Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2963

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 november 2020
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 9 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: Verordening betreffende asiel- en migratiebeheer (Kamerstuk
22 112, nr. 2956)
Fiche: Verordening vaststelling procedure internationale bescherming,
gewijzigd voorstel (Kamerstuk 22 112, nr. 2957)
Fiche: Verordening inzake screening (Kamerstuk 22 112, nr. 2958)
Fiche: Verordening inzake aanpak situaties van crisis en overmacht
(Kamerstuk 22 112, nr. 2959)
Fiche: Gewijzigd voorstel voor Verordening inzake instelling EURODAC
(Kamerstuk 22 112, nr. 2960)
Fiche: Aanbeveling inzake legale trajecten voor EU-bescherming
(Kamerstuk 22 112, nr. 2961)
Fiche: Aanbeveling samenwerking inzake operaties Search and Rescue
(Kamerstuk 22 112, nr. 2962)
Fiche: Aanbeveling Migratie Paraatheid en Crisis Blauwdruk
Fiche: Mededeling EU-regels inzake definitie en preventie van mensensmokkel (Kamerstuk 22 112, nr. 2964).
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-22112-2963
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2963

1

Fiche: Aanbeveling Migratie Paraatheid en Crisis Blauwdruk
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Aanbeveling (EU) 2020/136 van de Commissie van 23 september 2020
over een EU-mechanisme voor paraatheid en crisisbeheer in verband met
migratie (Blauwdruk paraatheid en crisisbeheer in verband met migratie)
b) Datum ontvangst Commissiedocument
23 september 2020
c) Nr. Commissiedocument
COM (2020) 6469
d) EUR-Lex
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32020H1366
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie
Niet opgesteld.
f) Behandelingstraject Raad
Raad Justitie en Binnenlandse Zaken
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Justitie en Veiligheid
2. Essentie voorstel
Op 23 september 2020 heeft de Commissie de voorstellen inzake migratie
en asiel gepresenteerd1. Deze aanbeveling om een EU-mechanisme voor
paraatheid en crisisbeheer in verband met migratie in te voeren, de
zogenoemde blauwdruk2, maakt hier onderdeel van uit.
Volgens de Commissie zal dit instrument helpen om bij een potentiële
migratiecrisis proactief in plaats van reactief te handelen. Leidend daarbij
zijn tijdige anticipatie, solidariteit, coördinatie en flexibiliteit. Om proactief
te kunnen handelen is het noodzakelijk om goed voorbereid te zijn, maar
ook om veerkracht en weerbaarheid te creëren bij lidstaten. Dit wil de
Commissie onder andere bereiken door middel van het frequent uitwisselen van informatie rondom de capaciteit van lidstaten om asielvragen te
behandelen en migratie te managen. De aanbeveling vormt daarmee een
aanvulling op de bestaande instrumenten voor crisisbeheersing in EU
verband.3 Daarnaast brengt deze blauwdruk de belangrijkste institutionele, operationele en financiële maatregelen en protocollen samen die
moeten worden gebundeld en benut om de crisisparaatheid op zowel EUals nationaal niveau te waarborgen.
1
2
3

COM (2020) 609 Mededeling inzake een nieuw migratie- en asielpact
COM (2020) 6469
De Union Civil Protection Mechanism (UCPM) inclusief de Emergency Response Coordination
Centre (ERCC), de Integrated Political Crisis Response (IPCR) van de Raad, ARGUS van de
Commissie en de Crisis Response Mechanism (CRM) van EDEO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2963

2

De Commissie beveelt aan de migratie paraatheid en crisisblauwdruk uit
twee fases te laten bestaan. Het doel van de eerste fase, de monitoring- en
paraatheidsfase, is het versterken en delen van een gemeenschappelijk
situatiebewustzijn tussen alle betrokken actoren. Hiertoe zal een systeem
voor vroegtijdige waarschuwing/prognoses op EU-niveau ontwikkeld
worden. Het ondersteunen van de ontwikkeling van de nodige veerkracht
en weerbaarheid in de lidstaten om efficiënt het hoofd te bieden aan elk
type migratiecrisis is ook een belangrijk onderdeel van deze fase. Tijdens
de eerste fase van de blauwdrukmoeten de actoren in het gremium4
frequent en structureel informatie verstrekken om een geactualiseerd
overzicht op het gebied van migratie tot stand te brengen, om zo te
voorzien in actuele prognoses. Dit zal permanent geactiveerd zijn en
worden doorgezet in de tweede fase.
De tweede fase van de blauwdruk is van toepassing op elke situatie of
ontwikkeling die zich binnen de EU, of in een derde land, voordoet en die
negatieve gevolgen heeft en een bijzondere druk legt op het asiel-,
migratie- of grensbeheersysteem van een lidstaat of een dergelijk
potentieel daarvoor heeft. Het doel van deze crisismanagementfase van
de blauwdruk is het ondersteunen van een snelle, efficiënte en gecoördineerde EU-reactie op een migratiecrisis door tijdige en actuele informatie
te verstrekken aan de EU-besluitvormers over de zich ontvouwende
operationele situatie. Dit gebeurt door monitoring, coördinatie ter plaatse
en communicatie te ondersteunen op technisch niveau tussen alle
actoren.
In overeenstemming met de bevindingen van de migratiebeheersverslagen en de situatierapporten moeten de lidstaten de nodige maatregelen bespreken. Dergelijke besprekingen dienen plaats te vinden op
technisch, strategisch en, indien nodig, op politiek niveau in de (relevante
voorbereidende instanties van) de Raad. De Commissie kan, in overleg
met een lidstaat die wordt geconfronteerd met een migratiecrisissituatie,
de andere aanspreekpunten in het netwerk op de hoogte brengen van de
situatie om de crisisfase van de blauwdruk te activeren.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Ten aanzien van de algemene inzet verwijst het kabinet naar het BNC-fiche
inzake de Mededeling inzake een nieuw migratie- en asielpact.
Zoals verwoord in «A Renewed European Agenda on Migration»5 zet het
kabinet in op betere implementatie van EU afspraken op het gebied van
asiel en migratie. Dit moet er onder meer aan bijdragen dat de Europese,
en vooral de nationale, asiel- en migratiemanagementsystemen crisisbestendig worden.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet verwelkomt de voorgestelde aanbeveling. Het gecoördineerd
inzichtelijk maken van de kwetsbaarheden van de asiel- en migratiemanagementsystemen van de lidstaten en de migratiesituatie op EU-niveau
4

Een speciaal daarvoor ingesteld gremium, «het netwerk», zal volgens de Commissie moeten
bestaan uit de centrale aanspreekpunten van de lidstaten, Raad, Commissie, EDEO, EASO,
Frontex, EuropOL, EU-LISA en Fundamental Rights Agency. De centrale aanspreekpunten
zorgen voor de operationalisering van het netwerk en het uitwisselen van informatie om
zodoende ervoor te zorgen dat er periodieke verslagen over migratiebeheer komen.
5
Bijlage bij Kamerstuk 21 501-20, nr.1450

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2963

3

is in de ogen van het kabinet een goed uitgangspunt. Dit draagt volgens
het kabinet bij aan weerbaarder en veerkrachtiger migratiesystemen in de
lidstaten en komt daarmee de EU als geheel ten goede.
Teneinde duplicatie en aanvullende regeldruk te voorkomen, zal het
kabinet zich inzetten om deze blauwdruk aansluiting te laten vinden bij de
bestaande initiatieven en gremia voor het monitoren van de migratiesituatie (o.a. Eurostat, EASO, Frontex). Daardoor kunnen de bestaande
informatiestromen via het nog op te richten netwerk op gecoördineerde
wijze bijeen worden gebracht. Het kabinet mist (vooralsnog) een
uitwerking van de data en informatie die in voornoemd netwerk aangeleverd dienen te worden.
De daarnaast gepresenteerde plannen voor de crisismanagementfase van
de blauwdruk, het ondersteunen van een snelle, efficiënte en gecoördineerde EU-reactie op een migratiecrisis in een lidstaat of een derde land,
kunnen ook op steun vanuit het kabinet rekenen. Het kabinet zal daarbij
aandacht vragen voor de synergie met bestaande crisisrespons mechanismen, zoals de geïntegreerde EU-regeling politieke crisisrespons
(IPCR).6
De omstandigheden die aanleiding kunnen vormen om de zogenaamde
crisismanagement fase te activeren moeten volgens het kabinet scherper
geformuleerd worden. Daarnaast dienen deze in lijn te zijn met de
omstandigheden en procedure van crisis-activering omschreven in het
voorstel voor een Verordening inzake aanpak situaties van crisis en
overmacht. Voor wat betreft de prominente rol die de Europese
Commissie zou spelen bij onder meer de activering van de tweede fase en
de handhaving bij het niet nakomen van de aanbevelingen, is het kabinet
waakzaam op de toekenning van extra bevoegdheden aan de Commissie.
Haar rol dient dan ook helder omschreven en ingekaderd te zijn.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Verwacht wordt dat de meeste Europese lidstaten zich kunnen vinden in
de blauwdruk. Wel zijn er nog vragen onder de lidstaten over de precieze
uitwerking van het instrument, waaronder de overlap met andere
mechanismes. Het Europees parlement heeft zich nog niet over deze
aanbeveling uitgesproken. In algemene zin hechten fracties in het EP aan
beter inzicht in het functioneren van de asiel- en migratiemanagementsystemen van de EU en de lidstaten.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen op het gebied
van regeldruk en administratieve lasten
a) Bevoegdheid
De aanbeveling raakt aan het beleidsterrein van de ruimte van vrijheid,
veiligheid en recht. Op dit beleidsterrein heeft de Unie een gedeelde
bevoegdheid met de lidstaten (zie artikel 4, lid 2, sub j, VWEU). Op grond
van artikel 292 VWEU is de Commissie bevoegd om ter zake aanbevelingen vast te stellen. Aanbevelingen zijn juridisch niet bindend (artikel
288 VWEU). Het kabinet acht dit de juiste rechtsgrondslag voor deze
aanbeveling en heeft dan ook een positieve grondhouding ten aanzien
van de bevoegdheid.

6

https://www.consilium.europa.eu/nl/policies/ipcr-response-to-crises/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2963

4

b) Subsidiariteit
Het kabinet heeft een positieve grondhouding ten aanzien van subsidiariteit. Gelet op de aanhoudende druk van irreguliere migratie op de EU en
de grootschalige secundaire migratie die de open Schengenzone mogelijk
maakt, kunnen de doelstellingen van het overwogen optreden niet
voldoende door de lidstaten (op centraal, regionaal of lokaal niveau)
worden verwezenlijkt. Het overwogen optreden kan vanwege de omvang
en de gevolgen beter door de Unie worden bereikt. Het kabinet stelt zich
dan ook op het standpunt dat het toezichthouden op migratiestromen en
migratiecrisismanagement een Europese aanpak vergt, waarbij overigens
waakzaamheid is geboden wat betreft de toekenning van nieuwe
bevoegdheden.
c) Proportionaliteit
Het kabinet heeft een positieve grondhouding ten aanzien van de
proportionaliteit van deze aanbeveling. Het doel van deze aanbeveling is
om proactief te kunnen handelen op een potentiële migratiecrisis.
Daarvoor is het noodzakelijk om frequent informatie uit te wisselen over
de capaciteit van lidstaten. Deze aanbeveling adresseert de juiste
knelpunten, het overwogen optreden is geschikt om het doel te bereiken
en de voorgestelde oplossingen zijn geschikt voor het gesignaleerde
probleem en het bijbehorende (beleids)doel.
d) Financiële gevolgen
Op dit moment valt er nog niet specifiek te zeggen wat de financiële
gevolgen kunnen zijn. De financiële kosten kunnen oplopen naar gelang
de te leveren informatie toeneemt en frequenter wordt. Nederland zal de
Commissie vragen precies aan te geven wat het financieel beslag van de
toekomstige voorstellen zal zijn.
Het kabinet is van mening dat de financiële middelen gevonden dienen te
worden binnen de in de Raad afgesproken financiële kaders van het MFK
2014–2020 en het MFK 2021–2027 en dat deze moeten passen bij een
prudente ontwikkeling van de jaarbegroting van de EU.
De budgettaire gevolgen zijn op dit moment nog moeilijk te overzien,
maar er wordt een kostentoename verwacht als gevolg van de aanbeveling. Deze wordt groter naar gelang de te leveren extra informatie en/of
hogere frequentie.
Eventuele budgettaire gevolgen zullen worden ingepast op de begroting
van de beleidsverantwoordelijke departementen, conform de regels
inzake budgetdiscipline.
e) Gevolgen voor regeldruk, administratieve lasten en concurrentiekracht
De administratieve gevolgen zijn op dit moment nog moeilijk te overzien,
maar de lasten lijken in ieder geval te zullen toenemen als gevolg van de
aanbeveling. De administratieve lasten kunnen sterker toenemen naar
gelang de te leveren extra informatie en/of hogere frequentie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 2963

5