Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

26 485

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

Nr. 65

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 februari 2009
Hiermee stuur ik u een korte voortgangsrapportage over mijn MVOagenda, conform het schriftelijke verzoek van de vaste commissie voor
Economische Zaken van 22 januari 2009 (26485–62/2009D02526).
Inleiding
In de kabinetsvisie MVO (Kamerstukken II, 26 485, nr. 53) werd aangegeven wat de overheid wil bereiken en wat de overheid gaat doen om
MVO onder Nederlandse bedrijven te bevorderen. Het motto daarbij was,
en is wat mij betreft nog steeds, «inspireren (bewustwording), innoveren
(MVO loont), integreren (MVO hoort bij ondernemen)». Ik benadruk dat
MVO een kabinetsbrede aangelegenheid is.
Om de vinger aan de pols te houden, laat ik een onderzoekssystematiek
ontwikkelen die de voortgang van de in de kabinetsvisie beschreven ambities én de voortgang van MVO bij het Nederlandse bedrijfsleven gaat
meten. MVO is een veelomvattend onderwerp. De gehanteerde indicatoren zullen dan ook geen harde kwantificeerbare grootheden zijn, maar
wel de richting aangeven waarin MVO zich ontwikkelt en – waar mogelijk
– de effecten van het gevoerde overheidsbeleid in kaart brengen. De
werking van dit overheidsbeleid kan niet worden geïsoleerd van andere
maatschappelijke ontwikkelingen. Dit brengt mij op het huidige economische klimaat, mede in relatie tot MVO.
Economisch klimaat in relatie tot MVO
Ondernemers zijn zich ervan bewust dat de continuïteit van hun bedrijf
samenhangt met de maatschappelijke acceptatie van de bedrijfsactiviteiten. Ook voor werknemers, bijvoorbeeld in het overleg tussen ondernemingsraden en het bestuur van een onderneming, is MVO van belang.
In die zin is maatschappelijk verantwoord ondernemen een belangrijk
element van ons economisch bestel. Er is dus geen reden om te stellen
dat MVO een luxe is die we ons nu niet kunnen veroorloven. Dat geldt niet

KST128166
0809tkkst26485-65
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 485, nr. 65

1

alleen in eigen land, maar ook internationaal. Het is ondenkbaar dat we
om reden van de crisis het naleven van mensenrechten minder belangrijk
en bijvoorbeeld kinderarbeid minder ontoelaatbaar zouden vinden.
Voortgang en acties
Ik constateer dat vanaf het verschijnen van de kabinetsvisie in december
2007 er veel initiatieven tot stand zijn gekomen die tot doel hebben de
integratie van MVO in het bedrijf, het product én de keten te vergroten.
Het gaat enerzijds om initiatieven vanuit de samenleving: van het bedrijfsleven, de vakbonden en maatschappelijke organisaties, veelal in onderlinge samenwerking. Anderzijds om initiatieven waar de overheid het
voortouw heeft.
Een goed voorbeeld van een maatschappelijk initiatief is de verklaring en
het normatieve kader van de SER van december 2008 over Internationaal
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. De centrale werkgevers- en
werknemersorganisaties spreken daarin uit dat verdere stimulering en
facilitering van MVO op alle niveaus noodzakelijk is. Partijen zijn het
erover eens dat het nu vooral gaat om de praktische invulling en toepassing van dit normatieve kader in het internationale ondernemen. Als
belangrijke elementen worden transparantie, verificatie en (interne)
klachtenafhandeling genoemd. De SER rapporteert jaarlijks over de
uitvoering van het initiatief.
Er zijn tal van instrumenten, veelal op sectorniveau, die bijdragen aan de
ontwikkeling van MVO. Recent werd bijvoorbeeld de Eerlijke Bankwijzer
gelanceerd, een initiatief van Oxfam Novib, Amnesty International, Milieudefensie en FNV Mondiaal. De Eerlijke Bankwijzer geeft aan hoe banken
scoren op natuur, klimaat, mensenrechten, wapens, corruptie en betrouwbaarheid. Een ander voorbeeld is het initiatief om de productie van duurzaam geteelde bloemen en planten te stimuleren (Fair Flowers Fair
Plants).
Hieronder schets ik kort de voortgang van de MVO-agenda. Ik doe dat aan
de hand van de zes ambities uit de kabinetsvisie. Per ambitie worden
enkele voorbeelden van gerealiseerde dan wel lopende acties gegeven.
Het betreft geen uitputtende lijst. In de kabinetsvisie wordt ook de voorbeeldrol van de overheid genoemd. Over dit terrein wordt u periodiek
door de ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (duurzaam inkopen) of Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(duurzame bedrijfsvoering rijksoverheid) geïnformeerd (o.a. Kamerstukken II, 30 196, nrs. 32, 33 en 44).
1. Kennis en bewustwording blijven bevorderen
– MVO Nederland, actief als wegwijzer en aanjager van MVO bij het
MKB, wordt tot en met 2012 door de overheid ondersteund. Naast
het ministerie van Economische Zaken (EZ) dragen ook de departementen van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM), Buitenlandse Zaken/Ontwikkelingssamenwerking
(BZ/OS) en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) financieel
bij aan MVO Nederland. MVO werkt met diverse brancheorganisaties samen aan de MVO-agenda. Eind maart organiseren MVO
Nederland en EZ een bijeenkomst voor alle betrokken branches om
kennis en ervaring uit te wisselen.
– De Kamers van Koophandel hebben MVO in 2008 en 2009 opgenomen in de nationale agenda. De dienstverlening van de Kamers
van Koophandel richt zich op de bewustmaking van ondernemers
over de zakelijke en maatschappelijke voordelen van MVO als
onderdeel van de bedrijfsvoering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 485, nr. 65

2

–

MVO is een belangrijk aandachtspunt in de dienstverlening van de
EVD. Het internationale bedrijfsleven wordt via diverse programma’s gestimuleerd tot MVO. Het gaat onder andere om de programma’s PSI, TS PSOM, Prepare 2 Start en ORIO. Medewerkers
van de EVD worden getraind om in gesprekken met klanten MVO
aan de orde te stellen.

2. Transparantie en verantwoording verbeteren
– De Transparantiebenchmark 2008 is eind januari 2009 gepubliceerd.
U bent hier separaat over geïnformeerd (Kamerstukken II, 26 485,
nr. 64).
– Het Global Reporting Initiative (GRI) wordt op diverse manieren
door de Nederlandse overheid ondersteund. Het ministerie van
LNV subsidieert bijvoorbeeld de ontwikkeling van specifieke
rapportagerichtlijnen voor de voedselverwerkende industrie.
– Staatsdeelnemingen worden aangemoedigd volgens de GRI richtlijnen te gaan rapporteren.
– Richtlijn 400 van de Raad voor de Jaarverslaggeving geeft aanbevelingen voor de informatie in het jaarverslag over de maatschappelijke aspecten van ondernemen. Naar aanleiding van het SERadvies inzake globalisering heb ik de Raad verzocht deze richtlijn
aan te passen op het punt van ketenbeheer.
– Het Nationaal Contactpunt voor de OESO Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen (NCP) organiseert op 30 maart a.s. een
stakeholderoverleg over de samenhang van verschillende gedragscodes voor MVO.
– Ook staat het NCP open voor de behandeling van klachten over
bedrijven die de richtlijnen op het vlak van het verstrekken van
keteninformatie aan belanghebbenden niet naleven.
3. Aandacht voor de aanjagers van MVO
– Ondersteuning door EZ en BZ/OS voor de periode van drie jaar van
de benchmark van het duurzaam beleggingsbeleid van pensioenfondsen die jaarlijks wordt uitgevoerd door de Vereniging van
Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO).
– Opname van MVO in de geactualiseerde Code Tabaksblat naar
aanleiding van het door mij gevraagde advies van de Commissie
Burgmans hierover. U bent hierover separaat geïnformeerd (Kamerstukken II, 26 485, nr. 61).
4. Koppelen MVO/duurzaamheid aan innovatie
– Op strategisch niveau worden innovatie en duurzaamheid meer en
meer aan elkaar gekoppeld. In de maatschappelijke innovatieagenda’s Water, Gezondheid en Veiligheid wordt beschreven op
welke manier kennis, vernieuwing en ondernemerschap worden
ingezet voor vraagstukken van nu. U bent hierover separaat geïnformeerd (Kamerstukken II, 27 406, nr. 120).
– In de bestaande innovatiesubsidie-instrumenten speelt MVO/duurzaamheid op dit moment op diverse manieren al een rol. Zo kunnen
de innovatievouchers ook ingezet worden voor duurzaamheid.
5. Internationale diplomatie versterken
– MVO vormde een onderdeel van de agenda van onder andere de
volgende economische missies in 2008: Vietnam, Golfstaten,
Rusland, Turkije, China, Indonesië en Marokko. Ook bij diverse
inkomende bezoeken van buitenlandse delegaties vormt MVO een
onderdeel van de agenda.
– Samen met de Chinese overheid is een traject gestart dat kan
leiden tot een wederzijds Memorandum of Understanding over
MVO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 485, nr. 65

3

–

Steun van het ministerie van Economische Zaken voor de Nederlandse inbreng bij de totstandkoming van ISO 26 000, een wereldwijd multistakeholderinitiatief dat moet leiden tot vaststelling van
een internationale norm voor MVO in 2010.

6. Aan de slag met MVO in de internationale keten
– Het Initiatief Duurzame Handel (IDH) is in oktober 2008 met steun
van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking van start
gegaan. Deelnemers aan dit initiatief willen gezamenlijk werken aan
verduurzaming van internationale handelsketens met aandacht
voor mens en milieu in ontwikkelingslanden.
– Op 1 december 2008 organiseerde het ministerie van Buitenlandse
Zaken, in samenwerking met het ministerie van Economische
Zaken een Bedrijfslevendag in het kader van de Mensenrechtenstrategie van het kabinet. Zowel vanuit het bedrijfsleven als vanuit
maatschappelijke organisaties was waardering voor de rapportage
aan de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties door de
speciale vertegenwoordiger van de Secretaris-Generaal van de
Verenigde Naties voor bedrijfsleven en mensenrechten, professor
John Ruggie. Een groot aantal bedrijven gaf aan met de aanbevelingen uit dit rapport aan de slag te gaan. Bij deze gelegenheid
noemde professor Ruggie het Nederlandse model van het onafhankelijke Nationaal Contactpunt voor de OESO Richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen de «gold standard» voor maatschappelijke klachtenprocedures.
– Op 22 december 2008 zond ik u de visie van het kabinet op de
verantwoordelijkheid van bedrijven in de keten (Kamerstukken II,
26 485, nr. 62). Daarin werd een aantal specifieke maatregelen
aangekondigd.
Afsluitend
Met de bovengenoemde acties is veel in gang gezet. Ze dragen bij aan de
doelstelling van het kabinet dat alle bedrijven zich bewust worden van de
maatschappelijke effecten en verantwoordelijkheden die ondernemen met
zich meebrengt en de kansen die MVO biedt én dat bedrijven zich ook
daadwerkelijk inzetten om MVO in hun kernactiviteiten te integreren.
De staatssecretaris van Economische Zaken,
F. Heemskerk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 485, nr. 65

4