Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

423
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over gesponsord onderzoek (ingezonden
22 september 2011).
Antwoord van staatssecretaris Zijlstra (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap),
mede namens de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie (ontvangen 26 oktober 2011).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat stichting Wakker Dier een klacht
indient tegen de Wageningen University (WUR), naar aanleiding van
gesponsord onderzoek naar de invloed van melk op de gezondheid?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw oordeel over de beschuldiging dat de WUR volgens stichting
Wakker Dier fungeert als reclamebureau voor de zuivelindustrie, aangezien uit
onderzoek zou blijken dat melk goed is tegen hart- en vaatziekten?2
Antwoord 2
Het is niet aan mij te oordelen over de wetenschappelijke kwaliteit van
onderzoek. Het is aan de wetenschappelijke gemeenschap om hierover
uitspraken te doen.
Vraag 3
Hoe oordeelt u over de steekproef van Wakker Dier onder 25 recente
publicaties, waaruit blijkt dat de helft werd gefinancierd door de voedingsindustrie?
Antwoord 3
Ik juich het toe wanneer publieke kennisinstellingen en bedrijven met elkaar
samenwerken, hetzij op structurele basis in PPS-constructies, hetzij in de
vorm van contractonderzoek. Ik vind ook dat bedrijven meer moeten
investeren in R&D. Dat laatste streven wij na met het bedrijfslevenbeleid en
1
2

ah-tk-20112012-423
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

http://www.eenvandaag.nl/gezondheid/38634/is_gesponsord_onderzoek_nog_betrouwbaar
http://www.eenvandaag.nl/uploads/doc/PERSBERICHT%20zuivel-wur%20definitief_1.docx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

het beleid voor de topsectoren. Ook belangrijk is dat belangenverstrengeling
wordt voorkomen. Voor dit doel heeft de VSNU de Gedragscode voor
Wetenschapsbeoefening ontwikkeld. Alle onderzoekers en wetenschappers
weten waaraan zij zich te houden hebben.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het onaanvaardbaar is dat onderzoeksresultaten
beïnvloed worden door belanghebbenden, omdat dit het vertrouwen in de
wetenschap schaadt? Zo ja, wat onderneemt u hiertegen?
Antwoord 4
Ik deel de mening dat beïnvloeding van onderzoeksresultaten door belanghebbenden niet aanvaardbaar is. Het risico hierop wordt bestreden met een
aantal maatregelen. Om te beginnen de hierboven genoemde gedragscode
van de VSNU. Een soortgelijke gedragscode is ontwikkeld door de NFU, de
Nederlandse Federatie van Universitaire Medische Centra. De Koninklijke
Nederlandse Akademie van Wetenschappen besteedt in haar publicaties
aandacht aan de onafhankelijkheid van onderzoek en aan het vraagstuk van
integriteit. Ook is bij de KNAW het LOWI ondergebracht, het Landelijk Orgaan
Wetenschappelijke Integriteit. Hier kunnen vermoedens van inbreuken op de
integriteit van wetenschappelijk onderzoek worden gemeld, waarna zij
worden onderzocht. Openheid en openbaarheid zijn daarnaast belangrijk om
belangenverstrengeling tegen te gaan (zie hiervoor het antwoord op vraag 5).
Tot slot verwijs ik naar de Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek
en Wetenschap, waarin ik heb aangekondigd aan de Koninklijke Nederlandse
Akademie van Wetenschappen om advies te vragen over het vertrouwen in
de wetenschap. Daarbij horen thema’s als integriteit en onafhankelijkheid van
onderzoek.
Vraag 5
Deelt u de mening dat er absolute transparantie moet bestaan over de
financiering van onderzoek en de nevenfuncties van onderzoekers? Zo ja, hoe
voldoet u aan deze eis?
Antwoord 5
Transparantie vind ik belangrijk. Niet alleen vanwege eventuele risico’s van
belangenverstrengeling, maar ook om inzicht te hebben in de mate waarin
bedrijven en kennisinstellingen met elkaar samenwerken. In het antwoord op
vraag 3 heb ik aangegeven dat intensivering van de samenwerking een
belangrijk speerpunt in het beleid is. Dit geldt zowel voor het beleid voor
hoger onderwijs en onderzoek als voor het bedrijfslevenbeleid en het beleid
voor de economische topsectoren. De instellingen zelf zijn verantwoordelijk
voor het openbaar maken van hun samenwerkingsrelaties, uiteraard binnen
redelijke grenzen en zonder dat dit leidt tot hoge administratieve lasten.
Vraag 6
Deelt u de mening van uw voorganger dat nevenfuncties van hoogleraren
openbaar moeten zijn, door middel van een register? Zo ja, kunt u hiervan
een geactualiseerd overzicht verschaffen?3
Antwoord 6
Ik deel de opvatting dat nevenfuncties in principe openbaar moeten zijn.
Instellingen moeten hierop echter uitzonderingen kunnen maken wanneer
daarvoor zwaarwegende redenen zijn, zoals het belang van de bescherming
van de veiligheid en persoonlijke levenssfeer van hun medewerkers. Zoals ik
in het overleg over de Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en
Wetenschap op 26 september jongstleden heb aangegeven, zal ik de
instellingen erop aanspreken hun gegevens op de website up-to-date te
houden.

3

Kamervragen Jasper van Dijk, 20-2-9, nummer 1634.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Vraag 7
Bent u bereid heldere uitgangspunten rond transparantie en onafhankelijkheid met betrekking tot wetenschappelijk onderzoek onder de aandacht van
universiteiten te brengen? Zo nee, wat onderneemt u als universiteiten de
eigen gedragscode niet naleven?
Antwoord 7
Ja, zie het antwoord op vraag 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3