Rondetafelgesprek Biomassa
Vaste Commissie Economische Zaken en Klimaat (Tweede Kamer)
15 oktober 2020
Position paper Olof van der Gaag – directeur Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE)
1. Biomassa is onmisbaar voor het halen van klimaatdoelen: het is complementair aan de andere
opties die we daarbij inzetten, zoals energiebesparing, wind, zon en duurzame warmte
a. Alle studies over klimaatbeleid laten zien dat biomassa samen met veel andere opties nodig
is om de wereld binnen de 1,5 graden temperatuurstijging te houden. Dat geldt voor
mondiale analyses (IPCC, IEA) en voor Nederlandse (Berenschot/Kalavasta, TNO).
b. Biomassa heeft een aantal unieke, moeilijk vervangbare eigenschappen en functies: het
bevat koolstof (nuttig voor materialen, chemie, brandstoffen), levert hoge temperaturen
(belangrijk voor sommige industriële processen) en is flexibel inzetbaar (complementair aan
opties die weersafhankelijk zijn of juist constante basislast leveren).
c. Dat samenspel met andere opties is belangrijk: warmtenetten zijn bijvoorbeeld pas volledig
te verduurzamen wanneer er ook flexibele piekwarmte wordt geproduceerd, naast constante
bronnen zoals geo- en aquathermie. Biomassa leent zich bij uitstek voor die flexibele rol.
d. Daarnaast hebben veel alternatieven nog tijd nodig om zich te ontwikkelen en tot verdere
kostenverlaging te komen. Dat geldt voor complementaire warmte-opties zoals geothermie
en aquathermie, waardoor biomassa voorlopig nog nodig is als transitieoplossing voor het
verduurzamen van grootschalige basislastwarmte in stadsverwarming. En voor alternatieve
inzet van biomassa in de chemie: ook als we daar de komende jaren hard aan werken zal de
bijbehorende biomassavraag in 2030 nog beperkt zijn in vergelijking met wat we voor
energie gebruiken.
e. Nederland haalt de EU-verplichting voor hernieuwbare energie in 2020 niet; dit tekort was
zonder biomassa veel erger geweest. Ironisch genoeg compenseren we dit gat nu statistisch
met een overschot aan hernieuwbare energie uit Denemarken – óók een land met biomassa
als grootste bron van hernieuwbare energie.
f. Wie opties schrapt, moet met een alternatieve dekking komen. En elke optie heeft nadelen.
Omdat de klimaatopgave zo groot is, lijkt het ons beter om steeds kijken hoe opties kunnen
worden verbeterd, in plaats van het kind met het badwater weg te gooien.
g. Het klimaatakkoord vraagt tientallen miljarden aan investeringen van het bedrijfsleven. Daar
moet de politiek zorgvuldig mee omgaan: ad-hoc maatregelen en grillig beleid maken
investeerders terughoudend en verhogen de kosten van álle verduurzamingsopties. Immers,
vandaag is het biomassa, morgen kan het een andere techniek zijn die hieronder lijdt.
2. De CO2-prestaties van biomassatoepassingen zijn goed, andere milieu-impacts zijn zeer beperkt
en de duurzaamheid van biomassa wordt zorgvuldig geborgd
a. De CO2-reducties door inzet van biomassa verschillen per keten. Via het Europese beleid zijn
hier eisen aan gesteld, zoals minimaal 70% reductie bij inzet voor warmte. In Nederland zien
we dat daar ruimschoots aan wordt voldaan: inzet van biomassa in warmtenetten of
industrie levert minstens 70% CO2-reductie op ten opzichte van aardgas.
b. Daarnaast hebben de typen biomassa die in Nederland worden toegepast over het algemeen
beperkte CO2-terugverdientijden. Bedenk daarbij dat aardgas zich nooit terugverdient.
1

c. De bijdrage van biomassa-installaties aan de concentraties van bijvoorbeeld NOx en fijnstof
zijn zeer beperkt. Zo veroorzaakt de hele Nederlandse energievoorziening minder dan 1%
van de stikstofdepositie in Nederland. De emissienormen voor biomassa installaties zijn
streng in vergelijking met het buitenland. Met de voorziene aanscherping van de
emissienormen voor kleinere installaties zal de bijdrage van bio-energie nog kleiner worden.
d. Diverse biomassastromen kennen al een uitgebreid systeem voor de borging van
duurzaamheid. Zo mag er alleen houtige biomassa gebruikt worden uit bossen waar er meer
bijgroeit dan er geoogst wordt, moeten gevoelige ecosystemen zoals veengebieden in
behouden blijven, en moet de biodiversiteit, waterkwaliteit en bodemvruchtbaarheid in
stand gehouden worden.
e. In alle landen die pellets exporteren naar Nederland groeit er ieder jaar aanzienlijk meer bos
bij dan er geoogst wordt. Dus terwijl deze bossen duurzame grondstoffen leveren voor o.a.
de bouw, meubels en energie nemen de koolstofvoorraden in deze bossen alsmaar toe. De
duurzaamheidscriteria in de SDE++ borgen dit ook voor de toekomst.
f. Deze goede voorbeelden dienen ook gebruikt te worden bij andere toepassingen van
biomassa (voedsel, veevoeder) en andere energiebronnen (duurzaam en fossiel). In de SDE
wordt aan de toepassing van CCS op basis van aardgas momenteel geen enkele
duurzaamheidseis gesteld. Terwijl daar voor gasimport uit bijvoorbeeld Rusland grote reden
tot zorg is: de ketenemissies van dergelijke gaswinning zijn onzeker maar mogelijk tien keer
groter dan bij Nederlands gas.
3. Maak het stimuleringskader zo dat de waarde van de diverse toepassingen van biomassa in de
markt tot uitdrukking komt. Dan lopen prioritering en cascadering automatisch goed
a. We weten ruwweg wat de meest waardevolle toepassingen van biomassa zijn. Dit is goed
samengevat in het keuzeschema in het SER-advies. Maar er zullen ook altijd laagwaardige
biomassastromen zijn waarvoor energieproductie de enig resterende toepassing is.
b. Het is belangrijk dat markten goed functioneren zodat bijvoorbeeld planken, net als vandaag,
altijd meer blijven opleveren dan zaagsel. Dat betekent dat stimuleringsbeleid
techniekneutraal moet worden vormgegeven. Bijvoorbeeld door generieke CO2-beprijzing, of
via het zo breed mogelijk opnemen van biomassatoepassingen in de SDE++. Inzet voor
chemie of materialen is daar nu nog nauwelijks onderdeel van.
c. We herkennen het belang van ‘hoogwaardige’ toepassingen zoals in chemie en materialen.
Stimulering van dergelijke toepassingen leidt óók tot meer ruimte voor energie, omdat via
nevenstromen en cascadering uiteindelijk ook meer biomassa beschikbaar komt voor
energie. Planken produceren gaat immers niet zonder dat er zaagsel vrijkomt.
d. Het simpelweg stopzetten van energietoepassingen voor bijvoorbeeld snoeihout leidt niet
tot hoogwaardiger inzet als daar geen business case voor is; het leidt tot niks doen en export
van biomassa uit Nederland.
4. Over vraag en aanbod doen veel cijfers de ronde: er is in elk geval genoeg voor diverse
materialen- chemie- en energietoepassingen
a. De huidige vraag naar houtige biomassa wordt jaarlijks gemonitord door Platform Bioeconomie. In 2019 werd 2,6 miljoen ton houtige biomassa gebruikt, hoofdzakelijk
reststromen uit tuin, bos, natuur en landschap, en uit de hout- en voedselindustrie. Bijna
twee derde komt uit Nederland, minder dan 10% komt van buiten Europa.
2

b. De groei in biomassavraag die in de Klimaat- en Energieverkenning tot 2030 wordt voorzien is
bescheiden en schaarste is op die termijn niet te verwachten; stimuleren van
energietoepassingen verdring dus voorlopig nog niet hoogwaardiger toepassingen. PBL heeft
een uitgebreide analyse gemaakt van de lange-termijnontwikkelingen in vraag en aanbod.
Die hangen nogal af van het perspectief dat wordt gehanteerd, maar er is altijd ruimte voor
energietoepassingen.
c. Nederland is een open economie met grote volumes aan import en export, daar danken we
onze welvaart aan. We importeren zoveel; van aardgas tot voedsel tot kleding en
zonnepanelen. Grootschalige import van biogrondstoffen en ontwikkeling van daarop
gebaseerde biobased productieketens biedt nieuwe economische kansen, en de CO2-emissies
door internationaal (zee)transport van biomassa zijn slechts enkele procenten van de
emissiereducties door het vervangen van fossiele brandstoffen.
d. Cruciaal zijn een goed borgingssysteem voor duurzaamheid, zoals we dat hebben. En ‘fair
trade’ is belangrijk: bied kansrijke exportregio’s een eerlijke kans om te profiteren van hun
potentieel.
e. Daarnaast ondersteunen wij de voorstellen om het binnenlandse aanbod aan biomassa te
verhogen, zoals verkend in de Routekaart Biogrondstoffen en de Bossenstrategie.

Nadere onderbouwing is te vinden in de NVDE-positie over biomassa en bio-energie.

Over de NVDE:
De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) is dé organisatie van ondernemers in duurzame
energie in Nederland. Ze vertegenwoordigt meer dan 6000 bedrijven, netbeheerders en
energiecoöperaties. De NVDE maakt zich sterk voor een energievoorziening die volledig is gebaseerd
op hernieuwbare energie door het bundelen van krachten uit de gehele sector.

3