherping behoeven. Op die punten waar
uit de rapporten blijkt dat er nog hiaten zijn zullen wij nieuwe initiatieven
nemen om het kindveiligheidsstelsel verder te verbeteren.
Bij deze aanpak past overigens ook aandacht van dit kabinet voor de soms
zware omstandigheden waaronder de professionals hun werk moeten
verrichten: agressie, verbaal geweld en het dreigen met juridische
procedures zijn helaas de realiteit. Wij stellen hierbij voorop dat de

kst-31 839-80
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 839, nr. 80

1

1

professional zich gesteund moet weten door de overheid. Dit kabinet
tolereert geen agressie en geweld tegen mensen die een publieke taak
uitoefenen.
Conclusies en aanbevelingen van de drie rapporten1
Kern van de conclusies en aanbevelingen is dat het kindveiligheidsstelsel
beter moet functioneren om zoveel mogelijk te voorkomen dat een kind
slachtoffer wordt van kindermishandeling. Als een kind ondanks goede
preventiemaatregelen slachtoffer is geworden van kindermishandeling
dan moet het stelsel zodanig functioneren dat verdere schade wordt
voorkomen. Professionals in de jeugdsector moeten met het kind en de
ouders aan de slag om herhaling te voorkomen en de veiligheid van het
kind te waarborgen. Als ouders (al dan niet tijdelijk) hiertoe niet in staat
worden geacht, moet onvermijdelijk worden ingegrepen om de onveilige
situatie voor het kind onmiddellijk af te wenden. Centraal bij een goed
functionerend kindveiligheidsstelsel staan: samenwerken in de keten met
heldere afspraken over wie op welk moment de regie heeft. Daarbij horen
duidelijke kaders waarbinnen besluitvorming plaatsvindt. Leren van
voorvallen en incidenten alsmede het uitwisselen van good practices
worden zowel in het IJZ-rapport als in het rapport van de Onderzoeksraad
genoemd om te komen tot verbeteringen in het belang van de (fysieke)
veiligheid van het kind.
De aanbevelingen in de IJZ-rapporten onderstrepen het belang van
duidelijke afspraken en procedures over wie wanneer de verantwoordelijkheid heeft om zicht te houden op de veiligheid van het kind. Het tijdig
beschikken over de juiste en volledige informatie en deze adequaat
inzetten in het belang van het kind is hierbij voor de professional
onontbeerlijk. Wij zien dat de partijen waar de inspectierapporten zich op
richten, de aanbevelingen inmiddels goed oppakken. We schetsen hierna
kort wat zij in gang hebben gezet.
De aanbevelingen van de Onderzoeksraad worden opgevolgd. Een aantal
zaken is al meegenomen in verbetertrajecten van na 2007. Ten aanzien
van een betere signalering zullen de beroepsroepen nagaan of de
bestaande instrumenten adequaat zijn. Waar dit niet zo is zal een beter
instrument worden ontwikkeld. De suggestie van de Onderzoeksraad om
bij kwetsbare kinderen sneller op te schalen naar professionele hulp in
een beschermd kader volgen wij. Met betrekking tot het leren van
incidenten is een traject gaande dat ziet op de professionalisering van de
jeugdzorg. Dit traject bevindt zich in de implementatiefase en zal een
groot effect hebben op een betere kwaliteit van de sector.
In deze brief gaan wij dieper in op de bevindingen uit de beide rapporten
van de IJZ en het rapport van de Onderzoeksraad. Aan de hand van de
conclusies en aanbevelingen zijn acties en plannen uiteengezet. Tot slot
gaan wij in op het vervolgtraject en op het tijdspad waarbinnen wij uw
Kamer over de voortgang en resultaten zullen informeren.
Nadere reactie aanbevelingen IJZ-rapporten

1
Een volledig overzicht met alle aanbevelingen van de rapporten is opgenomen in de
bijlagen bij deze brief.
2
Het Landelijk Toetsingskader is gemaakt in
2005 ter ondersteuning van de Bureaus
jeugdzorg en de Raad in de regio. Zij zijn op
grond van de WJZ verplicht met elkaar een
samenwerkingsprotocol te sluiten.

De Raad voor de Kinderbescherming en de Bureaus Jeugdzorg hebben
naar aanleiding van de aanbevelingen in het landelijk rapport afspraken
aangescherpt in het Landelijk Toetsingskader2 die inhouden dat de Raad
voor de Kinderbescherming in ieder geval een onderzoek start als
concreet en feitelijk wordt aangegeven waaruit de vermoedelijke
bedreiging in de ontwikkeling bestaat of waarom hulp in het vrijwillig
kader niet meer mogelijk is of onvoldoende wordt benut. Ook wordt een
uniform formulier ingevoerd, dat onderscheid maakt tussen minimaal
noodzakelijke informatie en aanvullende informatie. Dit formulier bewaakt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 839, nr. 80

2

de kwaliteit van de melding, de «ondergrens» en bevordert eenduidig
oordelen.
Op basis van het Inspectierapport hebben de Raad voor de Kinderbescherming en het Bureau Jeugdzorg Rotterdam Rijnmond aanvullende
samenwerkingsafspraken gemaakt waarbij meldingen van beschermwaardige zaken van het Bureau Jeugdzorg altijd door de Raad voor de
Kinderbescherming behandeling zullen worden genomen. Gedurende het
raadsonderzoek ligt de verantwoordelijkheid voor het toezicht op de
veiligheid van het kind bij bureau jeugdzorg of – na indicatiestelling – de
zorgaanbieder. Zijn de zorgsignalen ernstig genoeg, en weigeren gezinnen
iedere vorm van hulp, dan zal de Raad de kinderrechter direct vragen om
een voorlopige ondertoezichtstelling met uithuisplaatsing op te leggen.
De maatregel wordt vervolgens uitgevoerd door Bureau Jeugdzorg. Deze
werkwijze wordt inmiddels in Rotterdam zo uitgevoerd. De Raad voor de
Kinderbescherming en de gemeente Rotterdam zullen gezamenlijk een
externe audit inzetten op de uitvoering van gemaakte afspraken in
Rotterdam.
Nadere reactie aanbevelingen van de Onderzoeksraad
We schetsen hieronder per aanbeveling van de Onderzoeksraad hoe wij
deze oppakken.
Aanbeveling 1
Zorg dat de instelling(en) en professionals, die na een melding van
een vermoeden van fysieke onveiligheid namens de overheid dienen
op te treden, in staat zijn om een volledige risico-inventarisatie en
-evaluatie te maken en om de regie te voeren bij te nemen maatregelen. Hiervoor is het noodzakelijk dat professionals zich bij de
uitvoering van deze taak niet afhankelijk opstellen van de medewerking van de ouders; en kunnen beschikken over alle relevante
informatie van de andere professionals betrokken bij het gezin
Om te kunnen beschikken over alle informatie die nodig is om een
verantwoorde afweging te kunnen maken, zo stelt de Onderzoeksraad in
de toelichting bij deze aanbeveling, zou de professional eerder gebruik
moeten maken van de wettelijke mogelijkheden om het gezag van de
ouders tijdelijk terzijde te schuiven.
Wij zijn van mening dat wanneer ouders niet kunnen instaan voor de
fysieke veiligheid van een kind waardoor het kind een veiligheidsrisico
loopt, hiervan snel melding moet worden gedaan bij de Raad voor de
Kinderbescherming. De Raad heeft de bevoegdheid om de kinderrechter
te verzoeken om als dit nodig is in te grijpen in het gezag van de ouders.
De Raad voor de Kinderbescherming weegt in het onderzoek de veiligheidsrisico’s van het kind af. Ook een eventuele uithuisplaatsing wordt
meegenomen in de weging. Uiteindelijk is het de kinderrechter die alle
belangen, ook die om in te grijpen in de autonomie van de ouders,
afweegt en al dan niet een maatregel oplegt. Het gaat hierbij om een zeer
ingrijpende interventie, waarbij twee fundamentele rechten tegen elkaar
moeten worden afgewogen. Het recht van een kind op een gezonde
ontwikkeling en het recht van een kind om zo lang mogelijk in het eigen
gezin te worden grootgebracht. Te snelle uithuisplaatsing kan ook
traumatiserend werken.
Het vragen en opleggen van een maatregel impliceert dan ook al een
gedegen voortraject, inclusief een risicotaxatie. Overigens geldt hierbij dat
indien de veiligheid van het kind dit dringend vergt, het vragen van een
(voorlopige) maatregel door de Raad voor de Kinderbescherming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 839, nr. 80

3

prevaleert, ook al is nog niet alle informatie voorhanden. De afhankelijkheid van de medewerking van de ouders wordt dan met een interventie
doorbroken. Een minder terughoudende opstelling om kinderbeschermingsmaatregelen te vragen teneinde een goede risicotaxatie te kunnen
maken, achten wij in algemene zin dan ook niet wenselijk. Wel is het van
belang dat de professionals en de vrijwillige hulpverlening snel melding
maken indien de veiligheid van het kind in het geding is1. Het gaat erom
een adequate maatregel te treffen op het daarvoor meest geëigende
moment: preventief, zorgverlenend als de situatie dat toestaat,
beschermend als de veiligheid van het kind dat vergt.
In aansluiting op de conclusie van de Onderzoeksraad, spreken wij op
korte termijn met het veld over het verschaffen van relevante informatie
aan de Raad voor de Kinderbescherming en het Advies- en Meldpunt
Kindermishandeling (AMK) ten behoeve van onderzoek in het kader van
het vermoeden van kindermishandeling. Er bestaan op dit moment geen
wettelijke belemmeringen voor professionals om informatie te geven. Dit
wil echter nog niet zeggen dat er in de dagelijkse praktijk geen drempels
zijn, zoals ook de Onderzoeksraad constateert. Met (o.a.) GGZ-Nederland
en de KNMG wordt besproken welke belemmeringen professionals op dit
moment ervaren en hoe dit kan worden verholpen. De veiligheid van het
kind gaat vóór op de vertrouwensrelatie tussen professional en cliënt.
Baby’s en zeer jonge kinderen
Met name bij zeer jonge kinderen en baby’s zijn gezien hun extra fysieke
kwetsbaarheid snelle procedures noodzakelijk om bedreigingen van de
veiligheid van het kind af te wenden. De Raad voor de Kinderbescherming zal hier op korte termijn met het AMK sluitende afspraken over te
maken met het oog op een snelle en verantwoorde interventie voor baby’s
en peuters. Inzet is om deze kinderen eerder, dan wel direct bij de Raad
voor de Kinderbescherming te melden. Het AMK en de Raad voor de
Kinderbescherming expliciteren hierbij het begrip (fysieke) veiligheid ten
behoeve van het voorveld, zodat meldingen eerder doorkomen. Daarbij
zorgen het AMK en de Raad voor de Kinderbescherming voor formats die
bij meldingen vanuit het veld aan het AMK en Raad voor de Kinderbescherming gebruikt kunnen worden.
Aanbeveling 2A
Zorg voor een verdere professionalisering van het kindveiligheidsstelsel zodat het toegerust is om een goede risico-inventarisatie en –
evaluatie te maken en waar nodig op te treden om de fysieke
veiligheid van het kind te waarborgen.
Veiligheid van het kind

1

Uw Kamer wordt in dit verband separaat
geïnformeerd over de meldcode en meldplicht.

Uitgangspunt in het rapport van de Onderzoeksraad vormt het begrip
fysieke veiligheid. Wanneer de fysieke veiligheid van het kind wordt
bedreigd is een interventie noodzakelijk. Wij hechten eraan om juist op
het punt van de focus op de fysieke veiligheid kort stil te staan bij de
kaders die hiervoor bestaan en enkele kanttekeningen te plaatsen bij de in
het rapport gehanteerde focus op fysieke veiligheid.
Hierover is uitgebreid met de ketenpartners gesproken. Voor de professionals in het veld gaat het er om op verantwoorde wijze een afweging te
kunnen maken wanneer een kind met ondersteuning in het gezin kan
blijven en wanneer dit niet langer meer verantwoord is. Naast een
wettelijk kader zijn hiervoor de afgelopen jaren risicotaxatie-instrumenten
ontwikkeld, die de professional bij deze afweging ondersteunen. Belangrijke constatering was dat een uitsluitende focus op fysieke veiligheid als
risico meebrengt dat andere ernstige bedreigingsvormen, zoals bijvoorbeeld seksueel misbruik, mogelijk worden ondergewaardeerd. Wij zijn dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 839, nr. 80

4

ook van mening dat het hanteren van de huidige definitie van kindermishandeling niet in de weg staat aan het interveniëren als de fysieke
veiligheid wordt bedreigd.
Wettelijk kader
De Onderzoeksraad heeft in zijn rapport ook gewezen op het wettelijk
kader en geeft aan dat fysieke onveiligheid geen grondslag is voor
beschermingsmaatregelen. Professionals moeten daardoor in de praktijk
werken met open normen.
Met de Onderzoeksraad zijn wij van mening dat de signaleringsinstrumenten voor professionals zo concreet mogelijke handvatten dienen te
bieden over wat herkenbare signalen van fysieke mishandeling zijn. Bij de
reactie op aanbeveling 3 gaan wij daar nader op in.
Anders dan de Onderzoeksraad zijn wij de mening toegedaan dat de
kinderbeschermingsmaatregelen zowel in het huidige wettelijke kader, als
ook in het wetsvoorstel dat in de Tweede Kamer ter behandeling voor ligt,
de fysieke veiligheid van het kind mede omvat. Van belang is dan dat dit
ook voor de uitvoering voldoende expliciet gemaakt is. Juist op dit punt
zijn verbeteringen doorgevoerd. De Raad voor de Kinderbescherming en
de Bureaus Jeugdzorg hebben recent nog hun werkwijze aangepast
waarbij bedreigingen van de fysieke veiligheid een meer prominente
plaats hebben gekregen bij het onderzoek naar de noodzaak van beschermingsmaatregelen. Dit blijkt ook uit de (verdere) afspraken die door de
Raad voor de Kinderbescherming en de Bureaus Jeugdzorg zijn gemaakt
naar aanleiding van de aanbevelingen in de rapporten van de IJZ. De
samenwerking tussen deze ketenpartners wordt hiermee op cruciale
momenten in de afwegingen over de veiligheid van het kind verbeterd.
Volledigheidshalve merken wij op dat anders dan de Onderzoeksraad
meent het vervallen1 van het toestemmingsvereiste aan de ouders in
zaken waarin al een ondertoezichtstelling is opgelegd, niet beperkt is tot
de zorgverlening voor kinderen. Ook de zorg van ouders valt hieronder.
Dat geldt ook voor het meldrecht. Wel zullen extra inspanningen nodig
zijn om de relevante instellingen voor volwassenenzorg te doordringen
van het belang om informatie te verschaffen c.q. uit eigen beweging in
overleg te treden met instellingen voor jeugdzorg, indien vanwege
problemen van ouders de fysieke veiligheid van het kind in het geding kan
zijn of komen. Wij zullen er voor zorgdragen dat dit gebeurt.
Beleid ten aanzien van recidive
In de aanbevelingen van de Onderzoeksraad is opgenomen dat beleid ten
aanzien van (informatie over) recidive nodig is. Deze aanbeveling
onderschrijven wij. Wij zullen met de ketenpartners afspraken maken over
de wijze waarop relevante informatie over een zorgverleden ter kennis kan
worden gebracht van de professional die betrokken is bij het gezin.
Uiteraard zullen hierbij de juridische implicaties en randvoorwaarden om
informatie te kunnen delen betrokken worden.
Naar aanleiding van het Inspectieonderzoek Rotterdam is inmiddels
afgesproken dat ieder (on)geboren kind van ouders met een reeds onder
toezicht gesteld kind gemeld wordt door Bureau Jeugdzorg aan de Raad
voor de Kinderbescherming en besproken wordt in het casusoverleg. De
Raad voor de Kinderbescherming neemt deze zaken altijd in onderzoek.
Deze werkwijze zal landelijk worden uitgerold.
Inzet van forensisch medische kennis
1
Opgenomen in het voorstel tot wijziging van
de kinderbeschermingswetgeving.

De Onderzoeksraad vindt dat forensisch-medische kennis vaker moet
worden toegepast en beschikbaar moet zijn. Bij de GGD worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 839, nr. 80

5

momenteel de forensisch artsen opgeleid. De kennis van deze artsen kan
zowel bij onderzoek na overlijden, als bij onderzoek naar vermoedens van
fysieke kindermishandeling bij kinderen worden ingezet. Huisartsen en
andere artsen kunnen hiervan gebruik maken. In overleg met
GGD-Nederland zal worden bezien hoe deze kennis beschikbaar gesteld
kan worden en hoe gezorgd kan worden dat met name de huisartsen en
vertrouwensartsen de GGD-artsen weten te vinden.
Aanbeveling 2B
Zorg voor het leren van voorvallen en incidenten. Gebruik het leren
om scherper duidelijk te maken in welke gevallen er sprake is van
een bedreiging van de fysieke onveiligheid van een kind en welke
onderzoeksactiviteiten en veiligheidsmaatregelen daarbij passend
zijn.
Leren van incidenten
De aanbeveling van de Onderzoeksraad wordt op twee manieren
opgepakt.
In de eerste plaats zal de IJZ zich vanaf dit jaar nog intensiever richten op
het onderzoeken van calamiteiten. Dit kan door de betreffende instelling te
verzoeken een onafhankelijk intern onderzoek in te stellen. De IJZ kan ook
besluiten zelf een onderzoek te doen naar de betreffende calamiteit.
Uitgangspunt hierbij is dat het leereffect voor de instellingen zo groot
mogelijk moet zijn. Het leren van voorvallen en incidenten krijgt hiermee
een stevigere inbedding.

1

Inmiddels is de ontwikkelfase van het
Actieplan Professionalisering afgerond en
wordt dit jaar gestart met de implementatie
van de resultaten. De Stuurgroep is gewijzigd
in Stuurgroep Implementatie Professionalisering Jeugdzorg (STIPj), wederom onder
leiding van mevrouw E. Kalsbeek (op
persoonlijke titel). Op 25 november 2009 (TK
2009–2010, 31 839, nr. 23) hebben de
voormalig minister voor Jeugd en Gezin en
van Justitie de plannen rond professionalisering aan de Kamer gestuurd.
2
NVMW: Nederlandse Vereniging voor
Maatschappelijk Werkers, NIP: Nederlands
Instituut van Psychologen, NVO: Nederlandse
vereniging van pedagogen en onderwijskundigen.

Ten tweede stelt de Onderzoeksraad zich terughoudend op ten opzichte
van tuchtrecht in de jeugdzorg en ziet meer in het in alle openheid en
onderling vertrouwen tussen beroepsbeoefenaren leren van fouten en
erover praten. Deze opstelling sluit aan bij de ideeën van de Stuurgroep
Actieplan Professionalisering1. Het doel van het tuchtrecht in de jeugdzorg
is immers lering trekken over het handelen van beroepsbeoefenaren in
complexe situaties. Ook moeten de professionals meer dan nu het geval is
van elkaar kunnen leren en elkaar ter verantwoording kunnen roepen over
hun manier van werken en de besluiten die ze hebben genomen. Dit sluit
in onze ogen aan bij wat de Onderzoeksraad noemt: »het stelselmatig
leren van voorvallen en incidenten». Een ander doel van tuchtrecht in de
jeugdzorg is aantoonbaar ernstig disfunctionerende professionals uit het
register te verwijderen. Op deze wijze weet de burger dat de kwaliteit van
de beroepsuitoefening is gewaarborgd. In de jeugdzorg zijn reeds
verschillende beroepsverenigingen actief (NIP/NVO/NVMW2), die al langer
(onverplicht) een register onderhouden en gebruik maken van tuchtrecht.
De nu nog vrijwillige registratie wordt voor de HBO-jeugdzorgwerkers en
de gedragswetenschappers in de jeugdzorg omgezet in verplichte
registratie. Hier wordt de komende jaren door alle partijen in de jeugdzorg
hard aan gewerkt. Bij de implementatie van de resultaten van het
Actieplan Professionalisering houden we continu oog voor de mogelijk
negatieve bijeffecten van het tuchtrecht waar de Onderzoeksraad voor
waarschuwt.
Aanbeveling 3
Bevorder de toestroom van meldingen van (vermoedens van) fysieke
onveiligheid van het jonge kind en scherp het kader voor deze
meldingen aan.
Signaleringsinstrumenten
Om te kunnen melden, is het herkennen van signalen van kindermishandeling de eerste essentiële stap. Veel beroepsgroepen werken daartoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 839, nr. 80

6

reeds met signaleringsinstrumenten. Zo werken veel eerste hulp posten in
ziekenhuizen met het zogeheten SPUTOVAMO-formulier. Elke beroepsgroep die met kindermishandeling te maken kan krijgen, dient zijn
professionals te ondersteunen met een adequaat signaleringsinstrument.
In aansluiting op de aanbeveling van de Onderzoeksraad, zullen wij met
de beroepsgroepen beoordelen of de bestaande signaleringsinstrumenten
een duidelijk handvat bieden voor de professional. We kijken daarbij ook
specifiek naar concrete handvatten voor het herkennen van fysieke
kindermishandeling. Voor beroepsgroepen die niet beschikken over een
signaleringsinstrument, zal dit worden ontwikkeld. Met het juiste
instrumentarium wordt een professional immers zo concreet mogelijk
ondersteund in het kunnen duiden van signalen van kindermishandeling.
Langs deze weg komen er meer gefundeerde meldingen van kindermishandeling door professionals. Separaat aan deze brief ontvangt uw Kamer
ook een brief over de meldcode en meldplicht.
Strafrechtelijke aanpak kindermishandeling
De Onderzoeksraad geeft in zijn rapport aan dat het gebruik van het
strafrecht een alternatief of aanvulling kan zijn voor civielrechtelijke
maatregelen.
Recentelijk heeft uw Kamer het rapport «De inzet van het strafrecht bij
kindermishandeling» ontvangen. Het rapport biedt feitelijke informatie
over het gebruik van de strafrechtelijke route bij kindermishandeling. Voor
het eerst zijn er cijfers bekend van het aantal aangiften en vervolgingen.
Ook is in beeld gebracht in hoeverre er met de bestaande wet- en
regelgeving in de strafbepaling rekening wordt gehouden met het feit dat
er kinderen bij betrokken zijn, als slachtoffer dan wel als getuige van
huiselijk geweld. Gezien het belang dat dit kabinet hecht aan een stevige
daderaanpak biedt dit onderzoek waardevolle informatie en dient het als
een waardevolle nulmeting. Wel constateren wij dat de duiding van de
aantallen mist in het onderzoek. Daarom zullen wij hierover in gesprek
gaan met de veldpartijen, zodat de resultaten ook goed geduid kunnen
worden.
Wij achten het van belang voor slachtoffer en samenleving dat er een
toereikende strafrechtelijke reactie volgt wanneer een kind schade wordt
aangedaan. Dit onderzoek maakt duidelijk dat, hoewel niet altijd op basis
van het strafverzwarende artikel 304 Wetboek van Strafrecht,er doorgaans
in de strafbepaling en de straftoemeting rekening wordt gehouden met
het feit dat het kinderen betreft, zowel als slachtoffers en als getuige van
huiselijk geweld. Dit achten wij, mede gelet op ons voornemen om
taakstraffen uit te sluiten wanneer het ernstige gewelds- en zedendelicten
betreft, toereikend. Met de Onderzoeksraad zijn wij van mening dat het
strafrecht – naast het straffen van daders – een bijdrage kan leveren aan
de aanpak van kindermishandeling door daders met drang of dwang hulp
te laten accepteren. De Onderzoeksraad noemt hierbij als voorbeeld de
mogelijkheid voor de officier van justitie om in zijn eis daderhulpverlening
op te nemen.
Verder willen wij stimuleren dat het strafrecht zal worden ingezet indien
dit passend is. Hierbij is het van belang dat zowel slachtoffers of familie
van slachtoffers, maar zeker ook professionals de stap zetten naar het
strafrecht. De komst van de Aanwijzing opsporing en vervolging kindermishandeling van het Openbaar Ministerie (OM) is hiervoor een belangrijke ontwikkeling. Deze aanwijzing voorziet in een eenduidig kader
waarbinnen instanties op uniforme wijze kunnen optreden in de strijd
tegen kindermishandeling. Ook wordt er gewerkt aan een protocol
waarmee het AMK en de politie elkaar beter weten te vinden bij
meldingen van kindermishandeling. Dit initiatief ondersteunen wij van
harte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 839, nr. 80

7

Afronding en vervolg Actieplan Aanpak Kindermishandeling
De aanpak van kindermishandeling is breder dan de thema’s die in deze
brief aan de orde zijn gekomen. Juli 2007 presenteerde het vorige kabinet
het Actieplan Aanpak Kindermishandeling, Kinderen Veilig Thuis. Het
actieplan heeft geleid tot verschillende programma’s, waaronder de
Regionale Aanpak Kindermishandeling, het programma Beter Beschermd,
een landelijke publiekscampagne en verschillende activiteiten op het
terrein van deskundigheidsbevordering. Hiermee is de afgelopen jaren
volop geïnvesteerd in het voorkómen van kindermishandeling en het
beperken van de schade als gevolg van kindermishandeling.
De Stuurgroep die voor het Actieplan Aanpak Kindermishandeling was
ingesteld, heeft op 7 januari 2011 haar eindverslag opgeleverd (het
integrale eindverslag is als bijlage bij deze brief gevoegd). Wij zijn de
Stuurgroep zeer erkentelijk voor haar inspanningen, adviezen en signalen
uit het veld van de afgelopen periode op het vlak van de aanpak van
kindermishandeling. De Stuurgroep merkt terecht op dat met het
beëindigen van haar werkzaamheden de aanpak van kindermishandeling
nog niet klaar is.
Hoe verder
Het verbeteren van de deskundigheid van professionals en tegelijkertijd
het versterken van de samenwerking in de keten stonden centraal bij de
activiteiten die de afgelopen jaren in gang zijn gezet voor de aanpak van
kindermishandeling. De in deze brief aangekondigde acties naar
aanleiding van de rapporten van de Onderzoeksraad en de IJZ, zorgen
voor een verdere aanscherping hiervan.
De Onderzoeksraad heeft ons verzocht binnen een half jaar aan te geven
wat we hebben gedaan met de aanbevelingen. Wij verwachten de Tweede
Kamer en de Onderzoeksraad voor het zomerreces te informeren over de
stand van zaken op de in deze brief genoemde acties. Wij komen na de
zomer met een nieuw Actieplan Aanpak Kindermishandeling.
De komende maanden zullen wij met de relevante partijen uit het veld
verdere stappen zetten, vooruitlopend op een nieuw actieplan. Immers
alles is erop gericht de professionals verder te ondersteunen om zo
effectief mogelijk te kunnen optreden in het voorkomen, signaleren,
stoppen en beperken van schade van kindermishandeling.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 839, nr. 80

8