Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 016

Ziekenhuiszorg

29 247

Acute zorg

Nr. 192

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 februari 2019
De ziekenhuizen Ommelander Ziekenhuis Groningen, Treant en
Wilhelmina Ziekenhuis Assen, Huisartsenzorg Drenthe (HZD), en
zorgverzekeraars Menzis en Zilveren Kruis hebben zich het afgelopen half
jaar samen gebogen over de toekomst van het ziekenhuislandschap in
Drenthe en Zuidoost-Groningen (zie ook mijn brief aan uw Kamer van
7 september 2018, Kamerstukken 27 295 en 29 247, nr. 168). Gisteren
hebben deze partijen (het «kernteam») hun gezamenlijk plan voor de regio
aan de Drentse Zorgtafel1 gepresenteerd en dit plan ook verder openbaar
gemaakt.
Ik ben mij ervan bewust dat dit plan, zoals elke wijziging in het aanbod
van ziekenhuiszorg, onrust veroorzaakt, met name bij de inwoners uit de
regio Drenthe / Zuidoost-Groningen. Het is echter een feit dat (zoals ik ook
in mijn brief van 7 september 2018 schreef) er in de regio Drenthe /
Zuidoost-Groningen sprake is van diverse uitdagingen voor de organisatie
van de zorg. Complexere zorg verdwijnt naar grote, gespecialiseerde
ziekenhuizen buiten de regio, er is schaarste aan gespecialiseerd
verplegend personeel en artsen, en de ziekenhuizen verwachten bij
ongewijzigd beleid in toenemende mate financiële problemen. Het
huidige zorgaanbod is volgens de betrokken partijen op termijn niet meer
haalbaar.
In het Hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg hebben de partijen
in de medisch-specialistische zorg gezamenlijk geconcludeerd dat
demografische en maatschappelijke ontwikkelingen, zoals vergrijzing,
toenemende multi-morbiditeit en technologische ontwikkelingen die op
1

kst-31016-192
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

De Drentse Zorgtafel bestaat uit alle twaalf gemeenten in Drenthe, CMO STAMM, gemeente
Stadskanaal, GGD Drenthe, GGZ Drenthe, Huisartsenzorg Drenthe, Icare, Interzorg, Isala
Meppel, Menzis, NNCZ, Provincie Drenthe, Saxenburgh Groep, Tangenborgh, Treant
Zorggroep, UMCG, UMCG Ambulancezorg, Wilhelmina Ziekenhuis Assen, Zilveren Kruis,
Zorgbelang Drenthe & Zorgplein Noord Eengoed, en wordt voorgezeten door de commissaris
van de Koning in Drenthe.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 192

1

ons afkomen maar ook veranderende wensen die de samenleving stelt
aan zorg en ondersteuning, vergaande aanpassingen vergen in de wijze
waarop zorg en ondersteuning wordt geboden. Deze ontwikkelingen
vragen onder meer om een transformatie naar het leveren van de juiste
zorg op de juiste plek door de juiste professional op het juiste moment en
tegen de juiste prijs, met als uitgangspunt dat de patiënt minimaal even
goede of zelfs betere zorg zal ontvangen. Daarom hebben de partijen in
het Hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg gezamenlijk
afgesproken dat er regiobeelden zullen worden gemaakt, om ervoor te
zorgen dat patiënten ook in de toekomst de juiste zorg op de juiste plek
zullen kunnen ontvangen. Meer «zorg dichtbij» voor veelvoorkomende
zorgvragen, bij de planbare zorg veelal te koppelen aan 1e/anderhalve
lijnscentra; en «zorg wat verder weg» voor zorgvragen waarbij het heel
belangrijk is dat de dokter het wel wat vaker bij de hand heeft gehad
(volumenormen) of waarbij een heel specifieke zorginfrastructuur of
opleidingsniveau van medewerkers nodig is (IC-capaciteit / volwaardige
OK, kinderartsen etc.). Om deze ontwikkeling naar de juiste zorg op de
juiste plek vorm te geven starten de partijen in de regio’s met het maken
van regiobeelden: wat is de bevolkingssamenstelling in de regio de
komende jaren, wat is de bijbehorende zorgvraag, en welk zorgaanbod
hoort daarbij?
Ik vind het prijzenswaardig dat de bovengenoemde partijen hier al sinds
het voorjaar van 2018 mee aan de slag zijn gegaan. Dat zij, zoals zij zelf
ook zeggen, willen voorkomen dat «de toekomst hen overkomt» en dat zij
daarom de handen inéén hebben geslagen, vanuit een gezamenlijk
gevoelde verantwoordelijkheid voor de beschikbaarheid van goede zorg
voor de inwoners uit de regio. Het kernteam wil de zorg voor de inwoners
zodanig organiseren dat deze aansluit bij de behoeftes in de regio.
Ik heb in december en ook afgelopen vrijdag met het kernteam gesproken.
Bij het gesprek van afgelopen vrijdag waren ook de toezichthouders, de
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en de Nederlandse Zorgautoriteit
aanwezig. Mede op basis van deze gesprekken kan ik u als volgt informeren over de inhoud van het plan en het proces dat men volgt om tot
besluitvorming te komen.
Inhoud van het plan
Op basis van een uitgebreid onderzoek en gesprekken over onder andere
de bereikbaarheid met de ambulancedienst is het kernteam tot een plan
gekomen, dat op hoofdlijnen het volgende inhoudt (zie ook de website
van het kernteam, www.zorgvoorregio.nl):
• De basiszorg bij de drie ziekenhuizen die onderdeel van het kernteam
uitmaken – Ommelander Ziekenhuis Groningen, Treant Zorggroep en
Wilhelmina Ziekenhuis Assen – wordt behouden. Onder «basiszorg»
verstaat het kernteam poliklinische zorg, diagnostiek en eenvoudige
ingrepen zoals heup- en knieoperaties.
• De complexe ziekenhuiszorg wordt geconcentreerd in Assen, Emmen
en Scheemda. Daarbij gaat het onder meer om spoedopnames, acute
operaties en diagnoses met een hoge waarschijnlijkheid van opname.
Op deze locaties komen meer bedden om het grotere aantal patiënten
op te kunnen vangen.
• In Stadskanaal en Hoogeveen kunnen patiënten terecht voor alle
planbare zorg: poliklinische zorg, diagnostiek, dagbehandeling en
kortdurende opnames op weekdagen.
• Voor eenvoudige spoedvragen (zoals verwondingen, eenvoudige
fracturen, diverse sportletsels en röntgenfoto’s) kunnen patiënten
overdag en in de avond, doordeweeks en in het weekend, terecht bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 192

2

•
•

•

•

spoedposten in Hoogeveen en Stadskanaal; daar zal geen 24/7 SEH
meer zijn.
In Assen, Emmen en Scheemda zullen 24/7 een SEH en afdeling voor
acute verloskunde blijven.
Daarnaast zullen in Hoogeveen en Stadskanaal expertisecentra worden
opgezet. In Hoogeveen zullen expertisecentra komen voor onder
andere orthopedie en ouderenzorg. Ook zal de mammachirurgie
verder worden uitgebreid. Speerpunten voor Stadskanaal zijn onder
andere de niet-acute ongevalchirurgie (fracturen) en ouderenzorg.
Zorg voor kwetsbare groepen wil men daarmee dichtbij huis behouden.
De huisartsen blijven 24/7 beschikbaar. Op de ziekenhuislocaties in
Hoogeveen, Emmen, Assen en Scheemda blijft een huisartsenpost
(HAP) aanwezig, die overdag en ’s avonds nauw zal samenwerken met
het naastgelegen ziekenhuis maar ’s nachts uiteraard ook toegankelijk
zal zijn. Onderdeel van het plan is dat er op de ziekenhuislocatie in
Stadskanaal ook een HAP wordt gerealiseerd. Ambulances zullen in
spoedgevallen binnen de daarvoor geldende «15 minuten-norm» bij
een patiënt zijn (de «15 minuten-norm» is een norm voor de aanrijtijden, van melding van een spoedgeval bij 112 tot aan het moment dat
de ambulance bij de patiënt is).
Om de zorg nog dichter bij de patiënt te organiseren wordt ook
gewerkt aan vernieuwende zorgconcepten zoals digitale consultatie
met de huisarts en medisch specialisten, en de opzet van intensieve
samenwerking met zorgorganisaties voor zwangere vrouwen en
kwetsbare ouderen.

De verwachting is dat patiënten in de toekomst met deze profielen voor
80% van hun zorg in Hoogeveen en Stadskanaal terecht kunnen.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft mij laten
weten dat bij sluiting van de SEH’s in Hoogeveen en Stadskanaal de SEH’s
in Assen, Emmen en Scheemda nog steeds binnen de daarvoor geldende
norm voor de spreiding en beschikbaarheid van SEH’s (de «45 minutennorm») bereikbaar zijn. Ook ontstaan er geen nieuwe «gevoelige
ziekenhuizen».
Met dit plan verwacht het kernteam de zorg in de regio voor tenminste de
komende 10 jaar te kunnen behouden. Met de plannen voor herinrichting
van de zorg speelt men actief in op problemen die naar het oordeel van
het kernteam anders in de toekomst zouden ontstaan, vanwege een
gebrek aan personeel. Het kernteam verwacht dat de herinrichting van de
zorg in de regio een impuls kan geven aan de arbeidsmarkt en meer
zorgprofessionals kan interesseren voor een baan in de zorg in Drenthe en
Zuidoost-Groningen. Bovendien is de verwachting van het kernteam dat
er door de zorg verder te concentreren, in de toekomst sprake is van
betere en gespecialiseerde zorg. Doordat teams van specialisten behandelingen vaker uitvoeren, gaat de kwaliteit omhoog, aldus het kernteam.
Daarnaast verwacht het kernteam dat het plan ervoor zorgt dat er in de
regio meer gespecialiseerde behandelingen kunnen blijven worden
uitgevoerd.
Status van het plan
Het plan dat het kernteam gisteren heeft gepresenteerd is nadrukkelijk een
plan, en geen besluit. Hoewel de betrokken partijen begrijpen dat eenieder
graag snel duidelijkheid wil krijgen over de toekomst van de zorg in de
regio, wil men ook ruimte geven voor dialoog.
Deze zomer wil het kernteam tot een definitief besluit komen over de
toekomst van de ziekenhuiszorg in de regio. De uitvoering van het plan zal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 192

3

naar verwachting enkele jaren gaan duren. Het is de bedoeling na de
zomer van 2019 de eerste stappen te zetten.
Proces
Minstens zo belangrijk als het feit dat de genoemde partijen willen
voorkomen dat de toekomst hen overkomt, vind ik dat zij hierover het
gesprek met vele andere partijen in de regio (waaronder ook zeker de
inwoners) aangaan, dat die partijen de mogelijkheid hebben om hun
bezwaren, afwegingen, zorgen en suggesties in te brengen, en dat deze
nog invloed kunnen hebben op de afwegingen die in het besluitvormingsproces worden gemaakt. Wanneer er uiteindelijk een besluit wordt
genomen, zal daarbij inzichtelijk moeten worden gemaakt op welke
manier de belangen van de inwoners en van andere partijen, alsmede hun
zorgen en suggesties, zijn meegewogen in de beslissing. Uiteindelijk zijn
de Raden van Bestuur van de ziekenhuizen die hun zorgaanbod wijzigen
en de zorgverzekeraars verantwoordelijk voor hun keuzes.
Zoals ik al aangaf wil het kernteam in dit proces ook alle ruimte geven
voor dialoog. Ik heb hier in december en ook afgelopen vrijdag in mijn
gesprek met het kernteam weer uitgebreid bij stilgestaan. In het kader van
het onderzoek van het kernteam hebben er de afgelopen maanden al
verschillende gesprekken plaatsgevonden met allerhande partijen. De
komende maanden gaat het kernteam nader in gesprek gaan met
medewerkers, patiënten, zorgaanbieders, overheden en inwoners over het
plan dat het heeft ontwikkeld. Men wil niet alleen informeren, maar
consulteren. Men wil luisteren naar de zorgen en behoeftes van eenieder,
opdat deze kunnen worden meegenomen in het besluitvormingsproces.
Hierbij wil het kernteam de Concept algemene maatregel van bestuur
beschikbaarheid acute zorg (Kamerstuk 29 247, nr. 264) volgen.
Ik vind het verder van belang dat wijzigingen in het zorgaanbod en
onzekerheden die daarmee gepaard gaan, hand in hand gaan met het
bieden van zekerheden dat patiënten de zorg krijgen, die ze nodig hebben.
De patiënten moeten op tijd weten dat hun zorg zeker is gesteld en hoe
precies: waar kan iemand voor welke behandeling precies terecht, is er
ook voldoende behandelcapaciteit en kan ik mijn eigen dokter houden?
Verwijzers moeten weten waar zij de patiënt heen moeten verwijzen, er
moeten duidelijke afspraken zijn met de eerste lijn. Voorts verwacht ik dat
met de leden van het ROAZ vroegtijdig wordt besproken wat de plannen
op het gebied van de acute zorg zijn en dat er concrete continuïteitsafspraken worden gemaakt over het overnemen van deze acute zorg.
Het bestuurlijk ROAZ Noord-Nederland (Drenthe, Friesland en Groningen)
is vanochtend bij elkaar gekomen om te spreken over het plan en de
consequenties hiervan voor de (andere aanbieders van) acute zorg in de
regio. Bij dit ROAZ was ook een afvaardiging van het kernteam aanwezig.
Ik heb van het ROAZ vernomen dat dit overleg constructief is verlopen.
Het plan van het kernteam is niet ter discussie gesteld, de zorgaanbieders
en zorgverzekeraars in het ROAZ hebben constructief gekeken wat het
plan betekent voor de acute zorgketen en hoe zij er samen voor kunnen
zorgen dat de zorg goed op orde blijft.
Afgesproken is onder meer dat het kernteam wordt aangevuld met een
aantal belangrijke stakeholders uit de acute zorg, waaronder de Regionale
Ambulance Voorziening (RAV). Samen zullen zij de «regiegroep» gaan
vormen. De regiegroep maakt binnen een aantal weken duidelijk aan het
ROAZ wat de precieze samenstelling van de regiegroep zal zijn, hoe het
proces er de komende tijd uit gaat zien, en hoe de dialoog met alle
betrokken partijen in de acute zorgketen zal worden gevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 192

4

Het kernteam, in lijn met de boven genoemde Concept algemene
maatregel van bestuur beschikbaarheid acute zorg, ook een continuïteitsplan acute zorg opstellen. In dit continuïteitsplan zal duidelijk worden
gemaakt waar patiënten terecht kunnen voor hun zorg, als op een
bepaalde locatie geen zorg meer wordt geleverd. In dit plan zal concreet
worden gemaakt welke afspraken hierover moeten worden gemaakt en
wanneer één en ander wordt gerealiseerd. Een aantal partijen heeft
voorbereidingstijd nodig om goed te kunnen inspelen op veranderingen
in het zorgaanbod, en daar is bij de andere partijen uiteraard begrip voor.
Het ROAZ zal de totstandkoming van het continuïteitsplan en het plan zelf
actief volgen en toetsen.
De partijen in het ROAZ hebben verder geconcludeerd dat zij voor het
opstellen van het continuïteitsplan meer inzicht in de capaciteit van de
acute zorg in de regio nodig hebben. Daarom zal het ROAZ de capaciteit
van de acute zorg in de regio actief gaan monitoren. De aanbieders van
acute zorg zijn al bezig met de inrichting van een capaciteitsmodel voor
regionaal inzicht in de SEH- en beddencapaciteit, twee ziekenhuizen
maken hier al gebruik van en een aantal andere ziekenhuizen in NoordNederland staat op het punt om dit systeem te gaan gebruiken. De
partijen in het ROAZ hebben gezamenlijk afgesproken dat zij hier versneld
mee verder gaan.
Ik ben blij dat de partijen in het ROAZ constructief met elkaar aan de slag
gaan om het plan van de regiegroep actief te volgen en te toetsen. Zij
verwachten dit deze zomer rond te hebben.
De IGJ en NZa zullen het proces de komende maanden volgen. Zij hebben
zoals u weet een belangrijke rol bij wijzigingen in het zorgaanbod: zij
toetsen de borging van de kwaliteit respectievelijk continuïteit van de
zorg. De IGJ zal in de uitvoering van de plannen toetsen of de kwaliteit
van zorg gehandhaafd blijft, gelet op veldnormen en wet- en regelgeving.
De NZa ziet toe op de toegankelijkheid van zorg en spreekt zorgverzekeraars aan op hun zorgplicht. Het kernteam en de beide toezichthouders
hebben afgelopen vrijdag ook afgesproken dat zij de komende periode
met elkaar in gesprek zullen blijven.
Zelf zal ik binnenkort naar Drenthe gaan om met alle partijen in de regio,
waaronder uiteraard ook de burgers, te praten over de plannen van het
kernteam c.q. de regiegroep.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 016, nr. 192

5