Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 818

Samenvoeging van de gemeenten Arcen en
Velden en Venlo

Nr. 4

VERSLAG
Vastgesteld 18 maart 2009
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1,
belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de
gemaakte opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord,
acht de commissie de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel
voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.

blz.

Inleiding
Beleidskader
Draagvlak
Interne en regionale samenhang en evenwicht
Financiële aspecten

1
2
2
3
4

1. Inleiding
1

Samenstelling:
Leden: Van Beek (VVD), Halsema (GL), Van der
Staaij (SGP), De Pater-van der Meer (CDA),
Van Bochove (CDA), Gerkens (SP), Sterk
(CDA), Leerdam (PvdA), voorzitter, De Krom
(VVD), ondervoorzitter, Griffith (VVD), Boelhouwer (PvdA), Irrgang (SP), Kalma (PvdA),
Schinkelshoek (CDA), Van der Burg (VVD),
Brinkman (PVV), Pechtold (D66), Van Raak
(SP), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA), Leijten
(SP), Heijnen (PvdA), Bilder (CDA), Anker (CU)
en Vacature (CDA).
Plv. leden: Teeven (VVD), Heemelaar (GL), Van
der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), Smilde
(CDA), Polderman (SP), Spies (CDA), Wolbert
(PvdA), Aptroot (VVD), Zijlstra (VVD), Vermeij
(PvdA), Van Gerven (SP), Heerts (PvdA), C
q örüz
(CDA), Remkes (VVD), De Roon (PVV), Van der
Ham (D66), Van Bommel (SP), Ouwehand
(PvdD), Timmer (PvdA), De Wit (SP),
Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Van Haersma
Buma (CDA), Cramer (CU) en Knops (CDA).

KST128914
0809tkkst31818-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

De leden van de CDA-fractie hebben met instemming kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Naar aanleiding van het voorstel hebben
deze leden nog wel enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van dit wetsvoorstel. De PvdA-fractie heeft nog een enkele vraag. Voor het
overige wijzen deze leden op de vragen die zij met betrekking tot de herindeling in Noord-Limburg hebben gesteld bij wetsvoorstel 31 817.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van dit
voorstel tot gemeentelijke herindeling.
De leden van de VVD-fractie hebben met instemming kennisgenomen van
het wetsvoorstel tot samenvoeging van de gemeenten Arcen en Velden en
Venlo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 818, nr. 4

1

De leden van de PVV-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
voorliggende wetsvoorstel en willen de regering nog enkele vragen voorleggen.
2. Beleidskader
Deelt de regering de analyse van de leden van de SP-fractie dat decentralisatie van rijkstaken aanleiding is voor gemeentelijke herindelingen? Vindt
zij dit een gewenste ontwikkeling? Deelt zij de zorg van deze leden dat
herindelingen niet zozeer worden ingegeven door de wens van de bewoners, maar veel meer door het door de regering gekozen beleid van
decentralisering?
De leden van de PVV-fractie vragen welke herindelingsversies er bij deze
herindeling betrokken zijn geweest en waarom specifiek voor deze herindeling is gekozen.
3. Draagvlak
Uit het op 6 maart jl. afgelegde werkbezoek is de leden van de CDA-fractie
gebleken dat er voor de herindeling een groot draagvlak bestaat. Zowel de
unanimiteit van de beide gemeenteraden, als ook hetgeen tijdens de
hoorzitting naar werd gebracht ondersteunen dit. Wat de leden van de
CDA-fractie betreft is dit een goed voorbeeld van hoe er met gemeentelijke herindelingen kan worden omgegaan. De vrijwilligheid bij deze herindeling is aan geen twijfel onderhevig. De gemeenten hebben om goede
redenen voor elkaar gekozen.
Het feit dat de gemeenteraden van de betrokken gemeenten vóór de
herindeling zijn, wordt door de CDA-fractie erg belangrijk gevonden. Wel
opmerkelijk is dat het initiatief tot herindeling is uitgegaan van de kleinste
herindelingspartner.
De leden van de CDA-fractie hebben waardering voor de wijze waarop de
gemeenten intensief met elkaar hebben samengewerkt. Ook voor de
bereidheid van de gemeente Venlo om al ruim vóór de herindeling tot
integratie van de ambtelijke organisaties over te gaan bestaat grote waardering.
Belangrijke criteria ter beoordeling van de noodzaak van herindeling zijn
voor de leden van de SP-fractie de bestuurskracht van gemeenten en, in
de eerste plaats, het draagvlak onder de bevolking. Ook de regering zegt
dat herindelingen alleen plaats moeten vinden van onderaf, als hiervoor
voldoende steun is van de bevolking.
De regering stelt dat het onderzoek naar het draagvlak onder de bevolking
voor een herindeling een verantwoordelijkheid is van de gemeenten zèlf.
Naar de opvatting van de leden van de SP-fractie is een herindeling van
zodanig ingrijpende aard dat louter goedkeuring door de gemeenteraad
onvoldoende is. Hoe is in de betreffende gemeenten het draagvlak onder
de bevolking gemeten?
De leden van de PVV-fractie vragen of er referenda of peilingen of volksraadsplegingen zijn geweest in de betreffende gemeenten en zo ja, wat
daarvan de uitkomsten waren?
Voorts vragen zij wat de stemverhoudingen zijn geweest in de verschillende gemeenteraden en welke partijen voor of tegen het nu voorliggende
voorstel hebben gestemd? Hoe was de stemverhouding in de Provinciale
Staten en welke partijen hebben daar voor of tegen gestemd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 818, nr. 4

2

4. Interne en regionale samenhang en evenwicht
De leden van de CDA-fractie ontvangen graag enige toelichting over de
relatie tussen de niet waargemaakte trekkersrol en het ontbreken van
strategische keuzes bij de gemeente Venlo enerzijds en de bijdrage die de
toevoeging van de gemeente Arcen en Velden levert aan de oplossing van
deze tekortkoming anderzijds.
Zij willen voorts graag weten of het geconstateerde «onder de maat zijn
van de kwaliteit van de ambtelijke organisatie» door de fusie met het
relatief kleine Arcen en Velden wordt opgelost. Zij ontvangen graag een
reactie van de regering op dit punt.
Verder vragen dezelfde leden een nadere toelichting op de consequenties
van deze herindeling voor de vermindering van de bestuurlijke drukte in
de regio en de bestuurlijke organisatie van de regio. Zij zijn ook benieuwd
of de herindeling, naast vermindering van het aantal raadsleden en
bestuurders, ook nog consequenties heeft voor het aantal ambtelijke
formatieplaatsen in de regio.
Tijdens het werkbezoek werd duidelijk dat er op bestuurlijk niveau overeenstemming is bereikt tussen de gemeentebesturen van Arcen en
Velden, Venlo en Bergen over een grenscorrectie. Hierbij zou door de
gemeente Venlo een fors bedrag op tafel zijn gelegd. De leden van de
CDA-fractie zijn benieuwd naar de mening van de regering op dit punt.
De leden van de PvdA-fractie hechten sterk aan lokale identiteit en
gemeenschapszin. Herindeling leidt soms tot een gevoel van verlies
daarvan. De nieuwe gemeentebesturen zullen zich moeten inspannen
deze te borgen, juist nu zij op grotere afstand van kernen en dorpen
komen te staan. Dit kan op uiteenlopende wijze. Deelt de regering de
mening dat de nieuwe gemeente expliciet deze opdracht op zich moet
nemen? Wil zij dit bij hen aan de orde stellen, eventueel door tussenkomst
van de provincie?
Is de regering bereid om de herindeling over 3 jaar ook op dit punt te
doen evalueren?
De leden van de SP-fractie wijzen op het feit dat deze herindeling onderdeel uit maakt van een groter geheel, waarbij de stad Venlo van ongeveer
100 000 inwoners omgeven wordt door een aantal gemeenten van ongeveer 40 000 inwoners. Waarom is 40 000 inwoners een logische omvang
van een gemeente? Waarom is dit niet 10 000 inwoners, of 20 000 inwoners, of 100 000? Hoe zijn bewoners betrokken bij de discussie over de
logische omvang van hun gemeente? Deze leden ontvangen graag een
toelichting van de regering op deze punten.
De leden van de VVD-fractie hebben met instemming vernomen dat de
gemeenten Bergen en Arcen en Velden het eens zijn geworden over een
kleine grenscorrectie die door de desbetreffende gemeenten zal worden
doorgevoerd per 1 januari 2010. De leden van de VVD-fractie achten deze
grenscorrectie zeer wenselijk.
Dezelfde leden stellen vast dat voor de tweede maal in korte tijd de
gemeente Venlo betrokken is bij een herindeling. Zij zijn van mening dat
het wenselijk is dat er na een herindeling vele jaren de noodzaak van een
samenvoeging of herindeling achterwege blijft. In dit kader vernemen zij
graag wat de regering vindt van de positie van de gemeente Beesel. Deze
gemeente wordt in de voorstellen namelijk vergeten. Het is duidelijk dat
deze gemeente op langere termijn niet zelfstandig kan blijven. Gaarne
vernemen de leden van de VVD-fractie van de regering waarom gekozen
is voor een procedure, waarin het denkbaar is dat zowel Roermond als
Venlo op korte termijn wederom bij een herindeling betrokken zullen
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 818, nr. 4

3

5. Financiële aspecten
De leden van de PvdA-fractie vragen of de nieuw te vormen gemeente al
in aanmerking komt voor het in de decembercirculaire aangekondigde
ruimere kader voor de maatstaf herindeling. Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie merken op dat de regering aangeeft dat de
nieuwe gemeente € 0,5 mln. minder zal ontvangen uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds dan nu het geval is bij de som van de algemene uitkeringen. Zij verwacht dat deze structurele verlaging opgevangen
wordt door de te verwachten vermindering van de bestuurskosten en
andere synergievoordelen. Maar wat gebeurt er, zo vragen deze leden, als
deze verwachtingen uitblijven? Herindelingen kosten geld, zo beklemtonen deze leden. Wat als later blijkt dat als gevolg van de herindeling
toch een tekort ontstaat op de begroting?
De leden van de PVV-fractie vragen welke omvang de begrotingen over
2008 van de betrokken gemeenten beliepen en hoe hoog de verwachte
begroting van de nieuwe gemeente naar verwachting zal worden.
Voorts vragen zij of al duidelijk is in welk(e) dorp(en) de gemeentelijke
diensten alsmede overige gemeentelijke instellingen komen te zitten en
wat er zal gebeuren met overbodig geworden panden.
De voorzitter van de commissie,
Leerdam
Adjunct-griffier van de commissie,
Hendrickx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 818, nr. 4

4