v

Cahier 2015-13

Strafrechtelijke recidive bij plegers van
huiselijk geweld
Ontwikkeling in de terugval en lange termijn-effect Wet tijdelijk huisverbod

D.L. Alberda
C. Boonmann
B.S.J. Wartna

Cahier
De reeks Cahier omvat de rapporten van onderzoek dat door en in opdracht van het
WODC is verricht.
Opname in de reeks betekent niet dat de inhoud van de rapporten het standpunt
van de Minister van Veiligheid en Justitie weergeeft.

Alle rapporten van het WODC zijn gratis te downloaden van www.wodc.nl

Inhoud
Afkortingen — 5
Samenvatting — 7
1
1.1
1.2
1.3

Inleiding — 11
Recidiveonderzoek huiselijk geweld — 11
Wet tijdelijk huisverbod — 13
Huidig onderzoek — 13

2
2.1
2.2
2.3
2.4

Methode van onderzoek — 15
Formatie onderzoeksgroepen — 15
Dataverzameling effectmeting Wet tijdelijk huisverbod — 17
Het meten van recidive — 17
Statistische analyses — 20

3
3.1
3.1.1
3.1.2
3.1.3
3.1.4
3.2
3.2.1
3.2.2
3.2.3

Resultaten — 23
Huiselijk-geweldplegers op OM-niveau — 23
Persoons- en zaakkenmerken — 23
Recidive — 28
Recidive in subgroepen van daders — 29
Ontwikkeling in de tijd — 32
Recidiveonderzoek Wet tijdelijk huisverbod — 34
Vergelijkbaarheid interventie- en controlegroep — 34
Recidive in de interventie- en de controlegroep — 36
Effectschatting huisverbod — 37

4

Conclusie en discussie — 39
Summary — 45
Literatuur — 49
Bijlagen
1 Begeleidingscommissie WODC-Recidivemonitor — 51
2 Klankbordgroep — 53
3 Overzicht wetsartikelen huiselijk geweld — 55
4 Algemene recidive uitgesplitst naar achtergrondkenmerken — 59
5 Multivariate analyse Wet tijdelijk huisverbod — 61
6 Bijkomende delicten in HG-zaken afgedaan in 2007-2011 — 63

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 3

Afkortingen
AMK
ASHG
BJz
BVH
DJJ
HG-pleger
HG-verdachte
HG-zaak
JDS
JustID
OBJD
OM
REPRIS
RiHG
SHG
WODC
Wth

Advies en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling
(tegenwoordig: Veilig Thuis)
Advies en Steunpunt Huiselijk Geweld
Bureau Jeugdzorg
Basis Voorziening Handhaving
Directie Justitieel Jeugdbeleid
Pleger van huiselijk geweld
Verdachte van huiselijk geweld
Strafzaak rond huiselijk geweld
Justitieel Documentatiesysteem
Justitiële Informatiedienst
Onderzoeks- en Beleidsdatabase Justitiële Documentatie
Openbaar Ministerie
Recidiveprevalentie Informatiesysteem
Risicotaxatie-instrument Huiselijk Geweld
Steunpunt Huiselijk Geweld (tegenwoordig: Veilig Thuis)
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum
Wet tijdelijk huisverbod

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 5

Samenvatting
Huiselijk geweld is een groot maatschappelijk probleem. Uit zelfrapportage-onderzoek blijkt dat 45% van de Nederlandse bevolking ooit slachtoffer was van dit delict.
Om het fenomeen aan te pakken werd tussen 2002 en 2008 het interdepartementale beleidsprogramma Privé Geweld – Publieke Zaak uitgevoerd. Dit werd tussentijds verlengd tot 2011 (Ministerie van Justitie, 2002, 20081). Belangrijkste doel was
om de ernst en omvang van huiselijk geweld te doen verminderen.
In 2013 deed het WODC voor het eerst onderzoek naar de recidive van plegers van
huiselijk geweld. Het ging om personen die in de periode 2007-2009 werden vervolgd. Sinds enkele jaren kan een verdachte van huiselijk geweld bij een incident
op last van de burgemeester maximaal 28 dagen uit huis worden geplaatst. Dit
om verdere escalatie te voorkomen en een begin te maken met hulpverlening aan
verdachte en slachtoffer. Onderzoek- en adviesbureau Regioplan voerde onderzoek
uit naar de effecten van de uithuisplaatsingen in het kader van de Wet tijdelijk huisverbod (Wth) en vond aanwijzingen dat de recidive in de maanden na het incident
bij uithuisgeplaatsten lager was dan in een controlegroep van huiselijk-geweldplegers (HG-plegers) zonder huisverbod (De Vaan et al., 20132).
Dit rapport bespreekt de resultaten van een vervolg op het onderzoek van De Vaan
en collega’s, maar bevat ook een update van de recidivecijfers in de populatie van
vervolgde plegers van huiselijk geweld. Regioplan hanteerde een relatief korte
follow-upperiode en gebruikte gegevens van de politie om de recidive te meten. In
dit onderzoek wordt de meting gebaseerd op gegevens opgenomen in de justitiële
documentatie en worden alle HG-plegers minimaal twee jaar gevolgd.

Methode
Het onderzoek is uitgevoerd volgens de richtlijnen van de WODC-Recidivemonitor
en heeft betrekking op de terugval van personen die tussen 2007 en 2011 het delict
pleegden. De gegevens zijn afkomstig uit de OBJD, een gepseudonimiseerde versie
van de justitiële documentatie. De recidive wordt berekend aan de hand van vier
criteria: algemene recidive (elk nieuw misdrijf), ernstige recidive (misdrijven met
een strafdreiging van vier jaar of meer), zeer ernstige recidive (een strafdreiging
van acht jaar of meer) en speciale recidive, hier gedefinieerd als een nieuwe
strafzaak naar aanleiding van huiselijk geweld. De dadergroep is als voorheen
geselecteerd aan de hand van het OBJD-veld ‘maatschappelijke classificatie’. Uit
eerder onderzoek bleek dat zo’n 80% van de vervolgde plegers van huiselijk geweld
via dit veld te identificeren is.
Voor de effectmeting Wth is naast OBJD-gegevens gebruik gemaakt van gegevens
die zijn vergaard door De Vaan et al. (2013). De meting heeft betrekking op een
steekproef van circa 100 uithuisgeplaatsen en evenveel HG-plegers die, om uiteenlopende redenen, niet uit huis werden geplaatst (d.i. de ‘controlegroep’). Om het
1

Ministerie van Justitie (2002). Privé geweld – Publieke zaak: Een nota over de gezamenlijke aanpak van huiselijk
geweld. Den Haag: Ministerie van Justitie.
Ministerie van Justitie (2008). Plan van aanpak Huiselijk Geweld tot 2011: ’De volgende fase’. Den Haag:
Ministerie van Justitie.

2

Vaan, K.B.M. de, Timmermans, M., & Homburg, G.H.J. (2013). Effectief uit huis geplaatst? Effectevaluatie van de
Wet tijdelijk huisverbod. Amsterdam: Regioplan.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 7

effect van de uithuisplaatsingen te meten is gebruik gemaakt van een quasi-experimenteel design. Bij het vergelijken van de recidive in beide groepen zal rekening
worden gehouden met onderlinge verschillen in achtergrondkenmerken waarvan
bekend is dat zij samenhangen met de kans op recidive.

Belangrijkste resultaten
Jaarlijks worden 6.000 tot 8.000 personen vervolgd vanwege het plegen van huiselijk geweld. De meerderheid van de strafzaken handelen om eenvoudige mishandeling (68%-73%), gevolgd door bedreiging (17%-19%). Psychisch geweld kwam met
2% zeer weinig voor in de registratie van justitie en ook de prevalentie van seksueel
geweld lijkt laag. Meer dan 9 van de 10 daders zijn van het mannelijk geslacht. Ze
zijn gemiddeld 35 jaar oud. Ruim 70% van de daders is voorafgaand aan de uitgangszaak al eerder met justitie in aanraking geweest. Gemiddeld had men al vijf
eerdere justitiecontacten, het eerste vond plaats rond het 25e levensjaar. Onevenredig veel zaken deden zich voor in de arrondissementen Den Haag, Amsterdam en
Rotterdam. De meest voorkomende afdoening was een werkstraf.
De huidige onderzoeksgroep vormt een select gedeelte van de totale populatie van
HG-plegers. Lang niet alle incidenten worden onder de aandacht van het OM gebracht, dat hangt af van de ernst en de bewijsbaarheid van het gepleegde delict.
Om deze redenen is er sprake van een ondervertegenwoordiging van psychische
vormen van huiselijk geweld en bevat de onderzoekspopulatie relatief veel mannelijke daders (zij brengen vaker, ernstig fysiek letsel toe) van Nederlandse afkomst
(in niet-Westerse bevolkingsgroepen is de meldingsbereidheid lager). Zedendelicten
en gevallen van kindermishandeling komen weinig voor in de registratie. Zij worden
vaak onder een andere noemer dan ‘huiselijk geweld’ in de justitiesystemen geregistreerd.
Inzoomend op de strafrechtelijke recidive van de vervolgde HG-plegers, blijkt dat
het percentage 2-jarige algemene recidive gedurende de onderzoeksperiode is afgenomen van 37,2% in 2007 naar 33,2% in 2011. Alleen in het laatste jaar van het
onderzoek, 2011, was een lichte toename van de prevalentie van recidive te zien.
De cijfers zijn gecorrigeerd voor verschuivingen in de achtergrondkenmerken van de
daders. Zij geven met andere woorden de netto-ontwikkeling in de terugval van de
onderzoekspopulatie weer.
Naast een recidivemeting onder de vervolgde HG-plegers biedt dit rapport een
effectmeting van de Wet tijdelijk huisverbod. Uit de resultaten blijkt dat de groep
die uit huis werd geplaatst in de daarop volgende jaren géén lagere recidive vertoonde dan de controlegroep van HG-plegers zonder huisverbod. Bij deze vergelijking is rekening gehouden met onderlinge verschillen op een aantal achtergrondkenmerken. Eerder onderzoek onder dezelfde groepen wees een verschil uit ten
gunste van het huisverbod, maar dit kon in het huidige onderzoek dus niet worden
gerepliceerd.

Conclusie en discussie
Het is lastig te bepalen wat de precieze oorzaak is geweest van de geconstateerde
daling van de recidive onder vervolgde HG-plegers. Mogelijk is de daderpopulatie in
meer opzichten van samenstelling veranderd en konden we daar niet voor corrige-

8 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

ren. Het zou ook kunnen dat het dadergerichte beleid op het terrein van huiselijk
geweld zijn vruchten heeft afgeworpen. Met maatregelen als de ontwikkeling van
standaardscreeningsinstrumenten, de versterking van het aanbod van gedragsinterventies en hulpverlening, verbetering van de nazorg en de Wet tijdelijk huisverbod
is er in de achterliggende jaren veel gebeurd. Met hetzelfde justitiebeleid is tegelijkertijd een betere signalering van gevallen van huiselijk geweld nagestreefd, de
aandacht voor dit delict is sterk toegenomen. Dat maakt het des te opmerkelijker
dat de recidivecijfers in deze populatie zijn gedaald. Aan de andere kant, bijna alle
sectoren van de strafrechtspleging laten de laatste jaren een afname van de recidive
zien (Wartna et al., 20143). Het kan dus ook zijn dat het onderzoeksresultaat meer
algemene oorzaken heeft.
Via een quasi-experimenteel design is aanvullend onderzocht of uithuisplaatsingen
uitgevoerd in het kader van de Wet tijdelijk huisverbod, van invloed zijn geweest op
de latere recidive van personen verdacht van het plegen van huiselijk geweld. Dat
effect kon niet worden vastgesteld; er was geen significant verschil met een controlegroep in de periode van twee jaar volgend op het incident. Een uithuisplaatsing
is primair bedoeld om rust te creëren in een crisissituatie. In de praktijk vormt het
vaak het startpunt van een zorgtraject waarin de verdachte en het slachtoffer hulp
krijgen aangeboden. In onze data zien we dat de HG-plegers die een tijdelijk huisverbod kregen opgelegd veel vaker in een traject van hulpverlening terecht kwamen
dan de HG-plegers in de controlegroep. We zien echter ook dat de uithuisgeplaatsten in verreweg de meeste gevallen alsnog strafrechtelijk werden vervolgd. Het zou
kunnen dat de vervolging het zorgtraject en de hulpverlening in de weg heeft gezeten en dat daarom een effect op de latere recidive is uitgebleven.
Daarbij speelt ook een rol dat de huisverboden veelal zijn ingezet bij daders met
een rijk strafrechtelijk verleden, zo blijkt althans uit onze onderzoeksgegevens. Dat
is misschien niet de groep waarbij een effect op de latere recidive mag worden
verwacht. Een tijdelijke uithuisplaatsing is een probaat middel om in te grijpen in
een crisissituatie. Zo kan de onmiddellijke dreiging van verder huiselijk geweld
worden afgewend. Om ook het recidivegevaar op langere termijn te reduceren kan
het huisverbod wellicht beter worden ingezet bij personen die nog niet eerder in
aanraking zijn gekomen met justitie. Nader onderzoek onder een grotere en meer
diverse groep van uithuisgeplaatsten zou dat kunnen uitwijzen. Kandidaten voor het
huisverbod kunnen via gevalideerde risicotaxatieinstrumenten als het RiHG, B-Safer
of het triage-instrument ‘veilig thuis’ worden gescreend, zodat onderscheid kan
worden gemaakt tussen personen bij wie het huisverbod alleen als noodmaatregel
wordt ingezet en de groep waarbij daarnaast ook gerichte gedragsverandering wordt
nagestreefd.

3

Wartna, B.S.J., Tollenaar, N., Verweij, S., Timmermans, M., Witvliet, M., & Homburg, G.H.J. (2014). Terugval in
recidive: Exploratie van de daling in de recidivecijfers van jeugdigen en ex-gedetineerden bestraft in de periode
2002-2010. Den Haag: WODC. Cahier 2014-16.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 9

1

Inleiding

Huiselijk geweld is een groot maatschappelijk probleem. Jaarlijks worden naar
schatting tussen de 100.000 en 110.000 personen verdacht van het plegen van
huiselijk geweld. Cijfers over het aantal slachtoffers van huiselijk geweld lopen sterk
uiteen: van 160.000 à 200.000 per jaar op basis van statistische inferenties (Van
der Heijden, Cruyff & Van Gils, 2009) tot maar liefst één miljoen op basis van extrapolatie van enquêtegegevens uit een bevolkingsonderzoek (Ferwerda & Hardeman,
2013). Huiselijk geweld is geweld gepleegd door iemand uit de kring rondom het
slachtoffer die wordt gevormd door (ex)-partners, gezinsleden, familieleden en
huisvrienden. De term heeft geen betrekking op de locatie van het geweld, maar op
de relatie tussen de dader en het slachtoffer. Het geweld kan zowel fysiek, seksueel
als psychisch van aard zijn en kan zich richten op mannen en vrouwen van alle leeftijden: kinderen, volwassenen en ouderen (Van Dijk, Flight, Oppenhuis, & Duesmann, 1997; Movisie, 2011; Van der Veen & Bogaerts, 2010).
Eind vorige eeuw verscheen het rapport Huiselijk geweld. Aard, omvang en hulpverlening. (Van Dijk et al. 1997). Het rapport bracht aan het licht dat 45% van de
Nederlandse bevolking ooit slachtoffer is geweest van huiselijk geweld, met soms
ernstige problemen als gevolg, zoals verminderd zelfvertrouwen, angstgevoelens of
problemen met intimiteit of seksualiteit. Om het probleem van huiselijk geweld aan
te pakken werd tussen 2002 en 2008 een interdepartementaal beleidsprogramma
uitgevoerd met de titel: Privé Geweld – Publieke Zaak (Ministerie van Justitie, 2002,
2008). De looptijd werd tussentijds verlengd tot 2011. Belangrijkste doel van het
programma was om de ernst en omvang van huiselijk geweld te doen verminderen.
Door de jaren heen zijn de accenten binnen het programma verschoven: van bewustwording van het probleem via normstelling - huiselijk geweld wordt in de huidige maatschappij niet getolereerd - en verbetering van de ketensamenwerking,
naar passende zorg en hulpverlening voor slachtoffers én daders. In de laatste fase
van het programma (2008-2011) lag het accent vooral op het terugdringen van de
recidive onder plegers van huiselijk geweld (Jongebreur, Lindenberg, & Plaisier,
2011; Ministerie van Justitie, 2008). Men beoogde dit te bereiken door middel van
signalering en een gerichte daderaanpak. De invoering van de ‘Wet tijdelijk huisverbod’ (Wth) maakte daar onderdeel van uit.

1.1

Recidiveonderzoek huiselijk geweld

De Recidivemonitor van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum
(WODC) is een langlopend onderzoeksproject waarin op een gestandaardiseerde
wijze recidivemetingen worden uitgevoerd onder zo goed als alle Nederlandse
justitiabelen. Diverse onderzoeksgroepen worden gevolgd, waaronder ex-gedetineerden, reclasseringscliënten en pupillen van justitiële jeugdinrichtingen (Wartna
et al., 2012). Om meer inzicht te krijgen in de recidive van plegers van huiselijk
geweld heeft de voormalige Directie Justitieel Jeugdbeleid (DJJ) van het Ministerie
van Veiligheid en Justitie het WODC gevraagd deze dadergroep onder te brengen in
de Recidivemonitor.
De Recidivemonitor maakt gebruik van gegevens uit de Onderzoeks- en Beleidsdatabase Justitiële Documentatie (OBJD). Dit is een versleutelde kopie van het
justitiële documentatiesysteem. Op basis van dit bestand kunnen enkel uitspraken
worden gedaan over daders die zijn opgespoord en werden vervolgd (Wartna, Blom,

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 11

& Tollenaar, 2011). Het recidiveonderzoek van het WODC richt zich met andere
woorden op een beperkte groep van plegers van huiselijk geweld: de groep waarvan het delictgedrag onder de aandacht werd gebracht van het Openbaar Ministerie (OM). De OBJD brengt van deze groep de zogeheten strafrechtelijke recidive in
kaart. Alleen als de dader opnieuw in aanraking komt met justitie, wordt zijn of haar
zaak als recidive in het onderzoek meegenomen.
Huiselijk geweld is niet een delict waar een apart wetsartikel voor bestaat. In de
OBJD moet het vóórkomen van het delict worden afgeleid uit aanvullende delictomschrijvingen. In 2011 is een haalbaarheidsstudie uitgevoerd waaruit bleek dat
vanaf 2007 bijna 80% van de daders met een justitiecontact naar aanleiding van
huiselijk geweld, aan de hand van de OBJD kan worden geïdentificeerd (Alberda,
2011). Extra analyses toonden aan dat de groep die in de OBJD werd aangetroffen,
qua recidiverisico representatief is voor de gehele populatie van veroordeelde huiselijk-geweldplegers (HG-plegers). We mogen dus stellen dat hoewel de OBJD niet
alle relevante gevallen omvat er op basis van dit bronbestand wel betrouwbare
uitspraken kunnen worden gedaan over de strafrechtelijke recidive in dat deel van
de plegers van huiselijk geweld dat met justitie in aanraking komt.
In opvolging van de haalbaarheidsstudie verscheen in 2013 het eerste rapport met
recidivecijfers (Alberda & Wartna, 2013). Het ging om plegers van huiselijk geweld
die in de periode 2007-2009 werden vervolgd en bestraft.4 Eén op de drie bleek
binnen twee jaar in algemene zin te hebben gerecidiveerd, dat wil zeggen bleek
twee jaar na de uitgangszaak een nieuw justitiecontact te hebben naar aanleiding
van het plegen van een nieuw misdrijf. Eén op de twaalf onderzochte daders had in
dezelfde periode een nieuwe strafzaak naar aanleiding van huiselijk geweld. Dat is
hoger dan onder vervolgde geweldplegers in het algemeen. Zie figuur 1.
Figuur 1

Prevalentie van 2-jarige algemene, ernstige, zeer ernstige recidive en recidive met huiselijk geweld onder plegers van huiselijk
geweld vervolgd in 2009 en onder vervolgde geweldplegers in
het algemeen
40
35

% recidivisten

30
25
20
15
10
5
0

*

Algemene
recidive

Ernstige
recidive*

Zeer ernstige
recidive*

Huiselijk geweld
recidive*

Huiselijk geweldplegers
(N=7.030)

33,4

24,5

3,8

8,1

Geweldplegers (N=32.609)

33,6

25,7

4,6

3,9

p<0,01; ES<0,1

Bron: Alberda & Wartna, 2013; p. 9.

4

In dit rapport verstaan wij onder een vervolgde dader een persoon met een ‘geldig’ justitiecontact naar aanleiding van een misdrijf. Met ‘geldig’ wordt bedoeld: de bijbehorende strafzaak is afgedaan door het OM (inclusief
beleidssepots maar exclusief technische sepots) of geëindigd in een schuldigverklaring door de rechter.

12 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

1.2

Wet tijdelijk huisverbod

Een van de elementen van de dadergerichte aanpak van huiselijk geweld was de
invoering van de Wet tijdelijk huisverbod (Wth). Deze trad op 1 januari 2009 in
werking (Staatsblad, 2008, nr. 421, nr. 484). Sindsdien worden er per jaar in
Nederland een paar duizend huisverboden opgelegd. Met een tijdelijk huisverbod
kan een verdachte bij een (dreigend) geval van huiselijk geweld op last van de
burgemeester 10 dagen uit huis worden geplaatst. Deze termijn kan worden verlengd tot maximaal 28 dagen. De uithuisplaatsing is een bestuursrechtelijke maatregel, die wordt toegepast bij huiselijk geweld of de dreiging van huiselijk geweld.
Met het huisverbod wordt beoogd verdere escalatie van de noodsituatie te voorkomen. Tijdens het huisverbod krijgen zowel het slachtoffer als de verdachte hulp
aangeboden.
De Wth stelt dat er binnen vijf jaar na inwerkingtreding van de Wet verslag moet
worden gedaan aan de Staten-Generaal over de doeltreffendheid en het effect in de
praktijk. Onderzoek- en adviesbureau Regioplan heeft een evaluatie verricht (De
Vaan, Timmermans & Homburg, 2013). Om één aspect van de effectiviteit van de
Wet te toetsen, werd de recidive van verdachten van huiselijk geweld (HG-verdachten) met en zonder huisverbod met elkaar vergeleken. De meting van Regioplan
vond plaats op basis van gegevens geregistreerd bij de politie. Na het formeren van
de onderzoeksgroepen bleek de interventiegroep (de groep met een huisverbod)
niet in alle opzichten vergelijkbaar met de controlegroep (de HG-verdachten zonder
huisverbod). Op een aantal punten bleken de personen in de interventiegroep vooraf
al een hoger recidiverisico te hebben dan de personen in de controlegroep. Zo bestond de interventiegroep in tegenstelling tot de controlegroep zo goed als alleen
uit mannen. Vaker dan de personen in de controlegroep waren zij al bekend bij de
politie en ze waren in het verleden ook al vaker aangehouden.
De interventiegroep had a priori dus een zwaarder profiel dan de controlegroep (De
Vaan et al., 2013). Nochtans vonden de onderzoekers van Regioplan enige aanwijzingen dat de recidive bij de uithuisgeplaatsten lager was dan in de groep zonder
huisverbod. Het verschil betrof de huiselijk geweld-recidive in de periode tussen één
en anderhalf jaar na de uitgangszaak. Het gemeten verschil was niet statistisch
significant, maar bevond zich wel op trendniveau, dat wil zeggen had een p-waarde
tussen 0,05 en 0,10. Het gemiddeld aantal nieuwe huiselijk geweldsincidenten bleek
wel significant lager in de interventiegroep dan in de controlegroep (De Vaan et al.,
2013).
De evaluatie van Regioplan schetst de stand van zaken in de periode direct volgend
op het incident waarbij sprake was van huiselijk geweld. In deze periode vond voor
de personen in de interventiegroep het huisverbod plaats en de hulpverlening die
daar in de meeste gevallen mee gepaard ging. Om na te gaan of het eventuele
effect van het huisverbod op de terugval langer aanhoudt, is door het WODC een
vergelijkend recidiveonderzoek uitgevoerd volgens de aanpak van de Recidivemonitor. De Recidivemonitor hanteert een minimum follow-up periode van twee
jaar en maakt gebruik van gegevens opgeslagen in de justitiële documentatie. Zo
kan worden nagegaan of personen die opnieuw in aanraking kwamen met de politie
uiteindelijk ook door justitie strafrechtelijk werden vervolgd.

1.3

Huidig onderzoek

In dit rapport wordt in vervolg op het onderzoek van Alberda en Wartna (2013) de
verdere ontwikkeling beschreven van de strafrechtelijke recidive in de landelijke
populatie van vervolgde plegers van huiselijk geweld. Het gaat om de groep ver-

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 13

volgd in de jaren 2007 tot en met 2011. Ten opzichte van de vorige rapportage zijn
dus twee nieuwe cohorten aan het recidiveonderzoek toegevoegd. Naast de voortzetting van de monitor wordt onderzocht welk effect de uithuisplaatsingen uitgevoerd in het kader van de Wet tijdelijk huisverbod hebben gehad op het niveau van
de strafrechtelijke recidive van verdachten van huiselijk geweld. Dit onderdeel ligt in
het verlengde van het eerdergenoemde onderzoek van Regioplan (De Vaan et al.,
2013), maar volgt een andere methode. De meting is niet op politie- maar op justitiegegevens gebaseerd. Per onderdeel luiden de onderzoeksvragen als volgt:
Recidivemeting HG-plegers vervolgd door het OM:
1 Hoe ziet de groep er uit?
2 Wat is het recidivebeeld in deze groep: welk deel kwam na de uitgangszaak opnieuw in aanraking met justitie?
3 Wat is de ontwikkeling van de strafrechtelijke recidive van vervolgde plegers van
huiselijk geweld door de jaren heen, rekening houdend met verschuivingen in hun
achtergronden?
Effectmeting Wet tijdelijk huisverbod:
1 Welke kenmerken hebben verdachten van huiselijk geweld die een huisverbod
kregen opgelegd (de interventiegroep)? En in hoeverre verschillen zij van verdachten van huiselijk geweld die niet te maken kregen met een huisverbod
(controlegroep)?
2 Wat is het recidivebeeld in beide groepen: welk deel van HG-verdachten kwam
na het incident voor een nieuw feit in aanraking met justitie?
3 Wat is het effect van de uithuisplaatsingen die kaderen binnen de Wth op het
niveau van de strafrechtelijke recidive?
In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de gehanteerde methoden van onderzoek.
Hoofdstuk 3 bevat een bespreking van de resultaten. De conclusies en discussie
ten slotte, komen in hoofdstuk 4 aan bod.

14 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

2

Methode van onderzoek

Dit hoofdstuk bevat een weergave van de methode van onderzoek. In paragraaf 2.1
wordt beschreven hoe de onderzoeksgroepen werden samengesteld voor (a) het
voortgezette recidiveonderzoek onder vervolgde plegers van huiselijk geweld en
(b) de effectmeting Wth. Paragraaf 2.2 behandelt de dataverzameling die voor de
effectmeting is uitgevoerd. In 2.3 lichten we verder toe hoe de recidive is gemeten.
Paragraaf 2.4 geeft de gebruikte statistische analyses weer.

2.1

Formatie onderzoeksgroepen

Vervolgde plegers van huiselijk geweld
Naast informatie over de overtreden wetsartikelen bevat de OBJD een veld ‘maatschappelijke classificatie’. Dit veld wordt in de strafketen gebruikt om extra informatie te geven over het gepleegde delict. De onderzoeksgroep van de Recidivemonitor
is aan de hand van dit veld geselecteerd. Als dit veld de code ‘huiselijk geweld’ bevat wordt de betrokken verdachte geselecteerd.5
Deze ronde gaat het om plegers van huiselijk geweld van wie de strafzaak tussen
2007 en 2011 is afgedaan. Het jaar 2007 is als startpunt genomen omdat vanaf dat
jaar daders betrouwbaar geïdentificeerd kunnen worden met behulp van de maatschappelijk classificatie; 2011 is – voor nu – het laatste jaar van onderzoek. Omdat
het enige tijd duurt voordat strafzaken zijn ingeschreven in de registratie-systemen
van justitie, is de groep bestraft in dat jaar het laatste cohort waarover bij het opmaken van dit rapport minimaal de 2-jarige recidive kon worden berekend.
Omdat een deel van de onderzoekspopulatie recidiveert, kunnen daders in meer
dan één jaarcohort voorkomen. In totaal bestaat de onderzoeksgroep van vervolgde
plegers van huiselijk geweld over de jaren 2007-2011 uit 29.715 unieke personen.
Dat lijkt veel en voor onderzoeksdoeleinden is het ook meer dan voldoende, maar
men moet zich realiseren dat de huidige onderzoeksgroep slechts een klein deel
vormt van de totale populatie van HG-plegers in Nederland. Lang niet alle personen die als dader betrokken zijn bij een incident op dit vlak, zien we terug op OMniveau.
Ferwerda en Hardeman (2013) schatten het dark number van huiselijk geweld in
2010 op 80%. Dit zou betekenen dat slechts één op de vijf incidenten ter kennis
komt van de autoriteiten. Figuur 2 geeft enkele statistieken over het jaar 2011
weer. Het gaat om gevallen van huiselijk geweld op het niveau van politie en
justitie. We zien dat de aantallen verder in de keten snel teruglopen. Een kleine
minderheid van de geregistreerde incidenten dringt door tot de laatste schakel. Nu
is het niet zo dat de verhoudingen tussen de aantallen in de figuur elk jaar dezelfde
zijn. Het percentage van de gepleegde delicten dat aan de politie wordt gemeld of
waarover officieel aangifte wordt gedaan, fluctueert en hetzelfde geldt voor het aandeel van de aangiften dat tot aanhouding van een verdachte leidt en het percentage
van de zaken dat door de politie wordt doorgestuurd naar het OM.

5

Bijlage 3 geeft een overzicht van de wetsartikelen waarbij code ‘huiselijk geweld’ kan voorkomen.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 15

Figuur 2

Huiselijk geweld in de strafrechtketen van 2011
Geregistreerde HG-incidenten N=91.874*

Aangifte opgenomen N=24.950*

Verdachte aangehouden N=15.113*

Dossier doorgestuurd naar
OM N=10.165*
Dader met geldige
code HG **
N=6.519

*

Bureau Beke, 2013.

** Exclusief dubbeltellingen in het geval van voegingen en zonder technische sepots of niet schuldigverklaringen.

Het is dus niet eenvoudig om aan te geven welk deel van de totale daderpopulatie
met het huidige onderzoek wordt afgedekt. Vermoedelijk is het wel zo dat de personen in dit onderzoek globaal gesproken het zwaardere segment vormen van deze
populatie. We mogen immers aannemen dat plegers van ernstige en structurele
vormen van huiselijk geweld over het algemeen genomen een grotere kans hebben
te worden vervolgd dan plegers van relatief lichte of incidentele vormen van huiselijk geweld. Tegelijkertijd weten we dat dit laatste zeker niet in alle gevallen opgaat.
Uit onderzoek is bekend dat sommige zeer ernstige vormen van huiselijk geweld
niet of pas laat bij de politie worden aangemeld. Het gaat hier dan doorgaans om
‘intimate terrorism’, waarbij daders hun partner nauwlettend in de gaten houden en
verbieden met anderen om te gaan. Als het al gebeurt, duurt het duurt vaak lang
voordat de slachtoffers van deze vorm van huiselijk geweld hulp zoeken (Van der
Veen & Bogaerts, 2010).6
Wet tijdelijk huisverbod – uithuisgeplaatsten en controlegroep
De onderzoeksgroepen voor de effectmeting van de Wet tijdelijk huisverbod zijn
dezelfde als de onderzoeksgroepen in de evaluatie van Regioplan (De Vaan et al.,
2013). Om tot deze groepen te komen trok Regioplan in zeven gemeentes een
steekproef: Amsterdam, Apeldoorn, Emmen, Enschede, Leeuwarden, Leiden en
Rotterdam. De keuze viel op deze gemeenten, omdat zij eerder betrokken waren
bij een landelijke procesevaluatie (zie Schreijenberg et al., 2010). Per gemeente
werden at random vijftien HG-verdachten geselecteerd die in 2011 een huisverbod
kregen opgelegd en vijftien tegenhangers die in datzelfde jaar géén huisverbod
kregen. Voor de controlegroep is getracht personen zonder huisverbod te vinden
met een vergelijkbare casuïstiek. Dat bleek echter niet haalbaar te zijn. De controle6

We richten ons in dit recidiveonderzoek op erkende en vervolgde daders, maar uit het onderzoek van Van der
Veen en Bogaerts (2010) blijkt bovendien dat er bij huiselijk geweld vaak sprake is van ‘gedeeld daderschap’. De
betrokkenen beschuldigen elkaar.

16 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

groep was uiteindelijk in een aantal opzichten minder zwaar dan de groep met een
huisverbod (De Vaan et al., 2013). In totaal bestaat de interventiegroep uit 105
personen en de controlegroep uit 104. Van deze personen zijn uit de OBJD gegevens
geëxtraheerd over de periode voor en na het uitgangsdelict.

2.2

Dataverzameling effectmeting Wet tijdelijk huisverbod

Voor de effectmeting Wth wordt naast de OBJD-gegevens gebruik gemaakt van
gegevens die zijn vergaard door De Vaan et al. (2013). De dataverzameling voor dit
onderzoek bestond indertijd uit twee fases. In de maanden na de steekproeftrekking
werden processen-verbaal en afnames van een risicotaxatie-instrument verzameld
en werden intakeverslagen en plannen van aanpak van de hulpverleningsinstanties
bestudeerd. Wanneer een huisverbod wordt overwogen neemt de politie bij de
verdachte het risicotaxatie-instrument Huiselijk Geweld (RiHG) af. Dit instrument
schat het risico op hernieuwd huiselijk geweld en verkent de situatie op een aantal
vaste onderdelen: antecedenten en eerdere incidenten, mate van aanspreekbaarheid van de dader, alcohol/drugs gebruik, het verloop van het (gewelds)incident en
de gezinsachtergronden. Bij het laatste onderdeel wordt doorgevraagd naar spanningen vanwege werk, financiën, familie- of relatieproblemen en sociaal isolement
(Kuppens & Beke, 2008).
De tweede fase van de dataverzameling vond plaats vanaf najaar 2012 en duurde
voort tot april 2013. Met behulp van de betrokken hulpverleningsinstanties werd
– indien van toepassing – het zorgtraject in kaart gebracht. Bijna alle respondenten
uit de interventiegroep hebben in het verlengde van het huisverbod een zorgtraject
doorlopen. In de controlegroep kreeg slechts een minderheid – 18 van de 104 personen - hulpverlening aangeboden. Bij de politie zijn gegevens opgevraagd over
eventuele nieuwe incidenten van huiselijk geweld.7 En tot slot hebben de onderzoekers van Regioplan in de gevallen waarin dat speelde gegevens verzameld over de
strafrechtelijke afdoening. Bij het Centraal Bureau voor de Statistiek werden ten
slotte data opgevraagd over de herkomst, het opleidingsniveau en de burgerlijke
staat.

2.3

Het meten van recidive

De recidivemetingen voor het huidige onderzoek zijn uitgevoerd volgens de richtlijnen van de WODC-Recidivemonitor (Wartna et al., 2011). De onderzoeksgegevens zijn afkomstig uit de OBJD en bewerkt via vaste procedures. De OBJD is een
gepseudonimiseerde versie van het Justitieel Documentatie Systeem (JDS), het
wettelijke documentatiesysteem voor de afdoening van strafzaken. Zoals eerder
aangegeven, impliceert het gebruik van de OBJD dat alleen de criminaliteit die
onder de aandacht komt van het OM met het onderzoek in kaart wordt gebracht.
Delicten die niet worden opgespoord, of niet door de politie worden doorgegeven,
blijven buiten beschouwing. Om deze reden wordt dan ook in het algemeen gesproken van het vaststellen van de strafrechtelijke recidive. Ook zaken die eindigen in

7

Deze gegevens zijn ook opgevraagd bij Bureau Jeugdzorg (BJz) en Veilig Thuis (voorheen AMK en SHG). In veel
gevallen was deze informatie echter niet aanwezig. Om eventuele registratieverschillen te vermijden heeft Regioplan voor de vergelijking van de recidive tussen de interventie- en de controlegroep alleen gebruik gemaakt van
de politieregistratie.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 17

een vrijspraak, een technisch sepot of een technische beslissing van de rechter
blijven buiten beschouwing. Alleen strafzaken waarin de rechter een schuldigverklaring uitspreekt of die door de officier van justitie worden afgedaan met een beleidssepot, transactie of strafbeschikking tellen mee. Zie voor een meer uitgebreide
toelichting van de werkwijze van de Recidivemonitor Wartna, Blom en Tollenaar
(2011).
Recidivecriteria
De Recidivemonitor kent vaste criteria voor het meten van de terugval. Box 1 geeft
de definities van de criteria die in dit onderzoek zijn gebruikt: ‘algemene’, ‘ernstige’,
‘zeer ernstige’ en ‘speciale’ recidive. De criteria sluiten elkaar niet uit maar overlappen elkaar. De algemene recidive omspant alle strafrechtelijke recidive. De ernstige
recidive is een deelverzameling van de algemene recidive en een klein deel daarvan
wordt gemarkeerd als ‘zeer ernstig’. De speciale recidive is in dit onderzoek gedefinieerd als een nieuwe strafzaak waarin minstens één geval van huiselijk geweld
voorkomt.8 De speciale recidive kan zowel uit relatief lichte als uit ernstige en zelfs
zeer ernstige delicten bestaan. Een nieuw geval van huiselijk geweld kan immers
geboekt staan onder ‘eenvoudige mishandeling’ (Sr 300 – 3 jaar), ‘bedreiging’
(Sr 285 - 2 jaar) of een ‘misdrijf tegen het leven’ (o.m. Sr 289 – 30 jaar tot
levenslang). Figuur 3 geeft de overlap tussen de verschillende recidiveciteria grafisch weer. Zie bijlage 3 voor een overzicht van de wetsartikelen waaronder huiselijk
geweld kan voorkomen.
Box 1

Recidivecriteria volgens de WODC-Recidivemonitor

Algemene recidive: een nieuw geldig* justitiecontact naar aanleiding van enig
misdrijf, ongeacht de aard en ernst van de gepleegde delicten.
Ernstige recidive: een nieuw geldig justitiecontact naar aanleiding van een misdrijf
met een maximale straf dreiging van 4 jaar of meer.**
Zeer ernstige recidive: een nieuw geldig justitiecontact naar aanleiding van een
misdrijf met een maximale straf dreiging van 8 jaar of meer.
Speciale recidive: een nieuw geldig justitiecontact naar aanleiding van een zelfde
soort misdrijf als in de uitgangszaak, in het huidige onderzoek een nieuw
justitiecontact naar aanleiding van een misdrijf met een huiselijk geweldcomponent.
*

Zaken die niet eindigen in een vrijspraak, een technisch sepot door het OM of een technische beslissing door de rechter.

** Delicten met een lagere strafdreiging waarvoor voorlopige hechtenis kan worden opgelegd, vallen ook in deze categorie.

Facetten van recidive
Bij het meten van de recidive maakt het WODC onderscheid tussen de facetten
prevalentie, frequentie en omvang. De prevalentie van recidive is het percentage
personen dat binnen een bepaalde periode opnieuw met justitie in aanraking is
gekomen voor het plegen van een misdrijf. De frequentie van de recidive heeft

8

Deze wordt vastgesteld aan de hand van de code ‘huiselijk geweld’ in het veld ‘maatschappelijke classificatie’.
Eerder bleek dat circa 80% van de relevante strafbare feiten aan de hand van dit veld kunnen worden geïdentificeerd (Alberda, 2011). Het percentage speciale recidive op OM-niveau wordt dus licht onderschat. Omdat de
OBJD daar geen informatie over bevat, is het niet mogelijk om in nieuw geval van huiselijk geweld te bepalen of
het om hetzelfde slachtoffer gaat.

18 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

betrekking op het aantal nieuwe strafzaken dat een recidivist heeft. De omvang is
het totale aantal nieuwe justitiecontacten per groep van honderd personen.
In dit rapport komt alleen de prevalentie van de strafrechtelijke recidive aan de
orde. Statistieken over de frequentie en de omvang van de recidive zijn te vinden in
REPRIS, een webapplicatie bereikbaar via de site van het WODC. Via dit systeem
kunnen alle cijfers van de Recidivemonitor worden geraadpleegd.
Figuur 3

Overlap tussen de in dit onderzoek gebruikte recidivecriteria

Algemene
recidive

Speciale
recidive

Ernstige
recidive
Zeer
ernstige
recidive

Observatietermijn
Bij de Recidivemonitor geldt normaalgesproken de einddatum van de justitie-interventie als startpunt van de periode waarover de recidive wordt berekend. Dat is dan
bijvoorbeeld de dag van ontslag uit een penitentiaire inrichting. Omdat er voor de
uithuisgeplaatsten in de interventiegroep geen datum einde huisverbod beschikbaar
is, is in dit onderzoek voor beide groepen de pleegdatum van het uitgangsdelict als
begin van de observatieperiode genomen.9 Deze datum was voor iedereen bekend.
Het betekent dat het huisverbod zelf in de periode valt waarover de recidive is
berekend. Aangezien het huisverbod niet langer duurt dat 28 dagen en de recidive
over meerdere jaren wordt berekend, zal dit weinig vertekening geven. Bovendien
kúnnen plegers van huiselijk geweld tijdens het huisverbod recidiveren, in tegenstelling tot daders in detentie. De delicten gepleegd tijdens het huisverbod zullen
in dit onderzoek dan ook meetellen bij het berekenen van de recidive.
Bij de recidivemeting onder de personen met en zonder huisverbod gold 31 december 2013 als eindpunt van de observatie. Om rekening te houden met achterstanden
in de registratie van nieuwe strafzaken in het JDS, is de OBJD geraadpleegd na de
verversing van de data in juli 2014. Op deze wijze kon voor alle personen in het
onderzoek minimaal de 2-jarige recidive worden berekend. De WODC-Recidivemonitor hanteert deze observatietermijn als minimum. De stabiliteit van het meetresultaat is bij het meten van de 2-jarige recidive voldoende gegarandeerd en deze
uitkomstmaat geeft een goede indicatie van de terugval op langere termijn.

9

Behalve in gevallen waarin het delict werd afgedaan met een onvoorwaardeljke vrijheidsstraf. Dan gold in beide
groepen de dag van invrijheidstelling als beginpunt van de observatietermijn. De observatie werd dus opgeschort
met de duur van de detentie. Daders die vast hebben gezeten werden uiteindelijk even lang gevolgd als daders
die geen, of een extramurale strafrechtelijke sanctie kregen opgelegd.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 19

2.4

Statistische analyses

Vervolgde plegers van huiselijk geweld
Voor de presentatie van de achtergronden van de vervolgde plegers van huiselijk
geweld gebruiken we beschrijvende statistiek. De prevalentie van de recidive wordt
in lijn met de standaard van de Recidivemonitor bepaald met behulp van survival
analyse. Deze techniek houdt rekening met onderlinge verschillen in de observatietermijn. Voor elk recidivecriterium – algemene, ernstige, zeer ernstige en speciale
recidive – wordt berekend welk percentage van de onderzoeksgroep opnieuw in
aanraking is gekomen met justitie in de jaren volgend op de afhandeling van het
geval van huiselijk geweld.
Om de ontwikkeling van de recidive onder vervolgde plegers van huiselijk geweld
goed te kunnen volgen, zullen de ruwe recidivecijfers van de opeenvolgende cohorten worden gecorrigeerd. Door verschuivingen in de achtergronden van de personen
in het onderzoek en ontwikkelingen in het ophelderingspercentage geven de ruwe
cijfers mogelijk een vertekend beeld. De correctie van de recidive-percentages vindt
plaats met behulp van een parametrisch survivalmodel (Royston, 2001). Dit model
geeft een schatting van de invloed van de achtergrondkenmerken op de recidivekans en berekent of er op landelijke niveau significante registratie-effecten zijn,
zodat de ruwe recidivecijfers kunnen worden bijgesteld. Op deze manier krijgt men
de ‘netto-ontwikkeling’ van de recidive nauwkeuriger in beeld. Box 2 geeft de details
van de inzet van het voorspellingsmodel.
Box 2

Correctie van ruwe recidivecijfers

Verschuivingen in de onderzoeksgroepen en het bestaan van mogelijke registratieeffecten vertroebelen het zicht op de ontwikkeling van de recidive. In de Recidivemonitor worden daarom naast ruwe ook gecorrigeerde percentages berekend. De
correctie van de ruwe cijfers vindt plaats met behulp van een statistisch model, een
parametrisch survivalmodel, een bijzondere vorm van regressieanalyse (Royston,
2001). Het model geeft schattingen van de invloed van de achtergrondkenmerken
op de recidivekans en berekent of er significante registratie-effecten zijn. Met behulp van de modellen kunnen de ruwe recidivecijfers worden bijgesteld. De modellen werden gefit op één helft van de totale populatie uit de onderzoeksperiode, en
gevalideerd op de andere helft. De fit van de modellen is goed. Twee jaar na het
opleggen van de sanctie, is de voorspelfout in de onderzoekspopulatie kleiner dan
0,7%. Dit betekent dat het model een nauwkeurige schatting geeft van de invloed
van de factoren op het 2-jarige recidivepercentage.
Zes gemeenschappelijke achtergrondkenmerken (of varianten daarvan) werden in
het statistische model opgenomen: de sekse, leeftijd en het geboorteland van de
justitiabele, het type delict, het aantal eerdere justitiecontacten en de leeftijd bij
het eerste contact. Ook het totaal aantal eerdere boetes en het aantal eerdere
strafzaken naar aanleiding van zeer ernstige delicten bleken nog van aanvullend
belang.
Samen bepalen de achtergrondkenmerken het ‘risicoprofiel’ van een groep. Aan de
modellen werden vervolgens jaarreeksen van landelijke ophelderingspercentages en
percentages aangiftebereidheid toegevoegd. De schommelingen bleken geen eigen
bijdrage te leveren aan de voorspelling van de recidive. De recidivecijfers behoefden
op dit punt dus niet te worden bijgesteld. Let wel, dit betreft een eventuele correctie
naar aanleiding van algemene registratie-effecten. Registratie-effecten speciaal op
het gebied van huiselijk geweld vallen hierbuiten. Zij komen in het slothoofdstuk
nog aan de orde.

20 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Effectmeting Wth
Bij het vergelijkend recidiveonderzoek zullen eerst de achtergronden van de personen met of zonder een huisverbod worden beschreven. De verschillen die zich tussen beide groepen voordoen zullen statistisch worden getoetst. Bij categorische
variabelen, zoals sekse of geboorteland, gebruiken we een chi-kwadraattoets. Bij
numerieke variabelen, zoals het aantal eerdere justitiecontacten, wordt een t-toets
toegepast. Bij de controlegroep van verdachten van huiselijk geweld zonder huisverbod was veel minder achtergrondinformatie aanwezig dan voor de groep uithuisgeplaatsten. Alleen de variabelen waarbij het aandeel missende waarden niet hoger
was dan 25%, zijn in de vergelijking van de twee groepen meegenomen.
De samenhang tussen het opleggen van een huisverbod en de latere recidive zal in
eerste instantie worden getest met een chi-kwadraattoets. We weten echter op
voorhand dat de personen in de controlegroep op een aantal belangrijke punten
verschillen van de personen uit de interventiegroep (zie paragraaf 1.2). Dit betekent
dat bij het bestuderen van het verband tussen het huisverbod en recidive ook de
achtergrondkenmerken in de analyse moeten worden opgenomen. We doen dit
met behulp van multiple Cox-regressie. Deze schat de onafhankelijke effecten die
de factoren in het model elk afzonderlijk hebben op de uitkomst, hier de kans op
recidive in de periode na het huiselijk geweld.10 (Wartna et al., 2011). Zo kan worden vastgesteld of het opleggen van een huisverbod op zichzelf, dus los van andere
factoren, van invloed is geweest op het niveau van de recidive onder verdachten
van huiselijk geweld. Bij alle analyses in hoofdstuk 3 wordt tweezijdig getoetst en is
een significantieniveau (type 1-fout) van α=0,05 aangehouden.

10

Formeel moeten we hier spreken van de hazard, i.c. de verhouding tussen de kans om op tijdstip t te recidiveren
en de cumulatieve kans om tot dat tijdstip recidivevrij te zijn. Omwille van de leesbaarheid zal in het rapport
echter worden gesproken van de ‘kans op recidive’.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 21

3

Resultaten

In dit hoofdstuk bespreken wij de resultaten van het onderzoek. Paragraaf 3.1 heeft
betrekking op de vervolgde plegers van huiselijk geweld en paragraaf 3.2 omvat de
effectevaluatie van de Wet tijdelijk huisverbod. In beide gevallen wordt eerst ingegaan op de achtergronden van de daders, alvorens een beeld wordt geschetst van
de strafrechtelijke recidive. Voor de effectmeting Wth wordt daarbij onderzocht in
hoeverre de uithuisplaatsing van invloed is geweest op het recidivepercentage.

3.1

Huiselijk-geweldplegers op OM-niveau

We beginnen met de vervolgde plegers van huiselijk geweld. Er zijn inmiddels data
beschikbaar over vijf cohorten van daders: 2007 tot en met 2011. We beschrijven
hun achtergronden en gaan dan in op de recidive.
3.1.1

Persoons- en zaakkenmerken

De overgrote meerderheid van de vervolgde plegers van huiselijk geweld is van het
mannelijk geslacht (circa 92%). Dat blijkt uit tabel 1.11 Ten tijde van het uitgangsdelict hadden de HG-plegers een gemiddelde leeftijd van 35 jaar. Het percentage
mannen en de leeftijd van de daders zijn hoger dan in andere studies onder plegers
van huiselijk geweld (zie o.m. Van Veen & Bogaerts, 2010). Misschien heeft dit te
maken met het feit dat het huidige onderzoek zich beperkt tot personen die door het
OM werden vervolgd. Zelfrapportage-onderzoek van Van der Knaap et al. (2010)
suggereert een veel minder scheve man/vrouw-verdeling, maar het grote aandeel
mannen in het huidige onderzoek komt wel overeen met het percentage mannen
dat genoemd wordt in de groep van HG-plegers die in aanraking kwam met de
politie (91%, Ferwerda & Hardeman, 2013) en met de reclassering (93%, Knaap
et al., 2010). Mannelijke daders hebben meer kans om vervolgd te worden voor
huiselijk geweld. Daarbij speelt ook het taboe van de man als slachtoffer een rol.
Bekend is dat de meldingsbereidheid onder vrouwen hoger is dan onder mannen
(Van der Veen & Bogaerts, 2010).
Een derde van de onderzochte daders werd niet in Nederland geboren. Dat is meer
dan in de totale groep van vervolgde geweldplegers, van wie een kwart elders is
geboren. Van der Knaap et al. (2010) vond in de bevolkingsenquête over huiselijk
geweld een hoog percentage daders van niet-westerse komaf. Het percentage dat
wij vinden komt globaal overeen met de uitkomsten van onderzoek van Ferwerda en
Hardeman (2013). Van een groep verdachten van huiselijk geweld had 34% een
andere geboorteland dan Nederland. Van der Knaap et al.(2010) trof in een steekproef van HG-plegers die bij de reclassering bekend waren, overigens een vergelijkbaar percentage aan: 35% was niet in Nederland geboren.
Voorafgaand aan het uitgangsdelict hadden de vervolgde plegers van huiselijk
geweld gemiddeld vijf eerdere justitiecontacten op hun conto staan. We weten niet
of het daarbij ging om huiselijk geweld. De registratie van dit type delict was voor
2007 nog niet op orde. Bij hun eerste justitiecontact waren de HG-plegers gemiddeld 25 jaar. Als we de persoonskenmerken over de gehele onderzoeksperiode be11

De tabel geeft een onderschatting van het jaarlijkse aantal strafzaken naar aanleiding van huiselijk geweld. Naar
schatting 80% van die zaken is als zodanig herkenbaar in de OBJD. Zie hoofdstuk 1.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 23

kijken, zien we vrij weinig verschuivingen. Niet alleen de leeftijd en de startleeftijd
zijn relatief stabiel, ook de andere kenmerken zijn in vijf jaar niet veel veranderd.
Tabel 1

Persoonskenmerken vervolgde plegers van huiselijk geweld
2007

2008

2009

2010

2011

4.765

7.349

7.041

5.975

6.519

Man

92,2

91,7

91,0

91,5

91,4

Vrouw

7,8

8,3

9,0

8,5

8,6

Leeftijd

M=34,9

M=34,8

M=34,8

M=34,7

M=35,0
(SD=11,7)

N
Sekse

(SD=11,8)

(SD=11,8)

(SD=11,6)

(SD=11,6)

12-17 jaar

5,5

4,5

4,3

4,3

3,6

18-24 jaar

17,6

18,4

18,2

18,5

18,5

25-29 jaar

13,1

13,1

14,2

14,9

15,0

30-39 jaar

28,2

28,5

27,9

27,5

26,0

40-49 jaar

24,5

24,0

24,1

23,8

24,9

50 jaar of ouder

10,5

10,7

10,6

10,4

11,2

Nederland

67,9

67,2

66,1

67,3

66,2

Marokko

3,6

3,6

3,9

4,0

3,9

Nederlandse Antillen/ Aruba

5,1

5,0

5,1

4,8

5,3

Suriname

6,7

6,7

6,9

6,3

6,2

Turkije

4,5

4,5

4,5

4,0

3,9

Overige westers

4,8

5,1

5,5

5,2

5,7

Overige niet-westers

7,4

7,7

7,8

8,2

8,5

Strafrechtelijk verleden

M=5,1

M=5,1

M=5,3

M=5,4

M=5,2

Geboorteland

(SD=9,8)

(SD=9,1)

(SD=9,3)

(SD=9,2)

(SD=9,1)

0 eerdere contacten

29,6

28,2

26,3

26,0

26,8

1-2 eerdere contacten

26,8

26,4

26,7

25,9

25,8

3-4 eerdere contacten

13,4

13,6

14,3

14,4

14,2

5-10 eerdere contacten

16,9

18,6

18,7

19,3

19,1

11-19 eerdere contacten

7,5

8,0

8,3

8,8

8,6

20 of meer eerdere contacten

5,9

5,2

5,7

5,6

5,4

M=25,7

M=25,4

M=25,2

M=24,9

M=25,3

Leeftijd 1e strafzaak

(SD=12,0

(SD=11,6)

(SD=11,6)

(SD=11,5)

(SD=11,8)

12-17 jaar

31,5

31,5

32,3

33,1

32,6

18-24 jaar

27,4

28,3

28,6

28,6

27,5

25-29 jaar

10,7

10,1

9,9

10,7

10,2

30-39 jaar

14,3

15,3

14,8

13,7

14,3

40-49 jaar

10,5

9,8

9,0

9,0

10,1

50 jaar of ouder

4,8

4,3

4,5

4,3

4,5

Tabel 2 laat enkele zaakkenmerken zien. Alle daders werden vervolgd voor een hgdelict, maar dat was niet altijd het zwaarste delict uit de uitgangszaak. We zien dat
in een kleine 10% van de gevallen een ander type delict een hogere strafdreiging
had. Tabel B7, bijlage 6, geeft een overzicht van alle delicten die voorkwamen in de
uitgangszaken van de HG-plegers. Uit eerder onderzoek is bekend dat plegers van
huiselijk geweld ook andersoortige delicten plegen, zoals vermogensdelicten, vernieling en verkeersdelicten (Ferwerda & Hardeman, 2013).
Huiselijk geweld komt in veel gedaanten voor. In tabel 2 zien we hoe het strafbare
gedrag door justitie werd ingedeeld. Huiselijk geweld dat kon worden vervolgd,
bestaat voornamelijk uit lichamelijk geweld in de vorm van eenvoudige mishan-

24 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

deling (68%-73%), gevolgd door bedreiging (17%-19%). Belaging en misdrijven
tegen het leven komen met een prevalentie van 2%-3% weinig voor. De categorie
‘psychisch geweld’, zoals het opzettelijk onttrekken van een minderjarige aan het
wettelijk gezag, afpersing/chantage, huisvredebreuk of belediging, komt niet vaak
voor.12 Dat is opvallend, want volgens Ferwerda en Hardeman (2013), die onderzoek deden naar huiselijk geweld geregistreerd op het niveau van de politie, is dit
de grootste categorie. Maar dat komt vooral omdat de politie de ‘huiselijke twist
zonder gevolgen’ tot deze categorie rekent. Daarnaast zijn vormen van psychisch
geweld in strafrechtelijke zin lastiger te bewijzen. Beide factoren verklaren deels
waarom in dit onderzoek zo weinig vrouwelijke daders zijn aangetroffen. Vrouwen
plegen vooral psychisch geweld en minder ernstige vormen van ‘common couple
violence’ (Johnson, 1995).13
Wat minstens zo opvallend is, is dat in de justitieregistratie geen plek lijkt te zijn
ingeruimd voor seksueel georiënteerd huiselijk geweld. In het Wetboek van strafrecht is seksueel geweld met behulp van aparte wetsartikelen betrekkelijk strikt gescheiden van lichamelijk geweld. Bij de registratie van huiselijk geweld zien we dit
echter niet terug. Dit kan twee dingen betekenen: seksuele vormen van huiselijk
geweld zijn over het algemeen lastig te bewijzen en worden daarom in de meeste
gevallen meegenomen in zaken waarin ook sprake is van lichamelijk geweld. Het
kan ook zijn dat zij worden opgevoerd als zedendelicten waarvan op dit niveau niet
duidelijk (meer) is dat zij in huiselijke kring werden gepleegd.14
In strafzaken naar aanleiding van huiselijk geweld (HG-zaken) worden vaak combinaties van straffen opgelegd. De zwaarste strafcomponent is meestal een werkstraf. Ook een korte, onvoorwaardelijke vrijheidsstraf (<6 maanden) komt relatief
vaak voor. In de totale populatie van volwassen daders wordt minder vaak een
korte vrijheidsstraf opgelegd en vaker een boete (REPRIS). Daar eindigt bijna
60%van de strafzaken in een geldstraf, bij plegers van huiselijk geweld is dit 10%.
Het grote verschil kan worden verklaard door het requireerbeleid van het OM. Het
OM wil bij huiselijk geweld een geldstraf vermijden, omdat daarmee mogelijk ook
de slachtoffers worden getroffen en vraagt de rechter daarom om een andere straf
(BZK, 2010).
Opvallend is het hoge percentage beleidssepots in 2011, ruim een kwart van de
strafzaken naar aanleiding van huiselijk geweld eindigde in een beleidssepot. In
eerdere jaren lag dit percentage rond 10%. Deels heeft deze stijging te maken met
de invoering van de Wet tijdelijk huisverbod. Het huisverbod kan worden opgelegd
als een bestuursrechtelijke maatregel, hetgeen in het strafrechtelijke circuit vaak
leidt tot een sepot. We zien in de OBJD echter ook een toename van het aantal
voorwaardelijke sepots. Deze gaan vaak gepaard met reclasseringstoezicht, al dan
niet aangevuld met een vorm van daderhulpverlening.

12

In dit onderzoek scharen wij ook ‘smaad’ en ‘mensenhandel’ in deze categorie. Maar deze delicten komen niet
vaak voor, althans niet als bijzondere vorm van huiseljk geweld.

13

Deze relatief milde vorm van huiselijk geweld wordt zowel door mannen als vrouwen gepleegd en is vaak tijdelijk
van aard. Het kan ontstaan door het gebruik van alcohol en drugs of door andere situationele omstandigheden.
Betrokkenen van deze vorm van huiselijk geweld komen zelden bij hulpverleners terecht en roepen zelden de
politie in (Van der Veen & Bogaerts, 2010).

14

De politieregistratie kent wel een categorie ‘seksueel huiselijk geweld’.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 25

Tabel 2

Zaakkenmerken vervolgde plegers van huiselijk geweld
2007

2008

2009

2010

2011

4.765

7.349

7.041

5.975

6.519

Geweld

90,3

90,2

91,0

91,2

91,7

Zeden

0,5

0,5

0,3

0,4

0,2

Vermogen met geweld

0,8

0,9

0,8

0,8

0,5

vVermogen zonder geweld

3,8

3,8

3,6

3,2

2,8

Vernieling, lichte agressie, openbare orde

2,6

2,4

2,6

3,0

3,1

Drugs

0,6

0,6

0,6

0,4

0,5

Verkeer

0,0

0,0

1,1

0,0

0,0

Overig

1,4

1,5

0,0

0,9

1,0

Misdrijven tegen het leven

2,0

2,1

1,8

1,7

1,5

Zware mishandeling

6,7

5,6

5,5

4,5

3,7

Eenvoudige mishandeling

68,4

70,3

71,5

71,9

72,6

Bedreiging

18,9

17,0

16,7

17,2

17,6

Belaging

2,7

3,1

2,8

2,8

2,7

Psychisch geweld**

1,3

1,7

1,7

1,9

1,9

Maatregel

0,6

0,8

0,9

1,0

0,7

Onvoorwaardelijke vrijheidsstraf >= 6 mnd

3,1

3,1

2,7

2,6

2,8

Onvoorwaardelijke vrijheidsstraf <6 mnd

13,7

12,0

10,7

11,4

10,7

N
Zwaarste type delict in uitgangszaak*

Type huiselijk gewelddelict*
Lichamelijk geweld

Zwaarste strafrechtelijke afdoening

Leerstraf

5,7

4,2

2,4

1,3

0,4

Werkstraf

40,8

46,2

51,0

49,7

42,9
4,8

Voorwaardelijke vrijheidsstraf

6,9

7,5

6,0

5,6

Geldstraf

12,0

12,5

11,5

11,1

8,4

Beleidssepot

11,0

9,0

8,9

12,4

26,0

Transactie overig

3,4

1,8

2,1

1,5

0,8

Den Bosch

5,1

5,1

4,5

4,5

5,7

Breda

8,5

8,6

6,5

6,5

4,3

Maastricht

6,1

4,1

4,4

6,3

6,3

Roermond

2,2

2,3

2,9

3,1

2,6

Arnhem

2,7

2,0

2,0

2,7

2,6

Zutphen

3,6

3,5

2,5

2,5

2,2

Zwolle-Lelystad

6,7

6,5

6,7

5,7

5,4

Almelo

2,7

3,1

2,9

3,4

3,0

Den Haag

14,8

13,6

13,4

13,8

14,4

Rotterdam

12,2

13,8

14,5

12,8

15,6

Dordrecht

2,0

1,9

1,7

1,7

3,5

Middelburg

2,5

2,3

2,0

1,9

1,9

Amsterdam

9,7

10,3

13,2

12,7

11,7

Alkmaar

3,3

3,6

2,5

3,0

2,7

Haarlem

4,3

7,1

6,4

5,6

4,6

Utrecht

3,8

3,3

3,7

4,0

5,1

Leeuwarden

2,8

3,0

3,9

3,1

3,3

Groningen

3,6

3,5

3,8

4,3

2,4

Assen

3,4

2,5

2,5

2,2

2,5

Arrondissement

*

Indien een uitgangszaak meer (typen) delicten betreft, is het delict met de hoogste strafdreiging bepalend geweest.

** Hieronder vallen onder meer: opzettelijk onttrekken van minderjarige aan wettelijk gezag, afpersing/chantage, huisvredebreuk, belediging en mensenhandel.

26 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

De meeste strafzaken wegens huiselijk geweld doen zich voor in de Rotterdam, Den
Haag en Amsterdam. Deze arrondissementen zijn duidelijk oververtegenwoordigd.
Dit is in lijn met eerder onderzoek (Kuppens et al., 2006; Alberda & Wartna, 2013).
Ook voor 2007 zagen we relatief veel HG-zaken in de grote steden. Wat hieraan
ten grondslag ligt, is nog onduidelijk. Er zijn vier verklaringen denkbaar. Het zou
kunnen dat in stedelijke gebieden meer huiselijk geweld voorkomt, dat deze vorm
van geweld in die gebieden intensiever wordt opgespoord of dat er regionale verschillen zijn in de mate waarin de aangehouden plegers van huiselijk geweld worden vervolgd. Maar het zou ook nog een registatie-effect kunnen zijn.15
De verklaringen sluiten elkaar niet uit, ze gaan misschien alle voor een deel op. In
het verleden zijn regionale verschillen waargenomen in de uitvoering van het beleid
op het vlak van huiselijk geweld. Ondanks de landelijke voorschriften die zijn opgesomd in de ‘Aanwijzing huiselijk geweld’, pakken arrondissementen dit delict niet
op dezelfde manier aan, zo bleek uit onderzoek van Kuppens et al. (2006). Wat in
het ene arrondissement tot een OM-zaak leidt, wordt in een ander buiten-justitieel
afgehandeld.
Samenstelling onderzoekspopulatie
Nu de achtergronden van de daders en hun zaken zijn beschreven, is het misschien
goed om nog even stil te staan bij de vraag welke afspiegeling de personen in dit
monitoronderzoek vormen van de totale populatie van plegers van huiselijk geweld.
Wat zijn de consequenties van het feit dat het onderzoek zich beperkt tot vervolgde
plegers van dit delict? Lang niet alle incidenten zijn bekend bij de politie, niet elk
incident dat wordt gemeld leidt tot opsporingsonderzoek en niet elk opsporingsonderzoek leidt tot een strafzaak bij het OM. Figuur 2 in hoofdstuk 2 maakt dat
duidelijk. Minder ernstige gevallen van huiselijk geweld komen minder vaak door,
worden niet gemeld of stranden op het niveau van de politie, omdat er geen aangifte wordt gedaan of omdat deze wordt ingetrokken als zich inmiddels een andere
dan strafrechtelijke oplossing heeft aangediend.16
Maar het is niet alleen de ernst van het huiselijk geweld die bepaalt of een incident
tot een strafzaak leidt. De bewijsbaarheid van het delict is uiteraard essentieel. Er
zijn situaties van ernstig huiselijk geweld die nochtans lastig te bewijzen zijn. Psychisch geweld levert doorgaans geen directe, fysieke schade op en dergelijke zaken
zijn alleen al daarom moeilijker rond te krijgen (zie ook Van der Knaap et al., 2010).
Bij ‘intimate terrorism’ duurt het vaak lang voordat het slachtoffer zich meldt, als
dat al gebeurt (Van der Veen & Bogaerts, 2010). En als de politie de melding onderzoekt staat de verklaring van het slachtoffer vaak haaks op die van de ogenschijnlijke dader. Bij vormen van seksueel geweld zonder fysiek letsel als gevolg, geldt
allicht hetzelfde (cf. Ferwerda & Hardeman 2013). Misschien is dat de reden dat we
ook dit type huiselijk geweld weinig terugvinden in de systemen van justitie. Dit
laatste kan echter ook een registratie-effect zijn. Seksueel geweld in huiselijk kring
wordt in de systemen van justitie vermoedelijk ook en vooral onder de maatschappelijk classificatie ‘zeden’ gerangschikt. Bij kindermishandeling speelt dit overigens
ook. Bij deze delicten kan ook de classificatie ‘slachtoffer kind’ worden ingevuld en
dat maakt dat een deel van beide typen delicten in de registratie niet herkenbaar is
als vorm van huiselijk geweld.

15

Zo is specifiek in Rotterdam vooruitlopend op de invoering van een landelijk code, een regionale meldcode
voor huiselijk geweld en kindermishandeling ontwikkeld voor (semi)-professionals werkzaam bij het voormalige
Advies en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) of het Advies en Steunpunt Huiselijk Geweld (ASHG) (Verwijs et
al., 2012). Wellicht verklaart dat waarom Rotterdam al vroeg relatief veel geregistreerde HG-zaken kende.

16

Huiselijk geweld kan ‘ambstshalve’ worden vervolgd, dus zonder aangifte. Maar de bewijsvoering is dan lastiger.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 27

Samenvattend mogen we stellen dat de groep vervolgde plegers van huiselijk
geweld om de volgende redenen van de totale populatie van plegers van huiselijk
geweld afwijkt. De populatie van vervolgde HG-plegers bevat:
 relatief veel mannelijke daders, omdat zij vaker dan vrouwelijke daders (zwaar)
fysiek letsel toebrengen en deze zaken makkelijker te bewijzen zijn;
 een iets hogere gemiddelde leeftijd, vermoedelijk omdat in veel gevallen eerst
andere oplossingen worden geprobeerd alvorens men tot vervolging over gaat;
 verhoudingsgewijs veel daders van Nederlandse herkomst, omdat de meldingsbereidheid onder allochtone groepen gemiddeld lager lijkt;
 een relatief zwaar segment van plegers van huiselijk geweld, omdat minder
ernstige incidenten minder vaak worden doorgezet naar justitie;
 een ondervertegenwoordiging van (ernstige) vormen van seksueel en psychisch
geweld waaronder ‘intimate terrorism’, omdat zij minder vaak worden gemeld en
moeilijker te bewijzen zijn;
 relatief weinig zedendelicten en gevallen van kindermishandeling, omdat deze
niet altijd als huiselijk geweld worden geboekt in de registratie van justitie.
Bij de interpretatie van de verdere onderzoeksresultaten moeten we rekening houden met deze vertekeningen. De terugvalpercentages die in de volgende paragraaf
worden gepresenteerd gelden voor de hiervoor beschreven onderzoekspopulatie en
niet per se voor de totale groep van plegers van huiselijk geweld.
3.1.2

Recidive

Figuur 4 geeft voor het laatste cohort van de onderzoekspopulatie, de plegers van
huiselijk geweld die in 2011 werden vervolgd, de 2-jarige recidivepercentages te
zien. 33% van de groep bleek binnen twee jaar een nieuwe strafzaak te hebben
voor een misdrijf, ongeacht de aard of ernst daarvan (d.i. algemene recidive). Voor
‘ernstige’ recidive geldt dat 25% binnen twee jaar een nieuwe strafzaak had, terwijl
‘zeer ernstige’ recidive bij 4% van de daders voorkwam. Een kleine 8% van de vervolgde plegers van huiselijk geweld had binnen twee jaar een nieuw justitiecontact
wegens huiselijk geweld (d.i. speciale recidive). Dit laatste resultaat is waarschijnlijk
een lichte onderschatting, omdat niet alle gevallen van huiselijk geweld in de OBJD
als zodanig herkenbaar zijn. In vergelijking met een eerdere meting van de Recidivemonitor (Alberda & Wartna, 2013; zie figuur 1), lijkt de strafrechtelijke recidive
onder vervolgde HG-plegers weinig te zijn veranderd. In paragraaf 3.1.4 kijken we
preciezer naar de ontwikkeling in de tijd.

28 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Figuur 4

Prevalentie van 2-jarige algemene, ernstige, zeer ernstige en
speciale recidive van plegers van huiselijk geweld vervolgd in
2011
40
35

% recidvisten

30
25
20
15
10
5
0
Algemene
recidive

Ernstige
recidive

Zeer
ernstige
recidive

Speciale
recidive*

33,2

25,4

3,9

7,7

Huiselijk geweldplegers
*

Vastgesteld aan de hand van het OBJD-veld ‘maatschappelijke kwalificatie=huiselijk geweld’. Omdat dit veld niet altijd is
ingevuld vormt dit percentage vermoedelijk een lichte onderschatting van het totale percentage huiselijk geweldrecidivezaken afgedaan op OM-niveau.

3.1.3

Recidive in subgroepen van daders

Figuur 4 heeft betrekking op de totale groep van vervolgde plegers van huiselijk
geweld. Als we de recidivecijfers uitsplitsen naar de beschikbare dader- en zaakkenmerken, valt een aantal zaken op.17 Met betrekking tot sekse, leeftijd en omvang van het strafrechtelijk verleden voldoen vervolgde HG-plegers aan het beeld
dat we in veel dadergroepen terugzien:
 de terugval onder mannen is hoger dan onder vrouwen;
 jonge HG-plegers recidiveren vaker dan oudere;
 HG-plegers met een omvangrijk strafrechtelijk verleden recidiveren vaker dan
daders met minder eerdere justitiecontacten; en
 daders die op jonge leeftijd voor het eerst met justitie in aanraking kwamen
vertonen hogere recidivepercentages dan late starters.

17

Met uitzondering van die op arrondissement, zijn alle verschillen die in deze paragraaf worden genoemd
statististisch significant, met p<0,001.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 29

Figuur 5

*

Prevalentie van 2-jarige algemene recidive onder plegers van
huiselijk geweld, vervolgd in 2011; naar verschillende daderkenmerken

p<0,001.

30 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Figuur 5 brengt de verschillen in de recidive op de daderkenmerken in beeld. Met
betrekking tot geboorteland zien we een hoog recidivepercentage onder HG-plegers
geboren op de voormalige Nederlandse Antillen. Daders uit Turkije lijken juist weinig
te recidiveren, althans hebben duidelijk minder vaak nieuwe justitiecontacten. Dit
patroon is overigens ook te zien bij justitiabelen in het algemeen. Wat verder opvalt,
is dat ook de terugval onder HG-plegers geboren in Marokko en Suriname lager is
dan onder daders geboren in Nederland. Dit was al zo bij de eerdere recidivemeting
(Alberda & Wartna, 2013). Meestal is het andersom, deze herkomstgroepen laten in
recidiveonderzoek vaak juist hogere terugvalpercentages zien (Wartna, Tollenaar &
Blom, 2005). In het laatste hoofdstuk gaan we hier nader op in.
Naast de variaties die voorkomen bij uitsplitsingen naar daderkenmerken, zien we
verschillen in recidive als de aard van de gepleegde delicten in de analyse wordt
betrokken. Indien het huiselijk geweld samen voorkomt met andere typen delicten
is de kans op recidive groter. Figuur 6 brengt dit in beeld. Dit is eerder aangetoond
door Henning en Feder (2004). Zij vonden een verhoogd recidiverisico bij plegers
van huiselijk geweld die tegelijkertijd ook niet-gewelddadige delicten hadden gepleegd. Ook het relatief hoge percentage 2-jarige algemene recidive na drugsdelicten (in combinatie met huiselijk geweld), wijst er op dat middelengebruik een
risicofactor vormt voor het voorkomen van huiselijk geweld. Deze combinatie komt
echter niet heel vaak voor.
Figuur 6

*

Prevalentie van 2-jarige algemene recidive onder plegers van
huiselijk geweld, vervolgd in 2011; naar verschillende zaakkenmerken

p<0,001

** Bij kleine aantallen zijn de recidivecijfers minder betrouwbaar en worden zij niet getoond.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 31

Kijken we naar de recidive die volgt op de onderscheiden typen van huiselijk geweld, dan zien we relatief hoge percentages algemene recidive na bedreiging. Van
de groep die in 2011 voor huiselijk geweld werd vervolgd in de vorm van bedreiging, kwam binnen twee jaar 38,6% opnieuw in aanraking met justitie wegens het
plegen van enig misdrijf. Ook de recidive na huiselijk geweld met zware mishandeling is hoog, met 36,2%. De algemene recidive na een misdrijf tegen het leven is
lager.18 In 2011 was de recidive het hoogst onder plegers van psychische vormen
van huiselijk geweld, 41,9% van hen had binnen 2 jaar een nieuw justitiecontact. In
2007 was de recidive onder deze groep met 34,4% een stuk lager (zie tabel B3, in
bijlage 4). Het is een diverse en relatief kleine groep. De cijfers zullen daarom meer
fluctuaties laten zien.
Bij uitsplitsing van de recidive naar afdoening, zien we de hoogste percentages na
een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf. In de algemene populatie van volwassen
daders is dat ook zo (REPRIS). Daders die een celstraf krijgen opgelegd hebben in
het algemeen een grotere recidivekans. Wat wel opmerkelijk is, is dat in de groep
van vervolgde HG-plegers de recidive na een langere onvoorwaardelijke vrijheidsstraf niet veel afwijkt van de recidive na een korte vrijheidsstraf. Dit is anders dan
bij de algemene daderpopulatie, waar de recidive na een korte vrijheidsstraf beduidend hoger is dan na een langere vrijheidsstraf (REPRIS). Wat hiervan de oorzaak
is, moet nader worden onderzocht. Wij vermoeden dat dit komt omdat de huidige
onderzoeksgroep weinig tot geen klassieke ‘veelplegers’ omvat (Tollenaar & Van der
Laan, 2013). Deze groep zorgt in de totale daderpopulatie voor hoge recidivecijfers
onder de kortgestraften.
Tot slot, we zagen in paragraaf 3.1.1 dat in de arrondissementen Amsterdam,
Rotterdam en Den Haag onevenredig veel strafzaken naar aanleiding van huiselijk
geweld voorkomen. Nu blijkt dat de recidivepercentages in deze arrondissementen
niet hoger zijn dan elders. Mocht het zo zijn dat in deze arrondissementen meer opsporing en vervolging van huiselijke geweld plaatsvindt, dan vertaalt dat zich kennelijk niet in de recidivecijfers. Meer opsporing en vervolging leidt tot hogere aantallen strafzaken en in principe dus ook tot meer strafrechtelijke recidive. Maar dat
laatste zien we dus niet terug. Misschien omdat de interventies die in deze regio’s
worden ingezet vaker aanslaan dan in andere arrondissementen. De recidivepercentages nemen dan af.
Alle recidivecijfers van de populatie van vervolgde plegers van huiselijk geweld
zijn te vinden in REPRIS, een webapplicatie op de site van het WODC. Er zijn cijfers
beschikbaar voor vijf opeenvolgende cohorten van daders (2007-2011). Via een
keuzemenu kan men de gewenste statistieken opvragen. Naast recidivepercentages
zijn er ook overzichten opgenomen van de recidivefrequentie en -omvang, gemeten
over diverse observatieperioden en berekend volgens verschillende recidivecriteria.
De cijfers kunnen worden uitgesplitst naar de kenmerken die zojuist zijn besproken.
De waarden van de kenmerken kunnen met elkaar worden gecombineerd, zodat
men kan inzoomen op elke willekeurige subgroep van daders.
3.1.4

Ontwikkeling in de tijd

Behalve verschillen tussen subgroepen van daders zijn er ook verschillen in de recidive over de tijd. De tabellen in bijlage 4 bevatten cijfers waaruit blijkt hoe de strafrechtelijke recidive zich in de onderzoeksperiode heeft ontwikkeld. Zo is bijvoorbeeld
18

Bij alle cijfers is rekening gehouden met ‘incapacitatie’. Als de uitgangszaak resulteerde in een detentie, is de
recidive gemeten na de vrijlating.

32 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

de recidive na een voorwaardelijke vrijheidsstraf in het laatste cohort beduidend
hoger dan in de jaren daarvoor. Het is echter lastig om deze cijfers te interpreteren,
omdat de daders in de opeenvolgende cohorten niet in alle opzichten onderling vergelijkbaar zijn. Stel dat in 2011 de voorwaardelijke vrijheidsstraf vaker dan voorheen werd opgelegd aan HG-plegers met een uitgebreid strafrechtelijk verleden,
dan is het niet verwonderlijk dat in de periode daarna de recidive hoger uitvalt. De
recidive verandert immers met de achtergrondkenmerken mee.
Verschuivingen in de achtergrondkenmerken van de personen in het onderzoek vertroebelen het zicht op de ontwikkeling van de recidive in de populatie van vervolgde
plegers van huiselijk geweld. Indien in een bepaald jaar relatief veel vrouwelijke
HG-plegers zijn vervolgd, zal twee jaar later de recidive naar alle waarschijnlijkheid
zijn afgenomen omdat vrouwelijke daders over het algemeen minder recidiveren.
Omdat we graag de ontwikkeling van de recidive willen zien los van verschuivingen
in de samenstelling van de daderpopulatie, worden in het kader van de Recidivemonitor ook gecorrigeerde percentages berekend. Voor de technische details, zie
box 2 in paragraaf 2.4. Na correctie van de percentages kan een daling of stijging in
de hoogte van de recidive in een bepaald jaar niet meer worden toegeschreven aan
de gemeten veranderingen in de daderpopulatie.
Figuur 7 geeft de netto-ontwikkeling van de gecorrigeerde 2-jarige algemene prevalentie van recidive voor de vervolgde daders van huiselijk geweld weer. Vanaf
2007 tot en met 2010 is er een lichte afname van de strafrechtelijke recidive te
zien, gevolgd door een lichte stijging van de prevalentie in 2011, het laatste onderzoeksjaar. Het is onbekend of we te maken hebben met een trendbreuk of dat het
om een eenmalige toename gaat. Dat zal volgend jaar duidelijk worden.
De daling in de eerste jaren van de onderzoeksperiode en de stijging in het laatste
jaar, kunnen zoals aangegeven niet worden toegeschreven aan een veranderde
samenstelling van de daderpopulatie of aan algemene registratie-effecten. Althans
niet voor zover met deze factoren in dit onderzoek rekening kon worden gehouden.
Wellicht zien we hier het effect van de dadergerichte aanpak in het beleid van Veiligheid en Justitie op het terrein van huiselijk geweld. Maar ook dat staat allerminst
vast. De trend in figuur 5 kan ook het resultaat zijn van meer algemene ontwikkelingen. In zo goed als alle sectoren van de Nederlandse strafrechtpleging is
de laatste jaren een daling van de strafrechtelijke recidive te zien (Wartna et al.,
2014). Misschien staat de afname van de recidive in de populatie van vervolgde HGplegers dus los van het beleid dat in de achterliggende jaren op dit vlak is gevoerd
en liggen er meer algemene factoren aan ten grondslag. In de discussie komen we
hier op terug.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 33

Figuur 7

Prevalentie van 2-jarige algemene recidive in vijf opeenvolgende cohorten, gecorrigeerd voor verschuivingen in de populatie
50
45
40

% recidivisten

35
30
25
20
15
10
5
0
% recidivisten

2007

2008

2009

2010

2011

37,2

34,5

33,0

32,5

33,2

Cohort

3.2

Recidiveonderzoek Wet tijdelijk huisverbod

Nu we de strafrechtelijke recidive in de populatie van vervolgde plegers van huiselijk
geweld hebben besproken, gaan we over tot de evaluatie van de Wth in termen van
de latere recidive van de HG-verdachten. Eerst gaan we in op de vergelijkbaarheid
van de personen met en zonder huisverbod. In paragraaf 3.2.2 wordt de recidive
van de interventie- en controlegroep beschreven en paragraaf 3.2.3 ten slotte,
bevat de uitkomsten van een multipele regressieanalyse waarmee wordt getoetst of
de tijdelijke uithuisplaatsing en de hulpverlening die daar doorgaans mee gepaard
ging, een merkbaar effect hebben gehad op de recidive.
3.2.1

Vergelijkbaarheid interventie- en controlegroep

In deze paragraaf worden HG-verdachten die in 2011 te maken kregen met een
uithuisplaatsing in het kader van de Wth, op een aantal punten vergeleken met
verdachten van huiselijk geweld die om uiteenlopende redenen geen huisverbod
kregen. Het is belangrijk dat de personen in beide groepen vergelijkbaar zijn,
anders is een directe vergelijking van de recidive niet op zijn plaats.

34 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Tabel 4

Verschil toets achtergrondkenmerken tussen HG-verdachten
met en zonder opgelegd huisverbod
Interventiegroep

Controlegroep

Toets statistiek

(N=105)

(N=104)

(totale N)

gem (sd)

gem (sd)

t; p

Leeftijd bij incident HG

37,6 (11,6)

36,0 (11,7)

-0,98; 0,33 (208)

ns

Leeftijd eerste justitiecontact

26,2 (13,0)

28,5 (12,5)

0,66; 0,21 (206)

ns

Aantal eerdere justitiecontacten

6,4 (9,9)

3,6 (6,8)

-2,39; 0,02 (206)

*

% (N)

% (N)

Sekse (man)

99,0 (104)

84,6 (88)

14,6; 0,00 (209)

Geboorteland (Nederland)

58,1 (61)

40,6 (41)

6,3; 0,01 (206)

*

Aanhouding (ja)

94,3 (99)

51 (49)

48,3; 0,00 (201)

**

Strafrechtelijke afdoening (ja)

78,9 (75)

37,0 (34)

33,9; 0,00 (187)

**

Casus bekend bij SHG (ja)

100 (105)

48,1 (50)

73,5; 0,00 (209)

**

Achtergrondkenmerk

*

Sign.

χ2; p
**

p<0,05

** p<0,01

Tabel 4 geeft de beschikbare achtergronden van HG-verdachten met en zonder een
huisverbod en de p-waarde van de uitgevoerde toetsen. De variabelen geboorteland, leeftijd 1e strafzaak en strafrechtelijk verleden zijn onttrokken aan de OBJD,
de andere variabelen zijn afkomstig uit het door Regioplan aangeleverde databestand.19 We zien dat er een significant verschil is in de omvang van het strafrechtelijk verleden. De HG-verdachten die een huisverbod kregen opgelegd hadden
gemiddeld bijna twee keer zoveel eerdere justitiecontacten als de groep zonder
huisverbod. In het onderzoek van De Vaan et al. (2013) werden geen verschillen
gevonden in het aantal antecedenten geregistreerd bij de politie. Maar op justitieniveau was dat verschil er dus wel. We zien verder dat er geen significant verschil is
in de leeftijd ten tijde van het huiselijk geweld. Ook de leeftijd waarop zich in het
verleden het justitiecontact voordeed verschilt in beide groepen niet. Uit tabel 4
blijkt verder dat de personen met een huisverbod op één uitzondering na mannen
zijn. De oververtegenwoordiging is nog groter dan we eerder zagen in de populatie
van vervolgde HG-plegers. In de controlegroep ligt dit anders. Daarin is het aandeel
vrouwelijke verdachten groter.
Personen met een huisverbod zijn veel vaker geboren in Nederland en werden naar
aanleiding van het huiselijk geweld vaker als verdachte aangehouden. Het grootste
gedeelte van hen werd strafrechtelijk vervolgd, dat wil zeggen dat de politie het
onderzoeksdossier na de opsporing inzond naar het OM. In de controlegroep betrof
dit een minderheid. De incidenten van de HG-verdachten die uit huis werden geplaatst waren ook allemaal bekend bij de SHG. In de interventiegroep was veel
vaker dan in de controlegroep sprake van hulpverlening in aansluiting op de melding
van het huiselijk geweld. Bijna alle respondenten hebben in het verlengde van het
huisverbod een zorgtraject doorlopen. In de controlegroep was dat zoals eerder
aangegeven slechts een minderheid.
Al met al kunnen we stellen dat de interventiegroep van HG-verdachten met een
huisverbod een veel zwaardere groep is dan de verzameling personen in de controlegroep. De personen met een huisverbod hadden een uitgebreider strafrechtelijk verleden en kregen naar aanleiding van het uitgangsdelict vaker te maken met
politie en justitie. We mogen aannemen dat dus ook het huiselijk geweld ernstiger
was. Een directe vergelijking van de recidive in beide groepen is gezien deze resul19

Vanwege missende waarden konden veel variabelen uit het bestand niet worden meegenomen in deze analyse.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 35

taten niet bepaald op zijn plaats. De interventie- en controlegroep zijn onderling
niet goed vergelijkbaar. Sterker nog, op grond van de afwijkende achtergronden
verwachten we dat de strafrechtelijke recidive in de interventiegroep hoger zal uitvallen dan in de controlegroep.
3.2.2

Recidive in de interventie- en de controlegroep

Figuur 8 geeft voor 4 verschillende criteria de 2-jarige recidiveprevalentie voor verdachten van huiselijk geweld met of zonder huisverbod. Het percentage algemene
recidive is in de interventiegroep, dus na een huisverbod, hoger dan in de controlegroep.20 Ook de ernstige recidive lijkt hoger en hetzelfde geldt voor de zeer ernstige
en de speciale recidive. De verschillen in figuur 8 zijn echter geen van alle statistisch significant (p>0,05). In het onderzoek van Regioplan (De Vaan et al., 2013)
werd op de speciale recidive een niet-significant verschil gevonden in omgekeerde
richting: binnen één tot anderhalf jaar na het uitgangsdelict bleken plegers van
huiselijk geweld met een huisverbod minder vaak een nieuwe huiselijk gewelddelict
te hebben gepleegd dan personen in de controlegroep zonder huisverbod. Maar dat
vinden wij in dit onderzoek dus niet terug.
Een belangrijk verschil met de recidivemeting van Regioplan is dat die meting is
gebaseerd op gegevens van de politie. Het huidige onderzoek maakt gebruik van
gegevens uit de justitiële documentatie. Mogelijk speelt dit een rol. Daarnaast hebben we gezien dat de controlegroep op een aantal punten niet goed vergelijkbaar is
met de groep HG-plegers die een huisverbod te verwerken kregen. Eén belangrijk
verschil was dat personen in de interventiegroep veel vaker dan de personen in de
controlegroep strafrechtelijk werden vervolgd. Bij drie op de vier personen met een
huisverbod werd het delict strafrechtelijk afgedaan, bij personen zonder een huisverbod kwam dit in nog geen vier op de tien gevallen voor.
Figuur 8

Prevalentie van 2-jarige algemene, ernstige, zeer ernstige en
speciale recidive van HG-verdachten met en zonder huisverbod
opgelegd in 2011
35

% recidivisten

30
25
20
15
10
5
0
Algemene
recidive*

Ernstige
recidive*

Zeer
ernstige
recidive*

Speciale
recidive*

Interventiegroep (N=105)

30,5

26,7

4,8

10,5

Controlegroep (N=101)

27,7

18,8

2,0

8,9

* Het verschil tussen beide groepen is niet significant.

20

Twee personen uit de interventiegroep recidiveerden binnen 28 dagen. Wellicht dus tijdens het huisverbod.

36 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Om een meer zuivere vergelijking tussen beide groepen te maken hebben wij een
tweede analyse gedaan, waarbij van beide groepen alleen de personen zijn meegenomen van wie het uitgangsdelict leidde tot een strafzaak. Figuur 9 geeft de
resultaten van deze analyse weer, op de vier verschillende uitkomsten.
Hoewel de verschillen nog steeds niet significant zijn, blijkt dat het beeld met betrekking tot de algemene recidive licht is veranderd. Bovendien valt de vergelijking
van de speciale recidive nu ten gunste uit van de groep met huisverbod, net zoals
in het onderzoek van Regioplan. Het is niet moeilijk een verklaring te vinden voor
het feit dat de resultaten van het huidige onderzoek bij deze analyse wat dichter in
de buurt komen van de uitkomsten van het onderzoek van De Vaan en collega’s
(2013). We zagen in paragraaf 3.2.1 dat de oorspronkelijke interventiegroep
zwaarder is dan de controlegroep. Door de analyse te beperken tot degenen die
strafrechtelijk werden vervolgd, vallen de verschillen tussen beide groepen voor
een deel weg, met als gevolg dat de onderzoeksresultaten sterker convergeren.
Figuur 9

Prevalentie van 2-jarige algemene, ernstige, zeer ernstige en
speciale recidive van vervolgde plegers van huiselijk geweld met
of zonder huisverbod op gelegd in 2011
35

% recidivisten

30
25
20
15
10
5
0
Algemene
recidive*

Ernstige
recidive*

Zeer
ernstige
recidive*

Interventiegroep (N=69)

29,0

24,6

5,8

7,3

Controlegroep (N=31)

32,3

16,1

0,0

12,9

Speciale
recidive*

*Het verschil tussen beide groepen is niet significant.

3.2.3

Effectschatting huisverbod

De inperking van de analyse tot degenen die strafrechtelijk werden vervolgd is één
manier om om te gaan met de verschillen in de achtergronden in de interventieen controlegroep. Een betere methode is het uitvoeren van een multiple regressieanalyse. Die zorgt er voor dat alle respondenten in het onderzoek kunnen blijven.
Bij een regressie wordt via een voorspellingsmodel een schatting gemaakt van het
onafhankelijke effect dat een factor op de uitkomst heeft. In dit geval zijn de kenmerken uit tabel 4 in het model opgenomen. Het gaat om leeftijd, leeftijd ten tijde
van de eerste strafzaak, geboorteland, omvang van het strafrechtelijk verleden en
strafrechtelijke afdoening (ja/nee).21 Aan deze controle-variabelen werd vervolgens
de variabele ‘groep’ toegevoegd. Deze geeft aan of de persoon in kwestie deel uit21

Sekse, aanhouding en casus bekend bij SHG werden niet in het model opgenomen vanwege hun zeer scheve
verdeling. Dat leidt tot onbetrouwbare schattingen. Daarnaast vertoonde aanhouding een zeer sterke onderlinge
samenhang met de variabele strafrechtelijke afdoening.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 37

maakte van de interventie- of van de controlegroep. Van deze variabele willen we
het unieke effect schatten op het niveau van de recidive onder plegers van huiselijk
geweld. Als uitkomstmaat gold de prevalentie van tweejarige, speciale recidive.22
Tabel 5

Multipele Cox regressie van de prevalentie van speciale recidive
op achtergrondkenmerken van verdachten van huiselijk geweld
met of zonder huisverbod

Achtergrondkenmerk (referentiecategorie)

eβ

95% BI

p

Leeftijd

0,92

0,86-0,98

0,01*

Leeftijd 1e strafzaak

1,04

0,96-1,13

0,37

Geboorteland (Nederland)

1,71

0,69-4,21

0,24

Aantal eerdere justitiecontacten

1,27

1,08-1,49

0,00**

Strafrechtelijke afdoening (nee)

1,00

0,98-1,03

0,86

Groep (geen huisverbod)

1,18

0,49-2,82

0,71

*

p<0,05

** p<0,01

Tabel 5 geeft de uitkomsten van de multipele Cox regressie-analyse voor de totale
groep verdachten van huiselijk geweld, met of zonder huisverbod. Alleen de leeftijd
ten tijde van het uitgangsdelict en het aantal eerdere justitiecontacten blijken
significant samen te hangen met de kans dat zich nadien nieuwe justitiecontacten
voordoen wegens herhaald huiselijk geweld. Het feit dat iemand naar aanleiding van
het oorspronkelijke incident wel of geen huisverbod kreeg opgelegd, blijkt ook wanneer wordt gecorrigeerd voor onderlinge verschillen op relevante achtergrondkenmerken niet van invloed te zijn op het niveau van de speciale recidive. In bijlage 5
worden de resultaten weergegeven van soortgelijke analyses, maar dan met algemene en (zeer) ernstige recidive als uitkomstvariabele. Ook hier blijkt de variabele
‘groep’ geen eigen, significante bijdrage te leveren aan de voorspelling van de kans
op recidive. Kortom, er is geen aanwijzing gevonden dat een tijdelijke uithuisplaatsing bij gevallen van huiselijk geweld latere recidive voorkomt.

22

Bijlage 5 geeft de uitkomsten van multipele Cox regressieanalyses op de prevalentie van algemene, ernstige en
zeer ernstige recidive.

38 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

4

Conclusie en discussie

Het doel van dit onderzoek was tweeledig. Enerzijds levert het een actualisering op
van de achtergronden en de strafrechtelijke recidive van de populatie van vervolgde
plegers van huiselijk geweld. Met de Recidivemonitor kan momenteel een beeld
worden geschetst van de terugval van de daders die in de periode tussen 2007 en
2011 voor dit type delict werden bestraft.
Het tweede oogmerk van het onderzoek was een effectmeting van de Wet tijdelijk
huisverbod. Sinds 1 januari 2009 kunnen personen die onder verdenking staan van
huiselijk geweld op last van de burgermeester maximaal 28 dagen uit huis worden
geplaatst. Een huisverbod wordt opgelegd om bij (de dreiging van) huiselijk geweld
verdere escalatie van de situatie te voorkomen en om hulpverlening aan slachtoffer
en verdachte mogelijk te maken. Met het onderzoek is nagegaan of het instellen van
huisverboden gepaard is gegaan met een vermindering van de latere, strafrechtelijke recidive.
Vervolgde plegers van huiselijk geweld
Afgaand op een schatting op basis van de OBJD, worden jaarlijks 6.000 tot 8.000
personen vervolgd vanwege het plegen van huiselijk geweld. Meer dan negen van
de tien daders zijn van het mannelijk geslacht. Zij zijn gemiddeld 35 jaar oud. Ruim
70% van de daderpopulatie is voorafgaand aan de uitgangszaak al eerder met
justitie in aanraking geweest. Gemiddeld hadden zij voorafgaand aan de uitgangszaak al vijf eerdere justitiecontacten opgebouwd, het eerste contact vond plaats
rond het 25e levensjaar. Onduidelijk blijft of de eerdere strafzaken ook handelden
om huiselijk geweld.
Afgaand op de wetsartikelen die in de justitieregistratie te vinden zijn bestond het
huiselijk geweld voor de meerderheid uit eenvoudige mishandeling (68%-73%),
gevolgd door bedreiging (17%-19%). In de uitgangszaak kwam naast het huiselijk
geweld relatief vaak (13%-15%) vernieling voor. Psychisch geweld kwam met 2%
zeer weinig voor in de systemen en ook de prevalentie van seksueel geweld lijkt
laag. Voor een deel is dit een registratie-effect, maar het heeft ook te maken met
het feit dat deze vormen van huiselijk geweld lastig te bewijzen zijn. De lage prevalentie van seksueel geweld zien we ook terug in politiegegevens. Het aangiftepercentage ligt bij seksueel geweld aanmerkelijk lager dan bij lichamelijk geweld
(Ferwerda & Hardeman, 2013). Daarnaast wordt een hg-feit in een deel van de
gevallen geschaard onder de maatschappelijke classificatie ‘zedendelict’. De daders
zijn dan niet meer herkenbaar als plegers van huiselijk geweld.
Vanaf april 2015 kan in het registratiesysteem van justitie meer dan één maatschappelijke classificatie aan een strafbaar feit worden toegekend. Als men die
mogelijkheid benut, kunnen in de toekomst alle relevante gevallen van huiselijk
geweld uit de OBJD worden geselecteerd en wordt het eenvoudig om geschakeerd
monitoronderzoek te doen naar de totale populatie van vervolgde plegers van
huiselijk geweld.
In bijna de helft van de uitgangszaken in dit onderzoek werd het huiselijk geweld
bestraft met een werkstraf. Ruim één op de tien zaken eindigde in een korte, onvoorwaardelijke vrijheidsstraf. Een geldboete komt niet vaak voor. Wel is in 2011,
het laatste cohort dat onderzocht kon worden, een sterke stijging van het aantal
beleidssepots te zien. Dit heeft naar alle waarschijnlijkheid te maken met de invoering van de Wet tijdelijk huisverbod, maar we zien ook en vooral het aandeel
voorwaardelijke sepots toenemen. Uit de sepotgronden blijkt dat er meer aandacht

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 39

is gekomen voor het stellen van bijzondere voorwaarden, zoals reclasseringstoezicht
en/of speciale daderprogramma’s voor HG-plegers.
De strafrechtelijke recidive onder vervolgde plegers van huiselijk geweld is gedurende de onderzoeksperiode licht gedaald. Circa één op de drie daders is binnen
twee jaar na de strafzaak opnieuw in aanraking gekomen met justitie voor het
plegen van een misdrijf. Kijken we naar de speciale recidive dan is het percentage
veel lager. Circa 8% van de groep had binnen twee jaar een nieuwe strafzaak naar
aanleiding van huiselijk geweld. Mogelijk is dit een lichte onderschatting, niet alle
gevallen van huiselijk geweld worden namelijk bij justitie als zodanig geregistreerd.
Uit eerdere metingen is gebleken dat de prevalentie van ‘algemene’ en ‘ernstige’
recidive onder vervolgde HG-plegers even hoog is als onder alle personen die werden vervolgd voor een gewelddelict. Het percentage dat recidiveert met huiselijk
geweld is wel hoger (Alberda & Wartna, 2013). Daarin onderscheidt deze dadergroep zich van geweldplegers in het algemeen.
Hoewel de uitkomsten van bevolkingsenquêtes suggereren dat de verschillen in
werkelijkheid nog groter zijn, komen in de onderzoeksgroep van vervolgde HGplegers relatief veel personen voor die in niet-Westerse landen zijn geboren, dat
wil zeggen in vergelijking met geweld in het algemeen. De recidivecijfers onder
HG-plegers geboren in Marokko en Suriname zijn echter lager dan onder HGplegers uit Nederland. Dat is opvallend, want meestal is de terugval in deze bevolkingsgroepen juist het hoogst. Mogelijk heeft dit te maken met verschillen in
meldingsbereidheid. Uit onderzoek blijkt dat vooral in de Turkse, Marokkaanse en
Surinaamse gemeenschappen een taboe heerst op het praten over seksueel geweld
(Van Dijk et al., 2002). Indien allochtone slachtoffers minder geneigd zijn incidenten
te melden, vindt er ten aanzien van deze bevolkingsgroepen op politie- en justitieniveau een sterkere onderrapportage plaats en zullen de recidivecijfers die op deze
registraties gebaseerd zijn lager uitvallen.
De strafrechtelijke recidive is het hoogst onder HG-plegers die zich schuldig maakten aan bedreiging en zware mishandeling en onder daders die naast het huiselijk
geweld werden vervolgd voor andere misdrijven, waaronder drugs- en vermogensdelicten. Dit kwam eerder aan het licht in onderzoek van Henning en Feder (2004).
Zij wezen op middelengebruik als een extra risicofactor voor recidive onder HGplegers.
Naast een beeld van de terugval in verschillende subgroepen van vervolgde plegers
van huiselijk geweld, is in dit onderzoek berekend hoe het zit met de ontwikkeling
van de recidive over de tijd. Rekening houdend met verschuivingen in de samenstelling van de daderpopulatie is in de onderzoeksperiode een daling van de strafrechtelijke recidive te zien. Het percentage 2-jarige algemene recidive is afgenomen
van 37,2% in 2007 naar 33,2% in 2011. Alleen in het laatste jaar van het onderzoek, 2011, was een lichte toename van de prevalentie van recidive te zien. Volgend
jaar zal duidelijk zijn of het hier om een incidentele schommeling ging of dat de
dalende tendens in de strafrechtelijke recidive in elk geval voorlopig is geëindigd.
Het is lastig te achterhalen wat de precieze oorzaak is van de ontwikkeling in de
cijfers. Mogelijk is de daderpopulatie in meer opzichten van samenstelling veranderd
en konden we de cijfers daar niet voor corrigeren. Het zou ook kunnen dat het beleid op het terrein van huiselijk geweld de daling van de recidive in de hand heeft
gewerkt. Met maatregelen als de ontwikkeling van standaardscreeningsinstrumenten, de versterking van het aanbod van gedragsinterventies en zorgverlening, verbetering van de nazorg en de Wet tijdelijk huisverbod is er in de achterliggende
jaren veel gebeurd. De daling van de recidive onder plegers van huiselijk geweld
zou er op kunnen wijzen dat deze maatregelen succesvol zijn geweest, temeer om-

40 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

dat met hetzelfde justitiebeleid een goede signalering van gevallen van huiselijk
geweld is nagestreefd.
De aandacht voor dit delict is sterk toegenomen. Ferwerda & Hardeman (2013)
becijferden dat de meldingsbereidheid van slachtoffers is toegenomen van 12% in
1997 tot 20% in 2010.23 Daarnaast heeft de intensivering van de opsporing en vervolging op dit terrein er toe geleid dat een groter deel van deze vorm van criminaliteit onder de aandacht wordt gebracht van justitie. Maar dat zou betekenen dat
ook de zichtbaarheid van de recidive is vergroot, want de recidivecijfers in dit rapport zijn gebaseerd op justitiegegevens. Des te opmerkelijker is het dat deze cijfers over het grootste deel van de onderzoeksperiode zijn gedaald. Nu blijkt uit de
Recidivemonitor dat de laatste jaren in bijna alle sectoren van de Nederlandse
strafrechtpleging een afname van de terugval is te zien (Wartna et al., 2014). De
daling van de 2-jarige recidive in de populatie van vervolgde plegers van huiselijk
geweld in de periode 2007-2010, is daarvan wellicht slechts het volgende voorbeeld.
Met andere woorden, het kan ook zijn dat de daling die we met dit onderzoek constateren meer algemene oorzaken heeft.
Goed beschouwd vormt een dalend recidivecijfer alleen bewijs voor de effectiviteit
van het gevoerde beleid indien alle andere factoren die op het cijfer van invloed zijn,
constant kunnen worden gedacht. En dat laatste is hooguit in een laboratorium het
geval. De evaluatie van de landelijke aanpak van huiselijk geweld zal dus ook langs
andere wegen moeten verlopen dan via het vaststellen van een enkelvoudig recidivecijfer, hoe ingenieus van opbouw dan ook. De doorwerking van de voorgenomen
maatregelen zal moeten worden nagelopen tot op het niveau van het gedrag van de
personen waarop zij zijn gericht. Welke gedragsinterventies voert de reclassering
uit? Welke deel van de HG-plegers wordt via de reclassering toegeleid naar zorg?
Welke andere hulpverleningstrajecten zijn er en hoe grijpen de activiteiten van
instanties als Veilig Thuis (voorheen SHG en AMK) daar op in? Welk effect mag
bijvoorbeeld verwacht worden van het triage-instrument veilig thuis dat onlangs
werd geïntroduceerd (Vogtländer & Van Arum, 2015)? Alleen als alle bedoelde en
onbedoelde mechanismen die met of in naam van het landelijke beleid in werking
zijn gezet tot in detail zijn beschreven, is het mogelijk de invloed van het beleid op
de cijfers ten volle te doorgronden.
Evaluatie Wet tijdelijk huisverbod
Begrip van hoe een maatregel doorwerkt in de praktijk garandeert echter nog niet
dat het effect ervan in harde cijfers zichtbaar wordt. Daar is meer voor nodig: het
uitsluiten van alternatieve verklaringen. Dit laatste hebben we geprobeerd in het
tweede deel van het onderzoek, met de vergelijkende recidivemeting onder mensen
met en zonder een huisverbod. Met een quasi-experimenteel design is onderzocht
of een effect op het recidiveniveau kon worden vastgesteld van de tijdelijke uithuisplaatsingen van verdachten van huiselijk geweld. Dat was niet het geval. De strafrechtelijke recidive onder circa 100 verdachten van huiselijk geweld die tijdelijk uit
huis werden genomen, was – na controle voor relevante achtergrondkenmerken even hoog als die in een groep tegenhangers die geen huisverbod kreeg opgelegd.
Althans, er was geen significant verschil. Het effect van de hulpverlening die in veel
gevallen in het verlengde lag van het huisverbod, kon dus ook niet worden vastgesteld.

23

Een andere factor die de zichtbaarheid van huiselijk geweld vergroot is de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, die sinds 1 juli 2013 van kracht is. Deze verplicht professionals zoals huisartsen, leerkrachten
en medewerkers van jeugdinrichtingen om een melding te maken bij vermoedens van geweld in huiselijke kring.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 41

Eerder onderzoek onder dezelfde groepen wees wel een verschil uit ten gunste van
het huisverbod. De Vaan et al. (2013) vonden in de groep die omwille van de veiligheid uit huis was geplaatst minder nieuwe meldingen van huiselijk geweld in de
periode van twaalf tot achttien maanden na het oorspronkelijke incident. Bij de
analyse van de speciale recidive hielden de onderzoekers van Regioplan echter geen
rekening met verschillen in de achtergronden van de personen in de interventie- en
de controlegroep. Bovendien maakten zij voor het vaststellen van de recidive gebruik van gegevens uit de administratie van de politie, terwijl het onderhavige onderzoek werd gebaseerd op gegevens uit de justitiële documentatie. Wij vermoeden
dan ook dat het verschil in de uitkomst van beide onderzoeken het gevolg is van
een combinatie van selectie- en registratie-effecten.
Niet alle politiecontacten leiden tot een justitiecontact. Bij sommige incidenten is er
wel een melding maar wordt er geen aangifte gedaan, of het opsporingsonderzoek
van de politie leidt niet tot het inzenden van het dossier. De kans dat een delict dat
bij de politie is aangemeld wordt doorgegeven aan het OM is van vele factoren
afhankelijk en kan van groep tot groep verschillen. Uiteraard is de bewijsbaarheid
van het delict daarbij essentieel, maar ook de ernst van delict en de vraag of de
verdachte al eerder met politie en justitie in aanraking kwam speelt mee. Bij de
verzameling HG-verdachten die centraal stond in de onderzoeken van Regioplan
en het WODC was dit laatste een probleem. De groep die te maken kreeg met een
huisverbod herbergde meer bekenden van justitie dan de controlegroep. In de
interventiegroep mondde de melding van het huiselijk geweld ruim twee keer zo
vaak uit in strafvervolging van de verdachte door het OM. Bovendien hadden de
personen met een huisverbod gemiddeld veel meer eerdere justitiecontacten dan
de personen zonder huisverbod. We kunnen dus wel verklaren waarom het gunstige resultaat dat Regioplan op politieniveau vaststelde op justitieniveau niet kon
worden gemeten. In de zwaardere interventiegroep leidde een groter deel van de
nieuwe meldingen van huiselijk geweld tot het doorsturen van het dossier naar het
OM. Het gevolg is dat de cijfers op justitieniveau voor de interventiegroep hoger
uitvallen en het verschil in recidive dat Regioplan nog constateerde, niet meer zichtbaar is.
Er zijn meer aanwijzingen dat selectie en registratie een rol hebben gespeeld. De
Vaan et al. (2013) stellen in hun rapport dat hulpverleners overtredingen van hun
cliënten niet altijd doorgeven aan de politie. Zij willen de vertrouwensband met hun
cliënt zo lang mogelijk intact houden en geven hen in voorkomende gevallen het
voordeel van de twijfel. We weten dat de HG-verdachten met een huisverbod veel
vaker in een hulpverleningstraject terecht kwamen dan de HG-verdachten die geen
huisverbod kregen opgelegd. Er is dus een goede kans dat als er sprake was van
onderrapportage op politieniveau, de interventiegroep daar het meeste last van had,
met als gevolg dat de ‘politierecidive’ voor deze groep gunstig uitviel. Dit effect was
niet aanwezig op justitieniveau. Integendeel zelfs, want als een incident eenmaal
gemeld is bij de politie maakt de betrokkenheid van hulpverleners de kans juist
groter dat het OM tot vervolging over gaat, bijvoorbeeld omdat de verklaring van
de hulpverlener kan dienen als steunbewijs als de zaak wordt voorgelegd aan de
rechter.
Kortom, wij denken niet dat er een ‘behandeleffect’ van het tijdelijk huisverbod is
uitgegaan. Met de aanpak van de Recidivemonitor werd geen verschil aangetroffen.
Regioplan vond wel een gunstig resultaat op basis van politiegegevens, maar wij
vermoeden dat het verschil dat werd gemeten tussen de interventie- en controlegroep het gevolg is geweest van selectiemechanismen en registratie-effecten.

42 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Een meer inhoudelijke discussie betreft de vraag hoe het hulpverleningstraject dat
veelal in het verlengde van het huisverbod werd ingezet, zich verhoudt met de strafrechtelijke aanpak waarvoor in de meeste gevallen werd gekozen. Het is denkbaar
dat de hulpverlening in de weg werd gezeten door de vervolging en berechting en
de daaropvolgende strafrechtelijke interventie. Daarover zijn geen gegevens bekend, maar de procesevaluatie van Schreijnenberg (2010) maakte duidelijk dat het
tijdelijk huisverbod over het algemeen niet wordt toegepast zoals bedoeld. Het idee
van de Wet is dat het huisverbod hoofdzakelijk zou worden opgelegd in situaties
waar de politie voorheen geen mogelijkheden had om op te treden. Uit het onderzoek van Regioplan en het WODC blijkt echter dat zo’n 80% van de opgelegde
huisverboden uitmondde in een strafrechtelijk afdoening. Bovendien waren het
vooral daders met een rijk geschakeerd strafrechtelijk verleden die het huisverbod
kregen opgelegd.
Misschien wordt het huisverbod verkeerd, of beter: te eenzijdig gebruikt om van
invloed te zijn op het recidiveniveau. Wellicht is het middel te zwak, qua intensiteit
en duur, om ook op langere termijn een effect te hebben op daders die in het verleden al meermalen met justitie in aanraking zijn gekomen en van wie het risico
dat zij opnieuw in de fout gaan behoorlijk hoog is. Een tijdelijke uithuisplaatsing is
primair bedoeld om rust te creëren in een dreigende situatie. Daartoe is het een
probaat middel. Daarnaast zou het via de hulpverlening die er mee gepaard gaat
kunnen helpen om de kans op terugval te beperken, maar dan is dat waarschijnlijk
bij een minder zware groep van personen die (nog) niet bij politie en justitie bekend
zijn.
Zoals bij elke interventie is het belangrijk om het huisverbod en de hulpverlening in
te zetten in situaties waar de kans op succes reëel is. Bij het opsporen van de geschikte groep zouden gevalideerde risicotaxatie-instrumenten zoals het RiHG, BSafer en het triage-instrument ‘veilig thuis’, een rol kunnen spelen. Als het middel
beter wordt afgestemd op het recidiverisico van de verdachte, kan het huisverbod er
toe bijdragen dat toekomstig geweld wordt voorkomen. Nader onderzoek onder een
grotere en meer diverse groep van uithuisgeplaatsten zou dat kunnen uitwijzen.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 43

Summary
Criminal recidivism in domestic violence offenders
Relapse development and long-term effects of the Temporary Domestic
Exclusion Order Act

Domestic violence is a major social problem. Self-reporting surveys show that 45%
of the Dutch population has been a victim of this offence. The Privé Geweld –
Publieke Zaak (Private Violence – Public Issue) interdepartmental policy programme
was implemented between 2002 and 2008 in order to deal with this phenomena.
The programme was extended to 2011 (Ministry of Justice, 2002, 200824). The most
important goal was to reduce the seriousness and extent of domestic violence.
In 2013, the Research and Documentation Centre (WODC) started to monitor recidivism among domestic violence offenders. In the first wave the research focussed
on persons who were prosecuted during the period between 2007 and 2009. For
some years now, mayors may, if there are any incidents, place persons who are
suspected of domestic violence out of home for a maximum of 28 days. This is
done to prevent further escalation and to start offering assistance to the suspect
and victim. Regioplan Agency conducted research into the effects of out-of-home
placements within the framework of the Temporary Domestic Exclusion Order Act
and found indications that recidivism during the months after the incident was
lower in persons who were placed out of home than in a control group of domestic
violence offenders without a domestic exclusion order (De Vaan et al., 201325).
This report discusses the results of a follow-up to the research conducted by De
Vaan and colleagues, but also gives an update of recidivism figures in the population of prosecuted domestic violence offenders. Regioplan applied a relatively short
follow-up period and used police data in order to measure recidivism. The measurements in this research are based on data included in judicial documentation and all
domestic violence offenders are followed for at least two years.

Method
The research was conducted in accordance with the guidelines of the WODC Recidivism Monitorand focused on relapse of persons who committed the offence between 2007 and 2011. The data came from the Research and Policy Database for
Judicial Documentation (OBJD), a pseudonymised version of the judicial documentation. This implies that only those crimes are charted that were handled by the
Public Prosecutions Service. Recidivism is calculated on the basis of four criteria:
general recidivism (each new crime), serious recidivism (crimes that carry a custodial sentence of four years or more), very serious recidivism (crimes that carry a
custodial sentence of eight years or more) and special recidivism, which is defined
24

Ministerie van Justitie (2002). Privé geweld – Publieke zaak: Een nota over de gezamenlijke aanpak van huiselijk
geweld. Den Haag: Ministerie van Justitie. Ministerie van Justitie (2008). Plan van aanpak Huiselijk Geweld tot
2011: ’De volgende fase’. Den Haag: Ministerie van Justitie.

25

Vaan, K.B.M. de, Timmermans, M., & Homburg, G.H.J. (2013). Effectief uit huis geplaatst? Effectevaluatie van de
Wet tijdelijk huisverbod. Amsterdam: Regioplan.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 45

here as a new criminal case following domestic violence. Just as before, the offender group was selected on the basis of the OBJD field ‘social classification’. Previous
research showed that around 80% of prosecuted domestic violence offenders can be
identified through this field.
The OBJD data and the data collected by De Vaan et al. (2013) were used to measure the effects of the Temporary Domestic Exclusion Order Act. The measurement
includes a random check of around 100 persons who were placed out of home and
the same number of domestic violence offenders who, for various reasons, were not
placed out of home (i.e. the ‘control group’). A quasi-experimental design was used
to measure the effect of the out-of-home placements. In this case, this means that
the comparison of recidivism in both groups will take into account mutual differences in background characteristics known to be related to the odds of recidivism.

Key results
Each year, 6,000 to 8,000 persons are prosecuted for domestic violence. Most
criminal cases pertained to simple assaults (68%-73%), followed by threats (17%19%). The judicial documentation showed very few cases of psychological violence
(2%) and the prevalence of sexual violence also seems to be low. More than 90%
of the offenders are male. Their average age is 35. Over 70% of the offenders have
already had a brush with the law before the initial case. On average, they have had
five earlier contacts with the judiciary,, the first of which took place around the age
of 25. A disproportionately high number of cases were handled in the districts of The
Hague, Amsterdam and Rotterdam. Community service was the most common
settlement.
The current research group forms a select part of the total population of domestic
violence offenders. Not all incidents are brought to the attention of the Public Prosecution Service; this usually depends on the seriousness and provability of the
offence committed. For these reasons, psychological forms of domestic violence
are under-represented and the research population includes relatively many male
offenders (they inflict serious physical injuries more often) of Dutch origin (there is
less willingness to report among non-Western population groups). The documentation shows few sexual offences and cases of child abuse. These are often registered in the judicial systems under a classification other than ‘domestic violence’.
Looking at criminal recidivism of prosecuted domestic violence offenders, the percentage of 2-year general recidivism appeared to have decreased during the
research period from 37.2% in 2007 to 33.2% in 2011. Only the final year of the
research, 2011, showed a slight increase in prevalence of recidivism. The figures
were corrected for shifts in the background characteristics of the offenders. In other
words, they show the net relapse development of the research population.
In addition to measuring recidivism among the prosecuted domestic violence offenders, this report measures the effects of the Temporary Domestic Exclusion Order
Act. The results show that the group that was placed out of home showed no lower
recidivism in the next few years compared to the control group of domestic violence
offenders without a domestic exclusion order. This comparison has taken account of
mutual differences in a number of background characteristics. Earlier research
conducted among the same groups showed a difference in favour of the domestic
exclusion order, but this could therefore not be replicated in the current research.

46 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Conclusion and discussion
It is difficult to determine the exact cause of the observed decrease in recidivism in
prosecuted domestic violence offenders. It could be that the composition of the
offender population changed in several respects and we were unable to correct for
this. Another possibility is that the offender-focused policy in the area of domestic
violence proved fruitful. Major efforts were made in the past few years with measures such as the development of standard screening instruments, the increased
supply of behavioural intervention and assistance programmes, the improved
aftercare and the Temporary Domestic Exclusion Order Act. At the same time,
the identical judicial policy served to improve the detection of cases of domestic
violence; this offence is given much more attention now. This makes it all the more
remarkable that recidivism figures in this population have decreased. On the other
hand, almost all sectors of criminal justice have shown a decrease in recidivism over
the past few years (Wartna et al., 201426). It could therefore also be that there are
more general causes for the research results.
Based on a quasi-experimental design, additional research was conducted as to
whether out-of-home placements within the framework of the Temporary Domestic
Exclusion Order Act have had effects on subsequent recidivism of persons suspected
of domestic violence. This effect could not be established; there was no significant
difference with a control group during the two-year period following the incident.
The primary goal of an out-of-home placement is to create peace in a crisis situation. In practice, this often marks the starting point of a care programme in which
the suspect and the victim are offered assistance. Our data show that the domestic
violence offenders who were issued with a temporary domestic exclusion order joined an assistance programme much more often than the domestic violence offenders
in the control group. However, we also see that the persons who were placed out of
home were still prosecuted in most cases. It could be that the prosecution impeded
the care programme and assistance and that there was therefore no effect on subsequent recidivism.
According to our research data, another aspect is that domestic exclusion orders
were usually imposed on offenders with a serious criminal record. This may not be
the group that is expected to show an effect on subsequent recidivism. A temporary
domestic exclusion order is an appropriate means to interfere in a crisis situation,
averting the immediate threat of further domestic violence. In order to reduce the
risk of recidivism in the long term as well, domestic exclusion orders may perhaps
better be imposed on persons who have not had prior contacts with the public prosecution service. Further research among a larger and more diverse group of persons placed out of home could show this. Candidates for a domestic exclusion order
may be screened using validated risk assessment tools such as the RiHG (Domestic
Violence Risk Assessment Tool), B-Safer or the ‘safe at home’ triage tool in order
for a distinction to be made between persons issued with a domestic exclusion
order only as an emergency measure and the group for which a targeted change
in behaviour is pursued as well.

26

Wartna, B.S.J., Tollenaar, N., Verweij, S., Timmermans, M., Witvliet, M., & Homburg, G.H.J. (2014). Terugval in
recidive: Exploratie van de daling in de recidivecijfers van jeugdigen en ex-gedetineerden bestraft in de periode
2002-2010. Den Haag: WODC. Cahier 2014-16.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 47

Literatuur
Alberda, D. (2011). Haalbaarheidsonderzoek recidivemeting huiselijk geweld op
basis van de OBJD. Den Haag: WODC (intern document).
Alberda, D.L., & Wartna, B.S.J. (2013). Recidive na huiselijk geweld: Ontwikkelingen
in de strafrechtelijke recidive van plegers van huiselijk geweld vervolgd in de
periode 2007-2009. Den Haag: WODC. Factsheet 2013-2.
BZK (Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties) (2008). Aanwijzing
huiselijk geweld en eergerelateerd geweld. Staatscourant, nr. 141,13.
BZK (Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties) (2010). Aanwijzing
huiselijk geweld en eergerelateerd geweld. Staatscourant. nr. 6462, 1-18.
Dijk, T. van, Flight, S., Oppenhuis, E., & Duesmann, B. (1997). Huiselijk geweld:
Aard, omvang en hulpverlening. Hilversum: Intomart, Sociaal Wetenschappelijk
Onderzoek.
Ferwerda, H.& Hardeman, M. (2013). Kijk..dan zie je het! Huiselijk geweld geteld en
verdiept. Cijfers 2010 t/m 2012. Arnhem: Bureau Beke.
Vogtländer L., & Arum, S. van (2015). Triage Veilig Thuis: Bij huiselijk geweld,
kindermishandeling en seksueel misbruik. Utrecht: GGD GHOR Nederland.
Henning, K., & Feder, L. (2004). A comparison of men and women arrested for
domestic violence: Who presents the greater threat? Journal of Family Violence,
19(2), 69-80.
Heer-de Lange, N.E. de, & Kalidien, S.N. (2014). Criminaliteit en Rechtshandhaving
2013: Ontwikkelingen en samenhangen. Den Haag: Boom Lemma. Justitie in
statistiek 4.
Jongebreur, W., Lindenberg, R., & Plaisier, J. (2011). Landelijk beleid huiselijk
geweld: Theoriegestuurde evaluatie periode 2002-2011. Barneveld: Significant
B.V.
Knaap, L.M. van der, Idrissi F., & Bogaerts, S. (2010). Daders van huiselijk geweld:
Den Haag: Boom Juridische uitgevers. Onderzoek en beleid 287.
Kuppens, J., & B.M.W.A. Beke (2008). Huisverbod: Sleutel tot minder geweld?
Aanzet tot een risicotaxatie-instrument huiselijk geweld. Amsterdam: B.V.
Uitgeverij SWP.
Kuppens, J., Cornelissens, A., & Ferwerda, H. (2006). Aanpak in ontwikkeling:
Strategie, samenwerking en visie bij huiselijk geweld. Den Haag: Ministerie van
Justitie.
Ministerie van Justitie (2002). Privé geweld – Publieke zaak. Een nota over de
gezamenlijke aanpak van huiselijk geweld. Den Haag: Ministerie van Justitie.
Ministerie van Justitie (2008). Plan van aanpak Huiselijk Geweld tot 2011: ’De
volgende fase’. Den Haag: Ministerie van Justitie.
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (2013). Basismodel meldcode
huiselijk geweld en kindermishandeling: Stappenplan voor het handelen bij
signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Den Haag: Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
MOVISIE (2011). Huiselijk geweld: Aard en omvang, gevolgen, hulpverlening en
aanpak. Utrecht: MOVISIE.
Ruiter, C. de (2009). B-Safer. Richtlijn voor het beoordelen van het risico van
relationeel geweld. (vertaling van P.R. Kropp, .D. Hart, K. Douglas & H. Belfrage).
Maastricht: Maastricht University.
Schreijenberg, A., Vaan, K.B.M. de, Vanoni, M.C., & Homburg, G.H.J. (2010).
Procesevaluatie Wet tijdelijk huisverbod. Amsterdam: Regioplan.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 49

Staatsblad (2008). Wet van 9 oktober 2008, houdende regels strekkende tot het
opleggen van een tijdelijk huisverbod aan personen van wie een ernstige dreiging
van huiselijk geweld uitgaat (Wet tijdelijk huisverbod). Staatsblad, nr. 421.
Staatsblad (2008). Besluit van 18 november 2008 tot vaststelling van het tijdstip
van inwerkingtreding van de Wet tijdelijk huisverbod. Staatsblad, nr. 484.
Tollenaar, N., & Laan, A. van der (2013). Monitor Veelplegers 2013. Den Haag:
WODC. Factsheet 2013-4.
Vaan, K.B.M. de, Timmermans, M., & Homburg, G.H.J. (2013). Effectief uit huis
geplaatst? Effectevaluatie van de Wet tijdelijk huisverbod. Amsterdam: Regioplan.
Heijden, P.G.M. van der, Cruyff, M.J.L.F., & Gils, G.H.C. van (2009). Omvang van
huiselijk geweld in Nederland. Utrecht: Universiteit Utrecht, Faculteit Sociale
Wetenschappen, Departement Methoden en Technieken.
Veen, H.C.J. van der, & Bogaerts, S. (2010). Huiselijk geweld in Nederland: Overkoepelend syntheserapport van het vangst-hervangst-, slachtoffer- en daderonderzoek 2007-2010. Den Haag: Boom Juridische uitgevers. Onderzoek en
beleid 288.
Verwijs, R. & Lunnemann, K. (2012). Partnergeweld: Achtergrond en risicofactoren.
Utrecht: Verweij Jonker Instituut.
Wartna, B.S.J., Blom, M., & Tollenaar, N. (2011). De WODC-Recidivemonitor. Den
Haag: WODC.
Wartna, B.S.J., Tollenaar N., & Blom, M. (2005). Recidive 1997: Een cijfermatig
overzicht van de strafrechtelijke recidive van volwassen en jeugdige daders. Den
Haag: Boom Juridische uitgevers. Onderzoek en beleid 227.
Wartna, B.S.J., Tollenaar, N., Blom, M., Verweij, S., Alberda, D.L., & Essers, A.A.M.
(2012). Recidivebericht 2012: Landelijke cijfers met betrekking tot de strafrechtelijke recidive van justitiabelen uit de periode 2002-2009. Den Haag: WODC.
Factsheet 2012-6.
Wartna, B.S.J., Tollenaar, N., Verweij, S., Timmermans, M., Witvliet, M., &
Homburg, G.H.J. (2014). Terugval in recidive: Exploratie van de daling in de
recidivecijfers van jeugdigen en ex-gedetineerden bestraft in de periode 20022010. Den Haag: WODC. Cahier 2014-16.

50 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Bijlage 1 Begeleidingscommissie
WODC-Recidivemonitor
Voorzitter
Prof. dr. P.G.M. van der Heijden

Leden
J.J.A. Essers

Dr. O. Etman
Dr. M.M. Kommer

P.J. Linckens
Prof. mr. dr. L.M. Moerings
Mw. J.E. van ’t Riet MSc
Dr. G. Suurmond

Hoogleraar Statistiek, Universiteit Utrecht en
professor of Socials Statistics, University of
Southhampton

Senior Beleidsmedewerker, Ministerie van
Veiligheid en Justitie, Directie Justitieel Jeugdbeleid
Manager Informatievoorziening, Reclassering
Nederland
Coördinator strategieontwikkeling Ministerie
van Veiligheid en Justitie, Directie Algemene
Justitiële Strategie
Analist, Ministerie van Veiligheid en Justitie,
Dienst Justitiële Inrichtingen
Hoogleraar Penologie, Universiteit Leiden,
Instituut voor Strafrecht & Criminologie
Beleidsmedewerker, Ministerie van Veiligheid
en Justitie, directie Sanctie en Preventiebeleid
Beleidsadviseur, Openbaar Ministerie, ParketGeneraal

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 51

Bijlage 2 Klankbordgroep
Voorzitter
Dhr. prof. dr. A.P. Verhoeff

Leden
Mw. drs. V. Jaberi

Mw. S.G. van der Lubbe

Mw. E. Warlich
Mw. mr. J. ten Hoope

Dhr. E. Lenting
Dr. H.C.J. van der Veen

Bijzonder hoogleraar Grote stad en gezondheidszorg, Afdeling Sociologie en Antropologie,
Universiteit van Amsterdam; hoofd cluster
Epidemiologie & Gezondheidsbevordering,
GGD Amsterdam

Beleidsmedewerker Afdeling Jeugdbescherming, Directie Justitieel Jeugdbeleid, Ministerie
van Veiligheid en Justitie
Beleidsmedewerker Afdeling Jeugdbescherming, Directie Justitieel Jeugdbeleid, Ministerie
van Veiligheid en Justitie.
beleidsmedewerker Reclassering Nederland
plaatsvervangend hoofdofficier en landelijke
portefeuillehouder jeugd, gezin en zeden,
Openbaar Ministerie
Landelijk beleidscoordinator huiselijk geweld,
Nationale Politie
Projectbegeleider Extern Wetenschappelijke
Betrekkingen, WODC

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 53

In de OBJD voorkomende wetsartikelen bij huiselijk geweld over de periode 2007-2011
Cohort

2007

2008

2009

2010

2011

Totaal

N

N

N

N

N

N

Strafdreiging
Type HG

Wetsartikel

Omschrijving

Bedreiging

SR 138a/2*

Bedreiging

(jaren)
2,0

SR 285/1*

Bedreiging met openlijk geweld, misdrijf etc.

2,0

1.386

2.103

1.942

1.691

SR 285/2*

Bedreiging schriftelijk

4,0

1

3

2

1

1

%

1

0,0

1.749

8.871

17,5

5

12

0,0

1

0,0

Bedreiging met het oogmerk om een terroristisch misdrijf voor te bereiden of gemakkelijk te
SR 285/4*

maken

2,7

SR 285a*

Bedreiging aflegging verklaring

4,0

Totaal bedreiging:

1

1

0,0

1.387

2.106

1.944

1.695

1
1.754

8.886

17,5

133

252

216

170

200

971

1,9

78

126

103

83

62

452

0,9

1

0,0

Belaging

SR 285b/1*

Belaging

Lichamelijk

SR 287*

Doodslag

15,0

SR 288

Doodslag t.g.v. strafbaar feit

30,0

SR 289*

Moord

30,0

22

38

26

20

37

143

0,3

SR 300/1*

Mishandeling

3,0

3.840

6.077

5.908

4.954

5.289

26.068

51,3

SR 300/2*

Mishandeling + zwaar lichamelijk letsel

4,0

21

43

30

21

24

139

0,3

SR 301/1

Mishandeling met voorbedachten rade

4,0

3

7

3

8

12

33

0,1

SR 302/1*

Zware mishandeling(opzettelijk)

8,0

330

436

411

281

253

1.711

3,4

SR 303/1*

Zware mishandeling met voorbedachten rade

12,0

1

3

4

8

0,0

2,7

212

1

Mishandeling ten aanzien van de schuldige die
het misdrijf begaat tegen zijn moeder, zijn
vader tot wie hij in familierechtelijke betrekking
staat, zijn echtgenoot, zijn levensgezel, zijn
Cahier 2015-13

kind, een kind over wie hij het gezag uitoefent
of een kind dat hij verzorgt of opvoedt als
SR 304/1*

behorend tot zijn gezin;

| 55

1.763

2.291

2.181

2.827

9.274

18,2

1

1

1

1

4

0,0

1

1

0,0

Mishandeling gepleegd tegen een ambtenaar
gedurende of ter zake van de rechtmatige
SR 304/2*

uitoefening van zijn bediening;

2,7

SR 307/1

Dood door schuld

2,0

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 55

Bijlage 3 Overzicht wetsartikelen huiselijk geweld

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Tabel B1

56 | Cahier 2015-13

Cohort

2007

2008

2009

2010

2011

Totaal

N

N

N

N

N

N

Strafdreiging
Type HG

Wetsartikel

Omschrijving

SR 307/2

Dood door schuld door roekeloosheid

(jaren)
4,0

SR 308/1

Zwaar lichamelijk letsel door schuld

1,0

Psychisch

4.507

8.492

8.775

7.552

SR 138/1*

Huisvredebreuk - erfvredebreuk

1,0

6

5

8

12

SR 141/1

Openlijke geweldpleging in vereniging

4,5

2

1

1

SR 141/2

Openlijke geweldpleging in vereniging

6,0

%
1

0,0

1

0,0

8.510

37.836

74,5

18

49

0,1

4

0,0

1

1

0,0

12,0

1

1

0,0

Totaal lichamelijk:

1
1

Opzettelijk veroorzaken brand/ontploffing/
SR 157/1

overstroming
Opzettelijk veroorzaken brand/ontploffing/

SR 157/2

overstroming en levensgevaar voor een ander

15,0

1

1

0,0

SR 255*

Iemand in hulpeloze toestand brengen / laten

2,0

1

1

0,0

2

0,0

4

0,0

1

0,0

41

0,1

1

0,0

Iemand tot wiens onderhoud verdachte verplicht is in hulpeloze toestand brengen of laten,
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

SR 257/1*

zwaar lichamelijk letsel ten gevolge hebbend

7,5

Iemand tot wiens onderhoud verdachte verplicht is in hulpeloze toestand brengen of laten,
SR 257/2*

de dood ten gevolge hebbend

9,0

SR 261/1

Smaad

0,5

2

SR 261/2

Smaad d.m.v. geschrift, afbeeldingen etc.

1,0

2

SR 262/1

Laster

2,0

1

SR 266/1

Eenvoudige belediging

0,2

1

3

7

10

2

20

Belediging van een ambtenaar gedurende of ter
zake van de rechtmatige uitoefening van zijn
SR 267/2

bediening;

0,3

1

Werkzaam persoon neemt kennis van toe-

56 | Cahier 2015-13

SR 273a

vertrouwde brief

1,5

3

1

1

SR 273f

Mensenhandel

12,0

2

3

4

16

SR 279/1

Minderjarige onttrekken aan gezag

6,0

10

14

12

SR 279/2

Lid 1 + list(dreiging) geweld is gebezigd

9,0

3

9

6

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

6

5

0,0

9

34

0,1

8

44

0,1

4

28

0,1

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cohort

2007

2008

2009

2010

2011

Totaal

N

N

N

N

N

N

%

45

72

52

33

35

237

0,5

Strafdreiging
Type HG

Wetsartikel

Omschrijving

(jaren)

Opzettelijke vrijheidsberoving/plaatsverSR 282/1*

schaffing

8,0

Opzettelijke vrijheidsberoving met zwaar
SR 282/2*

lichamelijk letsel

9,0

1

1

0,0

SR 282a/1*

Gijzeling/plaatsverschaffing

15,0

1

9

10

0,0

SR 284/1*

Afpersing/chantage

2,0

6

8

SR 310

Diefstal

4,0

3

2

9

5

3

31

0,1

2

2

7

0,0

1

Diefstal d.m.v. braak, verbreking, inklimming,
SR 311/1

etc.

6,0

SR 312/1

Diefstal met (dreiging)geweld tegen personen

9,0

SR 317/1

Afpersing

9,0

3

0,0

1

1

0,0

6

0,0

2

3

1

29

56

83

80

255

0,5

1

5

5

11

0,0

2

0,0

779

1,5

1

0,0

1

2

0,0

0,0

Opzettelijke vernieling/beschadiging andermans
SR 350/1*

goed

2,0

WTH 11.1*

Overtreding huisverbod

2,0

GWD 36/1

Dierenmishandeling

0,0

Totaal psychisch:
Seksueel

7

1
83

SR 242*

Verkrachting

163

1
164

12,0

182

187

1

Gemeenschap met een bewusteloze of
SR 243*

onmachtige

8,0

SR 244

Gemeenschap met persoon jonger dan 12 jaar

12,0

SR 246*

Feitelijke aanranding der eerbaarheid

8,0

Cahier 2015-13

Totaal seksueel:
Totaal**
*

1

0

1

0

1

1

3

6.539

11.620

11.653

9.997

11.011

50.820

Mogelijke strafbepalingen bij huiselijk geweld (bron: BZK, 2010).

** Aantal feiten met betreffende wetsartikel per cohort jaar.

| 57
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 57

100

Bijlage 4 Algemene recidive uitgesplitst naar
achtergrondkenmerken
Tabel B2

Prevalentie van 2-jarige algemene recidive onder vervolgde
plegers van huiselijk geweld; naar persoonskenmerken
2007

2008

2009

2010

2011

4.765

7.349

7.041

5.975

6.519

Man

38,1

35,9

34,8

34,4

34,5

Vrouw

20,6

13,8

15,7

18,3

18,9

12-17 jaar

49,4

41,6

46,9

49,6

42,3

18-24 jaar

46,7

46,1

42,2

42,9

45,4

25-29 jaar

41,4

39,5

39,9

36,3

40,9

30-39 jaar

38,2

36,4

33,5

33,9

32,0

40-49 jaar

28,7

25,9

26,5

26,7

26,6

50 jaar of ouder

23,0

15,7

18,1

16,9

17,7

Nederland

37,3

34,7

34,2

33,9

34,3

Marokko

37,8

30,0

29,2

29,9

32,4

Nederlandse Antillen/Aruba

59,0

48,0

45,9

45,4

48,1

Suriname

33,9

36,7

35,2

32,4

32,1

Turkije

29,6

28,5

21,8

22,7

22,1

Overige westers

26,3

26,7

27,0

27,1

27,0

Overige niet-westers

30,0

26,8

26,4

29,4

25,8

0 eerdere contacten

18,2

15,4

15,9

14,8

13,4

1-2 eerdere contacten

29,6

28,4

25,6

27,2

27,1

3-4 eerdere contacten

42,6

37,1

33,4

35,8

34,5

5-10 eerdere contacten

51,6

48,2

46,9

43,0

48,5

11-19 eerdere contacten

62,9

56,4

58,7

56,9

55,6

20 of meer eerdere contacten

73,9

70,4

64,8

65,8

67,2

12-17 jaar

53,1

49,5

49,1

48,4

49,7

18-24 jaar

39,0

37,5

34,0

34,1

35,7

25-29 jaar

31,2

25,7

25,4

25,6

25,7

30-39 jaar

24,0

22,6

21,2

19,1

18,7

40-49 jaar

14,9

12,4

15,0

14,8

12,2

50 jaar of ouder

15,0

7,8

7,3

9,1

10,0

N
Sekse

Leeftijd

Geboorteland

Strafrechtelijk verleden

Leeftijd 1e strafzaak

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 59

Tabel B3

Prevalentie van 2-jarige algemene recidive onder vervolgde
plegers van huiselijk geweld; naar zaakkenmerken
N

2007

2008

2009

2010

2011

4.765

7.349

7.041

5.975

6.519

Zwaarste type delict in de uitgangszaak*
Geweld

34,7

32,0

31,0

31,6

Zeden

28,0

30,6

33,3

45,1

31,5
#

Vermogen met geweld

82,1

60,3

71,9

54,3

64,1

Vermogen zonder geweld

63,4

61,5

60,5

57,0

58,4

Vernieling

50,0

49,7

53,3

40,1

45,7

Drugs

58,6

52,2

41,0

56,0

65,6

Verkeer

#**

#

#

#

#

Overig

38,8

39,9

40,5

37,5

39,8

Misdrijven tegen het leven

28,0

23,3

23,6

19,7

19,3

Zware mishandeling

42,0

38,0

39,4

32,5

36,2

Eenvoudige mishandeling

34,9

33,0

31,7

31,1

31,8

Bedreiging

43,1

38,3

37,8

42,8

38,6

Belaging

34,3

29,8

27,0

27,3

29,7

Psychisch geweld***

34,4

39,8

47,0

38,9

41,9

Maatregel

20,7

20,6

24,5

19,2

25,9

Onvoorw. vrijheidsstraf >= 6 mnd

55,1

55,2

52,4

51,8

55,1

Onvoorw. vrijheidsstraf <6 mnd

60,5

54,6

54,4

54,7

55,3

Leerstraf

33,7

28,5

30,8

25,7

28,6

Werkstraf

37,5

34,1

33,2

34,4

35,1

Voorwaardelijke vrijheidsstraf

36,6

36,5

36,5

33,7

43,3

Geldstraf

23,1

22,9

22,4

19,1

25,9

Beleidssepot

26,1

23,6

20,7

20,2

20,1

Transactie overig

13,0

14,3

16,5

17,6

22,4

Den Bosch

32,9

33,1

32,9

32,8

33,4

Breda

37,9

33,7

33,9

34,2

34,2

Maastricht

26,8

28,4

32,1

30,6

35,4

Roermond

33,3

35,0

26,3

29,5

30,5

Arnhem

38,9

33,8

39,2

45,7

30,0

Zutphen

37,5

29,7

39,2

27,1

36,0

Zwolle-Lelystad

35,7

36,3

33,8

34,9

34,0

Almelo

44,1

30,2

30,2

34,3

30,7

Den Haag

38,9

34,7

30,2

32,3

34,4

Rotterdam

39,7

36,8

36,6

35,4

33,6

Dordrecht

52,3

36,2

36,6

29,5

30,7

Middelburg

42,9

33,9

31,0

34,1

29,6

Amsterdam

32,5

33,2

32,2

31,1

31,5

Alkmaar

35,2

33,0

32,0

35,9

29,8

Haarlem

31,7

29,3

31,4

30,1

28,3

Utrecht

41,8

38,4

37,8

31,8

34,4

Leeuwarden

44,0

36,2

33,9

34,6

36,9

Groningen

26,7

39,5

31,0

31,2

38,6

Assen

39,1

31,7

31,6

36,5

34,0

Type huiselijk gewelddelict*
Lichamelijk

Zwaarste afdoening

Arrondissement

*

Indien een uitgangszaak meerdere (typen) delicten betreft, is het delict waarvoor wettelijk de hoogste straf opgelegd
kan worden, bepalend voor het type delict.

**

N<15. Bij kleine aantallen is het beeld minder betrouwbaar. Daarom worden de recidivecijfers niet getoond.

*** Hieronder vallen o.a.: opzettelijk onttrekken van minderjarige aan wettelijk gezag, afpersing/chantage, huisvredebreuk,
belediging en mensenhandel.

60 | Cahier 2015-13

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Bijlage 5 Multivariate analyse
Wet tijdelijk huisverbod
Tabel B4

Multipele Cox regressie van de prevalentie van algemene
recidive op achtergrondkenmerken van plegers van huiselijk
geweld met of zonder huisverbod

Achtergrondkenmerk

eβ

Li 95% BI

Re 95% BI

p

Leeftijd

0,95

0,92

0,98

0,00*

Leeftijd 1e strafzaak

0.98

0,94

1,03

0,51

Geboorteland (Nederland)

0,75

0,42

1,33

0,32

Aantal eerdere justitiecontacten

1,13

1,04

1,24

0,01**

Strafrechtelijk traject (nee)

1,00

0,99

1,01

0,96

Groep (controlegroep)

0,87

0,53

1,42

0,57

*

p<0,05

** p<0,01

Tabel B5

Multipele Cox regressie van de prevalentie van ernstige recidive
op achtergrondkenmerken van plegers van huiselijk geweld met
of zonder huisverbod

Achtergrondkenmerk

eβ

Li 95% BI

Re 95% BI

p

Leeftijd

0,95

0,91

0,99

0,01*

Leeftijd 1e strafzaak

0,96

0,91

1,02

0,21

Geboorteland (Nederland)

0,89

0,49

1,64

0,72

Aantal eerdere justitiecontacten

1,09

0,99

1,21

0,07

Strafrechtelijk traject (nee)

1,00

0,99

1,02

0,75

Groep (controlegroep)

1,16

0,66

2,02

0,61

*

p<0,05

Tabel B6

Multipele Cox regressie van de prevalentie van zeer ernstige
recidive op achtergrondkenmerken van plegers van huiselijk
geweld met of zonder huisverbod

Achtergrondkenmerk

eβ

Li 95% BI

Re 95% BI

p

Leeftijd

0,93

0,83

1,04

0,22

Leeftijd 1e strafzaak

0,99

0,85

1,14

0,87

Geboorteland (Nederland)

4,24

0,97

18,57

0,06

Aantal eerdere justitiecontacten

1,19

0,93

1,53

0,16

Strafrechtelijk traject (nee)

0,86

0,20

3,69

0,84

Groep (controlegroep)

1,21

0,29

5,11

0,80

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 61

Bijlage 6 Bijkomende delicten in HG-zaken afgedaan
in 2007-2011
Tabel B7

Bijkomende delicten in HG-zaken afgedaan in 2007-2011
2007

2008

2009

2010

2011

4.765

7.349

7.041

5.975

6.519

Geweld

99,5

99,5

99,1

99,0

98,7

Zeden

0,6

0,6

0,3

0,4

0,3

Vermogen met geweld

0,8

0,8

0,9

0,8

0,5

Vermogen zonder geweld

4,5

4,5

4,4

3,9

3,3

Vernieling*

14,8

14,8

15,3

15,2

13,4

Drugs

1,1

1,1

0,9

0,9

0,9

Verkeer

0,9

0,9

0,9

0,7

0,5

Overig

5,1

5,1

5,0

4,8

4,5

N

*

Inclusief lichte agressie en openbare orde-delicten.

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Cahier 2015-13 | 63