Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1485

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 17 april 2015
De vaste commissie voor Europese Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de
brief van 9 april 2015 over de geannoteerde agenda van de Raad
Algemene Zaken van 21 april 2015 (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1482).
De vragen en opmerkingen zijn op 14 april 2015 aan de Minister van
Buitenlandse Zaken voorgelegd. Bij brief van 16 april 2015 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Azmani
Adjunct-griffier van de commissie,
Röling

kst-21501-02-1485
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Preambule
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de geannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken van 21 april
2015. Genoemde leden hebben een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor Raad Algemene Zaken van 21 april.
De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van de geagendeerde
stukken voor het schriftelijk overleg over de Raad Algemene Zaken van
21 april 2015. De leden hebben daarover de volgende vragen en opmerkingen.
Inter-institutioneel akkoord beter wetgeven
De leden van de VVD-fractie lezen in de geannoteerde agenda dat de
gezamenlijke voorstellen met betrekking tot het inter-institutioneel
akkoord «beter wetgeven» van Finland, Denemarken en Nederland goed
zijn ontvangen en grotendeels kunnen rekenen op grote mate van
overeenstemming binnen de Raad. De voorstellen over de rol van
nationale parlementen werden in de Raad niet breed gedeeld. Kan de
Minister aangeven hoe hij zich alsnog zal inspannen voor dit voorstel en
kan hij vervolgens rapporteren over de uitkomst van deze inspanning?
Na het debat over de Staat van de Europese Unie is motie met Kamerstuk
34 166, nr. 2 aangenomen om de Timmermansagenda door middel van
afrekenbare doelstellingen meer kracht bij te zetten. Kan de Minister
aangeven hoe hij van plan is uitvoering te geven aan deze motie?
De leden van de PvdA-fractie hebben enkele vragen over het interinstitutioneel akkoord «beter wetgeven». Allereerst zouden de leden
willen weten of de notitie met uitwerking van de gemeenschappelijke
Raadspositie al gereed is. Welke vorderingen zijn daaromtrent gemaakt,
en is er reeds een versie beschikbaar die naar de Kamer gezonden kan
worden? De leden van de PvdA-fractie zouden deze notitie graag zo snel
mogelijk ontvangen, d.w.z. zodra zij beschikbaar is. Kan de regering nog
wat gedetailleerder aangeven op welke punten van deze notitie in elk
geval wel in grote lijnen al overeenstemming is in de Raad? Hoe
verhouden die punten zich tot de Nederlandse positie? De leden van de
PvdA-fractie zouden het betreuren als een meerderheid van de lidstaten
geen prioriteit wil geven aan de rol van nationale parlementen en
transparantie. Kan de regering inzicht geven in de bezwaren die hierover
bij andere lidstaten leven? En op welke wijze kan hierin een compromis
worden bereikt? Bent u bereid zich hiervoor in te zetten, bij het vervolmaken van deze notitie, in aanloop naar de RAZ? Wat zijn de andere
landen, naast Finland en Denemarken, waarmee Nederland zich in een
grotendeels gelijkgestemde positie bevindt? De leden van de PvdA-fractie
hopen dat er op een aantal punten een sterke gemeenschappelijke inzet
van de Raad kan worden bereikt, zodat er een duidelijke en krachtige
positie kan worden ingenomen in de onderhandelingen met de Europese
Commissie en het Europees parlement. Nu deze onderhandelingen
mogelijk voortduren tot en met het Nederlands Voorzitterschap zou het
niet verkeerd zijn als Nederland hierbij een initiërende en constructieve
positie zou innemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

2

In de geannoteerde agenda lezen de leden van de SP-fractie dat
Nederland zich met een aantal gelijkgezinde lidstaten in een minderheidspositie bevindt wat betreft de rol van nationale parlementen en transparantie binnen het inter-instiutioneel akkoord (IIA) beter wetgeven. Kan de
regering aangeven wat de positie van Nederland precies inhoudt, en
welke andere landen zij aan haar zijde vindt? Welke landen zien geen
gronden voor een verwijzing naar de bijzondere positie voor nationale
parlementen in het IIA?
De leden van de SP-fractie lezen in het verslag van de RAZ van 17 maart
2015 dat Nederland, samen met Denemarken en Finland, in een non-paper
haar prioriteiten heeft genoemd met betrekking tot het IIA (Kamerstuk
21 501-02, nr. 1471). Kan de regering dit non-paper toezenden aan de
Tweede Kamer? En zo niet, kan de regering in een brief of desnoods het
volgende verslag per genoemde prioriteit haar standpunt nader
toelichten?
Eurocommissaris Timmermans zal tijdens de RAZ de hoofdelementen van
het inter-institutioneel akkoord «beter wetgeven» presenteren. Aangezien
de Raad, gesteund door de regering, inzet op het algemene beginsel van
gelijkheid tussen Europees parlement en Raad, kan dat betekenen dat de
voorstellen van Timmermans vergaand zijn wat betreft toekennen van
bevoegdheden aan het Europees parlement. De CDA-fractie vraagt
daarom duidelijkheid over welke gevolgen verdergaande transparantie
van het Europees wetgevingsproces heeft voor de bevoegdheden van het
Europees parlement. De CDA-fractie vraagt de Minister bovendien precies
aan te geven welke voorstellen tot bevordering van transparantie op tafel
liggen en per voorstel aangeven wat de krachtsverhoudingen zijn.
In de brief met de geannoteerde agenda van de RAZ stelt de Minister dat
Nederland zich met gelijkgezinde landen in een minderheidspositie
bevindt als het gaat om de realisering van transparantie van het Europese
wetgevingsproces. De CDA-fractie zou graag willen weten om welke
gelijkgezinde landen het dan gaat, welke lidstaten zich finaal keren tegen
deze ontwikkeling en wat hun argumenten zijn
Het kabinet hecht er aan dat de rol van nationale parlementen en
transparantie tot prioriteit wordt aangemerkt door de Raad. Het kabinet
heeft zelf echter grote moeite met het organiseren van een transparant
proces wanneer het gaat om duidelijkheid verschaffen aan de Kamer over
bijvoorbeeld de Europese naheffing die Nederland in 2014 trof. De
CDA-fractie deelt de mening van het kabinet om het Europese wetgevingsproces transparanter te maken, maar vraagt zich af in hoeverre het
kabinet dit ook in praktijk wil brengen aangezien een dergelijk verzoek om
transparantie van Europese besluitvorming van de zijde van de Kamer
zeer moeizaam verloopt.
Nederlands voorzitterschap
De CDA-fractie ziet het Nederlands voorzitterschap als een uitgelezen
moment voor de Nederlandse regering om te laten zien wat zij nu op
papier bepleit, namelijk meer transparantie. Openheid en transparantie
van het Europees wetgevingsproces tijdens het Nederlands voorzitterschap kan een precedent scheppen en een volledig nieuw speelveld van
het Europese wetgevingsproces creëren. De CDA-fractie vraagt of de
regering dit standpunt deelt en de regering in het kader van transparantie
bereid is om in een brief aan te geven hoe tijdens het Nederlands
voorzitterschap een transparanter voorzitterschap gerealiseerd kan
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

3

AIV advies «glokalisering» en Comité van de Regio’s
De leden van de SP-fractie kijken uit naar het AIV advies over «glokalisering» en de rol van het Comité van de Regio’s in Europa. De SP pleit
ervoor dat de subsidiariteitsexercitie die 21 juni 2013 werd gepubliceerd
betrokken wordt bij dit onderzoek. Deelt de regering die mening, en is zij
bereid zich hiervoor in te spannen tijdens de RAZ?
Radicalisering en counter-terrorisme
In de aanvulling op de geannoteerde agenda betreffende radicalisering en
counter-terrorisme geeft de Minister aan dat Nederland tijdens de
JBZ-raad van 12–13 maart jl. onder andere heeft gewezen op het belang
van informatie-uitwisseling tussen lidstaten en opsporingsdiensten.
Onlangs bleek dat het weren van haatpredikers moeilijk is vanwege het
vrije verkeer van personen. De leden van de VVD-fractie willen graag
weten of de Minister bereid is om ook de informatie-uitwisseling over
visaverlening aan haatpredikers aan de orde te stellen tijdens de RAZ om
op die manier gezamenlijk haatpredikers de toegang te weigeren.
In de aanvullende geannoteerde agenda lezen de leden van de SP-fractie
dat Nederland in het kader van de bestrijding van radicalisering gewezen
heeft op het belang van drie punten, te weten de uitwisseling van
informatie tussen lidstaten en opsporingsdiensten, het intensiveren van
grenscontroles vóór de zomer en de preventie van radicalisering met
inachtneming van de opgedane ervaringen op lokaal niveau. Kan de
regering aangeven wat de voortgang op deze punten is? Kan de regering
daarbij toelichten wat zij precies voor ogen heeft met de «inachtneming
van de opgedane ervaringen op lokaal niveau»?
Voorts lezen de leden van SP-fractie in de aanvullende geannoteerde
agenda dat de HV Mogherini geconcludeerd heeft dat de EU steun moet
geven aan de Afrikaanse capaciteitsopbouw. Deelt de regering die
opvatting, en welke positie zal zij innemen tijdens de Raad Algemene
Zaken?
Verslag van de RAZ van 17 maart 2015
In het verslag van de RAZ van 17 maart 2015 lezen de leden van de
SP-fractie dat het pleidooi voor een toets op mogelijke strijdigheid met
EU-recht inzake door de Commissie getoetste energiecontracten op veel
steun kon rekenen. Kan de regering aangeven welke landen hun steun
hebben betuigd aan dit voorstel?
Cohesiebeleid
De leden van de SP-fractie hebben tevens kennis genomen van het
verslag van de Raad Algemene Zaken van 19 november 2014, deel
cohesiebeleid. Wat is het foutenpercentage van projecten gefinancierd uit
het Cohesiefonds, en hoe heeft dat zich ontwikkeld in de afgelopen jaren?
Welke inspanningen zijn er volgens Nederland vereist om dit foutenpercentage terug te dringen, en hoe gaat de regering zich hiervoor inzetten?
Wat zijn de overheadkosten van het Cohesiefonds? Wat zijn de meetbare
doelen van het Cohesiefonds? Welke van deze doelen zijn de afgelopen
jaren bereikt? Welke doelstellingen zouden volgens de regering meer
prioriteit moeten krijgen? Zet Nederland zich in voor het verkleinen van
het Cohesiefonds? Kunt u uw antwoord onderbouwen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

4

Mensenrechten in Hongarije
Gezien de zorgwekkende situatie in Hongarije op het gebied van onder
meer mensenrechten en de rechtstaat zou er volgens de leden van de
SP-fractie nagedacht kunnen worden over het instellen van aan het
Coöperatie en Verificatiemechanisme vergelijkbaar instrument voor
Hongarije en andere lidstaten die uit de pas lopen. Hoe denkt de regering
hierover? Indien zij deze mening deelt, is zij dan bereid om hierover een
gesprek te entameren tijdens de RAZ?
Uitspraken Europees Ombudsman Alex Brenninkmeijer
Alex Brenninkmeijer, lid van de Europese Rekenkamer, noemt de EU een
vereniging van onbetrouwbare leden met een materialistische instelling,
zo lezen de leden van de SP-fractie in de Volkskrant van 14 april 2015. In
hoeverre onderschrijft de regering deze uitspraken? Brenninkmeijer wijst
erop dat Nederland de grootste fraudeur is als het gaat om het Europees
Sociaal Fonds. Kan de regering toelichten waar Brenninkmeijer precies
naar verwijst, en de relevante bedragen noemen? Brenninkmeijer pleit
ervoor dat het jaarverslag van de Europese Rekenkamer wordt afgeschaft,
omdat het geen effectief instrument is en bovendien 80 miljoen euro per
jaar kost. Deelt de regering die opvatting? Kunt u uw antwoord onderbouwen? Daarnaast typeert Brenninkmeijer de dekking van de Europese
Rekenkamer als «minder dan gatenkaas», omdat slechts circa duizend van
de wellicht honderdduizend betalingen en projecten worden gecontroleerd. Een simpele en effectieve oplossing hiervoor is het substantieel
verkleinen van de Europese begroting, zo stellen de leden van de
SP-fractie vast. Is de regering dat met de leden eens? Indien niet, welke
andere oplossing ziet zij voor het verkleinen van het hoge foutenpercentage?
II Reactie van de bewindspersoon
Preambule
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de geannoteerde agenda van de Raad Algemene Zaken van 21 april
2015. Genoemde leden hebben een aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde agenda voor Raad Algemene Zaken van 21 april.
De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van de geagendeerde
stukken voor het schriftelijk overleg over de Raad Algemene Zaken van
21 april 2015. De leden hebben daarover de volgende vragen en opmerkingen.
Inter-institutioneel akkoord beter wetgeven
De leden van de VVD-fractie lezen in de geannoteerde agenda dat de
gezamenlijke voorstellen met betrekking tot het inter-institutioneel
akkoord «beter wetgeven» van Finland, Denemarken en Nederland goed
zijn ontvangen en grotendeels kunnen rekenen op grote mate van
overeenstemming binnen de Raad. De voorstellen over de rol van
nationale parlementen werden in de Raad niet breed gedeeld. Kan de
Minister aangeven hoe hij zich alsnog zal inspannen voor dit voorstel en
kan hij vervolgens rapporteren over de uitkomst van deze inspanning?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

5

1. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet zet zich er steeds voor in dat de rol van nationale
parlementen in het Europees besluitvormingsproces versterkt
wordt, ook in het kader van de herziening van het IIA beter
wetgeven. Het kabinet zal zich hiervoor blijven inzetten door
binnen de Raad met gelijkgezinde lidstaten gezamenlijk op te
trekken en ook richting de betrokken instellingen te wijzen op
het belang van een duidelijke verwijzing naar de rol van nationale
parlementen bij het Europees besluitvormingsproces in de
herziening van het IIA beter wetgeven. Het kabinet zal hierover
rapporteren in het verslag van de RAZ.
Na het debat over de Staat van de Europese Unie is motie met Kamerstuk
34 166, nr. 2 aangenomen om de Timmermansagenda door middel van
afrekenbare doelstellingen meer kracht bij te zetten. Kan de Minister
aangeven hoe hij van plan is uitvoering te geven aan deze motie?
2. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet ziet de motie als ondersteuning van bestaand beleid,
de inhoud van de motie is dus reeds meegenomen in de standpunten van de regering ten aanzien van de agenda voor betere
regelgeving.
De leden van de PvdA-fractie hebben enkele vragen over het interinstitutioneel akkoord «beter wetgeven». Allereerst zouden de leden
willen weten of de notitie met uitwerking van de gemeenschappelijke
Raadspositie al gereed is. Welke vorderingen zijn daaromtrent gemaakt,
en is er reeds een versie beschikbaar die naar de Kamer gezonden kan
worden? De leden van de PvdA-fractie zouden deze notitie graag zo snel
mogelijk ontvangen, d.w.z. zodra zij beschikbaar is. Kan de regering nog
wat gedetailleerder aangeven op welke punten van deze notitie in elk
geval wel in grote lijnen al overeenstemming is in de Raad? Hoe
verhouden die punten zich tot de Nederlandse positie?
3. Antwoord van het kabinet:
Over de gemeenschappelijk Raadspositie ten aanzien van de
herziening van het IIA beter wetgeven zal tijdens de aanstaande
RAZ nader gesproken worden in aanwezigheid van de vicevoorzitter van de Europese Commissie Timmermans. De gedachtewisseling in de Raad kan de Commissie meenemen in de voorstellen
voor de herziening van het IIA beter wetgeven. Het is aan het
voorzitterschap te besluiten hoe en in welke vorm over de
besprekingen in de RAZ te concluderen. Vooralsnog zijn er geen
Raadsconclusies voorzien waarin de gemeenschappelijke
Raadspositie vastgelegd wordt.
De voorbereiding van het jaarlijkse Commissiewerkprogramma en
omzetting daarvan binnen de instellingen, betere regelgeving en
gedelegeerde handelingen zijn onderwerpen die binnen de Raad
op brede steun kunnen rekenen. Zo wensen lidstaten een
gestructureerde dialoog met de Commissie en procedure over de
voorbereiding van het jaarlijks werkprogramma en over het
werkprogramma zelf, alsmede over de implementatie ervan, en
wordt er alom groot belang gehecht aan verbeterde vereiste
consultatie van nationale experts bij de totstandkoming van
gedelegeerde handelingen. Het kabinet heeft zich er ook voor
ingezet dat op deze onderwerpen nadere afspraken worden
gemaakt in de herziening van het IIA beter wetgeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

6

De leden van de PvdA-fractie zouden het betreuren als een meerderheid
van de lidstaten geen prioriteit wil geven aan de rol van nationale
parlementen en transparantie. Kan de regering inzicht geven in de
bezwaren die hierover bij andere lidstaten leven? En op welke wijze kan
hierin een compromis worden bereikt? Bent u bereid zich hiervoor in te
zetten, bij het vervolmaken van deze notitie, in aanloop naar de RAZ? Wat
zijn de andere landen, naast Finland en Denemarken, waarmee Nederland
zich in een grotendeels gelijkgestemde positie bevindt?
4. Antwoord van het kabinet:
Ten aanzien van nationale parlementen geldt het volgende. Met
de herziening van het IIA beter wetgeven worden afspraken
gemaakt tussen de instellingen. Deze afspraken kunnen slechts
gemaakt worden binnen het kader van de bestaande verdragen en
dienen die kaders dus ook te respecteren. Lidstaten die zich
uitspreken tegen een sterkere verwijzing naar de rol van
nationale parlementen betogen dat de rol van nationale parlementen binnen het kader van de verdragen al voldoende worden
gewaarborgd en dat nationale parlementen zelf geen partij zijn bij
het IIA en dat daarmee hun rol ook niet thuishoort in het IIA.
Het kabinet zet zich er met een aantal gelijkgezinde lidstaten
voor in dat de wijze waarop de bepalingen in de verdragen door
de instellingen worden ingevuld in de herziening van het IIA
erkend en nader uitgewerkt worden, bijvoorbeeld ten aanzien van
de omgang door de instellingen met de bezwaren van nationale
parlementen in de gele kaartprocedure. De mate waarin lidstaten
de Nederlandse positie delen hangt af van de constitutionele
tradities in de lidstaten en de mate waarin nationale parlementen
zich inspannen voor een grotere rol van nationale parlementen in
de Europese besluitvorming, zoals in Denemarken, Zweden en het
Verenigd Koninkrijk.
Veel lidstaten beschouwen transparantie niet als prioritair
principe voor het IIA. Sommige lidstaten vrezen in dit verband
voor verminderde slagvaardigheid van het EU-optreden. Dat wil
echter niet zeggen dat er binnen de Raad op onderdelen geen
steun bestaat voor een grotere mate van transparantie, bijvoorbeeld ten aanzien van een register voor gedelegeerde handelingen.
Nederland maakt zich binnen de Raad sterk voor vergroten van
transparantie in brede zin, ook voor transparantie binnen de
kaders van het IIA beter wetgeven, bijvoorbeeld door te pleiten
voor een gemeenschappelijke database voor de instellingen zodat
voor het publiek duidelijk wordt in welk stadium van het wetgevingsproces zich bepaalde dossiers bevinden. Met een dergelijke
database wordt ook achteraf duidelijk welke posities de instellingen in het wetgevende proces hebben ingenomen en kan, mits
publieksvriendelijk ingericht een belangrijke mate bijdrage aan
vergroting van de transparantie binnen de EU. Nederland trekt
hierin traditiegetrouw op met de Scandinavische landen, Estland
en Slovenie.
De leden van de PvdA-fractie hopen dat er op een aantal punten een
sterke gemeenschappelijke inzet van de Raad kan worden bereikt, zodat er
een duidelijke en krachtige positie kan worden ingenomen in de onderhandelingen met de Europese Commissie en het Europees parlement. Nu
deze onderhandelingen mogelijk voortduren tot en met het Nederlands

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

7

Voorzitterschap zou het niet verkeerd zijn als Nederland hierbij een
initiërende en constructieve positie zou innemen.
In de geannoteerde agenda lezen de leden van de SP-fractie dat
Nederland zich met een aantal gelijkgezinde lidstaten in een minderheidspositie bevindt wat betreft de rol van nationale parlementen en transparantie binnen het inter-institutioneel akkoord (IIA) beter wetgeven. Kan de
regering aangeven wat de positie van Nederland precies inhoudt, en
welke andere landen zij aan haar zijde vindt? Welke landen zien geen
gronden voor een verwijzing naar de bijzondere positie voor nationale
parlementen in het IIA?
5. Antwoord van het kabinet:
Zie beantwoording vraag 4.
De leden van de SP-fractie lezen in het verslag van de RAZ van 17 maart
2015 dat Nederland, samen met Denemarken en Finland, in een non-paper
haar prioriteiten heeft genoemd met betrekking tot het IIA. Kan de
regering dit non-paper toezenden aan de Tweede Kamer? En zo niet, kan
de regering in een brief of desnoods het volgende verslag per genoemde
prioriteit haar standpunt nader toelichten?
6. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet is bereid dit non-paper aan uw Kamer te doen
toekomen, maar zal hiervoor de mede-indieners van het
non-paper moeten consulteren. Het kabinet zal hierop terugkomen bij het verslag van de RAZ. In het verslag van de RAZ zal
het kabinet tevens ingaan op het verloop van de besprekingen,
waaronder de in het non-paper genoemde onderwerpen.
Eurocommissaris Timmermans zal tijdens de RAZ de hoofdelementen van
het inter-institutioneel akkoord «beter wetgeven» presenteren. Aangezien
de Raad, gesteund door de regering, inzet op het algemene beginsel van
gelijkheid tussen Europees parlement en Raad, kan dat betekenen dat de
voorstellen van Timmermans vergaand zijn wat betreft toekennen van
bevoegdheden aan het Europees parlement. De CDA-fractie vraagt
daarom duidelijkheid over welke gevolgen verdergaande transparantie
van het Europees wetgevingsproces heeft voor de bevoegdheden van het
Europees parlement. De CDA-fractie vraagt de Minister bovendien precies
aan te geven welke voorstellen tot bevordering van transparantie op tafel
liggen en per voorstel aangeven wat de krachtsverhoudingen zijn.
7. Antwoord van het kabinet:
Zoals hierboven weergegeven wordt met de herziening van het
IIA beter wetgeven de samenwerking tussen de instellingen nader
bepaald. Een IIA dient de kaders van de verdragen te respecteren.
Van overdracht van bevoegdheden aan het Europees parlement of
anderszins kan daarom geen sprake zijn. Bedoelde gelijkheid
tussen Europees parlement en Raad zit besloten in het feit dat
het Europees parlement en de Commissie nu reeds onderlinge
afspraken hebben gemaakt over de inbreng van het Europees
parlement bij de totstandkoming van het jaarlijks Commissie
werkprogramma in hun onderling Kaderakkoord uit 2010. De
gelijkheid betreft dus niet de transparantie. Bedoeling van de
Raad is met het Europees parlement gelijkwaardige afspraken
met de Commissie te maken en deze neer te leggen in het
trilaterale IIA.
Ten aanzien van bevordering van transparantie liggen verschillende voorstellen voor, zie hiervoor antwoord op vraag 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

8

In de brief met de geannoteerde agenda van de RAZ stelt de Minister dat
Nederland zich met gelijkgezinde landen in een minderheidspositie
bevindt als het gaat om de realisering van transparantie van het Europese
wetgevingsproces. De CDA fractie zou graag willen weten om welke
gelijkgezinde landen het dan gaat en welke lidstaten zich finaal keren
tegen deze ontwikkeling en wat hun argumenten zijn?
8. Antwoord van het kabinet:
Ten aanzien van transparantie geldt in algemene zin dat Finland,
Denemarken, Zweden, Estland en Slovenië de brede Nederlandse
inzet op transparantie delen. Zoals in de beantwoording in vraag
4 reeds uiteen gezet wordt deze brede inzet niet door alle
lidstaten gedeeld. Dat betekent echter niet dat andere lidstaten
op onderdelen geen voorstander zijn van grotere transparantie.
Het betreft een discussie die op verschillende deelterreinen wordt
gevoerd en die door veel lidstaten niet als prioritair thema wordt
aangemerkt. Gevolg hiervan is dat de neiging de status quo te
handhaven voor veel lidstaten groot is.
Het kabinet hecht er aan dat de rol van nationale parlementen en
transparantie tot prioriteit wordt aangemerkt door de Raad. Het Kabinet
heeft zelf echter grote moeite met het organiseren van een transparant
proces wanneer het gaat om duidelijkheid verschaffen aan de Kamer over
bijvoorbeeld de Europese naheffing die Nederland in 2014 trof. De CDA
fractie deelt de mening van het kabinet om het Europese wetgevingsproces transparanter te maken, maar vraagt zich af in hoeverre het kabinet
dit ook in praktijk wilt brengen aangezien een dergelijk verzoek om
transparantie van Europese besluitvorming van de zijde van de Kamer
zeer moeizaam verloopt.
9. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet verwijst hiervoor naar de Kamerbrief met nummer
34 023, nr. 7.
Nederlands voorzitterschap
De CDA fractie ziet het Nederlands voorzitterschap als een uitgelezen
moment voor de Nederlandse regering om te laten zien wat ze nu op
papier bepleiten, namelijk meer transparantie. Openheid en transparantie
van het Europees wetgevingsproces tijdens het Nederlands voorzitterschap kan een precedent scheppen en een volledig nieuw speelveld van
de Europese wetgevingsproces creëren. De CDA fractie vraagt zich af of
de regering dit standpunt deelt en de regering bereid is, in het kader van
transparantie, om in een brief aan te geven hoe tijdens het Nederlands
voorzitterschap een transparanter voorzitterschap gerealiseerd kan
worden.
10. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet zet zich in voor vergroting van de transparantie
binnen de Europese Unie en werkt nauw samen met gelijkgestemde landen om dat doel te bereiken. Nederland zal zich tijdens
het voorzitterschap inzetten voor meer transparantie. Het kabinet
heeft daarbij te maken met de kaders die neergelegd zijn in het
Verdrag van Lissabon en het reglement van orde van de Raad. Dat
laat onverlet dat Nederland zich er binnen die kaders actief voor
zal inzetten dat tijdens de invullingen van het voorzitterschap de
bepleite principes ook uitgedragen en in concrete acties omgezet
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

9

AIV advies «glokalisering» en Comité van de Regio’s
De leden van de SP-fractie kijken uit naar het AIV advies over «glokalisering» en de rol van het Comité van de Regio’s in Europa. De SP pleit
ervoor dat de subsidiariteitsexercitie die 21 juni 2013 werd gepubliceerd
betrokken wordt bij dit onderzoek. Deelt de regering die mening, en is zij
bereid zich hiervoor in te spannen tijdens de RAZ?
11. Antwoord van het kabinet:
Het AIV zal worden gevraagd voor het advies betreffende
«glokalisering» eerdere en lopende relevante onderzoeken over
de rol van de decentrale overheden mee te nemen, zoals het ROB
rapport «Met Europa Verbonden» uit 2013 en de Evaluatie
actieplan «Europa en decentrale overheden» uit 2014. Waar
relevant zal het AIV ook de subsidiariteitsexercitie uit 2013
betrekken.
Radicalisering en counter-terrorisme
In de aanvulling op de geannoteerde agenda betreffende radicalisering en
counter-terrorisme geeft de Minister aan dat Nederland tijdens de
JBZ-raad van 12–13 maart jl. onder andere heeft gewezen op het belang
van informatie-uitwisseling tussen lidstaten en opsporingsdiensten.
Onlangs bleek dat het weren van haatpredikers moeilijk is vanwege het
vrije verkeer van personen. De leden van de VVD-fractie willen graag
weten of de Minister bereid is om ook de informatie-uitwisseling over
visaverlening aan haatpredikers aan de orde te stellen tijdens de RAZ om
op die manier gezamenlijk haatpredikers de toegang te weigeren.
12. Antwoord van het kabinet
Daartoe ziet het kabinet geen aanleiding. Vreemdelingen aan wie
de toegang geweigerd dient te worden vanwege een gevaar voor
de openbare orde en/of de nationale veiligheid kunnen door het
Ministerie van Veiligheid en Justitie worden opgenomen in het
Schengen Informatie Systeem. Een signalering in het Schengen
Informatie Systeem betekent ook dat de vreemdeling gedurende
de signalering geen visum kan verkrijgen van de landen binnen
het Schengengebied. In het uitzonderlijke geval dat een andere
Schengenlidstaat besluit het visum ondanks de SIS-signalering te
verlenen, bijvoorbeeld om redenen van nationaal belang of
humanitaire aard, wordt dat visum territoriaal beperkt tot die ene
Schengenlidstaat en mag het niet worden gebruikt om naar de
signalerende Schengenlidstaat te reizen.
In het geval van de afgifte van een territoriaal beperkt visum,
wordt de signalerende Schengenlidstaat op de hoogte gesteld.
Indien een prediker wordt aangemerkt als een bedreiging voor de
openbare orde/maatschappelijke rust en het visum op die grond
wordt geweigerd, voorziet het Schengen Acquis daarnaast in de
mogelijkheid informatie uit te wisselen met andere Schengenlanden. Dit geschiedt door middel van vastlegging van de
beslissing in het Visum Informatie Systeem van de EU, met het
oog op toekomstige visumaanvragen. Zo nodig wordt over de
afwijzing ook op lokaal niveau informatie uitgewisseld in het
kader van de lokale Schengensamenwerking.
In de aanvullende geannoteerde agenda lezen de leden van de SP-fractie
dat Nederland in het kader van de bestrijding van radicalisering gewezen
heeft op het belang van drie punten, te weten de uitwisseling van
informatie tussen lidstaten en opsporingsdiensten, het intensiveren van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

10

grenscontroles vóór de zomer en de preventie van radicalisering met
inachtneming van de opgedane ervaringen op lokaal niveau. Kan de
regering aangeven wat de voortgang op deze punten is? Kan de regering
daarbij toelichten wat zij precies voor ogen heeft met de «inachtneming
van de opgedane ervaringen op lokaal niveau»?
13. Antwoord van het kabinet:
Op alle drie de genoemde thema’s is de JBZ-raad van 12/13 maart
overeengekomen dat deze met voorrang dienen te worden
uitgewerkt. Meer systematische controles aan de Schengen
buitengrenzen worden uitgevoerd op basis van onder andere
risico indicatoren/risico-analyse, van personen die het vrij verkeer
genieten. Bij die controles wordt gebruikt gemaakt van daartoe
relevante databases, zoals het Schengen Informatie Systeem
(SISII). Daarnaast worden de reisdocumenten van personen die de
buitengrens passeren systematisch gecontroleerd in de relevante
databases zoals SIS II en de «Stolen and Lost Documents
Database». Hiermee kan direct gestart worden, doch uiterlijk per
15 juni 2015. Wat betreft het tegengaan van radicalisering
hebben Europol, de Commissie en de lidstaten de opdracht
gekregen de opzet van de EU Internet Referral Unit uit te werken.
Over de voortgang op alle thema’s wordt gerapporteerd op de
JBZ-raad van 15/16 juni, met het oog op de daaropvolgende
Europese Raad. Wat betreft de ervaringen op lokaal niveau heeft
het door de EU gefinancierde Radicalisation Awareness Network
(RAN) een belangrijke rol. Dit is een EU-breed netwerk van eerste
lijns professionals, zoals politiefunctionarissen, onderwijzers en
sociaal werkers, die in aanraking komen met personen die
kunnen radicaliseren. Het delen van best practices en verdere
professionalisering bij het tegengaan van radicalisering staan
hierbij centraal. Thans loopt een Europese aanbestedingsprocedure voor de verdere continuering en uitbreiding van de
werkzaamheden van het RAN.
Voorts lezen de leden van SP-fractie in de aanvullende geannoteerde
agenda dat de HV Mogherini geconcludeerd heeft dat de EU steun moet
geven aan de Afrikaanse capaciteitsopbouw. Deelt de regering die
opvatting, en welke positie zal zij innemen tijdens de Raad Algemene
Zaken?
14. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet heeft zich in Europees verband meerdere malen
uitgesproken over de verslechterde veiligheidssituatie op het
Afrikaanse continent, en in het bijzonder in relatie tot radicalisering en terrorisme. Daarbij kiest het kabinet primair voor een
regionale aanpak. Nederland ondersteunt de EU daarom in haar
inspanningen ten behoeve van Afrikaanse capaciteitsopbouw en
beziet thans in hoeverre hierop verder aangesloten kan worden.
Verslag van de RAZ van 17 maart 2015
In het verslag van de RAZ van 17 maart 2015 lezen de leden van de
SP-fractie dat het pleidooi voor een toets op mogelijke strijdigheid met
EU-recht inzake door de Commissie getoetste energiecontracten op veel
steun kon rekenen. Kan de regering aangeven welke landen hun steun
hebben betuigd aan dit voorstel?
15. Antwoord van het kabinet:
Zoals benoemd in het verslag van de RAZ van 17 maart jl.
bestond er weliswaar brede steun voor het pleidooi in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

11

Conclusies voor meer transparantie, maar verschilden de
meningen over de wijze waarop die transparantie gerealiseerd
moest worden. Een ex ante toets door de Commissie van alle
energiecontracten werd tijdens de RAZ actief gesteund door het
Verenigd Koninkrijk, Polen, Bulgarije en Roemenië. Andere
lidstaten konden meer transparantie in de vorm van ex ante
toetsing van intergouvernementele contracten aan EU-recht wel
steunen, maar waren geen voorstander van toetsing van commerciële contracten (onder andere Nederland, Finland, Oostenrijk,
Cyprus, Griekenland, Tsjechië, Kroatië en Slowakije). Bovendien
heeft een groot aantal lidstaten zich niet uitgesproken tegen de
conclusies over ex ante toetsing (onder andere Estland, Litouwen,
Denemarken, Zweden, Portugal en Frankrijk).
Cohesiebeleid
De leden van de SP-fractie hebben tevens kennis genomen van het
verslag van de Raad Algemene Zaken van 19 november 2014, deel
cohesiebeleid. Wat is het foutenpercentage van projecten gefinancierd uit
het Cohesiefonds, en hoe heeft dat zich ontwikkeld in de afgelopen jaren?
Welke inspanningen zijn er volgens Nederland vereist om dit foutenpercentage terug te dringen, en hoe gaat de regering zich hiervoor inzetten?
16. Antwoord van het kabinet:
Nederland krijgt geen bijdrage uit het cohesiefonds, daar het
cohesiefonds enkel gericht is op de minst welvarende lidstaten
en regio’s van Europa. De Europese Rekenkamer publiceert ieder
jaar per begrotingscategorie een foutenpercentage op basis van
onafhankelijke audits, waarbij geen onderscheid gemaakt wordt
tussen het Cohesiefonds en EFRO. Er is dus wel een gecombineerd cijfer bekend (over 2013 was dat 6,9% voor de begrotingscategorie «regionaal beleid» waaronder cohesiefonds, EFRO,
maar ook vervoer en energie) maar geen specifiek cijfer voor
louter het Cohesiefonds. Een historisch overzicht van de foutenpercentages op EU-niveau in vergelijking met de foutenpercentages per EU-fonds in Nederland is opgenomen in Kamerstuk
24 202 nr. 32.
Voor de nieuwe programmaperiode 2014–2020 zijn aanpassingen
in de verordeningen gedaan om fouten te reduceren, hierover heb
ik uw Kamer geïnformeerd1. De inzet van de regering heeft tot
doel om nog verdere voortgang te bereiken op de volgende zes
thema’s: financieel beheer, transparantie, de nationale verklaring,
handhaving door de Commissie, doeltreffendheid van beleid en
vereenvoudiging van relevante EU-wetgeving. Per thema heb ik
uw Kamer recentelijk uitgebreid geïnformeerd2.
Wat zijn de overheadkosten van het Cohesiefonds? Wat zijn de meetbare
doelen van het Cohesiefonds? Welke van deze doelen zijn de afgelopen
jaren bereikt? Welke doelstellingen zouden volgens de regering meer
prioriteit moeten krijgen? Zet Nederland zich in voor het verkleinen van
het Cohesiefonds? Kunt u uw antwoord onderbouwen?
17. Antwoord van het kabinet:
Voor alle ESI-fondsen, cohesiefonds inclusief, geldt dat maximaal
4% van het Europese budget aan de zogenaamde technische
bijstand wordt besteed, met uitzondering van de programma’s
1
2

Kamerstuk 21 501-08, nr. 493.
Kamerstuk 24 202, nr. 32

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

12

voor Europese Territoriale Samenwerking (6%). Op hoofdlijnen
vallen de volgende acties onder dit budget voor technische
bijstand:
– Ondersteuning in de selectie van projectaanvragen;
– Ondersteuning van de management autoriteit, adviescommissie en Comité van Toezicht
– Communicatie;
– Financieel beheer en administratie van het programmabudget;
– Controle en toezicht op de projecten; en de
– Monitoring en evaluatie van de voortgang en realisatie van het
programma.
De meetbare doelen worden op het niveau van het programma
vastgesteld. Het kabinet heeft geen inzicht in de specifieke
doelen van de verschillende programma’s in Europa. In de
jaarlijkse rapportage worden wel een aantal prestatie indicatoren
genoemd3. Er is geen specifiek beleid ten aanzien van het
cohesiefonds. In algemene zin heeft Nederland zich tijdens de
onderhandelingen voor alle Europese Structuur- en Investeringsfondsen hard gemaakt voor meer inzet op onder andere innovatie
en mkb. Zie voor meer informatie de bij vraag 16 genoemde
Kamerbrief.
Mensenrechten in Hongarije
Gezien de zorgwekkende situatie in Hongarije op het gebied van onder
meer mensenrechten en de rechtstaat zou er volgens de leden van de
SP-fractie nagedacht kunnen worden over het instellen van aan het
Coöperatie en Verificatiemechanisme vergelijkbaar instrument voor
Hongarije en andere lidstaten die uit de pas lopen. Hoe denkt de regering
hierover? Indien zij deze mening deelt, is zij dan bereid om hierover een
gesprek te entameren tijdens de RAZ?
18. Antwoord van het kabinet:
De regering volgt met zorg de ontwikkeling van de rechtstaat in
het Hongarije van premier Orbán. Het spreekt deze zorgen ook
regelmatig uit in contacten met vertegenwoordigers van de
Hongaarse regering. Daarnaast heeft Nederland een regionaal
rechtsstatelijkheidsinitiatief opgestart. Dit project is ook actief in
Hongarije.
Eerder dit jaar heb ik het een en ander toegelicht in mijn schriftelijke antwoord op vragen van het lid Maij over Europese waarden
in Hongarije van 5 maart jl. (Aanhangsel Handelingen II 2014/15,
nr. 1479).
Wat betreft het EU-spoor is heeft Nederland, als
mede-initiatiefnemer van het rechtsstatelijkheidsinitiatief,
succesvol ingezet op het versterken van het instrumentarium
rond bedreigingen van de rechtsstaat in EU-lidstaten. Resultaat
van deze inspanningen is dat nu de mogelijkheid is gecreëerd een
politieke dialoog binnen de Raad te voeren over rechtsstatelijke
ontwikkelingen in de lidstaten, zowel op reguliere basis, als –
waar nodig – op thematische basis. Een eerste dialoog tussen de
lidstaten over rechtsstatelijkheid zal dit jaar gevoerd worden in
de Raad Algemene Zaken. Zie hiervoor ook de kabinetsbrief
hierover van 10 april jl. betreffende toezeggingen gedaan n.a.v.

3

Annual Activity Report 2013, DG Regional and Urban Policy; http://ec.europa.eu/atwork/
synthesis/aar/doc/regio_aar_2013.pdf, pagina 3 e.v.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

13

het mondeling overleg over het Nederlandse EU Voorzitterschap
2016 (nog geen Kamerstuk nummer beschikbaar).
Ook tijdens het aanstaande Nederlandse voorzitterschap blijft dit
onderwerp – zoals opgenomen in de Voorzitterschapsbrief d.d.
28 januari jl. (Kamerstuk 34 139, nr. 1) – een speerpunt.
Daarnaast heeft de Commissie mede naar aanleiding van het
Nederlandse rechtsstatelijkheidsinitiatief in maart 2014 een
Mededeling gepubliceerd waarin zij een pre-artikel 7 procedure
ontvouwt in aanvulling op de bestaande procedures. Zie hiervoor
ook de kabinetsappreciatie Rechtsstatelijkheid van 24 april 2014
(Kamerstuk 33 877, nr. 19) De procedure is vooralsnog niet
toegepast; de situatie in Hongarije heeft evenwel ook de volle
aandacht van de Commissie.
Instelling door de Commissie voor Hongarije van een CVM
volgens het model dat voor Bulgarije en Roemenië wordt gehanteerd, ligt minder voor de hand, omdat de status van Hongarije
ten tijde van de toetreding van dit land tot de EU niet vergelijkbaar was met die van Bulgarije en Roemenië.
Uitspraken Europees Ombudsman Alex Brenninkmeijer
Alex Brenninkmeijer, lid van de Europese Rekenkamer, noemt de EU een
vereniging van onbetrouwbare leden met een materialistische instelling,
zo lezen de leden van de SP-fractie in de Volkskrant van 14 april 2015. In
hoeverre onderschrijft de regering deze uitspraken?
19. Antwoord van het kabinet:
Het kabinet heeft kennisgenomen van het betreffende interview.
De genoemde uitspraak beschouwt het kabinet als de persoonlijke mening van de heer Brenninkmeijer.
Brenninkmeijer wijst erop dat Nederland de grootste fraudeur is als het
gaat om het Europees Sociaal Fonds. Kan de regering toelichten waar
Brenninkmeijer precies naar verwijst, en de relevante bedragen noemen?
20. Antwoord van het kabinet:
De situatie waar de heer Brenninkmeijer op doelt dateert uit
2001–2002. Het gaat hier om de zgn. «ESF-affaire» toen er
ernstige problemen waren met de uitvoering van het ESF in
Nederland. De bevindingen van de Commissie en een door het
Ministerie van SZW zelf uitgevoerd accountantsonderzoek
leidden uiteindelijk tot een terugvordering door de Commissie
van circa € 123,5 mln. wegens onregelmatigheden en teveel
betaalde voorschotten. De term «onregelmatigheden» werd in
Nederland direct geassocieerd met fraude. Een onafhankelijk
onderzoek naar de gebeurtenissen door een voormalig president
van de Algemene Rekenkamer constateerde echter dat van
grootschalige fraude of misbruik met ESF-gelden geen sprake is
geweest, maar leverde wel de conclusie op dat de uitvoering van
het ESF destijds slordig is geweest. Sindsdien zijn de vereisten en
controles zodanig aangescherpt dat een dergelijke situatie niet
meer kan voorkomen.
Brenninkmeijer pleit ervoor dat het jaarverslag van de Europese Rekenkamer wordt afgeschaft, omdat het geen effectief instrument is en
bovendien 80 miljoen euro per jaar kost. Deelt de regering die opvatting?
Kunt u uw antwoord onderbouwen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

14

21. Antwoord van het kabinet:
Het jaarverslag van de Europese Rekenkamer is het enige
objectieve instrument om onrechtmatigheden en slecht financieel
beheer aan de kaak te stellen. Het kabinet steunt een effectieve
controle door de Europese Rekenkamer. De controle op de
besteding van Europese gelden kan effectiever worden gemaakt
door bijvoorbeeld meer landenspecifieke informatie te bieden
over foutenpercentages, verbeterpunten en best practices. Het
deelt de mening van de heer Brenninkmeijer derhalve niet.
Daarnaast typeert Brenninkmeijer de dekking van de Europese Rekenkamer als «minder dan gatenkaas», omdat slechts circa duizend van de
wellicht honderdduizend betalingen en projecten worden gecontroleerd.
Een simpele en effectieve oplossing hiervoor is het substantieel
verkleinen van de Europese begroting, zo stellen de leden van de
SP-fractie vast. Is de regering dat met de leden eens? Indien niet, welke
andere oplossing ziet zij voor het verkleinen van het hoge foutenpercentage?
22. Antwoord van het kabinet:
De inzet van het kabinet om te komen tot een lager foutenpercentage is uitgebreid verwoord in het Schriftelijk Overleg met uw
Kamer inzake het Jaarverslag van de Europese Rekenkamer over
2014, begin maart van dit jaar (Kamerstuk 24 202, nr. 32).
Nederland pleit in Brussel consequent voor betere verantwoording door de instanties in de lidstaten. Nederland wijst
daarbij op het belang van meer transparantie en het verschaffen
van landenspecifieke foutenpercentages door zowel de Europese
Commissie, de lidstaten zelf en de Europese Rekenkamer. Ook zet
Nederland zich in voor strikte handhaving door de Commissie en
de inzet van financiële correcties waar nodig. De door de
Europese Rekenkamer gedane steekproef voldoet aan internationale standaarden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-02, nr. 1485

15