Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 067

Wijziging van de Pensioenwet, de Wet
inkomstenbelasting 2001 en enige andere
wetten in verband met herziening van het
pensioenstelsel, standaardisering van het
nabestaandenpensioen, aanpassing van de
fiscale behandeling van pensioen en enige
andere wijzigingen ten aanzien van pensioen
(Wet toekomst pensioenen)

Nr. 180

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ARMOEDEBELEID, PARTICIPATIE
EN PENSIOENEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2022
In de tweede termijn van het plenaire debat over de Wet toekomst
pensioenen van donderdag 15 december jl. ben ik in de beantwoording
ingegaan op vragen over de kosten van de afschaffing van de doorsneesystematiek (Handelingen II 2022/23, nr. 36, Wet toekomst pensioenen).
Het lid Léon de Jong (PVV) heeft gevraagd om dit antwoord ook schriftelijk met de Kamer te delen. Met deze brief voldoe ik aan dat verzoek.
Enkele transitie
In het debat heb ik verwezen naar een CPB-studie uit 2017 waarin is
ingegaan op de overgangseffecten bij afschaffing van de doorsneesystematiek.1 In deze studie wordt in figuur 4.1 weergegeven dat het totale
overgangseffect lager is bij een nominale rente onder 1% en lager is bij
rente boven 4%. Bij een lage rente is het overgangseffect beperkt, omdat
de staffel voor de pensioenopbouw dan nagenoeg vlak is. Bij een hoge
rente is het overgangseffect beperkt omdat dan maar weinig fondsvermogen nodig is om aan de verplichtingen te voldoen. Uit figuur 4.1 van
deze notitie blijkt dat bij een nominale rente van 2,5% het overgangseffect
van een zogenoemde enkele transitie ongeveer 65 miljard euro bedraagt.
Deze enkele transitie beschouwt het geïsoleerde effect van de afschaffing
van de doorsnee- opbouw, zonder daarbij de effecten op het toekomstige
pensioenperspectief als gevolg van de overgang naar het nieuwe stelsel
in ogenschouw te nemen. Over deze «dubbele transitie» zal ik later in deze
brief in gaan.
De verwachte overgangseffecten van het enkel afschaffen van de
doorsneesystematiek zijn zoals gezegd afhankelijk van de ontwikkeling
1

kst-36067-180
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

CPB-notitie, 21 juni 2017, Overgangseffecten bij afschaffing van de doorsneesystematiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 067, nr. 180

1

van de nominale rente. De uniforme scenarioset geeft zicht op de
verwachte renteontwikkeling in de komende decennia. Uit de berekeningen die door DNB zijn uitgevoerd met de scenarioset zoals recent
geadviseerd door de Commissie Parameters blijkt dat de effecten van de
afschaffing doorsneesystematiek naar verwachting lager uitvallen dan bij
de huidige scenarioset. Dat komt omdat in de nieuwe scenarioset op
lange termijn een lagere rente wordt verondersteld dan in de huidige set.
Uitgedrukt in termen van netto profijt blijkt in deze berekeningen het
negatieve effect van impact afschaffing doorsneesystematiek met
ongeveer 40% kleiner te worden.2
Ik wijs erop dat ik dit ook in de Kamerbrief van 12 december over de
impactberekeningen van de Commissie Parameters reeds heb benoemd.3
Dubbele transitie
Zoals ik ook in het debat heb aangegeven ziet de eerder genoemde
CPB-studie enkel op de kosten van het afschaffen van de doorsneesystematiek binnen het bestaande contract. Zoals meermaals betoogd worden
de overgangseffecten verkleind wanneer gelijktijdig wordt overgegaan
naar een ander pensioencontract met minder bufferopbouw, de
zogenoemde «dubbele transitie». In alle berekeningen die gedurende de
wetsbehandeling met de Kamer zijn gedeeld is telkens gekeken naar de
totale transitie-effecten. Hierbij is van belang op te merken dat uit
doorrekeningen blijkt dat de afschaffing van de doorsneesystematiek
gelijktijdig met de overgang naar een van de nieuwe pensioencontracten,
waarbij rendementen eerder worden uitgedeeld, voor de meeste
deelnemers juist leidt tot een hoger pensioenperspectief. Zoals nadrukkelijk benoemd zijn deze uitkomsten afhankelijk van fondsspecifieke
omstandigheden, zoals bijvoorbeeld de bestandssamenstelling, de
financiële positie van het pensioenfonds en de invulling van het nieuwe
contract. Uiteindelijk zijn sociale partners verplicht om afspraken en
bepalen zij of deelnemers in hun sector door de overstap naar het nieuwe
pensioencontract minder pensioenopbouw krijgen dan verwacht en welke
compensatie voor deze deelnemers adequaat is.
De Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen,
C.J. Schouten

2
3

Bijlage bij Kamerstuk 32 043, nr. 597, pagina 48.
Kamerstuk 32 043, nr. 597.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 067, nr. 180

2