Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 850

Voorjaarsnota 2021

Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Ontvangen 28 mei 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

1

INHOUDSOPGAVE
Voorjaarsnota
1
Inleiding
2
Economisch beeld
3
Uitgaven
4
Inkomsten
5
Overheidssaldo en overheidsschuld

3
3
5
8
24
26

Bijlagen
Bijlage 1: Meerjarig beeld
Bijlage 2: Steunmaatregelen corona
Bijlage 3: Belasting- en premieontvangsten
Bijlage 4: Overzicht aanvullende post
Bijlage 5: Overzicht uitgekeerde eindejaarsmarges
Bijlage 6: Budgettaire verwerking Groningen
Bijlage 7: Verticale toelichting

29
29
34
36
38
40
40
50

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

2

1 Inleiding
De Voorjaarsnota 2021 is de eerste rapportage van het demissionaire
kabinet over de uitvoering van de begroting van het lopende jaar. Het
kabinet geeft hierin een overzicht van de wijzigingen van de begroting voor
het lopende begrotingsjaar ten opzichte van de Miljoenennota 2021. Deze
bijstellingen zijn gebaseerd op de economische ramingen uit het Centraal
Economisch Plan (CEP) 2021 van het Centraal Planbureau (CPB) en inzichten
over de begrotingsuitvoering van alle ministeries.
Na een loodzwaar jaar voor onze hele economie en samenleving, gloort er
licht aan het einde van de tunnel. In een fase waarin beperkingen
stapsgewijs kunnen worden afgeschaald en het maatschappelijk leven weer
doorgang krijgt, komt ook het moment dat de economie weer op eigen
kracht kan gaan draaien. De economische rationale voor de steunpakketten
wordt daardoor ook steeds kleiner, zo laten de analyses van onder andere
het CPB zien. De terugkeer naar een gezonde economie, met een normale
economische dynamiek, is van groot belang voor het verdienvermogen van
Nederland. Tegelijkertijd zijn de onzekerheden op dit moment nog groot.
Daarom blijft het steun- en herstelpakket ook in het derde kwartaal van 2021
beschikbaar. Naarmate bedrijven weer omzet kunnen maken, zal het
steunpakket de komende periode overbodig worden. Het kabinet heeft er
daarom vertrouwen in dat deze steun in het licht van de oplevende
economie het bedrijfsleven er weer bovenop helpt. De verwachte
budgettaire omvang van het pakket is met circa 6 miljard euro wederom
groot, maar dit bedrag kan mee- of tegenvallen gezien de grote onzeker­
heden.
Voorts stelt het demissionaire kabinet middelen beschikbaar voor een aantal
maatschappelijke opgaven waarover besluitvorming niet kan wachten op
een nieuw kabinet. Ten eerste maakt het kabinet naar aanleiding van de
Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK)
1,2 miljard euro extra vrij voor de compensatie van Toeslagengedupeerden.
Ook is 0,9 miljard euro aan additionele middelen gereserveerd voor het
kwijtschelden van publieke en private schulden van gedupeerden. Tevens
komt structureel 0,8 miljard extra beschikbaar voor verbetering van de
informatiehuishouding en de dienstverlening. Ten tweede heeft het kabinet
op 6 november 2020 bestuurlijke afspraken gemaakt met de provincie
Groningen en de zeven gemeenten in het aardbevingsgebied over de
versnelling en verbetering van de hersteloperatie. Hiervoor heeft het Rijk in
totaal 1,5 miljard uitgetrokken. Daarnaast zijn de budgettaire ramingen van
de schade- en hersteloperaties geactualiseerd. De kosten hiervoor worden
geraamd op 8,8 miljard euro in de periode tot 2027. Van deze kosten slaat
2,7 miljard euro als tegenvaller op de Rijksbegroting.
Ten derde stelt het kabinet dit jaar 0,6 miljard euro beschikbaar voor acute
problematiek in de jeugdzorg. Het is noodzakelijk de beheersbaarheid van
het jeugdstelsel ingrijpend te vergroten, zowel door effectievere en meer
doelmatige sturing door (samenwerkende) gemeenten, als door aanpas­
singen in het stelsel. Gemeenten en het Rijk erkennen deze opgave. Ten
vierde heeft het kabinet als onderdeel van de corona-noodmaatregelen
besloten tot een Nationaal Programma Onderwijs (NPOa) gericht op het
herstel van het onderwijs tijdens en na corona. Hiervoor is in totaal
8,5 miljard euro beschikbaar. Ook is structureel 0,8 miljard euro uitgetrokken
voor budgettaire tegenvallers in de leerlingen- en studentenraming en de
studiefinancieringraming. De Tweede Kamer is eerder via verschillende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

3

brieven van de betreffende ministers en/of incidentele suppletoire
begrotingen op de hoogte gesteld van de extra middelen die voor de vier
hierboven genoemde dossiers zijn uitgetrokken.
In de Voorjaarsnota worden ook een aantal budgettaire tegenvallers
verwerkt. Deze tegenvallers doen zich onder andere voor op de huurtoeslag,
de compensatie transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid,
de nacalculatie van de overheveling van de ggz naar de Wlz en in de
verwachte kosten van de justitiële ketens. De kosten van de maatschappe­
lijke opgaven en de budgettaire tegenvallers op lopende zaken zorgen
gezamenlijk voor een overschrijding van het uitgavenplafond met
4,3 miljard euro in 2021.
Dit voorjaar heeft de beoordeling van de eerste ronde van het Nationaal
Groeifonds (NGF) plaatsgevonden. Naar aanleiding van de eerste ronde
heeft het kabinet, op advies van de beoordelingsadviescommissie, aan
verschillende projecten middelen toegekend. Deze eerste bekostiging van
investeringsvoorstellen uit het NGF wordt budgettair verwerkt in de voorlig­
gende Voorjaarsnota. Meer informatie over de projecten is te vinden in de
eerste suppletoire begroting van het NGF.
De Voorjaarsnota geeft ook een update van het gebruik van het bestaande
pakket aan coronamaatregelen en bevat de budgettaire verwerking van de
meest recente besluitvorming over het nieuwe pakket. De coronacrisis duurt
inmiddels meer dan een jaar. Momenteel zijn de macro-economische
vooruitzichten positief, maar de epidemiologische situatie brengt nog altijd
onzekerheid met zich mee. Via de ingestelde nood- en steunmaatregelen
zoals de NOW en de TOZO beperkt het demissionaire kabinet de impact van
de coronacrisis voor werkenden, ondernemers en bedrijven zo veel
mogelijk. De kosten van deze steunmaatregelen zijn aanvullend op de
reguliere uitgaven en hebben daarmee een grote impact op de Rijksbe­
groting. Er is bewust voor gekozen om deze uitgaven buiten de reguliere
plafondsystematiek te plaatsen omdat het kabinet het niet wenselijk acht
om voor deze economische nood- en steunmaatregelen andere uitgaven te
verminderen.
Na verwerking van de uitgavenmutaties en de nieuwe inkomstenraming
komt het EMU-tekort dit jaar naar verwachting uit op 62,5 miljard euro,
oftewel 7,5 procent bbp. De EMU-schuld komt eind dit jaar naar verwachting
uit op 60,0 procent bbp. Ten behoeve van de formatievoorbereidingen is er
in bijlage 1 een meerjarig beeld weergegeven van de overheidsfinanciën.
Hier worden ook de belangrijkste verschillen ten opzichte van de CEPraming van het CPB toegelicht. Na 2021 loopt het tekort geleidelijk terug tot
een EMU-saldo van ‒ 0,8 procent bbp in 2025. De EMU-schuld piekt in 2021
en daalt daarna geleidelijk naar 58,0 procent bbp in 2025. Deze daling van
de EMU-schuld over de jaren wordt vooral veroorzaakt door een
toenemende omvang van de economie (het zogenaamde noemereffect) en
de afwezigheid van grote corona-nooduitgaven vanaf 2022. De ontwikkeling
van corona blijft echter onzeker, wat ook leidt tot onzekerheid over het
herstel van de economie en het verloop van de overheidsfinanciën.
De Voorjaarsnota begint in paragraaf 2 met het huidige economisch beeld.
Vervolgens geeft paragraaf 3 de ontwikkeling van de uitgaven (zowel corona
als regulier) en plafondtoetsen weer. Ook wordt in paragraaf 3 ingegaan op
de dossiers Kabinetsreactie POK en Schade en Versterken Groningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

4

Paragraaf 4 bevat een overzicht van de belasting- en premie-inkomsten. In
paragraaf 5 worden ontwikkelingen omtrent de overheidsschuld en het
overheidssaldo benoemd.
De Voorjaarsnota kent zeven bijlagen. Bijlage 1 geeft het meerjarig beeld
van de overheidsfinanciën weer. Bijlage 2 bevat een overzicht van de
coronagerelateerde uitgavenmaatregelen. Bijlage 3 vermeldt de geraamde
belasting- en premieontvangsten van 2021. In bijlage 4 zit een overzicht van
de overboekingen van Regeerakkoordmiddelen van de aanvullende post.
De omvang van de uitgekeerde eindejaarsmarge per begrotingshoofdstuk
wordt weergegeven in bijlage 5. Bijlage 6 bevat een budgettair overzicht van
de dossiers rond de schade- en versterkingsoperatie in Groningen. Ten
slotte bevat bijlage 7 voor iedere begroting een cijfermatig overzicht van
budgettaire veranderingen die zich hebben voorgedaan sinds de Miljoe­
nennota 2021. Dit is de zogeheten verticale toelichting.
2 Economisch beeld
Het economisch beeld 2021
De coronacrisis heeft ook in 2021 grote gevolgen voor de brede welvaart,
naast de directe gevolgen voor de volksgezondheid. Zo is en wordt de
economie fors geraakt door de gevolgen van het virus en de maatregelen
die nodig zijn om verspreiding van het virus tegen te gaan. De economische
cijfers in deze Voorjaarsnota schetsen een beeld van deze effecten. Tegelij­
kertijd dient te worden opgemerkt dat niet alles van waarde meetbaar is.
De coronacrisis heeft bijvoorbeeld gevolgen op het gebied van sociaal
contact en onderwijsachterstanden. Deze bredere aspecten zijn maatschap­
pelijk van groot belang. Het coronabeleid van het kabinet blijft dus ook hier
oog voor houden.
In de recente raming van het CPB herstelt de Nederlandse economie zich in
2021. Het bbp groeit naar verwachting met 2,2 procent, de uitvoer stijgt met
2,6 procent en de investeringen stijgen met 2,3 procent (tabel 2.1). De
geraamde werkloosheid is in 2021 4,4 procent van de beroepsbevolking en
blijft daarmee op een opvallend laag niveau, net onder het structurele
niveau van 4,5 procent. Terwijl in de marktsector 131,7 duizend banen naar
verwachting verloren gaan in 2021, komen er 75,9 duizend banen bij in de
zorg en 37,2 duizend bij de overheid. De arbeidsmarkt blijft daarmee krap,
wat een opwaarts effect heeft op de contractlonen. Deze stijgen in de raming
met 1,7 procent in 2021.
In de raming onderliggend aan de Miljoenennota werd een groei van 3,5
procent voorspeld onder de veronderstelling dat er geen tweede golf aan
besmettingen zou komen; een hogere verwachte groei dan de 2,2 procent
in de CEP-raming. De CEP-raming neemt de gevolgen van de tweede golf
wel mee. Daarnaast wordt verondersteld dat de contactbeperkende
restricties in de loop van 2021 worden opgeheven en de steunpakketten
vanaf 1 juli 2021 niet worden verlengd. Onder deze aannames is het
geraamde economische herstel voorspoedig. De verlenging van de steun­
pakketten in het derde kwartaal en lagere realisatiecijfer van de economisch
krimp dan in de raming van het CPB (-0,5 procent ten opzichte van ‒ 1,9
procent) zal vermoedelijk tot een opwaartse bijstelling van het groeicijfer
leiden.
De oorzaken van de lagere groeiverwachting voor 2021 in het CEP zijn met
name de neerwaarts bijgestelde raming van de particuliere consumptie en
de uitvoer. De particuliere consumptie blijft langer gedempt door de tweede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

5

golf aan coronabesmettingen. Tegelijkertijd zorgt de sterke toename van
de overheidsuitgaven voor een stimulerend effect, zowel via hogere
inkomensoverdrachten, hogere subsidies aan bedrijven als meer overheids­
consumptie. De investeringen blijven naar verwachting toenemen, maar
minder sterk dan eerder geraamd. De werkloosheid stijgt in 2021 minder
hard dan verwacht ten tijde van de Miljoenennota 2021, namelijk tot 4,4
procent in plaats van tot 5,9 procent. De schade van de coronacrisis is in dit
opzicht veel minder groot dan eerder voorspeld: de Nederlandse economie
blijkt inherent veerkrachtig.
Tabel 2.1 Macro-economische kerngegevens
2021 (mutaties per jaar in %)
Miljoenennota
2021
Volume bbp en bestedingen
Bruto binnenlands product
3,5
Consumptie huishoudens
4,4
Consumptie overheid
1,9
Investeringen (incl. voorraden)
6,9
Uitvoer van goederen en diensten 4,7
Invoer van goederen en diensten
5,8
Inflatie (hicp)
1,4
Lange rente Nederland (niveau in %)‒ 0,3
Relevante wereldhandelsvolume
6,8
Werkloosheid (% beroepsbevolking) 5,9
Contractloon marktsector
1,4

Voorjaarsnota 2021

2,2
0,6
5,7
2,3
2,6
3,0
1,4
‒ 0,2
6,0
4,4
1,7

Epidemiologische scenario’s
De ontwikkeling van het COVID-19 virus blijft onzeker, wat leidt tot
onzekerheid over het economisch herstel. Vanwege deze onzekerheid bevat
de raming, naast het hierboven omschreven basispad, ook een optimistisch
en pessimistisch scenario (tabel 2.2).
Tabel 2.2 Epidemiologische scenario's
2021 2022 2021

2022

2021

2022

Basisraming Optimistisch
scenario

Pessimistisch
scenario

Bruto binnenlands product (bbp,
economische groei, %)

2,2

3,5

2,6

5,1

‒ 0,8

0,8

Consumptie huishoudens (volume in %)

0,6

6,1

1,2

8,9

‒ 3,3

1,6

Investeringen (inclusief voorraden, volume 2,3
in %)

2,8

3,1

5,8

‒ 3,0

‒ 2,0

Uitvoer van goederen en diensten (volume 2,6
in %)

5,2

2,9

6,9

‒ 1,0

0,8

Werkloze beroepsbevolking (niveau in %
beroepsbevolking)

4,4

4,7

4,4

4,2

4,6

6,1

Werkgelegen-heid (in uren, mutatie in %)

2,0

1,5

2,1

2,2

0,1

‒ 1,8

EMU-saldo (niveau in % bbp)

‒ 5,9 ‒ 1,7 ‒ 5,7

‒ 0,9

‒ 7,8

‒ 5,7

EMU-schuld (ultimo jaar, niveau in % bbp)

58,6

54,7

62,2

66,7

56,9

58,2

In het optimistische scenario zal het opheffen van de maatregelen tegen
de verspreiding van het coronavirus de economie snel laten terugveren. In
dit scenario zal het consumenten- en producentenvertrouwen sterk stijgen
en zetten huishoudens eerdere besparingen in voor extra consumptie.
Bedrijven investeren meer, mede door de lage financieringskosten. In het
optimistische scenario herstellen ook andere Europese landen voorspoedig
en neemt als gevolg de export sterk toe. De werkgelegenheid en de lonen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

6

nemen toe, wat de consumptie en daarmee de economische groei vergroot.
Het bbp groeit in dit scenario met 2,6 procent in 2021, terwijl de geraamde
werkloosheid net als in de basisraming 4,4 procent bedraagt.
In het pessimistische scenario zal het coronavirus blijven muteren en
vaccinaties ineffectief maken. Een nieuwe uitbraak van het virus leidt in dit
scenario tot een nieuwe economische recessie. Huishoudens en bedrijven
zullen voorzichtiger en onzeker worden, waardoor consumptie en investe­
ringen afnemen. De overheid blijft verstrekkende maatregelen nemen om
verspreiding van het virus tegen te gaan, waardoor consumptie verder
afneemt. De bbp-ontwikkeling is ‒ 0,8 procent in 2021 en de werkloosheid
stijgt tot 4,6 procent in 2021.
Steun- en herstelpakketten
Het kabinet zet zich sinds de uitbraak van de het coronavirus in om de
negatieve gevolgen van de crisis te verzachten. Nederland heeft in interna­
tionaal opzicht relatief weinig economische schade geleden, mede dankzij
de steunpakketten en automatische stabilisatoren. De bbp-krimp van 3,7
procent in 2020 was een van de laagste krimpcijfers in de Europese Unie.
Ter vergelijking: de economie van Duitsland kromp 4,0 procent, de
economie van Frankrijk 8,1 procent en de economie van het Verenigd
Koninkrijk met 9,9 procent in 2020. De steunpakketten hebben de schade
van de crisis beperkt, maar zijn ten laste van het EMU-saldo gegaan en
hebben daarmee de overheidsschuld vergroot.
De werkloosheidcijfers en het aantal faillissementen zijn bijzonder laag
gegeven de omvang van de crisis. Het geraamde werkloosheidspercentage
van 4,4 procent in 2021 en het aantal faillissementen van minder dan 200
per maand sinds medio 2020 liggen significant onder het langjarige
gemiddelde. Daarnaast valt de gerealiseerde economische krimp in het
eerste kwartaal van 2021 (-0,5%) veel lager uit dan initieel geraamd door
het CPB (-1,9%). De economie heeft zich dus beter staande gehouden dan
werd voorzien. Het kabinet verwacht aantrekkende bedrijvigheid als de
economie weer open kan, net als in het derde kwartaal van 2020 het geval
was. De vooruitzichten voor de economie op korte termijn zijn gunstig zijn,
maar wel met onzekerheid omgeven.
De verschillende sectoren in de Nederlandse economie zijn niet in gelijke
mate geraakt door de coronacrisis. Veel ondernemers die hard getroffen zijn
door de crisis, zullen de gevolgen daarvan nog blijven merken. Dit brengt
het risico met zich mee dat bedrijven die in de kern gezond zijn, alsnog
failliet gaan. Dat zou kunnen leiden tot een toename van het aantal faillis­
sementen en oplopende werkloosheid. Vanaf het eerste steunpakket heeft
het kabinet moeten manoeuvreren om zo veel mogelijk onnodige faillisse­
menten te voorkomen en tegelijkertijd de gezonde dynamiek in de
economie, waar onder normale omstandigheden faillissementen aan
bijdragen, zo min mogelijk te hinderen. Het kabinet heeft zich zo veel
mogelijk willen richten op schade door corona; ook tijdens normale
economische tijden hebben bedrijven tenslotte te maken met omzetfluc­
tuaties. Steun die te lang wordt doorgezet, zal het potentieel van de
Nederlandse economie op de langere termijn schaden.
In deze context wil het kabinet het steunpakket in het derde kwartaal van dit
jaar behouden. Daarnaast zijn enkele maatregelen genomen die significant
bijdragen aan de solvabiliteit van bedrijven en daarmee het toekomstper­
spectief voor Nederlandse bedrijven verbeteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

7

3 Uitgaven
3.1 Ontwikkeling uitgaven kabinetsperiode Rutte III
De jaren 2020 en 2021 worden getekend door de corona-uitbraak, met forse
gevolgen voor de Nederlandse begroting. De economische neergang leidt
tot lagere belastinginkomsten en hogere uitgaven aan WW en bijstand.
Hiermee vangt de overheid een deel van de economische klap automatisch
op. De economische gevolgen van de huidige crisis waren te groot en te
abrupt om via alleen automatische stabilisatie op te vangen. Daarom heeft
het kabinet nood- en steunmaatregelen genomen om de (economische)
gevolgen van de coronacrisis zoveel mogelijk te beperken. Het is niet
wenselijk om voor deze economische nood- en steunmaatregelen andere
uitgaven te verminderen. Daarom gaan deze maatregelen, net als nietbeleidsmatige mutaties van WW en bijstand, buiten het reguliere uitgaven­
plafond om. In de technische verwerking wordt dit gerealiseerd via een
correctie van het uitgavenplafond.
Tabel 3.1 geeft een uitsplitsing van de reguliere uitgaven onder het uitga­
venplafond en uitgaven aan nood- en steunmaatregelen. Op deze manier
wordt, in lijn met het verzoek van de Raad van State1, het onderscheid tussen
reguliere uitgaven en uitgaven aan nood- en steunmaatregelen inzichtelijker
gemaakt. De reguliere uitgaven bestaan uit de uitgaven onder de plafonds
Rijksbegroting, Sociale zekerheid en Zorg. In deze kabinetsperiode zijn de
reguliere uitgaven gestegen met bijna 45 miljard euro, van 273 miljard euro
in 2018 tot 318 miljard euro in 2021. Deze stijging is het gevolg van
toegenomen lonen en prijzen, van een toegenomen beroep op sociale
zekerheid en zorg en door nieuw beleid van het kabinet.
Tabel 3.1 Ontwikkeling uitgaven 2018-2021
Tabel 3.1 Horizontale ontwikkeling uitgaven
(in miljarden euro; + is uitgaven)

2018

2019

2020

2021 Toename tussen
2021 en 2018

Reguliere uitgaven Rijksbegroting

123,8

139,0

144,5

152,8

10,9

30,4

85,9

89,6

16,4

10,3

73,4

75,6

0,5

0,2

303,8

318,0

27,8

40,9

331,6

358,8

Uitgaven corona Rijksbegroting
Reguliere uitgaven Sociale zekerheid

78,6

80,8

Uitgaven corona Sociale zekerheid
Reguliere uitgaven Zorg

70,7

69,7

Uitgaven corona Zorg
Totale reguliere uitgaven onder het uitgavenplafond

273,1

289,5

Totale uitgaven corona (saldorelevant)
Totale uitgaven

273,1

289,5

29,0

11,0

4,9

44,9

De reguliere uitgaven bestaan grotendeels uit uitgaven die met een jaarlijks
ritme gedaan worden (structurele uitgaven). Onder plafond Rijksbegroting
gaat het bijvoorbeeld om salarissen van leraren, politie en militairen en om
financiering van gemeentes en provincies. Onder plafond sociale zekerheid
vallen bijvoorbeeld uikeringen aan AOW en aan WW en bijstand. De
uitgaven aan WW en bijstand zijn sterk afhankelijk van de economische
ontwikkeling. Daarom schommelt het jaarlijkse ritme van deze uitgaven
1

Kamerstukken II, vergaderjaar 2020-2021, 35570-VI, nr. 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

8

meer dan bij andere uitkeringen. Door de huidige verslechtering van de
economie vallen de uitgaven aan WW en bijstand in 2021 1,5 miljard euro
hoger uit dan in de laatste raming voor uitbraak van het coronavirus (Miljoe­
nennota in september 2019). Bij herstel van de economie in de jaren na 2021
zullen de uitgaven aan WW en bijstand weer afnemen. De uitgaven aan zorg
laten per saldo geen grote mutatie zien zijn als gevolg van de uitbraak van
het coronavirus. Onderliggend is er sprake van lagere uitgaven door minder
geleverde (reguliere) zorg en hogere uitgaven door meerkostenregelingen
en de continuïteitsbijdrage van zorgverzekeraars aan zorgaanbieders. De
nood- en steunmaatregelen leiden tot uitgaven in met name 2020 en 2021.
Dit zijn dus nadrukkelijk incidentele uitgaven die enkel bedoeld zijn om
tijdelijk de samenleving en economie te ondersteunen. Voor 2021 wordt in
deze Voorjaarsnota uitgegaan van een bedrag van 40,9 miljard euro. Het
totale uitgavenniveau van de overheid in 2021 komt hierdoor uit op
358,8 miljard euro.
3.2 Plafondtoets reguliere uitgaven
In de Startnota heeft het kabinet vastgelegd hoeveel er in elk jaar maximaal
kan worden uitgegeven. Dat heet het uitgavenplafond. Hiervoor is een
verdeling gemaakt in drie deelplafonds: Rijksbegroting, Sociale zekerheid
en Zorg. In paragraaf 3.1 is reeds aangegeven dat het niet wenselijk is om
nood- en steunmaatregelen corona op dezelfde manier te behandelen als
reguliere uitgaven onder het uitgavenplafond. Daarom gaan de nood- en
steunmaatregelen buiten het reguliere uitgavenplafond om. Deze paragraaf
geeft inzicht in de belangrijkste mutaties van de reguliere uitgaven.
Daarnaast wordt het niveau van de reguliere uitgaven getoetst aan het
uitgavenplafond voor de reguliere uitgaven. Paragraaf 3.4 bevat een actueel
overzicht van de nood- en steunmaateregelen.
Tabel 3.2 laat zien dat het niveau van de totale reguliere uitgaven in 2021
4,3 miljard euro hoger is dan het totale uitgavenplafond. De uitgaven onder
het deelplafond Rijksbegroting en Sociale Zekerheid vallen hoger uit dan in
de Startnota voorzien en de uitgaven onder het deelplafond Zorg vallen
lager uit. De overschrijding van het totale uitgavenplafond ontstaat doordat
bestaand beleid duurder uitvalt en doordat het kabinet middelen
beschikbaar heeft gesteld voor maatschappelijke gevolgen die niet kunnen
wachten op een nieuw kabinet. Dat gaat onder andere om middelen naar
aanleiding van de kabinetsreactie op de Parlementaire Ondervragingscom­
missie Kinderopvangtoeslag (POK) en middelen voor schade en herstel in
Groningen.
De mutaties per deelplafond worden in deze paragraaf verder toegelicht. In
bijlage 1 Meerjarig beeld en in de suppletoire begrotingen worden de
mutaties ten opzichte van Miljoenennota 2020 in meer detail toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

9

Tabel 3.2 Plafondtoets Voorjaarsnota 2021 (in miljarden euro; - is
onderschrijding)
(in miljarden euro; - is onderschrijding)

2021

Totaal uitgavenplafond reguliere uitgaven
Uitgavenplafond reguliere uitgaven

313,6

Niveau reguliere uitgaven

318,0

Over-/onderschrijding

4,3

Rijksbegroting reguliere uitgaven
Uitgavenplafond reguliere uitgaven

148,0

Niveau reguliere uitgaven

152,8

Over-/onderschrijding

4,8

Sociale zekerheid reguliere uitgaven
Uitgavenplafond reguliere uitgaven

89,2

Niveau reguliere uitgaven

89,6

Over-/onderschrijding

0,3

Zorg reguliere uitgaven
Uitgavenplafond reguliere uitgaven

76,4

Niveau reguliere uitgaven

75,6

Over-/onderschrijding

‒ 0,8

3.2.1 Plafondtoets Rijksbegroting
Hieronder worden de relevante uitgaven onder plafond Rijksbegroting voor
2021 toegelicht. Enkele uitgaven die in 2021 niet opspelen maar wel in latere
jaren worden in bijlage 1 Meerjarig beeld toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

10

Tabel 3.2.1 Ontwikkeling reguliere uitgaven plafond Rijksbegroting
(in miljoenen euro; - is onderschrijding)
2021
1 Uitgavenplafond bij Miljoenennota 2021 (excl. corona)

147.573

Aanpassingen van het uitgavenplafond naar aanleiding van:
2 Overboekingen met Sociale Zekerheid en Zorg
3 Loon- en prijsontwikkeling

‒ 198
486

4 Volkshuisvestingsfonds

450

5 Valutaontwikkeling defensieuitgaven

‒ 31

6 Plafondcorrectie Infrastructuur en Deltafonds

‒ 291

7 Overige plafondcorrecties

35

8 Uitgavenplafond bij Voorjaarsnota 2021 (=1 t/m 7) (excl. corona)

148.024

9 Reguliere uitgaven bij Miljoenennota 2021

148.388

Uitgavenmutaties met aanpassing van het uitgavenplafond
10 Overboekingen met Sociale Zekerheid en Zorg
11 Loon- en prijsontwikkeling

‒ 198
486

12 Volkshuisvestingsfonds

450

13 Valutaontwikkeling defensieuitgaven

‒ 31

14 Plafondcorrectie Infrastructuur en Deltafonds

‒ 291

15 Overige uitgavenmutaties zonder beslag budgettaire ruimte

35

Uitgavenmutaties met beslag op budgettaire ruimte
16 Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS)
17 Accres Gemeente-, Provincie en BTW-compensatiefonds (GF, PF en BCF)
18 Overboekingen naar GF, PF en BCF en afrekening BCF

‒7
0
253

19 EU-afdrachten

190

20 Rente

126

21 Dividend staatsdeelnemingen

55

22 Kwijtschelden schulden POK

296

23 Private schulden Toeslagengedupeerden

185

24 Kabinetsreactie POK - Dienstverlening en informatiehuishouding

427

25 POK Compensatie Toeslagengedupeerden

876

26 Huurtoeslag

158

27 Prognosemodel Justitiële ketens (PMJ)

209

28 Meerjarige Productie Prognose (MPP)

‒ 25

29 Jeugdzorg

613

30 Leerlingen- en studentenraming

‒ 72

31 Studiefinanciering
32 Schikking ABN Amro (boete-deel)
33 Investeringspakket landen

39
‒ 300
93

34 Bestuurlijke afspraken Groningen

67

35 Groningen: Schade en versterken

135,3

36 Schuiven Groningen
37 Kasschuiven
38 Eindejaarsmarge (incl. GF/PF en HGIS)
39 In=uit taakstelling
40 Diversen
41 Reguliere uitgaven bij Voorjaarsnota 2021 (= 11 t/m 41)

934
‒ 169
956
‒ 956
‒ 88
152.834

42 Over-/onderschrijding uitgavenplafond bij Miljoenennota (= 10 – 1)

815

43 Over-/onderschrijding uitgavenplafond bij Voorjaarsnota (= 42 ‒ 8)

4.809

44 Uitgavenniveau corona bij Voorjaarsnota

30.359

45 Totale uitgaven bij Voorjaarsnota 2021 (=41+44)

183.193

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

11

Uitgavenmutaties met plafondaanpassing
Overboekingen met Sociale Zekerheid en Zorg
Overboekingen van de deelplafonds Sociale Zekerheid en Zorg leiden tot
een neerwaartse bijstelling van het deelplafond Rijksbegroting.
Loon- en prijsontwikkeling
De loon- en prijsontwikkeling is hoger dan geraamd in de Miljoenennota
2020. Dit leidt tot een opwaartse bijstelling van de uitgaven aan deze post,
en een opwaartse aanpassing van het uitgavenplafond die gelijk is aan de
mutatie in de uitgaven.
Volkshuisvestingsfonds
Dit betreft een overboeking naar de begroting van BZK voor het in 2021
ingerichte Volkshuisvestingsfonds. Middels een specifieke uitkering worden
de middelen uitgekeerd aan gemeenten om de woningvoorraad te herstruc­
tureren en de leefbaarheid te verbeteren. Het Volkshuisvestingsfonds is
geen begrotingsfonds als bedoeld in de CW2016.
Valutaontwikkeling defensie-uitgaven
De CEP-raming van wisselkoersen van buitenlandse valuta met de euro leidt
tot een lagere uitgaven in euro’s op het Defensiematerieelbegrotingsfonds.
Conform kabinetsafspraak komen mee- en tegenvallers als gevolg van
valutaschommelingen ten gunste of ten laste van het EMU-saldo. Dit wordt
technisch verwerkt met een correctie van het uitgavenplafond.
Plafondcorrectie Infrastructuur en Deltafonds
Op het Infrastructuurfonds en het Deltafonds hebben in 2020 versnelde
uitgaven plaatsgevonden. Voor deze versnellingen is bij Najaarsnota het
plafond verhoogd. Bij Voorjaarsnota wordt het plafond met hetzelfde
bedrag verlaagd.
Uitgavenniveau Corona
Het jaar 2021 kende bijzondere uitgaven in het kader van de coronacrisis.
Om ervoor te zorgen dat deze uitgaven er niet toe zouden leiden dat er
minder kon worden uitgegeven aan andere zaken, zijn de corona-gerela­
teerde uitgaven buiten het plafond geplaatst.
Uitgavenmutaties met budgettair beslag
HGIS
De ODA-middelen (official development assistance) binnen de Homogene
Groep Internationale Samenwerking (HGIS) zijn, conform reguliere
systematiek, bijgesteld op basis van de groeiverwachting van het BNI in
het Centraal Economisch Plan (CEP).
Overboekingen naar GF, PF en BCF
De grondslag van het GF, PF en BCF neemt toe als gevolg van overheve­
lingen van diverse middelen zoals de loon- en prijsbijstelling voor
beschermd wonen. De afrekening van het BCF over 2020 leidt daarnaast tot
een positieve afstorting in het Gemeente- en Provinciefonds.
Accres Gemeente-, Provincie- en Btw-Compensatiefonds (GF, PF en BCF)
De hoogte van de uitgaven van het Rijk werkt via de normeringssystematiek
door in de indexatie van het Gemeentefonds, Provinciefonds en in het
plafond van het Btw-compensatiefonds (het zogenaamde accres). Na het
uitbreken van de coronacrisis is besloten om het accres voor de jaren 2020
en 2021 vast te zetten op de standen uit de meicirculaire 2020. Hierdoor leidt
het accres niet tot budgettaire wijzigingen in 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

12

EU afdrachten
De betalingen uit de negende- en tiende aanvullende EU-begroting (DAB9
en DAB10 2020) zijn over de jaargrens heen geschoven. Het budgettaire
kaseffect van 145 miljoen euro slaat hierdoor niet in 2020 maar in 2021 neer.
Daarnaast leidt de nacalculatie over de periode 2016-2019 voor Nederland
tot een nabetaling van 45 miljoen euro.
Rente staatsschuld
De rentelasten stijgen in 2021 als gevolg van geactualiseerde rentestanden
in het CEP 2021 van het CPB en doordat de verwachte financieringsbehoefte
op basis van de Outlook 2021 is geactualiseerd.
Dividend staatsdeelnemingen
De meest recente informatie over het verwachte dividend van de reguliere
staatsdeelnemingen laat in de meeste jaren een tegenvaller zien. In 2021
komt de tegenvaller o.a. door het verlengde dringende advies van de
Europese Centrale Bank (ECB) aan financiële instellingen om n.a.v. de
COVID-19 crisis niet of zeer terughoudend te zijn met winst uitkeren. Enkele
deelnemingen hebben verder zwaar te leiden onder de COVID-19 crisis,
waardoor hier enkele jaren geen dividenden verwacht worden. Er zijn
daarnaast echter ook deelnemingen met weinig last van de COVID-19 crisis
en met een positieve bijstelling van de verwachte dividenduitkering.
Toeslagengedupeerden (22 tot en met 25)
De uitgaven gerelateerd aan de Toeslagenherstelactie worden uitgebreid
toegelicht in paragraaf 3.3.
Huurtoeslag
De raming voor de huurtoeslag is gebaseerd op het Centraal Economisch
Plan 2021 (CEP) van het CPB. Sinds de vorige CEP is het verwachte aantal
werklozen gestegen door de economische gevolgen van COVID-19. Onder
andere deze verandering leidt tot een tegenvaller op de huurtoeslag. Ten
slotte laten de realisatiecijfers van de huurtoeslag voor 2020 een tegenvaller
zien.
PMJ
Het Prognosemodel Justitiële ketens (PMJ) van het WODC raamt de capaci­
teitsbehoefte in de justitiële keten. De ramingen voor komende jaren laten
een forse stijging in capaciteitsbehoefte en hieruit volgend stijging in
uitgaven zien. Net zoals vorig jaar vinden de hoogste stijgingen plaats bij
DJI in het gevangeniswezen, de forensische zorg en de justitiële jeugdin­
richtingen.
MPP
Op basis van het gekozen (medium) Meerjarige Productie Prognose (MPP)
scenario wordt een lagere asielinstroom verwacht. Dit zorgt voor
(structurele) meevallers in de asielopvang bij het Centraal Orgaan opvang
asielzoekers (COA), waarvan een deel wordt teruggestort naar het ODAbudget van BHOS. Daarnaast wordt aan het COA reservecapaciteit
toegekend en worden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) de
hogere kosten die eerder niet structureel verwerkt zijn, structureel gemaakt.
Aanpak problematiek jeugdzorg
Het Rijk stelt dit jaar 613 miljoen euro beschikbaar voor acute problematiek
in de jeugdzorg. Van dit bedrag wordt 120 miljoen euro beschikbaar gesteld
via de VWS-begroting (onder andere voor de tijdelijke uitbreiding van de
crisiscapaciteit jeugd-GGZ, vereenvoudiging van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

13

jeugdbeschermingsketen en het passend maken van accommodaties om
de leefomstandigheden van kwetsbare jeugdigen te verbeteren). Daarnaast
wordt 493 miljoen euro beschikbaar gesteld via de algemene uitkering van
het Gemeentefonds. Onder andere voor meer inzet en regie op het
voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte speci­
alistische jeugdzorg, de consultatiefunctie en het breder invoeren van een
Praktijk Ondersteuner Huisartsenzorg (POH) voor jongeren met lichte ggzproblematiek.
Daarnaast gaan het Rijk en gemeenten aan de slag met maatregelen om
de structurele houdbaarheid van de uitvoering van de Jeugdwet te
verbeteren. Onder meer door het stimuleren van tariefdifferentie en
standaardisatie in de uitvoering en het versmallen van de medische verwijs­
route door enkel te verwijzen naar gecontracteerd aanbod. Rond het
verschijnen van de Voorjaarsnota zal de Commissie van Wijzen haar oordeel
geven ten aanzien van de combinatie van maatregelen en middelen om
de problematiek structureel (verder) aan te pakken vanaf 2022. Hierover
wordt de Kamer binnenkort geïnformeerd.
Leerlingen- en studentenraming
De meevaller op de leerlingen- en studentenraming van 72 miljoen euro
wordt met name veroorzaakt door een lager aantal leerlingen dan verwacht
in het primair onderwijs en voortgezet onderwijs. Dit komt onder andere
door de reisbeperkingen, opgelegd door de wereldwijde uitbraak van het
coronavirus, waardoor er minder immigratie heeft plaatsgevonden. In het
voortgezet onderwijs speelde ook mee dat een snellere doorstroom,
veroorzaakt door lagere zittenblijfpercentages, zorgt voor een kleiner aantal
leerlingen dan geraamd.
Studiefinanciering
De tegenvaller op de studiefinanciering in 2021 komt door verschillende
tegenvallers, met name veroorzaakt door hogere aantallen studenten dan
geraamd in de referentieraming. Ook is een groter aantal prestatiebeurzen
omgezet dan verwacht en reisvoorzieningen toegekend.
Transactie ABN-AMRO (boetedeel)
Het OM en ABN AMRO zijn een transactie overeengekomen van 480 miljoen
nadat ABN AMRO is tekortgeschoten in het bestrijden van witwassen. De
transactie bestaat uit een boetedeel (300 miljoen) en een ontnemingsdeel
(180 miljoen). Het boetedeel valt op de begroting van Justitie en Veiligheid
onder de boeten en transactieontvangsten. Deze meevaller van 300 miljoen
wordt verwerkt in de Voorjaarsnota.
Investeringspakket landen
Dit betreft de verwerking van het meerjarige en deels structurele investe­
ringspakket voor zowel Curaçao, Aruba als Sint-Maarten. Het gaat om
maatregelen die gericht zijn op o.a. het structureel versterken van de
rechtsstaat, oprichting van een hervormingsentiteit, ondersteuning van
het bedrijfsleven en verbetering van de onderwijshuisvesting.
Bestuurlijke afspraken Groningen
In november 2020 is het akkoord op hoofdlijnen met de regio ‘Bestuursak­
koord versterking Groningen’ gepresenteerd. Zoals op 27 januari 2021
gemeld aan de Kamer, bedragen de kosten van het akkoord op hoofdlijnen
in totaal 1,52 miljard euro. De benodigde middelen worden meerjarig
gereserveerd op de aanvullende post.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

14

Groningen actualisatie raming Schade en versterken
De raming voor de schadeafhandeling en de uitvoering van de versterkings­
operatie is geactualiseerd. De middelen voor schadeherstel worden
toegevoegd aan de begroting van EZK en de middelen voor versterking
worden toegevoegd aan de begroting van BZK. Deze kosten, exclusief de
btw-kosten, worden doorbelast aan NAM. Daarnaast worden de middelen
die nodig zijn voor de noodzakelijke voorziening voor aardbevingskosten
bij EBN naar de EZK-begroting overgeheveld.
Kasschuiven Groningen
Op de begrotingen van BZK, EZK en de aanvullende post ‘algemeen’ vinden
kasschuiven plaats om de middelen voor Groningen aan te laten sluiten op
het verwachte ritme van de ontvangsten en uitgaven. Het betreft twee
schuiven op de ontvangsten vanuit de NAM voor schade en versterken,
een kasschuif om de Groningenmiddelen op de aanvullende post in het
actuele ritme te zetten en een kasschuif om het oorspronkelijke uitgaven­
ritme voor het bestuurlijke afspraken te versnellen.
Kasschuiven
Er worden diverse kasschuiven verwerkt op de departementale
begrotingen. De grootste kasschuiven betreffen o.a. ODA-middelen die
worden doorgeschoven naar latere jaren, de schuiven op het Infra- en
Deltafonds en middelen voor de stikstof aanpak. Andere kasschuiven
hebben onder andere betrekking op Urgenda en middelen voor verster­
kingsoperatie Groningen.
Eindejaarsmarge en in=uittaakstelling
Departementen kunnen een deel van de in 2020 niet-bestede middelen via
de eindejaarsmarge doorschuiven naar 2021. Als tegenhanger van de einde­
jaarsmarge wordt een in=uittaakstelling geboekt op de aanvullende post.
De gedachte achter de in=uittaakstelling is dat er aan het einde van dit jaar
weer in dezelfde mate als in 2020 sprake zal zijn van onderbesteding op
de begrotingen. Door hiervoor alvast een taakstelling in te boeken zorgt
het uitkeren van de eindejaarsmarge 2020 niet voor een belasting van het
uitgavenplafond.
Diversen
Deze post bestaat uit verschillende kleine mutaties, waaronder overboe­
kingen naar het GF en PF.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

15

3.2.2 Plafondtoets Sociale Zekerheid
Tabel 3.2.2 Ontwikkeling uitgavenplafond Sociale Zekerheid (in miljoenen
euro, - is onderschrijding)
2021
1

Uitgavenplafond bij Miljoenennota 2021

90.519

Aanpassingen van het uitgavenplafond naar aanleiding van:
2

Overboekingen met plafond Rijksbegroting

211

3

Loon- en prijsontwikkeling

105

4

Niet-beleidsmatige mutaties WW en Bijstand

5

Overige plafondcorrecties

6

Uitgavenplafond bij Voorjaarsnota 2021 (= 1 t/m 5)

89.239

7

Reguliere uitgaven bij Miljoenennota 2021

90.888

‒ 1.601
5

Uitgavenmutaties met aanpassing van het uitgavenplafond
8

Overboekingen met plafond Rijksbegroting

211

9

Loon- en prijsontwikkeling

105

10

Niet-beleidsmatige mutaties WW en Bijstand

11

Overige plafondcorrecties

‒ 1.601
5

Uitgavenmutaties met beslag op budgettaire ruimte
12

Algemene Ouderdomswet (AOW)

‒ 135

13

Arbeidsongeschiktheid

‒ 64

14

Bijstand voor zelfstandigen

55

15

Compensatie transitievergoeding bij langdurig arbeidsongeschiktheid

393

16

Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
werkloze werknemers

‒ 22

17

Kinderopvangtoeslag

18

Kwijtschelden publieke schulden

19

Toeslagenwet

‒ 38

20

Veranderopgave Inburgering (VOI)

‒ 28

21

Wet arbeid en zorg

‒ 71

22

Wet op het kindgebonden budget (WKB)

‒ 57

23

Wet tegemoetkoming loondomein (Wtl)

‒ 42

24

Ziektewet

90

25

Kasschuiven

‒ 55

26

Diversen

‒ 103

27

Reguliere uitgaven bij Voorjaarsnota 2021 (= 7 t/m 26)

89.580

28

Over-/onderschrijding uitgavenplafond bij Miljoenennota (= 7 – 1)

368

29

Over-/onderschrijding uitgavenplafond bij Voorjaarsnota (= 27 – 6)

341

30

Uitgaven Corona 2021

10.339

31

Totale uitgaven bij Voorjaarsnota 2021 (= 27 + 30)

99.919

42
9

Aanpassingen van het uitgavenplafond
Het plafond Sociale Zekerheid wordt, volgens de begrotingsregels,
aangepast voor enkele mutaties. Dit zijn onder andere de overboekingen
met de plafonds Rijksbegroting en de geraamde loon- en prijsbijstelling van
de uitkeringsregelingen onder het uitgavenplafond Sociale Zekerheid.
Ook is in de begrotingsregels opgenomen dat het uitgavenplafond Sociale
Zekerheid wordt aangepast voor niet-beleidsmatige mutaties in de WW en
bijstand. Hierdoor hebben deze mutaties geen invloed op de ruimte onder
het uitgavenplafond Sociale Zekerheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

16

Uitgavenmutaties met aanpassing van het uitgavenplafond
Overboekingen met plafond Rijksbegroting
De overboekingen met het plafond Rijksbegroting leiden tot een opwaartse
bijstelling van de uitgaven onder het plafond Sociale Zekerheid. Dit
betreffen onder andere boekingen zoals dienstverlening en banenafspraak
met betrekking tot het aanvullend sociaal pakket. De aanpassing van het
uitgavenplafond is gelijk aan de grootte van de overboekingen.
Loon- en prijsontwikkeling
De uitgavenraming voor loon- en prijsontwikkeling is geactualiseerd op
basis van de economische ramingen van het CPB. De loon- en prijsontwik­
keling is opwaarts bijgesteld ten opzichte van de Miljoenennota 2021. De
aanpassing van het uitgavenplafond is gelijk aan de loon- en prijsontwik­
keling.
Niet-beleidsmatige mutaties WW en Bijstand
In de begrotingsregels is afgesproken dat het uitgavenplafond Sociale
Zekerheid wordt aangepast voor niet-beleidsmatige mutaties in de WW en
bijstand. Hierdoor hebben deze mutaties geen invloed op de ruimte onder
uitgavenplafond Sociale Zekerheid. De ramingen van de WW en bijstand
zijn neerwaarts bijgesteld als gevolg van de verwerking van uitvoeringsin­
formatie van het UWV en gemeenten over 2020 en de meevallende
werkloosheidsraming van het CPB.
Overige plafondcorrecties
Via een amendement op de Wet Verbeteringen Uitvoering Toeslagen is
vastgesteld dat de doelmatigheidsgrens per 2021 voor kleine terugvorde­
ringen wordt verhoogd. Het amendement regelt dekking voor 2021 in de
zorgtoeslag. Hiervoor wordt het uitgavenplafond opwaarts bijgesteld.
Daarnaast wordt het uitgavenplafond verlaagd omdat binnen de Ziektewet
meer werkgevers in de uitzendsector eigenrisicodrager zijn geworden dan
waarmee rekening werd gehouden.
Uitgavenmutaties met beslag op budgettaire ruimte
Algemene Ouderdomswet (AOW)
Op basis van uitvoeringsinformatie van de SVB over 2020 en de CBS bevol­
kingsprognoses wordt de raming van de AOW naar beneden bijgesteld.
De oversterfte vanwege corona leidt tot een lager aantal AOW-gerechtigden.
Arbeidsongeschiktheid
Deze post bevat de bijstellingen van o.a. de Inkomensvoorziening volledig
arbeidsongeschikten (IVA), Werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten
(WGA) en Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). De
ramingen van de IVA en WAO zijn naar beneden bijgesteld naar aanleiding
van een lagere prijs en volume op basis van uitvoeringsinformatie over
2020. Daar tegenover staat een opwaartse bijstelling van de WGA. Het
aantal uitkeringen in de WGA ligt meerjarig hoger dan eerder verwacht als
gevolg van conjuncturele effecten op de instroom.
Bijstand voor zelfstandigen (Bbz)
De Bbz-raming is naar boven bijgesteld. Door meer gebruik van de Tozo dan
verwacht, is de verwachting dat ook de doorstroom naar de Bbz hoger zal
zijn dan verwacht. Daarnaast zijn op basis van voorlopige realisatiecijfers
van gemeenten de verwachte uitgaven aan Bbz-levensonderhoud naar
beneden bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

17

Compensatie transitievergoeding bij langdurig arbeidsongeschiktheid
(CTVLAO)
De nieuwe regeling compensatie transitievergoeding bij ontslag vanwege
langdurige arbeidsongeschiktheid is op basis van realisaties opwaarts
bijgesteld. Oorzaak is een hogere compensatie (langere dienstverbanden)
en meer aanvragen dan eerder werd verwacht. Daarnaast vinden er
compensaties met terugwerkende kracht tot 2015 plaats. Er is daarnaast
een grotere voorraad blijven liggen, waarvan de uitbetaling in 2021
plaatsvindt .
Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze
werknemers (IOAW)
De neerwaartse bijstelling van de IOAW-raming bestaat uit een neerwaartse
bijstelling vanwege de verwachte lagere doorstroom vanuit de WW naar
de IOAW en een neerwaartse bijstelling vanwege de verwerking van de
voorlopige realisatiecijfers over 2020.
Kinderopvangtoeslag
De uitgaven aan de kinderopvangtoeslag zijn naar boven bijgesteld. Dit
komt voornamelijk de iets gunstigere werkloosheidscijfers van het CPB.
Naar verwachting leidt dit tot meer gebruik van kinderopvang dan eerder
verwacht.
Kwijtschelden publieke schulden
In het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslag is besloten de
openstaande terugvorderingen van zowel de kinderopvangtoeslag (KOT)
als kindgebonden budget (WKB) van de KOT-gedupeerden kwijt te schelden.
De derving van deze ontvangsten wordt hiermee verwerkt op de begroting
van SZW.
Toeslagenwet
De raming van de Toeslagenwet is op basis van de nieuwe werkloosheids­
verwachtingen van het CPB en uitvoeringsinformatie van het UWV over
2020 naar beneden bijgesteld. Dit komt voornamelijk door een lager
uitgevallen uitkeringshoogte van aanvullingen op de WW, WIA en Wajong
in 2020, waardoor de gemiddelde uitkeringshoogte van de TW naar
beneden is bijgesteld. Daarnaast betreft deze post de terugontvangen van
betalingen aan het UWV naar aanleiding van de UWV jaarrekening 2020.
Veranderopgave Inburgering (VOI)
Het uitstel van de inwerkingtreding van het nieuwe inburgeringsstelsel
heeft gevolgen voor gemeenten en voor de groter wordende groep die nog
onder de oude wet komt te vallen. Gemeenten ontvangen een financiële
compensatie voor de begeleiding van de ondertussen-groep en voor de
implementatieperiode die door het uitstel een half jaar langer duurt.
Daarnaast bestaat deze mutatie uit hoger dan voorziene kosten die verband
houden met de nieuwe inburgeringswet (zoals o.a. implementatie- en
uitvoeringskosten) en is beschikbaar budget voor VOI vanaf het uitgaven­
plafond Sociale Zekerheid ingezet via het uitgavenplafond Rijksbegroting.
Wet arbeid en Zorg (WAZO)
De per saldo neerwaartse bijstelling van de uitgaven wordt voornamelijk
verklaard door een verwacht lager aantal geboortes op basis van de nieuwe
CBS-geboorteprognose. Daarnaast is er vanuit de realisatiegegevens een
opwaarts effect bij de Zelfstandige en Zwanger (ZEZ) en Wet Invoering Extra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

18

Geboorteverlof (WIEG), die verklaard wordt door respectievelijk een
correctie van de demografische ontwikkeling en een hogere prijs
(gemiddelde jaaruitkering).
Wet op het kindgebonden budget (WKB)
De uitgaven WKB zijn per saldo neerwaarts bijgesteld vanwege een
positievere inkomensontwikkelingen bij gezinnen volgend uit CPB-cijfers en
als gevolg van realisatiegegevens van de Belastingdienst.
Wet tegemoetkoming loondomein (Wtl)
De verwerking van realisatiecijfers over 2020 (uitbetaling in 2021) zorgen
voor een neerwaartse bijstelling op de loonkostenvoordelen (LKV). De
bijstellingen op het lage-inkomensvoordeel (LIV) en een op het jeugd-LIV
zijn beperkt en per saldo neerwaarts doordat het gebruik van de LKV’s
achterbleef bij de verwachting.
Ziektewet (ZW)
Op basis van realisatiecijfers UWV wordt in 2021 rekening gehouden met
een hoger beroep op de ZW dan eerder werd verwacht. Dat komt omdat
sprake is van een hoger aantal ziektemeldingen, wat naar alle waarschijn­
lijkheid veroorzaakt wordt door het coronavirus. Meerjarig is sprake van
een oplopende tegenvaller door een hoger verwacht aantal ziektemeldingen
bij zwangerschappen dan waar eerder rekening mee werd gehouden.
Kasschuiven
Deze post bestaat uit kasschuiven in het kader van kwijtschelden publieke
schulden, loondoorbetaling bij ziekte en de Veranderopgave Inburgering
(VOI).
Diversen
Onder de post diversen vallen onder andere neerwaartse bijstellingen op
de Algemene Kinderbijslagwet (AKW), de aanvullende inkomensvoor­
ziening ouderen (AIO) en de Wajong. Hier tegenover staan opwaartse
bijstellingen op onder andere de regeling Geboorteverlof.
Noodmaatregelen Corona
Het kabinet heeft sinds de uitbraak van corona verschillende noodmaatre­
gelen genomen. Het kabinet acht het niet wenselijk om voor deze noodmaat­
regelen andere uitgaven te verminderen, daarom wordt het
uitgavenplafond aangepast voor deze mutaties. In de technische verwerking
wordt dit gerealiseerd via een plafondcorrectie. Deze mutaties bestaan
onder andere uit beleidswijzigingen op verschillende regelingen en aanpas­
singen van de raming naar aanleiding van realisaties.
3.2.3 Plafondtoets Zorg
Bij de Voorjaarsnota 2021 is er sprake van een onderschrijding van het
uitgavenplafond Zorg van 0,8 miljard euro (regel 15 in tabel 7). Bij Miljoe­
nennota 2021 was er sprake van een onderschrijding van het uitgaven­
plafond Zorg van 1,1 miljard euro (regel 14). Ten opzichte van Miljoenennota
2021 wordt er 326 miljoen euro meer dan verwacht uitgegeven aan Zorg
(som van regels 8 t/m 12). Tegelijkertijd is het uitgavenplafond Zorg
neerwaarts bijgesteld met 35 miljoen euro (som van regels 2 en 3). Tenslotte
wordt 174 miljoen euro aanvullend uitgegeven aan noodmaatregelen
corona ten opzichte van de Miljoenennota 2021 (57 miljoen euro). Het totaal
aan corona-uitgaven komt daarmee op 232 miljoen euro (regel 16).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

19

Tabel 3.2.3 Ontwikkeling uitgaven deelplafond Zorg (in miljoenen euro, is onderschrijding)
2021
1

Uitgavenplafond bij Miljoenennota 2021 (excl. corona)

76.410

2

Overboekingen met Rijksbegroting

‒ 14

3

Aanpassing uitgavenplafond vanwege loon- en prijsontwikkeling

‒ 21

4

Uitgavenplafond bij Voorjaarsnota 2021 (= 1 t/m 3) (excl. corona)

76.375

5

Reguliere uitgaven bij Miljoenennota 2021

75.266

Uitgavenmutaties met plafondaanpassing
6

Overboekingen met Rijksbegroting

‒ 14

7

Aanpassing uitgavenplafond vanwege loon- en prijsontwikkeling

‒ 21

Uitgavenmutaties met beslag op budgettaire ruimte
8

Nacalculatie overheveling ggz naar Wlz

9

Beschikbaarheidbijdrage opleidingen Zvw

10 Actualisering Wlz-uitgaven
11 Eigen bijdragen Wlz
12 Diversen

258
50
‒ 63
63
17

13 Reguliere uitgaven bij Voorjaarsnota 2021 (= 6 t/m 13)

75.557

14 Over-/onderschrijding bij Miljoenennota 2021 (= 5 - 1)

‒ 1.144

15 Over-/onderschrijding bij Voorjaarsnota 2021 (= 13 - 4)

‒ 818

16 Uitgaven corona 2021
17 Totale uitgaven bij Voorjaarsnota 2021 (= 13 + 16)

232
75.789

Uitgavenmutaties met plafondaanpassing
Het uitgavenplafond Zorg wordt verlaagd als gevolg van overboekingen
naar het uitgavenplafond Rijksbegroting. Ook wordt het plafond Zorg,
volgens begrotingsregels, verlaagd op basis van de nieuwe CPB-raming van
de loon- en prijsontwikkeling. Ten slotte heeft het kabinet sinds de uitbraak
van COVID-19 verschillende noodmaatregelen genomen. Het kabinet acht
het niet wenselijk om voor deze noodmaatregelen andere uitgaven te
verminderen. Daarom gaan deze maatregelen buiten het reguliere uitga­
venplafond om. Voor 2021 is 232 miljoen euro beschikbaar, onder meer voor
meerkosten in de Wlz (150 miljoen euro), opschaling IC- en eerstelijnsver­
blijf (ELV)-capaciteit (29 miljoen euro) en verlenging van de regeling
Voorwaardelijke toelating paramedische herstelzorg (25 miljoen euro).
Uitgavenmutaties met beslag op budgettaire ruimte
Nacalculatie overheveling ggz naar Wlz
Dit betreft een verschuiving van ggz-cliënten van de Wmo naar de Wlz,
waartoe besloten is in het Regeerakkoord 2017-2021. Op basis van de nacal­
culatie blijkt dat in plaats van de geraamde 9.250 cliënten, er circa 15.770
cliënten overgaan naar de Wlz. De verrekening met de Wmo vindt plaats bij
septembercirculaire, wanneer de nacalculatie volledig is afgerond en de
verdeling over gemeenten bekend is. Er is sprake van een tekort oplopend
tot 283 miljoen euro vanaf 2026 (waarvan 302 miljoen euro uitgaven en
19 miljoen euro ontvangsten vanwege het effect op de eigen bijdragen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

20

Beschikbaarheidbijdrage opleidingen Zvw
De beschikbare opleidingscapaciteit wordt beter benut dan waarmee eerder
in de raming rekening is gehouden. De vermoedelijke oorzaken van de
stijging in instroom zijn betere voorlichting over opleidingsaanvragen en
vereenvoudiging van het aanvraagproces. De raming wordt met 50 miljoen
euro structureel verhoogd.
Actualisering Wlz-uitgaven
Op basis van het februari-advies van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
doet zich een meevaller van 58 miljoen euro incidenteel voor in 2021.
Daarnaast is in de tandheelkundige zorg sprake van een meevaller van
5 miljoen euro structureel.
Eigen bijdragen Wlz
Dit betreft de actualisering van de eigen bijdragen op basis van cijfers van
het Zorginstituut.
Diversen
Dit betreft onder meer een bijstelling bij de ambulancezorg. Uit kostenon­
derzoek van de NZa in verband met de herijking van de loonnormbedragen
in de sector ambulancevervoer komen meerkosten naar voren. Aangezien
de meerkosten niet volledig binnen het beschikbare budget kunnen worden
ingepast, wordt de raming voor deze sector met 12,5 miljoen euro
verhoogd.
3.3 Uitgavenbesluitvorming herstel Toeslagen en schade en versterken
Groningen
Het demissionaire kabinet stelt middelen beschikbaar voor een aantal
maatschappelijke opgaven waarvan de besluitvorming niet kan wachten op
een nieuw kabinet. In deze paragraaf worden twee van de maatschappelijke
opgaven uitgelicht: herstel Toeslagen en schade en versterken Groningen.
3.3.1 Herstel Toeslagen
Tabel 3.3.1 Herstel Toeslagen
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Herstel voor Toeslagengedupeerden

82

1.633

946

93

18

5

‒5

w.v. compensatie
Toeslagengedupeerden (eerder toe
besloten)

82

286

169

w.v. compensatie
Toeslagengedupeerden (POK/ISB 1)

876

353

w.v. kwijtschelden publieke schulden
(rijksbreed/ISB 2)

275

183

93

18

5

‒5

w.v. kwijtschelden private schulden
ouders in WSNP en MSNP (ISB 3)

56

(bedragen in miljoenen euro's)

w.v. Niet-KOT

11

56

w.v. Reservering kwijtschelden private
schulden

129

185

Maatregelen Toeslagenorganisatie

80

131

149

140

131

130

130

427

733

817

814

826

833

w.v. POK Informatiehuishouding

161

296

317

314

326

333

w.v. POK Dienstverlening

266

437

500

500

500

500

2.192

1.829

1.050

963

961

958

Maatregelen kabinetsreactie POK
(rijksbreed)

Totaal

162

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

21

Tabel 3.3.1 geeft een totaaloverzicht van de middelen die het kabinet heeft
vrijgemaakt voor het Herstel Toeslagen.
Naar aanleiding van de rapporten van de adviescommissie Donner2 is in
2020 537 miljoen euro beschikbaar gekomen voor compensatie van Toesla­
gengedupeerden. Om verder te werken aan herstel is in 2020 structureel
130 miljoen euro vrijgemaakt ter versterking van de Toeslagenorganisatie,
het toepassen van meer menselijke maat en de ontvlechting van de Belas­
tingdienst, Douane en Toeslagen.
Naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderop­
vangtoeslag (POK)3 zijn in 2021 aanvullende middelen beschikbaar gesteld
voor Toeslagengedupeerden in de eerste incidentele suppletoire begroting
(ISB 1). Vervolgens heeft het kabinet middelen vrijgemaakt voor het kwijt­
schelden van publieke schulden4, voor ouders in de Wet Schuldsanering
Natuurlijke Personen (WSNP) en de Minnelijke Schuldsanering Natuurlijke
Personen (MSNP)5, de verbreding van de compensatieregeling en opzet/
grove schuld (O/GS) tegemoetkoming naar andere toeslagen (Niet-KOT) en
een reservering op de Aanvullende Post voor het kwijtschelden van private
schulden van Toeslagengedupeerden.
Ten slotte is er rijksbreed structureel 833 miljoen euro structureel gereser­
veerd voor het verder op orde brengen van de informatiehuishouding en
het verbeteren van dienstverlening van de overheid voor alle mensen. De
middelen zijn gereserveerd op de aanvullende post van het ministerie van
Financiën.
3.3.2 Schade en versterken Groningen
Tabel 3.3.2 Overzicht ramingen schade en versterken
(bedragen in mln. euro, - = saldoverbeterend)
Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Cumulatief

Totale raming schade en
versterken

1.719

1.561

1.490

1.221

928

924

919

8.762

wv. Raming schade
(excl. btw)

1.292

704

635

377

94

90

85

3.277

wv. Raming versterken
(excl. btw)

344

726

726

726

726

726

726

4.700

wv. Btw component
schade en versterken

83

131

129

118

108

108

108

785

In de Kamerbrief ‘afronding NAM op afstand’6 heeft het Kabinet de Kamer
geïnformeerd over de nieuwe ramingen voor de schade- en versterkings­
opgave in Groningen. Hierbij is 3,3 miljard euro (3,4 mld. incl. btw) op de
EZK-begroting geraamd voor schade-uitkeringen. Dit betreft niet alleen
fysieke schade, maar ook immateriële schade en de waardedalingsregeling.
Bij BZK is tot en met 2027 4,7 miljard euro (5,4 mld. incl. btw) geraamd voor
de versterkingsopgave. De budgettaire gevolgen hiervan (zie bovenstaande
tabel) voor de periode tot en met 2027 zijn in deze Voorjaarsnota verwerkt.

2

Kamerstuk 31 066, nr. 538 en nr. 613
Kamerstuk 35 510, nr. 4
4
Kamerstuk 31 066, nr. 806
5
Kamerstuk 31 066, nr. 812
6
Kamerstuk 33 529, nr. 866
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

22

Deze schade- en versterkingskosten worden bij de NAM in rekening
gebracht. Als gevolg van de afspraken binnen het gasgebouw zal een deel
van deze rekening moeten worden betaald door Energie Beheer Nederland
(EBN), waarvan de Staat 100% aandeelhouder is. Om deze kosten te kunnen
dragen is bij Voorjaarsnota een kapitaalstorting bij EBN van ca. 1,9 miljard
euro verwerkt. Ook de btw voor schade en versterken (aanvullend 0,8 mld.)
zorgt voor hogere uitgaven voor de Staat. Beide onderdelen zijn in deze
Voorjaarsnota verwerkt.
In aanvulling op het Nationaal Programma Groningen (1,15 mld. bedrag) is
in het najaar van 2020 ook het Bestuursakkoord met de regio gesloten
waarmee ca. 1,5 miljard euro gemoeid is. Zoals aangegeven in de
Kamerbrief1 zijn de budgettaire gevolgen van dit akkoord ook in deze
Voorjaarsnota verwerkt.
In bijlage 6 wordt de precieze gevolgen van de nieuwe ramingen voor
schade en versterken, de resulterende kapitaalstorting bij EBN en btweffecten, en het bestuursakkoord voor de Rijksbegroting toegelicht. In totaal
wordt er circa 4,2 miljard euro extra middelen in deze Voorjaarsnota
verwerkt uit hoofde van de nieuwe raming voor schade en versterken en
het Bestuursakkoord Groningen.
Tabel 3.3.2.1 Totaal aanvullende middelen Voorjaarsnota
(bedragen in mln. euro, - = saldoverbeterend)
Omschrijving
Benodigde kapitalisatie
EBN

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Cumulatief

0

0

468

441

328

326

324

1.888

Totale btw

135

131

119

109

104

98

108

804

Inpassing Bestuursakkoord

386

525

335

162

86

17

0

1.510

Totaal toegevoegde
middelen

520

656

922

712

518

441

432

4.202

3.4 Corona-uitgaven
Verlenging steunpakket
Het steun- en herstelpakket blijft ook in het derde kwartaal van 2021
beschikbaar.7 De (economische) onzekerheden zijn nog steeds groot (zie
hoofdstuk 2). Het kabinet heeft er vertrouwen in dat deze steun in het licht
van de oplevende economie het bedrijfsleven helpt om weer op eigen
benen te staan. Naarmate bedrijven weer een hogere omzet kunnen
draaien, zullen ze de komende periode vanzelf uit het steunpakket 'groeien';
ze overstijgen dan immers de omzetdrempels van de NOW, TOZO en TVL.
De kosten van het steunpakket zijn geraamd op circa 6 miljard euro, waarvan
naar verwachting circa 4,5 miljard euro betrekking heeft op 2021. Onder­
staande tabel toont de bijbehorende verwachte uitgaven.8

7
8

Kamerstuk 35 420, nr. AW
Naast deze uitgaven zullen er naar verwachting nog een aantal maatregelen worden genomen
met een budgettaire derving voor het inkomstenkader, met een bedrag van circa € 0,2 miljard in
2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

23

Tabel 3.4 verwachte uitgaven verlenging steunmaatregelen
In mln. euro's

2021

2022

Uitgaven

4.436

1.559

Generieke steunmaatregelen

4.251

1.499

NOW1

1.960

1.440

TVL

2.025

TOZO

231

Doorvertaling naar Caribisch Nederland (SZW-deel)

7

Doorvertaling naar Caribisch Nederland (EZK-deel)

10

Lagere ontvangsten uit invorderingsrente door verlaagd
rentepercentage2

43

Schuldenpositie bedrijven

19

16

Sectorspecifieke steunmaatregelen

185

60

Cultuur3

70

Medeoverheden

52

Amateursport

‒

40

IJsbanen en zwembaden

‒

20

Land- en tuinbouw4

20

Dierentuinen

43

1 Het bedrag van 1.440 mln. In 2022 betreft de raming voor het deel nabetalingen dat gespreid over meerdere
jaren zal plaatsvinden. Deze raming zal later meerjarig worden gespecificeerd.
2 Dit betreft het effect op de Financiën-begroting. In de periode 2023-2026 bedraagt de derving 61 mln. Voor de
begrotingen van SZW en BZK werkt deze maatregel ook (in beperkte mate) door op de invorderingsrente
toeslagenvorderingen bij SZW en BZK.
3 Hier bovenop wordt 26 mln. aan eerder begrote, maar niet uitgeputte steunmiddelen beschikbaar gesteld.
4 Bij deze maatregel wordt onder andere 500 mln. aan GLB-middelen eerder in 2021 bevoorschot aan boeren.
Deze middelen waren reeds begroot voor 2021, dus dit leidt niet tot hogere uitgaven.

Coronauitgaven 2021
Voor 2021 is het de verwachting dat de uitgaven aan coronagerelateerde
maatregelen in totaal circa 41 miljard euro zullen bedragen. Dit is een fors
bedrag en bijvoorbeeld gelijk aan de totale begroting van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap. De uitgaven aan de TVL/TOGS, NOW en TOZO
bedragen bijna de helft van de verwachte coronagerelateerde uitgaven in
2021.
Overzicht coronacijfers
Een uitgebreid overzicht van de overheidsfinanciën in coronatijd is te vinden
op www.rijksfinancien.nl/overheidsfinancien­coronatijd. In bijlage 2 van
deze Voorjaarsnota is een meerjarenraming tot en met 2025 van de
coronagerelateerde uitgaven opgenomen.
4 Inkomsten
Dit hoofdstuk begint met een korte toelichting op de ramingsmethodiek,
gevolgd door een horizontale toelichting op de ontwikkeling van de
inkomsten tussen 2018 en 2021. Vervolgens worden voor 2021 de belang­
rijkste mutaties ten opzichte van de Miljoenennota 2021 toegelicht en uitge­
splitst naar belastingsoort.
De inkomstenraming is een belangrijke bouwsteen voor het bepalen van
het begrotingssaldo en de financieringsbehoefte van het Rijk. De inkomsten
zijn sterk gevoelig voor economische ontwikkelingen. Daarom worden
diverse macro-economische variabelen als input voor het ramingsmodel
benut, zoals de groei van het bbp, de werkgelegenheid en de lonen. De
ontwikkeling van deze economische variabelen wordt geschat door het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

24

CPB9. Via een econometrisch model wordt wat er in de economie gebeurt
vertaald naar een verwachte ontwikkeling van de opbrengst per belasting­
soort: de endogene ontwikkeling. Om vervolgens te komen tot een raming
van de ontvangsten, wordt die informatie gecombineerd met recente
realisaties van de ontvangsten, de effecten van nieuw beleid en eventuele
specifieke bijstellingen (bijvoorbeeld vanwege relevante uitvoeringsinfor­
matie).
De totale belasting- en premieontvangsten ontwikkelen zich van 285 miljard
euro aan het begin van de kabinetsperiode in 2018 tot naar verwachting
312 miljard euro in 2021. Tabel 4.1 laat zien dat in 2019 de ontvangsten sterk
groeiden, waarna in 2020 juist sprake was van lichte krimp – gerelateerd aan
de effecten van de coronapandemie. De inkomsten nemen naar verwachting
weer toe in 2021 vanwege het economisch herstel.
Tabel 4.1 Ontwikkeling inkomsten 2018-2021 op EMU-basis
(in miljarden euro)

2018

2019

2020

2021

Belastingen en premies volksverzekeringen

221,2

234,1

230,0

238,7

waarvan belastingen

178,6

194,7

193,3

200,7

waarvan premies volksverzekeringen

42,7

39,5

36,7

38,0

Premies werknemersverzekeringen

63,8

68,3

69,8

73,0

Totaal

285,1

302,4

299,8

311,7

Tabel 4.2 toont dat de geraamde inkomsten voor 2021 fors opwaarts
bijgesteld zijn ten opzichte van de stand Miljoenennota 2021, namelijk met
18,6 miljard euro. Bijlage 2 bevat een uitsplitsing van de raming naar belas­
tingsoort, op zowel EMU- als kasbasis.
Tabel 4.2 Belasting- en premieontvangsten 2021 op EMU-basis
(in miljarden euro)

Miljoenennota
2021

Voorjaarsnota
2021

Mutatie

Belastingen en premies volksverzekeringen

220,9

238,7

17,7

waarvan belastingen

183,9

200,7

16,8

waarvan premies volksverzekeringen

37,1

38,0

0,9

Premies werknemersverzekeringen

72,1

73,0

0,9

Totaal

293,0

311,7

18,6

De verklaring voor de opvallend grote bijstelling van 18,6 miljard euro is te
vinden in de grote onzekerheid over de (economische gevolgen van de)
coronapandemie. De inkomsten in 2020 zijn minder gedaald dan verwacht
werd ten tijde van de publicatie van de Miljoenennota 2021. Bij die raming
werd nog rekening gehouden met economische krimp van 5,0% in 2020,
terwijl die uiteindelijk relatief meeviel met 3,7%. De hogere opbrengsten in
2020 werken direct door in de raming van de inkomsten in 2021, aangezien
de basis daarvoor wordt gevormd door de inkomsten in het voorgaande
jaar. Uit tabel 4.3 blijkt dat de bijstelling voor 2021 meer dan volledig
(19,3 miljard euro) wordt verklaard door het economisch beeld inclusief
de doorwerking uit 2020. Dit betreft voor 16,5 miljard euro de doorwerking
van de hogere ontvangsten uit 2020.

9

Het meest recente economische beeld is de CEP-raming van 31 maart. In mei is een verlenging
van het steunpakket voor het derde kwartaal van 2021 aangekondigd. De economische
doorwerking op de belasting- en premieontvangsten daarvan is dus niet in deze inkomstenraming
meegenomen. Het directe beleidseffect van de fiscale maatregelen in het steunpakket is wel
meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

25

Nieuw beleid sinds de Miljoenennota 2021 heeft juist een neerwaarts effect
van 0,7 miljard euro op de verwachte totale opbrengsten. Dit heeft bijvoor­
beeld te maken met coronagerelateerde btw-vrijstellingen. Daarnaast
mogen aanmerkelijkbelanghouders die te maken hebben met een
omzetdaling van minimaal 30% hun gebruikelijk loon lager vaststellen.
Tabel 4.3 Overzicht mutaties van de inkomsten sinds Miljoenennota 2021
(in miljarden euro)

Inkomsten

Stand Miljoenennota 2021

293,0

Mutatie

18,6

waarvan economisch beeld (inclusief doorwerking 2020)

19,3

waarvan beleid

‒ 0,7

Stand Voorjaarsnota 2021

311,7

Tabel 4.4 laat zien dat vrijwel alle grote belastingsoorten naar boven
bijgesteld zijn ten opzichte van de Miljoenennota 2021. De vennootschaps­
belasting en loon- en inkomensheffing springen het meest in het oog. De
vennootschapsbelasting is van nature zeer conjunctuurgevoelig, waardoor
veranderingen in de (verwachte) economische ontwikkeling direct een groot
effect hebben op de te verwachten ontvangsten. De loon-en inkomens­
heffing heeft met een opbrengst van circa 107 miljard het grootste aandeel
in de totale belasting- en premieontvangsten. De bijstelling van de
endogene ontwikkeling met 5,7 miljard euro is vooral gerelateerd aan (fors)
optimistischere ramingen over het verloop van de werkloosheid en de
contractloonontwikkeling ten opzichte van de Miljoenennota 2021.
Tabel 4.4 Belangrijkste mutaties raming belasting en premieontvangsten
2021 ten opzichte van Miljoenennota 2021 op EMU-basis
(in miljoenen euro)

Totale mutatie

waarvan
beleid

waarvan
endogeen

Vennootschapsbelasting

7.787

‒3

7.790

Loon- en inkomensheffing

5.062

‒ 674

5.736

Omzetbelasting

2.397

‒ 519

2.916

Dividendbelasting

1.271

590

681

Premies werknemersverzekeringen

918

4

913

Successierechten

632

‒5

637

Overdrachtsbelasting

459

51

408

Overig

110

‒ 117

227

Totaal

18.637

‒ 672

19.308

5 Overheidssaldo en overheidsschuld
EMU-saldo
Het overheidssaldo, ook wel het EMU-saldo genaamd, komt in 2021 naar
verwachting uit op ‒ 7,5 procent van het bbp. Dit is een verslechtering van
2,1 procentpunt ten opzichte van de verwachting bij het opstellen van de
Miljoenennota 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

26

Tabel 5.1 Verticale ontwikkeling overheidssaldo
(+ is overschot)

Miljarden euro

Procenten bbp

‒ 44,9

‒ 5,5%

EMU-saldo 2021 Miljoenennota
Noemereffect

0,1%

Belasting- en premie-inkomsten

18,6

2,3%

Loon- en prijsontwikkeling uitgaven

‒ 0,6

‒ 0,1%

Niet-beleidsmatige mutatie WW en Bijstand

1,6

0,2%

Besluitvorming netto-uitgaven onder het plafond

‒ 4,5

‒ 0,5%

Nood- en steunmaatregelen corona (uitgaven kasbasis)

‒ 28,7

‒ 3,5%

Kastransactieverschillen nood- en steunmaatregelen corona

‒ 2,3

‒ 0,3%

Stortingen en onttrekkingen begrotingsreserves

‒ 0,6

‒ 0,1%

Overige netto-uitgaven niet onder het plafond en correcties van
het saldo

‒ 1,3

‒ 0,2%

EMU-saldo 2021 Voorjaarsnota

‒ 62,5

‒ 7,5%

Sinds de Miljoenennota zijn zowel de inkomsten als de uitgaven onder het
plafond gestegen. Deze mutaties zijn in de voorgaande paragrafen
toegelicht. De uitgaven aan de nood- en steunmaatregelen zijn gestegen
door aanvullingen aan de steun- en herstelpakketten sinds de Miljoe­
nennota. Daarnaast zijn ook de kastransactieverschillen van de nood- en
steunmaatregelen toegenomen; dit zijn uitgaven aan de steunmaatregelen
die op kasbasis niet plaatsvinden in 2021 maar wel betrekking hebben op
2021 en daarom worden toegerekend aan het EMU-saldo van 2021. In totaal
wordt er voor 0,6 miljard onttrokken uit de begrotingsreserves; dit bestaat
grotendeels uit een onttrekking uit de SDE-reserve. Onder overige nettouitgaven niet onder het plafond en correcties van het saldo zijn de overige
kastransactieverschillen opgenomen.
EMU-schuld
Naar verwachting komt de overheidsschuld uit op 60,0 procent van het bbp.
Dit is 1,1 procentpunt lager ten opzichte van de verwachting zoals gepre­
senteerd in de Miljoenennota 2021. In tabel 5.2 is een uitsplitsing van deze
ontwikkeling van Miljoenennota 2021 tot Voorjaarsnota 2021 opgenomen.
Tabel 5.2 Verticale ontwikkeling overheidsschuld
(+ is toename schuld)

Miljarden euro

EMU-schuld 2021 Miljoenennota

502,0

Noemereffect
Doorwerking schuld 2020

Procenten bbp
61,1%
‒ 0,5%

‒ 27,8

‒ 3,4%

Mutatie EMU-saldo

17,6

2,1%

Kastransactieverschil belastingen

4,6

0,6%

Coronaleningen

1,3

0,2%

Overig

‒ 0,4

0,0%

EMU-schuld 2021 Voorjaarsnota

497,3

60,0%

De doorwerking van de schuld 2020 heeft een schuldverlagend effect van
27,8 miljard euro. De uiteindelijke schuld eind 2020 was namelijk lager dan
werd verwacht bij de Miljoenennota. Dit werkt door in de raming van de
schuld in 2021. Het noemereffect heeft ook een schuldverlagend effect, dit
is het gevolg van een hoger bbp dan bij Miljoenennota 2021 werd verwacht.
Daardoor is de schuld uitgedrukt in procenten bbp nu lager dan in de
Miljoenennota. De mutatie in het EMU-saldo is toegelicht in tabel 5.1. Het
kastransactieverschil belastingen bestaat voornamelijk uit belastinguitstel.
Dit uitstel van belastinginkomsten verhoogt de EMU-schuld in 2021. Naar
verwachting wordt dit uitstel latere jaren voor een groot deel terugbetaald.
De beschikaar gestelde coronaleningen zijn ten opzichte van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

27

Miljoenennota met 1,3 miljard euro gestegen in 2021, hieronder valt bijvoor­
beeld het deel van de lening van KLM dat niet meer in 2020 tot uitbetaling
is gekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

28

BIJLAGEN
Bijlage 1: Meerjarig beeld
Vanwege de samenloop van de publicatie van de Voorjaarsnota 2021 met
de kabinetsformatie presenteert deze bijlage een meerjarig beeld van
uitgaven, overheidssaldo en overheidsschuld. De Voorjaarsnota geeft zoals
gebruikelijk alleen veranderingen weer die per 2021 ingaan. Deze bijlage
maakt tevens inzichtelijk hoe uitgaven, saldo en schuld zich ontwikkelen in
de volgende kabinetsperiode 2022-2025.
Uitgaven
Tabel 1.1 presenteert de ontwikkeling van de netto-uitgaven in de komende
kabinetsperiode na verwerking van het CEP 2021 en van de besluitvorming
uit deze Voorjaarsnota. De tabel maakt onderscheid tussen de reguliere
uitgaven onder het uitgavenplafond en uitgaven aan nood- en steunmaat­
regelen. De reguliere uitgaven bestaan uit de uitgaven onder de plafonds
Rijksbegroting, Sociale zekerheid en Zorg. De reguliere uitgaven stijgen bij
ongewijzigd beleid van 318 miljard euro in 2021 naar 351,9 miljard euro in
2025. Dat is een stijging van 23,6 miljard euro (10,7 procent). Deze stijging
wordt allereerst veroorzaakt door een stijging van lonen en prijzen in deze
periode. Daarnaast leidt een toenemend beroep op sociale zekerheid en
zorg tot een stijging van de uitgaven. De uitgaven aan sociale zekerheid
stijgen met 11,0 procent tussen 2025 en 2021 en de uitgaven aan zorg stijgen
met 19,6 procent.
Tabel 1.1 Ontwikkeling uitgaven in 2021-2025
(in miljarden euro; + is uitgaven)

2021

2022

2023

2024

2025

Reguliere uitgaven Rijksbegroting

152,8

156,4

157,9

159,1

162,1

Uitgaven corona Rijksbegroting

30,4

5,7

2,0

0,1

0,0

Reguliere uitgaven Sociale zekerheid

89,6

91,8

93,9

96,2

99,4

Uitgaven corona Sociale zekerheid

10,3

3,4

‒ 0,1

0,0

0,0

Reguliere uitgaven Zorg

75,6

80,1

83,3

86,8

90,4

Uitgaven corona Zorg

0,2

0,0

0,0

0,0

0,0

318,0

328,3

335,1

342,1

351,9

Totale reguliere uitgaven onder het
uitgavenplafond
Totale uitgaven corona (saldorelevant)

40,9

9,0

1,9

0,0

0,0

Totale uitgaven

358,9

337,3

337,0

342,1

351,9

Toename tussen 2025 en 2021
in miljard euro

in procenten

9,3

6,1%

9,8

11,0%

14,8

19,6%

23,6

10,7%

Tabel 1.2 geeft een overzicht van de omvangrijke mutaties tot en met 2025
van de reguliere uitgaven onder het uitgavenplafond en van de nood- en
steunmaatregelen corona. Voor de reguliere uitgaven gaat het zowel om
mutaties die rechtstreeks voortvloeien uit het CEP 2021, zoals loon- en prijs­
ontwikkeling, rente en WW en bijstand, als om mutaties die het gevolg zijn
van uitvoeringsinformatie en besluitvorming. Posten die in 2021 ingaan zijn
reeds toegelicht in de hoofdtekst van de Voorjaarsnota. Onder de tabel
worden enkel de nieuwe posten toegelicht (mutaties die na 2021 starten).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

29

Tabel 1.2 Meerjarige doorwerking uitgavenmutaties Voorjaarsnota
(netto-uitgaven in miljarden euro)

2021

2022

2023

2024

2025

3.423

4.384

5.380

6.033

6.972

Winstafdracht DNB

0

0

0

0

214

Kapitaalinjectie TenneT Nederland

0

0

490

960

1.120

Accres Gemeente-, Provincie en BTW-compensatiefonds
(incl. loon en prijsontwikkeling)

0

‒ 160

‒ 318

‒ 455

‒ 494

A Mutatie reguliere uitgaven onder uitgavenplafond sinds Miljoenennota
Plafond Rijksbegroting

Ventilatie schoolgebouwen

0

130

130

0

0

Rente

126

84

190

327

459

Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS)

‒7

89

104

109

109

Dividend staatsdeelnemingen

55

170

170

‒ 55

65

Kabinetsreactie Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK)

1.784

1.449

887

810

821

Bestuurlijke afspraken, schade/versterken en schuiven Groningen

1.136

874

1.025

735

455

Leerlingen- en studentenraming en studiefinanciering

‒ 33

500

615

684

744

Huurtoeslag

158

99

88

69

62

Prognosemodel Justitiele keten (PMJ)

209

225

225

225

225

EU-afdrachten

190

0

0

0

0

Volkshuisvestingsfonds

450

0

0

0

0

Correctie Infrastructuur- en Deltafonds

‒ 291

0

0

0

0

Schikking ABN AMRO (boetedeel)

‒ 300

0

0

0

0

613

0

0

0

0

Niet-beleidsmatige mutatie WW en Bijstand

‒ 1.601

‒ 1.470

‒ 1.028

‒ 638

‒ 120

Algemene Ouderdomswet (AOW)

‒ 135

‒ 113

‒ 98

‒ 81

‒ 67

393

188

193

198

204

103

Jeugdzorg
Plafond Sociale zekerheid

Compensatie transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid
Plafond Zorg
Meerkosten wet zorg en dwang

0

103

103

103

Uitstel modernisering gvs

0

140

0

0

0

Verwerking MLT-Zorg 2022-2025 (volumegroei)

0

‒ 78

251

496

661

258

315

306

298

291

Nacalculatie overheveling ggz naar wlz
Alle deelplafonds samen
Loon- en prijsontwikkeling (excl. accres)

570

1.332

2.167

2.612

2.896

‒ 224

154

164

130

48

73

324

18

11

16

B Mutatie nood- en steunmaatregelen corona sinds Miljoenennota

28.666

8.032

1.634

‒ 33

‒ 20

C Totale mutatie (A+B)

32.089

12.416

7.014

6.000

6.952

Kasschuiven
Diversen

Winstafdracht DNB
De meerjarenraming van de winstafdracht DNB wordt op nihil gesteld. De
Nederlandsche Bank (DNB) krijgt volgens de laatste raming te kampen met
verliezen en oplopende risico's, als gevolg van (verwachte) ontwikkelingen
in de rente en het ECB-beleid (zoals het COVID-19 gerelateerde inkooppro­
gramma Pandemic Emergency Purchase Programme (PEPP) en financie­
ringsprogramma's voor banken Targeted Longer-term Refinancing
Operations (TLTRO)). Op dit moment overstijgen de totale risico's de totale
buffers, waardoor er sprake is van een buffertekort. Zolang sprake is van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

30

een buffertekort wordt door DNB op basis van het kapitaalbeleid (met
uitzondering van ESM-compensatie) geen dividend uitgekeerd aan de
Staat.
Kapitaalinjectie TenneT Nederland
TenneT heeft de investeringsagenda voor 2021-2030 geactualiseerd. Op
basis van de geactualiseerde investeringsagenda is de kapitaalbehoefte
voor het Nederlandse deel van TenneT voor de periode 2021-2030
vastgesteld op 4,25 miljard euro. Deze kapitaalbehoefte van het
Nederlandse deel van TenneT wordt ingevuld door een voorgenomen
storting van de Nederlandse staat. De kapitaalinjectie wordt nu in de
begroting verwerkt. Het uitgangspunt is dat de staat als aandeelhouder pas
additioneel kapitaal ter beschikking stelt op het moment dat TenneT dit
daadwerkelijk nodig heeft voor het behoud van de kredietwaardigheid.
Daarom zal in 2022 door een extern deskundige (in opdracht van de Staat),
worden getoetst hoeveel kapitaal nodig is en of de geraamde bedragen
aanpassing behoeven. Daarna worden ook de formele overeenkomsten
tussen de Staat en TenneT opgesteld en getekend.
Accres Gemeente, Provincie- en BTW-compensatiefonds
De hoogte van de uitgaven van het Rijk werkt via de normeringssystematiek
door in de indexatie van het Gemeentefonds, Provinciefonds en in het
plafond van het Btw-compensatiefonds (het zogenaamde accres). Na het
uitbreken van de coronacrisis is besloten om het accres voor de jaren 2020
en 2021 vast te zetten op de standen uit de meicirculaire 2020. Hierdoor
wijzigt het accres 2021 niet. Voor de jaren 2022-2025 wordt het accres
conform afspraken geactualiseerd op basis van de bestaande normerings­
systematiek. Dit leidt tot een neerwaartse bijstelling van het accres vanaf
2022 ten opzichte van de bevroren stand. Ten opzichte van de Voorjaarsnota
2020 verwacht het CPB in het CEP 2021 dat lonen en prijzen in de economie
minder hard stijgen in de periode 2022-2025. Hierdoor stijgen de uitgaven
van het Rijk minder hard en dat werkt door in een lager accres 2022-2025.
Daarnaast stijgt de volumecomponent van de rijksuitgaven minder hard in
de jaren vanaf 2023. Dit draagt bij aan de neerwaartse bijstelling van het
accres in 2023-2025.
Ventilatie schoolgebouwen
Het Kabinet heeft op 1 oktober 2020 360 miljoen euro beschikbaar gesteld
voor het verbeteren van de ventilatie op schoolgebouwen. Daarvan kan
100 miljoen euro via de specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) al
in 2021 opgevraagd worden. De overige 260 miljoen euro is gereserveerd
op de aanvullende post. Bij de verdere uitwerking van de inzet van deze
middelen worden de uitkomsten van het op 9 april 2021 verschenen Inter­
departementaal Beleidsonderzoek Onderwijshuisvesting funderend
onderwijs meegenomen.
Meerkosten wet zorg en dwang
De NZa heeft een rapportage opgeleverd van de financiële impact van de
Wet zorg en dwang (Wzd). Hieruit blijkt dat de geraamde meerkosten van
de in- en uitvoering van de Wzd, na correctie voor veronderstelde overlap
met Kwaliteitskader verpleeghuiszorg, uitkomen op 103 miljoen euro vanaf
2022. De Wet zorg en dwang regelt sinds januari 2020 de rechten bij onvrij­
willige zorg of onvrijwillige opname van mensen met een verstandelijke
beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

31

Uitstel modernisering GVS
Eind vorig jaar is de Kamer geïnformeerd (Kamerstuk 29477-684) dat de
inwerkingtreding van de modernisering van het geneesmiddelenvergoe­
dingssysteem (GVS) één jaar wordt uitgesteld (ingangsdatum wordt
1 januari 2023). Dit levert een besparingsverlies op van 140 miljoen euro in
2022.
Verwerking MLT- Zorg 2022-2025 (volumegroei)
Deze bijstelling betreft de technische verwerking van de middellange
termijnverkenning (MLT) 2022–2025 van het CPB. Zie voor de achter­
gronden: CPB, Raming maart 2021 CEP plus MLT 2025 (vanaf pagina 27) of
de CPB Notitie over de middellangetermijnraming van de zorguitgaven uit
november 2019.
Overheidssaldo en overheidsschuld
Tabel 1.3 presenteert een actuele raming van het overheidssaldo (EMUsaldo) en de overheidsschuld (EMU-schuld) waarin besluitvorming uit deze
Voorjaarsnota is verwerkt. De tabel geeft tevens een uitsplisting van de
onderdelen waaruit de raming van het EMU-saldo is opgebouwd. Het EMUsaldo komt in 2021 uit op ‒ 7,5 procent bbp (regel I in de tabel). In latere
jaren loopt het tekort terug tot 0,8 procent bbp in 2025. Door afloop van
de coronamaatregelen in 2021 en door stabiel stijgende belastinginkomsten
(voortkomend uit de verwachte economische groei) loopt het tekort terug.
De EMU-schuld bereikt in deze raming een piek van 60,0 procent bbp in 2021
en daalt vervolgens naar 58,0 procent bbp in 2025 (regel K in de tabel). Deze
daling van de schuld wordt veroorzaakt door een verbetering van het EMUsaldo en door een toenemende omvang de economie (het zogeheten
noemereffect).
Tabel 1.3 Opbouw EMU-saldo en EMU-schuld
(in miljarden euro, tenzij anders aangegeven)

2021

2022

2023

2024

2025

311,7

317,4

330,7

341,0

351,2

Reguliere uitgaven onder het uitgavenplafond

318,0

328,3

335,1

342,1

351,9

Rijksbegroting

152,8

156,4

157,9

159,1

162,1

Sociale zekerheid

89,6

91,8

93,9

96,2

99,4

Zorg

75,6

80,1

83,3

86,8

90,4

Nood- en steunmaatregelen corona (relevant voor het EMU-saldo)

40,9

9,0

1,9

0,0

0,0

13,9

‒ 0,6

4,6

5,8

5,7

Zorgtoeslag

5,5

5,7

5,9

6,3

6,6

Nationaal Groeifonds

1,0

2,0

3,0

4,1

4,1

‒ 2,6

‒ 2,7

‒ 2,8

‒ 3,1

‒ 3,2

A Inkomsten (belastingen en sociale premies)
B

C

D Overige netto-uitgaven en correcties voor het EMU-saldo

Ontvangsten ODE
Belastingafdracht omvorming Prorail

7,1

0,0

0,0

0,0

0,0

Overig netto-uitgaven niet onder het plafond en correcties

2,9

‒ 5,6

‒ 1,5

‒ 1,4

‒ 1,7

347,9

357,6

E

Totale netto-uitgaven (B+C+D)

372,8

336,7

341,6

F

EMU-saldo centrale overheid (A-E)

‒ 61,1

‒ 19,3

‒ 10,9

‒ 7,0

‒ 6,4

G EMU-saldo decentrale overheden

‒ 1,4

‒ 1,5

‒ 1,5

‒ 1,6

‒ 1,6

H EMU-saldo collectieve sector (F+G)

‒ 62,5

‒ 20,8

‒ 12,4

‒ 8,5

‒ 8,0

I

EMU-saldo collectieve sector (in procenten bbp) (H/L)

‒ 7,5%

‒ 2,4%

‒ 1,4%

‒ 0,9%

‒ 0,8%

J

EMU-schuld

K

EMU-schuld (in procenten bbp) (J/L)

L

Bruto binnenlands product (bbp)

497

522

536

545

556

60,0%

59,9%

59,3%

58,6%

58,0%

829

872

904

931

958

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

32

Deze raming van EMU-saldo en EMU-schuld is gebaseerd op de laatste
economische raming van het CPB uit maart 2021 (CEP 2021). Het CEP bevat
ook een raming van EMU-saldo en EMU-schuld. Het CPB heeft hierin al
een deel van de uitgaven waartoe het kabinet voor de Voorjaarsnota had
besloten meegenomen (onder andere middelen naar aanleiding van
kabinetsreactie POK en hogere uitgaven leerlingen- en studentenraming).
Nieuwe besluitvorming in deze Voorjaarsnota heeft het CPB vanzelf­
sprekend niet kunnen meenemen in het CEP. Voorbeelden hiervan zijn
hogere uitgaven aan de overheveling van ggz naar wlz, de compensatie
transitievergoeding bij langdurige arbeidsongeschiktheid en hogere
uitgaven aan de justitiele keten (PMJ). Vanwege het verschil in timing is
het EMU-saldo uit deze Voorjaarsnota niet een-op-een te vergelijken met
het EMU-saldo uit het CEP. Een voornaam verschil tussen de raming van
het EMU-saldo in de Voorjaarsnota en het CEP betreft het kasritme van de
middelen voor het Nationaal Programma Onderwijs. Het kabinet verwacht
dat deze middelen eind 2023 zijn uitgegeven. Het CPB verwacht dat een deel
van deze uitgaven niet in 2021 en 2022, maar in 2024 en 2025 tot besteding
komt. Het CPB geeft hierbij aan dat deze omvangrijke impuls tijd vergt en
dat de uitvoering ervan bemoeilijkt wordt door het gebrek aan beschikbaar
extra onderwijspersoneel.
Tabel 1.4 laat zien hoe de raming van het EMU-saldo uit de Voorjaarsnota
zich verhoudt tot de raming uit de laatste Miljoenennota. Ten opzichte van
de Miljoenennota neemt het overheidstekort in 2021 toe met 2,0
procentpunt bbp. Dit is het saldo van zowel hogere uitgaven als hogere
inkomsten. De uitgaven in 2021 stijgen met name door de genomen nooden steunmaatregelen (-3,5 procentpunt bbp) en door uitgavenbesluit­
vorming in deze Voorjaarsnota (-0,5 procentpunt bbp). De verbeterde
economische vooruitzichten in 2021 uit het CEP werken door in hogere
belastinginkomsten (+2,3 procentpunt bbp).
In de jaren 2022-2025 valt het overheidstekort lager uit dan in de Miljoe­
nennota werd geraamd. Dit wordt vooral veroorzaakt door de hoger
geraamde economische groei in het CEP. Dit werkt door in hogere belas­
tinginkomsten (een saldoverbetering van ca. 2 procentpunt bbp) en lagere
uitgaven aan WW en bijstand (0,1 tot 0,2 procentpunt bbp in 2022-2024).
Harder stijgende lonen en prijzen zorgen daarentegen voor een verslech­
tering van het EMU-saldo ten opzichte van Miljoenennota (-0,2 tot ‒ 0,3
procentpunt bbp). Ook de besluitvorming in deze Voorjaarsnota leidt een
verslechtering van het EMU-saldo van ca. 0,5 procentpunt bbp per jaar. Tot
slot zorgt de grotere omvang van de economie ervoor dat het saldo
uitgedrukt in percentage van bbp licht lager uitvallen dan in Miljoenennota
(noemereffect) (0,1 procentpunt bbp).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

33

Tabel 1.4 Ontwikkeling overheidssaldo en overheidsschuld tussen Miljoenennota en Voorjaarsnota
(+ is overschot), in procenten bbp

2021

2022

2023

2024

2025

EMU-saldo Miljoenennota 2021

‒ 5,5%

‒ 3,7%

‒ 2,5%

‒ 2,2%

‒ 1,9%

Noemereffect

0,1%

0,1%

0,0%

0,0%

0,0%

Belasting- en premie-inkomsten

2,3%

2,3%

2,0%

2,1%

2,0%

Nood- en steunmaatregelen corona (uitgaven kasbasis)

‒ 3,5%

‒ 0,9%

‒ 0,2%

0,0%

0,0%

Loon- en prijsontwikkeling uitgaven

‒ 0,1%

‒ 0,1%

‒ 0,2%

‒ 0,3%

‒ 0,3%

Niet-beleidsmatige mutatie WW en Bijstand

0,2%

0,2%

0,1%

0,1%

0,0%

Besluitvorming netto-uitgaven onder het plafond

‒ 0,5%

‒ 0,6%

‒ 0,5%

‒ 0,5%

‒ 0,6%

Kastransactieverschillen nood- en steunmaatregelen corona

‒ 0,3%

0,4%

0,0%

0,0%

0,0%

Stortingen en onttrekkingen begrotingsreserves

‒ 0,1%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

Overige netto-uitgaven niet onder het plafond en correcties van het saldo

‒ 0,1%

0,0%

0,0%

‒ 0,1%

‒ 0,1%

EMU-saldo Voorjaarsnota 2021

‒ 7,5%

‒ 2,4%

‒ 1,4%

‒ 0,9%

‒ 0,8%

Bijlage 2: Steunmaatregelen corona
Onderstaande tabel 2.1 toont de ramingen van de uitgaven aan coronage­
relateerde maatregelen die relevant zijn voor het EMU-saldo. Voor 2021 is
het de verwachting dat de uitgaven aan coronagerelateerde maatregelen
40,9 miljard euro zullen bedragen. Met circa 10% van de totale uitgaven van
de Rijksoverheid is dit een fors bedrag, en bijvoorbeeld meer dan de totale
uitgaven aan de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Van dit
totaalbedrag is ruim 4 miljard euro het gevolg van de uitbreiding van de
coronasteunmaatregelen tot het derde kwartaal van 2021. De uitgaven aan
de TVL/TOGS, NOW en TOZO bedragen bijna 50 procent van de verwachte
coronagerelateerde uitgaven in 2021.
Een uitgebreid overzicht van de overheidsfinanciën in coronatijd is ook
terug te vinden op www.rijksfinancien.nl/overheidsfinancien­coronatijd.
Tabel 2.1 EMU-relevante uitgaven
(in miljoenen euro)

2021

2022

2023

2024

2025

Binnenlandse Zaken

127

23

17

‒

‒

Buitenlandse Zaken

18

‒

‒

‒

‒

Defensie

28

7

Economische Zaken en Klimaat

9.697

227

234

75

56

TVL/TOGS

8.825

‒

‒

‒

‒

Diversen

872

227

234

75

56
‒ 59

Financiën en Nationale Schuld

1.286

215

35

‒ 38

Herverzekering leverancierskredieten

745

50

‒

‒

‒

Diversen

541

165

35

‒ 38

‒ 59

Gemeentefonds

776

‒

‒

‒

‒

Infrastructuur en Waterstaat

2.083

‒

‒

‒

‒

Beschikbaarheidsvergoeding OV

2.001

‒

‒

‒

‒

Diversen

82

‒

‒

‒

‒

Justitie en Veiligheid

200

‒

‒

‒

‒

Koninkrijksrelaties en BES fonds

48

‒

‒

‒

‒

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

252

1

1

‒

‒

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

4.194

3.860

908

15

‒

Nationaal Programma Onderwijs

3.093

3.822

893

‒

‒

Diversen

1.100

38

15

15

‒

Reserveringen Aanvullende post

1.223

713

391

12

‒

Diversen

1.223

370

31

12

‒

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

34

(in miljoenen euro)

2021

2022

2023

2024

‒

343

360

‒

‒

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

10.951

3.365

‒ 100

‒ 48

‒3

NOW

9.902

3.278

‒ 111

‒ 44

‒

TOZO

908

‒

‒

‒4

‒3

852

87

11

1

‒

Nationaal Programma Onderwijs

Diversen

2025

TOZO afrekening 2020

‒ 710

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

10.047

609

411

4

‒

Testcapaciteit RIVM en GGD

4.531

‒

‒

‒

‒

Vaccin ontwikkeling en medicatie

1.957

426

400

‒

‒

Diversen

1.515

181

11

4

‒

Zorgbonus

1.036

1

‒

‒

‒

GGD'en en veiligheidsregio's

1.007

‒

‒

‒

Totale EMU-relevante uitgaven

40.859

1.896

20

‒6

9.019

Naast de EMU-relevante corona uitgaven zijn er ook uitgaven die niet EMUrelevant zijn. Dit zijn leningen waarvan de verwachting is dat deze (vrijwel
volledig) op een later moment worden terugbetaald.
Tabel 2.2 Niet EMU-relevante uitgaven
(in miljoenen euro)

2021

2022

2023

2024

2025

Economische Zaken en Klimaat

560

‒ 112

‒ 129

‒ 129

‒ 309

Leningen

160

‒ 62

‒ 62

‒ 62

‒ 242

Voucherkredietfaciliteit reissector

400

‒ 50

‒ 67

‒ 67

‒ 67

Financiën en Nationale Schuld

723

Lening KLM

723

‒ 57

Koninkrijksrelaties en BES fonds

174

Liquiditeitssteun Aruba, Curaçao, Sint Maarten

174

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

57

0

‒ 56

Leningen TOZO

57

0

‒ 56

‒ 57

‒ 129

‒ 184

‒ 366

Totaal niet EMU-relevante uitgaven

1.514

‒ 112

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

35

Bijlage 3: Belasting- en premieontvangsten
Tabel 3.1 Raming belasting- en premieontvangsten 2021 op EMU-basis
(in miljoenen euro's)
Miljoenennota Voorjaarsnota
2021
2021

Verschil

Indirecte belastingen

93.375

96.431

Invoerrechten

3.475

3.296

3.056
‒ 179

Omzetbelasting

58.440

60.837

2.397

Belasting op personenauto's en motorrijwielen

1.471

1.645

174

Accijnzen

12.173

12.158

‒ 15

- Accijns van lichte olie

4.600

4.208

‒ 392

- Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie

3.862

3.714

‒ 148

- Tabaksaccijns

2.646

3.146

500

- Alcoholaccijns

320

332

12

- Bieraccijns

407

411

5

- Wijnaccijns

338

347

9

Belastingen van rechtsverkeer

6.459

7.053

594

- Overdrachtsbelasting

3.426

3.886

459

- Assurantiebelasting

3.032

3.167

134

Motorrijtuigenbelasting

4.365

4.319

‒ 46

Belastingen op een milieugrondslag

4.355

4.362

7

0

0

0

191

211

19

- Energiebelasting

3.769

3.763

‒7

- Waterbelasting

314

308

‒5

- Brandstoffenheffingen

1

1

0

- Vliegbelasting

80

80

0

Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken e.a.

274

273

0

Belasting op zware motorrijtuigen

204

198

‒6

1.468

1.619

150

690

672

‒ 18

Directe belastingen

90.234

103.961

13.727

Inkomstenbelasting

5.349

6.107

758

Loonbelasting

58.613

62.003

3.391

Dividendbelasting

4.067

5.338

1.271

Kansspelbelasting

525

413

‒ 112

19.737

27.524

7.787

220

220

0

19.517

27.304

7.787

- CO2­heffingen
- Afvalstoffenbelasting

Verhuurderheffing
Bankbelasting

Vennootschapsbelasting
- Gassector
- Niet-Gassector
Bronbelasting op rentes en royalties

0

0

0

1.944

2.575

632

Overige Belastingontvangsten

280

303

23

waarvan belasting- en premieontvangsten Caribisch
Nederland

155

155

0

Successierechten

Totaal belastingen op EMU-basis

183.889

200.695

16.806

Premies volksverzekeringen op EMU-basis

37.057

37.970

913

Premies werknemersverzekeringen op EMU-basis

72.099

73.017

918

waarvan zorgpremies

45.174

45.685

512

Totaal belasting- en premieontvangsten op EMU-basis

293.045

311.682

18.637

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

36

Tabel 3.2 Raming belasting- en premieontvangsten 2021 op kasbasis
(in miljoenen euro's)
Miljoenennota Voorjaarsnota
2021
2021

Verschil

Indirecte belastingen

96.008

96.860

851

Invoerrechten

3.463

3.286

‒ 177

Omzetbelasting

60.339

61.011

672

Belasting op personenauto's en motorrijwielen

1.550

1.643

93

Accijnzen

12.577

12.249

‒ 329

- Accijns van lichte olie

4.802

4.249

‒ 553

- Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie

4.072

3.737

‒ 335

- Tabaksaccijns

2.645

3.166

522

- Alcoholaccijns

320

332

12

- Bieraccijns

403

418

15

- Wijnaccijns

337

347

10

Belastingen van rechtsverkeer

6.429

7.213

783

- Overdrachtsbelasting

3.409

4.067

658

- Assurantiebelasting

3.021

3.145

125

Motorrijtuigenbelasting

4.357

4.317

‒ 40

Belastingen op een milieugrondslag

4.656

4.380

‒ 276

0

0

0

192

212

20

- Energiebelasting

4.070

3.779

‒ 291

- Waterbelasting

313

308

‒5

- Brandstoffenheffingen

1

1

0

- Vliegbelasting

80

80

0

Verbruiksbelasting van alcoholvrije dranken e.a.

273

273

0

Belasting op zware motorrijtuigen

204

197

‒7

1.468

1.619

150

690

672

‒ 18

Directe belastingen

93.199

104.561

11.362

Inkomstenbelasting

5.872

6.217

344

Loonbelasting

60.711

62.446

1.734

Dividendbelasting

4.067

5.338

1.271

Kansspelbelasting

517

434

‒ 83

20.088

27.551

7.463

- CO2­heffingen
- Afvalstoffenbelasting

Verhuurderheffing
Bankbelasting

Vennootschapsbelasting
- Gassector
- Niet-Gassector

220

220

0

19.868

27.331

7.463

Bronbelasting op rentes en royalties

0

0

0

1.944

2.575

632

Overige Belastingontvangsten

280

303

23

waarvan belasting- en premieontvangsten Caribisch
Nederland

160

160

0

Totaal belastingen op kasbasis

189.488

201.724

12.236

KTV Belastingen (aansluiting naar EMU-basis)

‒ 5.598

‒ 1.029

4.570

Premies volksverzekeringen op kasbasis

38.222

38.369

146

KTV premies vvz (aansluiting naar EMU-basis)

‒ 1.165

‒ 399

766

Premies werknemersverzekeringen op EMU-basis

72.099

73.017

918

waarvan zorgpremies

45.174

45.685

512

Totaal belasting- en premieontvangsten op EMU-basis

293.045

311.682

18.637

Successierechten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

37

Bijlage 4: Overzicht aanvullende post
In deze bijlage zijn de mutaties van de regeerakkoordmiddelen op de
aanvullende post tot en met Voorjaarsnota 2021 en de nieuwe stand bij
Voorjaarsnota 2021 opgenomen. De toelichtingen bij de mutaties op de
aanvullende post staan in de Verticale Toelichting aanvullende post.
In tabel 4.1 zijn alle mutaties sinds de Miljoenennota 2021 weergegeven.
De mutaties betreffen overhevelingen naar begrotingen en kasschuiven.
De stand van de reserveringen Regeerakkoord op de aanvullende post bij
Voorjaarsnota 2021 zijn zichtbaar in tabel 4.2. De reserveringen uit het
Regeerakkoord die volledig zijn uitgeput, worden niet meer in tabel 4.2
weergegeven.
Tabel 4.1 Mutaties Regeerakkoordmiddelen aanvullende post (in mln. euro)
Tabel 1: Mutaties Voorjaarsnota Regeerakkoordmiddelen aanvullende post (in mln. euro)

Totaal

2021

2022

2023

2024

2025

Ontvangende
2026 begroting

65.600

‒ 69.000

31.000

‒ 74.500

‒ 129.500

Hoofdstuk en
‒ 123.750 artikel

‒ 24.000

‒ 24.000

‒ 24.000

‒ 24.000

‒ 24.000 6, art. 31

‒ 40.500

‒ 96.500

‒ 96.500 8, art. 1

Veiligheid
B5

Politie
Onderwijs

G33

Aanpak
werkdruk
primair
onderwijs
Overige
uitgaven

L105

Regionale
knelpunten

20.000

L107

Stimulering
ombouw
laagcalorisch
naar
hoogcalorisch

‒ 10.000

L108

Gasfonds
Groningen

Opboeken
onderuitputting

‒ 45.000

55.000

55.600

Kasschuif

‒ 10.000

‒ 9.000

Opboeken
onderuitputting
en afboeken
onterechte
‒ 3.250 extrapolatie

Tabel 4.2 Resterende RA-reserveringen op de aanvullende post bij Voorjaarsnota 2020 (in mln. euro)
Tabel 2: Resterende RA-reserveringen op de aanvullende post (in mln. euro)
Saldo

2021

2022

2023

2024

2025

2026

350

262

239

191

231

235

200

150

150

150

200

200

4

43

34

41

31

35

Openbaar
bestuur

A4

Reservering
transitie
werkgevers zorg
en overheid a.g.v.
afschaffing
doorsneesystematiek
pensioenen
Milieu

E23

Envelop klimaat
Overige uitgaven

L105

Reservering
regionale
knelpunten
(waaronder BES,

40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

38

Tabel 2: Resterende RA-reserveringen op de aanvullende post (in mln. euro)
Rotterdam-Zuid,
nucleair,
Eindhoven,
ESTEC, Zeeland)

L107

Stimulering
ombouw
laagcalorisch
naar
hoogcalorisch

L108

Gasfonds
Groningen

20
106

55

50

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

39

Bijlage 5: Overzicht uitgekeerde eindejaarsmarges
De onderstaande tabel geeft inzicht in de bij Voorjaarsnota 2021 uitgekeerde
eindejaarsmarges per departement in 2021.
Tabel 5.1 Eindejaarsmarges in miljoenen euro's
Begrotingshoofdstuk
Staten-Generaal
Hoge Colleges van Staat

Eindejaarsmarge
in 2021
0,8
1,3

Algemene Zaken

‒ 0,7

Koninkrijksrelaties (incl. BES-fonds)

23,6

Justitie en Veiligheid

94,7

Binnenlandse Zaken

‒ 149,5

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

149,7

Financiën

39,6

Defensie (incl. Defensiemateriaalbegrotingsfonds)

219,8

Infrastructuur en Waterstaat (incl. Infrastructuurfonds en Deltafonds)
Economische Zaken en Klimaat
Landbouw, natuur en voedselkwaliteit

41,4
‒ 371,5
39,1

Sociale Zaken en Werkgelegenheid (begrotingsgefinancierd)

10,6

Volksgezondheid, Welzijn en Sport (begrotingsgefinancierd)

36,3

Gemeentefonds en Provinciefonds

146,2

Homogene Groep Internationale Samenwerking

175,2

Aanvullende post algemeen

499,7

Totaal

956,2

Bijlage 6: Budgettaire verwerking Groningen
In de Voorjaarsnota 2021 en de bijbehorende eerste suppletoire
begrotingen 2021 van BZK en EZK is een aantal grote mutaties opgenomen
met betrekking tot het Groningendossier. Dit betreft o.a. de actualisatie van
de ramingen van de meerjarige kosten van schade en versterken en de
budgettaire verwerking van de bestuurlijke afspraken. Deze mutaties
worden in deze bijlage nader toegelicht.
Gasgebouw en verdeling van kosten voor schade en versterken
Het gehele stelsel rondom de baten en de lasten van de gaswinning in
Groningen is vastgelegd in het zogenaamde gasgebouw. De gasbaten zijn
sinds de begroting van 2021 gesplitst in drie geldstromen: dividenduit­
kering EBN, (Staatsbedrijf dat participeert in alle gas- en olieprojecten in
Nederland; een beleidsdeelneming), dividenduitkering GasTerra (verkoopt
het Groningengas; 10% beleidsdeelneming, 40% eigendom van EBN, 25%
Shell, 25% Exxon) en Mijnbouwwet. Daarnaast wordt vennootschapsbe­
lasting ontvangen, dit loopt via de Belastingdienst en het Ministerie van
Financiën. Voor de exploitatie van de gasvelden in Groningen zijn NAM,
waarin Shell en Exxon ieder voor 50% participeren, en EBN de Maatschap
Groningen aangegaan. Hierbij hebben EBN en NAM een zeggenschap van
50% en is NAM is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering en handelt voor
rekening en risico van de Maatschap. Daarmee is NAM ook verantwoordelijk
voor het, namens de Maatschap, betalen van de kosten voor bijvoorbeeld
schade en versterken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

40

In de Maatschap wordt het financiële resultaat tussen NAM (60%) en EBN
(40%) verdeeld. Het resultaat van alle activiteiten van NAM10 wordt belast
op grond van de Mijnbouwwet en de Wet op de vennootschapsbelasting.
Aangezien EBN een 100% beleidsdeelneming is, komt het aandeel van EBN
toe aan de Staat. Sinds 2018 komt hierdoor ca. 73% van de winst uit het
Groningenveld ten goede aan de Staat en 27% aan NAM [Kamerstuk 33529,
nr. 501.
De kosten voor de schadeafhandeling en de versterkingsoperatie worden
betaald uit de inkomsten van de Maatschap. In de praktijk betekent dit dat
deze kosten voor circa 73% door de Staat gedragen worden (Kamerstuk
33529). Deze kosten worden betaald uit de lopende inkomsten uit de
gaswinning en de eerder gevormde boekhoudkundige voorzieningen.
Ultimo 2020 hadden NAM en EBN samen 3,5 miljard euro aan voorzie­
ningen genomen hiervoor. Op het moment dat de kosten de lopende
inkomsten en de voorzieningen overstijgen, kan NAM het verlies
verrekenen met inkomsten uit overige activiteiten of winsten uit eerdere
jaren (overeenkomstig de bepalingen uit de Mijnbouwwet en de Wet
vennootschapsbelasting). Indien NAM ondanks de voorzieningen en
verliesverrekening toch verlieslatend is, kan NAM de aardbevingskosten
niet meer verrekenen waardoor NAM haar aandeel zelf draagt.
Groningen bovengronds: update kostenraming schade en versterken
In deze Voorjaarsnota is een update van de kostenraming voor schade en
versterken verwerkt. Hierin konden de effecten van de nieuwe werkwijze
voor de afhandeling van fysieke schade van het Instituut Mijnbouwschade
Groningen (IMG) nog niet worden meegenomen. De effecten hiervan zijn
bij het schrijven van deze Voorjaarsnota nog onvoldoende duidelijk. Die
zullen daarom in de Miljoenennota 2022 zichtbaar worden.
Op basis van de huidige kennis over de schadeafhandeling en de uitvoering
van de versterkingsoperatie worden de uitgaven aan schadeherstel,
versterking en de bijbehorende uitvoeringskosten geraamd op 8,8 miljard
euro. Dit betreft een inschatting van de totale te verwachten kosten van de
versterkingsoperatie vanaf 2021 en de kosten voor de schadeafhandeling
van 2021 tot en met 2027. De raming van 8,8 miljard euro is exclusief de
middelen voor de Bestuurlijke Afspraken van 6 november jl., die eveneens
in deze Voorjaarsnota zijn verwerkt (1,51 miljard euro). Daarnaast is er
1,15 miljard euro voor het Nationaal Programma Groningen (NPG), dat
eveneens geen onderdeel uitmaakt van de raming van 8,8 miljard euro.
De middelen voor het NPG zijn grotendeels bij de Voorjaarsnota 2018
toegevoegd aan de Rijksbegroting.
De raming voor schade en versterken is uit te splitsen in 3,4 miljard euro
voor schade (tabel 1, regel 1) en 5,4 miljard euro voor versterken (tabel 1,
regel 4). Bij het opstellen van de ramingen is rekening gehouden met
verschillende aannames, zoals over het gemiddelde schadebedrag, de
scope van de opgave, het gebruik en effect van de typologiebenadering en
het verwachte aantal bewoners dat gebruik wil maken van herbeoorde­
lingen. Dit blijft een raming met onzekerheden. Effecten van een mogelijke
grote aardbeving zijn bijvoorbeeld niet in deze raming meegenomen. De
uitsplitsing van de raming is te zien in tabel 1, waarbij onderscheid is
gemaakt tussen directe kosten en btw. Onder de tabel worden de regels
verder toegelicht.

10

Naast het Groningenveld, bijvoorbeeld ook de activiteiten rond kleine velden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

41

Tabel 1 Raming totale kosten schade en versterken
(t/m 2027; bedragen in miljoen euro, - = saldoverbeterend)
# Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

1 Raming schade (2+3)

1.319

730

659

390

97

93

88

3.376

2 Waarvan excl. btw

1.292

704

635

377

94

90

85

3.277

3 Waarvan btw

27

26

24

13

3

3

3

99

4 Raming versterken (5+6)

400

831

831

831

831

831

831

5.386

5 Waarvan excl. btw

344

726

726

726

726

726

726

4.700

6 Waarvan btw

56

105

105

105

105

105

105

686

7 Totale raming schade en versterken (1+4)

1.719

1.561

1.490

1.221

928

924

919

8.762

8 Totale raming excl. btw (2+5)

1.636

1.430

1.361

1.103

820

816

811

7.977

83

131

129

118

108

108

108

785

9 Totale btw schade en versterken (3+6)

Cumulatief

Tabel 1 laat de opbouw van de totale raming van 8,8 miljard euro (tabel 1,
regel 7) zien en geeft een uitsplitsing weer van het meerjarenoverzicht van
de totale geraamde kosten voor schade (tabel 1, regel 1) en versterken (tabel
1, regel 4). Dit zijn de totale kosten die de Staat op dit moment verwacht
voor een goede en rechtvaardige afhandeling van schade en versterken.
Via een wettelijke heffing worden deze kosten (exclusief btw; tabel 1, regel
8) doorbelast aan de Maatschap Groningen, die deze kosten op basis van
de wet aan de Staat dient te voldoen. Zoals aan het begin van deze bijlage
wordt uitgelegd, worden deze kosten via het gasgebouw verdeeld waarmee
bij winstgevendheid de facto ca. 73% van de kosten voor de Staat zijn
[Kamerstuk 33529, nr. 501].
NAM en EBN leggen gedurende de exploitatie van het Groningenveld
voorzieningen aan voor kosten die zij maken tijdens of aan het eind van
de looptijd van een gaswinning. Deze voorzieningen zijn vooral voor de
schadeafhandeling en de versterkingsoperatie. Voor de situatie dat de
kosten niet gedekt kunnen worden uit de voorzieningen, de reguliere
exploitatie en/of eerdere winsten zijn afspraken gemaakt in het Akkoord op
Hoofdlijnen uit 2018. Voor het nakomen van de verplichtingen van NAM zijn
door Shell en ExxonMobil garanties afgegeven (zie begin van deze bijlage
voor de toelichting op het gasgebouw). Indien het eigen vermogen van EBN
niet toereikend is, zal de Staat een bijstorting doen aan EBN. Omdat EBN op
dit moment voorziet dat het zijn aandeel (40%) van de kosten voor schade
en versterken niet uit de reguliere exploitatie kan financieren, houdt de Staat
in deze Voorjaarsnota rekening met een kapitaalstorting van ca. 1,9 miljard
euro om deze kosten te dekken (tabel 2, regel 6).
Daarnaast heeft de btw-component in deze raming een impact op de kosten
voor de Staat. Voordat de afhandeling van schade en versterken door de
Staat werd overgenomen, kon NAM de btw verrekenen met de omzetbe­
lasting. Dat is voor elk bedrijf in Nederland mogelijk. Nu schade en
versterken publiek zijn gemaakt, kan NAM dit niet meer. Daarom is in het
Akkoord op Hoofdlijnen (Kamerstuk 33 529, nr. 493) vastgelegd dat de Staat
de btw voor schade en versterken niet bij NAM in rekening brengt. Dat
betekent dat de btw apart inzichtelijk wordt gemaakt en vanuit de Staat
wordt gedekt. Voor schade wordt de btw geraamd op 99 miljoen euro en
voor versterken op 686 miljoen euro (tabel 1, regels 3, 6 en 9). Daarnaast
heeft het IMG in 2020 meer btw (20 miljoen euro) uitgegeven door een hoger
aantal schademeldingen en samenhangende uitvoeringskosten, ook voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

42

versterken was er een ongedekte btw-component 2020. Deze kosten zijn
deels gedekt uit de aanvullende post en deels ingepast onder het uitgaven­
kader (tabel 2, regel 8).
Tabel 2 Geraamde benodigde aanvullende middelen schade en versterken
(t/m 2027; bedragen in miljoen euro, - = saldoverbeterend)
# Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Cumulatief

1 Totale raming schade en versterken (tabel 1, r.7)

1.719

1.561

1.490

1.221

928

924

919

8.762

2 Totale raming excl. btw: doorbelasting kosten
(tabel 1, r.8)

1.636

1.430

1.361

1.103

820

816

811

7.977

3 Waarvan te betalen door NAM (60% van 2)

982

858

817

662

492

490

487

4.786

4 Waarvan te betalen door EBN (40% van 2)

654

572

544

441

328

326

324

3.191

5 Uitputting bestaande voorziening EBN (1,3 mld.)

‒ 654

‒ 572

‒ 77

‒

‒

‒

‒

‒ 1.303

6 Benodigde kapitalisatie EBN (4-5)

0

0

468

441

328

326

324

1.888

7 Totale btw schade en versterken (tabel 1, r.9)

83

131

129

118

108

108

108

785

8 Aanvullende btw-problematiek 2020 en AP-dekking

52

0

‒ 10

‒9

‒4

‒ 10

0

19

9 Totale btw (7+8)

135

131

119

109

104

98

108

804

10 Totaal additionele middelen raming (6+9)

135

131

587

550

432

424

432

2.692

De geactualiseerde ramingen en de btw-problematiek uit 2020 leiden tot
extra uitgaven van ca. 2,7 miljard euro (tabel 2, regel 10 en tabel 3, regel 1):
1,9 miljard euro voor de kapitaalstorting bij EBN (tabel 2, regel 6) en
0,8 miljard euro voor de btw-kosten (tabel 2, regel 9).
Daarnaast is in deze Voorjaarsnota het Bestuursakkoord Groningen van
1,51 miljard euro (tabel 3, regel 2) verwerkt. In totaal is daardoor ca.
4,2 miljard euro (tabel 3, regel 3) toegevoegd aan de beschikbare middelen
voor Groningen op de Rijksbegroting.
Tabel 3 Totaal aanvullende middelen Voorjaarsnota
(bedragen in miljoen euro, - = saldoverbeterend
# Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Cumulatief

1 Totaal additionele middelen raming (tabel 2, r.10)

135

131

587

550

432

424

432

2.692

2 Inpassing Bestuursakkoord

386

525

335

162

86

17

0

1.510

3 Totaal toegevoegde middelen VJN (1+2)

520

656

922

712

518

441

432

4.202

Budgettaire verwerking nieuwe ramingen en afspraken
In de vorige paragraaf is toegelicht hoe de additionele 4,2 miljard euro in
deze Voorjaarsnota is opgebouwd. Deze paragraaf laat zien hoe dit bedrag
neerslaat in de eerste suppletoire begrotingen van BZK en EZK. Aangezien
de eerste suppletoire begroting een update is van de ontwerpbegrotingen
2021 en de meerjarenraming tot en met 2025 gaat, zijn in onderstaande
tabellen de mutaties tot en met 2025 weergeven. Achter de relevante regels
is een verwijzingen naar tabellen 1, 2 en 3 opgenomen zodat de reeksen
herleidbaar zijn.
In de Miljoenennota 2021 zijn middelen voor Groningen opgenomen. Deze
zijn verdeeld over de ontwerpbegrotingen van BZK en EZK en de
aanvullende post. De totaal beschikbare middelen op de Rijksbegroting zijn
weergegeven in tabel 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

43

Tabel 4 Begrotingsstanden Miljoenennota 2021
(bedragen in miljoen euro, - = saldoverbeterend)
Uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

Totale uitgaven BZK

129

66

48

39

25

Totale uitgaven EZK

722

17

0

0

0

Totale uitgaven aanvullende post

131

131

103

109

103

Ontvangsten

2021

2022

2023

2024

2025

Totale ontvangsten BZK

‒ 75

‒ 25

‒ 25

‒ 25

‒ 25

Totale ontvangsten EZK

‒ 774

‒ 59

‒ 39

‒ 39

‒ 39

De geactualiseerde ramingen voor schade en versterken, de bijbehorende
btw-effecten en het verwerken van het Bestuursakkoord van november 2020
leiden tot diverse mutaties op de begrotingen van EZK, BZK en de
aanvullende post. Daarnaast zijn er nog enkele reguliere mutaties. Al deze
mutaties zijn weergegeven in tabel 5. In de Verticale Toelichting
(Voorjaarsnota bijlage 7) en in de eerste suppletoire begrotingen van BZK
en EZK worden de mutaties op uitgebreider detailniveau weergegeven.
Tabel 5 Mutaties bij Voorjaarsnota 2021
(bedragen in miljoen euro, - = saldoverbeterend)
Beginstanden (MJN 2021)

Begroting

Totaal beschikbare middelen - uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

982,2

213,9

151,2

147,9

128,4
25,2

Uitgaven BZK

BZK

129,2

66,0

48,3

38,9

Uitgaven EZK

EZK

722,0

16,6

0,0

0,0

0,0

Uitgaven aanvullende post

AP

131,0

131,3

103,0

109,0

103,3

Totaal beschikbare middelen - ontvangsten

‒ 849,0

‒ 84,0

‒ 64,0

‒ 64,0

‒ 64,0

Ontvangsten BZK

BZK

‒ 75,0

‒ 25,0

‒ 25,0

‒ 25,0

‒ 25,0

Ontvangsten EZK

EZK

‒ 774,0

‒ 59,0

‒ 39,0

‒ 39,0

‒ 39,0

#

Mutaties per categorie

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

I

Verwerking Bestuurlijke afspraken Groningen (tabel 3, r.2)

1

Bestuurlijke afspraken versterken Groningen

AP

67,0

144,0

198,0

298,0

220,0

2

Kasschuif versnelling bestuurlijke afspraken

AP

318,6

380,8

136,9

‒ 136,0

‒ 133,9

3

Overheveling 1e tranche naar BZK-begroting

AP

‒ 385,6

‒

‒

‒

‒

II

Actualisatie raming Groningen schadeherstel en versterken

4

Actualisatie raming versterken uitgaven (tabel 1, r.5)

BZK

344,0

726,0

726,0

726,0

726,0

a

wv. Raming versterkingsoperatie

BZK

246,6

636,0

636,0

636,0

636,0

b

wv. Raming versterkingsoperatie apparaatskosten

BZK

97,4

90,0

90,0

90,0

90,0

5

Actualisatie raming versterken ontvangsten NAM

BZK

‒ 344,0

‒ 726,0

‒ 726,0

‒ 726,0

‒ 726,0

6

Kasschuif raming ontvangsten NAM

BZK

172,0

191,0

‒

‒

‒

7

Btw-component raming versterken (tabel 1, r.6)

BZK

56,0

105,0

105,0

105,0

105,0

8

Actualisatie schadeherstel (tabel 1, r.2)

EZK

1.292,0

704,0

635,0

377,0

94,0

a

wv. Schadevergoedingen

EZK

425,0

423,0

423,0

253,0

66,0

b

wv. Vergoedingen waardedaling

EZK

515,0

16,0

‒

‒

‒

c

wv. Vergoedingen immateriële schade

EZK

100,0

50,0

10,0

5,0

3,0

d

wv. Uitvoeringskosten

EZK

252,0

215,0

202,0

119,0

25,0

Actualisatie raming schade ontvangsten NAM

EZK

‒ 1.292,0

‒ 704,0

‒ 635,0

‒ 377,0

‒ 94,0

9

Kasschuif raming ontvangsten NAM

EZK

323,0

‒ 147,0

‒ 17,3

‒ 64,5

‒ 70,8

a

wv. Schadevergoedingen

EZK

106,3

‒ 0,5

‒

‒ 42,5

‒ 46,8

b

wv. Vergoedingen waardedaling

EZK

128,8

‒ 124,8

‒ 4,0

‒

‒

c

wv. Vergoedingen immateriële schade

EZK

25,0

‒ 12,5

‒ 10,0

‒ 1,3

‒ 0,5

d

wv. Uitvoeringskosten

EZK

63,0

‒ 9,3

‒ 3,3

‒ 20,8

‒ 23,5

Btw-component raming schadeherstel (tabel 1, r.3)

EZK

27,0

26,0

24,0

13,0

3,0

10

11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

44

Beginstanden (MJN 2021)

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

12

Benodigde kapitalisatie EBN (tabel 2, r.6)

EZK

‒

‒

467,8

441,2

328,0

III

Overige mutaties

13

Kasschuif actualisatie ritme AP-reserveringen

AP

120,3

174,5

110,5

78,7

4,0

14

Eindejaarsmarge AP

AP

74,6

‒

‒

‒

‒

15

Btw-component restant 2020 incl. dekking (tabel 2, r.8)

AP/BZK/EZK

51,7

‒

‒ 10,0

‒ 9,0

‒ 4,0

16

Overlopende ontvangsten 2020 BZK (EJM)

BZK

‒ 207,3

17

Overlopende ontvangsten 2020 EZK (EJM)

EZK

‒ 525,5

‒

‒

‒

‒

18

Diverse overhevelingen AP naar BZK-begroting

AP

‒ 67,4

‒ 0,1

‒

‒

‒

19

Diverse overhevelingen AP naar EZK-begroting

AP

‒ 50,2

‒ 9,6

‒ 6,5

‒ 6,2

‒ 4,5

20

Diversen BZK overig

BZK

73,9

‒ 0,2

‒ 0,2

‒ 0,2

‒ 0,2

21

Diversen EZK overig

EZK

44,7

‒ 12,3

‒ 1,5

‒ 1,2

‒ 1,0

Eindstanden (VJN 2021)

Begroting

Totaal beschikbare middelen - uitgaven

2021

2022

2023

2024

2025

2.704,4

2.459,3

2.545,3

2.043,0

1.470,5

Uitgaven BZK

BZK

1.099,7

896,9

879,1

869,7

856,0

Uitgaven EZK

EZK

1.408,3

741,4

1.134,4

838,8

429,6

Uitgaven aanvullende post

AP

196,4

821,0

531,8

334,5

184,9

‒ 1.975,2

‒ 1.467,6

‒ 1.444,8

‒ 1.234,1

‒ 955,8

Totaal beschikbare middelen - ontvangsten
Ontvangsten BZK

BZK

‒ 454,3

‒ 560,0

‒ 751,0

‒ 751,0

‒ 751,0

Ontvangsten EZK

EZK

‒ 1.520,9

‒ 907,6

‒ 693,8

‒ 483,1

‒ 204,8

Toelichtingen op mutaties
1. Bestuurlijke afspraken versterken Groningen
Dit betreft de middelen voor het Bestuursakkoord Groningen in het originele
ritme. De middelen voor 2021 worden in een aangepast ritme op de
begroting van BZK gezet. De middelen voor de jaren 2022 e.v. worden
toegevoegd aan de aanvullende post.
2. Kasschuif versnelling bestuurlijke afspraken
Om de middelen voor het Bestuursakkoord Groningen in het juiste ritme te
plaatsen vindt er een kasschuif plaats. Het betreft een sluitende kasschuif
die tot en met 2027 loopt.
3. Overheveling 1e tranche naar BZK-begroting
Voor de uitvoering van het Bestuursakkoord Groningen in 2021 worden
middelen vanaf de aanvullende post overgeheveld naar de begroting van
BZK.
4. Actualisatie raming versterken uitgaven (tabel 1, r.5)
De meerjarige uitgavenraming voor de versterkingsoperatie in Groningen
als gevolg van de aardbevingsproblematiek is geactualiseerd. Deze raming
wordt op de BZK-begroting opgenomen in twee delen namelijk:
a. Raming versterkingsoperatie (246,6 miljoen euro in 2021).
b. Raming versterkingsoperatie apparaatskosten (97,4 miljoen euro in
2021).
5. Actualisatie raming versterken ontvangsten NAM
Dit betreft de meerjarige raming voor de ontvangsten die samenhangen met
de uitgaven die gerelateerd zijn aan de versterkingsopgave in Groningen.
Deze raming wordt nu op de BZK-begroting opgenomen en is een
spiegeling van de uitgavenraming exclusief btw. De uitgaven exclusief btw
worden in rekening gebracht bij de NAM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

45

6. Kasschuif raming ontvangsten NAM
Tegenover de geraamde kosten voor de versterkingsoperatie staan
ontvangsten van de NAM. De ontvangsten vanuit de NAM lopen in de regel
achter op de uitgaven, doordat de uitgaven achteraf bij de NAM gedecla­
reerd worden. Middels een kasschuif worden de ontvangsten in een
kasritme gezet dat beter aansluit bij het verwachte ontvangstritme. Deze
kasschuif sluit op nul tot en met 2027.
7. Btw-component raming versterken (tabel 1, r.6)
In het Akkoord op Hoofdlijnen is afgesproken dat er geen btw in rekening
wordt gebracht bij de NAM Dit betreft de btw-component over de verster­
kingskosten en de btw-component over de uitvoeringskosten van de
Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Als onderdeel van de geactuali­
seerde raming, worden de benodigde middelen voor de meerjarige btwcomponenten toegevoegd aan de BZK-begroting. In 2021 gaat het om
56 miljoen euro (zie tabel 1, regel 6).
8. Actualisatie schadeherstel (tabel 1, r.2)
De meerjarige uitgavenraming voor schadevergoedingen in Groningen als
gevolg van de aardbevingsproblematiek is geactualiseerd. Deze raming is
op de EZK-begroting opgenomen. De raming bestaat uit:
a. Schadevergoedingen IMG (425 miljoen euro in 2021)
b. Waardedaling (515 miljoen euro in 2021)
c. Immateriële schades (100 miljoen euro in 2021)
d. Uitvoeringskosten (252 miljoen euro in 2021)
9. Actualisatie raming schade ontvangsten NAM
Als gevolg van de actualisatie van de meerjarige uitgavenraming voor
schadevergoedingen in Groningen wordt ook de ontvangstenraming
aangepast. Deze raming wordt nu op de EZK-begroting opgenomen en is
een spiegeling van de uitgavenraming aangezien tegenover de uitgaven
identieke ontvangsten van de NAM staan. De raming bestaat uit
immateriële schades (100 miljoen euro), schadevergoedingen IMG
(425 miljoen euro), uitvoeringskosten (252 miljoen euro) en de waarde­
daling (515 miljoen euro).
10. Kasschuif raming ontvangsten NAM
Tegenover de geraamde kosten voor het schadeherstel staan ontvangsten
van de NAM. De ontvangsten vanuit de NAM voor de schadebetalingen
lopen in de regel achter op de uitgaven, doordat de uitgaven achteraf bij
de NAM gedeclareerd worden. Middels een kasschuif worden de
ontvangsten in een kasritme gezet dat beter aansluit bij het verwachte
ontvangstritme. Deze kasschuif sluit op nul tot en met 2027.
11. Btw-component raming schadeherstel (tabel 1, r.3)
In het Akkoord op Hoofdlijnen is afgesproken dat het totaalbedrag van btw
niet in rekening wordt gebracht bij de NAM. Dit betreft de compensatie van
het gedeelte btw van de uitvoeringskosten van de schadeafhandeling. Als
onderdeel van de geactualiseerde schaderamingen, zijn de benodigde btwreeksen toegevoegd aan de EZK-begroting, bestaande uit de nieuwe raming
die start met 27 miljoen euro in 2021 (zie tabel 1, regel 3).
12. Benodigde kapitalisatie EBN (tabel 2, r.6)
EBN draagt conform de afspraken in het gasgebouw verantwoordelijkheid
voor 40% van de aardbevingskosten (schade en versterken). Naar
aanleiding van de geactualiseerde ramingen voor schade en versterken,
dient EBN een afdoende voorziening voor deze kosten te treffen. De huidige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

46

exploitatieresultaten van EBN laten dit momenteel echter niet toe. De Staat
zal als 100% aandeelhouder van EBN moeten zorgen voor voldoende kapita­
lisatie van EBN om de aardbevingskosten te kunnen dragen (zie tabel 2,
regel 6). Dit is het huidig geraamd ritme van de kapitaalstorting, waarbij
de realisatie afhangt van gasopbrengsten en de kosten voor schade en
versterken. Bij een bijstelling van de raming zal opnieuw naar de precieze
gevolgen voor EBN worden gekeken.
13. Kasschuif actualisatie ritme AP-reserveringen
Op de aanvullende post ‘algemeen’ vindt een kasschuif plaats om de
beschikbare middelen voor Groningen aan te laten sluiten op het verwachte
ritme van de uitgaven. Het betreft een sluitende kasschuif die loopt tot en
met 2033.
14. Eindejaarsmarge AP
De gereserveerde middelen voor Groningen zijn in 2020 niet volledig tot
besteding gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag Rijk 2020
afgeboekt en worden nu weer toegevoegd aan de reservering op de
aanvullende post voor 2021.
15. Btw-component restant 2020 incl. dekking (tabel 2, r.8)
In het Akkoord op Hoofdlijnen is afgesproken dat er geen btw in rekening
wordt gebracht bij de NAM. Dit betreft het restant van de compensatie van
de btw-component uit 2020 (zie tabel 2, regel 8). Op de aanvullende post zijn
middelen gereserveerd en deze kunnen nu deels worden ingezet voor de
btw-problematiek uit 2020.
16. Overlopende ontvangsten 2020 BZK (EJM)
Dit betreft het de nog te ontvangen bijdrage van de NAM voor de verster­
kingsoperatie uitgaven in het derde en vierde kwartaal van 2020. Doordat
de uitgaven voor de versterkingsoperatie achteraf aan de NAM gedecla­
reerd worden, loopt het ritme van de uitgaven en ontvangsten niet gelijk.
17. Overlopende ontvangsten 2020 EZK (EJM)
Door vertraging in de ontvangsten van NAM voor de schadeafhandeling is
in 2020 een tekort van 525,5 miljoen euro ontstaan bij de Groningenmid­
delen op de EZK-begroting. Doordat de NAM-ontvangsten over het derde
en vierde kwartaal van 2020 alsnog in 2021 binnenkomen, wordt de
negatieve eindejaarsmarge in 2021 die het gevolg is van het tekort op de
ontvangsten voor Groningen ultimo 2020 ingevuld. De ontvangsten bestaan
uit schadevergoedingen (246,8 miljoen euro), uitvoeringskosten
(99,2 miljoen euro) en waardedaling (179,5 miljoen euro).
18. Diverse overhevelingen AP naar BZK-begroting
Vanaf de aanvullende post worden diverse middelen naar de begroting van
BZK overgeboekt. Dit zijn middelen voor de tweede tranche van de
versterking van 1588 adressen in Groningen (57 miljoen euro), extra
compensatie aan gemeenten en provincie (8,7 miljoen euro) en de
huurderscompensatie (1,7 miljoen euro).
19. Diverse overhevelingen AP naar EZK-begroting
Vanaf de aanvullende post worden diverse middelen naar de begroting van
EZK overgeboekt. Dit zijn middelen voor de waardevermeerderingsregeling
(34,9 miljoen euro), de Commissie Bijzondere situaties (4,5 miljoen euro),
de Stuwmeerregeling (15,2 miljoen euro), ACVG (14,5 miljoen euro) en
uitvoeringskosten van het IMG (12 miljoen euro).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

47

20. Diversen BZK overig
Dit betreft het saldo van diverse mutaties. Zo worden de in 2020 nietbestede middelen voor onder andere het NPG (60 miljoen euro), de subsi­
dieregeling Energiebesparing woningen bouwkundig
versterkingsprogramma Groningenveld (27,2 miljoen euro) en Batch 1588
en projecten Appingedam (17,7 miljoen euro) toegevoegd aan de begroting
voor 2021. Daarnaast betreft het overboekingen naar andere begrotings­
hoofdstukken, waaronder een afdracht aan het Btw-compensatiefonds in
het kader van het NPG (8,7 miljoen euro). Tevens bevat deze post de
invulling van de negatieve eindejaarsmarge als gevolg van de btw-proble­
matiek uit 2020 (43,7 miljoen euro).
21. Diversen EZK overig
Dit betreft een saldo van diverse mutaties, zoals de aanpassing van de
ontvangsten uit de mijnbouwwet (25 miljoen euro) en een kasschuif voor
de waardevermeerderingsregeling (14,2 miljoen euro).
Beschikbare middelen voor Groningen: nieuwe stand Voorjaarsnota 2021
Alle mutaties tezamen leiden tot nieuwe begrotingsstanden. In tabel 6 is
een totaaloverzicht uitgesplitst naar financiële instrumenten weergegeven
van de totale uitgaven en ontvangsten op het Groningendossier op basis
van de Voorjaarsnota 2021. Deze standen en een toelichting op de mutaties
ten opzichte van de ontwerpbegrotingen 2021 zijn terug te vinden in de
eerste suppletoire begrotingen van BZK en EZK.
Tabel 6 Standen Voorjaarsnota 2021
(bedragen in miljoen euro, - = saldoverbeterend)
Uitgaven

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

Totale uitgaven BZK

BZK

1.099,7

896,9

879,1

869,7

856,0

Totale uitgaven EZK

EZK

1.408,3

741,4

1.134,4

838,8

429,6

Totale uitgaven aanvullende post

AP

196,4

821,0

531,8

334,5

184,9

Verduurzamingsopgave uit aardgasbaten

EZK

73,2

‒

‒

‒

‒

Verduurzamingsopgave overig

EZK

0,1

0,0

0,0

0,0

0,0

Energiebesparing woningen bouwkundig
versterkingsprogramma*

BZK

216,9

‒

‒

‒

‒

Diverse subsidies

BZK

1,9

‒

‒

‒

‒

Schadevergoedingen

EZK

425,0

423,0

423,0

253,0

66,0

Vergoedingen waardedaling Groningen

EZK

515,0

16,0

‒

‒

‒

Vergoedingen immateriële schade Groningen

EZK

100,0

50,0

10,0

5,0

3,0

Tegemoetkoming aan huurders

BZK

1,7

0,1

‒

‒

‒

Werkbudget

EZK

2,1

2,4

‒

‒

‒

Versterken

EZK

1,5

1,5

1,5

1,5

‒

Werk- en onderzoeksbudget*

BZK

68,8

12,3

10,7

6,7

0,3

Versterkingsoperatie

BZK

334,8

738,3

738,3

732,0

732,0

EZK

‒

‒

467,8

441,2

328,0

Eigen personeel

BZK

99,5

92,4

89,4

89,4

89,9

Inhuur externen

BZK

8,6

9,0

9,0

9,0

9,0

Overige personele uitgaven

BZK

9,0

8,1

5,7

6,5

‒

BZK

‒ 0,2

‒ 0,2

‒ 0,2

‒ 0,2

‒ 0,2

Subsidies

Inkomensoverdrachten

Opdrachten

Vermogensverschaffing/-onttrekking
Kapitaalinjectie EBN
Personele uitgaven

Materiële uitgaven
Bijdrage SSO's

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

48

Uitgaven

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

Overige materiële uitgaven

BZK

3,6

1,9

1,1

1,4

‒

Bijdrage RVO.nl

EZK

282,3

241,0

226,0

132,0

28,0

Instituut Mijnbouwschade Groningen

EZK

2,0

2,0

2,0

2,0

2,0

Werk- en onderzoeksbudget

BZK

0,1

‒

‒

‒

‒

TNO publieke SDRA

EZK

1,1

1,1

1,1

1,1

1,1

Werk- en onderzoeksbudget

BZK

0,1

‒

‒

‒

‒

Bijdrage aan agentschappen

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

Bijdrage aan medeoverheden
Nationaal Programma Groningen

BZK

126,4

25,0

25,0

25,0

25,0

Compensatie gemeenten en provincies*

BZK

228,2

10,0

‒

‒

‒

Diverse bijdragen

BZK

0,0

‒

‒

‒

‒

Organisatie- en programmabudget (T)IVO

EZK

3,0

3,0

3,0

3,0

1,5

Bijdrage Commissie Bijzondere Situaties

EZK

3,0

1,5

‒

‒

‒

Diverse bijdragen

BZK

0,3

‒

‒

‒

‒

Resterende reeks Reservering Groningen

AP

196,4

296,2

196,9

172,5

98,8

Bestuursakkoord reeks

AP

‒

524,8

334,9

162,0

86,1

Ontvangsten

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

Totale ontvangsten EZK

EZK

‒ 1.520,9

‒ 907,6

‒ 693,8

‒ 483,1

‒ 204,8

Schadevergoedingen

EZK

‒ 550,4

‒ 423,5

‒ 423,0

‒ 295,5

‒ 112,8

Uitvoeringskosten schade

EZK

‒ 268,2

‒ 224,3

‒ 205,3

‒ 139,8

‒ 48,5

Dividenduitkering GasTerra

EZK

‒ 4,0

‒ 4,0

‒ 4,0

‒ 4,0

‒ 4,0

Mijnbouwwet

EZK

‒ 55,0

‒ 50,0

‒ 35,0

‒ 35,0

‒ 35,0

Vergoedingen waardedaling Groningen

EZK

‒ 565,8

‒ 140,8

‒ 4,0

‒

‒

Vergoedingen immateriële schade Groningen

EZK

‒ 75,0

‒ 62,5

‒ 20,0

‒ 6,3

‒ 3,5

Versterken

EZK

‒ 1,5

‒ 1,5

‒ 1,5

‒ 1,5

‒

TNO publieke SDRA

EZK

‒ 1,1

‒ 1,1

‒ 1,1

‒ 1,1

‒ 1,1

Totale ontvangsten BZK

BZK

‒ 454,3

‒ 560,0

‒ 751,0

‒ 751,0

‒ 751,0

Ontvangsten BZK artikel 10

BZK

‒ 362,8

‒ 490,0

‒ 661,0

‒ 661,0

‒ 661,0

Ontvangsten BZK artikel 11

BZK

‒ 91,5

‒ 70,0

‒ 90,0

‒ 90,0

‒ 90,0

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

Middelen op de Aanvullende Post

*In deze budgetten zijn middelen voor de uitvoering van het Bestuursak­
koord Groningen in 2021 verwerkt, waardoor deze budgetten in 2021 fors
hoger zijn dan de budgetten voor 2022 e.v. De middelen voor de uitvoering
van het Bestuursakkoord Groningen voor 2022 e.v. staan op de aanvullende
post.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

49

Bijlage 7: Verticale toelichting
De verticale toelichting bevat voor iedere begroting een cijfermatig
overzicht van budgettaire veranderingen die zich hebben voorgedaan in
de uitgaven en niet-belastingontvangsten sinds de Miljoenennota 2020. Dit
overzicht sluit aan op de mutaties zoals gepresenteerd in de ontwerpbegro­
tingen van de departementen.
Per begroting wordt een cijfermatig overzicht gepresenteerd van de
voornaamste mutaties, gevolgd door een toelichting hierop. Voor een meer
gedetailleerde toelichting op de mutaties wordt verwezen naar de afzon­
derlijke memories van toelichting van de ontwerpbegrotingen.
De Verticale Toelichting onderscheidt drie categorieën mutaties:
1. mee- en tegenvallers;
2. beleidsmatige mutaties;
3. technische mutaties.
Alle overboekingen, desalderingen, statistische correcties en mutaties die
niet tot een ijklijn (deelplafond) behoren, zijn in de laatste categorie
«technische mutaties» geclusterd. Overigens hebben sommige overboe­
kingen en desalderingen wél een beleidsmatig karakter. Dit komt tot
uitdrukking in de toelichtingen. Ingeval samenhangende mutaties in
meerdere categorieën voorkomen, worden deze eenmaal toegelicht.
De totalen per begroting worden in eerste instantie gepresenteerd exclusief
de bedragen die onder de Homogene Groep Internationale Samenwerking
(HGIS) vallen. Door middel van een aansluitregel wordt het deel van de
begroting dat onder HGIS valt, zichtbaar gemaakt. De veranderingen die
optreden binnen het HGIS-deel van de begroting worden gepresenteerd en
toegelicht in de verticale toelichting van alle HGIS-uitgaven. De laatste regel
geeft per begroting de totaalstand inclusief HGIS.
De ondergrens voor mutaties die apart zichtbaar worden in de tabellen is
afhankelijk van de omvang van de begroting en verschilt voor de verschil­
lende categorieën mutaties. De post diversen bevat de mutaties die onder
de ondergrens vallen en wordt in beginsel alleen toegelicht indien zich
bijzonderheden voordoen. Als samenhangende mutaties in meerdere
categorieën voorkomen, worden ze eenmaal toegelicht.
De bedragen in de tabellen zijn in miljoenen euro. Door afrondingen kan
het totaal afwijken van de som der onderdelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

50

Samenvattend overzicht mutaties sinds Miljoenennota 2021
Bedragen
in miljoenen
euro’s

Mutaties
Mutaties uitgaven ontvangsten

I

De Koning

1,1

0,3

IIA

Staten Generaal

18,4

0,0

20,3

0,0

IIB

Overige Hoge Colleges van Staat,
Kabinetten en de Kiesraad

III

Algemene Zaken

3,2

0,4

IV

Koninkrijksrelaties

432,9

0,0

V

Buitenlandse Zaken

189,8

0,0

VI

Justitie en Veiligheid

372,6

327,2

VII

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

2.081,4

453,3

VIII

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

IXA

Nationale Schuld

IXB
X
XII

Infrastructuur en Milieu

XIII

0,0

121,0

‒ 8,0

1.538,8

Financiën

2.861,9

‒ 12,5

Defensie

408,6

‒ 13,1

3.285,5

7,1

Economische Zaken

400,0

1.332,8

XIV

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

291,7

245,4

XV

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

67,8

2.069,9

XVI

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

9.923,5

369,8

0,0

0,0

XVII

Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking

IXI

Nationaal Groeifonds

‒ 983,8

0,0

Sociale Verzekeringen

‒ 959,1

‒ 49,9

401,7

‒ 62,9

Gemeentefonds

1.569,2

0,0

Provinciefonds

0,5

0,0

Zorg

Infrastructuurfonds

583,9

0,0

Diergezondheidsfonds

8,5

49,2

Accres Gemeentefonds

0,0

0,0

Accres Provinciefonds

0,0

0,0

BES fonds

7,5

0,0

Deltafonds

154,6

154,6

340,9

340,9

‒ 549,3

0,0

Defensiematerieelfonds
Prijsbijstelling
Arbeidsvoorwaarden

‒ 1.169,8

0,0

3,0

‒ 59,6

Koppeling Uitkeringen
Algemeen

‒ 1.618,1

0,0

439,2

‒ 0,5

Homogene Groep Internationale
Samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

51

De Koning
I De Koning: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

45,7

47,2

47,2

47,2

47,2

0,4

0,2

0,2

0,2

0,2

0,4

0,2

0,2

0,2

0,2

0,7

0,7

0,7

0,7

0,7

0,7

0,7

0,7

0,7

0,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

1,1

0,9

0,9

0,9

0,9

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

46,8

48,1

48,1

48,1

48,1

46,8

48,1

48,1

48,1

48,1

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

I DE KONING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
I DE KONING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

0,3

0

0

0

0

0,3

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds
Miljoenennota 2021

0,3

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota
2021 (subtotaal)

0,3

0

0

0

0

0,3

0

0

0

0

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

Totaal Internationale
samenwerking
Stand Voorjaarsnota
2021

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Dit betreft onder andere de doorbelasting van de loon- en prijsbijstelling
2021 naar de begroting van de Koning vanuit andere begrotingen
(Algemene Zaken en Defensie) en de doorbelasting van de aan het Kabinet
van de Koning toegekende POK middelen inzake informatiehuishouding.
Technische mutaties
Diversen
De tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling wordt overgemaakt naar
de begroting van de Koning.
Niet-belastingontvangsten
Beleidsmatige mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

52

Diversen
Dit betreft de eindafrekening van het in 2020 verstrekte voorschot aan het
ministerie van Defensie voor het Militaire Huis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

53

Staten Generaal
IIA STATEN-GENERAAL: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

191,3

172,6

171,2

171,2

175

14,2

8,1

6,4

5,9

5,8

14,2

8,1

6,4

5,9

5,8

4,2

3,8

3,7

3,7

3,8

4,2

3,8

3,7

3,7

3,8

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

18,4

11,9

10,2

9,6

9,6

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

209,6

184,5

181,4

180,8

184,6

209,6

184,5

181,4

180,8

184,6

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

IIA STATEN-GENERAAL: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

3,9

3,9

3,9

3,9

3,9

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

3,9

3,9

3,9

3,9

3,9

3,9

3,9

3,9

3,9

3,9

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Dit betreft diverse mutaties. Zo zijn middelen toegevoegd voor de start van
een parlementair onderzoek naar discriminatie in overheidsdiensten bij de
Eerste Kamer en wordt de ambtelijke ondersteuning uitgebreid en gepro­
fessionaliseerd. Daarnaast krijgt de Tweede Kamer budget voor de
bekostiging van de reguliere bedrijfsvoering en start de Tweede Kamer
een parlementaire enquête naar de aardgaswinning in Groningen. Tevens
zijn er een aantal opboekingen van kasschuiven die bij najaarsnota hebben
plaatsgevonden verwerkt. Tot slot is de eindejaarsmarge 2020 toegevoegd
aan de begroting van de Staten-Generaal.
Technische mutaties
Diversen
De tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling is overgemaakt naar de
begroting van de Staten-Generaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

54

Hoge Colleges van Staat en Kabinetten
IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT, KABINETTEN EN DE KIESRAAD: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

136,6

132,1

131,5

131,5

131,1

7,8

6

5,8

4,9

4,9

7,8

6

5,8

4,9

4,9

5,7

0,2

0,2

0,2

0,2

5,7

0,2

0,2

0,2

0,2

6,8

8,7

9

9,6

9,1

6,8

8,7

9

9,6

9,1

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

20,3

14,9

15

14,7

14,2

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

156,9

147

146,5

146,2

145,2

156,9

147

146,5

146,2

145,2

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Hoger beroep vreemdelingen
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT, KABINETTEN EN DE KIESRAAD: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

6

6

6

6

6

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

6

6

6

6

6

6

6

6

6

6

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Hoger Beroep Vreemdelingen
Er is sprake van een bijstelling (verhoging) van de raming voor het Hoger
Beroep Vreemdelingen (HBV). Het budget voor het Hoger beroep vreemde­
lingen (HBV) is opwaarts bijgesteld en die wordt gedekt uit generale
middelen.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Deze post is opgebouwd uit diverse mutaties. Het betreft o.a. een structurele
bijdrage van 0,2 miljoen euro voor de Kiesraad als gevolg van hogere kosten
voor de dienstverleningen bijdragen aan de Kabinetten van de Gouverneurs
ten behoeve van de wisselkoersveranderingen die leiden tot een beste­
dingseffect Tot slot is de eindejaarsmarge 2020 toegevoegd aan de
begroting van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van
Gouverneurs en de Kiesraad.
Technische mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

55

Diversen
De tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling is overgemaakt naar de
begroting Overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs
en de Kiesraad. Daarnaast vindt een overboeking naar de Raad van State
vanuit de begroting van EZK plaats ten behoeve van de uitvoering van de
Klimaatwet. Ten slotte zijn er middelen overgeboekt vanaf de begroting van
BZK in het kader van de startbudgetten voor informatiehuishouding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

56

Algemene Zaken
III ALGEMENE ZAKEN: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

82,1

75,3

75,6

77,4

77,5

It uitgaven

3,3

6

5,5

5,5

5,5

Diversen

‒ 1,5

4

0,5

0,5

0,5

1,8

10

6

6

6

1,4

1,3

1,3

1,6

1,6

1,4

1,3

1,3

1,6

1,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

3,2

11,3

7,3

7,6

7,6

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

85,3

86,6

82,9

85

85,2

85,3

86,6

82,9

85

85,2

2021

2022

2023

2024

2025

7,1

7,1

7,1

7,1

7,1

0,4

0,2

0,2

0,2

0,2

0,4

0,2

0,2

0,2

0,2

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

0,4

0,2

0,2

0,2

0,2

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

7,5

7,2

7,3

7,3

7,3

7,5

7,2

7,3

7,3

7,3

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

III ALGEMENE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
IT uitgaven
Dit betreft middelen voor het project AZ-Next en reguliere ICT-projecten.
Het betreft onder andere middelen voor het verbeteren van het life-cycle­
management, kosten voor licenties, kosten voor beheer, onderhoud en
exploitatie van IT-systemen en de verdere professionalisering en inrichting
van de IT-organisatie.
Diversen
In 2021 is 2,5 miljoen euro geraamd in het kader van het project Renovatie
Binnenhof voor de tijdelijke huisvesting van AZ op het Catshuisterrein.
Aangezien de tijdelijke huisvesting pas eind 2021 wordt opgeleverd naar
huidige taxatie van het Rijksvastgoedbedrijf, wordt 2 miljoen euro doorge­
schoven naar 2022. Daarnaast betreft deze post de middelen voor de herin­
richting van de grafkelder in de Nieuwe Kerk in Delft en aanvullende
middelen voor de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB).
Technische mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

57

Diversen
Dit betreft de toevoeging van de loon- en prijsbijstelling naar de begroting
van AZ, diverse overboekingen van en naar de begroting van AZ en de
overboekingen van de POK middelen inzake informatiehuishouding.
Niet-belastingontvangsten
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Dit betreft met name ontvangsten als gevolg van de doorbelasting van de
loon- en prijsbijstelling 2021, de eindejaarsmarge, en de POK middelen van
het Kabinet van de Koning naar de begroting van de Koning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

58

Koninkrijksrelaties
IV KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

85,9

90,3

90,3

106,9

106,9

Eindejaarsmarge

23,3

0

0

0

0

Eindejaarsmarge wederopbouw

12,6

0

0

0

0

Eindejaarsmarge wisselkoersreserve

11,4

0

0

0

0

Investeringspakket landen: steunverlening
bedrijven curaçao

20

0

0

0

0

Inzet eindejaarsmarge

‒ 23,6

0

0

0

0

Kasschuif investeringspakket landen: kustwacht

‒ 6,3

1

1,8

3,5

0

Kasschuif investeringspakket landen:
onderwijshuisvesting curaçao

‒ 10

‒5

15

0

0

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting

Kasschuif wederopbouwmiddelen

‒5

5

0

0

0

Landspakket aruba art 1 veiligheid

11,8

14,3

13,5

14,1

17

Landspakket aruba carb. orgaan voor herv. en ontw.

4,5

8

9,7

9,7

9,7

Landspakket curacao art 1 veiligheid

15,7

17,7

16,6

16,4

19

Landspakket curacao carb.orgaan voor herv. en
ontw

5,7

9,3

11

11

11

Landspakket curacao onderwijshuisvesting

15

15

0

0

0

Landspakket sint maarten detentie

10

10

0

0

0

Landspakket sxm caribisch org. voor herv. en ontw.

4,5

8

9,7

9,7

9,7

Diversen

3,4

2,7

2,7

2,3

2,8

93

86

80

66,7

69,2

Bijdrage voorwaarden 3e tranche liquiditeitssteun

‒ 12

0

0

0

0

Voedselhulp derde fase

14,9

0

0

0

0

Voedselhulp 4e tranche

15,2

0

0

0

0

Diversen

‒ 5,2

‒ 0,1

0,2

0,6

0,6

Technische mutaties
Rijksbegroting

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Lening curacao t.b.v. girobank

83,3

0

0

0

0

Leningen rentevoordeel landspakket aruba

88,5

173

0

0

0

Liquiditeitssteun aruba vijfde tranche

116,1

0

0

0

0

Voorschot liquiditeitslening 4de tranche aruba

34,8

0

0

0

0

Diversen

4,3

0

0

0

0

339,9

172,9

0,2

0,6

0,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

432,9

258,9

80,2

67,3

69,8

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

518,8

349,1

170,5

174,2

176,7

518,8

349,1

170,5

174,2

176,7

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

IV KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

37,9

31,1

31,1

31

31

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

37,9

31,1

31,1

31

31

37,9

31,1

31,1

31

31

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

59

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Eindejaarsmarge
Conform de begrotingsregels wordt de eindejaarsmarge toegevoegd aan
de begroting. Onderdeel hiervan zijn de wisselkoersreserve (11,4 miljoenen
euros) en de onderuitputting op de wederopbouwmiddelen (12,6 miljoenen
euros). De resterende negatieve eindejaarsmarge wordt veroorzaakt door
wisselkoerseffecten in 2020 en zal tijdens het volgende begrotingsmoment
worden ingevuld vanuit de wisselkoersreserve.
Eindejaarsmarge wederopbouw
Onderdeel van de eindejaarsmarge is de onderuitputting op de wederop­
bouwmiddelen (12,6 miljoenen euros).
Eindejaarsmarge wisselkoersreserve
Onderdeel van de eindejaarsmarge is de wisselkoersreserve (11,4 miljoenen
euros).
Investeringspakket Landen: steunverlening bedrijven Curaçao
Onderdeel van de landsovereenkomst met Curaçao is een reservering van
maximaal 20 mln. voor steunverlening aan het bedrijfsleven.
Inzet eindejaarsmarge
Conform de begrotingsregels wordt de eindejaarsmarge toegevoegd aan
de begroting. Onderdeel hiervan zijn de wisselkoersreserve (11,4 miljoenen
euros) en de onderuitputting op de wederopbouwmiddelen (12,6 miljoenen
euros). De resterende negatieve eindejaarsmarge wordt veroorzaakt door
wisselkoerseffecten in 2020 en zal tijdens het volgende begrotingsmoment
worden ingevuld vanuit de wisselkoersreserve.
Kasschuif intensiveringspakket Landen: Kustwacht
Nadere uitwerking van de plannen om het grenstoezicht te versterken in
de Caribische landen van het Koninkrijk wijst uit dat om voldoende
uitvoering te geven aan de plannen een ander kasritme vereist is.
Kasschuif investeringspakket Landen: Onderwijshuisvesting Curaçao
Onderdeel van de landsovereenkomst met Curaçao is een investering van
30 mln. in onderwijshuisvesting. Door een wijziging van de instrumentkeuze
voor verstrekking van deze middelen is een ander kasritme vereist.
Kasschuif Wederopbouwmiddelen
Vanwege vertraging bij wederopbouwprojecten op Sint Maarten, Sint
Eustatius en Saba als gevolg van COVID-19 en verlenging met een jaar van
de onderzoeksperiode van de beleidsdoorlichting van artikel 8.1 die uit dit
budget wordt gekostigd, komt een deel van de wederopbouwmiddelen in
2021 niet tot besteding. Deze middelen schuiven door naar 2022.
Landspakket Aruba art 1 veiligheid
Onderdeel van de landsovereenkomst met Aruba is een structurele
investering in de aanpak van ondermijning en versterking van het grens­
toezicht. Middelen worden onder andere verdeeld over het Recherche
Samenwerkingsteam, het OM, het Gemeenschappelijk Hof, de KMAR, de
Nederlandse Douane.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

60

Landspakket Aruba Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling
Voor de uitvoering van de landsovereenkomst met Aruba wordt het
Caribisch Orgaan voor Hervorming en Ontwikkeling (COHO) opgericht. Dit
betreft middelen voor de organisatie, onderzoek en uitvoering van
projecten.
Landspakket Curaçao art 1 veiligheid
Onderdeel van de landsovereenkomst met Curaçao is een structurele
investering in de aanpak van ondermijning en versterking van het grens­
toezicht. Middelen worden onder andere verdeeld over het Recherche
Samenwerkingsteam, het OM, het Gemeenschappelijk Hof, de KMAR, de
Nederlandse Douane.
Landspakket Curaçao Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling
Voor de uitvoering van de landsovereenkomst met Aruba wordt het
Caribisch Orgaan voor Hervorming en Ontwikkeling (COHO) opgericht. Dit
betreft middelen voor de organisatie, onderzoek en uitvoering van
projecten.
Landspakket Curaçao onderwijshuisvesting
Onderdeel van de landsovereenkomst met Curaçao is een investering van
totaal 30 mln. in onderwijshuisvesting.
Landspakket Sint Maarten detentie
Onderdeel van de landsovereenkomst met Sint Maarten is versterking van
de detentie. Deze incidentele impuls ziet op het detentievastgoed en op
andere zaken die nodig zijn voor humane detentie zoals opleidingsmoge­
lijkheden en resocialisatie.
Landspakket Sint Maarten Caribisch orgaan voor hervorming en
ontwikkeling
Voor de uitvoering van de landsovereenkomst met Aruba wordt het
Caribisch Orgaan voor Hervorming en Ontwikkeling (COHO) opgericht. Dit
betreft middelen voor de organisatie, onderzoek en uitvoering van
projecten.
Diversen
Voor het ICT-project Netwerk op orde van de Shared Service Organisatie
Caribisch Nederland (SSO-CN) heeft het kabinet besloten extra middelen
vrij te maken. Daarnaast betreft dit middelen voor de structurele investering
in de aanpak van ondermijning en versterking van het grenstoezicht als
onderdeel van de landsovereenkomst met Sint Maarten.
Technische mutaties
Bijdrage voorwaarden 3e tranche liquiditeitssteun
Onderdeel van de landsovereenkomsten met Aruba, Curacao en Sint
Maarten is een extra toevoeging voor de uitbreiding van het aantal Fte van
de Koninklijke Marechaussee. Een deel van deze middelen is nu
overgemaakt naar de begroting van het ministerie van Defensie.
Voedselhulp derde fase
De voedselhulp aan Curaçao, Aruba en Sint Maarten in de vorm van
voedselpakketten en hygiëneproducten wordt verlengd voor de periode
februari-april 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

61

Voedselhulp 4e tranche
De voedselhulp aan Curaçao, Aruba en Sint Maarten in de vorm van
voedselpakketten en hygiëneproducten wordt verlengd voor de periode
mei-juni 2021.
Diversen
Van de beschikbaar gestelde middelen voor het Team Bestrijding Onder­
mijning (TBO) is 2,1 miljoenen euros naar het Ministerie van Justitie en
Veiligheid overgeboekt. Daarnaast draagt Koninkrijksrelaties een bedrag
van 1 miljoen euro bij aan een lening verstrekt aan Winair door het
ministerie van Infrastructuur & Waterstaat. Er wordt 0,7 miljoenen euros van
budgetten voor het Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling
(COHO) gerealloceerd naar de begroting van Binnenlandse zaken voor de
verhoging van de capaciteit t.b.v. werkzaamheden voorafgaand aan
oprichting van het COHO . Tot slot wordt de tranche 2021 van de loon- en
prijsbijstelling overgemaakt naar de begroting van Koninkrijksrelaties.
Lening Curaçao t.b.v. Girobank
Curaçao ontvangt een lening om een gecontroleerd failissement van de
Girobank, een lokale bank in financiële problemen, mogelijk te maken.
Leningen rentevoordeel landspakket Aruba
Als onderdeel van de landsovereenkomst met Aruba worden middelen
beschikbaar gesteld om in 2021 en 2022 twee leningen te herfinancieren.
Hiermee wordt gedurende de looptijd van de leningen een rentelastenver­
lichting van circa 40 miljoenen euros t.o.v. marktfinanciering gerealiseerd.
Liquiditeitssteun Aruba vijfde tranche
Op advies van het Collega Aruba financieel toezicht (CAft) ontvangt Aruba
een vijfde tranche liquiditeitssteun.
Voorschot liquiditeitslening 4de tranche Aruba
Op advies van het Collega Aruba financieel toezicht (CAft) ontvangt Aruba
een voorschot op de vierde tranche liquiditeitssteun.
Diversen
Op advies van het Collega financieel toezicht (Cft) ontvangt Sint Maarten
een voorschot op de vierde tranche liquiditeitssteun.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

62

Buitenlandse Zaken
V BUITENLANDSE ZAKEN: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

9.813,9

9.697,5

9.745,2

10.104,9

10.415,0

Dab 10

104,9

0

0

0

0

Dab 9

40,0

0

0

0

0

Nacalculatie eu-afdrachten

45,0

0

0

0

0

189,9

0

0

0

0

189,8

0

0

0

0
10.415,0

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

10.003,8

9.697,5

9.745,2

10.104,9

Totaal Internationale samenwerking

1.647,4

1.525,3

1.500,3

1.561,9

1.573,5

Stand Voorjaarsnota 2021

11.651,1

11.222,9

11.245,5

11.666,8

11.988,5

2021

2022

2023

2024

2025

817

833,3

850

867

884,3

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

817

833,3

850

867

884,3

Totaal Internationale samenwerking

106,2

97,3

77,5

101,4

107,3

Stand Voorjaarsnota 2021

923,2

930,7

927,5

968,4

991,7

V BUITENLANDSE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
DAB 10
Deze mutatie van 104,9 miljoen betreft een bijstelling van de bni-afdracht
voortkomend uit de Draft Amending Budget 10 (DAB10) voor een versnelling
van betalingen als gevolg van de COVID-19 crisis.
DAB 9
De betalingen uit de negende aanvullende EU-begroting (DAB9 2020) zijn
over de jaargrens heen geschoven en het budgettaire effect slaat daardoor
niet in 2020 maar in 2021 neer.
Nacalculatie EU-afdrachten
Jaarlijks vindt naar aanleiding van o.a. de ontwikkeling van het bni een
nacalculatie plaats op de EU-afdrachten. De Nederlandse naheffing over
2020 van 45 miljoen is over de jaargrens heen geschoven, waardoor het
budgettaire effect in 2021 neerslaat in plaats van in 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

63

Justitie en Veiligheid
VI JUSTITIE EN VEILIGHEID: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

14.175,9

13.911,0

13.722,3

13.585,2

13.694,4

‒ 12,9

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Dekking problematiek

‒ 112,6

‒ 11,7

‒ 11,6

‒ 17,1

Eindejaarsmarge

94,7

0

0

0

0

Eu-wetgeving

4,3

16,2

14,8

17,2

17

Grenzen en veiligheid

18,2

49,9

30

30

30

Interne problematiek

123,1

14,2

5,6

11,1

5,6

Kasschuiven

‒ 12,4

87,3

5,9

61,6

0

Mpp

49,9

57,3

‒ 52,2

‒ 30,8

‒ 34,4

Oda toerekening

‒ 463

‒ 391,4

‒ 365,3

‒ 366,3

‒ 364,3

Pmj

208,6

226,6

225,9

218,4

218,8

Diversen

13,4

21,2

23,6

14,7

15,3

‒ 75,8

69,6

‒ 123,3

‒ 61,2

‒ 124,9

Technische mutaties
Rijksbegroting
Corona-gerelateerde kosten

100

0

0

0

0

Loonbijstelling 2021-2026

241,6

239,6

236,4

234,4

236,5

Prijsbijstelling 2021-2026

56,7

55,6

55,1

54,2

54,5

Tijdelijke coronabanen

60

0

0

0

0

‒ 9,9

‒ 29,4

‒ 27,8

‒ 25,2

‒ 24,7

448,4

265,8

263,7

263,4

266,3

372,6

335,2

140,4

202,2

141,4

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

14.548,5

14.246,2

13.862,7

13.787,4

13.835,8

Totaal Internationale samenwerking

299,6

342,7

335,0

332,9

328,2

14.848,1

14.588,9

14.197,7

14.120,3

14.164,0

Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

Stand Voorjaarsnota 2021
VI JUSTITIE EN VEILIGHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

1.574,1

1.575,7

1.585,5

1.596,1

1.578,2

300

0

0

0

0

300

0

0

0

0

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Abn amro schikking boetedeel
Beleidsmatige mutaties

VI JUSTITIE EN VEILIGHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Mpp

74,9

0

0

0

0

Diversen

‒ 5,6

1,2

0,5

‒ 6,3

‒ 5,9

‒ 4,7

9,7

19,5

20,5

32,3

31,9

0

0

0

0

31,9

0

0

0

0

327,2

9,7

19,5

20,6

32,3

1.901,3

1.585,4

1.605,0

1.616,7

1.610,5

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

64

Mpp
Stand Voorjaarsnota 2021

74,9

0

0

0

0

1.901,3

1.585,4

1.605,0

1.616,7

1.610,5

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Dekking problematiek
Dit betreft meerdere maatregelen, met name de inzet van de eindejaars­
marge van 2020, ruimte op het Nog onverdeeld artikel en vrijval op het
budget van dwangsommen IND.
Eindejaarsmarge
Conform de begrotingsregels wordt de eindejaarsmarge toegevoegd aan
de begroting van Justitie en Veiligheid (JenV). De reguliere onderuitputting
(excl. HGIS) in 2020 was 94,7 miljoen euro en bestond uit een groot aantal
mutaties. Een grote meevaller heeft zich voorgedaan op het dossier rechts­
bijstand (26 miljoen euro). Conform de afspraak in TK-brief d.d. 9 november
2018 (Kamerstuk 31 753, nr. 155) blijft dit bedrag beschikbaar voor de rechts­
bijstand. De eindejaarsmarge wordt ingezet ter dekking van interne proble­
matiek en is onderdeel van de reeks ‘Dekking problematiek’.
EU-wetgeving
JenV maakt kosten voor Europese wetgeving, waaronder voor het Europese
Grens- en Kustwacht Agentschap (EGKWA), slachtofferbeleid en het UBOregister. Het UBO-register is een register waar alle ‘Ultimate Beneficial
Owners’ of ‘uiteindelijk begunstigden’ van een vennootschap of andere
juridische entiteit in geregistreerd staan.
Grenzen en veiligheid
JenV maakt kosten voor Europese wetgeving in het kader van Grenzen en
Veiligheid. De implementatiekosten van de EU-wetgeving Grenzen en
Veiligheid voor de jaren 2021 en 2022 bedragen in totaal 68 miljoen euro.
Vanaf 2023 is 30 miljoen euro per jaar beschikbaar.
Interne problematiek
De interne problematiek van JenV bestaat uit meerdere posten, waaronder
het aanvullen van het eigen vermogen van de Dienst Justitiële Inrichtingen
(DJI) van 28,7 miljoen euro en een tegenvaller bij de Raad voor de Kinder­
bescherming van 16 miljoen euro in 2021.
Kasschuiven
Dit betreft onder andere een kasschuif op Inkoop Max, een vroegpensioen­
regeling van de politie, en een kasschuif bij DJI ter dekking van frictiekosten
in verband met de afbouw van cellen in voorgaande jaren. Naast deze
grotere kasschuiven bestaat deze post uit een vijftal kleinere kasschuiven
bij de Raad voor de Rechtsbijstand, de Raad voor de Rechtspraak, vervolging
en berechting van MH17-verdachten, DJI en DG Straffen en Beschermen.
MPP
Als gevolg van de coronapandemie kenmerkt de asielraming (de MPP) zich
door veel onzekerheden. Op basis van het gekozen (medium) MPP scenario
wordt een lagere asielinstroom verwacht en dit zorgt voor (structurele)
meevallers in de asielopvang bij het COA. Een deel van deze meevaller
betreft kosten voor eerstejaars asielopvang en wordt teruggestort naar
het ODA-budget van BHOS. Aan het COA wordt reservecapaciteit toegekend
om te borgen dat het COA bij een onverwacht hogere asielinstroom
doelmatig kan opschalen. Bij de IND worden hogere kosten die eerder niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

65

structureel verwerkt zijn, structureel gemaakt. De meevallers bij o.a. het
NIDOS en het COA worden ingezet ter dekking van tegenvallers in de
asielketen en overige problematiek op de JenV-begroting.
ODA-toerekening
Een deel van de kosten van de opvang van eerstejaars asielzoekers uit
ontwikkelingslanden wordt toegerekend aan ODA. Er is sprake van een
technische aanpassing, waardoor de toerekening aan ODA voortaan direct
zichtbaar wordt binnen de HGIS.
PMJ
Het Prognosemodel Justitiële ketens (PMJ) van het WODC raamt de capaci­
teitsbehoefte in de justitiële keten. Deze ramingen zijn gebaseerd op de
huidige bezettingscijfers gecombineerd met o.a. demografische en
maatschappelijke ontwikkelingen. De ramingen voor komende jaren laten
een forse stijging in capaciteitsbehoefte en hieruit volgende stijging in de
uitgaven zien. Net zoals vorig jaar vinden de hoogste stijgingen plaats bij
DJI in het gevangeniswezen, de forensische zorg en de justitiële jeugdin­
richtingen. De PMJ-raming is tot en met 2022 in lijn met de raming verwerkt
en vervolgens op het niveau van 2022 doorgetrokken voor de jaren 2023 en
verder.
Diversen
De post diversen bestaat uit meerdere mutaties. De grootste mutatie betreft
een mutatie met betrekking tot de kwijtschelding van publieke schulden.
Het kabinet heeft, als onderdeel van de Toeslagenherstelactie, besloten om
de publieke schulden van de gedupeerden kwijt te schelden zodat de ouders
met een schone lei verder kunnen. De kwijtschelding van de publieke
schulden leidt tot uitvoeringskosten (8,8 miljoen euro in 2021) bij de organi­
saties Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) en het Landelijk Bureau
Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) van het ministerie van JenV
(Kamerstuk 35 800, nr.1 en nr. 2). Een andere grote mutatie betreft een
mutatie met betrekking tot Commissie Joustra. Op 8 februari presenteerde
de Commissie Joustra haar rapport over de rol en verantwoordelijkheid van
de Nederlandse overheid bij interlandelijke adoptie. Één van de aanbeve­
lingen uit het rapport was het oprichten van een expertisecentrum om
geadopteerden bij te staan in hun zoektocht naar hun afkomst. JenV zal
een expertisecentrum oprichten van 2021 tot en met 2026. Hiervoor is
cumulatief 36,4 miljoen euro beschikbaar.
Technische mutaties
Corona gerelateerde kosten
Voor het opvangen van de extra kosten die JenV maakt voor beschermings­
middelen en maatregelen, kosten voor het inhalen van achterstanden en
compensatie van lagere ontvangsten als gevolg van de coronacrisis komt
voor 2021 een bedrag beschikbaar van 100 miljoen euro aanvullend op
het bedrag van 40 miljoen euro waarover reeds bij de begrotingsbesluit­
vorming vorig jaar is besloten.
Loonbijstelling
De tranche 2021 voor de loonbijstelling wordt overgemaakt naar de depar­
tementale begroting.
Prijsbijstelling
De tranche 2021 voor de prijsbijstelling wordt overgemaakt naar de depar­
tementale begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

66

Tijdelijke coronabanen
Om toezicht- en handhavingsorganisaties te ondersteunen wordt 60 miljoen
euro beschikbaar gesteld aan de gemeenten voor tijdelijke coronabanen.
Hiermee kunnen ongeveer 3.800 voltijds fte extra tijdelijke coronabanen in
het toezicht en de handhaving gecreëerd worden. Te denken valt aan onder
andere straatcoaches in de openbare ruimte. Daarnaast kan gedacht worden
aan de inzet van tijdelijk extra mensen voor bestuursrechtelijk handhaven
van relatief eenvoudige taken zoals het verwijderen van fietsen of huisvuil­
zakkencontrole; taken waarbij geen contact nodig is met overtreders. De
toezichthouders nemen daarmee een deel van de taken van boa's en politie­
mensen uit handen, waardoor die laatsten zich kunnen richten op hun taken
rondom de bestuursrechtelijke handhaving en in het bijzonder handhaving
van de coronamaatregelen.
Diversen
De post diversen bestaat uit meerdere mutaties, waaronder overboekingen
naar andere departementen. Een voorbeeld hiervan is een overboeking naar
het Ministerie van Financiën voor het Multidisciplinair Interventie Team
(MIT) van 14,9 miljoen euro in 2021.
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
ABN AMRO schikking boetedeel
Het OM en ABN AMRO zijn een transactie overeengekomen van 480 miljoen
nadat ABN AMRO is tekortgeschoten in het bestrijden van witwassen. De
transactie bestaat uit een boetedeel (300 miljoen euro) en een ontne­
mingsdeel (180 miljoen euro). Het boetedeel valt op de begroting van
Justitie en Veiligheid onder de boeten en transactieontvangsten. Deze
meevaller van 300 miljoen euro wordt verwerkt in de Voorjaarsnota.
Beleidsmatige mutaties
Boeten en transacties
De ontvangsten uit Boeten en Transacties zijn een generaal dossier op de
JenV-begroting. Conform afspraak stelt JenV jaarlijks een raming voor deze
ontvangsten op en worden de budgettaire gevolgen bij voorjaarsbesluit­
vorming verwerkt. In 2021 leidt dit tot een tegenvaller en voor 2022 e.v. leidt
dit tot meevallers. Voor het jaar 2021 is een inschatting gemaakt van het
effect van de coronamaatregelen op de raming van de boeteontvangsten.
Gedurende het jaar zal gemonitord moeten worden hoe de ontvangsten zich
ontwikkelen. In de raming van 2022 e.v. is geen rekening gehouden met
corona.
MPP
Als gevolg van de coronapandemie kenmerkt de asielraming (de MPP) zich
door veel onzekerheden. Op basis van het gekozen (medium) MPP scenario
wordt een lagere asielinstroom verwacht en dit zorgt voor (structurele)
meevallers in de asielopvang bij het COA. Deze post betreft de meevallers
in de afrekening bij het NIDOS en het COA en worden ingezet ter dekking
van tegenvallers in de asielketen en overige problematiek op de JenVbegroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

67

Diversen
De post diversen bestaat uit een tweetal mutaties. De gevolgen van de PMJraming bij de griffierechten en administratiekosten CJIB zijn verwerkt voor
2022 en verder. De tweede mutatie betreft de verwerking van de verwachte
derving van ontvangsten bij het CJIB als gevolg van de kwijtschelding van
publieke schulden (Kamerstuk 35 800, nr.1 en nr. 2).
Technische mutaties
Diversen
De post diversen bestaat uit meerdere mutaties. De grootste mutatie betreft
een afrekening van de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen
(PBM). In 2020 is 69,3 miljoen euro voor de aanschaf van PBM’s toegekend.
Bij voorjaarsnota 2021 is 25,9 miljoen euro teruggeboekt naar het Ministerie
van Financiën, onder andere door lagere kostprijzen dan geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

68

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

6.642,4

6.158,1

6.055,6

6.096,4

6.230,1

64,6

65,2

51,1

35,7

31,4

64,6

65,2

51,1

35,7

31,4

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Huurtoeslag
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Btw-component 2020
Dekking uit eindejaarsmarge
Kasschuif paw proeftuinen
Kasschuif sah
Kasschuif seeh (urgenda 1.0)

43,7

0

0

0

0

‒ 49,1

0

0

0

0

19

6

‒ 10

‒5

0

‒ 18,4

‒ 32,2

‒ 35,4

20

28

42

0

0

0

0

Kasschuif urgenda mkb

‒ 20

20

0

0

0

Kasschuif woningbouwimpuls

200

‒ 100

‒ 100

0

0

Kwijtschelden publieke schulden

0

160

70

0

0

Negatieve eindejaarsmarge 2020

‒ 149,5

0

0

0

0

56

105

105

105

105

Realisatie huurtoeslag 2020

60,9

0

0

0

0

Technische correctie gemeentefonds

15,6

0

0

0

0

Diversen

35,5

‒ 0,9

0,6

1,5

‒ 9,1

235,7

157,9

30,2

121,5

123,9

Raming btw-component versterkingsoperatie
groningen

Technische mutaties
Rijksbegroting
Bestuursakkoord groningen 2021

385,6

0

0

0

0

0

100

100

0

0

Doorbouwplan scholen

100

0

0

0

0

Informatiehuishouding en actieve openbaarmaking

104

151

152

127

127

Nationaal programma groningen

60

0

0

0

0

Ontvangsten nam q3 en q4 2020

79,8

0

0

0

0

Overdracht pachtboerderijen

31,1

0

0

0

0

Prijsbijstelling

41,6

25,4

19,2

15,9

15,9

Raming versterkingsoperatie groningen art 10

246,6

636

636

636

636

Raming versterkingsoperatie groningen art 11

97,4

90

90

90

90

Uitvoering specifieke opdrachten doc-direkt

40,7

0

0

0

0

44

0

0

0

0

Derde tranche woningbouwimpuls

Versterkingsoperatie groningen batch 1588 tweede
tranche
Volkshuisvestingsfonds

450

0

0

0

0

Diversen

84,5

21,4

18,1

20,2

20,4

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

15,9

0

0

0

0

1.781,2

1.023,8

1.015,3

889,1

889,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

2.081,4

1.246,9

1.096,6

1.046,3

1.044,5

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

8.723,9

7.404,9

7.152,2

7.142,7

7.274,6

Totaal Internationale samenwerking

0,5

0,6

0,7

0,2

0,2

8.724,4

7.405,5

7.152,9

7.142,9

7.274,8

Stand Voorjaarsnota 2021

VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

666,4

608,5

607,6

571,1

560,7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

69

2021

2022

2023

2024

2025

‒ 32,2

‒ 33,8

‒ 36,9

‒ 33,4

‒ 30,3

‒ 32,2

‒ 33,8

‒ 36,9

‒ 33,4

‒ 30,3

Kasschuif ontvangsten nam

‒ 172

‒ 191

0

0

0

Surplus 2020 rvb

28,9

0

0

0

0

‒ 19,9

‒8

‒2

‒1

0

‒ 163

‒ 199

‒2

‒1

0

Ontvangsten nam q3 en q4 2020

207,3

0

0

0

0

Overdracht pachtboerderijen

31,1

0

0

0

0

Raming versterkingsoperatie groningen art 10

246,6

636

636

636

636

Raming versterkingsoperatie groningen art 11

97,4

90

90

90

90

Uitvoering specifieke opdrachten doc-direkt

40,7

0

0

0

0

Diversen

25,4

‒ 4,5

‒ 1,8

0

0

648,5

721,5

724,2

726

726

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

453,3

488,7

685,3

691,6

695,7

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

1.119,7

1.097,2

1.292,9

1.262,7

1.256,4

1.119,7

1.097,2

1.292,9

1.262,7

1.256,4

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Huurtoeslag
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting

Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
mee- en tegenvallers
Huurtoeslag
Op basis van de ramingen van het Centraal Planbureau (CEP) en de uitvoe­
ringscijfers van de Belastingdienst is de raming voor de huurtoeslag
bijgesteld. De uitgaven voor de huurtoeslag vallen grotendeels als gevolg
van de coronacrisis hoger uit. Dit komt vooral door een hogere werke­
loosheid en een lagere inkomensontwikkeling.
Beleidsmatige mutaties
Btw-component 2020
Op grond van het Akkoord op Hoofdlijnen is de btw-component over de
uitgaven in het kader van de versterkingsoperatie Groningen voor rekening
van de Staat, deze kosten kunnen niet worden doorbelast aan de NAM. Deze
toevoeging aan de begroting van BZK betreft de compensatie voor de btwcomponent over de versterkingsoperatie uitgaven in 2020. De dekking voor
deze compensatie is deels gevonden op de aanvullende post.
Inpassen negatieve eindejaarsmarge 2020
Op de begroting van BZK heeft over 2020 een overschrijding van per saldo
circa 149,5 miljoen plaatsgevonden. Dit heeft geresulteerd in een even hoge
negatieve eindejaarsmarge (EJM). Deze negatieve EJM bestaat voor een
groot deel uit een overschrijding op het dossier Groningen, die per saldo
circa 123,5 miljoen is. Miljoen. Daarnaast is de negatieve EJM voornamelijk
het gevolg van overschrijdingen op de huurtoeslag (60,9 miljoen) en de
woningbouwimpuls (14,2 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

70

Dekking uit eindejaarsmarge
De overschrijding op de begroting van BZK miljoen in 2020 wordt gecorri­
geerd voor de overschrijdingen op de budgetten van Groningen (circa
123,5 miljoen), de Huurtoeslag (60,9 miljoen) en de Woningbouwimpuls
(14,2 miljoen). Na deze correcties op de negatieve EJM, resteert er een
positieve EJM van circa 49,1 miljoen De EJM wordt deels ingezet voor
diverse problematiek binnen de BZK-begroting en een deel valt toe aan
het generale beeld.
Ksschuif PAW proeftuinen
Op de BZK-begroting staan middelen voor de derde tranche proeftuinen van
het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) en de deals aardgasvrije wijken.
Vanwege voortschrijdend inzicht en de aanpassing van het oorspronkelijke
bestedingsplan is een ander kasritme benodigd en worden deze middelen
in dit kasritme gezet.
Kasschuif SAH
De beschikbare middelen voor de Stimuleringsregeling aardgasvrije
huurwoningen (SAH) worden in het juiste kasritme gezet op basis van de
prognose van RVO. Uitbetaling van de middelen loopt naar verwachting tot
en met 2028.
Kasschuif SEEH (urgenda 1.0)
Een deel van de Urgenda middelen voor de Subsidieregeling energiebe­
sparing eigen huis (SEEH) is in 2020 niet meer tot betaling gekomen. Deze
middelen zijn reeds bij 2e suppletoire begroting 2020 afgeboekt en worden
nu weer toegevoegd aan de begroting van BZK.
Kasschuif Urgenda MKB
Voor de ontzorgingsregeling die zicht richt op de op het realiseren van
reductie van CO₂-uitstoot van kleine mkb’ers, worden middelen uit 2021
doorgeschoven naar 2022. Op deze manier heeft de doelgroep voldoende
tijd om gebruik te maken van de regeling en kunnen aanvragen die eind
2021 worden ingediend nog in behandeling worden genomen.
Kasschuif woningbouwimpuls
Dit betreft de middelen voor de derde tranche van de woningbouwimpuls.
De middelen worden vanaf de aanvullende post overgeboekt naar de
begroting van BZK en middels deze kasschuif in het juiste ritme gezet.
Kwijtschelden publieke schulden
Medeoverheden schelden schulden kwijt van gedupeerden van de toesla­
genaffaire en ontvangen compensatie voor de uitgaven en de derving van
inkomsten (incl. uitvoeringskosten) o.b.v. nacalculatie. De kosten zijn
momenteel nog onzeker en worden ingeschat op circa 230 miljoen.
Raming btw-component versterkingsoperatie Groningen
Op grond van het Akkoord op Hoofdlijnen is de btw-component over de
uitgaven in het kader van de versterkingsoperatie Groningen voor rekening
van de Staat, deze kosten kunnen niet worden doorbelast aan de NAM. Dit
betreft de raming voor de btw-component over de uitgaven in het kader van
de versterkingsoperatie. Deze raming wordt nu meerjarig opgeboekt op
de begroting van BZK

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

71

Negatieve eindejaarsmarge 2020
Op de begroting van BZK heeft over 2020 een overschrijding van per saldo
circa 149,5 miljoen plaatsgevonden. Dit heeft geresulteerd in een even hoge
negatieve eindejaarsmarge (EJM). Deze negatieve EJM bestaat voor een
groot deel uit een overschrijding op het dossier Groningen, die per saldo
circa 123,5 miljoen is. Daarnaast is de negatieve EJM voornamelijk het
gevolg van overschrijdingen op de huurtoeslag (60,9 miljoen) en de woning­
bouwimpuls (14,2 miljoen).
Realisatie huurtoeslag
Dit betreft de realisatie van de huurtoeslag 2020. Er is sprake van een
overschrijding van het budget van 60,9 miljoen euro ten opzichte van de
budgetstand bij 2e suppletoire begroting 2020. Deze overschrijding wordt
veroorzaakt door hogere uitgaven en lagere ontvangsten. Er is 45,1 miljoen
euro meer uitgegeven als gevolg van hogere voorschotten en meer nabeta­
lingen. Aan de ontvangstenkant is er 15,8 miljoen euro minder binnenge­
komen als gevolg van een milder terugvorderingsbeleid dat wordt
gehanteerd in verband met de COVID-19 crisis. Deze overschrijding wordt
generaal gedekt.
Technische correctie gemeentefonds
Tussen 1997 en 2006 is een verschil ontstaan tussen het verplichtingen­
budget en het kasbudget in het gemeentefonds. Een deel van dit verschil is
bij NJN 2020 opgelost binnen het gemeentefonds. Het restant wordt nu
gecorrigeerd met een bijdrage via de BZK-begroting naar het gemeente­
fonds, waarvoor middelen worden toegevoegd aan begroting van BZK.
Diversen
Dit betreft veel verschillende mutaties. Zo worden er middelen toegevoegd
aan de BZK begroting voor overlopende posten op de diverse begrotings­
artikelen. Daarnaast zijn bij 2e suppletoire begroting 2020 middelen voor
de subsidie hybride opties (Urgenda 2.0) afgeboekt en deze middelen
worden nu weer opgeboekt op de BZK-begroting. Ook worden er middelen
toegevoegd ter dekking van het amendement Arib en worden deze
middelen middels een kasschuif in het juiste ritme gezet. Tevens is de
dekking van het amendement Lodders onderdeel van deze post diversen.
Verder betreft het onder andere middelen voor uitbreiding van het compen­
satiepakket Zeeland in het kader van Evides, voor de Europese Energy
Performance of Buildings Directive (EPBD III) en voor het beheer van Digitaal
Stelsel Omgevingswet en het Serviceteam Rijk. In 2020 zijn de budgetten
voor de Stimuleringsregeling energieprestatie huursector (STEP) en Subsi­
dieregeling (SEEH) overschreden. Deze overschrijdingen worden in
mindering gebracht op de budgetten voor 2021. Tot slot wordt het surplus
eigen vermogen van de Dienst van de Huurcommissie over 2020 ingezet
voor een extra bijdrage aan DHC in 2021 voor kosten als gevolg van diverse
wetswijzigingen die in 2021 van kracht worden.
Technische mutaties
Batch 1588-middelen t.b.v. 2e tranch
Vanaf de aanvullende post zijn middelen overgeboekt voor de tweede
tranche van de versterking van 1588 adressen in Groningen.
Bestuursakkoord Groningen 2021
Voor de uitvoering van het Bestuursakkoord Groningen in 2021 worden
middelen toegevoegd aan de begroting van BZK. De middelen voor de jaren
2022 e.v. zijn op de aanvullende post geboekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

72

Derde tranche woningbouwimpuls
Dit betreffen de middelen voor de derde tranche van de woningbou­
wimpuls. De middelen worden vanaf de aanvullende post overgeboekt naar
de begroting van BZK en dan via een kasschuif in het juiste ritme gezet.
Doorbouwplan scholen (SUVIS)
In 2020 is er 100 miljoen beschikbaar gesteld voor het verbeteren van het
binnenklimaat van schoolgebouwen in het primair en voortgezet onderwijs.
Bij de 2e suppletoire begroting 2020 is 40 miljoen doorgeschoven naar 2021.
Deze middelen worden nu weer toegevoegd aan de BZK-begroting. In totaal
komt er nu via de regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS)
van het Ministerie van BZK in 2021 100 miljoen beschikbaar voor de
verbetering van het binnenklimaat in schoolgebouwen in het primair en
voortgezet onderwijs.
Informatiehuishouding en actieve openbaarmaking
De middelen die in de kabinetsreactie op het rapport van de Parlementaire
Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag zijn gereserveerd voor
het structureel verbeteren van de informatiehuishouding en actieve
openbaarmaking worden aan de BZK-begroting toegevoegd. Een deel van
de middelen wordt op een later moment vanaf de BZK-begroting doorver­
deeld naar andere departementen.
Nationaal Programma Groningen
In 2020 is 60 miljoen aan middelen voor het Nationaal Programma
Groningen (NPG) niet meer tot betaling gekomen. Het betreft middelen voor
de projecten Toukomst en de programmaplannen van de gemeenten en
de provincie. De middelen worden toegevoegd aan het budget voor 2021.
Ontvangsten NAM Q3 en Q4 2020
Op het Groningen dossier is over 2020 een negatieve eindejaarsmarge
(EJM) gerealiseerd van circa 123,5 miljoen De negatieve EJM wordt gedekt
middels de inzet van de compensatie voor de btw-component 2020 en de
nog te ontvangen bijdragen van de NAM voor Q3 en Q4 2020. Dit betreft
de dekking vanuit de ontvangsten Q3 en Q4 2020 op artikel 10 en artikel 11.
Overdracht pachtboerderijen
In 2021 worden de pachtboerderijen door BZK verkocht aan het Rijksvast­
goedbedrijf (RVB). Afgelopen jaar zijn de pachtboerderijen getaxeerd en
de overnamesom is uitgekomen op een bedrag van 31,1 miljoen Dit bedrag
zal het RVB aan BZK betalen. Met deze middelen zal BZK vervolgens het
herstelprogramma van de pachtboerderijen financieren en worden de
pachtboerderijen door het RVB resultaatneutraal overgenomen.
Prijsbijstelling
De tranche 2021 van de prijsbijstelling wordt overgeheveld naar de
begroting van de BZK.
Raming versteringsoperatie Groningen art. 10
Dit betreft de meerjarige raming voor de uitgaven die direct gerelateerd zijn
aan de versterkingsopgave in Groningen op begrotingsartikel 10 van de
begroting van BZK. Tegenover deze uitgaven staan ontvangsten van de
NAM. De raming voor de versterkingsoperatie zal komende maanden
verder geactualiseerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

73

Raming versterkingsoperatie Groningen art. 11
Dit betreft de meerjarige raming voor de uitvoeringskosten van de Nationaal
Coördinator Groningen (NCG) die gerelateerd zijn aan de versterkings­
opgave in Groningen op begrotingsartikel 11 van de begroting van BZK.
Tegenover deze uitgaven staan ontvangsten van de NAM. De raming voor
de versterkingsoperatie zal komende maanden verder geactualiseerd
worden.
Uitvoering specifieke opdrachten Doc-Direkt
Dit betreft een desaldering voor de uitvoering van specifieke opdrachten
door Doc-Direkt. De desaldering wordt jaarlijks bij 1e suppletoire begroting
verwerkt.
Volkshuisvestingsfonds
Dit betreft een overboeking naar de begroting van BZK voor het in 2021
ingerichte Volkshuisvestingsfonds. Middels een specifieke uitkering worden
de middelen uitgekeerd aan gemeenten om de woningvoorraad te herstruc­
tureren en de leefbaarheid te verbeteren. Het Volkshuisvestingsfonds is
geen begrotingsfonds als bedoeld in de Comptabiliteitswet 2016.
Diversen
Dit betreft veel diverse mutaties. Zo worden de in 2020 niet-bestede
middelen op het Groningendossier weer toegevoegd aan de begroting van
BZK. Het betreft onder andere middelen voor Batch 1588, projecten
Appingedam en het woonbedrijf. Daarnaast worden middelen vanaf de
aanvullende post overgeheveld naar de begroting van BZK voor onder
andere Kenniswerf (compensatiepakket Zeeland) en Batch 1588
(Groningen). Ook vinden er diverse overboekingen met andere begrotings­
hoofdstukken plaats. Zo worden er middelen overgeheveld naar het
Ministerie van EZK voor een ophoging van de Investeringssubsidie
Duurzame energie en Energiebesparing (ISDE) in het kader van het
subsidiëren van de aansluiting van particuliere koopwoningen op een
warmtenet. Naar aanleiding van de kabinetsreactie op het rapport van de
Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag zijn
middelen beschikbaar gesteld voor het verbeteren van de informatiehuis­
houding. Een deel van deze middelen wordt nu overgeheveld naar diverse
departementen, zodat zij kunnen starten met het opzetten van een team en
een businesscase. Het restant van de middelen zal in het najaar worden
overgeboekt naar de departementen op basis van de door departementen
ingediende bestedingsplannen. Voor het digitaal hulpmiddel uitslagbere­
kening worden middelen overgeheveld naar de begroting van de Kiesraad.
Ook worden er middelen overgeheveld naar het gemeentefonds voor het
oplossen van het eerder ontstane verschil tussen het verplichtingenbudget
en het uitgavenbudget. Er vindt eveneens een afdracht aan het btw-compen­
satiefonds plaats voor diverse projecten van het Nationaal Programma
Groningen (NPG). Verder betreft het de jaarlijkse desaldering voor de
dienstverleningsovereenkomsten (DVA’s) van de Shared Service Organi­
saties. Tot slot wordt de tranche 2021 van de loonbijstelling overgeheveld
naar de begroting van BZK.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen
Dit betreft een actualisatie van de in 2021 te betalen vennootschapsbelasting
over de generale ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

74

Totaal internationale samenwerking
Dit betreft HGIS middelen. Deze worden toegelicht in de verticale toelichting
van de HGIS.
Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Huurtoeslag
Op basis van de ramingen van het Centraal Planbureau (CEP) en de uitvoe­
ringscijfers van de Belastingdienst is de raming voor de huurtoeslag
bijgesteld. Er zijn lagere ontvangsten bij de huurtoeslag. In verband met
de coronacrisis is er een milder incassoregime. Daarnaast zijn er minder en
lagere terugvorderingen als gevolg van het eerder in het proces controleren
van aanvragen door de Belastingdienst. Tevens leidt de uitvoering van het
amendement Lodders tot lagere ontvangsten.
Beleidsmatige mutaties
Kasschuif ontvangsten NAM
Doordat de uitgaven van de versterkingsoperatie achteraf aan de NAM
worden gedeclareerd, lopen de ontvangsten vanuit de NAM achter op de
uitgaven. Middels een kasschuif worden de ontvangsten in een kasritme
gezet dat beter aansluit bij het verwachte ontvangstritme.
Surplus 2020 RVB
Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) laat over 2020 een positief resultaat zien. Dit
positieve resultaat is veroorzaakt door incidentele vastgoedresultaten. De
belangrijkste zijn een positief verkoopresultaat van 15,9 miljoen en een
terugneming van een waardeverminderingsverlies van 11,4 miljoen
vanwege het terugnemen van een object in de strategische voorraad. De
toevoeging van het resultaat aan het eigen vermogen leidt tot een surplus.
Conform de Regeling Agentschappen wordt het surplus afgeroomd door
de eigenaar. De middelen worden voornamelijk ingezet ter dekking van
diverse problematiek binnen begrotingsartikel 9 van de BZK-begroting.
Diversen
Dit betreft verschillende mutaties, waaronder het afromen van het surplus
eigen vermogen van diverse agentschappen (DHC, FMH, SSC-ICT en UBR).
Daarnaast worden de ontvangstenramingen voor ingebruikgevingen en
vervreemding neerwaarts bijgesteld. Ook de ontvangstenraming van DocDirekt wordt neerwaarts bijgesteld als gevolg van productieverlies door
de coronamaatregelen. Verder betreft het de afrekening 2020 van de
voorschotten aan het Rijksvastgoedbedrijf. Tot slot betreft het een verlaging
van de ontvangstenraming van de huurtoeslag. Ouders die in aanmerking
komen voor een herstelregeling kinderopvangtoeslag krijgen de nog
openstaande schulden bij de overheid kwijtgescholden. Naar de huidige
inzichten bedragen de kosten bij de huurtoeslag daarvan circa 25 miljoen
De ontvangstenraming van de huurtoeslag wordt hiervoor naar beneden
bijgesteld.
Technische mutaties
Ontvangsten NAM Q3 en Q4 2020
Dit betreft de nog te ontvangen bijdrage van de NAM voor de versterkings­
operatie uitgaven in het 3e en 4e kwartaal van 2020. Doordat de uitgaven voor
de versterkingsoperatie achteraf aan de NAM worden gedeclareerd, loopt
het ritme van de uitgaven en ontvangsten niet gelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

75

Overdracht pachtboerderijen
In 2021 worden de pachtboerderijen door BZK verkocht aan het Rijksvast­
goedbedrijf (RVB). Afgelopen jaar zijn de pachtboerderijen getaxeerd en
de overnamesom is uitgekomen op een bedrag van 31,1 miljoen Dit bedrag
zal het RVB aan BZK betalen. Met deze middelen zal BZK vervolgens het
herstelprogramma van de pachtboerderijen financieren en worden de
pachtboerderijen door het RVB resultaatneutraal overgenomen.
Raming versterkingsoperatie Groningen art 10
Dit betreft de meerjarige raming voor de uitgaven die direct gerelateerd zijn
aan de versterkingsopgave in Groningen op begrotingsartikel 10 van de
begroting van BZK. Tegenover deze uitgaven staan ontvangsten van de
NAM. De raming voor de versterkingsoperatie zal komende maanden
verder geactualiseerd worden.
Raming versterkingsoperatie Groningen art. 11
Dit betreft de meerjarige raming voor de uitvoeringkosten van de Nationaal
Coördinator Groningen (NCG) die gerelateerd zijn aan de versterkings­
opgave in Groningen op begrotingsartikel 11 van de begroting van BZK.
Tegenover deze uitgaven staan ontvangsten van de NAM. De raming voor
de versterkingsoperatie zal komende maanden verder geactualiseerd
worden.
Uitvoering specifieke opdrachten Doc-Direkt
Dit betreft een desaldering voor de uitvoering van specifieke opdrachten
door Doc-Direkt. De desaldering wordt jaarlijks bij 1e suppletoire begroting
verwerkt.
Diversen
Dit betreft een aantal verschillende mutaties, waaronder de jaarlijkse
desaldering voor de dienstverleningsovereenkomsten (DVA’s) van de
Shared Service Organisaties. Daarnaast betreft het de bijdrage van de SSO’s
voor P&O-werkzaamheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

76

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

43.620,1

44.057,3

44.499,0

44.376,0

44.445,7

‒ 14,0

85,5

73,6

82,7

99,2

Tegenvaller studiefinancieringsraming uitgaven (r)

71,2

22,6

11,2

15,7

20,6

Diversen

‒ 9,3

2,9

‒ 7,0

‒ 6,5

‒ 5,7

47,9

111

77,8

91,9

114,1

149,7

0

0

0

0

0

0

‒ 3,8

‒ 40

‒ 40

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Tegenvaller studiefinanciering referentieraming
uitgaven (r)

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Eindejaarsmarge
Extensivering npoa
Intensivering npoa

0

16,5

92

40

40

Inzet eindejaarsmarge

‒ 58,8

0

0

0

0

Inzet eindejaarsmarge tekort npoa

‒ 90,9

0

0

0

0

Kwijtschelden schulden toeslagouders

252,5

0

0

0

0

Nieuwkomers oda middelen labelen als hgis

‒ 41,2

‒ 37,4

‒ 35,4

‒ 34,5

‒ 34,5

Referentieraming

‒ 72,1

418,8

562,1

606,8

636,5

15,7

‒ 2,5

1,2

‒ 1,5

‒ 1,4

154,9

395,4

616,1

570,8

600,6

Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Covid-19 continuïteit en extra hulp voor de klas

210

0

0

0

0

3.018,40

3.757,00

892,6

0

0

210,3

0

0

0

0

Covid-19 tweede steunpakket cultuur

249

0

0

0

0

Covid-19 vierde steunpakket cultuur

70

0

0

0

0

697,3

692

698,2

694,9

695

Covid-19 nationaal programma onderwijs
Covid-19 sneltesten

Loonbijstelling tranche 2021
Prijsbijstelling tranche 2021

180

195,4

198

197,7

198,6

193,1

25,9

20,5

20,1

7,1

Meevaller studiefinancieringsraming uitgaven (nr)

‒ 198

‒ 137,7

‒ 163,9

‒ 184,7

‒ 200,7

Npo halvering collegegeldkrediet

‒ 55

‒ 110

0

0

0

Prijsbijstelling tranche 2021 (nr)

51,8

52,5

53,1

53,5

53,9

Tegenvaller studiefinanciering referentieraming
uitgaven (nr)

198,1

301,4

367,4

358,7

340,8

Diversen
Niet relevant voor het uitgavenplafond

Diversen

0

0

0

0

0

4.825,0

4.776,5

2.065,9

1.140,2

1.094,7

5.027,9

5.282,9

2.759,8

1.803,1

1.809,4

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

48.648,0

49.340,2

47.258,8

46.179,1

46.255,1

Totaal Internationale samenwerking

106,0

102,3

100,3

99,1

97,7

48.754,0

49.442,5

47.359,1

46.278,2

46.352,8

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

Stand Voorjaarsnota 2021

VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

1.445,0

1.513,0

1.563,3

1.629,4

1.688,3

‒ 15,7

‒ 26,5

‒ 28,2

‒ 35,9

‒ 41,5

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Tegenvaller studiefinancieringsraming ontvangsten
(r)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

77

2021

2022

2023

2024

26,4

22,8

27,8

18,1

9,5

10,7

‒ 3,7

‒ 0,4

‒ 17,8

‒ 32

Covid-19 nationaal programma onderwijs

‒ 75

‒ 65

0

0

0

Diversen

27,6

0

0

0

0

157,7

175,3

181,8

175,8

169

110,3

110,3

181,8

175,8

169

121

106,5

181,5

157,9

137

1.566,0

1.619,5

1.744,8

1.787,3

1.825,3

1.566,0

1.619,5

1.744,8

1.787,3

1.825,3

Diversen

2025

Technische mutaties
Rijksbegroting

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Meevaller studiefinancieringsraming ontvangsten
(nr)

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Tegenvaller studiefinanciering referentieraming uitgaven (r)
De referentieraming tegenvaller op de relevante uitgaven van artikel
11 komt door hogere studentenaantallen. In 2021 is er wel een meevaller op
de referentieramingsmutatie, dit komt door het tegenboekeffect op het ov.
Tegenvaller studiefinancieringsraming uitgaven (r)
De autonome tegenvaller op de relevante uitgaven van artikel 11 wordt in
2021 grotendeels veroorzaakt door hoger dan geraamde omzettingen van
de basisbeurs. Het grootste deel van de omzettingen vindt in januari plaats
en voor 2021 zijn deze uitgaven al bekend. De tegenvaller in latere jaren
wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere realisatie van 2020 welke
is doorgetrokken.
Diversen (Mee- en tegenvallers)
Deze post bestaat uit diverse mee- en tegenvallers die onder de ondergrens
vallen.
Beleidsmatige mutaties
Eindejaarsmarge
Conform de begrotingsregels wordt de eindejaarsmarge toegevoegd aan
de begroting van OCW.
Extensivering npoa
Twee maatregelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPOa) zijn bij
besluitvorming in februari 2021 voor de jaren 2023 tot en met 2027 nog niet
van dekking voorzien. Het gaat om de tegemoetkoming van studenten die
uit hun studiefinancieringsrecht (SF-recht) lopen en de verlenging van de
OV-kaart. OCW zet 91 miljoen euro van de eindejaarsmarge in als intertem­
porele dekking voor deze maatregelen. Voor de resterende dekking wordt
cumulatief 149 miljoen euro omgebogen op de bekostiging van het mbo en
het ho. Deze ombuiging is vanaf 2024 en verder 40 miljoen euro per jaar en
in het laatste jaar (2027) 25 miljoen euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

78

Intensivering npoa
Nu de twee intensiveringen uit het NPOa voor de tegemoetkoming van
studenten die uit hun studiefinancieringsrecht (SF-recht) lopen en de
verlenging van de OV-kaart zijn gedekt, worden tevens de intensiveringen
in de begroting verwerkt.
Inzet eindejaarsmarge
Met deze mutatie wordt de eindejaarsmarge op de OCW-begroting doorver­
deeld.
Inzet eindejaarsmarge tekort npoa
OCW zet 91 miljoen euro van de eindejaarsmarge in als intertemporele
dekking voor de maatregelen uit het NPOa.
Kwijtschelden schulden toeslagouders
In totaal wordt circa 250 miljoen euro aan studieschulden van toeslagen­
ouders kwijtgescholden. Daarnaast wordt in de studiefinancieringsraming
voor de komende vijf jaar (2022-2026) rekening gehouden met 5 miljoen
euro aan lagere uitgaven. In de studiefinancieringsraming wordt namelijk
voor het oude studiefinancieringsstelsel rekening gehouden met een kwijt­
scheldingspercentage van 10%. Aangezien nu circa 250 miljoen euro aan
studieschulden van toeslagenouders wordt kwijtgescholden, is de
verwachting dat de komende jaren meevallers zullen ontstaan op de kwijt­
scheldingsraming.
Nieuwkomers oda middelen labelen als hgis
Er sprake van een technische aanpassing waardoor ODA-middelen op de
OCW-begroting voortaan direct zichtbaar zijn binnen de HGIS.
Referentieraming
In het NPOa is generaal budget beschikbaar gesteld ter dekking van de
structurele gevolgen van de extra studentenaantallen in de Referen­
tieraming. Dit is in de zesde ISB verwerkt.
Diversen (Beleidsmatige mutaties)
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen.
Technische mutaties
Covid-19 continuïteit en extra hulp voor de klas
De middelen zijn bedoeld voor extra personeel binnen de school. Het gaat
met dit aanvullende steunpakket11 zowel om banen die er pre-corona nog
niet waren (extra schoonmaak, toezicht, inzet digitalisering) als ook om de
inzet van studenten van opleidingen, bekwaam personeel en bevoegd
personeel. Zo draagt dit steunpakket bij aan de continuïteit van het
onderwijs.
Covid-19 nationaal programma onderwijs
Deze middelen worden ingezet voor een groot aantal maatregelen in het
kader van het Nationaal Programma Onderwijs12.

11
12

Kamerstuk 35 570 VIII, nr. 154
Kamerstuk 35570 VIII, nr. 185

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

79

Covid-19 sneltesten
Voor het preventief testen van studenten en docenten om het volgen van
fysiek onderwijs mogelijk te maken, zijn sneltesten beschikbaar gesteld. Dit
is in de derde en de negende ISB verwerkt13.
Covid-19 tweede steunpakket cultuur
In het tweede steunpakket14 worden middelen beschikbaar gesteld. Hiermee
wordt een aanvullende subsidie onder de BIS instellingen verdeeld, een
aanvullende subsidie onder Cultuurfondsen verdeeld, de open monumen­
tenlening bij het NRF verlengd, een aanvullende subsidie onder de instel­
lingen die onder de erfgoedwet vallen verdeeld en er is een deel bestemd
voor projectsubsidies aan enkele instellingen buiten de BIS.
Covid-19 vierde steunpakket cultuur
In het vierde steunpakket worden middelen beschikbaar gesteld. Hiermee
de steun aan de BIS- en erfgoedwetinstellingen, de steun aan «makers» en
ZZP'ers en de leningen aan monumenten en ergoed verlengd.
Loonbijstelling tranche 2021
De tranche 2021 van de loonbijstelling is overgemaakt naar de departe­
mentale begroting.
Prijsbijstelling tranche 2021
De tranche 2021 van de prijsbijstelling is overgemaakt naar de departe­
mentale begroting.
Diversen (Technische mutaties)
Deze post bestaat uit diverse technische mutaties die onder de ondergrens
vallen.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Meevaller studiefinancieringsraming uitgaven (nr)
De autonome meevaller op de niet-relevante uitgaven op artikel 11 wordt
grotendeels veroorzaakt door de bijstelling op de rentedragende lening en
het collegegeldkrediet. Het percentage studenten dat in 2020 ten opzichte
van 2019 leent, is gedaald. Deze trend is doorgetrokken naar 2021 en verder.
Npo halvering collegegeldkrediet
De halvering van het wettelijk collegegeld heeft als gevolg dat studenten
een lager maximaal bedrag aan collegegeldkrediet kunnen aanvragen voor
2021/2022. Hetzelfde geldt voor het levenlanglerenkrediet.
Prijsbijstelling tranche 2021 (nr)
De tranche 2021 (niet-relevant) van de prijsbijstelling is overgemaakt naar
de departementale begroting.
Tegenvaller studiefinanciering referentieraming uitgaven (nr)
De referentieraming tegenvaller op de niet-relevante uitgaven op artikel
11 wordt veroorzaakt door de hogere studentenaantallen. Dit leidt tot hogere
toekenningen aan prestatiebeurs en meer lenende studenten.
Diversen (Niet relevant voor het uitgavenplafond)
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen.
13
14

Kamerstuk 25 295, nr. 277; Kamerstuk 25 295, nr. 1063
Kamerstuk 32 820, nr. 380

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

80

Niet-belastingontvangsten
Mee- en tegenvallers
Tegenvaller studiefinancieringsraming ontvangsten (r)
De tegenvaller op de relevante ontvangsten wordt voornamelijk veroorzaakt
door een bijstelling op de rente ontvangsten als gevolg van de lage
rentestand.
Diversen (Mee- en tegenvallers (niet-belastingontvangsten))
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen.
Technische mutaties
Covid-19 nationaal programma onderwijs
De ontvangsten worden verlaagd naar aanleiding van het NPOa. Dit betreft
de middelen voor de generieke korting op het lesgeld. Hierdoor bedragen
de lesgeldontvangsten minder dan geraamd.
Diversen (Technische mutaties (niet-belastingontvangsten))
Deze post bestaat uit diverse technische mutaties die onder de ondergrens
vallen.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Meevaller studiefinancieringsraming ontvangsten (nr)
In de realisatie 2020 zijn zowel de termijn ontvangsten als de extra
ontvangsten op de terug ontvangen lening hoger dan geraamd. De
ontvangsten op de terugontvangen lening zijn daarop naar boven bijgesteld
voor 2021 en verder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

81

Nationale Schuld (Transactiebasis)
IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

5.913,60

5.463,50

4.271,70

3.874,90

3.664,50

‒8

‒8

‒8

‒8

‒8

‒8

‒8

‒8

‒8

‒8

Rente vaste schuld

0

55

137

221

296

Diversen

0

0

0

0

0

0

55

137

221

296

‒8

47

129

213

288

5.905,60

5.510,50

4.400,70

4.087,90

3.952,50

5.905,60

5.510,50

4.400,70

4.087,90

3.952,50

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

11.187,30

6.534,50

4.709,90

4.888,60

4.800,80

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Rente vlottende schuld
Diversen

‒ 138

0

0

0

0

3,5

3,5

3,5

3,5

3,5

‒ 134,5

3,5

3,5

3,5

3,5

Technische mutaties
Rijksbegroting
Rente vlottende schuld

0

‒ 39

‒ 63

‒ 116

‒ 174

Diversen

0

‒ 1,7

‒ 1,8

‒ 1,9

‒ 0,7
1.199,90

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Mutatie in rekening courant en deposito

2.152,10

1.612,60

1.656,90

895,9

Rente derivaten

‒ 507

‒ 423

‒ 324

‒ 213

‒ 196

Diversen

28,2

27,4

19,7

‒ 2,6

‒ 24,6

1.673,30

1.176,30

1.287,80

562,4

804,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

1.538,80

1.179,80

1.291,40

566

808,2

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

12.726,20

7.714,30

6.001,30

5.454,60

5.609,00

12.726,20

7.714,30

6.001,30

5.454,60

5.609,00

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

82

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Diversen
Dit betreft een som van meerdere mutaties van rentelasten vaste schuld,
waaronder geactualiseerde rentestanden in de raming voor het Centraal
Economisch Plan (CEP) van het Centraal Planbureau (CPB) en een wijziging
van de financieringsbehoefte.
Technische mutaties
Rente vaste schuld
De raming van de rentelasten vaste schuld wijzigt met name als gevolg van
geactualiseerde rentestanden in de CEP-raming van het CPB.
Niet-belastingontvangsten
Mee-en tegenvallers
Rente vlottende schuld
De raming van de rentelasten vlottende schuld wijzigt als gevolg van
geactualiseerde rentestanden in de CEP-raming van het CPB en doordat
de verwachte financieringsbehoefte is geactualiseerd.
Diversen
Dit betreft een som van meerdere mutaties van rente kasbeheer. De raming
van de rentebaten wijzigt als gevolg van een actualisatie van de verstrekte
leningen binnen het schatkistbankieren en de geactualiseerde rentestanden
van het CPB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

83

Technische mutaties
Rente vlottende schuld
De raming van de rentelasten vlottende schuld wijzigt als gevolg van
geactualiseerde rentestanden in de CEP-raming van het CPB en doordat
de verwachte financieringsbehoefte is geactualiseerd.
Diversen
Dit betreft een som van meerdere mutaties van rente kasbeheer. De raming
van de rentebaten wijzigt als gevolg van een actualisatie van de verstrekte
leningen binnen het schatkistbankieren en de geactualiseerde rentestanden
van het CPB.
Mutatie in rekening-courant en deposito (niet relevant voor het
uitgavenplafond)
De wijziging in de geraamde mutatie van het saldo op de rekeningcouranten en deposito’s van de deelnemers aan schatkistbankieren is het
gevolg van het actualiseren van de geraamde uitgaven en inkomsten van
de sociale fondsen.
Rente derivaten (niet relevant voor het uitgavenplafond)
Er worden minder rentebaten op derivaten verwacht dan eerder geraamd.
Dit komt met name omdat in het laatste kwartaal van 2020 na het opstellen
van de begroting 2021 rentederivaten voortijdig zijn beëindigd. Bij de
voortijdige beëindiging van rentederivaten wordt de netto contante waarde
van de toekomstige rentestromen in één keer ontvangen. Als gevolg
hiervan dalen de verwachte rentebaten op derivaten in latere jaren.
Diversen (niet relevant voor het uitgavenplafond)
Betreft een mutatie op de post aflossingen op leningen als gevolg van
gewijzigde inzichten in het leengedrag van agentschappen en RWT’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

84

Financiën
IXB FINANCIËN: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

9.215,9

8.569,1

8.341,4

8.263,7

7.907,9

53

32

35

24

19

53

32

35

24

19

Btw e-commerce

32,3

25,9

2

0

0

Compensatie toeslagengedupeerden

876

353

0

0

0

Digitale snelweg douane

12,2

34

19,6

7,7

7,7

Eigen personeel

‒ 72

‒ 20,2

‒ 8,8

‒ 3,3

‒ 3,3

Eindejaarsmarge

39,6

0

0

0

0

Externe inhuur

28,8

15,1

0,1

0,1

0,1

11

56

0

0

0

24,8

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Belasting- en invorderingsrente (BIR)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting

Herstel niet-kot gedupeerden
Informeren registratie fraude signalering
voorziening (fsv)
Kapitaalinjectie tennet nederland

0

0

490

960

1.120,00

50,5

69

0

0

0

Kasschuif informatievoorziening (iv)

‒ 36,9

9,6

27,3

0

0

Kasschuif pok informatiehuishouding

‒ 28,4

20,4

8

0

0

Storting/onttrekking begrotingsreserve ekv

67

0

0

0

0

Diversen

2,6

9,2

8

5,2

‒ 1,2

1.007,5

572,0

546,2

969,7

1.123,3

Kasschuif compensatie toeslagengedupeerden

Technische mutaties
Rijksbegroting
Compensatie toeslagengedupeerden

55,8

0

0

0

0

Eib pan-europees garantiefonds

19,4

43

24,6

16,3

11

Herverzekering leverancierskredieten

685

120

0

0

0

Informatiehuishouding: de basis op orde

52

54,2

55,3

58,4

58,4

Loonbijstelling
Overboeking derving ontvangsten kot
toeslagengedupeerden

68,6

67,1

64,5

64

63,2

‒ 38,6

‒ 19,3

0

0

0

Vergroten menselijke maat
Diversen

29

42,8

31,9

23,3

23,4

86,5

54,6

50,5

53,2

44,5

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Kapitaalinjectie invest-nl

0

0

0

33

297

722,9

0

0

0

0

97

50

25

15

0

23,7

16,5

15

14

11

1.801,3

428,9

266,8

277,2

508,5

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

2.861,9

1.032,8

848,0

1.271,0

1.650,8

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

12.077,8

9.601,9

9.189,3

9.534,7

9.558,6

Totaal Internationale samenwerking

48,7

266,4

312,8

348,1

381,2

12.126,5

9.868,3

9.502,2

9.882,8

9.939,8

Klm lening
Schade-uitkering ekv - niet afgesloten dossiers
Diversen

Stand Voorjaarsnota 2021

IXB FINANCIËN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

2.229,0

3.061,3

3.190,0

3.216,4

3.502,4

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

85

2021

2022

2023

2024

2025

Belasting- en invorderingsrente (bir)

52,1

207,9

40

24

19

Boetes en schikkingen

62,9

‒ 17

0

0

0

Dividenden staatsdeelnemingen - deelnemingen

‒ 55

‒ 170

‒ 170

55

‒ 65

Kosten vervolging

0

‒ 7,8

‒ 62,8

0

0

Premies ekv

67

0

0

0

0

Winstafdracht dnb

0

0

0

0

‒ 214

Diversen

1,7

0,9

0,9

0,9

0,9

120,9

‒ 41

‒ 129,1

79,9

‒ 259,1

‒ 6,2

‒ 5,4

4,8

3,2

2,1

‒ 6,2

‒ 5,4

4,8

3,2

2,1

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Herverzekering leverancierskredieten

190

70

0

0

0

Klm rente-ontvangsten

‒ 36,9

‒ 20,9

‒ 22,1

‒ 22,9

‒ 20,2

Verlenging coronamaatregelen

‒ 200

‒ 43

‒ 31,5

‒ 14

‒ 10

Diversen

14,3

12,3

‒ 2,4

12,5

25,6

‒ 100

0

0

0

0

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Dividenden staatsdeelnemingen - financiële
deelnemingen
Diversen

5,6

12,4

9,1

10,2

‒ 35,6

‒ 127

30,8

‒ 46,9

‒ 14,2

‒ 40,2

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 12,5

‒ 15,7

‒ 171,1

68,9

‒ 297,1

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

2.216,5

3.045,6

3.018,9

3.285,4

3.205,3

Totaal Internationale samenwerking

2,2

2,0

2,0

1,9

1,7

2.218,7

3.047,6

3.020,9

3.287,2

3.207,0

Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Belasting- en invorderingsrente (BIR)
Er worden hogere uitgaven voor de BIR geraamd, dan opgenomen is in
de begroting. Dat wordt met name veroorzaakt door de verdeelsleutels van
de inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen (IB/PVV), die ervoor
zorgen dat van de rente-uitgaven IB/PVV een groter deel dan voorheen
toegerekend wordt aan begroting IX. Bij de uitgaven werken deze sleutels
dus negatief uit. Daarnaast worden er hogere BIR uitgaven verwacht naar
aanleiding van het Sofina­arrest, waarbij te veel geïnde dividendbelasting
moet worden terugbetaald.
Beleidsmatige mutaties
Btw E-commerce
Voor de Europese richtlijn btw E-commerce heeft de Belastingdienst een
tijdelijke noodvoorziening («het noodspoor’’) uitgewerkt om het
wetsvoorstel met ingangsdatum van 1 juli 2021 te kunnen uitvoeren. De
totale kosten voor het noodspoor btw E-commerce bedragen naar schatting
55,6 miljoen euro in de jaren 2021 en 2022, conform de eerder gepubliceerde
uitvoeringstoets (Kamerstuk 35 527, nr. 14). Daarnaast heeft een herijking
van de kosten van het hoofdspoor plaatsgevonden. Dit heeft geleid in een
opwaartse bijstelling van 4,6 miljoen euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

86

Compensatie Toeslagengedupeerden
In de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» van de Parlemen­
taire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) zijn verschil­
lende beleidsvoornemens aangekondigd waaronder de forfaitaire € 30.000
regeling. Deze middelen zien dan ook toe op de compensatie van toesla­
gengedupeerden en de gerelateerde uitvoeringskosten.
Digitale Snelweg Douane
Als gevolg van meerdere Europese wetgevingstrajecten die tot een groei
van onder andere de te verwerken aangiften leidt, wordt een ICT-oplossing
ontwikkeld onder de noemer Digitale Snelweg Douane (DSD). Dit
programma is gericht op het opschalen en robuust maken van de technische
infrastructuur en het optimaliseren van transactiesystemen voor de
verwachte volumegroei. De financieringsbehoefte tot en met 2026 is
geraamd op circa 89 miljoen euro (66 miljoen euro in de jaren 2021-2023 en
7,7 miljoen euro structureel).
Eigen personeel
Zowel bij de Belastingdienst als bij de Douane is in 2021 sprake van onder­
bezetting. De uitgaven aan eigen personeel vallen daarom naar verwachting
lager uit. Bij de Belastingdienst vindt een verschuiving van budget plaats
van eigen personeel naar externe inhuur voor het opvangen van de onder­
bezetting.
Eindejaarsmarge
Conform de begrotingsregels wordt de eindejaarsmarge toegevoegd aan
de begroting van Financiën.
Externe inhuur
De uitgaven aan externe inhuur worden hoger geraamd aangezien er bij
de Belastingdienst een verschuiving van budget plaatsvindt van eigen
personeel naar externe inhuur voor het opvangen van de onderbezetting.
Daarnaast is extra budget (21 miljoen euro in de jaren 2021-2022)
beschikbaar gesteld voor de keten Inning en Invordering om diverse herstel­
acties omtrent inningsproblematiek aan te pakken (Kamerstuk 30 166, nr.
607).
Herstel niet-KOT gedupeerden
Op 4 december 2020 heeft het kabinet besloten om de compensatieregeling
en de opzet/grove schuld (O/GS) tegemoetkoming te verbreden naar andere
toeslagen (niet-KOT). Hier maakt het kabinet nu middelen voor vrij.
Informeren Registratie Fraude Signalering Voorziening (FSV)
Naar aanleiding van de motie Marijnissen (Kamerstukken 35 510, nr. 21) is
de Belastingdienst gestart met het informeren van burgers met een FSVregistratie. De opstartkosten hiervan worden geschat op 25 miljoen euro.
Deze kosten zien onder andere toe op een telefoonnummer voor FSV, een
FSV-meldpunt en capaciteit om inzageverzoeken af te handelen.
Kapitaalinjectie TenneT Nederland
TenneT heeft de investeringsagenda voor 2021-2030 geactualiseerd. Op
basis van de geactualiseerde investeringsagenda is de kapitaalbehoefte
voor het Nederlandse deel van TenneT voor de periode 2021-2030
vastgesteld op 4,25 miljard euro. Deze kapitaalbehoefte van het
Nederlandse deel van TenneT wordt ingevuld door een voorgenomen
storting van de Nederlandse staat. De kapitaalinjectie wordt nu in de
begroting verwerkt. Het uitgangspunt is dat de Staat als aandeelhouder pas

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

87

additioneel kapitaal ter beschikking stelt op het moment dat TenneT dit
daadwerkelijk nodig heeft voor het behoud van de kredietwaardigheid.
Daarom zal in 2022 door een extern deskundige (in opdracht van de Staat)
worden getoetst hoeveel kapitaal nodig is en of de geraamde bedragen
aanpassing behoeven. Daarna worden ook de formele overeenkomsten
tussen de Staat en TenneT opgesteld en getekend.
Kasschuif compensatie Toeslagengedupeerden
De kasschuif uit de Najaarsnota 2020 wordt op basis van actuele ramingen
van het ritme voor herstelbetalingen aan Toeslagengedupeerden
beschikbaar gesteld in 2021 en 2022.
Kasschuif Informatievoorziening (IV)
In de Voorjaarsnota 2020 heeft IV structurele middelen ontvangen om de
basis op orde te krijgen. Uit de daaropvolgende nieuwe meerjarenraming
van IV, blijkt dat de ICT-middelen de komende drie jaren in een ander ritme
benodigd zijn.
Kasschuif POK informatiehuishouding
In de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» van 15 januari
2021 heeft het kabinet maatregelen aangekondigd om de informatiehuis­
houding op orde te brengen. Het budget dat beschikbaar is gesteld voor
het verbeteren van de informatiehuishouding van de Belastingdienst is, op
basis van verbeterde inzichten over de geplande investeringen en activi­
teiten in het verwachte kasritme gezet.
Storting/onttrekking begrotingsreserve EKV
Vanaf de eerste suppletoire begroting 2020 en verder worden de toevoe­
gingen aan de begrotingsreserve als uitgaven weergegeven en de onttrek­
kingen uit de begrotingsreserve als ontvangsten. De raming van de
toevoeging aan de begrotingsreserve is gelijk aan de raming van de premie­
ontvangsten (67 miljoen euro). Het toevoegen van de premieontvangsten
aan de begrotingsreserve is een uitgave voor de Financiën-begroting.
Diversen
Deze post bestaat uit een som van meerdere mutaties, waaronder de uitvoe­
ringskosten voor de Baangerelateerde Investeringskorting (BIK) en de
uitvoeringkosten voor het Plan van Aanpak Witwassen.
Technische mutaties
Compensatie Toeslagengedupeerden
Een gedeelte van de compensatiegerechtigde gedupeerden zit op dit
moment in een minnelijke schuldregeling (MSNP) of een schuldregeling in
het kader van de Wet Schuldsanering Natuurlijk Personen (WSNP). Voor
deze ouders worden de private schulden gecompenseerd. De programma­
kosten bedragen circa 55,8 miljoen euro. Daarnaast zijn met het
compenseren van deze schulden naar verwachting circa 0,6 miljoen euro
aan uitvoeringskosten voor Toeslagen gemoeid.
EIB pan-Europees Garantiefonds
De verwachte verliezen voor het pan-Europees Garantiefonds zijn op basis
van de laatste informatie van de Europese Investeringsbank (EIB)
bijgewerkt. De verwachte verliezen (circa 260 miljoen euro) waren in eerste
instantie volledig in 2020 geraamd, omdat nog onduidelijk was hoe de
verliezen zich zouden ontwikkelen. Eind 2020 werd duidelijk dat deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

88

verliezen zich niet in 2020 voor gingen doen. De verwachte verliezen zijn nu
verdeeld over meerdere jaren, waarvan een gedeelte (circa 135 miljoen
euro) na 2026 verwacht wordt.
Herverzekering leverancierskredieten
De Herverzekering leverancierskredieten is een COVID-19 maatregel waarbij
de overheid voorkomt dat de verzekering van leverancierskredieten voor
een belangrijk deel stilvalt. De schaderaming is met grote onzekerheid
omgeven, omdat het niet mogelijk is om in te schatten wat de impact van
COVID-19 zal zijn op elk individueel bedrijf. Tot op heden hebben de
geraamde schades zich in zeer beperkte mate gematerialiseerd. Hierop is
de raming reeds naar beneden bijgesteld met 1,25 miljard euro. De schades
worden nu verwacht in de jaren 2021 en 2022. Daarom wordt de raming voor
2021 met 640 miljoen euro opwaarts bijgesteld en voor 2022 met
120 miljoen euro. De uitvoeringskosten van deze crisismaatregel komen
voor rekening van de overheid. Voor 2021 worden de uitvoeringskosten op
circa 45 miljoen euro geschat.
Informatiehuishouding: de basis op orde
In de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» van 15 januari
2021 heeft het kabinet maatregelen aangekondigd om de informatiehuis­
houding op orde te brengen, zowel intern als extern. Dit betreft onder
andere de middelen voor de uitvoering van de Wet Open Overheid (WOO).
Loonbijstelling
De tranche 2021 van de loonbijstelling wordt overgemaakt naar de
begroting van Financiën.
Overboeking derving ontvangsten KOT-Toeslagengedupeerden
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) scheldt, als
onderdeel van het kwijtschelden van publieke schulden, de openstaande
Kinderopvangtoeslag- en Kindgebonden budgetschulden van KOTgedupeerden kwijt. Dit resulteert in een derving op de SZW-begroting. De
eerder beschikbaar gestelde middelen voor de Toeslagenherstelactie
bevatten reeds cumulatief 57,9 miljoen euro ter dekking van dervingen op
openstaande vorderingen kinderopvangtoeslag. Deze middelen staan nog
op de begroting van Financiën en worden nu overgeheveld ter compensatie
van een deel van de verwachte dervingen op de SZW-begroting.
Vergroten menselijke maat
In de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» van 15 januari
2021 heeft het kabinet maatregelen aangekondigd om de dienstverlening
op orde te brengen. Dit betreft de middelen voor de Belastingtelefoon,
Transformatiebureau, Herstellen, Verbeteren, Borgen (HVB) en Bezwaar en
Beroep.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties. De tranche 2021 van de prijsbij­
stelling is toegevoegd aan de begroting. Verder bestaat de post uit een
aantal overboekingen van en naar andere departementen en desalderingen.
Kapitaalinjectie Invest-NL (niet-relevant voor het uitgavenplafond)
In 2020 is 330 miljoen beschikbaar gesteld voor een kapitaalinjectie in
Invest-NL. Deze middelen zijn achteraf niet nodig geweest in 2020, omdat
er minder leningen zijn verstrekt dan begroot. Om het ter beschikking
gestelde kapitaal van 1,7 miljard euro voor Invest-NL in stand te houden
wordt 330 miljoen doorgeschoven naar 2024 en 2025.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

89

KLM lening (niet-relevant voor het uitgavenplafond)
KLM heeft in 2020 in totaal 277,1 miljoen euro getrokken uit de door Staat
verstrekte lening van maximaal 1 miljard euro. De resterende 723 miljoen
euro wordt overgeheveld naar 2021.
Schade-uitkering EKV - niet afgesloten dossiers (niet-relevant voor het
uitgavenplafond)
De raming voor de schade-uitkering exportkredietverzekeringen (EKV) is
opgehoogd aan de hand van niet definitieve schades uit 2020 voor het
bedrijf IHC (87 miljoen euro) en 10 miljoen euro aan nieuw geopende
schadezaken. Deze geopende schadezaken hebben impact op de schadera­
mingen voor de jaren na 2021.
Diversen
Deze post bestaat uit een som van meerdere mutaties, waaronder de
verwachte juridische en uitvoeringskosten en de proceskosten omtrent de
rechtszaak van de onteigening van SNS REAAL.
Niet-belastingontvangsten
Mee-en tegenvallers
Belasting- en invorderingsrente (BIR)
Dit betreft een positieve ramingsbijstelling van de BIR-ontvangsten als
gevolg van wijzigingen in de verdeelsleutels van de inkomstenbelasting en
premies volksverzekeringen (IB/PVV), die ervoor zorgen dat van de rente­
ontvangsten IB/PVV een groter deel ten gunste komt aan de Financiënbe­
groting.
Boetes en schikkingen
Dit betreft een positieve ramingsbijstelling in 2021 als gevolg van
wijzigingen in de verdeelsleutels van de inkomstenbelasting en premies
volksverzekeringen (IB/PVV), waardoor het aandeel van de Financiënbe­
groting in de boeteontvangsten hoger wordt en het aandeel van de Sociale
Fondsen kleiner. In 2022 wordt een tegenvaller verwacht vanwege de
doorwerking van de gevolgen van COVID-19 in de boeteontvangsten.
Dividenden staatsdeelnemingen – deelnemingen
De meest recente informatie over het verwachte dividend van de reguliere
staatsdeelnemingen laat in de meeste jaren een tegenvaller zien. In 2021
komt de tegenvaller o.a. door het verlengde dringende advies van de
Europese Centrale Bank (ECB) aan financiële instellingen om n.a.v. de
COVID-19 crisis niet of zeer terughoudend te zijn met winstuitkeren. Enkele
deelnemingen hebben verder zwaar te leiden onder de COVID-19 crisis,
waardoor hier enkele jaren geen dividenden verwacht worden. Er zijn
daarnaast echter ook deelnemingen, met weinig last van de COVID-19 crisis
en met een positieve bijstelling van de verwachte dividenduitkering.
Kosten vervolging
Er worden in 2021 en 2022 minder ontvangsten geraamd als gevolg van
de herstelactie vervolgingskosten. Uit onderzoek van de Nationale
Ombudsman is gebleken dat de Belastingdienst ten onrechte vervolgings­
kosten in rekening heeft gebracht. Momenteel voert de Belastingdienst
een herstelactie uit om de gedupeerden hiervoor te compenseren. Naast
deze derving is de meerjarenraming van de verwachte ontvangsten uit
hoofde van kosten vervolging geactualiseerd en wordt in 2022 een
tegenvaller verwacht vanwege de doorwerking van de gevolgen van
COVID-19 in de doorbelasting kosten vervolging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

90

Premies EKV
De premie-inkomsten voor EKV zijn opwaarts bijgesteld op basis van de
laatste informatie inzake een afgesloten projectfinanciering. De verwachting
is dat deze projectfinanciering in 2021 betaald zal worden.
Winstafdracht DNB
De meerjarenraming van de winstafdracht DNB wordt op nihil gesteld. De
Nederlandsche Bank (DNB) krijgt volgens de laatste raming te kampen met
verliezen en oplopende risico's, als gevolg van (verwachte) ontwikkelingen
in de rente en het ECB-beleid (zoals het COVID-19 gerelateerde inkooppro­
gramma Pandemic Emergency Purchase Programme (PEPP) en financie­
ringsprogramma's voor banken Targeted Longer-term Refinancing
Operations (TLTRO)). Op dit moment overstijgen de totale risico's de totale
buffers, waardoor er sprake is van een buffertekort. Zolang sprake is van
een buffertekort wordt door DNB op basis van het kapitaalbeleid (met
uitzondering van ESM-compensatie) geen dividend uitgekeerd aan de
Staat.
Diversen
Deze post bestaat uit een som van meerdere mutaties, waaronder een
onttrekking uit de begrotingsreserve van de exportkredietverzekering (EKV)
voor de geraamde uitvoeringskosten van Atradius (0,9 miljoen euro). Een
onttrekking uit de begrotingsreserve is een ontvangst voor de Financiënbegroting. Daarnaast wordt in 2021 op de EKV-polissen voor 1999 een
meevaller geraamd van circa 0,8 miljoen euro.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Dit betreft de ontvangstenderving op de niet-belastingontvangsten als
gevolg van het kwijtschelden van de relevante belastingschulden van KOTgedupeerden, bestaande uit kosten vervolging, belastingrente en de
verwachte boetes.
Technische mutaties
Herverzekering leverancierskredieten
De schaderaming voor Herverzekering Leverancierskredieten is met grote
onzekerheid omgeven, omdat het niet mogelijk is om in te schatten wat de
impact van de crisis zal zijn op elk individueel bedrijf. Een gevolg hiervan is
dat de restituties ook achterblijven op de initiële raming. De raming is voor
2020 derhalve naar beneden bijgesteld. Het grootste deel wordt verwacht
in de jaren 2021 en 2022. Voor 2021 worden de restituties met 100 miljoen
euro opwaarts bijgesteld, voor 2022 met 70 miljoen euro. Als gevolg van
de verlenging met zes maanden van de Herverzekering leverancierskre­
dieten worden in 2021 90 miljoen euro aan extra premieontvangsten
verwacht.
KLM rente-ontvangsten
De rente-ontvangsten voor de door de Staat verstrekte lening aan KLM
worden ontvangen op basis van een gebroken boekjaar. KLM heeft in 2020
ook minder getrokken uit de directe lening dan initieel voorzien. De raming
wordt op beide punten aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

91

Verlenging coronamaatregelen
Vanwege het verloop van COVID-19 heeft het kabinet de duur van het uitstel
van betaling verlengd. Het uitstel van betaling van nieuw opkomende
betalingsverplichtingen loopt nu tot 1 juli 2021. Dit betekent dat
ondernemers vanaf 1 juli 2021 de betaling van hun nieuw opkomende
belastingverplichtingen weer hervatten. Deze verlenging werkt door in
lagere verwachte ontvangsten van boetes en de verzuimboetes bij de
opbrengsten kosten vervolging. In de Kamerbrief over het steun- en herstel­
pakket van eind mei 2021 heeft het kabinet aangekondigd de invorderings­
rente stapsgewijs te verhogen in plaats van deze in één keer te laten
terugveren naar 4 procent. Sinds 23 maart 2020 is het percentage invorde­
ringsrente op vrijwel nihil (0,01 procent) gesteld. Hierdoor worden
ondernemers niet geconfronteerd met hoge rentelasten over hun belas­
tingschulden. Om ondernemers die gebruik maken van uitstel van betaling
tegemoet te komen wordt op 1 januari 2022 het percentage invorderings­
rente niet op 4 procent vastgesteld, maar op 1 procent. Op 1 juli 2022 wordt
de rente verhoogd naar 2 procent. Vervolgens wordt de rente jaarlijks
verhoogd met één procentpunt naar het gebruikelijke tarief van 4 procent.
Dat betekent dat de rente op 1 januari 2023 op 3 procent wordt vastgesteld
en vervolgens op 1 januari 2024 op 4 procent. Dit levert een derving op bij
de reeds begrote ontvangsten invorderingsrente van cumulatief 104 miljoen
euro in de periode 2022-2026.
Diversen
Deze post bestaat uit een som van meerdere mutaties. De premieont­
vangsten voor de door de Staat verstrekte garantie aan KLM worden
ontvangen op basis van een gebroken boekjaar. De raming van de
verwachte premieontvangsten wordt hierop aangepast. Daarnaast bestaat
deze post uit een aantal desalderingen.
Dividenden staatsdeelnemingen - financiële deelnemingen (niet-relevant
voor het uitgavenplafond)
De meest recente informatie over het verwachte dividend van de crisisge­
relateerde staatsdeelnemingen laat in 2021 een tegenvaller zien. De
tegenvaller komt door het verlengde dringende advies van de ECB aan
financiële instellingen om naar aanleiding van de COVID-19 crisis in 2021
geen of zeer terughoudend winst uit te keren.
Diversen (niet-relevant voor het uitgavenplafond)
Deze post bestaat uit een som van meerdere mutaties, waaronder het crisis­
gerelateerde deel van de DNB-winstafdrachten. Daarnaast heeft de Staat
eind december 2020 7,75 miljoen euro van het ESM ontvangen vanwege
het eindigen van de kortingsperiode van Slowakije. Deze ontvangst is
begroot in 2021 en dient derhalve gecorrigeerd te worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

92

Defensie
X DEFENSIE: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

11.402,8

11.831,6

11.584,5

11.615,2

11.190,6

‒ 1,8

0

0

0

0

‒ 1,8

0

0

0

0

25,2

0

0

0

0

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Convenant met bz voor inzet kmar voor beveiliging
in het buitenland
Eindejaarsmarge defensiebegroting

53,4

0

0

0

0

Diversen

‒ 7,5

6,5

0,2

1,6

4,2

71,1

6,5

0,2

1,6

4,2

‒ 44,4

‒ 69,6

‒ 85,1

‒ 57,2

‒ 71,6

45

0

0

0

0

Loonbijstelling

120,7

121,5

120,8

120,4

120,4

Prijsbijstelling defensiematerieelbegrotingsfonds

104,9

113,5

109,5

110,7

101,1

Diversen

113,1

60,7

56,4

67,5

66,9

339,3

226,1

201,6

241,4

216,8

408,6

232,6

201,8

243,1

221

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

11.811,4

12.064,2

11.786,2

11.858,3

11.411,6

Totaal Internationale samenwerking

260,8

224,5

212,3

212,8

213,8

12.072,2

12.288,7

11.998,6

12.071,2

11.625,4

Technische mutaties
Rijksbegroting
Bijstellen valuta in dollars
Digitale veiligheid

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

Stand Voorjaarsnota 2021

X DEFENSIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

158,7

158,8

158,8

158,8

158,8

‒ 1,8

0

0

0

0

‒ 1,8

0

0

0

0

‒ 7,5

‒ 2,5

‒ 2,5

‒ 2,5

‒ 2,5

‒ 7,5

‒ 2,5

‒ 2,5

‒ 2,5

‒ 2,5

‒ 3,9

1,3

1,3

1,3

1,3

‒ 3,9

1,3

1,3

1,3

1,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 13,1

‒ 1,1

‒ 1,1

‒ 1,1

‒ 1,1

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

145,6

157,6

157,6

157,6

157,6

Totaal Internationale samenwerking

1,4

1,4

1,4

1,4

1,4

Stand Voorjaarsnota 2021

147

159

159

159

159

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

Uitgaven
Mee en tegenvallers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

93

Diversen
De ontvangsten zijn bijgesteld t.o.v. de realisaties 2020 en dit werkt door op
de uitgaven. Dit betreft twee kleine ontvangsten die vorig jaar eerder zijn
binnengekomen. Middels deze mutatie wordt hiervoor gecorrigeerd.
Beleidsmatige mutaties
Convenant met BZ voor inzet KMar voor beveiliging in het buitenland
Het ministerie van Buitenlandse Zaken hevelt 25,2 miljoen euro over naar
het ministerie van Defensie ten behoeve van de bescherming van
diplomaten en ambassades door de Brigade Speciale Beveiligingsop­
drachten (BSB).
Eindejaarsmarge Defensiebegroting
De eindejaarsmarge 2020 is bij Voorjaarsnota 2021 toegevoegd aan de
Defensiebegroting.
Diversen
De post diversen is het saldo van diverse mutaties. De grootste mutatie
betreft een kasschuif voor de Invictus Games (-5 miljoen) van 2021 naar
2022, omdat deze spelen als gevolg van de COVID-19 maatregelen zijn
verplaatst naar 2022. Daarnaast worden de ontvangsten van de landmacht
en de bijbehorende uitgaven vanuit de Defensiebegroting overgeheveld
naar het DMF, omdat dit bij de instelling van het DMF niet juist is gegaan.
Technische mutaties
Bijstellen valuta in dollars
De nieuwe raming van de euro/dollarkoers uit het CEP van het Centraal
Planbureau leidt tot een meevaller op de uitgaven in dollars op het Defen­
siematerieelbegrotingsfonds. Conform kabinetsafspraak komen mee- en
tegenvallers als gevolg van valutaschommelingen direct ten gunste of ten
laste van het EMU-saldo. De verwerking vindt plaats via een correctie van
het uitgavenplafond. Alvorens de doorverdeling kan plaatsvinden vanuit
het DMF wordt deze geboekt op het voedingsartikel op de reguliere Defen­
siebegroting, en het ontvangstenartikel van het DMF.
Digitale veiligheid
Deze post betreft een overheveling van middelen voor de digitale veiligheid
van de aanvullende post naar de Defensiebegroting. Aan de Defensiebe­
groting is 45 miljoen toegevoegd om de betrouwbaarheid en continuïteit
van de digitale veiligheid te waarborgen. De middelen worden via het
voedingsartikel toegevoegd aan het DMF.
Loonbijstelling
De tranche 2021 van de loonbijstelling is overgemaakt naar de departe­
mentale begroting.
Prijsbijstelling (defensiematerieelbegrotingsfonds)
De prijsbijstelling tranche 2021 voor het DMF van € 104,9 miljoen is
toegevoegd aan de Defensiebegroting. Via het voedingsartikel is deze prijs­
bijstelling toegevoegd aan het DMF.
Diversen
Deze post is het saldo van verschillende mutaties. Het gaat om de
toevoeging van de prijsbijstelling tranche 2021 defensiebegroting
(23,1 miljoen). Ook betreft deze post een bijdrage voor de incidentele nood

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

94

en steunmaatregelen voor Defensie als gevolg van COVID-19 (20,6 miljoen)
en incidenteel 7 miljoen ontvangsten voor de tijdelijke werkgarantieregeling
voor technisch personeel. Verder betreft deze post de doorverdeling van
de valutategenvaller als gevolg van duurdere Zweedse Kronen van
13,5 miljoen (zie hiervoor ook de uitgaven en ontvangsten van het DMF).
Daarnaast betreft deze post een bijdrage vanuit het ministerie van Justitie
en Veiligheid t.b.v. het Bredere Offensief Tegen Georganiseerde Crimina­
liteit (8,9 miljoen) en de eerste tranche voor het Multidisciplinair Interventie
Team (12 miljoen).
Niet-belastingontvangsten
Mee en tegenvallers
Diversen
Deze post betreft het bijstellen van de ontvangsten t.o.v. de realisaties 2020.
Het gaat hier om ontvangsten die vorig jaar eerder dan verwacht zijn
binnengekomen.
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Deze post is het saldo van meerdere mutaties waaronder de herschikking
van een deel van de ontvangsten van het Defensie Materieel Organisatie
(DMO). De ontvangsten en de bijbehorende uitgaven worden overgeheveld
naar het DMF vanuit de Defensiebegroting omdat dit bij de instelling van
het DMF niet juist is gegaan.
Technische mutaties
Diversen
Deze post betreft de hogere ontvangsten voor hoogrisicobeveiliging van
de Nederlandsche bank.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

95

Infrastructuur en Waterstaat
XII INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

16.446,7

9.545,0

10.793,5

10.077,0

10.077,5

Doorschuiven budget urgenda/klimaat 2020

44,5

0

0

0

0

Eindejaarsmarge regeringsvliegtuig

16,2

0

0

0

0

Eindejaarsmarge 2020

19

0

0

0

0

Generale kasschuif deltafonds

169

21

174

27

‒ 271

Generale kasschuif hxii

‒ 54,2

‒ 16,4

27,2

20,2

15,4

Generale kasschuif if

768

290

‒ 360

‒ 476

‒ 111

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting

Diversen

5,2

6,1

0,1

0,2

0,2

967,7

300,7

‒ 158,7

‒ 428,6

‒ 366,4

Beschikbaarheidsvergoeding ov q3

1.110,00

0

0

0

0

Beschikbaarheidsvergoeding ov q4

370

0

0

0

0

Beschikbaarheidsvergoeding ov 2020

521,2

0

0

0

0

51

0

0

0

0

Loon- en prijsbijstelling 2021

224,4

226,7

255,5

243,3

242,2

Overheveling aanvullende post

36,5

10,6

8,2

8,3

8,9

Diversen

4,7

22,5

21,5

21,7

22,6

2.317,8

259,8

285,2

273,3

273,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

3.285,5

560,5

126,5

‒ 155,2

‒ 92,7

Stand Miljoenennota 2022 (subtotaal)

19.732,2

10.105,5

10.920,0

9.921,8

9.984,7

37,3

26,3

26,2

24,5

24,0

2026

Technische mutaties
Rijksbegroting

Covid-gerelateerde meerkosten cbr en rws

Extrapolatie

160,4

Totaal Internationale samenwerking

XII INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
XII INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl.
IS)

2021

2022

2023

2024

2025

19,7

17,4

13,8

15,7

14,1

7,1

2,9

0

0

0

7,1

2,9

0

0

0

7,1

2,9

0

0

0

26,8

20,3

13,8

15,7

14,1

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Extrapolatie
Totaal mutaties sinds
Miljoenennota 2021
Stand Miljoenennota 2022
(subtotaal)

0

0

Totaal Internationale
samenwerking

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

96

Doorschuiven budget Urgenda/Klimaat 2020
Mede als gevolg van de coronacrisis zijn niet alle beschikbare middelen voor
Klimaat- en Urgendadoelen tot besteding gekomen in 2020. Omdat met
deze middelen, middels dezelfde regeling als waar het budget voor was
bedoeld in 2020, de beoogde CO2-reductie kan worden bewerkstelligd in
2021, zijn zij in 2021 toegevoegd aan de IenW-begroting HXII. Het gaat in
totaal om 44,5 miljoen euro.
Eindejaarsmarge regeringsvliegtuig
De reservering voor het regeringsvliegtuig (16,2 miljoen euro) is bij
Voorjaarsnota toegevoegd aan de IenW-begroting. Omdat de inklarings­
kosten in 2020 niet tot betaling zijn gekomen, zijn deze middelen doorge­
schoven naar 2021.
Eindejaarsmarge 2020
De eindejaarsmarge 2020 is bij Voorjaarsnota toegevoegd aan de IenWbegroting.
Generale kasschuif Deltafonds
Als gevolg van het geactualiseerde programma en om tot een realistische
en gecontroleerde overprogrammering te komen is er een kasschuif
verwerkt op de begroting van het Deltafonds. De kasschuif heeft een
meerjarige doorwerking en sluit over de gehele looptijd van het fonds op
nul.
Generale kasschuif HXII
Op de IenW-begroting Hoofdstuk XII zijn diverse kasschuiven verwerkt.
Het betreft per saldo een schuif van 2021 en 2022 naar latere jaren. De
belangrijkste onderdelen zijn vertragingen op de bedrijvenregeling bodem­
sanering en het naar achteren schuiven van Klimaatakkoord-middelen ter
aansluiting op bestedingsplannen en op de prognoses van subsidiever­
strekking door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Hier
tegenover staat onder andere een schuif naar voren voor contributies van
het Koninklijk Nederlands Metereologisch Instituut (KNMI) aan de Europese
Organisatie voor de ontwikkeling van weersatellieten (EUMETSAT).
Generale kasschuif Infrastructuurfonds
Als gevolg van het geactualiseerde programma en om tot een realistische
en gecontroleerde overprogrammering te komen is er een kasschuif
verwerkt op de begroting van het Infrastructuurfonds. De kasschuif heeft
een meerjarige doorwerking en sluit over de gehele looptijd van het fonds
op nul.
Diversen
Deze post bestaat vrijwel geheel uit de middelen voor luchtvaartveiligheid.
Het Kabinet heeft besloten extra middelen voor de Inspectie Leefomgeving
en Transport (ILT) uit te trekken voor nieuwe wettelijke vereisten en ontwik­
kelingen die voortkomen uit het OVV-rapport inzake veiligheid Schiphol
(5 miljoen euro in 2021 en 6 miljoen euro in 2022).
Technische mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

97

Beschikbaarheidsvergoeding ov Q3
Dit betreft een overboeking van de aanvullende post voor verlenging van
de Beschikbaarheidsvergoeding openbaar vervoer (ov) tot en met het derde
kwartaal van 2021. De vergoeding is bestemd voor al het openbaar vervoer
onder een concessie in Nederland. Deze verlenging is verwerkt in de tweede
incidentele suppletoire begroting voor de IenW begroting Hoofdstuk XII.
Beschikbaarheidsvergoeding ov Q4
Dit betreft de middelen die beschikbaar worden gesteld voor het
ongewijzigd doortrekken van de Beschikbaarheidsvergoeding openbaar
vervoer (ov) naar het vierde kwartaal van 2021. Deze verlenging is verwerkt
in de vierde incidentele suppletoire begroting voor de IenW begroting
Hoofdstuk XII.
Covid-gerelateerde meerkosten CBR en RWS
Rijkswaterstaat (RWS) en het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen
(CBR) hebben in 2020 en 2021 corona-gerelateerde tegenvallers voor onder
meer preventieve maatregelen bij uitvoering van projecten en gemiste
inkomsten uit examens. Hiervoor is bij Voorjaarsnota 22,5 miljoen euro voor
RWS en 28,5 miljoen euro voor het CBR beschikbaar gesteld.
Loon- en prijsbijstelling 2021
De tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling is overgemaakt naar de
begroting van IenW
Overheveling aanvullende post
Bij Voorjaarsnota worden reserveringen op de aanvullende post voor onder
andere de Wet Open Overheid en informatiehuishouding (in totaal ruim
37 miljoen euro), compensatie van de vuurwerkbranche (27,5 miljoen euro),
de stikstof-maatregel walstroom zeevaart (in totaal 12 miljoen euro) en
compensatie Zeeland (5 miljoen euro) overgeheveld naar de IenW
begroting.
Beschikbaarheidsvergoeding ov 2020
Bij Najaarsnota is de Kamer geïnformeerd dat circa 500 miljoen euro van
de beschikbaarheidsvergoeding Openbaar Vervoer niet in 2020 maar in 2021
tot betaling zou komen omdat een deel van de vergoeding achteraf wordt
uitgekeerd. In 2020 is het uitgavenplafond voor dat bedrag verlaagd. Bij
Voorjaarsnota wordt het uitgavenplafond met hetzelfde bedrag verhoogd.
Diversen
Deze post bestaat voornamelijk uit het saldo van overboekingen met de
begroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK). De grootste post is het terugboeken van de decentralisatie-uitkering
verkeer en vervoer vanuit het Provinciefonds naar de IenW-begroting
(jaarlijks 22,8 miljoen euro in de jaren 2021 tot en met 2026) omdat ten
behoeve van rechtmatigheid voor een andere uitkeringsvorm zal worden
gekozen.
Niet-belastingontvangsten
Technische mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

98

Diversen
Deze post bestaat volledig uit desalderingen, waarvan een bijdrage van de
Europese Commissie aan het Planbureau voor de Leefomgeving voor
contractonderzoek (1,2 miljoen euro) en de bijdrage van de Provincie ZuidHolland aan de bodemsanering Stormpolderdijk (1,5 miljoen) de grootste
zijn. De ontvangst in 2022 betreft de geraamde terugbetaling van de lening
die is verstrekt aan Winair (2,9 miljoen euro).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

99

Economische Zaken en Klimaat
XIII ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

7.809,5

5.956,7

6.420,6

6.337,4

6.117,9

24,7

0

0

0

0

24,7

0

0

0

0

Actualisatie schaderamingen uitgaven

1.292,00

704

635

377

94

Afboeken middelen stuwmeerregeling

‒ 15,2

0

0

0

0

Afboeking huidige reeks - aanpassing raming
uitgaven immateriële schade

‒ 100

0

0

0

0

Afboeking huidige reeks - aanpassing raming
vergoeding waardedaling

‒ 245

0

0

0

0

Afboeking huidige reeks - bijstelling raming
schadevergoedingen

‒ 200

0

0

0

0

Afboeking huidige reeks - bijstelling raming
uitvoeringskosten schade

‒ 150

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Herijking nucleair historisch afval
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting

Btw-component uitvoeringskosten

27

26

24

13

3

‒ 12,5

‒ 15,5

‒ 22

‒ 11

‒4

Doorschuiven budget Urgendaprojecten 2020

17

0

0

0

0

Eindejaarsmarge Toekomstfonds

97

0

0

0

0

32,8

15,5

14

14,8

12,7

Invullen negatieve eindejaarsmarge

525,5

0

0

0

0

Inzet eindejaarsmarge

‒ 56,4

0

0

0

0

Kapitaalstorting EBN

0

0

467,8

441,2

328

Dekking PIDI

Interne problematiek

Kasschuif actieplan energiebesparing Urgenda

‒ 41

19

10

6

6

Negatieve EJM schadebetalingen

‒ 426,3

0

0

0

0

Negatieve EJM uitvoeringskosten schadebetalingen

‒ 99,2

0

0

0

0

Opvragen reguliere eindejaarsmarge

56,4

0

0

0

0

Uitvoeringskosten BIK

17,1

29,3

8,9

5

0

0

10

37,5

0

0

‒ 1,4

‒ 27,7

3,8

0,2

‒ 1,4

717,8

760,6

1.179,00

846,2

438,3

WarmteLinQ
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Aanpassing kasdekking Groeifaciliteit
Actualisatie kasbuffers GO-c
AP klimaatakkoord - bovenregionale warmtenetten

50

0

0

0

0

‒ 25

‒ 100

‒ 100

‒ 50

‒ 50

35

40

0

0

0

Coronaoverbruggingslening (COL)

33,3

0

0

0

0

Deep Tech Fonds

175

0

0

0

0

Fonds Alternatieve Financiering

50

0

0

0

0

Fondsversterking ROM's

75

0

0

0

0

Onttrekking aan reserve duurzame energie

447,9

0

0

0

0

Overboeking budget startersregeling naar TVL

‒ 90

0

0

0

0

Overboeking middelen actieplan energiebesparing

50

0

0

0

0

Startersregeling via Qredits

70

0

0

0

0

Steunmaatregel mobiliteitscluster

30

40

40

30

10

TOA krediet

20

80

100

0

0

TRSEC

325

0

0

0

0

3.790,00

0

0

0

0

TVL startersregeling

120

0

0

0

0

TVL startersregeling motie

60

0

0

0

0

2.015,00

0

0

0

0

TVL aanvulling

Verhoging budget Tegemoetkoming Vaste Lasten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

100

Verhoging subsidieplafond Tegemoetkoming Vaste
Lasten
Verhoging TVL Q2

2021

2022

2023

2024

2025

70

0

0

0

0

451,5

0

0

0

0

Verhoging uitvoeringsbudget TVL

30

0

0

0

0

Verlenging TVL

385

0

0

0

0

Verruiming TVL

560

0

0

0

0

280,5

120,9

95,6

94,3

87,7
0

Diversen
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Voucherkredietfaciliteit reissector

400

0

0

0

‒ 15,9

‒ 13,7

0

0

0

9.392,30

167,2

135,6

74,3

47,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

10.134,80

927,7

1.314,70

920,5

485,9

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

17.944,30

6.884,30

7.735,30

7.257,90

6.603,90

Totaal Internationale samenwerking

31,6

29,6

29,1

27,2

27,2

17.976,00

6.914,00

7.764,40

7.285,20

6.631,10

Diversen

Stand Voorjaarsnota 2021

XIII ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

4.816,0

3.556,9

4.178,9

4.331,2

4.417,0

Afboeking huidige raming - aanpassing raming
ontvangsten schadeverg.

‒ 200

0

0

0

0

Afboeking huidige raming - aanpassing raming
ontvangsten voor immateri

‒ 100

0

0

0

0

Afboeking huidige raming - bijstelling raming
ontvangsten waardedaling

‒ 245

0

0

0

0

Afboeking huidige raming - bijstelling raming
uitvoeringskosten

‒ 150

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting

Bijstelling raming immateriële schade

100

50

10

5

3

Bijstelling raming uitgaven schadevergoeding img

425

423

423

253

66

Bijstelling raming uitvoeringskosten schade

252

215

202

119

25

Bijstelling raming waardedaling groningen

515

16

0

0

0

Btw-compensatie restant 2020

‒ 20

0

0

0

0

Kasschuif ontvangsten immateriële schade

‒ 25

12,5

10

1,3

0,5

‒ 106,3

0,5

0

42,5

46,8

‒ 63

9,3

3,3

20,8

23,5

Kasschuif ontvangsten schadevergoeding img
Kasschuif ontvangsten uitvoeringskosten
schadevergoedingen
Kasschuif ontvangsten waardedaling

‒ 128,8

124,8

4

0

0

Overlopende ontvangsten nam

246,8

0

0

0

0

Overlopende ontvangsten nam - uitvoeringskosten
schade

99,2

0

0

0

0

Overlopende ontvangsten nam - ontvangsten 2020
nam voor waardedaling

179,5

0

0

0

0

Stuwmeerregeling

‒ 15,2

0

0

0

0

8,6

0

0

0

0

772,8

851,1

652,3

441,6

164,8

Onttrekking aan reserve duurzame energie

447,9

0

0

0

0

Onttrekking reserve klein krediet corona

100

0

0

0

0

Diversen

27

17,2

16,1

14,7

11,9

0

50

66,7

66,7

66,7

‒ 15

‒5

0

0

0

Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Voucherkredietfaciliteit reissector
Diversen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

101

2021

2022

2023

2024

2025

559,9

62,2

82,8

81,4

78,6

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

1.332,8

913,2

735,0

522,9

243,4

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

6.148,8

4.470,1

4.913,9

4.854,2

4.660,4

6.148,8

4.470,1

4.913,9

4.854,2

4.660,4

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
Mee- en tegevallers
Herijking nucleair historisch afval
De kosten voor het opruimen van historisch nucleair afval en ontmanteling
van gebouwen zijn herijkt en vallen 24,7 miljoen euro hoger uit dan eerder
geraamd. Dekking is gevonden binnen de reguliere eindejaarsmarge van
EZK.
Beleidsmatige mutaties
Actualisatie schaderamingen uitgaven
De meerjarige uitgavenraming voor schadevergoedingen in Groningen als
gevolg van de aardbevingsproblematiek is geactualiseerd. Deze raming is
op de EZK-begroting opgenomen. De raming bestaat uit immateriële
schades (100 miljoen euro in 2021), schadevergoedingen IMG (425 miljoen
euro in 2021), uitvoeringskosten (252 miljoen euro in 2021) en de waarde­
daling (515 miljoen euro in 2021).
Stuwmeerregeling
De Staat heeft een betalingsovereenkomst voor de stuwmeerregeling
gesloten met de NAM. De NAM betaalt 40,4 miljoen euro van de in totaal
55,6 miljoen euro aan gemaakte kosten. De 15,2 miljoen euro die de Staat
bijdraagt wordt gedekt vanuit de risicoreservering Groningen op de
Aanvullende Post.
Afboeking huidige reeks schaderamingen
Met de actualisatie van de meerjarige raming voor schadevergoedingen in
Groningen als gevolg van de aardbevingsproblematiek, komt de oude
raming van in totaal 695 miljoen euro te vervallen. Deze is daarom
afgeboekt. Dit geldt voor de ramingen immateriële schades (100 miljoen
euro), vergoeding waardedaling (245 miljoen euro), schadevergoedingen
(200 miljoen euro) en uitvoeringskosten schade (150 miljoen euro).
BTW-component uitvoeringskosten
In het Akkoord op Hoofdlijnen is afgesproken dat het totaalbedrag van BTW
zal worden verrekend met de NAM. Dit betreft de compensatie van het BTWdeel van de uitvoeringskosten van de schadeafhandeling. Als onderdeel van
de geactualiseerde schaderamingen, zijn de benodigde BTW-reeksen
toegevoegd aan de EZK-begroting, bestaande uit de nieuwe raming startent
met 27 miljoen euro in 2021 en het restant uit 2020 (20 miljoen euro).
Dekking PIDI
In 2021 wordt het Programma Infrastructuur Duurzame Industrie (PIDI)
opgericht, zoals reeds aangekondigd in de kabinetsreactie Taskforce Infra­
structuur Klimaatakkoord Industrie van 16 oktober 2020. De dekking voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

102

PIDI voor de periode 2021-2025 (65 miljoen euro) is op de EZK-begroting
gevonden, binnen het instrumentarium dat reeds bestemd is voor verduur­
zaming van de industrie.
Doorschuiven budget Urgendaprojecten 2020
Mede als gevolg van de coronacrisis zijn niet alle beschikbare middelen voor
Urgendadoelen tot besteding gekomen in 2020. Omdat met deze middelen,
middels dezelfde regeling als waar het budget voor was bedoeld in 2020,
de beoogde CO2-reductie kan worden bewerkstelligd in 2021, zijn zij in 2021
toegevoegd aan de EZK-begroting. Het gaat in totaal om 17 miljoen euro.
Eindejaarsmarge toekomstfonds
Voor het Toekomstfonds geldt een 100% eindejaarsmarge. Conform de
begrotingsregels is de eindejaarsmarge van 97 miljoen euro toegevoegd
aan de begroting van EZK.
Interne problematiek
De interne problematiek bestaat onder andere uit middelen voor de nieuwe
deelneming Bonaire Brandstof Terminals om de leveringszekerheid van
energie op Bonaire te borgen. Daarnaast bestaat de intern problematiek uit
knelpunten in de bedrijfsvoering en diverse knelpunten bij de uitvoerende
diensten.
Negatieve EJM
Door vertraging in de ontvangsten van NAM voor de schadeafhandeling, is
in 2020 een tekort van 525,5 miljoen euro ontstaan op de ontvangsten van
de Groningenmiddelen op de EZK-begroting. Dit tekort loopt binnen de
uitgaven als negatieve eindejaarsmarge door in 2021 en bestaat uit een deel
schadebetalingen (426,3 miljoen euro) en uitvoeringkosten schadebeta­
lingen (99,2 miljoen euro). Doordat de NAM-ontvangsten over het derde en
vierde kwartaal van 2020 alsnog in 2021 binnenkomen, is de negatieve
eindejaarsmarge in 2021 ingevuld.
Inzet eindejaarsmarge
EZK heeft 2020 afgesloten met onderuitputting op het specifieke deel van
de begroting (exclusief de middelen van artikel 5, Groningen). Hieruit krijgt
EZK in 2021 de reguliere eindejaarsmarge van 56,4 miljoen euro, die is
ingezet voor dekking van interne problematiek.
Kapitaalstorting EBN
EBN draagt conform het gasgebouw verantwoordelijkheid voor 40% van
de aardbevingskosten (schade en versterken). Met het bekend worden van
de ramingen voor schade en versterken, dient EBN een afdoende
voorziening voor deze kosten te treffen. De huidige exploitatieresultaten van
EBN laat dit momenteel echter niet toe. De Staat als 100% aandeelhouder
van EBN. Deze reeks ziet toe op de daadwerkelijke kapitalisatie van EBN om
de aardbevingskosten te kunnen dragen.
Kasschuif actieplan energiebesparing Urgenda
De middelen op de AP voor het actieplan energiebesparing Urgenda
(50 miljoen euro in 2021) zijn overgeboekt naar de begroting van EZK en
worden grotendeels ingezet via de VEKI-regeling. Om deze middelen in
het gewenste ritme te brengen is een kasschuif doorgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

103

Opvragen reguliere eindejaarsmarge
EZK heeft 2020 afgesloten met onderuitputting op het specifieke deel van
de begroting (exclusief de middelen van artikel 5, Groningen). Conform
de begrotingsregels wordt de eindejaarsmarge van 56,4 miljoen euro
toegevoegd aan de begroting van EZK.
Uitvoeringskosten BIK
De uitvoering van de Baangerelateerde Investeringskorting (BIK) is belegd
bij RVO. De kostenraming bedraagt 60,3 miljoen euro voor de periode
2021-2024, waarvan de meeste kosten gemaakt worden in de uitvoerings­
jaren 2021 en 2022.
WarmteLinQ
Ten behoeve van de investering in het warmtetransportnetwerk tussen
Rotterdam en Den Haag (WarmteLinQ) wordt 10 miljoen euro vrijgemaakt.
Dit is in aanvulling op de 75 miljoen euro die is opegevraagd vanaf de
aanvullende post. Daarnaast wordt een lening van 37,5 miljoen euro
afgegeven voor de aftakking naar de regio Leiden (WarmteLinQ+).
Diversen
Deze post bestaat uit mutaties die onder de ondergrens van het toe te lichten
bedrag vallen.
Technische mutaties
Aanpassing kasdekking groeifaciliteit
In de Kamerbrief van 28 augustus 2020 (Kamerstuk 35420, nr. 105) heeft
het kabinet 300 miljoen euro gereserveerd ten behoeve van een herkapita­
lisatiefonds. Hiervan is 50 miljoen euro ter beschikking gesteld voor de
kasbuffer voor de Groeifaciliteit. Dit is in het kader van het initiatief van de
banken voor het oprichten van een Dutch Post-Covid Growth Fund, om de
financiële balans van ondernemingen te versterken.
Actualisatie kasbuffers GO-c
Zoals aan de Tweede Kamer gemeld, worden in het voorjaar de begrotings­
reserves van de corona-gerelateerde garantieregelingen herijkt. Aan de
hand van de meest actuele inzichten in de kasbuffer in relatie tot de
geraamde benutting, wordt een deel meerjarig bijgesteld.
AP klimaatakkoord - bovenregionale warmtenetten
Voor warmtenetten is geld beschikbaar op de Aanvullende Post. EZK heeft
in totaal 75 miljoen euro opgevraagd voor de stimulering van het warmte­
transportnetwerk van Rotterdam naar Den Haag, genaamd WarmteLinQ.
Coronaoverbruggingslening (COL)
In 2020 is 33,3 miljoen euro op de Coronaoverbruggingslening niet tot
besteding gekomen. Omdat deze middelen alsnog in 2021 nodig zijn, zijn
deze middelen weer toegevoegd aan de EZK. Dit ten behoeve van
verstrekking van COL-leningen door de ROM’s.
Deep Tech Fonds (DTF)
De bijdrage van 175 miljoen euro aan het DTF betreft de EZK bijdrage aan
het nieuw op te richten co-investeringsfonds DTF. Dit fonds is gericht op
de financiering van kapitaalintensieve deeptech start- en scale-ups die
bijdragen aan het lange termijn verdienvermogen van Nederland.
Uitgangspunt van het fonds is om onder marktconforme condities (het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

104

betrekken van een private co­financier is een vereiste) over een investe­
ringsperiode van maximaal vijf jaar 12 tot 15 investeringen te doen in
deeptech bedrijven.
Fonds Alternatieve Financiering
De bijdrage van 50 miljoen euro aan het Fonds Alternatieve Financiering
wordt ingezet voor het verbreden van het financieringslandschap voor het
MKB. De totale omvang van het fonds is voorzien op 200 miljoen euro.
Fondsversterking ROM’s
EZK heeft in 2020 75 miljoen euro ontvangen voor de fondsversterking van
de ROM’s. Het was in 2020 niet mogelijk al concrete stortingen te doen,
omdat de regio de benodigde cofinanciering moest organiseren. Daarom
zijn de middelen doorgeschoven naar 2021 om alsnog tot de fondsver­
sterking over te gaan. Over de fondsversterking worden met de regionale
partners afspraken gemaakt.
Onttrekking aan reserve duurzame energie
Ten behoeve van de financiering van afgegeven SDE(+)-beschikkingen en
het flankerend beleid wordt 447,9 miljoen euro onttrokken aan de begro­
tingsreserve duurzame energie. De onttrekking wordt toegevoegd aan het
reeds beschikbare kasbudget van de SDE(+). Een onttrekking aan een begro­
tingsreserve is altijd aan zowel de ontvangsten- als uitgavenkant zichtbaaO­
vebroeking
Overboeking budget startersregeling naar TVL
Begin 2021 is 180 miljoen euro beschikbaar gesteld voor een specifieke
regeling voor starters. Vanaf het tweede kwartaal van 2021 is de TVL zodanig
aangepast dat de betreffende starters hiervan gebruik kunnen maken. Het
resterende budget van 90 miljoen euro voor de specifieke startersregeling
is daarom toegevoegd aan het budget van de TVL.
Overboeking middelen actieplan energiebesparing
In het kader van Urgenda 2.0 zijn middelen toegekend voor het ‘actieplan
energiebesparing industrie’ met als doel het versnellen van energiebe­
sparing door het voorfinancieren van investeringen. EZK heeft de
beschikbare 50 miljoen euro opgevraagd en overgeboekt gekregen vanuit
de Aanvullende Post.
Startersregeling via Qredits
Het budget voor de overbruggingskredieten voor bestaande ondernemers
in getroffen sectoren is met 30 miljoen euro opgehoogd. Mede naar
aanleiding van de motie Dijkhoff c.s. van 9 december jl. wordt na
goedkeuring door de Europese Commissie 40 miljoen euro beschikbaar
gesteld om corona overbruggingskredieten aan bedrijven te verstrekken,
die gestart zijn in Q1 en Q2 2020, met coulante voorwaarden.
Steunmaatregel mobiliteitscluster
Om de teruggang in R&D-investeringen binnen het mobiliteitscluster door
omzetderving als gevolg van de coronacrisis te mitigeren, is een subsidie­
regeling aangekondigd voor bedrijven in de automotive, luchtvaart en
maritieme sectoren. De subsidie is bedoeld voor R&D-projecten die op korte
termijn kunnen starten en een looptijd hebben van maximaal 4 jaar. Het
budget voor de regeling is vastgesteld op 150 miljoen euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

105

TOA krediet
Het time-out-arrangement (TOA) ondersteunt ondernemers bij het
afwenden van een faillissement. Voor 2021 is 200 miljoen euro gereserveerd
op de aanvullende post voor het TOA-krediet. Deze zijn middels een
kasschuif in het juiste ritme gezet en overgeheveld naar de EZK-begroting.
TRSEC
Wanneer evenementen vanwege de epidemiologische situatie worden
verboden, kunnen organisatoren een vergoeding voor de gemaakte kosten
ontvangen. Hiervoor is de tijdelijke regeling subsidie evenementen
COVID-19 (TRSEC) vormgegeven. Het plafond van de te verlenen subsidie
en leningen bedraagt 385 miljoen euro. Dit bedrag is als verplichtingen­
budget opgenomen. Het kasbudget van 325 miljoen euro is de raming van
het uit te betalen bedrag.
TVL aanvulling
Het budget van de TVL is met in totaal 3,79 miljard euro verhoogd. Deze
verhoging houdt verband met diverse verruimingen die zijn opgenomen in
de 3de incidentele suppletoire begroting van EZK.
TVL startersregeling
Voor starters is een specifieke regeling ontwikkeld binnen de TVL. De
regeling gold in eerste instantie voor ondernemers die gestart waren tussen
1 januari 2020 en 30 juni 2020 en is naar aanleiding van de motie Aartsen
c.s. verbreed naar ondernemers gestart tussen 30 september 2019 en 30 juni
2020. In totaal is hiervoor 180 miljoen euro beschikbaar gesteld, zoals
opgenomen in de derde Incidentele Suppletoire Begroting van EZK.
Verhoging budget Tegemoetkoming Vaste Lasten
Ten behoeve van de verlenging van de TVL naar het derde kwartaal van 2021
is 1,75 miljard euro toegevaagd aan het budget. Daarnaast is 265 miljoen
euro toegevoegd aan de TVL voor de referentiesystematiek, waarvan
90 miljoen euro wordt gedekt door de overboeking van de resterende
middelen op de startersregeling.
Verhoging subsidieplafond Tegemoetkoming Vaste Lasten
Om de TVL meer toegankelijk te maken voor grote bedrijven wordt het
maximum subsidiebedrag met 600.000 euro verhoogd naar 1,2 miljoen
euro. De verwachte kosten voor het verhogen van de maximum subsidie
bedragen 70 miljoen euro.
Verhoging TVL Q2
Het budget van de TVL is in verband met de verhoging van het vergoe­
dingspercentage van de regeling voor het tweede kwartaal van 2021 van
85% naar 100% aangevuld met 450 miljoen euro. De verhoging van het
vergoedingspercentage is ook doorgevoerd in Caribisch Nederland,
waarvoor 1,5 miljoen euro beschikbaar is gesteld.
Verhoging uitvoeringsbudget TVL
De uitvoeringskosten RVO van de TVL wordt verhoogd met 30 miljoen euro.
Dit betreffen aanvullende uitvoeringskosten voor het eerste en tweede
kwartaal van 2021, en de uitvoeringskosten voor de verlenging van de TVL
naar het derde kwartaal van 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

106

Verlenging TVL
Ten behoeve van de verhoging van het maximale subsidiebedrag en het
verlagen van het minimale bedrag aan vaste lasten, is het budget van de
TVL verhoogd met 385 miljoen euro.
Verruiming TVL
Ten behoeve van de verhoging van de omzetdervingspercentage en de
verbreding van de omzetdervingsdrempel in Q1 van 2021 is 560 miljoen
euro toegevoegd aan het budget van de TVL.
Diversen
Deze post bestaat uit mutaties die onder de ondergrens van het toe te lichten
bedrag vallen.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Voucherkredietfaciliteit reissector
Het kabinet stelt een faciliteit van maximaal 400 miljoen euro aan het garan­
tiefonds SGR beschikbaar voor de verstrekking van liquiditeitsleningen
(voucherkredieten) aan reisorganisaties, die tijdelijk onvoldoende middelen
hebben om vouchers terug te betalen aan consumenten.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen.
Niet-belastingontvangsten
Beleidsmatige mutaties
Afboeking huidige raming
Met de actualisatie van de meerjarige raming voor schadevergoedingen in
Groningen als gevolg van de aardbevingsproblematiek, komt de oude
ontvangstenraming van in totaal 695 miljoen euro te vervallen. Deze is
daarom afgeboekt. Dit geldt voor de ontvangstenramingen immateriële
schades (100 miljoen euro), vergoeding waardedaling (245 miljoen euro),
schadevergoedingen (200 miljoen euro) en uitvoeringskosten schade
(150 miljoen euro).
Betreft BTW-compensatie aan NAM
In het Akkoord op Hoofdlijnen is afgesproken dat het totaalbedrag van BTW
zal worden verrekend met de NAM. Dit betreft de compensatie van het BTWdeel van de uitvoeringskosten van de schadeafhandeling. Als onderdeel van
de geactualiseerde schaderamingen, zijn de benodigde BTW-reeksen
toegevoegd aan de EZK-begroting. De eerder geraamde ontvangsten van
20 miljoen euro zijn afgeboekt.
Actualisatie schaderamingen ontvangsten
De meerjarige uitgavenraming voor schadevergoedingen in Groningen als
gevolg van de aardbevingsproblematiek is geactualiseerd. Deze raming is
nu op de EZK-begroting opgenomen. De raming bestaat uit immateriële
schades (100 miljoen euro), schadevergoedingen IMG (425 miljoen euro),
uitvoeringskosten (252 miljoen euro) en de waardedaling (515 miljoen
euro).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

107

Kasschuif ontvangsten
De ontvangsten vanuit de NAM voor de schadebetalingen lopen in de regel
achter op de uitgaven. Middels een kasschuif zijn de ontvangsten in een
kasritme gezet dat beter aansluit bij de praktijk.
Overlopende ontvangsten NAM
Door vertraging in de ontvangsten van NAM voor de schadeafhandeling, is
in 2020 een tekort ontstaan op de Groningenmiddelen op de EZK-begroting.
Doordat de NAM-ontvangsten over het derde en vierde kwartaal van 2020
alsnog in 2021 binnenkomen, wordt de negatieve eindejaarsmarge in 2021
die het gevolg is van het tekort op de ontvangsten voor Groningen ultimo
2020 ingevuld. De ontvangsten bestaan uit schadevergoedingen
(246,8 miljoen euro), uitvoeringskosten (99,2 miljoen euro) en waardedaling
(179,5 miljoen euro).
Stuwmeerregeling
De Staat heeft een betalingsovereenkomst voor de stuwmeerregeling
gesloten met de NAM. De NAM betaalt 40,4 miljoen euro van de in totaal
55,6 miljoen euro aan gemaakte kosten. De 15,2 miljoen euro die de Staat
bijdraagt wordt gedekt vanuit de risicoreservering Groningen op de
Aanvullende Post.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen.
Technische mutaties
Onttrekking aan reserve duurzame energie
Ten behoeve van de financiering van afgegeven SDE(+)-beschikkingen en
het flankerend beleid wordt 447,9 miljoen euro onttrokken aan de begro­
tingsreserve duurzame energie. De onttrekking wordt toegevoegd aan het
reeds beschikbare kasbudget van de SDE(+). Een onttrekking aan een begro­
tingsreserve is altijd aan zowel de ontvangsten- als uitgavenkant zichtbaar.
Onttrekking reserve klein krediet corona
Zoals aan de Tweede Kamer gemeld, zijn in het voorjaar de begrotingsre­
serves van de corona-gerelateerde garantieregelingen herijkt. In dat kader
is 100 miljoen onttrokken aan de reserve Klein Krediet Corona (KKC), wat
vrijvalt ten behoeve van het generale beeld.
Diversen
Deze post bestaat uit mutaties die onder de ondergrens van het toe te lichten
bedrag vallen. Zoals het toevoegen van de rente-ontvangsten van de
voucherkredietfaciliteit reissector.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Voucherkredietfaciliteit reissector
De aflossing op de voucherkredietfaciliteit zal in tranches plaatsvinden in
de periode 2022 tot en met 2028. De raming van de ontvangsten is
gebaseerd op de huidige inzichten bij een volledige benutting van de
faciliteit.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen. Zoals
de aanpassing van de raming ontvangsten Mijnbouwwet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

108

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
XIV LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

2.033,1

1.391,0

1.374,6

1.262,1

1.304,2

‒ 18,7

8,9

‒ 1,2

‒ 1,6

‒ 1,3

‒ 18,7

8,9

‒ 1,2

‒ 1,6

‒ 1,3

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Eindejaarsmarge 2020

39,1

0

0

0

0

Kasschuif gerichte opkoop

‒ 212,9

211,4

0,8

0,6

0,2

Kasschuif regeling versneld natuurherstel rvo

‒ 68,6

22,6

22,6

20,6

2,9

‒ 45

45

0

0

0

57

0

0

0

0

‒ 36,1

7,6

5,1

18,6

17,8

‒ 266,5

286,6

28,5

39,8

20,9

Doorschuif 2020 sierteelt/voedingstuinbouw

36

0

0

0

0

Gerichte opkoop desaldering

110

0

0

0

0

Middelen gerichte opkoop 1e tranche uit begr. stst

99,5

0

0

0

0

Nadeelcompensatie pelsdierhouders vervroegd
verbod

122,5

0

0

0

0

Kasschuif sanering varkenshouderij
Kasschuif subsidiebudget srv
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting

Steunmaatregel dierentuinen i.v.m. covid-19

39

0

0

0

0

169,8

33,2

33,4

29,3

30,4

576,8

33,2

33,4

29,3

30,4

291,7

328,7

60,7

67,5

50

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

2.324,8

1.719,7

1.435,3

1.329,6

1.354,3

Totaal Internationale samenwerking

35,2

33,1

33,1

33,1

33,1

2.360,0

1.752,9

1.468,4

1.362,7

1.387,4

Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

Stand Voorjaarsnota 2021

XIV LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

237,1

88,6

76,4

73,7

69,8

‒ 0,2

2,5

0,5

‒ 0,5

‒1

‒ 0,2

2,5

0,5

‒ 0,5

‒1

Gerichte opkoop desaldering

110

0

0

0

0

Middelen gerichte opkoop 1e tranche uit begr. stst

99,5

0

0

0

0

Diversen

36,1

1,2

1,5

0

0

245,6

1,2

1,5

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

245,4

3,7

2

‒ 0,5

‒1

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

482,6

92,3

78,4

73,2

68,8

482,6

92,3

78,4

73,2

68,8

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

109

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Diversen
Dit betreft het saldo van verschillende autonome ramingsbijstellingen op
de LNV-begroting. Meevallers bestaan onder andere uit onderuitputting
brexit zbo’s en vertraagde overboeking omtrent technische bijstand. De
tegenvallers bestaan onder andere uit meerkosten omtrent natuurvergun­
ningen, meerkosten voor opslaghouders van in beslag genomen dieren en
een tekort op het apparaatsbudget van DG Stikstof voor 2021. De einde­
jaarsmarge LNV (13,7 miljoen euro) wordt ingezet als dekking voor de
tegenvallers. De voorziene onderuitputting NVWA (13,9 miljoen euro) wordt
ingezet als dekking voor de retributiedemping, zie post beleidsmatige
mutaties diversen.
Beleidsmatige mutaties
Eindejaarsmarge 2020
Conform de begrotingsregels wordt de eindejaarsmarge toegevoegd aan
de begroting van LNV (13,7 miljoen euro). Deze mutatie bestaat verder uit
de onderuitputting op de regeling warme sanering varkenshouderijen
(17,9 miljoen euro) en de onderuitputting op de Floriade (7,5 miljoen euro).
Kasschuif gerichte opkoop
In de zomer van 2021 wordt de eerste tranche van de gerichte opkoop
geëvalueerd. De verwachting is dat de tweede en derde tranche pas leiden
tot verplichtingen in 2022. Daarom worden de middelen voor deze tranches
met deze kasschuif doorgeschoven. Daarnaast worden ook de uitvoering­
kosten RVO van de eerste tranche in de goede jaren geplaatst.
Kasschuif regeling versneld natuurherstel RVO
In 2021 is de regeling voor versneld natuurherstel gesloten. De uitfinan­
ciering vindt plaats in de periode 2021 tot en met 2025. Doordat de begro­
tingsreserve stikstof ophoudt te bestaan, is een kasschuif noodzakelijk. De
uitfinanciering van de tweede tranche is op dit moment nog niet bekend. In
deze kasschuif is uitgegaan van het scenario dat de uitfinanciering start in
het laatste kwartaal van 2021.
Kasschuif sanering varkenshouderij
De saneringsregeling varkenshouderij is vertraagd. Samen met RVO is
een nieuw kasritme opgesteld. De verwachting is dat er circa 45 miljoen euro
extra nodig zal zijn in 2022. Deze kasschuif is gemeld bij BVM.
Kasschuif subsidiebudget srv
De complexiteit van de regeling warme sanering varkenshouderijen (srv)
heeft ervoor gezorgd dat er in de uitvoering door RVO vertraging is ontstaan.
Deze middelen (57 miljoen euro) worden via een kasschuif meegenomen
naar 2021. Deze middelen blijven, conform de daarover gemaakte
afspraken, beschikbaar in 2021 voor de structurele aanpak stikstof om de
programmadoelen te behalen. Deze kasschuif is gemeld bij NJN.
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties, waaronder bijvoorbeeld kasschuiven
ten behoeve van energie glastuinbouw en pilots en onderzoek in veenwei­
degebieden. Met deze kasschuiven worden de middelen in het goede ritme
geplaatst. Daarnaast bevat deze post retributiedemping NVWA. De NVWA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

110

brengt kosten van verrichte werkzaamheden via retributies in rekening bij
het bedrijfsleven. Deze post betreft het dempen van de retributiestijging
voor het bedrijfsleven.
Technische mutaties
Doorschuif 2020 sierteelt/voedingstuinbouw
De definitieve vaststelling en uitkering van de steunmaatregelen voor de
tuinbouw en de fritesaardappelsector is over de jaargrens
geschoven. Betalingen konden niet volledig plaatsvinden in 2020 en vallen
daarom gedeeltelijk in 2021. De beoordeling en afronding vindt begin 2021
plaats. De definitieve vaststelling is al wel geweest, dus er zullen in 2021
alleen nog definitieve betalingen plaatsvinden.
Gerichte opkoop desaldering
De begrotingsreserve stikstof houdt eind 2021 op te bestaan. In deze begro­
tingsreserve zit onder andere 110 miljoen euro bestemd voor de derde
tranche van de regeling gerichte opkoop. Om deze middelen beschikbaar te
houden is desaldering noodzakelijk. De middelen zijn met een kasschuif in
het verwachte ritme geplaatst (zie kasschuif gerichte opkoop).
Middelen gerichte opkoop eerste tranche uit begrotingsreserve stikstof
Bij Slotwet 2020 zijn de resterende middelen van de eerste tranche voor
de gerichte opkoop in de begrotingsreserve stikstof gestort. Het gaat om
99,5 miljoen euro. Met deze mutatie wordt het budget uit de begrotingsre­
serve stikstof opgevraagd om op de LNV-begroting te plaatsen om in te
zetten voor uitbetalingen uit de eerste tranche.
Nadeelcompensatie pelsdierhouders vervroegd verbod
Voor het vervroegd verbod pelsdierhouderij is er in totaal 140 miljoen euro
gereserveerd op de Aanvullende Post. Hiervan wordt 122,5 miljoen euro
toegevoegd aan de LNV-begroting voor de nadeelcompensatie voor
pelsdierhouders. De resterende 17,5 miljoen euro dient als reservering voor
zowel de nadeelcompensatie (7,5 miljoen euro) als de uitvoeringskosten
(10 miljoen euro).
Steunmaatregel dierentuin i.v.m. covid-19
In het derde steun- en herstelpakket in verband met Corona is 39 miljoen
euro beschikbaar gesteld voor dierentuinen. De steun is bedoeld ter
voorkoming van faillissementen en dierenwelzijnsproblemen, vanwege
een periode van sluiting en beperkte openstelling van dierentuinen. Deze
middelen zijn overgeheveld van de Aanvullende Post naar de LNVbegroting.
Diversen
Onder deze diversenpost vallen onder andere de toekenning van de loonen prijsbijstellingstranche 2021. Daarnaast bestaat deze post uit middelen
(20 miljoen euro) om middelgrote bedrijven in de land- en tuinbouw gebruik
te laten maken van de hogere subsidiegrens voor de tegemoetkoming vaste
lasten. Ook bestaat deze post uit een onttrekking uit de begrotingsreserve
stikstof ten behoeve van de regeling versneld natuurherstel. Verder bestaat
deze post uit subsidiëring van LED in de glastuinbouw. Deze middelen zijn
overgeheveld van de Aanvullende Post naar de LNV-begroting. Deze
maatregel hoort bij het Urgenda 2.0 pakket.
Niet-belastingontvangsten
Mee-en tegenvallers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

111

Diversen
Deze post bevat onder andere een huursomverlaging van de mosselper­
celen, wat leidt tot een daling van de ontvangsten in 2021.
Technische mutaties
Gerichte opkoop desaldering
De begrotingsreserve stikstof houdt eind 2021 op te bestaan. In deze begro­
tingsreserve zit onder andere 110 miljoen euro bestemd voor de derde
tranche van de regeling gerichte opkoop. Om deze middelen beschikbaar te
houden is desaldering noodzakelijk. De middelen zijn met een kasschuif in
het verwachte ritme geplaatst (zie kasschuif gerichte opkoop).
Middelen gerichte opkoop eerste tranche uit begrotingsreserve stikstof
Bij Slotwet 2020 zijn de resterende middelen van de eerste tranche voor
de gerichte opkoop in de begrotingsreserve stikstof gestort. Het gaat om
99,5 miljoen euro. Met deze mutatie wordt het budget uit de begrotingsre­
serve stikstof opgevraagd om op de LNV-begroting te plaatsen om in te
zetten voor uitbetalingen uit de eerste tranche.
Diversen
Deze post bestaat onder andere uit de onttrekking begrotingsreserve
stikstof (21,6 miljoen euro). Deze middelen worden ingezet voor de regeling
versneld natuurherstel. Ook bevat deze post onttrekking van de begrotings­
reserve landbouw ten behoeve van de sloop- en ombouwregeling pelsdier­
houders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

112

Sociale Zaken en Werkgelegenheid
XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

52.493,4

47.929,3

47.862,2

48.350,9

49.114,7

30,3

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Inburgeringsvoorzieningen

0

33,9

39,9

35,8

Maatschappelijke begeleiding

‒ 1,1

19,1

0

0

0

Diversen

‒ 0,5

‒ 0,4

‒ 0,4

‒ 0,4

‒ 0,4
‒ 20,3

Sociale zekerheid
Aio

‒ 14,3

‒ 14

‒ 11,2

‒ 13,8

Akw

‒ 18,4

‒ 42,8

‒ 54,3

‒ 63,2

‒ 70

Bbz

54,5

‒ 8,9

‒ 8,9

‒ 8,9

‒ 8,9
‒ 12,4

Budgetneutrale schuif premie-begroting

‒ 15,1

‒ 11

‒ 10,6

‒ 10,2

Duo leningen

‒ 4,3

34,1

24

7,5

1,3

Ioaw

‒ 22,5

‒ 36,4

‒ 40,3

‒ 39,8

‒ 35,2

Iow

3,8

‒ 5,8

‒ 18,4

‒ 29,1

‒ 33,7

Kot

40,1

5,9

8

‒ 5,5

‒ 12,8

Tw

‒ 17,6

‒ 11,7

‒ 8,1

‒ 4,5

0,3

Uitvoeringskosten uwv

24,8

‒ 3,4

‒ 3,7

‒ 4,2

‒ 4,4
‒ 12,4

Wajong

17,4

11,9

4,2

‒ 4,9

Wkb

‒ 61,1

‒ 35,6

‒ 35,3

‒ 17,8

‒ 1,9

Wtl

‒ 42,2

‒ 26,3

‒ 27,3

‒ 28,7

‒ 13,9

Diversen

‒8

‒ 19,6

‒ 19,9

‒ 20,5

‒ 21,4

‒ 64,5

‒ 111

‒ 162,3

‒ 208,2

‒ 215,8

Inburgeringsvoorzieningen

‒ 38,2

‒ 18,2

‒ 4,6

0

0

Kasschuif mdieu

‒ 261

‒ 71

‒ 60

123

127

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting

Kasschuif motie asscher/smeulders

100

0

0

‒ 100

0

Kasschuiven

‒ 27,2

1,6

5,7

0,4

21,7

Veranderopgave inburgering (voi)

20,2

30,1

13,7

11

11

Diversen

38,2

21,2

8,2

6

6,1

Sociale zekerheid
Vbvv / skd
Veranderopgave inburgering (voi)
Ww eu-verordening
Diversen

14,3

15,3

5,8

5,8

5,8

‒ 32,8

‒ 10,9

2,1

2,3

0,9

0

‒ 16

‒ 16

0

0

‒ 59,8

11

‒ 15

‒ 11,2

‒ 14,3

‒ 246,3

‒ 36,9

‒ 60,1

37,3

158,2

Technische mutaties
Rijksbegroting
Diverse plafondcorrecties

‒ 175,4

‒ 13

0

0

0

Kasschuif nl leert door

‒ 34,6

34,6

0

0

0

Naar bzk-gf: gemeentelijk schuldenbeleid

‒ 30

0

0

0

0

Naar bzk-gf: tonk eerste tranche

‒ 65

0

0

0

0

‒ 48,5

0

0

0

0

Tonk

260

0

0

0

0

Diversen

44,5

59,1

49,2

41,1

38,5

A. now kasschuif nvw

1.255,30

0

0

0

0

B. now 3 bijstelling 1e isb

1.458,30

0

0

0

0

Bijstand

‒ 406,8

‒ 512,2

‒ 310,3

‒ 206,7

‒ 63

C. now 3.1 langer openstellen loket

500

0

0

0

0

Compensatie eigen bijdrage kinderopvang

287

0

0

0

0

D. now 3.2 niet afbouwen

814

0

0

0

0

Naar bzk-gf: vwnw: du crisisdienstverlening

Sociale zekerheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

113

2021

2022

2023

2024

2025

Diverse plafondcorrecties

175,4

13

0

0

0

E. now 3.3 niet afbouwen

1.000,00

0

0

0

0

350

0

0

0

0

‒ 1.400,90

2.703,50

183,1

0

0

H. now 4

1600

400

0

0

0

I. uitzonderen tvl in de now

360

1040

0

0

0

‒ 136,7

0

0

0

0

F. now 3.2 en now 3.3 naar 85%
G. now bijstelling vjn

Naar bzk-gemeentefonds: algemene uitkering reintegratie gemeenten
Tozo bijstelling 1e isb en vjn

297,3

0

0

0

0

Tozo-3 levensonderhoud: uitstel vermogenstoets

110

0

0

0

0

Tozo-3/4 terugwerkende kracht

60

0

0

0

0

Tozo-4: afstel vermogenstoets

110

0

0

0

0

Tozo-5 levensonderhoud

215,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Diversen

‒ 5,0

12,6

9,6

11,7

13,5

363,3

‒ 950,6

‒ 1399,5

‒ 1390,5

‒ 1395,4

67,8

3,5

21,0

12,1

14,5

7025,0

2790,5

‒ 1446,9

‒ 1532,3

‒ 1391,9

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

6714,2

2642,6

‒ 1669,4

‒ 1703,0

‒ 1449,6

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

59207,7

50571,9

46192,9

46647,9

47665,1

Totaal Internationale samenwerking

0,6

0,8

0,8

0,8

0,5

59208,3

50572,7

46193,6

46648,7

47665,7

Niet relevant voor het uitgavenplafond
Rijksbijdrage ouderdomsfonds cep
Diversen

Stand Voorjaarsnota 2021

XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

1.837,1

1.865,3

1.985,6

2.059,4

2.075,8

Mee- en tegenvallers
Sociale zekerheid
Afrekening uwv 2020

62,7

0

0

0

0

Diversen

6,3

‒ 10

‒ 17

‒ 16,8

‒ 18,2

69

‒ 10

‒ 17

‒ 16,8

‒ 18,2

30,3

5,3

‒ 14

‒ 14

‒ 7,4

18

0

0

0

0

‒ 10,2

‒ 19,3

‒ 16,5

‒ 14,5

‒ 9,6

38,1

‒ 14

‒ 30,5

‒ 28,5

‒ 17

14,5

17,5

19,7

19,7

19,7

‒ 38,6

‒ 19,3

0

0

0

1.041,90

1.113,20

293,9

43,9

0

935,3

0

‒ 2,8

‒ 0,1

0,5

7,6

‒ 2,5

‒ 4,6

‒ 8,2

‒4

Tozo (n)

0

0

‒ 95,1

‒ 94,4

‒ 101,5

Diversen

2,1

0

0

0

0

1.962,8

1.108,9

211,1

‒ 39,1

‒ 85,3

2.069,9

1.084,8

163,6

‒ 84,4

‒ 120,6

Beleidsmatige mutaties
Sociale zekerheid
Kasschuif kwijtschelden publieke schulden kot
Verwachte terugontvangsten svb
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Sociale zekerheid
Derving ontvangsten kot ivm kwijtschelden publieke
schulden
Now vaststellingen
Tozo terugontvangsten
Diversen
Niet relevant voor het uitgavenplafond

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

114

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

2021

2022

2023

2024

2025

3.907,1

2.950,1

2.149,2

1.974,9

1.955,2

3.907,1

2.950,1

2.149,2

1.974,9

1.955,2

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Inburgeringsvoorzieningen
De specifieke uitkering (SPUK) voor inburgeringsvoorzieningen wordt naar
boven bijgesteld als gevolg van de hogere meerjarig prognose asiel van
J&V ten opzichte van de eerdere raming. Daarnaast is als gevolg van de
Brexit de volumeprognose van gezinsmigranten naar boven bijgesteld,
omdat Britse gezinsmigranten nu ook inburgeringsplichtig zijn.
Maatschappelijke begeleiding
De uitgaven voor maatschappelijke begeleiding worden in 2022 opwaarts
bijgesteld. Dit is het gevolg van de vertraagde invoering van de Wet
inburgering, waardoor er in 2021 meer trajecten zullen plaatsvinden, en van
een hogere taakstelling huisvesting vergunninghouders in 2021 ten
opzichte van de eerdere raming. De bijdrage voor maatschappelijke
begeleiding wordt achteraf via BZK aan de gemeente gegeven, zodat de
financiële gevolgen van genoemde ontwikkelingen zich in 2022 voordoen.
Vanaf 2022 vervalt de bijdrage maatschappelijke begeleiding in de huidige
vorm en zal deze via de uitgaven aan inburgeringsvoorzieningen gaan
lopen.
Diversen
Dit betreft een neerwaartse bijstelling van de uitvoeringskosten van de
Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) unit SZW in verband met een wissel­
koersverschil.
Sociale zekerheid
Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen (AIO)
Op basis van uitvoeringsinformatie van de SVB en de CBS bevolkings­
prognose worden de AIO uitkeringslasten voor alle prognosejaren binnen
de begrotingshorizon neerwaarts bijgesteld ten opzichte van de eerdere
raming. Deze neerwaartse bijstelling wordt veroorzaakt doordat het gebruik
van de AIO in 2020 lager is uitgevallen dan verwacht door zowel een lagere
instroom als een iets hogere uitstroom. Dit werkt meerjarig door in het
verwachte aantal huishoudens in de AIO. Voor 2021 leidt dit tot een
neerwaartse bijstelling van -/- 14 miljoen euro.
Algemene Kinderbijslagwet (AKW)
De uitgaven AKW zijn meerjarig neerwaarts bijgesteld. De bijstelling wordt
vooral verklaard door een neerwaarts bijgestelde CBS-bevolkingsprognose
als gevolg van de corona-pandemie. De onderliggende effecten zijn een
lagere migratie en een lagere geboorteprognose. Deze neerwaartse
bijstelling loopt meerjarig op. Daarnaast is de meevaller in 2021 kleiner
doordat in 2021 nog een bedrag wordt nabetaald aan de SVB. Dit komt
doordat de realisaties in 2020 licht hoger zijn uitgekomen dan SZW aan de
SVB op voorhand had bevoorschot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

115

Bijstand voor Zelfstandigen (BBZ)
Op basis van de bijgestelde Tozo-raming is ook de doorstroom van Tozogebruikers naar het Bbz na afloop van de Tozo bijgesteld (+65 miljoen euro).
Op basis van voorlopige realisatiecijfers van gemeenten zijn de verwachte
uitgaven aan Bbz-levensonderhoud (-9 miljoen euro) naar beneden
bijgesteld. Gemeenten hebben in 2020 meer uitvoeringskosten voor het Bbz
voor binnenvaartschippers (BOB) gehad, deze kosten worden in 2022
vergoed (+1 miljoen euro).
Budgetneutrale schuif premie-begroting
Als gevolg van de jaarlijkse herijking van het ramingsmodel van de uitvoe­
ringskosten UWV volgt een budgetneutrale schuif tussen premie- en begro­
tingsgefinancierd budget. De schuif is van de uitvoeringskosten Wajong
(begrotingsgefinancierd) naar de uitvoeringskosten WW (premiegefinan­
cierd).
DUO-leningen
De uitgaven aan leningen bij DUO aan inburgeringsplichtigen worden per
saldo opwaarts bijgesteld als gevolg van meerdere effecten. Uit de realisa­
tiegegevens van DUO over 2020 blijkt dat het gemiddelde jaarlijks
opgenomen bedrag is gedaald, grotendeels als gevolg van de coronamaat­
regelen. De verwerking hiervan in de raming leidt tot lager geraamde
uitgaven. Tegelijkertijd wordt het budget in de jaren 2021-2023 opwaarts
bijgesteld omdat extra middelen benodigd zijn in verband met uitgestelde
opnamen van leningen in 2020, als gevolg van corona. Tot slot is de
taakstelling huisvesting vergunninghouders (uitgangspunt berekening
doelgroep) door J&V en BZK hoger dan de vorige raming is vastgesteld voor
2021 en komende jaren. Dit leidt ook tot extra uitgaven.
Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze
werknemers (IOAW)
De neerwaartse bijstelling van de IOAW-raming bestaat uit een neerwaartse
bijstelling vanwege de verwachte lagere doorstroom vanuit de WW naar
de IOAW (-10 miljoen euro) en een neerwaartse bijstelling vanwege de
verwerking van de voorlopige realisatiecijfers over 2020 (-12 miljoen euro).
Inkomensvoorziening Oudere Werklozen (IOW)
De raming van de IOW-uitgaven voor 2021 is met 3,8 miljoen naar boven
bijgesteld. Dit is vooral het gevolg van het feit dat de uitgaven in 2020
uiteindelijk hoger zijn uitgevallen dan bevoorschot aan UWV (+ 3,6 miljoen
euro). Dit bedrag wordt in 2021 nabetaald. Voor 2022 en verder zijn de
geraamde uitkeringslasten flink naar beneden bijgesteld. Dit is vooral het
gevolg van de naar beneden bijgestelde werkloosheidsverwachtingen van
het CPB.
Kinderopvangtoeslag (KOT)
De ramingsbijstelling hangt vooral samen met de nieuwe CPB-prognose
van de werkloosheid. Op basis van het CEP is de werkloosheid voor
2021-2024 naar beneden bijgesteld. Dit leidt tot meer gebruik van kinder­
opvang dan eerder verwacht. Doordat de werkloosheid structureel licht naar
boven is bijgesteld, is er in 2025 sprake van een neerwaarts effect op het
gebruik. Naast het conjunctuureffect zijn er een aantal effecten die ongeveer
tegen elkaar wegvallen. De prognose van het CBS van het aantal kinderen
is naar beneden bijgesteld. Dit heeft een neerwaarts effect op het gebruik.
Verder is rekening gehouden met een groei van het gebruik in de buiten­
schoolse opvang. Tot slot komt de gemiddelde toeslag op grond van
realisaties iets hoger uit. In de loop van het jaar stijgt de gemiddelde uurprijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

116

doordat steeds meer ouders nieuwe tarieven aan Toeslagen hebben
doorgeven. Dit effect bleek sterker dan waar rekening mee is gehouden.
Daarnaast kwam het gemiddelde toeslagpercentage fractioneel hoger uit
dan was verwacht. Beide effecten samen zorgen voor een iets hogere
gemiddelde toeslag (per opvanguur). Per saldo zijn de uitgaven in de eerste
jaren naar boven bijgesteld. In 2024 en 2025 is sprake van een lichte
meevaller.
Toeslagenwet (TW)
De raming van de Toeslagenwet is op basis van uitvoeringsinformatie van
het UWV en nieuwe werkloosheidsverwachtingen van het CPB met
17,6 miljoen euro naar beneden bijgesteld in 2021. Vooral de gemiddelde
uitkeringshoogte voor 2021 is naar beneden bijgesteld (-10,7 miljoen euro).
Dit komt voornamelijk door een lager uitgevallen uitkeringshoogte van
aanvullingen op de WW, WIA en Wajong in 2020. Het aantal toeslagen in
2021 is ook naar beneden bijgesteld (-6,9 miljoen euro).
Uitvoeringskosten UWV
In 2021 heeft er een nabetaling plaatsgevonden na afrekening van de
uitvoeringskosten Wajong, die €24,8 miljoen bedroeg. Daarnaast is er voor
de jaren 2022 en daarna een budgettaire doorverwerking van de Wajong en
IOW doorgevoerd op de uitvoeringskosten UWV.
Wajong
Op basis van de Januarinota van het UWV is de raming van de uitkerings­
lasten in de eerste jaren naar boven bijgesteld en in latere jaren naar
beneden. De belangrijkste reden voor de opwaartse bijstelling is dat het
aandeel werkenden in de oWajong en de Wajong2010 in 2020 is gedaald,
waardoor de gemiddelde uitkering stijgt. Dit effect wordt gedempt door
een hoger dan verwachte uitstroom in de Wajong2010. Per saldo levert dit
structureel een daling van de uitkeringslasten op.
Wet Kindgebonden Budget (WKB)
De uitgaven WKB zijn meerjarig neerwaarts bijgesteld. Dit komt voorna­
melijk doordat de realisaties lager uitvallen dan aanvankelijk verwacht en
doordat de geraamde ontwikkeling van de conjunctuur positiever is dan
de vorige raming. Daarentegen zijn er meer uitgaven WKB doordat de
prognose van het aantal 0-17 jarigen licht opwaarts is bijgesteld en doordat
Belastingdienst/Toeslagen bij het definitief toekennen steeds vaker
nabetaalt dan dat het terugvordert. Per saldo resteert een meevaller.
Wet tegemoetkoming loondomein (Wtl)
De realisatiecijfers van de Wtl over 2020 (uitbetaling in 2021) laten een
meevaller zien op de loonkostenvoordelen (LKV), een meevaller op het lageinkomensvoordeel (LIV) en een tegenvaller op het jeugd-LIV. Op basis van
deze realisaties zijn de verwachte uitgaven aan de LKV meerjarig neerwaarts
bijgesteld. De uitgaven aan de LKV's waren in 2020 lager dan begroot,
doordat het gebruik van de LKV’s achterbleef bij de verwachting.
Diversen
Deze post bevat diverse kleinere mee- en tegenvallers onder uitgaven­
plafond Sociale Zekerheid. Zo zijn de verwachte uitgaven aan de Wet
Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen
zelfstandigen (IOAZ) opwaarts bijgesteld als gevolg van de verwerking van
het Beeld van de Uitvoering (BvdU) van gemeenten en nieuwe CBS-cijfers.
Daarnaast zijn de uitkeringsregelingen op Caribisch Nederland ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

117

meerjarig bijgesteld op basis van nieuwe realisatiecijfers, de CBSbevolkingsprognose voor Caribisch Nederland (2019) en wisselkoersver­
schillen. In onder andere de Onderstand en Algemene
ouderdomsverzekering (AOV) leidt dit tot een neerwaartse bijstelling.
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Inburgeringsvoorzieningen
De specifieke uitkering (SPUK) voor inburgeringsvoorzieningen wordt naar
boven bijgesteld als gevolg van de hogere meerjarig prognose asiel van
J&V ten opzichte van de eerdere raming. Daarnaast is als gevolg van de
Brexit de volumeprognose van gezinsmigranten naar boven bijgesteld,
omdat Britse gezinsmigranten nu ook inburgeringsplichtig zijn.
Kasschuif Maatwerkregeling Duurzame Inzetbaarheid en Eerder Uittreden
(MDIEU)
Voor de maatwerkregeling Duurzame Inzetbaarheid en Eerder Uittreden
(MDI&EU) is meerjarig in totaal 1 miljard euro beschikbaar. Dit jaar wordt
een stevige start gemaakt met het eerste tijdvak, dat in juni opengaat met
een subsidieplafond van 350 miljoen euro. Het eerste tijdvak heeft terug­
werkende kracht tot 1 januari van dit jaar. Gezien de looptijd van de activi­
teitenplannen die gesubsidieerd worden en de regels rond bevoorschotting,
liggen de kasuitgaven grotendeels in latere jaren. Dit geldt voor alle
tijdvakken. Op basis van verschillende aannames is dit voorjaar een
meerjarig kasritme ingeschat. De voorgestelde kasschuif brengt de
begroting in lijn met deze inschatting.
Kasschuif motie Asscher/Smeulders
In navolging van de motie Asscher wordt er 100 miljoen euro van de
regeling Duurzame Inzetbaarheid en Eerder Uittreden naar voren gehaald.
Kasschuiven
Er zijn o.a. kasschuiven voor de subsidie armoede en schulden, Caribisch
Nederland, traineeship statushouders en de SLIM-regeling. Deze uitgaven
schuiven naar latere jaren. Daarnaast zijn er ook enkele schuiven naar voren.
Dit geldt bijv. voor het STAP-budget, gegevensuitwisseling schuldhulpver­
lening en de aanpak mensenhandel.
Veranderopgave inburgering (VOI)
Deze mutatie bestaat voor het grootste deel uit budget voor VOI dat is
overgeheveld van het plafond Sociale Zekerheid naar het plafond Rijksbe­
groting. Daarnaast gaat het om hoger dan voorziene kosten die verband
houden met de nieuwe inburgeringswet (zoals o.a. implementatie- en
uitvoeringskosten). Het overige deel staat op plafond Sociale Zekerheid.
Diversen
Deze post bevat diverse kleinere beleidsmatige mutaties onder uitgaven­
plafond Rijksbegroting, waaronder mutaties die samenhangen met experi­
menten uitgevoerd door ZonMW in het kader van het pakket
loondoorbetaling bij ziekte (LDBZ), een reservering voor uitvoeringskosten
van de Belastingdienst in het kader van de WagWEU, kosten voor program­
management door ICTU voor de Wet Stroomlijning keten derdenbeslag
(SKD) en diverse eindejaarsmargemutaties. Bij een deel van de mutaties is
dekking afkomstig van reserveringen die onder uitgavenplafond Sociale
Zekerheid vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

118

Sociale zekerheid
Wet Vereenvoudiging Beslagvrije Voet (VBVV) en Stroomlijning
Ketenbeslag Derdenbeslag (SKD)
Met de uitvoering van de wet vBVV en het daarmee samenhangende
wetsvoorstel SKD zijn (extra) investeringen nodig zodat de wet kan worden
uitgevoerd. Het gaat over ICT die gegevensuitwisseling tussen ketenpartijen
onderling en met beslagleggende partijen mogelijk maakt. Dit leidt ook tot
structurele beheerkosten. Verder zijn er kosten gebonden aan de oprichting
van een Ketenbureau voor het programma Keten voor Derdenbeslag (KvD).
Het ketenbureau moet goede governance borgen.
Veranderopgave inburgering (VOI)
De inwerkingtreding van het nieuwe inburgeringsstelsel is met een half jaar
uitgesteld, naar 1 januari 2022. Dit leidt enerzijds tot een besparing op de
uitvoeringskosten voor gemeenten in 2021, maar tegelijkertijd leidt dit voor
gemeenten ook tot aanvullende kosten. Ook is de groep die nog onder het
huidige inburgeringsstelsel valt (de zogenaamde ondertussen-groep)
daardoor groter. Gemeenten ontvangen een financiële compensatie van
30 miljoen euro, verspreid over 2021 t/m 2026. Enerzijds voor de begeleiding
van deze ondertussen-groep, anderzijds voor de kosten die gemoeid zijn
met een, door het uitstel, verlengde implementatie. Daarnaast bestaat deze
mutatie uit hoger dan voorziene kosten die verband houden met de nieuwe
inburgeringswet (zoals o.a. uitvoeringskosten) en is voor VOI beschikbaar
budget overgeheveld van plafond Sociale Zekerheid naar plafond Rijksbe­
groting.
Werkloosheidswet (WW) EU-verordening
Er valt tweemaal 16 miljoen euro vrij in 2022 en 2023 als gevolg van
vertraging van het wetsvoorstel tot wijziging van de EU-sociale zekerheids­
verordening.
Diversen
Deze post bevat diverse kleinere beleidsmatige mutaties onder uitgaven­
plafond Sociale Zekerheid, waaronder de verwerking van de doorwerking
van de lagere zelfstandigenaftrek in de raming van de Kinderopvangtoeslag
(KOT) en de wet op het kindgebonden budget (WKB), evenals een kasschuif
en vrijval in het macrobudget Participatiewet door uitstel van de wetsbe­
handeling Breed offensief. Daarnaast zijn er diverse overboekingen van
artikel 99 (nog onverdeeld) naar andere artikelen op de SZW-begroting,
bijvoorbeeld voor uitvoeringskosten van het UWV in het kader van crisis­
dienstverlening via de regionale mobiliteitsteams (RMT’s).
Technische mutaties
Rijksbegroting
Diverse plafondcorrecties
Diverse reserveringen op artikel 99 zijn middels een plafondcorrectie
overgeboekt van uitgavenplafond Rijksbegroting naar uitgavenplafond
Sociale Zekerheid. Het gaat onder andere om de (resterende) reserveringen
voor de aanvullende crisisdienstverlening en de impuls banenafspraak.
Reden voor deze plafondcorrectie is dat deze uitgaven voor het grootste deel
onder uitgavenplafond Sociale Zekerheid vallen, waardoor het logisch is
deze reserveringen onder datzelfde plafond te scharen. Zie ook ‘diverse
plafondcorrecties’ onder kopje Sociale Zekerheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

119

Kasschuif NL leert door
De middelen voor NL leert door worden in een nieuw kasritme geplaatst om
beter aan te sluiten bij het jaar waarin de subsidieregeling tot betalingen
leidt. Dit heeft te maken met het feit dat er een voorschot bij de start van
een subsidiebeschikking wordt gegeven en de eindafrekening plaatsvindt
na afloop van de subsidieperiode. De mutatie is de som van de kasschuif
NL leert door met inzet van scholing 2020 (€ 13,6 miljoen), NL leert door met
inzet van scholing 2021 (€ 3 miljoen) en NL leert door sectoraal maatwerk
(€ 18 miljoen).
Naar BZK-gemeentefonds: gemeentelijk schuldenbeleid
Als onderdeel van het steun- en herstelpakket stelt het kabinet in 2021 extra
middelen beschikbaar voor het gemeentelijk schuldenbeleid, gelet op de
voorziene toename van de schuldenproblematiek.
Naar BZK-gemeentefonds: Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten
(TONK) eerste tranche
De Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK) beoogt dat
gemeenten huishoudens tegemoet kunnen komen die door de coronacrisis
een sterke terugval in inkomsten hebben en daardoor hun noodzakelijke
(woon)kosten niet meer kunnen betalen. Deze boeking betreft de
overboeking van de eerste tranche naar het Gemeentefonds. De tweede
tranche wordt op een later moment naar het Gemeentefonds overgeboekt.
Naar BZK-gemeentefonds: van-werk-naar-werk: decentrale uitkering
crisisdienstverlening
Uit het steun- en herstelpakket worden middelen aan de 35 arbeidsmarkt­
regio’s beschikbaar gesteld. Hiervan wordt 48,46 miljoen in 2021
overgeboekt vanuit SZW naar BZK ten behoeve van de DU crisisdienstver­
lening. Omdat deze middelen worden overgemaakt naar de 35 centrumge­
meenten is gekozen voor een decentralisatie-uitkering. De uitkering is
samengesteld uit middelen voor crisisdienstverlening (10,1 miljoen euro)
en de aanpak jeugdwerkloosheid (38,4 miljoen euro).
Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK)
De Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK) beoogt dat
gemeenten huishoudens tegemoet kunnen komen die door de coronacrisis
een sterke terugval in inkomsten hebben en daardoor hun noodzakelijke
(woon)kosten niet meer kunnen betalen. Initieel was een bedrag van
130 miljoen euro gereserveerd voor het eerste halfjaar van 2021, later is
het beschikbare bedrag verdubbeld naar 260 miljoen euro.
Diversen
Deze post bevat diverse kleinere technische mutaties onder uitgavenplafond
Rijksbegroting. De grootste mutatie in deze categorie betreft de overboeking
van Financiën van de loon- en prijsbijstelling. Daarnaast is er onder andere
de mutatie samenhangend met de tijdelijke noodmaatregel overbrugging
voor behoud van inburgeringslessen aan inburgeringsplichtigen (NOI),
welke voorziet in de ondersteuning van bepaalde mbo-scholen inburgering
(maximaal € 6 miljoen). De ondersteuning is bedoeld om de gevolgen van
de omzetderving als gevolg van de coronamaatregelen op te kunnen
vangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

120

Sociale zekerheid
A. Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW)
kasschuif Nota van Wijziging
In de verdere uitwerking van de NOW 3 is besloten om de derde tranche
NOW (NOW 3.1.) in drie maandelijkse termijnen uit te keren aan werkgevers.
Hierdoor vindt achteraf gezien het merendeel van de betalingen aan
werkgevers in 2021 plaats, in plaats van in 2020. Dit resulteert in een
kasschuif van 1,220 miljard euro van 2020 naar 2021. Vanwege de grote
administratieve druk bij UWV is de opening van het vaststellingsloket van
de tweede tranche NOW (NOW 2) verschoven naar 2021. Dat leidt tot een
kasschuif van 35 miljoen euro aan nabetalingen naar 2021. Het gaat hier om
middelen waarvan eerder verwacht werd dat deze bij de subsidievast­
stelling nog aan werkgevers zouden worden overgemaakt in 2020.
B. Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW)
3 bijstelling 1e Incidentele Suppletoire Begroting
Op basis van realisatiecijfers is het gebruik in de derde tranche NOW (3.1.)
opwaarts bijgesteld, mede door de impact van de tweede golf coronabe­
smettingen ligt het gebruik in de derde tranche hoger dan verwacht.
Hierdoor is ook de raming van het beroep op de vierde en vijfde tranche
opwaarts bijgesteld. Deze bijstellingen leiden tot 1.802 miljoen euro hogere
subsidie-uitgaven over een periode van 9 maanden (oktober 2020 juli 2021),
waarvan 1.458 miljoen euro ten laste komt in 2021.
Bijstand
De bijstelling op het macrobudget Participatiewetuitkeringen heeft
betrekking op de bijstellingen van het deelbudget voor bijstand en LKS.
De mutatie is het gevolg van een neerwaartse bijstelling vanwege de
verbeterde conjunctuur (+353 miljoen euro) en verwerking van de
voorlopige realisaties uit 2020 (-53 miljoen euro).
C. Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW)
3.1 langer openstellen loket
Het kabinet heeft besloten het loket voor aanvragen van de derde tranche
NOW (3.1) langer open te stellen t/m 27 december i.p.v. 13 december 2020.
Door het langer openstellen van het aanvraagloket zijn de subsidie-uitgaven
in 2021 500 miljoen euro hoger uitgevallen.
Compensatie eigen bijdrage kinderopvang
De kinderopvang is voor een tweede maal (deels) gesloten geweest van
16 december 2020 tot en met 18 april 2021 i.v.m. COVID-19. Ouders
ontvangen over deze periode een tegemoetkoming voor de eigen bijdrage.
Het bedrag van 287 miljoen euro bestaat uit de tegemoetkoming voor zowel
ouders met kinderopvangtoeslag (TTKO-regeling) als voor personen die
facturen van de kinderopvang betalen zonder aanvullende overheidsbij­
drage (TTKZO-regeling). Daarnaast is rekening gehouden met uitvoerings­
kosten.
D. Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW)
3.2 Niet afbouwen
Het kabinet heeft ervoor gekozen de NOW in de vierde tranche (NOW 3.2.)
niet af te bouwen ten opzichte van de derde tranche (NOW 3.1). Het vergoe­
dingspercentage blijft 80% (in plaats van 70%) en de omzetdrempel blijft op
20% staan (in plaats van 30%). De meerkosten van het uitbreiden van de
compensatie voor loonkosten bedragen 814 miljoen euro (overigens is het
vergoedingspercentage daarna verder verhoogd naar 85%, zie toelichting
verderop).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

121

Diverse plafondcorrecties
Er zijn een aantal correcties gedaan op het gebied van bijvoorbeeld de
banenafspraak en dienstverlening die leiden tot een per saldo opboeking
onder het plafond Sociale Zekerheid.
E. Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW)
3.3 Niet afbouwen
Het kabinet heeft ervoor gekozen de NOW in de vijfde tranche (NOW 3.3)
niet af te bouwen ten opzichte van de derde tranche (NOW 3.1.). Het vergoe­
dingspercentage blijft 80% (in plaats van 60%) en de omzetdrempel blijft op
20% staan (in plaats van 30%). De meerkosten van het uitbreiden van de
compensatie voor loonkosten bedragen 1.000 miljoen euro (overigens is
het vergoedingspercentage daarna verder verhoogd naar 85%, zie
toelichting verderop).
F. Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW) 3.2
en NOW 3.3 naar 85%
Het kabinet heeft besloten om de NOW-subsidie waarmee werkgevers hun
personeel kunnen doorbetalen te verhogen van 80 naar 85 procent van de
loonsom in het eerste en tweede kwartaal van 2021. Het verhogen van het
subsidiepercentage voor de vierde en vijfde tranche NOW leidt tot
350 miljoen euro aan meerkosten.
G. Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW)
bijstelling Voorjaarsnota
Op basis van uitvoeringsinformatie van UWV zijn de subsidie-uitgaven voor
de NOW 1 en NOW 2 verlaagd met respectievelijk 1,383 miljoen euro en
773 miljoen euro. Van de NOW1 en de NOW2 blijkt op basis van de eerste
vaststellingen minder gebruik gemaakt dan verwacht, omdat onder andere
het omzetverlies bij veel werkgevers lager blijkt te zijn dan vooraf werd
ingeschat in de eerste periode van de pandemie. Dit leidt ook tot terugbe­
talingen van werkgevers (zie verderop toelichting aan ontvangstenkant).
Het werkelijke omzetverlies van werkgevers is voorlopig nog onzeker,
omdat het merendeel van de vaststellingsverzoeken nog niet binnen is. Ook
de uitgaven aan de derde tranche NOW (NOW 3.1.) zijn met 306 miljoen euro
verlaagd, omdat achteraf het gemiddelde subsidiebedrag dat werkgevers
hebben aangevraagd lager is uitgevallen dan van tevoren werd verwacht.
H. Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW) 4
Het kabinet heeft besloten de tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor
werkbehoud (NOW) te verlengen tot 1 oktober 2021. De verwachte uitgaven
van de verlenging van 1 juli tot en met 30 september bedragen € 2,0 miljard.
Dit betreft de subsidie-uitgaven die door UWV worden verstrekt aan
werkgevers. Vanwege de bevoorschottingsystematiek valt een deel van de
uitgaven plaats na 2021, wanneer er afrekeningen plaatsvinden naar
aanleiding van de definitieve subsidievaststelling. Zodra duidelijk is
wanneer het vaststellingenloket door UWV kan worden opengesteld, wordt
het verwachte kasritme van de afrekeningen in de begroting verwerkt.
I. Uitzonderen TVL in de NOW
Het kabinet heeft besloten om de TVL-subsidie uit te zonderen van het
omzetbegrip binnen de NOW-regeling (dit geldt vanaf de NOW 3).
Werkgevers ontvangen hierdoor een hogere subsidie. De totale budgettaire
effecten worden ingeschat op € 1,4 miljard voor een periode van
12 maanden (Q4 2020-Q3 2021). Een deel van het budgettaire effect slaat na

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

122

2021 neer. De afrekeningen worden in een later stadium in het juiste
kasritme geplaatst, zodra meer duidelijk is over het verwachte kasritme van
de nabetalingen.
Naar BZK-gemeentefonds: algemene uitkering re-integratie gemeenten
Het re-integratiebudget van gemeenten wordt in het kader van het
aanvullend sociaal pakket tijdelijk verhoogd in lijn met de verhoogde
instroom in de bijstand (ruim 88 miljoen euro). Tevens is er sprake van
een additionele verhoging van de middelen voor re-integratie (ruim
48 miljoen euro), deze stelt gemeenten in 2021 in staat om de dienstver­
lening aan mensen die nu als gevolg van de crisis de bijstand instromen, te
intensiveren. Gemeenten gebruiken dit budget om bijstandsgerechtigden
te helpen bij het vinden van een nieuwe baan. De middelen zijn, na afdracht
aan het BCF à circa 3,3 miljoen euro, toegevoegd aan het GF.
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)
bijstellingen 1e ISB en Voorjaarsnota
Het beroep op de Tozo valt hoger uit dan oorspronkelijk geraamd als gevolg
van het uitbreken van de tweede golf. Op basis van signalen over het beroep
in de laatste maanden van 2020 is de raming van de Tozo-uitgaven in 2021
opwaarts bijgesteld (+102 miljoen euro). Op basis van voorlopige realisa­
tiegegevens van gemeenten over 2020 is de raming van de Tozo-uitgaven
in 2021 daarna naar beneden bijgesteld (-30 miljoen euro). In 2021 vindt
een voorlopige verrekening met gemeenten plaats over de Tozo-uitgaven in
2020. In totaal wordt er 225 miljoen euro aan gemeenten nabetaald. De
terugvorderingen zijn onder ontvangsten opgenomen.
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)-3
levensonderhoud: uitstel vermogenstoets
Als gevolg van uitstel van invoering van de vermogenstoets in de Tozo naar
1 april 2021 (Tozo-4), vallen de Tozo-uitgaven hoger uit. De raming is daarom
met 110 miljoen euro opwaarts bijgesteld.
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)-3/4
terugwerkende kracht
Doordat zelfstandigen de mogelijkheid krijgen om Tozo met terugwerkende
kracht aan te vragen, zullen zelfstandigen langer een uitkering krijgen. De
raming van de Tozo-uitgaven is daarom met 60 miljoen euro opwaarts
bijgesteld.
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)-4: afstel
vermogenstoets
Als gevolg van afstel van invoering van de vermogenstoets in Tozo-4, vallen
de Tozo-uitgaven hoger uit. De raming is daarom met 110 miljoen euro
opwaarts bijgesteld.
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)-5:
levensonderhoud
De Tozo wordt verlengd tot 1 oktober 2021. Zelfstandigen kunnen tot
1 oktober 2021 een uitkering voor levensonderhoud ontvangen en een
lening voor bedrijfskapitaal aanvragen. De totale budgettaire gevolgen van
deze verlenging worden geraamd circa € 231 miljoen, waarvan € 215 miljoen
voor de uitkeringen voor levensonderhoud. De extra uitgaven aan de
leningen bedrijfskapitaal, uitvoeringskosten van gemeenten en de extra
toekomstige ontvangsten door terugbetalingen van de leningen bedrijfska­
pitaal vallen onder verschillende diversenkopjes. De raming is met grote
onzekerheden omgeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

123

Diversen
Deze post bevat diverse kleinere technische boekingen onder uitgaven­
plafond Sociale Zekerheid, waaronder een overboeking van Financiën in
verband met het kwijtschelden van publieke schulden van KOTgedupeerden en een overboeking vanuit het gemeentefonds als gevolg van
het verschuiven van de inwerkingtredingsdatum van de nieuwe Wet
inburgering van 1 juli 2021 naar 1 januari 2022.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Rijksbijdrage Ouderdomsfonds
De Rijksbijdrage aan het ouderdomsfonds is bedoeld om het geraamde
tekort in dat fonds aan te vullen. De inkomsten van het fonds (voornamelijk
AOW-premies) zijn namelijk niet hoog genoeg om de uitgaven (Aowuitkeringen, en de inkomensondersteuning AOW) te betalen. De rijksbij­
drage is bijgewerkt aan de hand van de CEP-raming van het CPB. In die
raming worden voor 2021 de premieontvangsten nu iets lager geraamd, en
in latere jaren hoger. De rijksbijdrage wordt daarom voor 2021 naar boven
bijgesteld, en in latere jaren naar beneden.
Diversen
Deze post bevat diverse kleinere niet-plafondrelevante mutaties, waaronder
een neerwaartse bijstelling van de bijdrage in de kosten van kortingen
(BIKK) AOW. De BIKK is bijgesteld naar aanleiding van de CEP-raming van
het CPB, waarin de omvang van de heffingskortingen iets lager geraamd
wordt. De BIKK, een rijksbijdrage aan het ouderdomsfonds die de premie­
derving van de heffingskortingen (deels) compenseert daalt daardoor ook.
Ontvangsten
Mee- en tegenvallers
Sociale Zekerheid
Afrekening UWV 2020
Dit betreft terugontvangen van betalingen aan het UWV naar aanleiding van
de UWV jaarrekening 2020, onder ander op het gebied van re-integratie
Wajong.
Diversen
Deze post bevat diverse kleinere ontvangstenmutaties onder uitgaven­
plafond Sociale Zekerheid, waaronder een neerwaartse bijstelling van de
boeteontvangsten van de Inspectie SZW en een neerwaartse bijstelling van
de ontvangsten WKB.
Beleidsmatige mutaties
Sociale Zekerheid
Kasschuif kwijtschelden publieke schulden Kinderopvangtoeslag (KOT)
Deze bijstelling treedt in samenhang op met de bijstelling Derving
ontvangsten KOT ivm kwijtschelden publieke schulden en Diversen. Om
de ontvangstenderving uit voornoemde bijstelling in het verwachte ritme
over de jaren 2021-2025 te verdelen, is een kasschuif uitgevoerd.
Verwachte terugontvangsten SVB
Dit houdt verband met de terugontvangsten die SZW kan verwachten op
grond van de geregistreerde exploitatiesaldi in de SVB-jaarrekening over
2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

124

Diversen
Deze post bevat diverse kleinere beleidsmatige ontvangstenmutaties onder
uitgavenplafond Sociale Zekerheid. Hieronder valt onder meer een mutatie
voor het verwerken van het restant aan verwachte derving op ontvangsten
uit openstaande terugvorderingen kinderopvangtoeslag in verband met
het kwijtschelden van publieke schulden. Deze bijstelling treedt in
samenhang op met de bijstellingen ‘Derving ontvangsten KOT ivm kwijt­
schelden publieke schulden’ en ‘Kasschuif kwijtschelden publieke schulden
Kinderopvangtoeslag (KOT)’.
Technische mutaties
Rijksbegroting
Deze post bevat diverse kleinere technische ontvangstenmutaties onder
uitgavenplafond Rijksbegroting, waarvan de grootste een desaldering in
verband met de begroting van de Rijksschoonmaakorganisatie (RSO) is. Per
2021 werkt de RSO volgens een gestandaardiseerde dienstverlening die
leidt tot een hogere kostprijs (uitgaven, onderdeel van uitgavenpost
‘diversen’ onder uitgavenplafond Rijksbegroting). Dit is verwerkt in de
tarieven waardoor de ontvangsten meestijgen met uitgaven.
Sociale zekerheid
Derving ontvangsten Kinderopvangtoeslag (KOT) in verband met
kwijtschelden publieke schulden
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) scheldt, als
onderdeel van het kwijtschelden van publieke schulden, de openstaande
Kinderopvangtoeslagschulden van KOT-gedupeerden en hun huidige
partner kwijt. Dit leidt tot in totaal naar inschatting 81 miljoen euro minder
ontvangsten. De eerder beschikbaar gestelde middelen voor de Toeslagen­
hersteloperatie bevatten reeds cumulatief 58 miljoen euro ter dekking van
derving op openstaande terugvorderingen kinderopvangtoeslag. Deze
middelen worden nu overgeboekt van de begroting van FIN. Deze bijstelling
treedt in samenhang op de bijstellingen Kasschuif kwijtschelden publieke
schulden Kinderopvangtoeslag (KOT) en Diversen onder de beleidsmatige
mutaties Ontvangsten Sociale zekerheid.
Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW)
vaststellingen
Vanwege de bevoorschottingssystematiek van de NOW is het inherent dat
bij de subsidievaststelling aan-en terugbetalingen van werkgevers plaats­
vinden. Als het voorschot te hoog is geweest, omdat bijvoorbeeld het
omzetverlies lager is uitgevallen dan verwacht, moet het te veel ontvangen
bedrag terug worden betaald door de werkgever aan het UWV. Op basis van
de openings- en sluitingsdata van de vaststellingsloketten en betaalter­
mijnen zijn de te verwachten terugbetalingen van bedrijven voor alle vijf
tranches van de NOW geraamd. Het werkelijke omzetverlies en de loonso­
montwikkeling zijn voorlopig nog onzeker, omdat het merendeel van de
vaststellingsverzoeken van de NOW 1 en NOW 2 nog niet binnen zijn en
de vaststellingsloketten voor de derde, vierde en vijfde tranche nog niet zijn
gestart.
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)
terugontvangsten
Op basis van voorlopige realisatiegegevens van gemeenten over de Tozouitgaven in 2020 vindt een voorlopige verrekening met gemeenten plaats.
In totaal wordt er 935 miljoen euro van gemeenten teruggevorderd. De
terugvorderingen zijn onder ontvangsten opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

125

Diversen
Deze post bevat diverse kleinere technische ontvangstenmutaties onder
uitgavenplafond Sociale Zekerheid, waaronder een terugontvangst van
het UWV in verband met lager dan bevoorschotte uitvoeringskosten van
crisismaatregelen.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) (n)
Als gevolg van neerwaartse bijstellingen op de uitgegeven kapitaalverstrek­
kingen veranderen ook de verwachte terugontvangsten in latere jaren.
Doordat er minder leningen worden uitgegeven, komt er ook minder aan
rente en aflossing terug. Daarnaast zijn er twee kasschuiven verwerkt;
uitstel van aflossing voor zelfstandigen van 1 januari 2021 naar 1 juli 2021
en snellere verrekening met gemeenten die de Tozo via een samenwer­
kingsverband uitvoeren.
Diversen
De post bevat diverse kleinere technische niet-plafondrelevante ontvangst­
enmutaties, waaronder kleine terugontvangsten op de Rijksbijdrage
Zwanger en Zelfstandig (ZEZ) en op de Rijksbijdrage voor de AO-tegemoet­
koming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

126

Volksgezondheid, Welzijn en Sport
XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

25.879,5

26.354,0

27.615,6

29.151,9

30.411,5

‒ 2,5

0

0

0

0

‒ 2,5

0

0

0

0

‒ 32,1

‒ 34,1

‒ 32,1

‒ 25,1

‒ 21,1

15

0

0

0

0

25,6

0

0

0

0

20

0

0

0

0

‒ 122,4

31

55,2

21,4

14,8

50

0

0

0

0

Korting op beleidsartikelen

‒ 36

‒ 36

‒ 36

‒ 36

‒ 36

Personeel en materieel vws

14,8

17,3

17,9

13,7

13,7

Pgb 2.0 en beheer

33,5

37,6

13,1

11,8

11,8

Tekort flo/vut

11,1

15,7

13,5

12

10,7

Tijdelijke uitbreiding (ambulante en klinische)
crisiscapaciteit

50

0

0

0

0

116,5

40,3

18,9

18,8

18,8

146

71,8

50,5

16,6

12,7

Aanschaf anti-lichamen uitgaven (covid-19)

40

0

0

0

0

Aanschaf en distributie medische hulpmiddelen
(covid-19)

93

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Bijstellingen vws-breed
De doorbraakaanpak en de pilots vereenvoudiging
jeugdbescherming
Inkoop griepvaccins
Kasschuif middelen continuïteit cruciale jeugdzorg
Kasschuiven voorjaarsbesluitvorming
Kleinere leefgroepen door passend maken van
accommodaties

Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting

Aanschaf en distributie sneltests (covid-19)

652

0

0

0

0

‒ 200

425

400

0

0

Amateursport en ijsbanen/zwembanen (covid-19)

240

0

0

0

0

Benodigd budget bonusregeling 2020 in 2021
(covid-19)

64,4

0

0

0

0

Beveiliging vaccins (covid-19)

38,7

0

0

0

0

Bonus zorgpersoneel (covid-19)

126

0

0

0

0

Brede aanpak dak- en thuislozen extra middelen
2021

‒ 45,5

0

0

0

0

Ggd ghor bron en contactonderzoek (covid-19)

260,5

0

0

0

0

Ggd ghor: landelijk serviceloket teststraten
(covid-19)

76,7

0

0

0

0

Ic-bedden en klinische bedden (covid-19)

Aanschaf vaccins (covid-19)

40,3

134,2

0

0

0

Inkoop persoonlijke beschermingsmiddelen lch
(covid-19)

71

0

0

0

0

Inkoop persoonlijke beschermingsmiddelen vws
(covid-19)

60,5

0

0

0

0

Kasschuif zonmw onderzoekprogramma (covid-19)

0

‒ 31,9

16,1

11,5

4,3

Kosten cibg inzake lch (covid-19)

40,3

0

0

0

0

Loonbijstelling

65,4

55,7

53,3

52,5

51,3

Medische noodvoorraden (resceu) (covid-19)

56,5

0

0

0

0

Meerkosten sociaal domein (covid-19)

141

0

0

0

0

Middelen spoor 2a fase 1 (covid-19)

71,4

0

0

0

0

Middelen spoor 2a fase 2 (covid-19)

151,6

0

0

0

0

Ondersteuning sport-sector (covid-19)

60

0

0

0

0

Ophogen budget vaccins (covid-19)

430

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

127

2021

2022

2023

2024

2025

Opleidingen ic-capaciteit (covid-19)

‒ 33,4

‒ 0,2

0

0

0

Overloop 2020-2021 (covid-19)

187,2

0

0

0

0

Realisatie digitale ondersteuning covid-19

32,7

0

0

0

0

Rivm: programma covid-19

54

0

0

0

0

Steun zwembaden en ijsbanen sector ivm
coronacrisis

100

0

0

0

0

Steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl
(covid-19)

63

0

0

0

0

Testcapaciteit (covid-19)

405,20

0

0

0

0

Testen covid-19

2364

0

0

0

0

Testen via werkgevers (spoor 2) (covid-19)

544,5

0

0

0

0

80

0

0

0

0

Tijdelijke extra banen ondersteunende functie
(covid-19)
Uitbreiding testcapaciteit (covid-19)

264

0

0

0

0

Vaccinimplementatie (covid-19)

243,9

0

0

0

0

Vaccinimplementatie (covid-19)

797,5

0

0

0

0

Vaccinontwikkeling (covid-19)

335

0

0

0

0

Verlengen steun caribisch nederland (covid-19)

33

0

0

0

0

340,8

66,7

42,4

42,6

33

‒ 3,3

9,5

7,1

6,8

6,8

Diversen
Zorg
Diversen
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Bikk wlz
Rijksbijdrage wlz
Rijksbijdrage 18Zorgtoeslag
Diversen

34,4

8,2

35,3

17,0

25,9

1.650,0

‒ 200,0

‒ 1.150,0

‒ 1.600,0

‒ 1.100,0

0,0

‒ 1,6

11,6

20,0

48,1

‒ 77,9

‒ 130,0

‒ 60,7

15,3

166,6

7,0

0,0

0,0

0,0

0,0

9.923,5

383,6

‒ 649,5

‒ 1.441,5

‒ 768,3

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

10.066,9

455,4

‒ 599,0

‒ 1.424,9

‒ 755,7

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

35.946,4

26.809,4

27.016,5

27.727,0

29.655,8

Totaal Internationale samenwerking

8,7

5,8

5,1

5,1

5,1

35.955,1

26.815,2

27.021,7

27.732,2

29.660,9

Stand Voorjaarsnota 2021

XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

204,7

113,1

113,1

113,1

113,1

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Afrekening spuk

63

15

15

15

15

Bijstellingen vws-breed

16,9

17

17

17

17

Diversen

2,3

0

0

0

0

82,2

32

32

32

32

Technische mutaties
Rijksbegroting
Aanschaf anti-lichamen ontvangsten (covid-19)

30

10

0

0

0

33,8

11,3

0

0

0

Medische noodvoorraden (resceu) (covid-19)

47

0

0

0

0

Ontvangsten bevoorschotting lch (covid-19)

165

0

0

0

0

Diversen

11,8

0

0

0

0

287,6

21,3

0

0

0

369,8

53,3

32

32

32

Aanschaf remdesivir (covid-19)

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

128

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

2021

2022

2023

2024

2025

574,5

166,4

145,1

145,1

145,1

574,5

166,4

145,1

145,1

145,1

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

De verticale toelichting omvat alle mutaties sinds Miljoenennota 2021. Dit is
inclusief de zes incidentele suppletoire begrotingen van VWS in 2021.
Uitgaven
Mee- en tegenvallers
Diversen
Dit betreft een klein deel van de dekking voor de middelen voor jeugd in
coronatijd. Het kabinet heeft in totaal 58,5 miljoen euro vrijgemaakt ter
ondersteuning van jongeren in coronatijd om de dialoog met jongeren te
starten, activiteiten te organiseren, voor jongerenwerk en om extra
aandacht te geven aan de mentale weerbaarheid van jongeren.
Beleidsmatige mutaties
Bijstellingen VWS-breed
Het ministerie van VWS voert diverse ramingsbijstellingen door, waaronder
een bijstelling op de subsidieregeling veelbelovende zorg en een
incidentele bijstelling op de subsidie onverzekerde (verwarde) personen.
De doorbraakaanpak en de pilots vereenvoudiging jeugdbescherming
Het Rijk stelt in totaal 613 miljoen euro in 2021 beschikbaar voor acute
problematiek in de jeugdzorg. 493 miljoen euro wordt beschikbaar gesteld
via het Gemeentefonds, de resterende 120 miljoen euro vanaf de VWSbegroting. Van dit bedrag is:
1. 50 miljoen euro voor het passend maken van accommodaties om de
leefomstandigheden van kwetsbare jeugdigen te verbeteren;
2. 50 miljoen euro voor de tijdelijke uitbreiding van de (ambulante en
klinische) crisiscapaciteit jeugd-GGZ, zodat aan de grote zorgvraag mede
als gevolg van corona tegemoet gekomen wordt;
3. 15 miljoen euro voor de verbreding en regionale uitrol van de doorbraakaanpak en pilots vereenvoudiging Jeugdbescherming;
4. 5 miljoen euro voor het ombouwen van gesloten instellingen om
separate diensten gezamenlijk aan te kunnen bieden (deze mutatie valt
in de post ‘Diversen’).
Inkoop griepvaccins
Het ministerie van VWS heeft om een tekort te voorkomen voor 25,6 miljoen
euro extra griepvaccins ingekocht voor het griepseizoen 2021/2022. De
verwachting is dat ook in 2021 de opkomst voor het griepvaccin hoger is
dan in voorgaande jaren.
Kasschuif middelen continuïteit cruciale jeugdzorg
In het voorjaar van 2019 is afgesproken om 20 miljoen euro bij de Jeugd­
autoriteit te positioneren voor de periode 2019-2021. Hierdoor bestaat de
mogelijkheid om tijdelijke liquiditeitssteun aan jeugdzorgaanbieders toe te
kennen, als de zorgcontinuïteit in gevaar komt. Deze afspraak was onderdeel
van de totaaldeal die in het voorjaar van 2019 is gemaakt met de VNG. In
2019 en 2020 bleken deze middelen niet benodigd. Middels een kasschuif
blijven deze middelen ook voor 2021 beschikbaar zoals is afgesproken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

129

Kasschuiven voorjaarsbesluitvorming
Op de VWS-begroting zijn meerdere kasschuiven ingepast. Zo vindt een
herschikking plaats bij de (subsidieregeling) wijkverpleging. Ook zijn
middelen voor de inhaalcampagne HPV-vaccinatie naar achteren
geschoven. Verder zijn kasschuiven voor Pallas, Versnellingsprogramma
informatie-uitwisseling patiënt en professional (VIPP) Farmacie,
amendement 50+ Mantelzorg/dementie, Collectieve Erkenning IndischMolukse Gemeenschap en voor de subsidieregeling Online Patiëntinzage in
de Eerstelijns Zorg (OPEN) ingepast.
Korting op beleidsartikelen
Ter dekking van problematiek op de VWS-begroting wordt, vooruitlopend
op de jaarlijkse onderuitputting, reeds een korting verwerkt op diverse
beleidsartikelen.
Kleinere leefgroepen door passend maken van accommodaties
Het Rijk stelt in totaal 613 miljoen euro in 2021 beschikbaar voor acute
problematiek in de jeugdzorg. 493 miljoen euro wordt beschikbaar gesteld
via het Gemeentefonds, de resterende 120 miljoen euro vanaf de VWSbegroting. Van dit bedrag is:
1. 50 miljoen euro voor het passend maken van accommodaties om de
leefomstandigheden van kwetsbare jeugdigen te verbeteren;
2. 50 miljoen euro voor de tijdelijke uitbreiding van de (ambulante en
klinische) crisiscapaciteit jeugd-GGZ, zodat aan de grote zorgvraag mede
als gevolg van corona tegemoet gekomen wordt;
3. 15 miljoen euro voor de verbreding en regionale uitrol van de doorbraakaanpak en pilots vereenvoudiging Jeugdbescherming;
4. 5 miljoen euro voor het ombouwen van gesloten instellingen om
separate diensten gezamenlijk aan te kunnen bieden (deze mutatie valt
in de post ‘Diversen’).
Personeel en materieel VWS
Binnen verschillende directies van het kerndepartement heeft het ministerie
van VWS personele en materiële uitbreiding getroffen of aanvullend budget
beschikbaar gesteld om doelstellingen van het ministerie van VWS te
realiseren.
PGB 2.0 en beheer
Deze post bestaat uit meerdere onderdelen die samenhangen met de imple­
mentatie van PGB 2.0 en het structureel beheer hiervan. De kosten voor
implementatie PGB 2.0 zijn hoger dan geraamd. Het merendeel van de extra
middelen voor 2021 en 2022 betreft de (door)ontwikkelingskosten van PGB
2.0. Het resterende deel van de middelen voor 2021 en 2022 betreft subsidies
voor gemeenten en zorgverleners ten behoeve van de implementatie van
PGB 2.0 en tijdelijke extra inzet voor de doorontwikkeling en implementatie
van PGB 2.0. Voor het structureel beheer komen middelen beschikbaar
vanaf 2023 voor de eigen regie-organisatie en voor opdrachten aan
uitvoerders van het structureel beheer.
Tekort FLO/VUT
Bij de afschaffing van de regelingen rond Functioneel Leeftijdsontslag/
Vervoegde Uittreding (FLO/VUT) zijn afspraken gemaakt over de vergoeding
van het overgangsrecht ouderenregelingen voor de verschillende ambulan­
cediensten. De beschikbare middelen bij het ministerie van VWS zijn niet
toereikend, waardoor het budget structureel met 10,6 miljoen euro wordt
verhoogd. De benodigde middelen gaan in de komende jaren steeds verder
afwijken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

130

Tijdelijke uitbreiding (ambulante en klinische) crisiscapaciteit
Het Rijk stelt in totaal 613 miljoen euro in 2021 beschikbaar voor acute
problematiek in de jeugdzorg. 493 miljoen euro wordt beschikbaar gesteld
via het Gemeentefonds, de resterende 120 miljoen euro vanaf de VWSbegroting. Van dit bedrag is:
1. 50 miljoen euro voor het passend maken van accommodaties om de
leefomstandigheden van kwetsbare jeugdigen te verbeteren;
2. 50 miljoen euro voor de tijdelijke uitbreiding van de (ambulante en
klinische) crisiscapaciteit jeugd-GGZ, zodat aan de grote zorgvraag mede
als gevolg van corona tegemoet gekomen wordt;
3. 15 miljoen euro voor de verbreding en regionale uitrol van de doorbraakaanpak en pilots vereenvoudiging Jeugdbescherming;
4. 5 miljoen euro voor het ombouwen van gesloten instellingen om
separate diensten gezamenlijk aan te kunnen bieden (deze mutatie valt
in de post ‘Diversen’).
Diversen
Er worden onder meer middelen beschikbaar gesteld voor de herfinan­
ciering Basis Essentiële Infrastructuur (BEI) RIVM (13,6 miljoen euro
structureel vanaf 2022), stimuleringsregeling wonen en zorg (14,3 miljoen
euro), de regeling onverzekerbare vreemdelingen (12,3 miljoen euro in
2021), aanvulling regeling kunstmatige inseminatie met donorsemen (KID)
(3,5 miljoen euro structureel), centrum indicatiestelling zorg (CIZ) jeugdigen
onder de 18 jaar (3,5 miljoen euro in 2021 en 3,9 miljoen euro in 2022),
hogere kosten implementatie Romero (ICT) (2,8 miljoen euro in 2021) en
voor de herziening subsidie stichting nationaal programma grieppreventie
(SNPG) 2020/2021 (4,3 miljoen euro in 2021). Tenslotte is 5 miljoen euro voor
het ombouwen van gesloten instellingen opgenomen (onderdeel van de
incidentele jeugdmiddelen).
Technische mutaties
Aanschaf anti-lichamen uitgaven (covid-19)
De uitgaven aan de inkoop van maximaal 20.000 behandelingen bedragen
circa 40 miljoen euro. De overheid financiert de aankoop van deze behan­
delingen. De aankoopverplichtingen gaan pas in na noodtoelating of markt­
toelating. De overheid draagt het financiële risico in het geval dat de
behandeling uiteindelijk in de praktijk niet ingezet wordt door artsen. Als
het wel wordt ingezet dan zijn de kosten voor de zorgverzekeraars. Hiervoor
worden 30 miljoen euro ontvangsten geraamd in 2021 en 10 miljoen euro
in 2022.
Aanschaf en distributie medische hulpmiddelen (covid-19)
Het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) ontvangt in 2021
aanvullende bevoorschotting van 93 miljoen euro om voldoende medische
beschermingsmiddelen aan te schaffen en te distribueren. Deze raming is
gebaseerd op bestellingen voor de periode tot en met juni 2021.
Aanschaf en distributie sneltests (covid-19)
Het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) ontvangt in 2021 additionele
bevoorschotting vanuit VWS om voldoende (snel)testen aan te schaffen en
te distribueren. Het betreft voor 2021 een bedrag van 652 miljoen euro voor
(snel)testen. Deze raming is gebaseerd op bestellingen voor de periode tot
en met juni 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

131

Aanschaf vaccins (covid-19)
De raming voor de aankoop van vaccins is geactualiseerd in de zevende
incidentele suppletoire begroting. Daarin zijn de aanvullende afspraken
verwerkt zoals die zijn gemaakt via de Europese Unie met producenten van
vaccins en waarover uw Kamer is geïnformeerd (Kamerstukken II,
2020/2021, 25295 nr. 1179 en 2595 nr. 1183). Deze afspraken sluiten aan bij
de vaccinbehoefte. Tevens is, in overeenstemming met de verwachte
leveringen, het kasritme hierop aangepast voor de jaren 2021, 2022 en 2023.
Tot deze incidentele suppletoire begroting waren alleen kasmiddelen 2020
beschikbaar, terwijl leveringen ook in de komende jaren zullen plaatsvinden
en dan tot betaling zullen leiden. Met deze 625 miljoen euro kan aan de
aangegane verplichtingen worden voldaan en is in de afronding van
bedragen en mogelijke behoefte in de latere jaren enige ruimte
meegenomen voor eventuele afspraken volgend uit nieuwe onderhande­
lingen.
Amateursport en ijsbanen/zwembanen (covid-19)
Het steunpakket voor amateursportverenigingen (TASO) wordt voortgezet
in het eerste half jaar van 2021. Hiervoor is 91,4 miljoen euro beschikbaar.
Tevens wordt het steunpakket voor verhuurders van sportaccommodaties
(TVS) doorgetrokken in het eerste half jaar van 2021 (28,8 miljoen euro). Ook
is het steunpakket voor verhuurders van sportaccommodaties verlengd in
het eerste half jaar van 2021 (39,8 miljoen euro). Tot slot wordt de steun­
maatregel voor zwembaden en ijsbanen gecontinueerd in de eerste
maanden van 2021 (80 miljoen euro).
Benodigd budget bonusregeling 2020 in 2021 (covid-19)
Alle aanvragen voor de subsidieregeling bonus zorgprofessionals in 2020
zijn behandeld en - indien voldaan aan de voorwaarden - uitbetaald. Een
beperkt deel (5%) is in januari 2021 afgehandeld en belast daarmee de
uitgaven in 2021.
Beveiliging vaccins (covid-19)
Er zijn middelen beschikbaar gesteld om de opslag en distributie van
vaccins te beveiligen (38,7 miljoen euro).
Bonus zorgpersoneel (covid-19)
De zorgbonus 2020 (een netto-uitkering van 1.000 euro) wordt ook voor
zorgverleners van pgb-budgethouders beschikbaar gesteld. De uitvoering
van deze specifieke regeling is geraamd op 126 miljoen euro in 2021. De met
deze regeling geraamde kosten z naar 2021 verschoven vanuit de in 2020
beschikbaar gestelde 1,44 miljard euro.
Brede aanpak dak- en thuislozen extra middelen 2021
In het kader van de brede aanpak van dak- en thuisloosheid zijn voor 2021
extra middelen toegekend aan 21 centrum- en regiogemeenten. Deze
middelen zijn verwerkt in het Gemeentefonds.
Ggd ghor bron en contactonderzoek (covid-19)
De Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD’en) en Geneeskundige
Hulpverleningsorganisaties in de Regio (GHOR) ontvangen middelen voor
bron- en contactonderzoek ter bestrijding van het coronavirus. Deze
middelen zijn toegevoegd bij de vierde incidentele suppletoire begroting
(143,8 miljoen euro) en bij de zesde incidentele suppletoire begroting
(116,7 miljoen euro).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

132

Ggd ghor: landelijk serviceloket teststraten (covid-19)
Met het inrichten van een landelijk serviceloket teststraten kan de testcapa­
citeit vanuit de GGD’en ondersteund worden en wordt het mogelijk gemaakt
om mobile testunits in te blijven zetten (76,7 miljoen euro).
IC-bedden en klinische bedden (covid-19)
Op basis van het opschalingplan van het Landelijk Netwerk Acute Zorg zijn
middelen gereserveerd in 2021 en 2022 voor de opschaling van ic-bedden
en klinische bedden. Deze mutatie betreft de bijstelling van het budget
(40 miljoen euro in 2021 en 134 miljoen euro in 2022) ten opzichte van het
eerder beschikbaar gestelde budget (94 miljoen euro in 2021). In totaal is
daarmee 134 miljoen euro beschikbaar in beide jaren voor de opschaling
van ic-bedden en klinische bedden (exclusief opleidingen, dit budget van
39,6 miljoen euro is separaat geregeld).
Inkoop persoonlijke beschermingsmiddelen LCH (covid-19)
Voor de inkoop van persoonlijke beschermingsmiddelen door het Landelijk
Consortium Hulpmiddelen (LCH) is in 2021 een aanvullend incidenteel
budget van 71 miljoen euro nodig. Met de verkregen voorschotten kan het
LCH onder meer de additionele inkoop van FFP2-maskers, de afwikkeling
van inkooporders uit 2020 en inkopen vanuit ProductieNL voortzetten.
Inkoop persoonlijke beschermingsmiddelen VWS (covid-19)
Een aanvullend budget van 60,5 miljoen euro is nodig om aan de betalings­
verplichting te kunnen voldoen van de eerdere inkoop van medische
mondmaskers door het ministerie van VWS. Het gaat hierbij om
overlopende verplichtingen uit 2020, die tot betaling en levering leiden in
2021.
Kasschuif ZonMw onderzoekprogramma (covid-19)
Voor de ZonMw-onderzoeken naar de verbetering van de preventieve/profy­
lactische behandeling ter voorkoming van COVID-19, de therapeutische
behandeling van COVID-19 patiënten, en vaccins wordt 31,9 miljoen euro
herverdeeld over de aankomende jaren.
Kosten CIBG inzake LCH (covid-19)
Dit betreft de kosten voor het projectbureau LCH binnen het CIBG en de
transportkosten en facilitaire kosten van het landelijk consortium hulpmid­
delen (LCH).
Loonbijstelling
De tranche 2021 van de loonbijstelling is toegevoegd aan de begroting van
VWS.
Medische noodvoorraden (rescEU) (covid-19)
De Europese Commissie heeft goedkeuring verleend om als onderdeel van
het rescEU-programma een medische noodvoorraad aan te trekken ter
waarde van 47 miljoen euro. Daarmee vergoedt de Europese Commissie
de kosten voor de aankoop, opslag en het beheer van de medische
producten met uitzondering van de bijbehorende belastingen. Deze
vergoeding van de Europese Commissie staat geboekt bij de ontvangsten.
Aan de uitgavenkant wordt het bedrag van 47 miljoen euro geboekt en de
nationale bijdrage van 9,5 miljoen euro, dat is toegevoegd aan de VWSbegroting om deze kosten te vergoeden. In totaliteit is 56,5 miljoen euro
beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

133

Meerkosten sociaal domein (covid-19)
In 2021 is de staande afspraak dat meerkosten die direct voortvloeien uit
de coronamaatregelen van het kabinet en het volgen van de RIVMmaatregelen door het Rijk worden vergoed richting gemeenten. Deze post
betreft meerkosten vanuit de Jeugdwet en de Wmo 2015. In 2021 worden
meerkosten verwacht van 141 miljoen euro. De hoogte van de compensatie
wordt na de zomer vastgesteld en uitgekeerd.
Middelen spoor 2a fase 1 & 2 (covid-19)
Om mensen meer vrijheid te geven, wordt laagdrempelig testen mogelijk
gemaakt waarbij een negatief testbewijs gebruikt kan worden voor
deelname aan onder meer sport- en jeugdactiviteiten, culturele instellingen,
evenementen restaurants en overige horeca- en doorstroomlocaties
(223 miljoen euro).
Ondersteuning sportsector (covid-19)
Voor de amateursport is een ondersteuningsregeling getroffen waarbij
een deel van de omzetderving is gecompenseerd. Er is besloten om deze
regeling ook voor de laatste maanden van 2020 open te stellen. Uitvoering
vindt plaats in 2021 (37,8 miljoen euro). Ook kunnen verhuurders van sport­
accommodaties gebruik maken van een regeling om de huursom gecom­
penseerd te krijgen. Er is besloten om de compensatie voort te zetten met
een nieuwe regeling. Uitvoering van deze regeling, die betrekking heeft op
2020, vindt plaats in 2021 (22,2 miljoen euro).
Ophogen budget vaccins (covid-19)
Er zijn aanvullende afspraken gemaakt via de Europese Unie met
producenten van vaccins. Met deze 430 miljoen euro kan aan de aangegane
verplichtingen en eventuele afspraken volgend uit lopende onderhande­
lingen worden voldaan.
Opleidingen ic-capaciteit (covid-19)
De kosten van opleidingen die samenhangen met het opschalen van de icen klinische bedden in 2021 en 2022 vallen lager uit dan eerder geraamd.
Overloop 2020-2021 (covid-19)
Dit betreft onder meer de vergoeding aan GGD’en voor de meerkosten van
157 miljoen euro voor bron- en contactonderzoek en bemonstering. Deze
kosten zijn in 2020 gemaakt, maar betaling heeft in 2021 plaatsgevonden.
Realisatie digitale ondersteuning covid-19
Voor het realiseren van digitale oplossingen die kunnen bijdragen aan de
bestrijding van het coronavirus worden middelen beschikbaar gesteld.
Het budget wordt onder meer aangewend voor de doorontwikkeling en
inbeheername van de CoronaMelder, de realisatie en inbeheername van
GGD Contact, de voorbereidingen voor de digitale ondersteuning van een
testbewijs en de ontwikkeling en inbeheername van de invoerapplicatie
Beveiligde Registraties Bijzondere Assets (BRBA). Tevens wordt gekeken
naar inzet van technologie om gegevensuitwisseling tussen GGD Contact
(de app) en de GGD mogelijk te maken en op welke wijze evaluatieonder­
zoeken kunnen worden begeleid.
RIVM: programma covid-19
Het RIVM ontvangt een aanvullende bijdrage om uitvoering te geven aan
hun taken in het kader van de bestrijding van COVID-19 (54 miljoen euro).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

134

Steun zwembaden en ijsbanen sector i.v.m. coronacrisis
De zwembaden en ijsbanen hebben financiële schade opgelopen door de
inperking van het aantal bezoekers in zwembaden en ijsbanen als gevolg
van de coronacrisis. Vanwege derving in de exploitatie wordt een bedrag
van 100 miljoen euro beschikbaar gesteld.
Steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl (covid-19)
Het Kabinet heeft in 2021 200 miljoen euro extra beschikbaar gesteld voor
het steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl in coronatijd. Hiervan
loopt 63 miljoen euro via de VWS begroting, 117 miljoen euro via het
Gemeentefonds, 10 miljoen euro via de OCW begroting, 5 miljoen euro via
de SZW begroting en 5 miljoen euro is gereserveerd voor EZK.
Testcapaciteit (covid-19)
Voor de eerste maanden van 2021 is 405,2 miljoen euro beschikbaar gesteld
om de laboratoriumcapaciteit te vergroten op basis van de verwachte testen
in deze periode.
Testen covid-19
Het grootschalig testen wordt met deze middelen mogelijk gemaakt
(2.364 miljoen euro). Met deze middelen wordt laboratoriumcapaciteit voor
PCR-testanalyses beschikbaar gesteld en wordt de inkoop van antigeen
sneltesten, PCR-afname swaps, ademtesten en andere testen en labdispo­
sables door het Landelijk Consortium Hulpmiddelen mogelijk.
Testen via werkgevers (Spoor 2) (covid-19)
Met VNO-NCW is (in het kader van spoor 2) afgesproken dat werkgevers
tegemoet worden gekomen in kosten die door hen worden gemaakt voor
het afnemen van antigeentesten bij hun werknemers. Met bedrijfsartsen en
arbodiensten heeft VWS afgesproken dat zij op aanvraag van de werkgevers
sneltesten kunnen uitvoeren. Zij ontvangen op maandelijkse declaratiebasis
een vaste vergoeding per test. In totaal wordt hiervoor een bedrag van
544,5 miljoen euro beschikbaar gesteld.
Tijdelijke extra banen ondersteunende functie (covid-19)
Via een subsidieregeling stelt het kabinet 80 miljoen euro beschikbaar om
werkgevers in de zorg in staat te stellen om bovenop de bestaande initia­
tieven ongeveer 5.000 voltijds fte aan extra tijdelijke banen in ondersteu­
nende functies te creëren. In de zorgsector wordt voor de financiering
aangesloten bij door de zorgbranche zelf bepaalde ondersteunende functies
die ontwikkeld zijn vanuit de Nationale Zorgklas, zoals voor de functies van
crisishulp en de functie van gastvrouw/gastheer. De subsidieregeling wordt
zodanig ingericht dat deze dubbele bekostiging voorkomt en een
doelmatige uitvoering borgt.
Uitbreiding testcapaciteit (covid-19)
De Stichting Nederland Onderneemt Maatschappelijk wordt in staat gesteld
om sneltesten aan te schaffen via het Landelijk Consortium Hulpmiddelen
(LCH) en mensen vervolgens snel te testen. Het gaat om 264 miljoen euro
in 2021. Het betreft hier een raming voor de periode tot en met juni 2021.
Vaccinimplementatie (covid-19)
Er zijn additionele middelen beschikbaar gesteld voor de vaccinimplementatie-entvergoedingen. De middelen voor entvergoedingen die het
ministerie van VWS uitkeert aan uitvoerders zoals de GGD-GHOR en
huisartsen, worden verhoogd met 184,7 miljoen euro. De vaccinimplemen­
tatie wordt ook, naast de opdracht aan het RIVM en de entvergoedingen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

135

door VWS vorm gegeven. Dit behelst onder andere onderzoeken naar de
effectiviteit van vaccins en aanschaf van spuiten en naalden (59,2 miljoen
euro).
Vaccinimplementatie (covid-19)
Het ministerie van VWS verleent het RIVM de opdracht om, gegeven de
ervaring die het RIVM heeft met de implementatie van vaccinaties, de
implementatie van het COVID-19 vaccin te verzorgen. Het RIVM krijgt
daarmee de opdracht om de implementatie inclusief distributie, logistiek,
opslag en afstemming met stakeholders en communicatie met professi­
onals te verzorgen. Het RIVM doet dit zowel in Nederland als voor de
overzeese gebieden (797,5 miljoen euro).
Vaccinontwikkeling (covid-19)
De reeds beschikbaar gestelde 700 miljoen euro voor de vaccinontwikkeling
komt grotendeels in 2021 tot besteding. Daarom is in de vierde incidentele
suppletoire begroting 2020 335 miljoen euro van 2020 naar 2021 doorge­
schoven. Het budget wordt benut om de financiële verplichtingen na te
komen die voortvloeien uit de door de EU afgesloten overeenkomsten.
Het kan gaan om zowel de aanschaf- als productie en ontwikkelkosten.
Verlengen steun Caribisch Nederland (covid-19)
Er is 33 miljoen euro beschikbaar gesteld om zorg in verband met COVID-19
te kunnen verlenen in het Caribisch deel van Nederland.
Diversen – Rijksbegroting
De post diversen op de Rijksbegroting (321,3 miljoen euro) is onder andere
opgebouwd uit de aanschaf remdesivir (11,3 miljoen euro), Beheer- en
ontwikkelingskosten Landelijk Consortium Hulpmiddelen (8,5 miljoen
euro), extra kosten ic-opschaling (17 miljoen euro in 2021), GGD GOR voor
corona divers (12,4 miljoen euro), corona unit (20,7 miljoen euro) en het
GGD klant contact center (9 miljoen euro). Ook zijn middelen toegevoegd
voor de landelijke functies opvang (7,7, miljoen euro), ondersteuning
defensie bij teststraten en vaccineren (7 miljoen euro), het overboeken van
coronabudget vanaf plafond Zorg (12,9 miljoen euro), personeelsbudget
dienst testen (14,1 miljoen euro), rioolsurveillance programma (15 miljoen
euro in 2021 en 2022), tekort SectorplanPlus (14 miljoen euro) en uitvoe­
ringskosten bonus zorgpersoneel (10 miljoen euro). Tenslotte is hier de
desaldering van een specifieke uitkering sport (8 miljoen euro) opgenomen.
Bij een desaldering worden de uitgaven en ontvangsten met eenzelfde
bedrag verhoogd.
Diversen - Zorg
De post diversen op het plafond Zorg is opgebouwd uit het overboeken van
coronabudget naar plafond Rijksbegroting (-12,9 miljoen euro) in 2021 en
de loon- en prijsbijstelling.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Rijksbijdrage 18-, Bijdrage Kosten korting (BIKK) Wlz, Rijksbijdrage Wlz,
Zorgtoeslag
De ramingen van de Rijksbijdrage 18-, BIKK Wlz, Rijksbijdrage Wlz en de
Zorgtoeslag zijn aangepast op basis van de CEP-raming van het CPB.
Diversen
De diversenpost bestaat uit 7 miljoen euro hogere uitgaven aan de
zorgtoeslag, in verband met het kwijtschelden van schulden van
gedupeerde ouders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

136

Niet-belastingontvangsten
Beleidsmatige mutaties
Afrekening SPUK
De SPUK Stimulering Sport uit 2019 is definitief vastgesteld. In 2021 zijn
de terugontvangsten hiervan 63 miljoen euro. Verder is vanaf 2022 een
structurele ramingsbijstelling van 15 miljoen euro op de ontvangsten
verwerkt. De regeling blijft van kracht met behoud van evaluatie van de
uitkeringsvorm na drie vaststellingsjaren.
Bijstellingen VWS-breed
Het ministerie van VWS voert diverse ramingsbijstellingen door op
ontvangsten (17 miljoen euro structureel).
Diversen
Dit betreft de afroming van het overschot op het eigen vermogen van CIBG.
Technische mutaties
Aanschaf anti-lichamen ontvangsten (covid-19)
De uitgaven aan de inkoop van maximaal 20.000 behandelingen bedragen
circa 40 miljoen euro. De overheid financiert de aankoop van deze behan­
delingen. De aankoopverplichtingen gaan pas in na noodtoelating of markt­
toelating. De overheid draagt het financiële risico in het geval dat de
behandeling uiteindelijk in de praktijk niet ingezet wordt door artsen. Als
het wel wordt ingezet dan zijn de kosten voor de zorgverzekeraars. Hiervoor
worden 30 miljoen euro ontvangsten geraamd in 2021 en 10 miljoen euro
in 2022.
Aanschaf remdesivir (covid-19)
Er is in 2021 11,3 miljoen euro beschikbaar gesteld aan het RIVM voor de
aanschaf van het medicijn Remdesivir. Het middel remt de aanmaak van
nieuwe virusdeeltjes in het lichaam en wordt ingezet bij corona patiënten.
Het RIVM schaft de medicijnen aan en ziekenhuizen kunnen het vervolgens
afnemen. Daarom worden ook ontvangsten geboekt in 2021 (33,8 miljoen
euro) en 2022 (11,3 miljoen euro).
Medische noodvoorraden (rescEU) (covid-19)
Nederland ontvangt in 2021 een bijdrage van 47 miljoen euro van de
Europese Commissie voor een medische noodvoorraad. Daarmee vergoedt
de Europese Commissie de kosten voor de aankoop, opslag en het beheer
van de medische producten.
Ontvangsten bevoorschotting LCH (covid-19)
Er wordt in de bevoorschotting en afrekening met het Landelijk Consortium
Hulpmiddelen (LCH) rekening gehouden met de verkoopopbrengsten van
de (sneltesten) aan de Stichting Nederland Onderneemt Maatschappelijk. In
totaal is in 2021 165 miljoen euro geraamd.
Diversen
Deze post is onder andere opgebouwd uit de desaldering van een specifieke
uitkering sport (8 miljoen euro). Bij een desaldering worden de uitgaven en
ontvangsten met eenzelfde bedrag verhoogd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

137

Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
XVII BUITENLANDSE HANDEL & ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: UITGAVEN
2020

2021

2022

2023

2024

Stand Miljoenennota 2020 (excl. IS)

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Stand Voorjaarsnota 2020 (subtotaal)

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Totaal Internationale samenwerking

2.991,6

3.088,5

3.196,7

3.392,6

3.536,6

Stand Voorjaarsnota 2020

2.991,6

3.088,5

3.196,7

3.392,6

3.536,6

XVII BUITENLANDSE HANDEL & ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2020

2021

2022

2023

2024

13,1

9,8

9,6

9,4

9,2

‒ 13,1

‒ 9,8

‒ 9,6

‒ 9,4

‒ 9,2

‒ 13,1

‒ 9,8

‒ 9,6

‒ 9,4

‒ 9,2

‒ 13,1

‒ 9,8

‒ 9,6

‒ 9,4

‒ 9,2

Stand Miljoenennota 2020 (excl. IS)
Technische mutaties
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020
Stand Voorjaarsnota 2020 (subtotaal)

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Totaal Internationale samenwerking

68,8

56,7

52,2

47,3

42,5

Stand Voorjaarsnota 2020

68,8

56,7

52,2

47,3

42,5

Nationaal Groeifonds
Tabel 7

Totaal mutaties sinds
Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021
(subtotaal)

‒ 983,8

‒ 1.967,70

‒ 2.951,60

‒ 3.935,40

‒ 3.935,40

‒ 983,8

‒ 1.967,70

‒ 2.951,60

‒ 3.935,40

‒ 3.935,40

16,2

32,3

48,4

64,6

64,6

16,2

32,3

48,4

64,6

64,6

2023

2024

2025

Totaal Internationale
samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

XIX NATIONAAL GROEIFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

Totaal Internationale
samenwerking

Provinciefonds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

138

‒ 983,8

‒ 1.967,70

‒ 2.951,60

‒ 3.935,40

‒ 3.935,40

C PROVINCIEFONDS: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl.
IS)

2021

2022

2023

2024

2025

2.483,4

2.432,5

2.422,5

2.412,3

2.401,7

0

0

0

0

0

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties - Niet relevant voor het uitgavenplafond
Overboeking toekenningen
Naar aanleiding van de eerste openstellingsronde heeft het kabinet, op
advies van de adviescommissie, aan drie projecten een toekenning gedaan.
De bijbehorende middelen voor 2021 worden overgeboekt naar de
begroting van het uitvoerende departement EZK. Het betreft in totaal
12,1 miljoen euro, verdeeld over de projecten AINed (4,4 miljoen euro),
Quantum (5,4 miljoen euro) en Regmed (2,3 miljoen euro).
Diversen
Deze post bestaat uit diverse mutaties die onder de ondergrens vallen. In
dit geval betreft het de apparaatsbudgetten die van het NGF worden
afgeboekt en aan de begroting van EZK worden toegevoegd, gezien de
apparaatsuitgaven vanaf de EZK-begroting worden gerealiseerd.
Technische mutaties - Niet relevant voor het uitgavenplafond
Loon- en Prijsbijstelling
De tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling wordt overgemaakt naar
de begroting van het Nationaal Groeifonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

139

Sociale Verzekeringen
SOCIALE VERZEKERINGEN: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

66.590,4

68.388,8

69.585,6

70.968,7

73.175,5

Aow

‒ 135,3

‒ 112,9

‒ 97,8

‒ 81,3

‒ 66,6

Ctvlao

393,4

187,5

192,9

198,4

203,9

Iva

‒ 87,5

‒ 91,3

‒ 97,5

‒ 102,9

‒ 106,8

Wazo

‒ 71,2

‒ 68,9

‒ 48,9

‒ 21,1

‒ 5,3

Wga

51,3

97,4

158,7

193,4

196,1

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Mee- en tegenvallers
Sociale zekerheid

Zw

89,6

‒ 2,6

14,1

35,5

54,4

‒ 19,2

‒ 13

‒ 22,8

‒ 8,3

‒ 3,8

221,1

‒ 3,8

98,7

213,7

271,9

‒ 0,7

‒ 0,6

‒ 8,6

‒ 9,9

‒ 11,4

‒ 0,7

‒ 0,6

‒ 8,6

‒ 9,9

‒ 11,4

Nominale ontwikkeling

97,7

172,6

411

524,5

618

Uitvoeringskosten ww

0

‒ 56

‒ 40,9

‒ 22,2

‒ 3,2

‒ 1.244,10

‒ 952,3

‒ 726,6

‒ 459,4

‒ 103,5

‒ 33,2

‒2

‒ 2,8

‒ 2,8

‒ 2,8

‒ 1.179,60

‒ 837,7

‒ 359,3

40,1

508,5

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 959,1

‒ 842,2

‒ 269,4

244

768,8

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

65.631,3

67.546,6

69.316,2

71.212,7

73.944,4

65.631,3

67.546,6

69.316,2

71.212,7

73.944,4

Diversen
Beleidsmatige mutaties
Sociale zekerheid
Diversen
Technische mutaties
Sociale zekerheid

Ww
Diversen

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

SOCIALE VERZEKERINGEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

309,4

321,4

328,7

335

342

Ufo-ontvangsten ww

‒ 50

‒ 50

‒ 50

‒ 50

‒ 50

Diversen

0,1

0,1

0,1

‒ 0,3

‒1

‒ 49,9

‒ 49,9

‒ 49,9

‒ 50,3

‒ 51

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 49,9

‒ 49,9

‒ 49,9

‒ 50,3

‒ 51

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

259,5

271,6

278,9

284,7

291

259,5

271,6

278,9

284,7

291

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Technische mutaties
Sociale zekerheid

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
Mee- en tegenvallers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

140

Sociale zekerheid
Algemene Ouderdomswet (AOW)
Op basis van uitvoeringsinformatie van de SVB over 2020 en de CBS bevol­
kingsprognoses uit 2020 wordt de raming van de AOW naar beneden
bijgesteld. De oversterfte vanwege corona leidt tot een lager aantal AOWgerechtigden. In de begroting voor 2021 was al rekening gehouden met
een deel van deze oversterfte. Daarnaast zijn in de raming aannames
aangepast met betrekking tot de verwerking van de demografische ontwik­
keling, met name het migratiesaldo.
Compensatie Transitievergoeding bij Langdurige Arbeidsongeschiktheid
(CTVLAO)
De regeling compensatie transitievergoeding bij ontslag vanwege
langdurige arbeidsongeschiktheid is per april 2020 in werking getreden.
De raming is op basis van realisaties nu meerjarig bijgesteld. Oorzaak van
de tegenvaller is een hogere compensatie (langere dienstverbanden) en
meer werkgevers die in aanmerking komen dan eerder werd verwacht.
Daarnaast vinden er compensaties met terugwerkende kracht tot 2015
plaats. Ook hiervoor komen de aantallen en de compensatie hoger uit,
waardoor de tegenvaller in 2021 hoger uitkomt. Dit komt ook doordat er
minder compensaties in 2020 tot uitbetaling zijn gekomen dan eerder
verwacht. Uitbetaling hiervan schuift door naar 2021.
Inkomensvoorziening Volledig duurzaam Arbeidsongeschikten (IVA)
Het aantal uitkeringen in de IVA in 2020 is lager uitgekomen dan eerder
verwacht. Dit lagere aantal uitkeringen werkt door naar later jaren, zodat
meerjarig een meevaller ontstaat.
Wet Arbeid en Zorg (WAZO)
Per saldo is sprake van een neerwaartse bijstelling van de uitgaven.
Enerzijds is er een relatief beperkt opwaarts effect doordat de (verwachte)
gemiddelde jaaruitkering hoger uitkomt. Anderzijds komt het verwachte
aantal geboortes op basis van de nieuwe CBS-geboorteprognose lager uit.
Dit neerwaartse effect is groter. De CBS-geboorteprognose komt vooral in
2021 lager uit; in latere jaren neemt de neerwaartse bijstelling geleidelijk af.
Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA)
Het aantal uitkeringen in de WGA ligt meerjarig hoger dan eerder verwacht.
Dit komt door conjuncturele effecten op de instroom. In een aantrekkende
conjunctuur is er minder instroom van zieke werklozen en meer instroom
van zieke werknemers (want er werken meer mensen). Dit laatste effect blijkt
sterker dan tot nu toe verwacht werd. Daarom is de instroom opwaarts
bijgesteld, wat leidt tot een tegenvaller.
Ziektewet (ZW)
Op basis van realisatiecijfers UWV wordt in 2021 rekening gehouden met
een hoger beroep op de ZW dan eerder werd verwacht. Dat komt omdat
sprake is van een hoger aantal ziektemeldingen, wat naar alle waarschijn­
lijkheid veroorzaakt wordt door het coronavirus. Meerjarig is sprake van
een oplopende tegenvaller door een hoger verwacht aantal ziektemeldingen
bij zwangerschappen dan waar eerder rekening mee werd gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

141

Diversen
Dit betreft meerdere kleine mee- en tegenvallers onder het plafond Sociale
Zekerheid op het gebied van de IOAOW en de uitvoeringskosten UWV. De
per saldo meevaller wordt voor het grootste deel veroorzaakt door een
bijstelling op de WAO naar aanleiding van zowel een lagere prijs als een
lager volume.
Beleidsmatige mutaties
Sociale Zekerheid
Diversen
De per saldo kleine meevaller is een gevolg van meerdere beleidsmatige
mutaties onder het plafond Sociale Zekerheid. Hieronder vallen onder
andere mutaties op het gebied van crisisdienstverlening, het ouderschaps­
verlof en de transitievergoeding.
Technische mutaties
Sociale Zekerheid
Nominale ontwikkeling
Deze mutatie betreft een aanpassing in de geraamde nominale ontwikkeling
(de geraamde aanpassing toekomstige uitkeringshoogten aan verwachte
loon- en prijsontwikkeling) onder het uitgavenplafond Sociale Zekerheid als
gevolg van de ramingen van het CPB van loon- en prijsontwikkeling en als
gevolg van mutaties in uitgavenramingen binnen de Sociale Zekerheid.
Uitvoeringskosten Werkloosheidswet (WW)
Op basis van de CEP-ramingen van het CPB zijn de volumeramingen in de
WW bijgesteld en worden ook de verwachtte uitvoeringskosten hierop
bijgesteld. In de komende jaren nemen de uitvoeringskosten van de WW af,
doordat de WW-volumes minder hoog uitvallen dan eerder werd verwacht.
Werkloosheidswet (WW)
De raming van de WW-uitkeringslasten voor 2021 is met 1.244,1 miljoen
euro naar beneden bijgesteld. Hoofdzakelijk omdat op basis van realisatie­
cijfers over 2020 en 2021 de raming van het aantal mensen met een betaalde
WW-uitkering in 2021 naar beneden is bijgesteld (-/- 1.141,3 miljoen euro).
Ook voor 2022 en verder worden lagere de WW-uitkeringslasten verwacht.
Dit komt voornamelijk doordat de CPB-raming van de werkloze beroepsbe­
volking voor deze jaren naar beneden is bijgesteld (cumulatief -/1.403,3 miljoen euro).
Diversen
Deze post omvat meerdere kleine technische mutaties onder het plafond
Sociale Zekerheid. Hieronder vallen bijvoorbeeld een bijstelling van het
financieel kader van het UWV en een kasschuif bij de crisisdienstverlening.
Niet-belastingontvangsten
Technische mutaties
Sociale zekerheid
UFO-ontvangsten Werkloosheidswet (WW)
De overheid is eigenrisicodrager voor de WW. Het UWV verstrekt WWuitkeringen aan voormalige overheidswerknemers en verhaalt deze
uitkeringen vervolgens op de betrokken overheidswerkgever. De ontvangst­
enraming is vanaf 2021 structureel 50 miljoen euro naar beneden bijgesteld
op grond van uitvoeringsinformatie van het UWV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

142

Diversen
Dit is een kleine naar beneden gestelde mutatie op de geraamde nominale
ontwikkeling bij de ontvangsten, onder het plafond Sociale Zekerheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

143

Zorg
ZORG: UITGAVEN
ZORG: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

80.606,5

84.520,8

87.444,8

90.703,6

94.299,6

‒ 63

‒5

‒5

‒5

‒5

50

50

50

50

50

‒ 13

45

45

45

45

Inzet resterende
groeiruimte zvw 2022

0

‒ 41

‒ 41

‒ 41

‒ 41

Meerkosten wet zorg en
dwang

0

102,6

102,6

102,6

102,6

Nacalculatie
overheveling ggz naar
wlz

270

334

325

317

310

Structurele deel
groeiruimte 2018 na
kwk-periode

0

0

‒ 75

‒ 75

‒ 75

Uitstel gvs
modernisering

0

140

0

0

0

Stand Miljoenennota
2021
Mee- en tegenvallers
Zorg
Actualisering wlzuitgaven
Beschikbaarheidbijdrage
opleidingen zvw
Beleidsmatige mutaties
Zorg

Diversen

17,4

35,2

27,2

20,9

14,2

287,4

570,8

338,8

324,5

310,8

‒ 70,2

Technische mutaties
Zorg
Loon- en prijsbijstelling

‒ 26,2

‒ 50,2

38

‒ 10,4

Meerkosten wlz

150

0

0

0

0

Verwerking mlt
2022-2025

4,5

433,3

935,4

1.437,20

1.716,20

Diversen

‒ 0,9

‒9

‒ 21,6

‒ 22,1

‒ 16,8

127,4

374,1

951,8

1.404,70

1.629,20

Totaal mutaties sinds
Miljoenennota 2021

401,7

989,9

1.335,60

1.774,20

1.985,00

Stand Voorjaarsnota
2021

81.008,2

85.510,7

88.780,5

92.477,8

96.284,7

ZORG: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota
2021

2021

2022

2023

2024

2025

5.282,3

5.357,1

5.497,7

5.645,4

5.836,7

ZORG: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Eigen bijdragen wlz
Diversen

‒ 63,2

‒ 30,3

‒ 30,6

‒ 31,2

‒ 31,9

0

‒ 12,2

‒ 20,6

‒ 21,2

‒ 21,8

‒ 63,2

‒ 42,5

‒ 51,2

‒ 52,4

‒ 53,7

12

19

19

19

19

12

19

19

19

19

Beleidsmatige mutaties
Zorg
Diversen
Technische mutaties
Zorg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

144

Eigen bijdragen wlz
Verwerking mlt 2022-2025
Diversen

‒ 63,2

‒ 30,3

‒ 30,6

‒ 31,2

‒ 31,9

0

49,5

62,4

112,2

123,7

‒ 11,7

0

0

0

0

‒ 11,7

49,5

62,4

112,2

123,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 62,9

25,9

30,2

78,8

89

Stand Voorjaarsnota 2021

5.219,4

5.383,1

5.527,8

5.724,3

5.925,8

Uitgaven
Mee-en tegenvallers
Actualisering Wlz-uitgaven
Op basis van het februari-advies van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
doet zich een meevaller van 58 miljoen euro incidenteel voor in 2021.
Daarnaast is in de tandheelkundige zorg sprake van een meevaller van
5 miljoen euro structureel.
Beschikbaarheidbijdrage opleidingen Zvw
De beschikbare opleidingscapaciteit wordt beter benut dan waarmee eerder
in de raming rekening is gehouden. De vermoedelijke oorzaken van de
stijging in instroom zijn betere voorlichting over opleidingsaanvragen en
vereenvoudiging van het aanvraagproces. De raming wordt met 50 miljoen
euro structureel verhoogd.
Beleidsmatige mutaties
Inzet resterende groeiruimte Zvw 2022
Dit betreft de inzet van groeiruimte in de Zvw die resteert na verwerken van
de financiële afspraken in de hoofdlijnenakkoorden voor de periode
2019-2022 (41 miljoen euro vanaf 2022).
Meerkosten Wet zorg en dwang
De NZa heeft een rapportage opgeleverd van de financiële impact van de
Wet zorg en dwang (Wzd). Hieruit blijkt dat de geraamde meerkosten van
de in- en uitvoering van de Wzd, na correctie voor veronderstelde overlap
met Kwaliteitskader verpleeghuiszorg, uitkomen op 103 miljoen euro vanaf
2022. De Wet zorg en dwang regelt sinds januari 2020 de rechten bij onvrij­
willige zorg of onvrijwillige opname van mensen met een verstandelijke
beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening.
Nacalculatie overheveling ggz naar Wlz
Dit betreft een verschuiving van ggz-cliënten van de Wmo naar de Wlz,
waartoe besloten is in het Regeerakkoord 2017-2021. Op basis van de nacal­
culatie blijkt dat in plaats van de geraamde 9.250 cliënten, er circa 15.770
cliënten overgaan naar de Wlz. De verrekening met de Wmo vindt plaats bij
septembercirculaire, wanneer de nacalculatie volledig is afgerond en de
verdeling over gemeenten bekend is. Er is sprake van een tekort oplopend
tot 283 miljoen euro vanaf 2026 (waarvan 302 miljoen euro uitgaven en
19 miljoen euro ontvangsten vanwege het effect op de eigen bijdragen).
Structurele deel groeiruimte 2018 na KWK-periode
Op basis van middellange termijnraming (MLT) van het CPB wordt
groeiruimte, als gevolg van demografische groei en inkomensontwikkeling,
beschikbaar gesteld. In 2018 was de daadwerkelijke groei lager dan de
groeiruimte die beschikbaar was gesteld. Een deel van de groeiruimte 2018
is daarom incidenteel (t/m 2022) ingezet als dekking van de eerste tranche
Kwaliteitskader verpleeghuiszorg (2018). Het resterende deel van deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

145

tranche (75 miljoen euro) is vanaf 2023 nog structureel beschikbaar. Dit
bedrag komt bovenop de reeds beschikbaar gestelde groeiruimte op basis
van middellange termijnraming (MLT) van het CPB. Deze bijstelling op de
begroting leidt daarom niet tot een bijstelling van het Wlz-kader.
Uitstel GVS modernisering
Eind vorig jaar is de Kamer geïnformeerd (Kamerstuk 29477-684) dat de
inwerkingtreding van de modernisering van het geneesmiddelenvergoe­
dingssysteem (GVS) één jaar wordt uitgesteld (ingangsdatum wordt
1 januari 2023). Dit levert een besparingsverlies op van 140 miljoen euro in
2022.
Beleidsmatige mutaties – Diversen
Dit betreft onder meer een bijstelling bij de ambulancezorg. Uit kostenon­
derzoek van de NZa in verband met de herijking van de loonnormbedragen
in de sector ambulancevervoer komen meerkosten naar voren. Aangezien
de meerkosten niet volledig binnen het beschikbare budget kunnen worden
ingepast, wordt de raming voor deze sector met 12,5 miljoen euro
verhoogd. Daarnaast is er een tegenvaller van cumulatief 43 miljoen euro
(2021 t/m 2025) voor de implementatie van PGB 2.0. Dit betreft onder andere
de door ketenpartijen in beeld gebrachte te ontwikkelen functionaliteiten,
wat heeft geresulteerd in een «roadmap» PGB 2.0 en een invoerings­
planning. Ook is er een tegenvaller van 1,8 miljoen euro structureel, omdat
er voor cliëntvertrouwenspersonen 21% BTW moet worden afgedragen.
Binnen de Wet Zorg en Dwang is een belangrijke rol voorzien voor de cliënt­
vertrouwenspersonen; deze borgen dat er op een verantwoorde wijze wordt
omgegaan met de inzet van verplichte zorg door zorgaanbieders bij cliënten.
Technische mutaties
Loon- en prijsbijstelling
Ten opzichte van de CPB-raming bij afgelopen Miljoenennota (MEV) is de
raming van de loon- en prijsontwikkeling in de zorg op basis van het CEP
2021 bijgesteld.
Meerkosten Wlz
Zorgaanbieders maken extra personele en materiële kosten in verband met
het COVID-19 virus. In de beleidsregel SARS-CoV-2 virus van de NZa is
geregeld dat deze kosten buiten de contracteerruimte vergoed worden. Voor
2021 wordt het financiële effect geraamd op 150 miljoen euro.
Verwerking MLT 2022-2025
Deze bijstelling betreft de technische verwerking van de middellange
termijnverkenning (MLT) 2022–2025 van het CPB. Zie voor de achter­
gronden: CPB, Raming maart 2021 CEP plus MLT 2025 (vanaf pagina 27) of
de CPB Notitie over de middellangetermijnraming van de zorguitgaven van
november 2019.
Technische mutaties – Diversen
Dit betreft onder meer de grondslagmutatie als gevolg van de verwerking
van de grondslagen uit de Miljoenennota 2021.
Niet-belastingontvangsten
Mee-en tegenvallers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

146

Eigen bijdragen Wlz
Dit betreft de actualisering van de eigen bijdragen op basis van cijfers van
het Zorginstituut.
Mee- en tegenvallers – Diversen
Er is een structurele neerwaartse bijstelling van de verwachte opbrengsten
van het eigen risico. Dit komt grotendeels door de jaarlijkse actualisatie van
het eigen risico op basis van de data van de Erasmus Universiteit
Rotterdam. Ook is in de neerwaartse bijstelling de actualisatie van de
opbrengstenraming van het eigen risico door de voorjaarbesluitvorming
meegenomen.
Beleidsmatige mutaties
Beleidsmatige mutaties – Diversen
Deze post maakt deel uit van de ‘Nacalculatie overheveling ggz naar Wlz’;
dit betreft het effect op de eigen bijdragen van deze overheveling.
Technische mutaties
Verwerking MLT 2022-2025
Deze bijstelling betreft de technische verwerking van de middellange
termijnverkenning (MLT) 2022–2025 van het CPB. Zie voor de achter­
gronden: CPB, Raming maart 2021 CEP plus MLT 2025 (vanaf pagina 27) of
de CPB Notitie over de middellangetermijnraming van de zorguitgaven van
november 2019.
Technische mutaties – Diversen
De ontvangsten uit eigen bijdragen Wlz zullen lager uitvallen dan oorspron­
kelijk geraamd. De inschatting is dat dit voor 11,7 miljoen euro wordt
veroorzaakt door ontwikkelingen die samenhangen met het coronavirus.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

147

Gemeentefonds
GEMEENTEFONDS: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

32.819,0

32.418,9

31.864,1

31.672,4

31.465,8

Jeugd in coronatijd (covid-19)

19,0

0

0

0

0

Verdringing + (lichte) jeugdzorgproblematiek

228,0

0

0

0

0

Wachtlijsten specialistische jeugdzorg

255,0

0

0

0

0

Wijziging betalingsverloop alg. uitk. 2020

136,0

0

0

0

0

Diversen

20,1

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting

Sociale zekerheid
Diversen

0,0

0

0

0

0

658,1

0

0

0

0

Additionale impuls re-inegratie (covid-19)

48,3

0

0

0

0

Afekening ruimte onder plafond bcf 2020

96,0

0

0

0

0

Bestrijden eenzaamheid ouderen (covid-19)

36,5

0

0

0

0

Brede aanpak dak- en thuisloosheid

45,5

0

0

0

0

Crisisdienstverlening (covid-19)

48,5

0

0

0

0

Extra begeleiding kwetsbare groepen (covid-19)

37,0

0

0

0

0

Gemeentelijk schuldenbeleid (covid-19)

30,0

0

0

0

0

Ondersteuning lokale culturele instell. (covid-19)

149,7

0

0

0

0

Re-integratie (covid-19)

88,4

0

0

0

0

Tonk-regeling (covid-19)

65,0

0

0

0

0

Wet open overheid (structureel)

0,0

21,0

26,3

31,5

36,8

196,8

44,1

40,0

38,3

35,3

Loonbijstelling 2021 participatie

39,7

38,6

37,5

36,5

35,4

Diversen

0,1

0,1

0,1

0,2

0,2

Technische mutaties
Rijksbegroting

Diversen
Sociale zekerheid

Zorg
Loon- en prijsbijstelling 2021 beschermd wonen

29,6

26,3

33,4

34,3

34,2

911,1

130,1

137,3

140,8

141,9

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

1569,2

130,1

137,3

140,7

141,9

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

34388,2

32549,0

32001,5

31813,1

31607,8

34388,2

32549,0

32001,5

31813,1

31607,8

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

GEMEENTEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Totaal Internationale samenwerking

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

148

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Jeugd in coronatijd (Covid-19)
Betreft een ophoging van het gemeentefonds om gemeenten te
compenseren voor de kosten die ze maken voor jeugd in coronatijd.
Verdringing + (lichte) jeugdzorgproblematiek
Het kabinet is met de VNG overeen gekomen om incidenteel extra middelen
voor jeugdzorg beschikbaar te stellen.
Betreft middelen om verdringing tegen te gaan en een bijdrage voor wacht­
lijstproblematiek (lichte) jeugdzorg.
Wachtlijsten specialistische jeugdzorg
Betreft middelen voor de aanpak van langdurige wachttijden voor regionaal
ingekochte specialistische jeugdzorg. Deze zullen via de algemene uitkering
aan gemeenten worden toegekend.
Wijziging betalingsverloop Algemene Uitkering 2020 en diversen
Dit betreft de wijziging van het betalingsverloop voor de algemene uitkering
en decentralisatie uitkeringen 2020. Een beperkt deel van de uitkeringen kon
in 2020 niet meer tot betaling komen. Omdat gemeenten recht hebben op
deze bedragen wordt het kasbudget 2021 met dit bedrag opgehoogd. Dat
maakt het mogelijk om de uitkeringen in 2021 alsnog tot betaling te laten
komen.
Technische mutaties
Additionele impuls re-integratie (covid-19)
Betreft een bijdrage vanuit het ministerie van SZW ter compensatie van
de financiële gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten. Deze
maatregel betreft de compensatie van extra uitgaven voor de additionele
impuls re-integratie.
Afrekening ruimte onder plafond bcf 2020
Betreft de definitieve afrekening van de ruimte onder het plafond van het
btw compensatiefonds (bcf) voor 2020.
Bestrijden eenzaamheid ouderen (covid-19)
Het kabinet heeft extra maatregelen genomen ter verbetering van het
sociaal en mentaal welzijn van kwetsbare groepen tijdens de coronacrisis.
Een deel van deze maatregelen wordt uitgevoerd door gemeenten.
Waaronder het bestrijden van eenzaamheid bij ouderen.
Brede aanpak dak- en thuisloosheid
Betreft een aanvullende overboeking vanuit het ministerie van VWS voor
het programma Brede aanpak dak- en thuisloosheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

149

Crisisdienstverlening (covid-19)
Betreft een bijdrage vanuit het ministerie van SZW ter compensatie van
de financiële gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten. Deze
maatregel betreft de compensatie van extra uitgaven in het kader van crisis­
dienstverlening.
Extra begeleiding kwetsbare groepen (covid-19)
Het kabinet heeft extra maatregelen genomen ter verbetering van het
sociaal en mentaal welzijn van kwetsbare groepen tijdens de coronacrisis.
Een deel van deze maatregelen wordt uitgevoerd door gemeenten.
Waaronder het organiseren van extra begeleiding en ondersteuning van
kwetsbare groepen.
Gemeentelijk schuldenbeleid (covid-19)
Betreft een bijdrage vanuit het ministerie van SZW ter compensatie van
de financiële gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten. Deze
maatregel betreft het gemeentelijk schuldenbeleid.
Ondersteuning lokale culturele instellingen (covid-19)
Betreft een bijdrage vanuit de Aanvullende post ter compensatie van de
financiële gevolgen van de coronacrissis voor gemeenten. Deze middelen
zijn bestemd voor ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur.
Re-integratie (covid-19)
Betreft een bijdrage vanuit het ministerie van SZW ter compensatie van
de financiële gevolgen van de coronacrisis voor gemeenten. Deze
maatregel betreft de compensatie van extra uitgaven op het vlak van reintegratie.
Tonk-regeling (covid-19)
Deze middelen zijn bestemd als eerste tranche voor het eerste kwartaal 2021
voor de regeling Tegemoetkoming Overbrugging Noodzakelijke Kosten
(TONK) in het kader van de Bijzondere Bijstand. Dit betreft een regeling die
is afgekondigd in het steunpakket maatregelen vanwege de coronacrisis.
De middelen worden overgeboekt vanuit de begroting SZW.
Wet open overheid (structureel)
De invoering van de Wet Open Overheid brengt extra kosten met zich mee
voor gemeenten. Deze kosten worden generaal gecompenseerd door het
Rijk. Deze mutatie heeft betrekking op de structurele kosten. Het structurele
bedrag wordt bereikt in 2026. Het bedrag in 2026 is 42,1 mln.
Diversen (Rijksbegroting)
Er zijn diverse bedragen overgeboekt naar het gemeentefonds voor uiteen­
lopende onderwerpen. Deze vallen onder de ondergrens.
Loon- en prijsbijstelling 2021 beschermd wonen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

150

Betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling 2021 van de integratieuitkering Beschermd Wonen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

151

Provinciefonds
PROVINCIEFONDS: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

2.483,4

2.432,5

2.422,5

2.412,3

2.401,7

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Afekening ruimte onder plafond bcf 2020
Projecten verkeer en vervoer
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

11,7

0

0

0

0

‒ 22,8

‒ 22,8

‒ 22,8

‒ 22,8

‒ 22,8

11,6

4,1

5

5,6

6,3

0,5

‒ 18,7

‒ 17,8

‒ 17,2

‒ 16,5

0,5

‒ 18,7

‒ 17,8

‒ 17,2

‒ 16,5

2483,9

2413,8

2404,6

2395,1

2385,1

2.483,9

2.413,8

2.404,6

2.395,1

2.385,1

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

PROVINCIEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0

0

0

0

0

Totaal Internationale samenwerking

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0

0

0

0

0

Uitgaven
Projecten verkeer en vervoer
De decentralisatie-uitkering projecten verkeer en vervoer voldoet niet aan
de criteria zoals gesteld in de Financiele-verhoudingswet. Daarom wordt
deze uitkering omgezet in een specifieke uitkering vanuit de begroting van
het ministerie van I&W. Met deze mutatie wordt het bijbehorende budget
overgeboekt naar de begroting van I&W.
Afrekening ruimte onder plafond bcf 2020
Betreft de afrekening van de definitieve ruimte onder het plafond van het
btw compensatiefonds (bcf) over 2020.
Diversen (Rijksbegroting)
Er zijn diverse bedragen overgeboekt naar het provinciefonds voor uiteen­
lopende onderwerpen. Deze vallen onder de ondergrens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

152

Infrastructuurfonds
INFRASTRUCTUURFONDS: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

13.804,4

6.714,3

7.694,3

7.258,5

7.110,0

‒ 23,4

0

0

0

0

‒ 23,4

0

0

0

0

‒ 7,9

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Nadelig saldo if 2020
Technische mutaties
Rijksbegroting
Actualisaties ontvangsten

‒ 99,6

‒ 0,3

7,3

‒ 10

Bijdragen derden hoofdwegennet

122

13,3

0

0

0

Generale kasschuif if

768

290

‒ 360

‒ 476

‒ 111

Plafondcorrectie if

‒ 186,7

0

0

0

0

3,5

‒ 4,8

9,1

18,5

25

607,2

298,2

‒ 343,6

‒ 467,5

‒ 93,9

0

0

0

0

Diversen

Stand miljoenennota
Extrapolatie

0
6.957,7

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

583,9

298,2

‒ 343,6

‒ 467,5

‒ 93,9

2026

INFRASTRUCTUURFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
A INFRASTRUCTUURFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

13.804,4

6.714,3

7.694,3

7.258,5

7.110,0

18,6

0

0

0

0

18,6

0

0

0

0

‒ 99,6

‒ 0,3

7,3

‒ 10

‒ 7,9

122

13,3

0

0

0

Generale kasschuif if

768

290

‒ 360

‒ 476

‒ 111

Plafondcorrectie if

51,2

0

0

0

0

Diversen

3,5

‒ 4,8

9,1

18,5

25

Stand Miljoenennota 2021 (excl.
IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Nadelig saldo if 2020
Technische mutaties
Rijksbegroting
Actualisaties ontvangsten
Bijdragen derden
hoofdwegennet

Niet relevant voor het
uitgavenplafond
Saldo 2020 if

‒ 279,9

0

0

0

0

565,2

298,2

‒ 343,6

‒ 467,5

‒ 93,9

0

0

0

0

0

583,9

298,2

‒ 343,6

‒ 467,5

‒ 93,9

Stand miljoenennota
Extrapolatie
Totaal mutaties sinds
Miljoenennota 2021

6.957,7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

153

A INFRASTRUCTUURFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2022
(subtotaal)

14.388,4

7.012,5

7.350,7

6.791,0

7.016,1

13.949,2

Totaal Internationale
samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

154

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Nadelig saldo IF 2020
Het nadelig saldo Infrastructuurfonds (IF) 2020 bedraagt 42 miljoen euro
(waarvan 23,4 miljoen euro hogere uitgaven, 18,6 miljoen euro lagere nietbelastingontvangsten). Dit nadelig saldo bestaat uit de tegenvaller op het
budget voor beheer en onderhoud bij Najaarsnota (103 miljoen euro) en
de onderuitputting die bij Slotwet is opgetreden (-61 miljoen euro). Conform
reguliere systematiek op de fondsen word het negatief saldo van het vorige
begrotingsjaar toegevoegd bij Voorjaarsnota.
Technische mutaties
Bijdragen derden hoofdwegennet
Dit betreft desalderingen van circa 122 miljoen euro in 2021 en 13 miljoen
euro in 2022 voor bijdragen van derden die worden ontvangen voor diverse
projecten op het hoofdwegennet. De grootste bijdragen zijn die van de
Provincie Groningen (78,1 miljoen euro), de Provincie Brabant (38,6 miljoen
euro) en de Nederlandse Aardolie Maatschappij NAM (13,2 miljoen euro).
Generale kasschuif IF
Als gevolg van het geactualiseerde programma en om een realistische en
gecontroleerde overprogrammering te creëren op het Infrastructuurfonds
is er een kasschuif verwerkt op de begroting van het Infrastructuurfonds.
De kasschuif heeft een meerjarige doorwerking en sluit over de looptijd van
het fonds op nul.
Actualisaties ontvangsten
Naar aanleiding van de actualisatie van de programmering op het Infra­
structuurfonds worden de geraamde ontvangsten voor diverse projecten
later verwacht. Het betreft per saldo een schuif naar achteren, met name
veroorzaakt door het project Zeetoegang IJmond, Nieuwe Sluis IJmuiden
en de bijdrage van de Provincie Groningen aan de N33 zijn.
Plafondcorrectie IF
Voor het deel van de overschrijding op het Infrastructuurfonds in 2020 dat
samenhing met versnelde uitgaven is bij Najaarsnota 2020 het uitgaven­
plafond verhoogd. Bij Voorjaarsnota wordt het plafond daarom evenredig
naar beneden bijgesteld met 237,9 miljoen euro (-186,7 miljoen euro
uitgaven en 51,2 miljoen euro niet-belastingontvangsten).
Diversen
Deze post is het saldo van diverse desalderingen. Het betreft voornamelijk
overboekingen tussen de beleidsbegroting Hoofdstuk XII IenW en het Infra­
structuurfonds. Enkele grote posten zijn Topsector Logistiek (jaarlijks
6,4 miljoen euro in 2021-2023), specifieke uitkeringen inzake het Schone
Lucht Akkoord (10 miljoen euro in 2021), Smartwayz (in totaal circa
14 miljoen) en Wunderline (in totaal 12 miljoen euro).
Niet-belastingontvangsten
Niet relevant voor het uitgavenplafond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

155

Saldo 2020 IF
Het totale saldo op het Infrastructuurfonds bedroeg in 2020 ‒ 280 miljoen
euro. Dit omvat de versnellingen waarvoor het plafond is aangepast
(-237,9 miljoen euro) en het nadelig saldo 2020 (-42 miljoen euro). Dit nadelig
saldo is bij Voorjaarsnota toegevoegd aan de begroting van het Infrastruc­
tuurfonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

156

Diergezondheidsfonds
DIERGEZONDHEIDSFONDS: UITGAVEN
Diergezondheidsfonds
F DIERGEZONDHEIDSFONDS: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

34,3

34,3

34,3

34,3

34,3

Verhoging raming
uitgaven bestrijding in
2021

10,2

0

0

0

0

Diversen

‒ 1,7

0

0

0

0

8,5

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds
Miljoenennota 2021

8,5

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021
(subtotaal)

42,9

34,3

34,3

34,3

34,3

Stand Miljoenennota
2021 (excl. IS)
Technische mutaties
Niet relevant voor het
uitgavenplafond

Totaal Internationale
samenwerking

DIERGEZONDHEIDSFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
F DIERGEZONDHEIDSFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

34

34,3

34,3

34,3

34,3

49,2

0

0

0

0

49,2

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds
Miljoenennota 2021

49,2

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021
(subtotaal)

83,2

34,3

34,3

34,3

34,3

Stand Miljoenennota 2021 (excl.
IS)
Technische mutaties
Niet relevant voor het
uitgavenplafond
Toevoeging eindsaldo dgf 2020
aan 2021

Totaal Internationale
samenwerking

Uitgaven
Technische mutaties
De uitgaven aan het diergezondheidsfonds (DGF) nemen met 8,5 miljoen
euro toe. Dit betreft het saldo van enerzijds een verschuiving van de
uitgaven 2020 naar 2021 voor onder andere de afwikkeling ruiming nertsen,
uitbraken vogelgriep en calamiteitenreserve destructie 2020. Anderzijds is
er een afname van de uitgaven door onder andere een bijstelling van de
uitgaven salmonella vaccinatie.
Niet-belastingontvangsten
Technische mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

157

Toevoeging eindsaldo dgf 2020 aan 2021
De mutatie van 49,2 miljoen euro betreft de toevoeging van het eindsaldo
van 2020 aan het beginsaldo van 2021. Dit is volgens de reguliere
systematiek van het diergezondheidsfonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

158

Accres Gemeentefonds
ACCRES GEMEENTEFONDS: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

209,5

1370,2

2267,6

3173,8

4239,6

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

209,5

1370,2

2267,6

3173,8

4239,6

209,5

1370,2

2267,6

3173,8

4239,6

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

ACCRES GEMEENTEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0

0

0

0

0

Totaal Internationale samenwerking

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0

0

0

0

0

Accresontwikkeling tranche 2022–2025
Het accres kent jaarlijks twee bijstellingsmomenten, namelijk de
Voorjaarsnota en de Miljoenennota. Daarnaast is er één vaststellings­
moment van het definitieve accres: het Financieel Jaarverslag Rijk (FJR). Na
het uitbreken van de coronacrisis is besloten om het accres voor de jaren
2020 en 2021 vast te zetten op de standen uit de Voorjaarsnota/Meicirculaire
2020. Hierdoor leidt het accres niet tot een afrekening over 2020 of
budgettaire wijzigingen in 2021.
Voor de jaren 2022-2025 wordt het accres conform afspraken geactualiseerd
op basis van de bestaande normeringssystematiek. Dit leidt tot een
neerwaartse bijstelling van het accres vanaf 2022 ten opzichte van de
bevroren stand. Ten opzichte van de Voorjaarsnota 2020 verwacht het CPB
in het CEP 2021 dat lonen en prijzen in de economie minder hard stijgen in
de periode 2022-2025. Hierdoor stijgen de uitgaven van het Rijk minder hard
en dat werkt door in een lager accres 2022-2025. Daarnaast stijgt de volume­
component van de rijksuitgaven minder hard in de jaren vanaf 2023. Dit
draagt bij aan de neerwaartse bijstelling van het accres in 2023-2025.
Mutatie plafond BCF a.g.v. accresontwikkeling
De ontwikkeling van het Btw-compensatiefonds (BCF) is sinds 2015
gekoppeld aan de accrespercentages zoals deze voortvloeien uit de norme­
ringssystematiek van het gemeentefonds en het provinciefonds (GF/PF).
Ook voor het BCF geldt dat de accresontwikkeling in 2020 en 2021 is
vastgezet op de stand uit de Voorjaarsnota/Meicirculaire 2020. Alle
declaraties van gemeenten en provincies bij het BCF worden vergoed mits
voldaan aan de declaratievoorwaarden. De budgettering wordt
vormgegeven via het GF/PF. Overschrijdingen op het vastgestelde BCFplafond worden verhaald op het GF/PF en onderschrijdingen van het BCFplafond worden gestort in het GF/PF. Bij Voorjaarsnota 2020 vindt de
afrekening van het BCF-plafond 2020 plaats.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

159

Accres Provinciefonds
ACCRES PROVINCIEFONDS: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

31,5

138,3

221

304,9

403,5

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

31,5

138,3

221

304,9

403,5

31,5

138,3

221

304,9

403,5

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

ACCRES PROVINCIEFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Totaal Internationale samenwerking

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Accresontwikkeling tranche 2022–2025
Het accres kent jaarlijks twee bijstellingsmomenten, namelijk de
Voorjaarsnota en de Miljoenennota. Daarnaast is er één vaststellings­
moment van het definitieve accres: het Financieel Jaarverslag Rijk (FJR). Na
het uitbreken van de coronacrisis is besloten om het accres voor de jaren
2020 en 2021 vast te zetten op de standen uit de Voorjaarsnota/Meicirculaire
2020. Hierdoor leidt het accres niet tot een afrekening over 2020 of
budgettaire wijzigingen in 2021.
Voor de jaren 2022-2025 wordt het accres conform afspraken geactualiseerd
op basis van de bestaande normeringssystematiek. Dit leidt tot een
neerwaartse bijstelling van het accres vanaf 2022 ten opzichte van de
bevroren stand. Ten opzichte van de Voorjaarsnota 2020 verwacht het CPB
in het CEP 2021 dat lonen en prijzen in de economie minder hard stijgen in
de periode 2022-2025. Hierdoor stijgen de uitgaven van het Rijk minder hard
en dat werkt door in een lager accres 2022-2025. Daarnaast stijgt de volume­
component van de rijksuitgaven minder hard in de jaren vanaf 2023. Dit
draagt bij aan de neerwaartse bijstelling van het accres in 2023-2025.
Mutatie plafond BCF a.g.v. accresontwikkeling
De ontwikkeling van het Btw-compensatiefonds (BCF) is sinds 2015
gekoppeld aan de accrespercentages zoals deze voortvloeien uit de norme­
ringssystematiek van het gemeentefonds en het provinciefonds (GF/PF).
Ook voor het BCF geldt dat de accresontwikkeling in 2020 en 2021 is
vastgezet op de stand uit de Voorjaarsnota/Meicirculaire 2020. Alle
declaraties van gemeenten en provincies bij het BCF worden vergoed mits
voldaan aan de declaratievoorwaarden. De budgettering wordt
vormgegeven via het GF/PF. Overschrijdingen op het vastgestelde BCFplafond worden verhaald op het GF/PF en onderschrijdingen van het BCFplafond worden gestort in het GF/PF. Bij Voorjaarsnota 2020 vindt de
afrekening van het BCF-plafond 2020 plaats.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

160

BES-fonds
BES-FONDS: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

47,4

35,4

35,4

35,4

35,4

0,3

0

0

0

0

0,3

0

0

0

0

7,2

‒ 0,1

‒ 0,1

‒ 0,1

‒ 0,1

7,2

‒ 0,1

‒ 0,1

‒ 0,1

‒ 0,1

7,5

‒ 0,1

‒ 0,1

‒ 0,1

‒ 0,1

54,9

35,3

35,3

35,3

35,3

54,9

35,3

35,3

35,3

35,3

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

BES-FONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0

0

0

0

0

Totaal Internationale samenwerking

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0

0

0

0

0

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Diversen
De tijdelijke verlaging van de prijzen voor de nutsvoorzieningen in Caribisch
Nederland leidt tot een negatieve prijsindexatie. Het kabinet stelt voor deze
problematiek extra middelen beschikbaar.
Technische mutaties
Diversen
In lijn met de coronabesluitvorming t.a.v. Europees Nederlandse
gemeenten ontvangen de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en
Saba middelen voor eilandelijke beleid als equivalent van de TONK, voor
de Tweede Kamer verkiezingen, voor ondersteuning culturele sector en ter
compensatie van inkomstenderving over de eerste helft van 2021. Daarnaast
worden er middelen vanaf de KR-begroting in het BES-fonds gestort en
ontvangen de eilanden, net als Europees Nederlandse gemeenten,
middelen voor versterking gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen.
Tot slot wordt de tranche 2021 van de loon- en prijsbijstelling overgemaakt
naar het BES-fonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

161

Deltafonds
DELTAFONDS: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

1.218,7

1.271,8

1.511,5

1.429,8

1.570,6

41

0

0

0

0

41

0

0

0

0

Generale kasschuif df

169

21

174

27

‒ 271

Plafondcorrectie df

‒ 51,9

0

0

0

0

Diversen

‒ 3,5

0,2

‒ 0,5

‒ 3,6

0

113,6

21,2

173,5

23,4

‒ 271

0

0

0

0

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Voordelig saldo 2020 df
Technische mutaties
Rijksbegroting

Stand miljoenennota
Extrapolatie

0
1.337,5

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

154,6

21,2

173,5

23,4

‒ 271

DELTAFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Rijksbegroting
Generale kasschuif df

169

21

174

27

‒ 271

Plafondcorrectie df

‒ 51,9

0

0

0

0

Diversen

‒ 3,5

0,2

‒ 0,5

‒ 3,6

0

113,6

21,2

173,5

23,4

‒ 271

0

0

0

0

0

154,6

21,2

173,5

23,4

‒ 271

1.373,3

1.293,0

1.685,0

1.453,2

1.299,6

2.675,0

1.373,3

1.293,0

1.685,0

1.453,2

1.299,6

2.675,0

2026

Stand miljoenennota
Extrapolatie
Totaal mutaties sinds
Miljoenennota 2021
Stand Miljoenennota 2022
(subtotaal)

1.337,5

Totaal Internationale
samenwerking
Stand Miljoenennota 2022

J DELTAFONDS: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl.
IS)

2021

2022

2023

2024

2025

1.218,7

1.271,8

1.511,5

1.429,8

1.570,6

‒ 7,2

0

0

0

0

‒ 7,2

0

0

0

0

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Diversen
Technische mutaties

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

162

Voordelig Saldo 2020
Het voordelig saldo 2020 Deltafonds (DF) bedraagt 48,2 miljoen euro
(waarvan 41 miljoen euro lagere uitgaven, 7,2 miljoen euro hogere nietbelastingontvangsten). Conform reguliere systematiek op de fondsen wordt
het (voordelig) saldo van het vorige begrotingsjaar toegevoegd bij
Voorjaarsnota.
Technische mutaties
Generale kasschuif DF
Als gevolg van het geactualiseerde programma is er kasschuif met het
generale beeld verwerkt op de begroting van het Deltafonds, hoofdzakelijk
voor het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) en project
Afsluitdijk. De kasschuif heeft een meerjarige doorwerking en sluit over de
looptijd van het fonds op nul.
Plafondcorrectie DF
Voor het deel van de overschrijding op het Deltafonds in 2020 dat
samenhing met versnelde uitgaven is bij Najaarsnota 2020 het uitgaven­
plafond verhoogd. Bij Voorjaarsnota wordt het plafond daarom verlaagd
met 53,4 miljoen euro (waarvan 51,9 miljoen euro lagere uitgaven,
1,5 miljoen euro hogere niet-belastingontvangsten).
Diversen
Deze post bestaat uit diverse desalderingen, waarvan de desaldering voor
de bijdrage van het ministerie van Landbouw, Natuur, en Voedselveiligheid
(LNV) voor de Markerwadden het omvangrijkst is (5,9 miljoen euro).
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen
Het totale saldo op het Deltafonds bedroeg in 2020 ‒ 5,2 miljoen euro. Dit
omvat de versnellingen waarvoor bij Najaarsnota 2020 het plafond is
aangepast (-53,4 miljoen euro) en het voordelig saldo (48,2 miljoen euro).
Het nadelig saldo is bij Voorjaarsnota toegevoegd aan de begroting van
het Deltafonds.
Defensiematerieelbegrotingsfonds
Tabel 8
Defensiematerieelbegrotingsfonds
K DEFENSIEMATERIEELBEGROTINGSFONDS: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl.
IS)

2021

2022

2023

2024

2025

4.610,3

4.946,6

4.773,7

4.827,6

4.416,8

166,5

0

0

0

0

6,7

0

0

0

0

173,2

0

0

0

0

‒ 44,4

‒ 69,6

‒ 85,1

‒ 57,2

‒ 71,6

45

0

0

0

0

62,4

0

0

0

0

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Eindejaarsmarge dmf
Diversen
Technische mutaties
Rijksbegroting
Bijstellen valuta in dollars
Digitale veiligheid
Eindejaarsmarge dmf
(herverdeling)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

163

Kasschuiven verwerking
toeslagen tijdelijk loongebouw

‒ 36,1

0

0

0

15,1

Prijsbijstelling
defensiematerieelbegrotingsfonds

104,9

113,5

109,5

110,7

101,1

Diversen

Totaal mutaties sinds
Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021
(subtotaal)

36

25,2

24,3

34,6

34,1

167,8

69,1

48,7

88,1

78,7

340,9

69,1

48,6

88,2

78,7

4.951,2

5.015,8

4.822,4

4.915,7

4.495,5

4.951,2

5.015,8

4.822,4

4.915,7

4.495,5

Totaal Internationale
samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Eindejaarsmarge dmf
De eindejaarsmarge is toegevoegd aan het Defensiematerieelbegrotings­
fonds (DMF).
Diversen
Deze post betreft de toevoeging aan het DMF van de incidentele nood- en
steunmaatregelen als gevolg van COVID-19 (6,7 miljoen).
Technische mutaties
Bijstellen valuta in dollars
De meevaller vanwege een gunstiger wisselkoers is verwerkt op het DMF.
Deze meevaller komt via het voedingsartikel van de reguliere begroting ten
gunste van het generale beeld (zie hiervoor ook de post bijstellen valuta op
de reguliere begroting en ontvangsten DMF). Alvorens de doorverdeling
kan plaatsvinden op het DMF wordt deze geboekt op het ontvangstenartikel
van het DMF om het voedingsartikel op de reguliere Defensiebegroting en
het ontvangstenartikel van het DMF in balans te houden.
Digitale veiligheid
De middelen voor de digitale veiligheid zijn van de aanvullende post naar
de Defensiebegroting overgeheveld (45 miljoen) om de betrouwbaarheid
en continuïteit van de digitale veiligheid te waarborgen. Zie hiervoor ook
de post Digitale veiligheid op de reguliere Defensiebegroting en bij de
ontvangsten van het DMF.
Eindejaarsmarge dmf (herverdeling)
De eindejaarsmarge is doorverdeeld binnen het Defensiematerieelbegro­
tingsfonds (DMF). In het DMF zitten naast de investeringen (voorheen artikel
6 in de reguliere Defensiebegroting) ook de instandhoudingskosten.
Kasschuiven verwerking toeslagen tijdelijk loongebouw
In afwachting van een arbeidsvoorwaardenakkoord 2021 heeft het Kabinet
ingestemd met het tijdelijk verlengen van de tijdelijke toelage loongebouw.
Dit is ingepast door middel van een kasschuif op het DMF met doorwerking
op de reguliere Defensiebegroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

164

Prijsbijstelling
De tranche 2021 van de prijsbijstelling is overgemaakt naar de fondsbe­
groting.
Diversen
Deze post is het saldo van verschillende mutaties waaronder een tegenvaller
op de uitgaven als gevolg van duurdere Zweedse Kronen, en het toekennen
van het budget voor de Very Joint Task Force (VJTF) voor de benodigde
reservedelen en multicam-gevechtskleding.
Niet-belastingontvangsten
Beleidsmatige mutaties
Diversen
Deze post betreft de doorverdeling naar het DMF van de incidentele nooden steunmaatregelen voor Defensie als gevolg van COVID-19 (6,7 miljoen).
Deze middelen worden geboekt op het ontvangstenartikel in het fonds
waarna ze verdeeld worden naar de uitgavenartikelen.
Technische mutaties
Bijstellen valuta in dollars
De meevaller als gevolg van valutaontwikkelingen wordt verwerkt op het
ontvangstenartikel van het DMF om deze gelijk te laten lopen met het
voedingsartikel op de reguliere Defensiebegroting. Zie hiervoor ook de post
bijstellen valuta op de reguliere begroting en bij uitgaven DMF.
Digitale veiligheid
Deze post betreft een overheveling van middelen voor de digitale veiligheid
van de aanvullende post. Op de Defensiebegroting is 45 miljoen toegevoegd
om de betrouwbaarheid en continuïteit van de digitale veiligheid te
waarborgen. Overboekingen naar het DMF lopen worden op het voedings­
artikel op de reguliere begroting geboekt, en worden via het ontvangsten­
artikel toegevoegd aan het DMF. Vanuit de ontvangsten worden deze
verdeeld naar de betreffende uitgavenartikelen waar deze betrekking op
heeft.
Eindejaarsmarge dmf (herverdeling)
Deze post betreft de doorverdeling van de eindejaarsmarge voor het Defen­
siematerieelbegrotingsfonds (DMF) naar de artikelen waar de uitgaven op
het plaats vinden. In het DMF zitten naast de investeringen (voorheen artikel
6 in de reguliere Defensiebegroting) ook de instandhoudingskosten.
Kasschuiven verwerking toeslagen tijdelijk loongebouw
In afwachting van een arbeidsvoorwaardenakkoord 2021 heeft het Kabinet
ingestemd met het tijdelijk verlengen van de tijdelijke toelage loongebouw.
Dit is ingepast door middel van een kasschuif op het DMF met doorwerking
op de reguliere Defensiebegroting. Dit betreft de aanpassing van het
ontvangstenartikel als gevolg van het besluit tot een kasschuif om de
toeslagen tijdelijk loongebouw in te passen. Zie hiervoor ook de post
toeslagen tijdelijk loongebouw bij de uitgaven van het DMF.
Prijsbijstelling
De tranche 2021 van de prijsbijstelling is overgemaakt naar de departe­
mentale begroting. Deze middelen worden geboekt op het ontvangstenar­
tikel in het fonds waarna ze verdeeld worden naar de uitgavenartikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

165

Diversen
De technische mutaties bij de niet-belastingontvangsten bestaan uit een
saldo van diverse mutaties waaronder een tegenvaller op de uitgaven in
Zweedse Kronen als gevolg van valutaschommelingen, en het toekennen
van het budget voor de Very Joint Task Force (VJTF) voor de benodigde
reservedelen en multicam-gevechtskleding. Deze middelen worden
geboekt op het ontvangstenartikel van het fonds waarna ze verdeeld
worden naar de uitgaven artikelen.
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Eindejaarsmarge dmf
Dit betreft de toevoeging van de eindejaarsmarge voor het Defensiemate­
rieelbegrotingsfonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

166

Prijsbijstelling
PRIJSBIJSTELLING. : UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

549,3

1122,0

1679,0

2231,1

2731,7

208,8

Technische mutaties
Rijksbegroting
Grondslagmutatie

108,9

119,4

191,5

173,8

Prijsontwikkeling

129,5

186,5

169,2

169,2

166,3

‒ 716,2

‒ 715,1

‒ 730

‒ 710,9

‒ 697,8

0

0

0

0

0

‒ 3,8

‒ 6,1

‒ 8,2

‒ 10,4

‒ 6,6

‒ 1,8

‒ 1,9

‒ 1,6

‒ 1,8

‒ 1,8

Uitkeren prijsbijstelling
Diversen
Sociale zekerheid
Diversen
Zorg
Diversen
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Grondslagmutatie
Uitkeren prijsbijstelling
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

9,5

25,2

46,8

81,4

99,6

‒ 61,2

‒ 70,3

‒ 79,1

‒ 88,2

‒ 88,6

‒ 14,2

‒ 1,3

‒ 2,6

2,4

5,9

‒ 549,3

‒ 463,6

‒ 414

‒ 384,5

‒ 314,2

‒ 549,3

‒ 463,6

‒ 414,1

‒ 384,6

‒ 314,3

0

658,4

1264,9

1846,5

2417,5

0

658,4

1264,9

1846,5

2417,5

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

PRIJSBIJSTELLING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0

0

0

0

0

Totaal Internationale samenwerking

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0

0

0

0

0

Grondslagmutatie
De prijsbijstelling is omhoog bijgesteld als gevolg van de verwerking van
de grondslagen uit de Miljoenennota 2021. Vanwege de kleine omvang van
de grondslagmutaties valt deze bij de plafonds Sociale Zekerheid en Zorg
onder de post Diversen.
Prijsontwikkeling
De prijsbijstelling is omhoog bijgesteld als gevolg van de CEP-raming van
het CPB. Vanwege de kleine omvang van de prijsontwikkeling valt deze bij
de plafonds Sociale Zekerheid en Zorg onder de post diversen. Dit geldt ook
voor het gedeelte dat niet relevant is voor het uitgavenplafond.
Uitkeren prijsbijstelling
De prijsbijstelling tranche 2021 is uitgekeerd aan de departementen.
Vanwege de kleine omvang van de uitkering valt deze op de plafonds Zorg
en Sociale Zekerheid onder de post diversen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

167

Arbeidsvoorwaarden
ARBEIDSVOORWAARDEN: UITGAVEN
2021

2022

2023

2024

2025

1.169,8

2.035,8

3.254,1

4.468,0

5.825,4

Correctie groeifonds van r naar n

‒ 6,3

‒ 22,5

‒ 54,5

‒ 100,7

‒ 131,1

Grondslagmutatie

54,6

71

104,3

168,9

227

Loon- en prijsontwikkeling

157,4

277,2

455,5

586,9

625,9

‒ 1.324,1

‒ 1.305,7

‒ 1.295,4

‒ 1.284,9

‒ 1.287,7

0

0

0

0

0

‒ 49,5

‒ 48,1

‒ 47

‒ 46,1

‒ 44,9

5,3

8,8

13,5

16

26,8

‒ 7,2

‒ 7,5

‒8

‒ 10,6

‒ 13,5

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Technische mutaties
Rijksbegroting

Loonbijstelling tranche 2021
Diversen
Sociale zekerheid
Loonbijstelling tranche 2021
Diversen
Zorg
Diversen
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Correctie groeifonds van r naar n
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

6,3

22,5

54,5

100,7

131,1

‒ 6,3

‒ 11,4

‒ 14,2

‒ 15,5

‒ 14,2

‒ 1.169,80

‒ 1.015,70

‒ 791,3

‒ 585,3

‒ 480,6

‒ 1.169,80

‒ 1.015,60

‒ 791,3

‒ 585,2

‒ 480,7

0

1.020,2

2.462,8

3.882,7

5.344,8

0

1.020,2

2.462,8

3.882,7

5.344,8

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

ARBEIDSVOORWAARDEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2021

2022

2023

2024

2025

Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

0

0

0

0

0

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0

0

0

0

0

Totaal Internationale samenwerking

0

0

0

0

0

Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0

0

0

0

0

Uitgaven
Loon- en prijsontwikkeling
De loonontwikkeling voor de komende jaren is naar boven bijgesteld ten
opzichte van de vorige Miljoenennota. Deze bijstelling volgt uit de ramingen
van het Centraal Planbureau van de ontwikkeling in de lonen en de sociale
werkgeverslasten uit het Centraal Economisch Plan 2020. De substantiële
impact van het coronavirus op de economie is nog niet verwerkt in deze
ramingen.
Loonbijstelling tranche 2020
De loonbijstelling tranche 2020 is overgemaakt naar de departementale
begrotingen.
Grondslagmutatie
Als gevolg van de nieuwe begrotingsgrondslagen zoals vastgesteld in
Miljoenennota 2020, zijn de loongrondslagen aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

168

Koppeling Uitkeringen
KOPPELING UITKERINGEN: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

384,5

540,1

739,9

1038,7

1388,1

3

44,9

112,8

134,4

162,7

3

44,9

112,8

134,4

162,7

3

44,9

112,8

134,4

162,7

387,5

584,9

852,7

1173,1

1550,8

387,5

584,9

852,7

1173,1

1550,8

2021

2022

2023

2024

2025

59,6

92,2

90,8

91,4

91,4

0

‒ 0,6

0,8

0,3

0,3

‒ 59,6

‒ 91,6

‒ 91,7

‒ 91,7

‒ 91,7

‒ 59,6

‒ 92,2

‒ 90,9

‒ 91,4

‒ 91,4

‒ 59,6

‒ 92,2

‒ 90,8

‒ 91,4

‒ 91,4

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Technische mutaties
Sociale zekerheid
Nominale ontwikkeling

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

KOPPELING UITKERINGEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)
Technische mutaties
Sociale zekerheid
Diversen
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Nominale ontwikkeling

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)
Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

Uitgaven
Technische mutaties
Nominale ontwikkeling
Dit betreft het saldo van de aanpassingen in de geraamde nominale ontwik­
keling van de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen van SZW sinds
Miljoenennota 2021. Met nominale ontwikkeling wordt bedoeld de
aanpassing van de uitkeringshoogtes aan toekomstige loon- en prijsont­
wikkeling. De nominale ontwikkeling van de SZW-regelingen wordt
meerdere keren per jaar bijgesteld, in elk geval bij het verschijnen van
nieuwe macro-economische cijfers van het CPB.
De per saldo opwaartse bijstelling is onder andere het gevolg van een
hogere geraamde contractloonontwikkeling dan bij Miljoenennota 2021. Dit
leidt tot hogere verwachte nominale ontwikkeling in loongerelateerde
uitkeringen, waaronder de Participatiewet uitkeringen die via de nettonettokoppeling aan het wettelijk minimumloon zijn gekoppeld.
Technische mutaties
Diversen
Dit betreft onder andere een correctieboeking met betrekking tot de
geraamde nominale ontwikkeling van de terugontvangsten kindgebonden­
budget (WKB). De terugontvangsten WKB hebben voor het overgrote deel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

169

betrekking op terugvordering van voorschotten over toeslagjaren uit het
verleden. Het prijspeil van deze voorschotten staat daarmee reeds vast. Om
die reden is vorig jaar al de nominale ontwikkeling hierop afgeboekt.
Middels deze correctieboeking is deze post in zijn geheel op nul gezet.
Nominale ontwikkeling
Dit betreft een correctieboeking op de geraamde nominale ontwikkeling van
de werkgeversbijdrage Kinderopvangtoeslag (KOT).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

170

Algemeen
ALGEMEEN: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021 (excl. IS)

2021

2022

2023

2024

2025

1.861,8

1.717,3

1.057,6

824,3

990,7

Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Bestuurlijke afspraken versterking groningen

67

144

198

298

220

Bestuursakkoord kasschuif

318,6

380,8

136,9

‒ 136

‒ 133,9

Eindejaarsmarge ap compensatie zeeland

70,9

0

0

0

0

Eindejaarsmarge ap digitale veiligheid

201

0

0

0

0

Eindejaarsmarge ap groningen

19

0

0

0

0

Eindejaarsmarge ap l105 regionale knelpunten

20

0

0

0

0

Eindejaarsmarge ap l108 gasfonds groningen

55,6

0

0

0

0

Eindejaarsmarge ap sint maarten

101,1

0

0

0

0

30

0

0

0

0

‒ 956,2

‒ 19,2

‒ 1,1

0

0

Kasschuif ap herstructurering winkelgebieden en
binnenstedendelen vr

‒ 91

11,2

15,6

19,6

18,6

Kasschuif groningen actualisatie ap-reservering

Eindejaarsmarge ap urgenda middelen
In=uit 2021

120,3

174,5

110,5

78,7

4

Kasschuif klimaatakkoord - bovenregionale
warmtenetten

35

40

0

0

0

Kasschuif klimaatakkoord - industrie (noodfonds
bedrijven)

0

50,3

‒ 25

‒ 25,3

0

Kasschuif l107 stimulering ombouw laagcalorisch
naar hoogcalorisch

‒ 10

‒ 45

55

0

0

Kasschuif stikstof bouw

‒ 75

75

0

0

0

Kasschuif stikstof lbv

‒ 75

‒ 395

195

205

‒ 80
0

Kasschuif stikstof maatwerk piekbelasters

‒ 15

10

5

0

Kasschuif stikstof omschakelfonds

‒ 60

60

0

0

0

Pok - dienstverlening belastingdienst

42

112

137

139

139

Pok - dienstverlening multiproblematiek, uitvoering
stelselherziening

10

15

15

15

15

Pok - dienstverlening uwv/svb

0

100

140

140

140

Pok - dienstverlening 1overheid

150

150

150

150

150

Pok - implementatie woo medeoverheden

0

52

61

66

74

Pok - implementatie woo rijk

0

29

39

53

57

Pok - informatiehuishouding belastingdienst

52

54

55

58

58

Pok - informatiehuishouding en actieve
openbaarmaking

104

151

152

127

127

Pok - overige verbeteringen dienstverlening rijk/
zbo's

42

38

36

34

34

Reservering private schulden
toeslagengedupeerden

128,6

185

0

0

0

Reservering toeslagengedupeerden private
schulden

56,4

0

0

0

0

0

130

130

0

0

14,5

51

60,9

66,3

69

Reservering ventilatie scholen
Diversen
Sociale zekerheid
Diversen

0

0

0

0

0

355,8

1.553,6

1.665,8

1.288,3

891,7

‒ 35

‒ 40

0

0

0

39

0

0

0

0

Technische mutaties
Rijksbegroting
Ap klimaatakkoord - bovenregionale warmtenetten
Eindejaarsmarge reservering tegemoetkoming
dierentuinen
Groeifaciliteit

‒ 50

0

0

0

0

Kasschuif toa-krediet

‒ 180

80

100

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

171

2021

2022

2023

2024

2025

Nationaal programma onderwijsachterstanden

1.538,50

3.529,90

1.252,30

0

0

Overboeken beschikbaarheidsvergoeding ov h1 en
q3

‒ 1.110,00

0

0

0

0

Overboeken garantiefonds evenementen ezk

‒ 300

0

0

0

0

‒ 1.546,60

‒ 3.172,00

‒ 892,6

0

0

Overboeken middelen steunpakket sociaal en
mentaal welzijn en leefstij

‒ 195

0

0

0

0

Overboeken pok dienstverleningen vergroten
menselijke maat

‒ 29

‒ 42,8

‒ 31,9

‒ 23,3

‒ 23,4

Overboeken middelen npoa

Overboeking bestuursakkoord

‒ 385,6

0

0

0

0

Overboeking dierentuinen reservering

‒ 39

0

0

0

0

Overboeking digitale veiligheid

‒ 45

0

0

0

0

‒ 149,7

0

0

0

0

Overboeking middelen actieplan energiebesparing

‒ 50

0

0

0

0

Overboeking ondersteuning start- en scale-ups

‒ 225

0

0

0

0

Overboeking qredits budgetverhoging en roms col

‒ 70

0

0

0

0

‒ 122,5

0

0

0

0

Overboeking toa krediet

‒ 20

‒ 80

‒ 100

0

0

Overboeking voucherbank ezk

‒ 400

0

0

0

0

Overboeking woningbouwimpuls derde tranche

0

‒ 100

‒ 100

0

0

Overhevelen woo medeoverheden

0

‒ 46

‒ 51,3

‒ 56,5

‒ 61,8

Overboeking lokale cultuur

Overboeking stoppersregeling nertsen

Pok: informatiehuishouding belastingdienst

‒ 52

‒ 54

‒ 55

‒ 58

‒ 58

Pok informatiehuishouding middelen actieve
openbaarmaking

‒ 104

‒ 151

‒ 152

‒ 127

‒ 127

Reservering amateursport q3

0

40

0

0

0

Reservering ap steunpakket sociaal en mentaal
welzijn en leefstijl

200

0

0

0

0

Reservering garantieregeling evenementen

300

0

0

0

0

Reservering inkomstenderving gemeenten 2020

400

0

0

0

0

Reservering inkomstenderving gemeenten 2021

200

0

0

0

0

Reservering medeoverheden weggevallen huur
lokale cultuur, buurt en do

60

0

0

0

0

Reservering medeoverheden weggevallen huur
lokale cultuur q3

51,5

0

0

0

0

Reservering q3 ov beschikbaarheidsvergoeding

370

0

0

0

0

Reservering rom's coronaoverbruggingslening ezk

50

0

0

0

0

63,5

0

0

0

0

50

0

0

0

0

Reservering tegemoetkoming dierentuinen

72,5

0

0

0

0

Reservering toeslagengedupeerden private
schulden

‒ 56,4

0

0

0

0

Reservering voor toa-krediet (ezk)

200

0

0

0

0

Reservering voucherbanklening ezk

440

0

0

0

0

Tweede coronasteunpakket cultuur

‒ 249

0

0

0

0

Versterkingsoperatie groningen batch 1588 tweede
tranche

‒ 44

0

0

0

0

Vrijval ap reservering bekostiging uit
jeugdwerkloosheid reeks

‒ 23,4

‒ 70,3

‒ 62

‒ 30,1

0

Diversen

‒ 171,9

‒ 70,5

‒ 82,8

‒ 96,8

‒ 78,3

0

0

0

0

0

Reservering sneltesten ocw
Reservering solvabiliteitsfonds

Sociale zekerheid
Diversen
Zorg
Diversen

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021 (subtotaal)

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

‒ 1.618,1

‒ 176,7

‒ 175,3

‒ 391,7

‒ 348,5

‒ 1.262,4

1.376,8

1.490,6

896,5

543,3

599,4

3.094,1

2.548,2

1.720,8

1.534,0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

172

Totaal Internationale samenwerking
Stand Voorjaarsnota 2021

2021

2022

2023

2024

0,0

0,0

53,0

0,0

2025
0,0

599,4

3.094,1

2.601,2

1.720,8

1.534,0

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Bestuurlijke afspraken versterking Groningen
Dit betreft de middelen voor het Bestuursakkoord Groningen in het originele
ritme. De middelen voor 2021 zijn in een aangepast ritme op de begroting
van BZK gezet. De middelen voor de jaren 2022 e.v. zijn op de aanvullende
post geboekt.
Bestuursakkoord kasschuif
Om de middelen voor het Bestuursakkoord Groningen in het juiste ritme te
plaatsen heeft er een kasschuif plaatsgevonden. Deze sluit binnen de
meerjarenperiode, maar daabruiten wel. Zie ook de tabel hiervoor in de
hoofdtekst.
Eindejaarsmarge AP compensatie zeeland
In 2020 zijn er middelen op de Aanvullende Post geplaatst voor de
compensatie Zeeland. Deze middelen zijn niet volledig tot besteding
gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag Rijk 2020 afgeboekt
en zijn nu weer toegevoegd aan de begroting van de aanvullende post voor
2021.
Eindejaarsmarge AP digitale veiligheid
De middelen voor digitale veiligheid zijn in 2020 niet volledig tot besteding
gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag Rijk 2020 afgeboekt
en zijn nu weer toegevoegd aan de aanvullende post voor 2021.
Eindejaarsmarge AP groningen
In 2020 zijn er middelen op de Aanvullende Post geplaatst voor de
Groningen. Deze middelen zijn niet volledig tot besteding gekomen. De
middelen zijn bij Financieel Jaarverslag Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu weer
toegevoegd aan de aanvullende post voor 2021.
Eindejaarsmarge AP L105 regionale knelpunten
De regeeerakkoordmiddelen voor regionale knelpunten zijn in 2020 niet
volledig tot besteding gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag
Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu weer toegevoegd aan de aanvullende post
voor 2021.
Eindejaarsmarge AP L108 gasfonds groningen
De regeerakkoordmiddelen voor Gasfonds Groningen zijn in 2020 niet
volledig tot besteding gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag
Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu weer toegevoegd aan de aanvullende post
voor 2021.
Eindejaarsmarge AP Sint Maarten
De middelen voor de wederopbouw van Sint Maarten zijn in 2020 niet
volledig tot besteding gekomen. De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag
Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu weer toegevoegd aan de aanvullende post
voor 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

173

Eindejaarsmarge AP Urgenda middelen
De middelen voor Urgenda zijn in 2020 niet volledig tot besteding gekomen.
De middelen zijn bij Financieel Jaarverslag Rijk 2020 afgeboekt en zijn nu
weer toegevoegd aan de aanvullende post voor 2021.
In=uit 2021
De in=uittaakstelling voor 2021 op de aanvullende post wordt met hetzelfde
bedrag dat aan de departementale begrotingen is uitgekeerd aan einde­
jaarsmarges. De in=uittaakstelling is de boekhoudkundige tegenhanger van
de eindejaarsmarge.
Kasschuif AP herstructurering winkelgebieden en binnenstedendelen
Voor 2021 is 300 miljoen euro gereserveerd voor de herstructurering van
winkelgebieden en bedrijventerreinen. Op basis van de nadere uitwerking
zijn de middelen via een kasschuif in een ritme gezet wat aansluit op het
verwachte ritme van uitgaven.
Kasschuif Groningen actualisatie AP-reservering
Dit betreft een kasschuif om de Groningenmiddelen op de aanvullende post
in het actuele ritme te zetten.
Kasschuif klimaatakkoord - bovenregionale warmtenetten
Voor warmtenetten is geld beschikbaar op de Aanvullende Post in de
periode 2026 tot en met 2030. EZK heeft in totaal 75 miljoen euro
opgevraagd voor 2021 en 2022 ter stimulering van het warmtetransport­
netwerk van Rotterdam naar Den Haag, genaamd WarmteLinQ. Hiervoor
zijn middelen vanuit de periode 2026 tot en met 2030 naar voren geschoven.
Kasschuif klimaatakkoord - industrie (noodfonds bedrijven)
De middelen die als onderdeel van het klimaatakkoord gereserveerd staan
voor het noodfonds bedrijven zijn naar voren geschoven ten behoeve van
een mogelijke versnelling van het uitgaveritme.
Kasschuif L107 stimulering ombouw laagcalorisch naar hoogcalorisch
Vanwege een verbod voor industriële grootverbruikers op het onttrekken
van laagcalorisch gas aan het landelijk gastransportnet, zullen enkele
bedrijven moeten ombouwen voor gebruik van hoogcalorisch gas. Hiervoor
is een nadeelcompensatieregeling vormgegeven, waarbij compensatie
plaatsvindt na het omschakelen of afsluiten van een aansluiting. Middels
deze kasschuif worden de gereserveerde middelen in een actueel kasritme
gezet.
Kasschuif stikstof bouw
Kasschuif van 75 miljoen euro naar 2022 omdat nog wordt gewerkt aan de
vormgeving van de maatregelen in de bouw. Deze reeks is onderdeel van
de AP-reservering voor de structurele stikstofaanpak.
Kasschuif stikstof lbv
Voor de landelijke beëindigingsregeling veehouderijen (lbv), die op dit
moment door LNV wordt uitgewerkt, is een kasschuif doorgevoerd om
ervoor te zorgen dat het kasritme beter aansluit bij het verwachte beste­
dingsritme. Deze reeks is onderdeel van de AP-reservering voor de
structurele stikstofaanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

174

Kasschuif maatwerk piekbelasters
Voor maatwerk piekbelasters was 20 miljoen euro begroot voor 2021. Dit
wordt doorgeschoven naar 2022 en 2023 omdat er nog wordt gewerkt aan
de vormgeving van de maatregel. Deze reeks is onderdeel van de APreservering voor de structurele stikstofaanpak.
Kasschuif stikstof omschakelfonds
Er was 65 miljoen euro begroot voor 2021. Hiervan wordt 60 miljoen euro
doorgeschoven naar 2022 omdat in 2021 eerst wordt gestart met een pilot.
Deze reeks is onderdeel van de AP-reservering voor de structurele stikstof­
aanpak.
Kasschuif TOA-krediet
Het time-out-arrangement (TOA) ondersteunt ondernemers bij het
afwenden van een faillissement. Voor 2021 is 200 miljoen euro gereserveerd
op de aanvullende post voor het TOA-krediet. Deze middelen zijn middels
een kasschuif in het juiste ritme gezet en overgeheveld naar de EZKbegroting.
Pok - dienstverlening belastingdienst
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 mld. gereserveerd voor maatregelen om getroffen ouders te
compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatiehuishouding
en dienstverlening. De middelen voor dienstverlening zijn gereserveerd op
de aanvullende post van het ministerie van Financiën en worden
vrijgegeven op basis van bestedingsplannen. Voor dienstverlening gaat
het om 0,5 mld. struc.
Pok - dienstverlening multiproblematiek, uitvoering stelselherziening en
versterken opdrachtgeverschap van SZW
Naar aanleiding van het rapport ‘Ongekend onrecht’ zijn voor de dienstver­
lening in de uitvoering middelen gereserveerd. De gereserveerde middelen
bij deze reeks zijn bedoeld voor de aanpak van multiproblematiek,
uitvoering van de stelselherziening en versterken opdrachtgeverschap van
SZW.
Pok - dienstverlening uwv/svb
Naar aanleiding van het rapport ‘Ongekend onrecht’ zijn voor de dienstver­
lening in de uitvoering middelen gereserveerd. De gereserveerde middelen
bij deze reeks zijn bedoeld voor dienstverlening bij UWV/SVB.
Pok - dienstverlening 1Overheid
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 mld. gereserveerd voor maatregelen om getroffen ouders te
compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatiehuishouding
en dienstverlening. De middelen voor dienstverlening zijn gereserveerd op
de aanvullende post van het ministerie van Financiën en worden
vrijgegeven op basis van bestedingsplannen. Voor dienstverlening gaat
het om 0,5 miljard sturctureel. Dit betreft een verbetering in de dienstver­
lening als overheid richting de burger.
Pok - implementatie woo medeoverheden
De middelen voor gemeenten en provincies voor de invoering van de Wet
open overheid uit de Pok-reservering voor informatiehuishouding worden
overgeheveld naar het gemeentefonds en het provinciefonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

175

Pok - implementatie woo rijk
De middelen voor het Rijk voor de invoering van de Wet open overheid uit
de Pok-reservering voor informatiehuishouding worden overgeheveld naar
de departementale begrotingen.
Pok - informatiehuishouding belastingdienst
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 miljard. gereserveerd voor maatregelen om getroffen ouders
te compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatiehuis­
houding en dienstverlening.
Pok - informatiehuishouding en actieve openbaarmaking
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 mld. gereserveerd voor maatregelen om getroffen ouders te
compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatiehuishouding
en dienstverlening. Voor informatiehuishouding en actieve openbaar­
making, inclusief invoering van de Wet open overheid, gaat het om 0,3 mld.
struc. De middelen voor de Wet open overheid worden rechtstreeks overge­
heveld naar andere ministeries, het gemeentefonds en het provinciefonds.
De overige middelen voor informatiehuishouding en actieve openbaar­
making worden overgemaakt naar BZK, die dit op basis van bestedings­
plannen zal doorverdelen naar alle ministeries.
Pok - overige verbeteringen dienstverlening rijk/zbo's
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 mld. gereserveerd voor maatregelen om getroffen ouders te
compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatiehuishouding
en dienstverlening.
Reservering private schulden Toeslagengedupeerden
Op 26 januari jl. is de motie van Kamerlid Wilders aangenomen waarin
het kabinet wordt verzocht om, indien nodig, de private schulden van de
slachtoffers kinderopvangtoeslagen over te nemen, zodat ze de 30.000 euro
kunnen behouden. Het kabinet heeft ingestemd met een mandaat van
370 miljoen euro voor de staatssecretaris van Financiën om te starten met
de onderhandeling met de private schuldeisers. Hiervoor zijn middelen
gereserveerd op de aanvullende post. Hiervan is middels de 3e incidentele
suppletoire begroting 2021 van het ministerie van Financiën reeds
56 miljoen voor ouders in de WSNP en MSNP al overgeheveld naar de
Financiënbegroting.
Reservering ventilatie scholen
Het Kabinet heeft middelen beschikbaar gesteld voor het verbeteren van
de ventilatie op schoolgebouwen. Daarvan kan 100 miljoen euro via de
specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) al in 2021 opgevraagd
worden. De overige 260 miljoen euro is gereserveerd op de aanvullende
post.
Diversen
Dit betreft verschillende kleine overboekingen naar departementale
begrotingen voor de middelen van de Woo, en reserveringen voor bedrijfs­
voering bij de Raad van State. Daarmaast zijn er middelen op de AP gereser­
veerd voor de Algemene Rekenkamer. Het pand waarin de Algemene
Rekenkamer (AR) nu is gevestigd is aan renovatie toe. Daarnaast is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

176

huisvestingsbehoefte van de Algemene Rekenkamer in de afgelopen jaren
veranderd. Het kabinet heeft in 2020 besloten om de ontwerpfase van de
renovatie van de huisvesting van de Algemene Rekenkamer te starten.
Momenteel worden de mogelijkheden hiervoor nogmaals bezien en wordt
er gesproken over de meest doelmatige oplossing van de voor alle partijen
aanvaardbare en beschikbare alternatieven. Hierna wordt een besluit over
huisvesting en de eventuele vrijgave van de AP-reservering voorgelegd.
Ook de gereserveerde middelen voor de voortzetting van DG Stikstof
(programma- en apparaatskosten) na 2021 vallen onder deze post.
Sociale Zekerheid
Diversen
Dit betreft de in=uit voor plafond Sociale Zekerheid.
Technische mutaties
Rijksbegroting
AP klimaatakkoord - bovenregionale warmtenetten
Voor warmtenetten is geld beschikbaar op de Aanvullende Post in de
periode 2026 tot en met 2030. EZK heeft in totaal 75 miljoen euro
opgevraagd voor 2021 en 2022 ter stimulering van het warmtetransport­
netwerk van Rotterdam naar Den Haag, genaamd WarmteLinQ. Hiervoor
zijn middelen vanuit de periode 2026 tot en met 2030 naar voren geschoven
en overgeheveld naar de EZK-begroting.
Eindejaarsmarge reservering tegemoetkoming dierentuinen
Dit betreft de onderuitputting op de reservering voor de tegemoetkoming
voor dierentuinen in 2020. Deze middelen zijn in 2020 afgeboekt en worden
nu weer opgeboekt. Deze middelen zijn inmiddels ook overgeheveld naar
de begroting van LNV.
Groeifaciliteit
In de Kamerbrief van 28 augustus 2020 (CE-AEP / 20223516) heeft het
kabinet 300 miljoen euro gereserveerd ten behoeve van een herkapitalisa­
tiefonds. Hiervan is 50 miljoen euro ter beschikking gesteld voor de
kasbuffer voor de Groeifaciliteit. Dit is in het kader van het initiatief van de
banken voor het oprichten van een Dutch Post-Covid Growth Fund, om de
financiële balans van ondernemingen te versterken.
Nationaal Programma Onderwijsachterstanden
Een deel van de middelen is in de 1e suppletoire Begroting 2021 van OCW
verwerkt. Het overige budget blijft gereserveerd op de AP. Begin 2022 wordt
op basis van actuele inzichten over de voortgang van het NPO besloten over
de inzet van de middelen voor het schooljaar 2022/2023.
Overboeken beschikbaarheidsvergoeding OV h1 en q3
Dit betreft een overboeking van de aanvullende post voor verlenging van
de Beschikbaarheidsvergoeding openbaar vervoer (ov) tot en met het derde
kwartaal van 2021. De vergoeding is bestemd voor al het openbaar vervoer
onder een concessie in Nederland. Deze verlenging is verwerkt in de tweede
incidentele suppletoire begroting voor de IenW begroting Hoofdstuk XII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

177

Overboeken garantiefonds evenementen ezk
Wanneer evenementen vanwege de epidemiologische situatie worden
verboden, kunnen organisatoren een vergoeding voor de gemaakte kosten
ontvangen. Hiervoor is de tijdelijke regeling subsidie evenementen
COVID-19 (TRSEC) vormgegeven. De hiervoor gereserveerde middelen zijn
vanaf de aanvullende post overgeheveld naar de EZK-begroting.
Overboeken middelen Nationaal Programma Onderwijs
Het grootste deel van de middelen is in de begroting van OCW verwerkt.
Het overige budget, 40% voor de intensivering voor scholen in het po & vo
voor schooljaar 2022/2023, blijft gereserveerd op de AP. Begin 2022 wordt
op basis van actuele inzichten over de voortgang van het Nationaal
Programma Onderwijs besloten over de verdeling en inzet van de middelen
voor het schooljaar 2022/2023.
Overboeken middelen steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl
Het Kabinet heeft 200 miljoen euro in 2021 extra beschikbaar gesteld voor
het steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl in coronatijd. Hiervan
loopt 63 miljoen euro via de VWS begroting, 117 miljoen euro via het
Gemeentefonds, 10 miljoen euro via de OCW begroting, 5 miljoen euro via
de SZW begroting en 5 miljoen euro is gereserveerd voor EZK. Voor deze
laatste 5 miljoen euro wordt nog gewerkt aan een plan, tot die tijd staat
het op de AP.
Overboeken pok dienstverleningen vergroten menselijke maat
In de kabinetsreactie op het rapport «Ongekend Onrecht» van 15 januari
2021 heeft het kabinet maatregelen aangekondigd om de dienstverlening
op orde te brengen. Dit betreft de middelen voor de Belastingtelefoon,
Transformatiebureau, Herstellen, Verbeteren, Borgen (HVB) en Bezwaar en
Beroep. Deze middelen zijn overgeheveld naar de begroting van Financiën.
Overboeking bestuursakkoord
Voor de uitvoering van het Bestuursakkoord Groningen in 2021 worden
middelen vanaf de aanvullende post overgeheveld naar de begroting van
BZK.
Overboeking dierentuinen reservering
In het derde steun- en herstelpakket in verband met Corona is 39 miljoen
euro beschikbaar gesteld voor dierentuinen. De steun is bedoeld ter
voorkoming van faillissementen en dierenwelzijnsproblemen, vanwege
een periode van sluiting en beperkte openstelling van dierentuinen. Deze
middelen zijn overgeheveld van de Aanvullende Post naar de LNVbegroting.
Overboeking digitale veiligheid
Dit betreft een overheveling van middelen voor de digitale veiligheid van
de aanvullende post. Aan de Defensiebegroting is 45 mln. toegevoegd om
de betrouwbaarheid en continuïteit van de digitale veiligheid te
waarborgen.
Overboeking lokale cultuur
Deze middelen stelt gemeenten in staat om de cruciale lokale culturele
infrastructuur te ondersteunen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

178

Overboeking middelen actieplan energiebesparing
In het kader van Urgenda 2.0 zijn middelen toegekend voor het ‘actieplan
energiebesparing industrie’ met als doel het versnellen van energiebe­
sparing door het voorfinancieren van investeringen. EZK heeft de
beschikbare 50 miljoen euro opgevraagd en overgeboekt gekregen vanuit
de Aanvullende Post.
Overboeking ondersteuning Start- en Scale-ups
Als onderdeel van het steun- en herstelpakket heeft het kabinet een pakket
van 250 miljoen euro aan maatregelen aangekondigd voor de verdere
ondersteuning van Start- en Scale-ups. Hieraan is invulling gegeven
middels een bijdrage van 50 miljoen euro aan het Fonds Alternatieve Finan­
ciering (AltFin) wordt ingezet voor het verbreden van het financieringsland­
schap voor het MKB, een bijdrage van 175 miljoen euro aan het Deep Tech
Fund (DTF) en een bijdrage van 25 miljoen euro aan het Dutch Future Fund
(DFD).
Overboeking Qredits budgetverhoging en roms col
Aan Qredits zijn in het kader van een startersregeling middelen beschikbaar
gesteld om het buffervermogen van startende bedrijven te versterken
(40 miljoen euro), en om overbruggingskredieten voor ondernemers in
getroffen sectoren te verstrekken (30 miljoen euro).
Overboeking stoppersregeling nertsen
Voor het vervroegd verbod pelsdierhouderij is in totaal 140 miljoen euro
gereserveerd op de Aanvullende Post. Hiervan is 122,5 miljoen euro met
de eerste incidentele suppletoire begroting 2021 overgeheveld naar de LNVbegroting voor de nadeelcompensatie. De resterende 17,5 miljoen euro
dient als reservering voor de nadeelcompensatie (7,5 miljoen euro) en de
uitvoering(10 miljoen euro).
Overboeking TOA-krediet
Het time-out-arrangement (TOA) ondersteunt ondernemers bij het
afwenden van een faillissement. Voor 2021 is 200 miljoen euro gereserveerd
op de aanvullende post voor het TOA-krediet. Deze zijn middels een
kasschuif in het juiste ritme gezet en overgeheveld naar de EZK-begroting.
Overboeking voucherbank
Het kabinet stelt een faciliteit van maximaal 400 miljoen euro aan het garan­
tiefonds SGR beschikbaar voor de verstrekking van liquiditeitsleningen
(voucherkredieten) aan reisorganisaties, die tijdelijk onvoldoende middelen
hebben om vouchers terug te betalen aan consumenten.
Overboeking woningbouwimpuls derde tranche
Dit betreffen de middelen voor de derde tranche van de woningbou­
wimpuls. De middelen worden overgeboekt naar de begroting van BZK en
dan via een kasschuif in het juiste ritme gezet.
Overhevelen Woo decentrale overheden
De middelen voor gemeenten en provincies voor de invoering van de Wet
open overheid uit de Pok-reservering voor informatiehuishouding worden
overgeheveld naar het gemeentefonds en het provinciefonds.
Pok: informatiehuishouding de basis op orde
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 mld. gereserveerd voor maatregelen om getroffen ouders te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

179

compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatiehuishouding
en dienstverlening. Voor informatiehuishouding en actieve openbaar­
making, inclusief invoering van de Wet open overheid, gaat het om 0,3 mld.
struc. De middelen voor de Wet open overheid worden rechtstreeks overge­
heveld naar andere ministeries, het gemeentefonds en het provinciefonds.
De overige middelen voor informatiehuishouding en actieve openbaar­
making worden overgemaakt naar BZK, die dit op basis van bestedings­
plannen zal doorverdelen naar alle ministeries.
Pok informatiehuishouding middelen actieve openbaarmaking
Het kabinet heeft, in de kabinetsreactie op het rapport Ongekend onrecht
van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag,
structureel 0,8 mld. gereserveerd voor maatregelen om getroffen ouders te
compenseren en verbeteringen door te voeren in de informatiehuishouding
en dienstverlening. Voor informatiehuishouding en actieve openbaar­
making, inclusief invoering van de Wet open overheid, gaat het om 0,3 mld.
struc. De middelen voor de Wet open overheid worden rechtstreeks overge­
heveld naar andere ministeries, het gemeentefonds en het provinciefonds.
De overige middelen voor informatiehuishouding en actieve openbaar­
making worden overgemaakt naar BZK, die dit op basis van bestedings­
plannen zal doorverdelen naar alle ministeries.
Reservering steun amateursport Q3
Er wordt een reservering gemaakt voor de steun voor Q3 voor de amateur­
sport (40 miljoen euro). Dit steunpakket wordt in principe voortgezet als eind
Q3 blijkt dat dit noodzakelijk is. Eventuele uitbetaling vindt plaats in 2022.
Reservering ap steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl
Deze middelen zijn onderdeel van de 200 miljoen euro die het kabinet in
2021 beschikbaar heeft gesteld voor dit doel. Omdat met EZK nog gewerkt
wordt aan een plan voor de besteding hiervan, staan deze middelen tijdelijk
op de AP. De overige 195 miljoen euro is al uitgekeerd naar de departe­
mentale begrotingen van VWS, SZW en OCW en het Gemeentefonds.
Reservering garantieregeling evenementen
Wanneer evenementen vanwege de epidemiologische situatie worden
verboden, kunnen organisatoren een vergoeding voor de gemaakte kosten
ontvangen. Hiervoor is de tijdelijke regeling subsidie evenementen
COVID-19 (TRSEC) vormgegeven. De hiervoor gereserveerde middelen zijn
vanaf de aanvullende post overgeheveld naar de EZK-begroting.
Reservering inkomstenderving gemeenten 2020
Dit betreft een reservering met betrekking tot de reële compensatie van de
inkomstenderving met betrekking tot corona voor 2020.
Reservering inkomstenderving gemeenten 2021
Dit betreft een reservering met betrekking tot de reële compensatie van de
inkomstenderving met betrekking tot corona voor Q1 en Q2 2021.
Reservering medeoverheden weggevallen huur lokale cultuur, buurt en
dorpshuizen
Betreft een reservering met als oogmerk de borging van de lokale en
regionale culturele infrastructuur in coronatijd. De afspraken lopen tot en
met het tweede kwartaal 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

180

Reservering Q4 OV beschikbaarheidsvergoeding
Dit betreft de middelen die beschikbaar worden gesteld voor het
ongewijzigd doortrekken van de Beschikbaarheidsvergoeding openbaar
vervoer (ov) naar het vierde kwartaal van 2021. Deze verlenging is verwerkt
in de vierde incidentele suppletoire begroting voor de IenW begroting
Hoofdstuk XII.
Reservering ROM’s coronaoverbruggingslening (COL)
Ten behoeve van verstrekking van Coronaoverbruggingsleningen (COL)
door de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen is 50 miljoen euro gereser­
veerd.
Reservering sneltesten ocw
Het kabinet heeft ten behoeve van de distributie van de zelftesten en
daaraan gelieerde activiteiten zoals communicatie middelen toegekend. Op
basis van de meest actuele gegevens is de inschatting dat de benodigde
inzet voor het mbo en ho 71,5 miljoen euro bedraagt. De overige
63,5 miljoen euro is gereserveerd op de Aanvullende Post en blijft
beschikbaar voor zelftesten in het mbo en ho.
Reservering solvabiliteitsfonds
In de Kamerbrief van 28 augustus 2020 (Kamerstuk 35420, nr. 105) heeft
het kabinet 300 miljoen euro gereserveerd ten behoeve van een herkapita­
lisatiefonds. Hiervan is 50 miljoen euro ter beschikking gesteld voor de
kasbuffer voor de Groeifaciliteit.
Reservering tegemoetkoming dierentuinen
Het kabinet verlengt de steunmaatregel voor dierentuinen en trekt daarvoor
additioneel maximaal 55,5 miljoen euro uit voor Q1 en Q2 2021. Dieren­
tuinen zijn sinds 15 december jl. wederom gesloten. Om deze reden treft
het Kabinet aanvullend op de eerdere steunmaatregelen, een reservering
op de Aanvullende Post om dierenwelzijn te waarborgen. De meeste dieren­
tuinen mogen vanaf 19 mei weer (gedeeltelijk) open. Het bedrag dat
daadwerkelijk beschikbaar komt voor de steunmaatregel wordt op deze
openstelling aangepast.
Reservering toeslagengedupeerden private schulden
Voor Toeslagengedupeerden in WSNP/MSNP-trajecten (Wet Schuldsa­
nering Natuurlijke Personen/Minnelijke Schuldsanering Natuurlijke
Personen) is 56 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dit betreft de overboeking
vanaf de aanvullende post naar de Financiën begroting.
Reservering voor TOA-krediet (EZK)
Het time-out-arrangement (TOA) ondersteunt ondernemers bij het
afwenden van een faillissement. Voor 2021 is 200 miljoen euro gereserveerd
op de aanvullende post voor het TOA-krediet.
Reservering voucherbanklening EZK
Ten behoeve van de voucherkredietfaciliteit is 440 miljoen euro gereser­
veerd. Voor het voucherkrediet is naar verwachting 400 miljoen euro nodig
ten behoeve van een lening aan SGR en aanvullend 40 miljoen euro voor
leningen aan kleinere fondsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

181

Tweede coronasteunpakket cultuur
Het tweede steunpakket voor de culturele en creatieve sector is bedoeld om
makers en artiesten aan het werk te houden. Dit steunpakket is een vervolg
op het eerste steunpakket van 300 miljoen euro voor cultuur voor 2020.
Het tweede steunpakket zal ingezet worden in de eerste helft van 2021.
Versterkingsoperatie Groningen Batch 1588 tweede tranche
Vanaf de aanvullende post worden middelen naar de begroting van BZK
overgeboekt voor de tweede tranche van de versterking van 1588 adressen
in Groningen.
Vrijval ap reservering bekostiging uit jeugdwerkloosheid reeks
Deze reservering valt vrij, aangezien hiervoor middelen zijn gereserveerd in
het NPOa.
Diversen
Dit betreft o.a. de loon- en prijsbijstelling die aan de Aanvullende Post wordt
toegevoegd voor plafond Rijksbegroting, kleine overboekingen naar depar­
tementale begrotingen voor bijvoorbeeld compensatie van de lokale cultuur
op de BES eilanden, de compensatie vuurwerk en verschillende overboe­
kingen voor de Wet open overheid (Woo).
Sociale Zekerheid
Diversen
Dit betreft de loon- en prijsbijstelling die aan de Aanvullende Post wordt
toegevoegd voor plafond Sociale Zekerheid.
Zorg
Diversen
Dit betreft de loon- en prijsbijstelling die aan de Aanvullende Post wordt
toegevoegd voor plafond Zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

182

Consolidatie
CONSOLIDATIE: UITGAVEN
2020

2021

2022

2023

2024

‒ 6.979,2

‒ 7.429,5

‒ 7.549,9

‒ 8.057,7

‒ 7.969,9

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Stand Voorjaarsnota 2020 (subtotaal)

‒ 6.979,2

‒ 7.429,5

‒ 7.549,9

‒ 8.057,7

‒ 7.969,9

Totaal Internationale samenwerking

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

‒ 6.979,2

‒ 7.429,5

‒ 7.549,9

‒ 8.057,7

‒ 7.969,9

Stand Miljoenennota 2020 (excl. IS)
Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020

Stand Voorjaarsnota 2020

CONSOLIDATIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
2020

2021

2022

2023

2024

‒ 6.979,2

‒ 7.429,5

‒ 7.549,9

‒ 8.057,7

‒ 7.969,9

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Stand Voorjaarsnota 2020 (subtotaal)

‒ 6.979,2

‒ 7.429,5

‒ 7.549,9

‒ 8.057,7

‒ 7.969,9

Totaal Internationale samenwerking

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

‒ 6.979,2

‒ 7.429,5

‒ 7.549,9

‒ 8.057,7

‒ 7.969,9

Stand Miljoenennota 2020 (excl. IS)
Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2020

Stand Voorjaarsnota 2020

De post Consolidatie wordt gebruikt voor het corrigeren van de Rijksbe­
groting voor dubbeltellingen die ontstaan door het brutoboeken van
bijdragen. Het brutoboeken houdt in dat zowel het departement dat
bijdraagt, als het departement dat ontvangt de uitgaven op zijn begroting
opneemt. Het ontvangende departement raamt daarnaast de te ontvangen
bijdragen ook aan de ontvangstenkant van de begroting. Hierdoor wordt
het rekenkundig niveau van de totale rijksuitgaven en de rijksontvangsten
hoger dan het feitelijk niveau. Op de post Consolidatie wordt hiervoor
gecorrigeerd. De hoogte van de post wordt in belangrijke mate bepaald
door de bijdragen van de begroting van Infrastructuur & Waterstaat aan
het Infrastructuurfonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

183

Homogene Groep Internationale Samenwerking
HOMOGENE GROEP INTERNATIONALE SAMENWERKING: UITGAVEN
Stand Miljoenennota 2021

2021

2022

2023

2024

2025

5.113,0

5.311,6

5.257,1

5.317,5

5.435,5

0

0

‒ 0,1

0

0

0

0

‒ 0,1

0

0

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen
Beleidsmatige mutaties
Rijksbegroting
Apparaat ejm non-oda

26,1

18,1

0,1

0

0

Bsb beveiliging hoog-risico posten (naar def)

‒ 25,2

0

0

0

0

Eindejaarsmarge

175,2

19,2

1,1

0

0

Ejm bz

‒ 40,4

‒ 18,1

‒ 0,1

0

0

72

0

0

0

0

‒ 48,5

0

0

0

0

0

‒ 53

53

0

0

Kasschuif oda

‒ 272

‒ 192

46

164

254

Materiële uitgaven

Intensivering covid-19
Intensivering covid-19: dekking
Kasschuif middelen vredespaleis

‒ 43,6

‒ 37,3

‒ 26,2

‒ 5,6

0

Nieuwkomers oda middelen labelen als hgis

41,2

37,4

35,4

34,5

34,5

Nog te verdelen

71,8

77,3

96,3

86,3

1,3

Oda toerekening

463

391,4

365,3

366,3

364,3

‒ 12,6

‒ 15,6

‒ 16,5

‒ 14,3

‒ 7,7

1,6

5,2

‒ 2,3

0

19,9

Versterking maatschappelijk middenveld

‒ 54,2

‒ 22,3

‒ 22,7

‒ 22,5

‒ 20,7

Diversen

‒ 17,8

‒ 44,7

‒ 41,3

‒ 29,5

34,8

336,6

165,6

488,1

579,2

680,4

Hgis-bijstelling a.g.v. bni-prijs

42

62,9

104,7

128,9

140,9

Hgis-bijstelling a.g.v. bni-volume na 2021

0

88,7

93,5

89,3

84,8

Materiële uitgaven (desaldering)

42,4

31,4

0,5

0,5

0,5

Diversen

18,3

3,7

9,7

10

3,9

102,7

186,7

208,4

228,7

230,1

Realiseren ecologische houdbare voedselsystemen
Srgr en hiv/aids

Technische mutaties
Rijksbegroting

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021
Stand Voorjaarsnota 2021

439,2

352,6

696,5

807,8

910,6

5.552,30

5.664,20

5.953,70

6.125,30

6.346,10

HOMOGENE GROEP INTERNATIONALE SAMENWERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Stand Miljoenennota 2021

2021

2022

2023

2024

2025

164,6

160

155

152,6

152,1

0

0

‒ 0,1

0

0

Mee- en tegenvallers
Rijksbegroting
Diversen

HOMOGENE GROEP INTERNATIONALE SAMENWERKING: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN
Rijksbegroting
Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen
Diversen

‒ 41,9

‒ 39,8

‒ 28,7

‒ 17,4

0

2,4

2,4

2,4

11,5

0

‒ 39,5

‒ 37,4

‒ 26,3

‒ 5,9

0

‒ 2,4

1,5

1,5

1,5

0

Technische mutaties
Niet relevant voor het uitgavenplafond
Diversen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

184

Rijksbegroting
Rijksbegroting
Diverse ontvangsten (desaldering)

42,4

31,4

0,5

0,5

Diversen

‒1

‒1

‒1

3,3

0,5
0

39

31,9

1

5,3

0,5

Totaal mutaties sinds Miljoenennota 2021

‒ 0,5

‒ 5,4

‒ 25,3

‒ 0,6

0,5

Stand Voorjaarsnota 2021

164,1

154,5

129,7

152

152,6

Uitgaven
Beleidsmatige mutaties
Apparaat ejm non-ODA
Deze eindejaarsmarge betreft voornamelijk uitgaven aan de veiligheid van
hoogrisicoposten, het regulier onderhoud huisvesting buitenland en
uitgaven met betrekking tot MH17.
BSB beveiliging hoogrisicoposten (naar DEF)
Defensie voert in opdracht van BZ de beveiliging van diplomaten en een
aantal hoogrisicoposten uit. Vanuit het Budget Internationale Veiligheid
(BIV) worden middelen voor de financiering van de beveiligingswerkzaam­
heden door de Brigade Speciale Beveiliging (BSB) van hoogrisicoposten in
het buitenland overgeheveld naar de begroting van Defensie.
Eindejaarsmarge
De HGIS-eindejaarsmarge wordt in de jaren 2021, 2022 en 2023 toegevoegd
aan de begroting van Buitenlandse Zaken en conform HGIS-besluitvorming
doorverdeeld naar de betreffende departementen. Conform de middelenaf­
spraak huisvesting wordt bovenop de maximale eindejaarsmarge in totaal
14 miljoen euro aan onderuitputting vanuit 2020 toegevoegd aan de
begroting in 2021.
Ejm BZ
De eindejaarsmarge over 2020 is aan de HGIS (2021 t/m 2023) toegevoegd
en is doorverdeeld naar de HGIS-departementen. De eindejaarsmarge
Buitenlandse Zaken wordt onder meer ingezet ten behoeve van de
beveiliging van hoogrisicoposten, regulier onderhoud van de buitenlandse
huisvesting, uitgaven ten behoeve van MH17 en enkele uitgestelde
betalingen op programmabudgetten.
Intensivering COVID-19
Deze post bevat enkele extra bijdrages ter bestrijding van de impact van
COVID-19 in ontwikkelingslanden. In het kader van The Access to COVID-19
Tools Accelerator (ACT-A) wordt 52 miljoen euro gedoneerd aan COVAX en
het Global Fund to Fight AIDS, TB en Malaria (GFATM). Een bedrag van
20 miljoen euro wordt bijgedragen aan het Poverty Reduction Growth and
Trustfund (PRGT) van het IMF.
Intensivering COVID-19: dekking
De bijdrages ter bestrijding van de impact van COVID-19 in ontwikkelings­
landen zijn gedekt binnen de BHOS-begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

185

Kasschuif middelen Vredespaleis
De renovatie van het Vredespaleis heeft vertraging opgelopen. Het deel van
de gereserveerde middelen voor de renovatie dat op de aanvullende post
van het Ministerie van Financiën staat (53 miljoen) wordt doorgeschoven
van 2022 naar 2023.
Kasschuif ODA
Het Centraal Economisch Plan (CEP) van het CPB laat ten opzichte van
eerdere ramingen een positieve macro-economische ontwikkeling zien.
De verhoging van het ODA-budget die hieruit volgt, maakt het mogelijk om
de bij Miljoenennota 2021 doorgevoerde kasschuif terug te draaien in de
jaren 2021 tot en met 2025.
Materiële uitgaven
Vanwege de tegenvallende consulaire ontvangsten als gevolg van COVID-19
neemt de kostendekkendheid van de consulaire dienstverlening af. Het
kabinet compenseert in 2021 de tegenvaller deels door incidenteel middelen
beschikbaar te stellen. Daarnaast wordt verwacht dat overige materiële
kosten, zoals representatiekosten en reiskosten, lager zullen uitvallen
vanwege COVID-19.
Nieuwkomers ODA-middelen labelen als HGIS
Er is sprake van een technische aanpassing waardoor ODA-middelen op
de OCW-begroting voortaan direct zichtbaar zijn binnen de HGIS. Het betreft
onderwijskosten voor asielzoekers uit DAC-landen.
Nog te verdelen
Als gevolg van de geraamde bni-krimp door COVID-19 was de ODAbijstelling in 2020 fors negatief. Dit is in 2020 voor een deel met incidentele,
generale middelen gedekt. Een ander deel is in de begroting ingepast met
een kasschuif, het aanspreken van de buffer op 5.4, en een korting die is
geboekt op de post ‘nog te verdelen’. Bij Voorjoorsnota is deze korting
verwerkt op instrumentniveau, waarbij het saldo op ‘nog te verdelen’ is
tegengeboekt.
ODA-toerekening
Een deel van de kosten van de opvang van eerstejaars asielzoekers uit
ontwikkelingslanden wordt toegerekend aan ODA. Er is sprake van een
technische aanpassing, waardoor de toerekening aan ODA voortaan direct
zichtbaar wordt binnen de HGIS.
Realiseren ecologische voedselsystemen
Binnen de sub-thema’s van het artikel Voedselzekerheid (2.1) hebben enkele
meerjarige, budget-neutrale overhevelingen op instrumentniveau plaats­
gevonden. Dit gaat o.a. om een bijdrage aan de Consultative Group for
International Agricultural Research (CGIAR) bedoeld voor kennis- en capaci­
teitsopbouw en een bijdrage aan het UNICEF-programma dat gericht is op
de bestrijding van honger en ondervoeding.
SRGR en HIV/AIDS
Binnen artikel 3 vinden enkele overhevelingen plaats. De belangrijkste
hiervan zijn 20 miljoen euro jaarlijks voor nieuwe SRGR-partnerschappen
en 25 miljoen euro eenmalig voor een extra bijdrage aan COVAX.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

186

Versterking maatschappelijk middenveld
Binnen artikel 3 vinden enkele overhevelingen plaats. De belangrijkste
hiervan zijn 20 miljoen jaarlijks voor nieuwe SRGR-partnerschappen en
25 miljoen eenmalig voor een extra bijdrage aan COVAX.
Diversen
Onder de post diversen vallen onder andere een technische correctie van
de Nederlandse bijdrage aan de Europese Vredesfaciliteit (EVF) en een
bijstelling van het ODA-budget op basis van de verwachte bni-ontwikkeling
zoals geraamd in CEP.
Technische mutaties
HGIS-bijstelling a.g.v. bni-prijs
Naar aanleiding van de CEP-raming van het Centraal Planbureau wordt
het ODA-budget bijgesteld op basis van de verhoogde groeiverwachting
van het BNI.
HGIS-bijstelling a.g.v. bni-volume na 2021
Naar aanleiding van de CEP-raming van het Centraal Planbureau wordt
het ODA-budget bijgesteld op basis van de verhoogde groeiverwachting
van het BNI.
Materiële uitgaven (desaldering)
Conform de middelenafspraak huisvesting worden enkele panden verkocht
en blijven de middelen beschikbaar om in de toekomst nieuwe panden aan
te kunnen schaffen.
Diversen
De belangrijkste technische mutatie onder de post diversen is een
eenmalige, aan COVID-19 gerelateerde plafondcorrectie naar aanleiding van
tegenvallende consulaire ontvangsten. Daarnaast is naar aanleiding van
de CEP-raming het non-ODA-budget bijgesteld op basis van de verwachte
prijsontwikkeling van het bbp.
Niet-belastingontvangsten
Beleidsmatige mutaties
Consulaire dienstverlening aan vreemdelingen
Als gevolg van COVID-19 is het aantal reisbewegingen en daarmee de
consulaire ontvangsten gedaald. Door de reisbeperkingen vinden minder
reisbewegingen plaats, waardoor er ook minder visa en andere consulaire
documenten worden afgenomen.
Technische mutaties
Diverse ontvangsten (desaldering)
Er worden ontvangsten verwacht door de verkoop van vastgoed. Een deel
van deze extra ontvangsten kunnen in hetzelfde jaar opnieuw worden
ingezet om investeringen te doen binnen de kaders van de huisvestings­
strategie. Deze ontvangsten zijn onderdeel van de middelenafspraak
huisvesting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 850, nr. 1

187