Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

30 175

Luchtkwaliteit

Nr. 241

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2016
Door middel van deze brief wil ik u mede namens de Minister van
Infrastructuur en Milieu informeren over de volgende onderwerpen:
– Uitvoering van de motie Hoogland over het inzetten op aanpassing in
Europees verband van de APK-eisen aan het wagenpark van de
toekomst.
– Voortgang van de uitvoering van de motie Hoogland/Van Tongeren2
over het zo spoedig mogelijk verbieden van het verwijderen van
roetfilters of andere milieusystemen en invoeren van een effectieve
test in de APK voor de uitstoot van schadelijke stoffen.
Motie Hoogland over APK van de toekomst
Het is van belang dat het huidige en toekomstige voertuigenpark voldoen
aan alle eisen op het gebied van verkeersveiligheid en milieu. Een
belangrijke stap hiervoor wordt gezet met de implementatie van de
nieuwe APK-richtlijn3 per 20 mei 2018. In deze richtlijn worden onder
andere de keuringseisen, de methoden van keuren en de beoordeling van
eventuele gebreken naar de meest actuele inzichten voorgeschreven. De
implementatie van de richtlijn is in volle gang. Na de zomer zal het
voorstel tot wijziging van het Besluit voertuigen ter implementatie van de
APK-richtlijn in de voorhang aan uw Kamer worden aangeboden.
De Europese Commissie heeft in deze richtlijn de bevoegdheid gekregen
door middel van gedelegeerde handelingen de keuringseisen en
-methoden te actualiseren. Hierdoor kan de regelgeving snel en adequaat
worden aangepast als ontwikkelingen daar aanleiding toe geven. In het
Kamerstuk 34 300 XII, nr. 32
Kamerstuk 34 300 XII, nr. 29
3
Richtlijn 2014/45/EU van het Europees Parlement en de Raad van 3 april 2014 betreffende de
periodieke technische controle van motorvoertuigen en aanhangwagens en tot intrekking van
Richtlijn 2009/40/EG (PbEU 2014, L 127)
2

kst-30175-241
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 241

1

Europese APK-comité vinden momenteel besprekingen plaats over de
noodzakelijke gegevens die fabrikanten moeten verstrekken om de APK
goed uit te kunnen voeren. Dit zal worden vastgelegd in een uitvoeringsverordening. Zo zal worden gewaarborgd dat de APK uitvoerbaar blijft bij
de toenemende rol van software bij voertuigen.
Nederland heeft steeds een proactieve rol genomen in het delen van
kennis en ervaring tussen de EU-lidstaten over alle aspecten van de APK,
waaronder ook de nieuwe keuringseisen en -methoden. De RDW is zeer
actief in diverse werkgroepen van de International Motor Vehicle
Inspection Committee (CITA)4. Door deze actieve opstelling houdt de RDW
haar kennis op peil en kan zij meedenken over de vormgeving van de APK
van het toekomstige wagenpark. Hetzelfde geldt voor de ervaring die de
RDW opdoet met zelfrijdende auto’s. Op deze manier wordt kennis
ontwikkeld, die later kan worden gebruikt. Tijdens het debat in de Kamer
is dan ook aangegeven dat deze motie als ondersteuning van beleid kan
worden beschouwd.
Motie Hoogland/Van Tongeren
Verbod verwijderen roetfilters
Met ingang van 1 januari 2015 is het verbod op het verwijderen van
roetfilters komen te vervallen. Het verbod bleek niet te handhaven,
waardoor het in materiële zin haar uitwerking miste. In de NSL monitoring
brief van 10 december 20155 is aangekondigd dat er een nieuw verbod
komt op basis waarvan daadwerkelijk kan worden opgetreden. De
afgelopen maanden heb ik hiervoor een aanpak uitgewerkt. In het
navolgende ga ik op hoofdlijnen op deze aanpak in.
De aanpak om het verwijderen van roetfilters te verbieden wordt
gebaseerd op het principe dat aanpassingen aan een emissiebeheersingssysteem waarbij de fijnstofuitstoot wijzigt, als een wijziging van de
constructie wordt gezien (zoals bedoeld in Hoofdstuk 6 van de Regeling
voertuigen). Na wijziging van de constructie dient een voertuig te voldoen
aan de eisen voor toelating tot het verkeer op de weg. Niet eerder dan
nadat een wijziging van de constructie door de RDW is goedgekeurd, mag
met het voertuig gebruik van de openbare weg worden gemaakt. Het
verwijderen van andere milieusystemen dan roetfilters kan worden
meegenomen door ook wijzigingen aan andere emissiebeheersingssystemen als een wijziging van de constructie aan te merken. In de als bijlage
bijgevoegde uitvoeringstoets onderschrijft de RDW deze bredere aanpak.
De komende maanden ga ik aan de slag om de regelgeving voor het
tegengaan van het verwijderen van roetfilters op te stellen. Daarbij zullen
de door de RDW in de uitvoeringstoets genoemde aandachtspunten
worden meegenomen. Ik streef ernaar dat de daarvoor noodzakelijke
aanpassing van de Regeling voertuigen vóór 1 januari 2017 wordt
gepubliceerd en dat het nieuwe «verbod» voor het verwijderen van
roetfilters op 1 juli 2017 ingaat.
Roetfiltertest in de APK
Specifiek onderdeel van de nieuwe roetfilteraanpak betreft de handhaving
ervan. Zoals gemeld in de brief van 6 juli 2015 aan uw Kamer over
4

CITA is de internationale vereniging van publieke en private organisaties die zich bezig houden
met de APK en bestaat uit circa 110 leden afkomstig uit 50 landen. CITA heeft tot doel het
uitwisselen van informatie over de APK, het ontwikkelen van een pragmatische aanpak voor de
uitvoering van de APK en het ontwikkelen van internationale normen voor de APK.
5
Kamerstuk 30 175, nr. 224

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 241

2

luchtkwaliteit6 is op basis van een indicatieve steekproef gebleken dat
circa 5 tot 7% van de roetfilters verwijderd of defect is. Dat heeft impact
op de volksgezondheid. Controle in de APK acht ik de beste manier om
het gesignaleerde probleem aan te pakken. De minimale eisen van de
nieuwe APK-richtlijn bieden echter niet de mogelijkheid om defecte en
verwijderde roetfilters op te kunnen sporen. Hiervoor is invoering van een
meer nauwkeurige roetuitstoottest in de APK nodig.
Zoals aangekondigd in de brief van 6 juli 2015, heeft TNO in opdracht van
het Ministerie van Infrastructuur en Milieu onderzoek gedaan naar
meettechnische mogelijkheden voor een APK-roetfiltertest. Afgelopen
voorjaar is dit onderzoek afgerond. Hierbij doe ik u het onderzoeksrapport
en een Nederlandstalig publieksrapport over roetfilters toekomen7.
Resultaat van het onderzoek is dat er goede mogelijkheden zijn voor
invoering van een roetfiltertest in de APK. De deeltjesteller levert de beste
resultaten. Dit type meter heeft een zeer goed onderscheidend vermogen.
De huidige prijs van deeltjestellers is echter wel hoger dan die van
roetmeters. Doorontwikkeling als meetmiddel voor de APK en grotere
productieaantallen zijn noodzakelijk voor een kostendaling. In de bijlage
bij deze brief vindt u verdere conclusies van het TNO-onderzoek.
Voor het maken van een definitieve keuze heb ik de RDW opdracht
gegeven om de verschillende opties voor invoering van een meer
nauwkeurige roettest in de APK naast elkaar te zetten. In deze verkenning,
die in nauw overleg tussen de RDW, het Ministerie van Infrastructuur en
Milieu en TNO wordt uitgevoerd wordt onder andere gekeken naar de
effectiviteit, de kosten en termijn waarop een verbeterde roetuitstoottest
in de APK kan worden ingevoerd. Daarnaast zal met fabrikanten worden
overlegd over doorontwikkeling van nieuwe meetinstrumenten en komt er
een praktijkproef bij garagebedrijven. Ik streef ernaar nog dit jaar richting
uw Kamer aan te geven op welke wijze en wanneer in de APK een
verbeterde roetuitstoottest kan worden ingevoerd.
MRB-toeslag voor dieselauto’s zonder affabriek roetfilters
In de uitvoeringstoets van de RDW wordt ook ingegaan op de door de
RDW te treffen voorbereidingen voor de MRB-toeslag voor dieselauto’s
zonder affabriek roetfilter. De extra toeslag in de MRB gaat gelden voor
dieselpersonenvoertuigen en dieselbestelvoertuigen met een fijnstofuitstoot van meer dan 5 mg/km, zij het dat de toeslag in de MRB bij
dieselbestelvoertuigen wordt beperkt tot voertuigen van 12 jaar en ouder.
De komende maanden zal hier in overleg met de Belastingdienst verder
naar worden gekeken. Zoals eerder toegezegd8 zal medio 2017 worden
bezien of er al voldoende vooruitgang is geboekt ten aanzien van het
aanvullen van de fijnstofuitstootgegevens.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma

6

Kamerstuk 30 175, nr. 220
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
8
Kamerstuk 32 800, nr. 42
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 241

3

Bijlage:

Samenvatting conclusies TNO onderzoek
De meetnauwkeurigheid van de huidige APK-roetmeters schiet te kort om
de werking van roetfilters te kunnen controleren. In eerder onderzoek9
werd gevonden dat dit met een verbeterde versie van de huidige
roetmeters wellicht wel mogelijk is. Na gedetailleerd onderzoek concludeert TNO nu dat de meetmethode op basis van lichtondoorlaatbaarheid
(opaciteit) minder geschikt is om in de APK vast te stellen of een roetfilter
is verwijderd. Met name bij moderne diesels meet men met deze
apparatuur onderin het meetbereik. Daarnaast speelt dat bij deze
meetmethode de dynamische respons op een bepaalde roetuitstoot bij
vrije acceleratie onvoldoende is gedefinieerd, onder meer door filtering
van de data. De prijs van opaciteitsmeters is echter wel lager dan de
huidige prijs van deeltjestellers.
Naast roetmeters op basis van opaciteit heeft TNO ook een deeltjesteller
onderzocht. Deeltjestellers worden gebruikt voor het meten van de
luchtkwaliteit. Ten aanzien van de onderzochte deeltjesteller concludeert
TNO dat dit instrument de beste resultaten levert. Dit type meter heeft een
significant beter onderscheidend vermogen dan de verbeterde rookmeter.
Bovendien kan een meting met een deeltjesteller bij stationair toerental
worden uitgevoerd. De monsternameslang van de deeltjesteller wordt
gedurende korte tijd in de uitlaat van de auto gehouden. De methode is
hierdoor zeer snel. Doordat de meting van het aantal deeltjes niet bij vrije
acceleratie van de motor hoeft te worden uitgevoerd, is deze methode
minder belastend voor de auto en de keurmeester.
Het is mogelijk om met deeltjestellers op een eenvoudige en nauwkeurige
wijze tijdens de APK vast te stellen of een roetfilter nog goed functioneert.
Dit biedt perspectief om op termijn een roetfiltertest in de APK in te
voeren. Deeltjestellers moeten echter nog wel worden doorontwikkeld om
voor de APK te kunnen worden gebruikt. TNO adviseert het ministerie om
de beide meetmethodes en de mogelijkheden voor doorontwikkeling en
prijs in nauwe samenwerking met onder meer de RDW en leveranciers
van de meetapparatuur verder te onderzoeken. Daarbij is het van belang
te zorgen voor goede kalibratiemethoden om de apparatuur bij de
garagebedrijven te kunnen ijken.

9

TNO-rapport 2013 R10160 v3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 175, nr. 241

4