Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

34 843

Seksuele intimidatie en geweld

Nr. 62

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 november 2022
Op 1 juni 2021 heeft mijn voorganger een aanvraag gedaan bij de Raad
voor Cultuur (verder: de Raad) voor een advies over grensoverschrijdend
gedrag in de culturele en creatieve sector. De centrale vragen hierin
waren:
– Hoe kan de sector (koepels, werkgevers, opdrachtgevers) haar
verantwoordelijkheid goed vormgeven?
– Wat zou de sector anders kunnen doen?
– En hoe kan het ministerie dit ondersteunen?
Een jaar later, op 21 juni 2022, heeft de Raad het rapport met dit advies
«Over de grens. Op weg naar een gedeelde cultuur» aan mij
overhandigd1.
Deze brief is mijn reactie op het advies, waar uw vaste commissie van
OCW op 29 juni 2022 om heeft verzocht. De reactie is opgesteld mede
namens de Minister van OCW en de Minister van SZW.
Ik ben onder de indruk van dit goed onderbouwde advies, dat tot stand is
gekomen in overleg met veel partijen, die in openheid hun ervaringen en
kennis hebben gedeeld. Daardoor is het een rijk advies geworden. Ik ben
de Raad hiervoor zeer dankbaar.
De maatschappelijke discussie over grensoverschrijdend gedrag is mede
aangezwengeld door schrijnende casussen in de culturele, creatieve en
mediasector. De verhalen en signalen komen uit verschillende hoeken van
deze sectoren en sommige hebben veel aandacht gehad in de media.
Deze verhalen vervullen mij met afschuw. Duidelijk is ook dat specifieke
kenmerken de culturele, creatieve en mediasector kwetsbaarder maken
voor grensoverschrijdend gedrag. Zo spelen vrijwel altijd machtsverhoudingen en enorme intrinsieke motivatie van de werkenden een rol.
Mensen zijn bereid om tegen ondermaatse arbeidsvoorwaarden te werken
1

kst-34843-62
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Zie bijlage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 34 843, nr. 62

1

en in sommige delen van deze sectoren wordt het lichaam ingezet als
instrument. Wat zou moeten leiden tot schoonheid, gaat helaas te vaak
gepaard met lelijkheid.
De gebeurtenissen in de culturele, creatieve en mediasector staan niet op
zichzelf; ze zijn onderdeel van een probleem dat in alle sectoren, in de
gehele samenleving, terug te vinden is. Het onderwerp wordt daarom
breed opgepakt door het kabinet. Op 27 juni 2022 hebben de ministers
van OCW en SZW een brief aan uw Kamer gestuurd met de inhoudelijke
contouren van het nationaal actieplan seksueel grensoverschrijdend
gedrag en seksueel geweld2. Binnen dit actieplan is onder andere
aandacht voor scherpere normering via wet- en regelgeving en voor de
rol van omstanders, waar ook de Raad in haar rapport op ingaat. Het
actieplan wordt op dit moment nader uitgewerkt; in het najaar zal hierover
een brief aan uw Kamer worden gestuurd.
Verder is in april de regeringscommissaris aangesteld voor de aanpak van
seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. Zij adviseert
het kabinet (gevraagd en ongevraagd) bij de totstandkoming en uitvoering
van het nationaal actieplan en levert een bijdrage aan de aanpak van
seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. Op basis van
de beschikbare kennis en de gesprekken die zij voert, werkt zij aan een
strategie voor de uitvoering van haar opdracht in de komende drie jaar.
Tevens zal zij de komende periode een aantal eerste initiatieven nemen,
zoals het opzetten van een netwerk van ambassadeurs. De regeringscommissaris is bovendien een zichtbaar en herkenbaar boegbeeld voor de
cultuurverandering die we met elkaar nastreven.
Ik ben en blijf met haar in gesprek over grensoverschrijdend gedrag in de
culturele, creatieve en mediasector en over de wijze waarop we de
aanbevelingen kunnen uitvoeren.
Het advies van de Raad voor Cultuur is goed ontvangen in de sector.
Mensen die in de sector werken, herkennen wat er in het rapport wordt
beschreven. Dat is een goed teken, want de aanpak van grensoverschrijdend gedrag is een zaak van ons allemaal, zoals het advies van de
Raad ook duidelijk maakt. Van de Creatieve Coalitie en Cultuur + Ondernemen heb ik een zienswijze ontvangen op het advies van de Raad. Deze
neem ik mee in mijn reactie.
Zoals gezegd zet het kabinet in op een samenhangende aanpak. Dat
betekent dat sommige zaken breed worden opgepakt en andere zaken
sectoraal. In deze brief beschrijf ik mijn maatregelen samen met de
bredere maatregelen van het kabinet en hoe deze in elkaar grijpen voor de
culturele, creatieve en mediasector, in relatie tot de aanbevelingen van de
Raad. Ik behandel de aanbevelingen van de Raad op basis van de
geadresseerde partijen: de culturele, creatieve en mediasector (aanbevelingen 1, 2, 7 en 8), het Rijk (aanbevelingen 9, 10 en 11) en het kunstvakonderwijs (aanbevelingen 3, 4, 5 en 6).
Omdat het advies zich tot meerdere partijen richt, zowel binnen het Rijk
als in de cultuursector als in het onderwijs, zijn mijn eigen acties
verweven in de tekst van deze brief. Samenvattend gaat het om het
volgende:
– Ik voer het gesprek over grensoverschrijdend gedrag met de mediasector en zal dat ook de komende jaren blijven doen waar ik zelf nog een
bijdrage kan leveren aan het gesprek in de culturele, creatieve en
mediasector.
2

Kamerstuk 34 843, nr. 58

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 34 843, nr. 62

2

–
–

–

–

Ik werk aan verbetering van de arbeidsomstandigheden door maatregelen op de arbeidsmarkt.
Ik zet in op diversiteit en inclusie door de toepassing van de code
Diversiteit en Inclusie te stimuleren en via de OCW-brede agenda
Discriminatie en Racisme.
Voor een professionelere bedrijfsvoering, bestuur en toezicht in de
culturele en creatieve sector zet ik in op toepassing van de drie codes
(Fair Practice Code, Code Diversiteit en Inclusie en de Governance
Code Cultuur).
Ik zal het werk van meldpunt Mores financieel blijven ondersteunen.

De culturele, creatieve en mediasector
Het gesprek
De aanbeveling van de Raad om over het onderwerp in gesprek te gaan
(«Praat erover») is voor mij een van de kernaanbevelingen uit het advies.
Ik ben het eens met de Raad dat verbeteringen alleen kunnen worden
gerealiseerd als er meer openheid komt. Dat betekent dat het onderwerp
bespreekbaar moet zijn en blijven.
Zelf heb ik naar aanleiding van de gebeurtenissen rondom The Voice of
Holland het initiatief genomen het gesprek te voeren met de mediasector.
Inmiddels heb ik twee rondetafelgesprekken gevoerd met als doel te
kijken hoe deze sector in gezamenlijkheid stappen kan zetten voor
verbeteringen. Ik heb hierbij gemerkt dat een voorwaarde voor een goed
gesprek is dat dat in alle veiligheid plaatsvindt; als dat gebeurt, kunnen er
stappen worden gezet. Ik zal het gesprek – op basis van de behoefte en de
ontwikkelingen in de sector – blijven voeren. Met als inzet dat dit het
begin is van een cultuurverandering, waardoor mensen veiliger en
prettiger in deze sector kunnen werken.
Daarnaast heb ik in mei 2022 deelgenomen aan de conferentie Veilig de
vloer op, die werd georganiseerd door NAPK, Platform ACCT en Mores.
Hier is over de volle breedte van de culturele sector gesproken over
grensoverschrijdend gedrag. Ook het beleidskader «Veilig de vloer op»
dat op die dag is gepresenteerd, gaat in op het gesprek; dat geeft een
goede basis om het gesprek te voeren binnen organisaties zelf.
Waar ik zelf nog een bijdrage kan leveren aan het gesprek in de culturele,
creatieve en mediasector, zal ik dat ook de komende jaren blijven doen.
De regeringscommissaris heeft de opdracht het maatschappelijk gesprek
aan te jagen om zo een brede cultuurverandering te kunnen starten. Bij
dat gesprek zijn de culturele en creatieve sector en in het bijzonder de
media cruciale partners. Zij zal hierbij ook ophalen wat er allemaal nog
meer nodig is om het probleem op de agenda te houden en aan te
pakken.
Inzet op diversiteit en inclusie
De Raad gaat in op het gebrek aan diversiteit en inclusie in de sector,
zowel op het gebied van personeel, publiek, partners en programma, als
in onderliggende waarden en normen. De Raad geeft aan dat dit grensoverschrijdend gedrag in de vorm van discriminatie in de hand werkt.
Ik ben het met de Raad eens dat diversiteit en inclusie grensoverschrijdend gedrag helpen voorkomen en alleen al daarom belangrijke
elementen zijn van een veilige werkomgeving. Organisaties die gesubsidieerd worden door het Rijk of door de rijkscultuurfondsen moeten nu al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 34 843, nr. 62

3

de Code Diversiteit en Inclusie onderschrijven en toepassen. Dit thema is
ook standaard onderdeel van de jaarlijkse monitorgesprekken die
plaatsvinden tussen de instellingen en OCW of de fondsen. Ook sluit OCW
iedere vijf jaar een prestatieovereenkomst met de NPO waarin onder
andere nadere afspraken zijn opgenomen over de weerspiegeling van
vrouwen en mensen met een migratieachtergrond en mensen met een
beperking. Over de naleving van prestatieafspraken rapporteert de NPO in
zijn jaarlijkse NPO Terugblik die ook aan uw Kamer wordt toegezonden.
Individuele instellingen hebben de afgelopen jaren flinke stappen gezet,
maar tegelijk zijn we nog lang niet waar we willen uitkomen. Op dit punt
is het dus zaak om niet te verslappen, maar onverminderd door te gaan
op de ingezette weg.
Ik zet me er ook in andere delen van de sector voor in dat er meer ruimte
komt voor diversiteit van makers, perspectieven en verhalen. Aanvullend
op wat reeds aan beleid en interventies op diversiteit en inclusie wordt
gevoerd overleg ik nauw met betrokkenen om te bezien wat hier moet
gebeuren om dit doel te bereiken. In de OCW-brede agenda Discriminatie
en Racisme, die in oktober naar uw Kamer is gestuurd3, zijn acties en
interventies opgenomen voor de culturele, creatieve en mediasector.
Financiële beloningen
De Raad geeft aan dat financiële afhankelijkheid en baanonzekerheid
werkenden in de culturele, creatieve en mediasector in een kwetsbare
positie brengen. Met name zzp’ers komen mede om die reden vaak in
onveilige situaties terecht. De Raad adviseert om fair pay een vast
uitgangspunt in de salarisonderhandelingen te maken.
Ik onderschrijf de noodzaak om te werken aan betere betaling in de
culturele, creatieve en mediasector en aan verbetering van de machtsverhoudingen. Een eerlijke beloning moet de norm zijn. Voor een deel is het
aan deze sectoren zelf om dit te realiseren door goede honoreringsafspraken te maken en die vervolgens ook toe te passen of af te dwingen.
Maar ik draag hier ook aan bij door de sector financieel te ondersteunen.
In mijn meerjarenbrief laat ik zien hoe ik de komende jaren fair pay
ondersteun. De periode tot 2025 beschouw ik als overbrugging naar fair
pay door de sector zelf. Tot die tijd ondersteun ik de sector met een aantal
maatregelen in het verlengde van mijn hoofdlijnenbrief van 23 mei 20224,
te weten het mogelijk maken van meer (vaste) dienstverbanden en
ondersteuning van zzp’ers door een financiële bijdrage in de kosten van
een arbeidsongeschiktheids- of pensioenverzekering. Vanaf 2025 zet ik in
op meer honoreringsafspraken in de sector. Het is goed te zien dat
werkgevers, werknemers en zzp’ers onder aanvoering van de Platform
ACCT hiermee aan de slag zijn. Waar ik zelf financier ben, neem ik vanaf
2025 verantwoordelijkheid door financiële ruimte te bieden voor de
meerkosten hiervan. In mijn meerjarenbrief cultuur die binnenkort
verschijnt, leest u hier meer over.
Onderzoek binnen instellingen
Het advies van de Raad gaat in op wat leidinggevenden en toezichthouders moeten doen om grensoverschrijdend gedrag in hun organisatie
te voorkomen en aan te pakken.

3
4

Kamerstuk 30 950, nr. 318
Kamerstuk 32 820, nr. 467

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 34 843, nr. 62

4

Zoals de Raad aangeeft, zijn leidinggevenden en toezichthouders verplicht
om zich te informeren over wat er speelt binnen hun organisatie. Wettelijk
gezien zijn werkgevers nu reeds verplicht om via de Risico-inventarisatie
en -evaluatie (RI&E) een inventarisatie te maken van de risico’s die in die
organisaties spelen en maatregelen te treffen om deze risico’s te
beheersen. Hierin moet ook het risico op de zogenoemde «psychosociale
arbeidsbelasting» worden meegenomen. Grensoverschrijdend gedrag valt
hier onder.
Ondanks deze wettelijke verplichting en eerdere beleidsinzet komt
ongewenst gedrag op de werkvloer nog te vaak voor. Mede daarom is één
van de doelen van het kabinet binnen het nationaal actieplan seksueel
grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld dat over drie jaar iedere
organisatie weet wat er verwacht wordt om seksueel grensoverschrijdend
gedrag en seksueel geweld tegen te gaan en hoe er gehandeld moet
worden wanneer het zich voordoet en dit ook in de praktijk brengt.
Processen, zoals rond de RI&E, moeten dan op orde zijn. Om dit te
bereiken, werkt de Minister van SZW onder andere aan het Meerjarenprogramma RI&E om de naleving van de RI&E kwantitatief en kwalitatief te
verbeteren. Om werkgevers te ondersteunen bij het maken van een RI&E
is binnen dit programma onder andere het instrument «Route naar RI&E»
ontwikkeld. Dit instrument zal begin 2023 aangepast worden om de
dialoog tussen werkgevers en werknemers te verbeteren. Bij alle stappen
van de RI&E moeten namelijk werknemers worden betrokken. Hiermee
wordt de tegenspraak versterkt, die ook de Raad belangrijk vindt.
Daarnaast beziet het kabinet de mogelijkheden om een vertrouwenspersoon voor ongewenst gedrag5, een gedragscode en een klachtenprocedure en -commissie voor werkgevers verplicht te stellen.
De drie codes (Fair Practice Code, Code Diversiteit en Inclusie en de
Governance Code Cultuur) spelen een grote rol bij het vormgeven van
professionele bedrijfsvoering, bestuur en toezicht in de culturele en
creatieve sector. Ik denk dat juiste toepassing van de codes de kans op
grensoverschrijdend gedrag kan verminderen. Voor de instellingen die ik
subsidieer of die door de rijkscultuurfondsen worden ondersteund zijn
deze codes reeds voorgeschreven. In de monitoringsgesprekken die met
instellingen worden gevoerd, worden deze codes expliciet besproken.
Daarnaast worden ze ook gehanteerd door veel andere instellingen.
Cultuur+Ondernemen, Kunsten92 en LKCA zorgen voor kennis en
bewustwording over de codes in de gehele sector.
Ik wil hier ook het beleidskader Veilig de vloer op nog eens noemen6. Dit
beleidskader gaat in op alles wat een organisatie kan doen om grensoverschrijdend gedrag te voorkomen en – wanneer het zich toch voordoet –
aan te pakken. Het gaat specifiek in op de bijzondere omstandigheden in
de culturele en creatieve sector, zoals de inzet van het lichaam als
instrument, de rol van artistiek leiders en de onderlinge afhankelijkheid
die mensen in de sector ervaren. Dat sluit aan bij een aantal constateringen van de Raad over kwetsbaarheden in de sector. Mede daarom is
het beleidskader erg waardevol.

5

De behandeling van het initiatiefwetsvoorstel van GroenLinks vormt hiervoor de basis
(Kamerstuk 35 592)
6
https://napk.nl/wp-content/uploads/2021/10/Veilig_de_vloer_op__Beleidskader_Sociale_Veiligheid_Podiumkunsten.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 34 843, nr. 62

5

Het Rijk: het scheppen van voorwaarden
Een aantal aanbevelingen gaat over de voorwaarden die nodig zijn voor
een gedegen aanpak van grensoverschrijdend gedrag. De Raad gaat in op
het oprichten van een kenniscentrum, onderzoek en monitoring, een
centrale klachtencommissie en structurele ondersteuning van Mores.
Kenniscentrum en onderzoek / monitoring
Momenteel is er, zoals de Raad constateert, geen kenniscentrum dat
specifiek data verzamelt binnen de culturele, creatieve en mediasector op
het gebied van grensoverschrijdend gedrag.
Er is al wel veel relevante informatie beschikbaar:
– Het Centrum Seksueel Geweld (CSG) publiceert jaarlijks een jaarverslag met relevante (algemenere) data.
– De prevalentiemonitor huiselijk geweld en seksueel geweld is een
bevolkingsonderzoek, uitgevoerd door het CBS in opdracht van het
WODC. Deze monitor bevat cijfers over de jaarprevalentie van
slachtofferschap, aangevuld met cijfers over plegers, gevolgen van
geweld, en contacten van slachtoffers naar aanleiding van hun
ervaringen7.
– Rutgers is het expertisecentrum voor onderzoek en advies over
seksualiteit8.
– Momenteel loopt het onderzoek naar cultuur, aard en omvang van
grensoverschrijdend gedrag in de danssector. Dat zal ingaan op
verschillende soorten dans en de opleidingen. Dit onderzoek zal naar
verwachting eind 2022 klaar zijn.
Het ontbreken van expertise op het gebied van grensoverschrijdend
gedrag binnen organisaties is een veel gehoord signaal, dat sectoren
overstijgt. Het kabinet wil hier wat aan doen. Of een kenniscentrum over
grensoverschrijdend gedrag specifiek voor de culturele, creatieve en
mediasector meerwaarde zal hebben is mede afhankelijk van de kabinetsbrede beslissingen over dit onderwerp. Die wil ik afwachten voordat ik
hierover een besluit neem.
In de Kamerbrief over de contouren van het nationaal actieplan seksueel
grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld is opgenomen dat
organisaties en gemeenten ondersteund zullen worden om processen op
orde te brengen. Doel is dat overal helder en effectief beleid is om
seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld te voorkomen
en te bestrijden, onder meer door klachten op een goede wijze op te
volgen. Momenteel wordt dit nader uitgewerkt in concrete acties en
maatregelen, die dit najaar zullen landen in het actieplan. Hierbij wordt in
eerste instantie gekeken naar de mogelijkheden om kennis en structuren
die er al zijn te versterken en te vergroten. Er zal nadrukkelijk aandacht
worden besteed aan monitoring.
De uitkomsten van het onderzoek over laagdrempelige voorzieningen9,
dat wordt uitgevoerd in opdracht van de Ministeries van VWS en JenV,
zijn ook relevant voor mijn beslissing over een kenniscentrum, mede
omdat die in het advies van de Raad wordt gekoppeld aan het onderbrengen van het meldpunt en een klachtencommissie. Op een later
moment zal ik daarom bepalen of en welke aanvullende specifieke
maatregelen nodig zijn voor de culturele, creatieve en mediasector.
7

Prevalentiemonitor huiselijk geweld en seksueel geweld 2020. (cbs.nl)
Rutgers – Seksuele gezondheid en rechten voor iedereen
9
Zie hierover Kamerstuk 34 843, nr. 58
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 34 843, nr. 62

6

Structurele ondersteuning meldpunt en inzet centrale klachtencommissie
In 2018 is Mores opgericht op initiatief van een aantal subsectoren in de
culturele en creatieve sector. Inmiddels is ook de mediasector bij Mores
aangesloten. De afgelopen jaren heeft Mores zich onvermoeibaar en
agendasettend ingezet tegen grensoverschrijdend gedrag. Daarbij heeft
Mores ook effectief gereageerd op de sterke toename van het aantal
meldingen; dat is een knap staaltje werk. Ik ben Mores daar dankbaar
voor.
Ik heb eerder dit jaar samen met de rijkscultuurfondsen en de aangesloten
sectoren gezorgd voor financiering van de activiteiten van Mores tot eind
2023. Het is duidelijk dat ook na die tijd behoefte zal zijn aan een meldpunt
voor de culturele, creatieve en mediasector. Ik zal het werk van Mores
daarom financieel blijven ondersteunen. De manier waarop ik dat doe, is
mede afhankelijk van de wijze waarop meer algemeen laagdrempelige
meldpunten vorm worden gegeven. De besluitvorming hierover is
onderdeel van het nationaal actieplan seksueel grensoverschrijdend
gedrag en seksueel geweld. De aanbevelingen van de Raad worden hierin
meegewogen. Ook de uitkomsten van het onderzoek over laagdrempelige
voorzieningen10, dat wordt uitgevoerd in opdracht van de ministeries van
VWS en JenV, zal hierbij worden betrokken.
Het kunstvakonderwijs
Een aantal aanbevelingen van de Raad is gericht aan het kunstvakonderwijs en gaat in op sociale veiligheid, diversere perspectieven in het
curriculum, een verplichte didactische aantekening en het doen van
onderzoek naar de ervaren sociale veiligheid.
In de beleidsbrief11 hoger onderwijs en wetenschap heeft de Minister van
OCW aangekondigd € 4 miljoen per jaar beschikbaar te stellen voor
sociale veiligheid in het hoger onderwijs en wetenschap voor een
zogenoemde lerende aanpak. Deze aanpak heeft drie actielijnen:
– onderzoek en monitoring;
– interventies en kennisdeling;
– bewustwording en cultuurverandering.
Later dit jaar komt er een meer uitgewerkte integrale aanpak, waarin
zowel nieuwe als lopende initiatieven worden opgenomen. De aanbevelingen van de Raad zullen in deze aanpak worden meegenomen.
De Minister van OCW en ik onderschrijven de aanbeveling van de Raad
over monitoring van de ervaren sociale veiligheid in het hoger onderwijs
en transparante communicatie over de resultaten. Er zijn dan ook
afspraken gemaakt met universiteiten en hogescholen over structurele en
eenduidige monitoring van de ervaren sociale veiligheid.
De Raad constateert dat het westerse referentiekader nog altijd dominant
is in de culturele, creatieve en mediasector en beveelt aan dat er op de
opleidingen meer oog komt voor een brede cultuur-historische vorming,
waarin verschillende perspectieven en tradities een plek krijgen. Zo zal de
culturele, creatieve en mediasector als geheel ook veiliger worden voor
diverse makers. Waar de kennis aangaande dit soort kunstuitingen niet in
huis is, moeten opleidingen die van buiten betrekken en investeren in een
diverser docentencorps, geeft de Raad aan.

10
11

Zie hierover Kamerstuk 34 843, nr. 58
Kamerstuk 31 288, nr. 964

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 34 843, nr. 62

7

Wij onderschrijven dat het onderwijs een plek dient te zijn waar iedereen
zich thuis voelt en waar ieders talenten worden herkend en op waarde
geschat. Dit geldt uiteraard ook voor het kunstvakonderwijs. Dat in het
kunstvakonderwijs nog verbetering mogelijk en nodig is, wordt ook door
de sector zelf onderkend. Zoals geformuleerd in de sectoragenda
kunstonderwijs 2021 – 2025, zetten hogescholen nieuwe stappen op het
terrein van diversiteit en inclusie. Divers en inclusief worden betekent
onder andere kritisch kijken naar de dilemma’s, keuzes en veranderingen
op allerlei plekken in de organisatie: bij selectie en toelating, bij de
samenstelling van docententeams en management, inhoud van het
curriculum, bij training van docenten, bij het bepalen van organisatiedoelen en bij de ontwikkeling van nascholing voor alumni.
Binnen het kunstvakonderwijs wordt kennis uitgewisseld en gegenereerd
met betrekking tot veilige pedagogische en didactische praktijken in het
kunstvakonderwijs. Daarnaast wordt binnen de netwerken van de bij de
sector aangesloten kunstopleidingen actief gewerkt aan het verzamelen
en uitwisselen van kennis en «best practices» op het gebied van inclusief
onderwijs.
Wij onderschrijven het belang van een didactische aantekening op het
gebied van sociale veiligheid voor alle docenten in het kunstvakonderwijs,
die door de Raad wordt aanbevolen. In het hoger onderwijs zijn er echter
geen wettelijke voorschriften over lesbevoegdheden. De hbo-sector zelf
voert het beleid dat alle docenten aan een hogeschool met een aanstelling
van minimaal 0,4 fte beschikken over de Basis Didactische Bekwaamheid.
Ik zal samen met de Minister van OCW in gesprek gaan met de kunstsector over professionalisering op het gebied van inclusief onderwijs en
sociale veiligheid van alle docenten, zodat ze een veilige leeromgeving
kunnen bieden aan studenten.
Amateurkunst
De Raad geeft aan dat er nog niet veel bekend is over grensoverschrijdend
gedrag in de amateurkunst. Dit neemt niet weg dat het aannemelijk is dat
het ook in dit deel van de sector plaatsvindt. Dit onder meer vanwege de
specifieke kwetsbaarheden die de Raad benoemt, zoals de lage organisatiegraad en het veelvuldig werken met vrijwilligers. Alle aanbevelingen uit
het rapport zijn ook van toepassing op de amateurkunst. De maatregelen
die ik hierboven heb beschreven voor de gehele sector zijn ook relevant
voor de werkenden in de amateurkunst. Ik denk daarbij in het bijzonder
aan:
– Inzet op diversiteit en inclusie, zoals via de Code Diversiteit en Inclusie.
Toepassing van de code wordt als subsidievoorwaarde gesteld door
het Rijk en de Rijkscultuurfondsen. Ook kunnen kunst- en cultuurorganisaties in de amateurkunst met vragen over de werking van de code
terecht bij het LKCA;
– Mijn inzet op betere betaling van werkenden in de sector (fair pay), die
ook is gericht op docenten in de amateurkunst;
– Waar in amateurkunst sprake is van werkgeverschap is ook de inzet
van de Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) relevant;
– Werkenden in de amateurkunst kunnen gebruik maken van het
meldpunt van Mores;
– De maatregelen in het kunstvakonderwijs voor verbetering van de
sociale veiligheid, waardoor meer docenten in het amateurcircuit
toegerust zijn om een veilige omgeving te bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 34 843, nr. 62

8

Ten slotte
Het tegengaan van grensoverschrijdend gedrag is een zaak van ons
allemaal. Met deze brief heb ik aangegeven wat ik zelf doe en waar ik
aansluit bij de bredere aanpak vanuit het kabinet. Ik heb er vertrouwen in
dat het huidige palet aan maatregelen kan bijdragen aan een verbetering.
Maar dat betekent niet dat het hier stopt. Helaas moet ik constateren dat
de aard van het probleem van grensoverschrijdend gedrag meerdere
oorzaken en gezichten heeft. Dat betekent dat er mogelijk op termijn
maatregelen aangepast moeten worden, dan wel andere of aanvullende
maatregelen nodig zijn. Die zullen altijd zo veel mogelijk in samenhang
door het kabinet worden bezien. Ik ben gecommitteerd om hieraan binnen
de grenzen van mijn verantwoordelijkheid voor de culturele, creatieve en
mediasector een bijdrage te leveren.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
G. Uslu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 34 843, nr. 62

9