Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 939

Voorstel van wet van het lid Van Tongeren tot
intrekking van de Wet bewaarplicht
telecommunicatiegegevens

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 7 mei 2015
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het voorstel van wet
genoegzaam voorbereid.
Inhoudsopgave
I
1.
2.

1
1

3.
4.

ALGEMEEN
Inleiding
Opslag van metadata: een spanningsveld tussen
veiligheid en privacy
Bewaarplicht verkeersgegevens in andere EU-lidstaten
Conclusie

II

ARTIKELSGEWIJS

9

5
6
6

I ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie complimenteren de initiatiefnemer met
onderhavig initiatiefwetsvoorstel. Het is altijd te prijzen als collega’s
gebruik maken van hun recht van initiatief. Dit neemt niet weg dat deze
leden met enige verbazing hebben kennisgenomen van de inhoud van het
voorstel. Ook zetten zij vraagtekens bij het moment waarop het nader
rapport naar de Kamer is gestuurd. Graag stellen zij enkele kritische
vragen aan de initiatiefnemer.
Voornoemde leden lezen in het nader rapport bij het wetsvoorstel dat de
initiatiefnemer het initiatiefwetsvoorstel en de memorie van toelichting zal
wijzigen naar aanleiding van het advies van de Afdeling advisering Raad
van State (hierna: de Afdeling). Normaliter gebeurt dit direct bij het

kst-33939-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 939, nr. 5

1

verschijnen van het nader rapport. Blijkbaar heeft de initiatiefnemer
ervoor gekozen dit niet te doen. Zij is nu genoodzaakt de gewenste
wijzigingen naar aanleiding van het advies van de Afdeling per nota van
wijziging door te voeren. Wanneer mag de Kamer deze nota van wijziging
ontvangen? Mocht dit nog enige tijd duren, kan de initiatiefnemer dan
alvast in de nota naar aanleiding van het verslag uit de doeken doen op
welke manier zij in de nota van wijziging tegemoet zal komen aan de
principiële en doorwrochte bezwaren die de Afdeling bij het oorspronkelijke initiatiefwetsvoorstel heeft gemaakt?
De leden van de VVD-fractie constateren dat het nader rapport is
uitgekomen op 12 maart 2015. Dit is precies één dag na het vonnis van de
Rechtbank Den Haag over de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens. Het lijkt erop dat de initiatiefnemer in het vonnis een goede
politieke gelegenheid heeft gevonden om met het nader rapport naar
buiten te komen, ook al was ze op dat moment nog niet klaar met het
verwerken van de kritiek van de Afdeling in een gewijzigd voorstel van
wet en gewijzigde memorie van toelichting. Klopt dat? Het vermoeden
rijst vervolgens dat de initiatiefnemer heeft gekozen voor politieke
opportuniteit in plaats van zorgvuldigheid van wetgeving, of is het louter
toeval dat zij het nader rapport een dag na dit vonnis naar de Kamer heeft
gestuurd, terwijl de kritiek van de Afdeling nog niet was verwerkt? Wat is
de reactie van de initiatiefnemer op dit punt?
De leden van de VVD-fractie merken op dat het advies de Afdeling een
redactionele bijlage bevat. Het eerste punt uit deze bijlage gaat over het
opschrift en de considerans van het initiatiefwetsvoorstel. Deze moeten
worden aangepast, omdat het inititiatiefwetsvoorstel niet strekt tot het
formeel intrekken van de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens.
Deze leden zijn het eens met deze opmerking van de Afdeling en zijn
verheugd in het nader rapport te lezen dat de initiatiefnemer dit advies wil
overnemen. Aangezien het daadwerkelijk gewijzigde initiatiefwetsvoorstel
nog niet naar de Kamer is gestuurd, is niet duidelijk hoe de initiatiefnemer
het opschrift en de considerans wil wijzigen. Kan de initiatiefnemer dat, in
afwachting van de nota van wijziging, alvast meenemen in de nota naar
aanleiding van het verslag?
Voornoemde leden merken op dat de huidige Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens na de uitspraken van het Hof van Justitie en de
Rechtbank Den Haag buiten werking is gesteld. De regering heeft
aangegeven op korte termijn met een nieuw wetsvoorstel te komen,
waarin de bewaarplicht in aangepaste vorm wordt behouden. In dit
nieuwe wetsvoorstel zal de regering de genoemde rechterlijke uitspraken
meenemen. Als dit wetsvoorstel een deugdelijke belangenafweging bevat,
is de initiatiefnemer dan voornemens het wetsvoorstel te steunen? Waar
moet de belangenafweging aan voldoen om de goedkeuring van de
initiatiefnemer te kunnen wegdragen? Of vindt de initiatiefnemer een
bewaarplicht in zijn algemeenheid kwalijk en kan geen enkele belangenafweging, hoe goed ook, een bewaarplicht rechtvaardigen? Wat is de reactie
van de initiatiefnemer uit het gegeven dat uit de uitspraken van het Hof
van Justitie en de Rechtbank Den Haag blijkt dat de bewaarplicht als
zodanig niet ter discussie staat? Is zij het op dit punt eens met het Hof van
Justitie en de Rechtbank Den Haag? Zo nee, waarom niet?
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van voorliggend initiatiefwetsvoorstel. Zij maken graag gebruik van de
mogelijkheid een tweetal vragen te stellen.
Deze leden hebben de indruk dat de initiatiefnemer door de gebeurtenissen van de afgelopen tijd is ingehaald, nu de bewaarplicht door de
kortgedingrechter buiten werking is gesteld en de regering geen hoger
beroep instelt tegen dit vonnis. Het lijkt deze leden dat de praktische
meerwaarde van het nu voorliggende initiatiefwetsvoorstel nihil is. Graag
horen zij hoe de initiatiefnemer aankijkt tegen het belang dat nog gediend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 939, nr. 5

2

wordt met dit inititiatiefwetsvoorstel. Welke rol speelt dit voorstel nog nu
de regering al aangekondigd heeft zo snel mogelijk een nieuwe wet in te
dienen voor de opslag en het gebruik van verkeersgegevens en tot deze
wet is aangenomen er geen sprake is van een wettelijke bewaarplicht voor
telecommunicatiegegevens?
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
onderhavig initiatiefwetsvoorstel en spreken hun waardering uit richting
de initiatiefnemer. Zij hebben daarover nog wel enkele vragen en
opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben met gemengde gevoelens kennisgenomen van het onderhavige initiatiefwetsvoorstel. Ondanks een inhoudelijk verschil van mening danken zij de initiatiefnemer voor de gedane
moeite het initiatiefwetsvoorstel tot stand te brengen. Ten aanzien van die
inspanning vragen deze leden de initiatiefnemer wel waarom zij haar
voorstel niet ter consultatie heeft voorgelegd aan betrokken partijen, zoals
bijvoorbeeld de nationale politie, het Openbaar Ministerie (OM), de Raad
voor de Rechtspraak (Rvdr), het College bescherming persoonsgegevens
en aan vertegenwoordigers uit de telecommunicatie- en internetbranche.
Is dat niet een gemiste kans omdat deze organisaties ook een nuttige
bijdragen kunnen leveren? Deze leden noemen bijvoorbeeld de Rvdr die
het belang van een bewaarplicht voor de opsporing en vervolging van
strafbare feiten onderschrijft.
Voornoemde leden hebben zelf met interesse kennisgenomen van het
informatieve rapport: «De bewaarplicht telecomgegevens en de
opsporing» van de nationale politie en het OM (bijlage bij Kamerstuk
33 870, nr. 3). Zij menen dat de opvattingen hierin ongetwijfeld zouden
kunnen bijdragen aan de kennis van de initiatiefnemer omtrent dit
onderwerp. Zij leggen enkele opvattingen en voorbeelden uit dit rapport
dan ook gaarne voor aan de initiatiefnemer bij de bespreking van dit
initiatiefwetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie vragen de initiatiefnemer of zij niet al te
selectief het betreffende arrest van het Hof van Justitie geïnterpreteerd
heeft en een enigszins gekleurde uitleg hiervan tot onderhavig initiatiefwetsvoorstel heeft getransformeerd. Kan de initiatiefnemer ook bevestigen dat het Hof van Justitie heeft erkend dat het bewaren van gegevens
noodzakelijk is voor de opsporing van ernstige misdrijven en dat er wel
degelijk een algemeen belang is bij de bewaring van deze gegevens? Deze
leden verwijzen volledigheidshalve naar rechtsoverweging (r.o). 49
(vertaalde versie) waarin wordt gesteld dat met betrekking tot de vraag of
het door de Europese dataretentierichtlijn 2006/24 nagestreefde doel kan
worden verwezenlijkt door de bewaring van de gegevens, moet worden
vastgesteld dat de gegevens die op grond van deze richtlijn moeten
worden bewaard, gelet op het groeiende belang van elektronische
communicatiemiddelen de nationale strafvervolgingsautoriteiten extra
mogelijkheden bieden ernstige gevallen van criminaliteit op te helderen
en in die zin dus een waardevol instrument vormen bij strafonderzoeken.
De bewaring van dergelijke gegevens is derhalve geschikt voor de
verwezenlijking van het door deze richtlijn nagestreefde doel. Kan de
initiatiefnemer bevestigen alsmede respecteren dat dit als zodanig ook is
teruggekomen in de uitspraak van de kortgedingrechter van 11 maart
2015? Was het niet zo dat de kortgedingrechter concludeerde dat de
bewaarplicht noodzakelijk en effectief is, dat het buiten werking stellen
van de bewaarplicht «ingrijpende gevolgen kan hebben voor de
opsporing en vervolging van strafbare feiten» en dat die gevolgen
«onomkeerbaar» zijn (r.o. 1.6 van de uitspraak)? Wat is daarop de reactie
van de initiatiefnemer? In dit kader en ook met betrekking tot de gedane
inspanningen van de initiatiefnemer vragen deze leden wat eigenlijk het
nut is van het initiatiefwetsvoorstel, gelet op het wetsvoorstel dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 939, nr. 5

3

regering inmiddels voorgelegd heeft aan de Raad van State ter
aanpassing van de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens.
Initiatiefnemer is blijkens het nader rapport op de hoogte van dit
conceptwetsvoorstel van de regering. Zij geeft ook aan dat de door de
Afdeling geformuleerde voorwaarden daarbij betrokken kunnen worden.
Kan de initiatiefnemer aangeven of zij het nu wel of niet een goede zaak
vindt dat de regering werk maakt van aanpassing van het genoemde
wetsvoorstel? Zal zij dit wetsvoorstel in beginsel positief beoordelen als
het aan de Kamer gezonden wordt? Wat vindt de initiatiefnemer, gelet op
haar initiatiefwetsvoorstel, van de concepttekst zoals die thans op internet
is gepubliceerd?
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het initiatiefwetsvoorstel. Zij delen de constatering van de initiatiefnemer dat de huidige Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens niet
langer houdbaar is wegens een te grove inbreuk op de privacy van
mensen dat heeft geleid tot de ongeldigverklaring van de Europese
dataretentierichtlijn door het Europees Hof van Justitie en de recente
buitenwerkingstelling van de Nederlandse wet door de kortdingrechter.
Deze leden delen voorts de opvatting dat nut en noodzaak van een
bewaarplicht voor opsporing van strafbare feiten aantoonbaar moet zijn.
Zij menen dat een minder vergaand alternatief voor de huidige algemene
bewaarplicht van telecommunicatiegegevens serieus bekeken moet
worden. De initiatiefnemer doet daartoe het voorstel de huidige wet in te
trekken, niet te voorzien in een vervangende bewaarplicht en terug te
keren naar de situatie zoals deze bestond voor inwerkingtreding van de
bewaarplicht. De leden van de D66-fractie waarderen de moeite die de
initiatiefnemer heeft genomen om tot een initiatiefwetsvoorstel te komen.
Niettemin missen zij een aantal overwegingen en onderbouwingen in
haar voorstel waartoe zij haar willen uitnodigen deze alsnog te geven.
Voornoemde leden merken op dat de regering een wetswijziging in
voorbereiding heeft die de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens
in overeenstemming moet brengen met de voorwaarden van het Hof van
Justitie. In onderhavig initiatiefwetsvoorstel wordt niet ingegaan op wat
de consequentie volgens de initiatiefnemer zal zijn als met een wijziging
van de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens alsnog aan alle
voorwaarden van het Hof van Justitie wordt voldaan. Wel benadrukt de
initiatiefnemer dat politie en justitie niet langer eigenstandig toegang tot
verkeers- en locatiegegevens moeten hebben. In hoeverre ziet de
initiatiefnemer de mogelijkheid dat de wet conform de voorwaarden kan
worden gewijzigd? Handhaaft zij in dat geval het initiatiefwetsvoorstel? Zo
ja, met welke motivatie?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het initiatiefwetsvoorstel. Zij zijn van mening dat zorgvuldig
moet worden omgaan met de opslag van persoonsgegevens. Bewaartermijnen van gegevens van burgers door de overheid en in het bijzonder
door bedrijven moeten daarom beperkt worden waar dat mogelijk is. Zij
zijn niet voor algemene en ongerichte opslag van gegevens zonder
dwingende noodzaak maar hebben evenwel enkele vragen ten aanzien
van het initiatiefwetsvoorstel.
Voornoemde leden constateren dat de regering bij brief van 10 april 2015
heeft laten weten de voorlopige voorziening met betrekking tot de
bewaarplicht in kort geding niet aan te vechten en zo snel mogelijk met
een wijzigingswetsvoorstel te komen (Kamerstuk 33 542, nr. 18). Waarom
meent de initiatiefnemer, anders dan de regering, dat er geen noodzaak
bestaat om met aangepaste wetgeving te komen, maar dat het verstandiger is om helemaal terug te keren naar de wet- en regelgeving van voor
de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens? Wat bedoelt de
initiatiefnemer in dit verband met de laatste zin van het algemene deel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 939, nr. 5

4

van de memorie van toelichting? Acht de initiatiefnemer de situatie van
voor de Wet bewaarplicht telecommunicatie afdoende zoals zij stelt in het
nader rapport, of meent zij toch dat er na intrekking van de bewaarplicht
nieuwe wettelijke bevoegdheden nodig zijn inzake het raadplegen en
bewaren van verkeersgegevens zoals zij stelt in de memorie van
toelichting? Als de initiatiefnemer meent dat die nieuwe bevoegdheden
nodig zijn, hoe zien deze er dan uit? Waarom acht de initiatiefnemer het,
ondanks de uitspraak van de voorzieningenrechter, wenselijk vooruit te
lopen op een wetsvoorstel van de regering voor een met betere
waarborgen omkleedde vorm van bewaarplicht?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de voorzieningenrechter constateert in r.o. 3.7. dat uit het arrest van het Hof van Justitie
niet kan worden afgeleid dat een dergelijke ruime bewaarplicht hoe dan
ook niet evenredig is ten opzichte van het beoogde doel. Deelt de
initiatiefnemer het juridische oordeel van de regering in haar brief van
10 april 2015 dat volgens de voorzieningenrechter de bewaarplicht als
zodanig niet ter discussie staat? Wat vindt de initiatiefnemer van een
aangepaste bewaarplicht binnen de juridische randvoorwaarden zoals die
nu zijn geschetst door het Hof van Justitie en de voorzieningenrechter?
Welke betekenis heeft volgens de initiatiefnemer de privacyrichtlijn voor
een eventuele herintroductie van een beter geborgde bewaarplicht voor
de regering, nu de uitzondering in de dataretentierichtlijn is weggevallen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de initiatiefnemer of zij aan
de regering of betrokken organen advies heeft gevraagd over de gevolgen
van het initiatiefwetsvoorstel voor de opsporing en de vervolging van
criminaliteit? Zo ja, hoe luidde dit advies? Zo nee, is de initiatiefnemer
alsnog bereid dit te doen? Heeft de initiatiefnemer voorts aan de regering
of betrokken organen advies gevraagd over de gevolgen van het
initiatiefwetsvoorstel voor de operationele praktijk van inlichtingen- en
veiligheidsdiensten en de impact daarvan op de veiligheid in het
algemeen en terrorismebestrijding en zware criminaliteit in het bijzonder?
Zo ja, hoe luidde dit advies? Zo nee, is de initiatiefnemer alsnog bereid dit
te doen? Kan de initiatiefnemer het oordeel onderbouwen dat het
onderhavige initiatiefwetsvoorstel beperkte gevolgen zal hebben voor de
opsporing en vervolging van criminaliteit? Is zij voorts van mening dat het
onderhavige initiatiefwetsvoorstel ook beperkte gevolgen zal hebben voor
het werk van de inlichtingendiensten?
2. Opslag van metadata: een spanningsveld tussen veiligheid en
privacy
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat binnen de belangenafweging het belang van de opsporing een zware rol moet spelen. Is de
initiatiefnemer dat met deze leden eens? Heeft zij kennisgenomen van het
persbericht van de Federatie Nabestaanden Geweldsslachtoffers van
31 maart 2015? In deze federatie werken drie lotgenotenorganisaties
samen: Aandacht Doet Spreken, Vereniging Ouders van een Vermoord
Kind en Vereniging voor Veiligheid Respect en Solidariteit. Gezamenlijk
vertegenwoordigen zij circa 500 families. De federatie is zeer bezorgd over
de gevolgen van de uitspraak van de Rechtbank Den Haag voor de
vervolging van misdrijven. Zij zijn van mening dat het oplossen van
moordzaken prioriteit moet hebben, ook als privacy daar in enige mate
voor moet wijken. Is de initiatiefnemer dit met de federatie eens? Wat is
haar reactie op het persbericht van de federatie?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de initiatiefnemer aangeeft dat
ongerichte opslag van verkeersgegevens uit den boze is en moet worden
begrensd door een redelijk vermoeden van betrokkenheid bij een
strafbaar feit. Deze leden vragen de initiatiefnemer of dit niet een al te
strenge beperking is van de gegevensopslag, gelet ook op hetgeen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 939, nr. 5

5

Afdeling afleidt uit het arrest van het Hof van Justitie: «Op basis van
objectieve criteria zal per categorie gegevens duidelijk en precies
omschreven moeten worden voor welke periode het strikt noodzakelijk is
dat die gegevens door telecommunicatieaanbieders moeten worden
bewaard. Voor sommige categorieën van gegevens zal dus een langere
bewaartermijn kunnen gelden dan voor andere categorieën van gegevens
en voor gegevens van personen die direct in verband kunnen worden
gebracht met ernstige criminaliteit zal een langere bewaartermijn kunnen
gelden dan voor personen die slechts indirect in verband kunnen worden
gebracht met ernstige criminaliteit». Graag vernemen voornoemde leden
hierop een reactie.
3. Bewaarplicht verkeersgegevens in andere EU-lidstaten
De leden van de SP-fractie willen graag een reactie van de initiatiefnemer
op de kritiek van politie en justitie op de afschaffing van de bewaarplicht.
Kan daarbij worden aangegeven in hoeverre de initiatiefnemer onderzoek
heeft gedaan naar de Duitse praktijk, waar de bewaarplicht al enige jaren
niet meer geldt, alsmede naar de Oostenrijkse en Zweedse praktijk waar
nooit een bewaarplicht heeft gegolden? Welke alternatieven worden daar
door politie en justitie gebruikt en hoe groot is daar de pakkans?
De leden van de CDA-fractie vragen de initiatiefnemer aan te geven welke
landen de Richtlijn gegevensbewaring wél geïmplementeerd hebben,
alsmede de wijze waarop zij dat hebben vormgegeven in de betreffende
nationale wetgeving. Deze leden vragen de initiatiefnemer ook weer te
geven of en zo ja welk gevolg deze lidstaten hebben gegeven aan de
ongeldigheidsverklaring van de Richtlijn gegevensbewaring.
De aan het woord zijnde leden vragen voorts of de initiatiefnemer kennis
heeft genomen van het plan van de Duitse regering de bewaarplicht voor
telecomgegevens opnieuw in te voeren en wat haar reactie is op dit
voornemen. Kan zij aangeven waarom juist na de aanslagen in Parijs de
Duitse regering tot deze beslissing is gekomen?
Deze leden vragen of de initiatiefnemer bekend is met het rapport
«Evidence for necessity of data retention in the EU» van de Europese
Commissie over dataretentie in de Europese Unie waarin voorbeelden
worden gegeven over het gebruik van telecomgegevens voor de
opsporing, maar ook voorbeelden van de gevolgen van het ontbreken van
de gevraagde gegevens (http://ec.europa.eu/dgs/home-affairs/pdf/policies/
police_cooperation/evidence_en.pdf). Kan de initiatiefnemer na bestudering hiervan op enkele van laatstgenoemde voorbeelden reageren in
het licht van onderhavig initiatiefwetsvoorstel?
4. Conclusie
Het is de leden van de VVD-fractie niet duidelijk wat de initiatiefnemer
beoogt met het initiatiefwetsvoorstel. In de memorie van toelichting staat
dat zij van oordeel is dat inzake het bewaren en raadplegen van verkeersgegevens voorzien moet worden in een nieuwe wettelijke bevoegdheid,
waarin een duidelijke belangenafweging is gemaakt tussen de belangen
van de handhaving van strafwetten enerzijds en de belangen van de
bescherming van aan eenieder toekomende mensen- en grondrechten en
de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit anderzijds. In het
nader rapport schrijft de initiatiefnemer echter dat het expliciet niet haar
bedoeling is om te voorzien in een vervangende wettelijke bevoegdheid.
Wil de initiatiefnemer nu wel of geen wettelijke bevoegdheid voor de
bewaarplicht? Als de initiatiefnemer van mening is dat er geen bewaarplicht moet zijn, welke alternatieve wijzen heeft zij dan voor ogen om de
producenten en distribiteurs van online kinderporno aan te pakken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 939, nr. 5

6

De leden van de PvdA-fractie merken op dat de initiatiefnemer van
oordeel is dat voor het bewaren en raadplegen van verkeersgegevens
voorzien moet worden in een nieuwe wettelijke bevoegdheid, waarin wél
een duidelijke belangenafweging is gemaakt in de belangen van de
handhaving van strafwetten enerzijds en de belangen van de bescherming
van grondrechten anderzijds. Deze leden horen graag van de initiatiefnemer welke elementen en keuzes onderdeel zouden moeten zijn van de
nieuwe wettelijke regeling.
De leden van de SP-fractie constateren dat de initiatiefnemer aangeeft dat
inzake het bewaren en raadplegen van verkeersgegevens voorzien moet
worden in een nieuwe wettelijke bevoegdheid, waarin wel een belangrijke
belangenafweging is gemaakt. Begrijpen deze leden het goed dat de
initiatiefnemer de bewaarplicht afschaft maar met het voorgestelde artikel
13.4 deze nieuwe wettelijke grondslag creëert op basis waarvan telecomaanbieders bepaalde gegevens drie maanden kunnen bewaren? Zo ja, zijn
dat dan dezelfde gegevens als die in het eerste lid van het voorgestelde
artikel 13.4 worden genoemd? Zo nee, aan welke gegevens denkt de
initiatiefnemer dan?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de initiatiefnemer aangeeft dat
de gevolgen van het intrekken van de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens voor de opsporing en vervolging van criminaliteit beperkt
zullen zijn. Deze leden vragen of zij nog steeds deze mening is toegedaan
na bestudering van het eerder genoemde rapport «De bewaarplicht
telecomgegevens en de opsporing». In reactie op het advies van de
Afdeling geeft de initiatiefnemer voorts aan dat het merendeel van de
voor strafrechtelijk onderzoek gevraagde gegevens over het internet- en
belgedrag van betrokkenen, niet ouder blijkt te zijn dan zes maanden.
Voornoemde leden vragen hoe het zit met de zwaarte van de criminaliteit
ten aanzien van de minderheid van de voor strafrechtelijk onderzoek
gevraagde gegevens. Door de nationale politie en het OM wordt in
genoemd rapport toegelicht waarom een bewaartermijn van zes maanden
voor internetgegevens er al regelmatig toe leidt dat meldingen over
kinderporno via internet niet onderzocht kunnen worden. Graag vernemen
deze leden hierop een reactie van initiatiefnemer. Zij vragen de initiatiefnemer ook te reageren op de gevolgen die deze constatering van de
nationale politie en het OM heeft voor slachtoffers van bijvoorbeeld
kinderporno. Deze leden wijzen op het voorbeeld in voornoemd rapport
ten aanzien van de operatie «Gondola» waarbij identificatie kon plaatsvinden van een groot aantal IP-adressen van bezoekers van een website
met kinderporno van de ernstiger soort (p. 42). In dit geval vond samenwerking plaats tussen de Italiaanse en de Amerikaanse autoriteiten, maar
wat zijn de gevolgen van het initiatiefwetsvoorstel voor de betrokkenheid
van de Nederlandse autoriteiten als dergelijke signalen zich op Nederlands grondgebied, dan wel in het buitenland met Nederlandse slachtoffers voordoen? Weegt de privacy voor de initiatiefnemer dan ook
zwaarder dan het belang daders op te sporen en slachtoffers van
kinderporno te beschermen en te bevrijden?
De leden van de CDA-fractie vragen de initiatiefnemer aan te geven
wanneer zij meent dat het opvragen van telecomgegevens succesvol is. Is
dat als ze voor het bewijs worden gebruikt of ook als ze leiden tot een
bekentenis of een voor een bewijs belangrijke getuigenverklaring? Als ze
er toe leiden dat de verdachte een eerdere leugenachtige verklaring intrekt
maar niet bekent? Als ze er juist toe leiden dat de onjuistheid van een
getuigenverklaring kan worden vastgesteld, zodat die in het proces verder
buiten beschouwing kan worden gelaten? Als aan de hand van historische
telecomgegevens een alternatief scenario kan worden uitgesloten? Is het
opvragen succesvol als aan de hand van historische telefoongegevens de
reisbewegingen van een verdachte kunnen worden vastgesteld, waardoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 939, nr. 5

7

een tot dan toe onbekende verblijfplaats wordt ontdekt waarin relevant
bewijsmateriaal wordt gevonden? Of als er aan de hand van historische
telefoongegevens een telefoonnummer van een medeverdachte wordt
gevonden dat vervolgens getapt kan worden waardoor belastende
gesprekken kunnen worden opgenomen? Is dat dan alleen een «succes»
van het aftappen, of ook van het gebruik van historische telefoongegevens dat het aftappen mogelijk maakte? Graag vernemen deze leden
hierop een reactie van de initiatiefnemer.
De aan het woord zijnde leden vragen hoe de initiatiefnemer denkt over
het opslaan van telecomgegevens, langer dan hetgeen zij redelijk acht,
wanneer dit belangrijk ontlastend bewijs oplevert. Illustratief in het
rapport van de nationale politie en het OM wordt de bommelding bij IKEA
Amsterdam in 2009 genoemd. Was het opvragen van telefoongegevens in
dit geval niet succesvol omdat er uiteindelijk niemand is veroordeeld, of
juist succesvol omdat daarmee kon worden vastgesteld dat er geen
gevaar voor een aanslag meer dreigde? Graag vernemen deze leden
hierop een reactie van de initiatiefnemer
Deze leden constateren dat in het eerder aangehaalde rapport de
nationale politie en OM een weergave geven van meer dan honderddertig
gepubliceerde en ongepubliceerde vonnissen uit de afgelopen jaren
waarin historische telecomgegevens worden gebruikt voor de opsporing
en vervolging van vele ernstige strafbare feiten. Het gaat daarbij onder
meer volgens het rapport om moord, doodslag, gewelddadige woningovervallen, verkrachting, mensenhandel, gijzelingen, afpersingen,
criminele organisaties die zich bezig houden met drugshandel, diefstallen
en fraude, woninginbraken, belaging, stalking, bommeldingen met grote
gevolgen voor de openbare orde, terroristische misdrijven, de al eerder
genoemde kinderporno, online misbruik van kinderen en allerlei vormen
van cybercrime. De leden van de CDA-fractie vragen initiatiefnemer een
analyse van deze honderddertig vonnissen weer te geven, uitgesplitst
naar de lengte van de gehanteerde bewaartermijn per zaak waardoor het
betreffende misdrijf opgelost kon worden. Zij vragen de initiatiefnemer
ook aan te geven wat de meest waarschijnlijke gevolgen in iedere zaak
zou zijn geweest wanneer krachtens onderhavig initiatiefwetsvoorstel de
Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens zou zijn afgeschaft.
De leden van de D66-fractie constateren dat de initiatiefnemer de
teruggang bepleit naar de situatie zoals deze bestond voor invoering van
de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens. Zij verwijst naar de
gegevens die door providers voor bedrijfsdoeleinden worden bewaard.
De politie en het OM beschikken reeds over mogelijkheden om deze
gegevens te vorderen. Op basis van welk onderzoek, rapport of concreet
gegeven baseert de initiatiefnemer de constatering dat de praktijk uitwijst
dat die gegevens volstaan voor opsporing van strafbare feiten? In
hoeverre heeft de initiatiefnemer vastgesteld dat de data die providers zelf
bewaren voor bedrijfsvoering, overeenkomen met de gegevens die justitie
wil hebben? Hoe wordt in het initiatiefwetsvoorstel gewaarborgd dat de
gegevens die door providers worden gebruikt voor bedrijfsdoeleinden,
ook in alle gevallen de gegevens betreffen die politie en justitie nodig
kunnen hebben voor opsporing van strafbare feiten? Op welke wijze regelt
het initiatiefwetsvoorstel voorts dat gegevens voor een adequate periode
beschikbaar zijn om gevorderd te kunnen worden door politie en justitie?
Op basis waarvan meent de initiatiefnemer te kunnen stellen dat een
maximale bewaartermijn van drie maanden in dezen volstaat en tevens
strikt noodzakelijk is?
De aan het woord zijnde leden merken op dat in de memorie van
toelichting de voorwaarden die het Europees Hof van Justitie stelt aan de
bewaarplicht worden genoemd, maar dat daar verder niet nader op wordt
ingegaan, ook niet nadat de Afdeling deze omissie in haar advies heeft
geconstateerd. In hoeverre is de initiatiefnemer van mening dat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 939, nr. 5

8

initiatiefwetsvoorstel, de teruggang naar de oude situatie, voldoet aan de
voorwaarden van het Europees Hof van Justitie om telecommunicatiegegevens beschikbaar te hebben en te stellen aan politie en justitie?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat met dit initiatiefwetsvoorstel wordt voorgesteld terug te keren naar de situatie van voor
de Wet bewaarplicht telecommunicatie. Zij lezen dat de Afdeling opmerkt
dat die oude situatie op verschillende punten mogelijk niet langer voldoet
aan de voorwaarden uit het arrest van het Hof van Justitie en internationaal rechtelijke verplichtingen op grond van onder meer het Europees
Sociaal Handvest. Meent de initiatiefnemer dat haar initiatiefwetsvoorstel
voldoet aan het geldende recht met betrekking tot de privacy? Zo ja, op
welke gronden? Kan de initiatiefnemer op alle voorbeelden van de
Afdeling reageren? Voornoemde leden merken op dat het volgens de
initiatiefnemer mogelijk blijft specifieke gegevens van internet- en
telecomaanbieders op te vragen na intrekking van de Wet bewaarplicht
telecommunicatiegegevens en dat deze mogelijkheid volstaat. Kan zij
aangeven op welke gronden dit kan worden aangenomen? Kan de
initiatiefnemer aangeven hoe lang internet- en telecomaanbieders
gegevens gemiddeld bewaren in het kader van bedrijfsvoering?
II ARTIKELSGEWIJS
De leden van de fractie van de ChristenUnie merken op dat in de
artikelsgewijze toelichting over artikel 18.1 Telecommunicatiewet (Tw)
wordt gesproken, terwijl artikel 18.7 Tw lijkt te worden bedoeld.
De voorzitter van de commissie,
Ypma
Adjunct-griffier van de commissie,
Van Doorn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 939, nr. 5

9