Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2869
Vragen van het lid Kops (PVV) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over achterblijvende woningbouwplannen (ingezonden
14 mei 2019).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 3 juni 2019).
Vraag 1
Kent u het bericht «Nog te weinig woningbouwplannen om tekort terug te
dringen»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Onderschrijft u de conclusie van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB)
dat er momenteel nog te weinig concrete bouwplannen zijn om de komende
vijf jaar het tekort op de woningmarkt terug te dringen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De totale plancapaciteit is de komende vijf jaar voldoende om het woningtekort terug te dringen. Een deel van deze plancapaciteit zal echter nog hard
gemaakt moeten worden. De conclusie van het EIB kan ik daarom onderschrijven als het gaat om het landelijke totaalbeeld. Het beeld verschilt echter
per regio en per provincie. Een aantal provincies en stedelijke regio’s hebben
wel voldoen harde plannen. Binnenkort zend ik met de Staat van de
Volkshuisvesting de meest recente cijfers over de beschikbare plancapaciteit
aan de Kamer. Daarbij zal ik ook inhoudelijk dieper ingaan op deze cijfers.
Met 74.000 woningen is in het afgelopen jaar de ambitie uit de Nationale
Woonagenda bijna bereikt. Maar om het woningtekort daadwerkelijk terug te
dringen is het nodig dat de bouwproductie ook de komende jaren op een
hoog niveau blijft. Daarvoor is het cruciaal dat gemeenten in samenwerking
met provincies zorgen voor voldoende nieuwe plannen, die ook tijdig te
realiseren zijn, vooral in de regio’s met grote tekorten. De mate waarin
plannen hard zijn zegt daarbij niet altijd voldoende over de vraag of een regio

1

ah-tk-20182019-2869
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://fd.nl/ondernemen/1300720/nog-te-weinig-woningbouwplannen-om-tekort-terug-tedringen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

voldoende en snel genoeg kan bouwen. Soms liggen harde plannen
waarvoor het bestemmingsplan al gereed is jaren op de plank, terwijl andere
zachte plannen juist heel snel te realiseren zijn. Gemeenten zullen de kwaliteit
van de bouwplannen daarom moeten monitoren en in samenwerking met
provincies en marktpartijen moeten bezien hoe de plancapaciteit effectief kan
worden omgezet in woningproductie.
Vraag 3
Deelt u de mening dat de door u gesloten Nationale Woonagenda nu al heeft
gefaald, aangezien de daarin afgesproken nieuwbouwproductie van 75.000
woningen per jaar de afgelopen jaren niet is gehaald? Deelt u de mening dat
uw aanpak van «vooral veel praten en vergaderen» niet heeft gewerkt? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 3
De gezamenlijke ambitie in de Nationale Woonagenda van betrokken
stakeholders om 75.000 woningen per jaar te bouwen is vastgesteld in mei
2018, omdat in de voorgaande jaren steeds te weinig was gebouwd om de
groei van de woningbehoefte bij te houden. Daarmee liep het woningtekort
steeds verder op. Helaas kunnen de partijen die de Woonagenda een jaar
geleden ondertekenden niet met terugwerkende kracht de bouwproductie in
de voorgaande jaren verhogen, maar we hebben deze ambitie vastgesteld om
de komende jaren er alles aan te doen om de bouwproductie hoog te
houden. Ik verwacht dat elke partij daarbij zijn verantwoordelijkheid neemt en
spreek ze daar waar nodig ook op aan.
Vraag 4
Hoe kan het dat er, in tijden van enorme woningnood, momenteel «slechts»
300.000 nieuwe woningen voor de periode 2019–2024 in bestemmingsplannen zijn opgenomen? Wat is hier de oorzaak van? Hoe gaat u dit aantal
omhoog brengen naar de vereiste 450.000? Wat gaat u daarbij doen aan
gemeenten die alleen binnenstedelijk en niet buitenstedelijk willen bouwen?
Antwoord 4
Om de bouwproductie hoog te houden is het cruciaal dat gemeenten in
samenwerking met provincies zorgen voor voldoende bouwplannen, die ook
tijdig haalbaar zijn. Om de nieuwe woningen tijdig te realiseren moeten ze
uiteraard ook tijdig in bestemmingsplannen zijn vastgelegd. Zowel het te laat
als te snel vastleggen van bouwplannen in bestemmingsplannen kan de
bouwproductie vertragen. Om tijdig te bouwen moeten de nodige procedures
zijn afgerond. Maar als plannen te lang van tevoren al vastliggen, kan de
behoefte in de tussentijd veranderen, waardoor plannen moeten worden
aangepast. Het opnieuw moeten doorlopen van de bestemmingsprocedure
kost ook veel extra tijd. Het is dus belangrijk dat gemeenten voldoende
vooruitziend maar ook voldoende flexibel zijn in hun planning voor veranderende behoeftes.
In een aantal regio’s is de vooruitgang van de bouwplannen voor de
toekomst een punt van zorg. Ik ondersteun regio’s in de vorming van
voldoende haalbare bouwplannen waar dat kan binnen mijn mogelijkheden
en middelen. Dat doe ik bijvoorbeeld binnen de woondeals die ik heb
gesloten of beoog te sluiten met de regio’s waar de grootste bouwopgave
ligt, maar ook met de inzet van het expertteam woningbouw op landelijk
niveau. Maar de belangrijkste verantwoordelijkheden en mogelijkheden
liggen bij provincies en gemeenten, en ik verwacht dat ze die handschoen
oppakken. Voor mij staat voorop dat er op regionaal niveau voldoende
plannen liggen om tijdig voldoende te bouwen voor de behoefte en om
tekorten terug te dringen. Wanneer dat binnenstedelijk niet kan moeten
gemeenten en provincies ook kijken naar mogelijkheden buiten de bestaande
stad. Waar nodig spreek ik ze daarop aan.
Vraag 5
Kunt u zich herinneren dat u op eerdere Kamervragen ten aanzien van
binnen- en buitenstedelijke bouw hebt geantwoord: «In de gesprekken die ik
voer met decentrale overheden ervaar ik een gezamenlijk gevoel van urgentie
om de bouwproductie te versnellen en een constructieve opstelling om de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

plancapaciteit te vergroten»?2 Deelt u de mening dat er van die «versnelde
bouwproductie» in de praktijk niets terechtkomt? Onderschrijft u de conclusie
van het EIB dat gemeenten te veel binnenstedelijke woningbouw hebben
gepland en dat daarmee het «risico op vertraging» groter is? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 5
Nee, die mening deel ik niet. In de afgelopen jaren is de bouwproductie flink
gestegen, en in 2018 is het niveau van 75.000 dat in de Nationale Woonagenda is vastgesteld bijna bereikt. Het EIB onderschrijft deze ambitie
eveneens. Daarmee zijn we er natuurlijk nog lang niet, en ik deel de conclusie
van het EIB in zoverre dat het hoog houden van de bouwproductie in de
komende jaren extra inzet van alle betrokken partijen zal vergen. Zoals
gezegd is het nodig dat er voldoende nieuwe plannen klaarliggen die tijdelijk
haalbaar zijn.
Er is zeker sprake van een risico dat het hoog houden van de bouwproductie
niet gaat lukken als partijen zich onvoldoende inzetten of onvoldoende
samenwerken. De directe link met de binnen- of buitenstedelijke locatie van
bouwplannen erken ik niet. Zowel binnen- als buitenstedelijke locaties kennen
hun eigen uitdagingen. Op binnenstedelijke locaties kan de inpassing binnen
de bestaande bebouwing ingewikkeld zijn. Op buitenstedelijke locaties
kunnen de benodigde publieke investeringen van gemeenten, provincies en
het Rijk aan de voorkant hoger zijn, omdat bijvoorbeeld de infrastructuur nog
ontbreekt. Daarmee zijn buitenstedelijke locaties ook lang niet altijd sneller te
ontwikkelen dan binnenstedelijke locaties. Waar het om gaat is dat de totale
planvoorraad in een regio voldoende is om tijdig te bouwen voor de groei
van de behoefte, en om tekorten terug te dringen. Welke mix van binnen- en
buitenstedelijke locaties daarvoor nodig is zal per regio verschillen.
Vraag 6
Deelt u de conclusie van het EIB dat bouwplannen te duur worden en
vertraging oplopen doordat provincies en gemeenten «strengere duurzaamheidseisen aan woningbouw stellen dan nationaal gelden»? Deelt u de
mening dat deze overheden simpelweg moeten zorgen voor voldoende
woningen in plaats van hun eigen duurzaamheidsagenda uit te rollen? Bent u
ertoe bereid deze losgeslagen overheden terug te fluiten en de duurzaamheidseisen te schrappen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Provincies en gemeenten die een eigen duurzaamheidsagenda maken, nemen
naar mijn oordeel hun verantwoordelijkheid, hetgeen toe te juichen is en
zeker niet moet worden omschreven als losgeslagen. Ik ga er vanuit dat zij
alle daarbij betrokken belangen meewegen, dus ook de eventuele gevolgen
voor de nieuwbouwproductie. Daar komt nog bij dat de juridische ruimte
voor provincies en gemeenten om strengere duurzaamheidseisen aan nieuwe
woningen te stellen, beperkt is. De landelijke bouwregels van het Bouwbesluit
2012 bieden geen ruimte voor het stellen van strengere eisen. Uitzondering
daarop is dat een gemeente gebruik kan maken van de experimenteermogelijkheden van de Crisis- en herstelwet, waarbij zo nodig van landelijke regels
kan worden afgeweken. Toepassing van die mogelijkheden is slechts aan de
orde voor zover de gemeente daarvoor bij algemene maatregel van bestuur
vooraf toestemming heeft gekregen. Zo’n algemene maatregel van bestuur
komt tot stand via een zorgvuldige procedure (bestuurlijke en publieke
internetconsultatie, behandeling in ministerraad, voorhang bij Tweede en
Eerste Kamer, advies van de Raad van State), waarin alle betrokken belangen
worden meegewogen. Als een gemeente dus al strengere eisen dan de
landelijke eisen van het Bouwbesluit 2012 stelt, is dat met voorafgaande
toestemming van de Kroon. Al met al acht ik het risico dat woningbouwplannen door de provinciale of gemeentelijke duurzaamheidsagenda te duur
worden en vertraagd raken, klein en aanvaardbaar. Immers hebben voor mij
zowel de bouwopgave als de verduurzamingsopgave grote prioriteit.

2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 527

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3