Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

594
Vragen van de leden Voordewind (ChristenUnie), Sterk (CDA), Van
Nieuwenhuizen (VVD), Spekman (PvdA), Schouw (D66), Van Klaveren
(PVV), Van der Staaij (SGP) en Dibi (GroenLinks) aan de minister voor
Immigratie en Asiel over bedreiging van ex-moslims in asielzoekerscentra
(Ingezonden 21 oktober 2010)
Antwoord van minister Leers (Immigratie en Asiel) (ontvangen 24 november
2010).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het tv-programma Uitgesproken EO, waarin
wordt vermeld dat in 75% van de 28 onderzochte asielzoekerscentra (AZC)
christenen of ex-moslims te maken hebben met discriminatie, dat in 67% van
de AZC’s (doods)bedreigingen voorkomen en dat in 33% van de AZC’s
geweld op grond van hun christelijke overtuiging door veelal islamitische
medebewoners?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de uitkomsten van deze peiling van Stichting Gave onder
deze 28 AZC’s?
Antwoord 2
Bedoelde peiling van Stichting Gave betreft een korte peiling onder een zeer
beperkte groep mensen met contacten in asielzoekerscentra. Desalniettemin
neem ik signalen zoals in vermeld televisieprogramma naar voren gebracht
serieus. Asielzoekers hebben recht op een veilige opvangsituatie, ongeacht
hun nationaliteit, etniciteit, religie, seksuele geaardheid of politieke
overtuiging.
Het creëren van een veilige en beheersbare leefomgeving is dan ook een van
de belangrijkste taken van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).
Door het COA geregistreerde incidenten laten overigens cijfermatig een ander
beeld zien dan de cijfers van de Stichting Gave doen vermoeden. Het aantal

1
2

ah-tk-20102011-594
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

Uitgesproken EO, 19 oktober 2010.
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2009–2010, nr. 2858.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

incidenten dat voortvloeit uit conflicten tussen moslims en christenen is
gering (zie hiervoor het antwoord op vraag 4).
Belangrijker vind ik echter dat de veiligheid van asielzoekers continu centraal
staat bij het verzorgen van de opvang door het COA, waarbij ik wil benadrukken dat in de opvanglocaties, evenmin als in de maatschappij, het voorkómen
van incidenten niet in alle gevallen zal slagen. Het COA zal in het reguliere
overleg met Stichting Gave aandacht besteden aan deze peiling.
Overigens zijn de conclusies die uit de peiling worden getrokken, zoals
weergegeven in het televisieprogramma Uitgesproken EO, methodologisch
niet correct. De percentages in de uitkomsten van de peiling zien op de 24
ondervraagden, niet op de asielzoekerscentra in Nederland.
Vraag 3
Wat wordt er gedaan om de huisregels van het Centraal Orgaan opvang
Asielzoekers (COA), waarin regels staan om een veilige woon- en leefomgeving te garanderen, bekend te maken onder asielzoekers, inclusief de sancties
die kunnen volgen?
Antwoord 3
Iedere bewoner ontvangt bij binnenkomst in de opvang de huisregels en
tekent daar ook voor. Deze huisregels worden in de meest gangbare talen
verstrekt en tevens mondeling met behulp van een tolk toegelicht. Daarnaast
wordt iedere bewoner in de gesprekken die het COA voert bij binnenkomst en
ook in latere fases van het verblijf in de opvang uitgebreid geïnformeerd over
de ontoelaatbaarheid van iedere vorm van discriminatie. Tevens krijgen
bewoners uitleg over de mogelijkheid om aangifte te doen van (vermeende)
strafbare feiten.
Vraag 4
Kunt u aangeven op welke schaal kwetsbare groepen asielzoekers in AZC’s
vanwege hun religie, etniciteit, sekse, seksuele gerichtheid of ander kenmerk
slachtoffer worden van bedreigingen en geweld? Zo nee, bent u bereid daar
een onderzoek naar in te stellen om de exacte omvang van dit probleem te
achterhalen?
Antwoord 4
Inzicht in de mate waarop kwetsbare groepen in AZC’s slachtoffer van geweld
of bedreiging worden, hangt voor een belangrijk deel samen met de
bereidheid van (mogelijke) slachtoffers om daarover de medewerkers van het
COA of de politie te informeren. Alleen aan de hand van meldingen kan
worden aangegeven op welke schaal de vermeende bedreigingen en
geweldsplegingen plaatsvinden. Het COA registreert alle bekende incidenten
in het bewonersinformatiesysteem dat het COA hanteert.
Een analyse van de gegevens uit dit systeem laat zien dat er in de afgelopen
2 jaar 24 incidenten zijn geregistreerd die betrekking hebben op conflicten
tussen bewoners. Hiervan zijn drie incidenten terug te voeren op conflicten
tussen moslims en christenen.
Vraag 5
Bent u bereid de aangiftes bij de politie van religieus gerelateerde bedreigingen en mishandelingen te registeren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Het COA registreert alle gevallen waarin aangifte wordt gedaan naar
aanleiding van (mogelijk) strafbare feiten die door bewoners van de
COA-opvang zouden zijn gepleegd. Een strafrechtelijke veroordeling wegens
een misdrijf wordt meegewogen in de individuele asielprocedure.
Vraag 6
Bent u bereid de mogelijkheid om anoniem melding te doen van bedreigingen of mishandeling te bespreken met het CAO en beter onder de aandacht
te brengen van de asielzoekers? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat u
hieraan invulling geven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het anoniem doen van een melding maakt het lastig, zo niet onmogelijk
tegen het gemelde incident op te treden. COA-medewerkers zullen, indien zij
het idee hebben dat er sprake is van problemen op grond van religie, in een
vertrouwelijk gesprek trachten na te gaan of ingrijpen gewenst en nodig is.
Daarbij zal de bewoner worden uitgelegd dat het COA, als de bewoner dat
wenst, geheimhouding in acht zal nemen.
Zoals hiervoor weergegeven krijgen bewoners uitleg over de mogelijkheid
om aangifte te doen van (vermeende) strafbare feiten. Hierbij wordt er op
aangedrongen om bij bedreiging, aangifte en geweld altijd daadwerkelijk
aangifte te doen bij de politie. Dit geldt uiteraard eveneens indien sprake is
van discriminatie of bedreiging vanwege de levensovertuiging van bewoners.
Aan bewoners die van mening zijn dat zij vanwege hun levensovertuiging
worden gediscrimineerd of bedreigd, wordt geadviseerd vanwege dit feit
aangifte te doen bij de politie.
Vraag 7 en 8
Bent u tevens bereid het COA op te dragen een vertrouwenspersoon in te
stellen zodat deze problemen laagdrempelig kunnen worden besproken?
Bent u bereid het bestaande meldpunt van het COA ook open te stellen voor
meldingen van bedreigingen die religieus gerelateerd zijn?
Antwoord 7 en 8
Het COA beschikt over een Meldpunt Veiligheid Centraal orgaan opvang
asielzoekers. Dit meldpunt is een meldpunt voor diverse vormen van
criminaliteit: (vermoedens van) georganiseerde misdaad, vrouwenhandel,
extremisme, wapen/drugshandel en discriminatie, ook wanneer deze religieus
van aard is. Het richt zich op: criminaliteitspreventie, criminaliteitsbestrijding,
signalering van onveiligheid en het opvolging geven daarvan. Bewoners
kunnen, ook via COA-medewerkers, eventuele misstanden (laten) melden via
intranet en een speciaal telefoonnummer. Dit geldt uiteraard ook voor
bedreigingen met religieuze achtergronden.
Daarnaast beschikt het COA over een klachtenregeling voor asielzoekers en is
het voeren van een (vertrouwelijk) gesprek op initiatief van bewoner of
medewerker altijd mogelijk. Een afzonderlijke COA-vertrouwenspersoon acht
ik dan ook niet noodzakelijk.
Vraag 9
Deelt u de mening dat indien er sprake is van (doods)bedreigingen en
mishandeling, niet het slachtoffer overgeplaatst moet worden naar een
andere (veilige) locatie, maar dat de dader moet worden overgeplaatst naar
de vreemdelingendetentie?
Antwoord 9
Welke stappen zijn aangewezen in het geval sprake is van discriminatie,
bedreiging of andere misdragingen wordt steeds voor elke individuele
situatie zorgvuldig afgewogen.
In voorkomende gevallen, met name indien er sprake is van (bijna) uitgeprocedeerde asielzoekers, kan het COA in overleg met de Dienst Terugkeer en
Vertrek bezien of ten aanzien van de overlastgevende vreemdelingplaatsing in
vreemdelingenbewaring aan de orde is. De mogelijkheden hiertoe worden
per geval beoordeeld.
Vraag 10
Bent u bereid bij herhaling van en/of grove (doods)bedreiging of mishandeling, tot stopzetting van de asielprocedure over te gaan, conform artikel 35
van de Vreemdelingenwet 2000?
Antwoord 10
Strafrechtelijke antecedenten worden conform staand beleid altijd betrokken
bij de beoordeling van een verzoek om toelating. Vervolgens biedt de
Vreemdelingenwet 2000 de mogelijkheid om bij een afwijzing van een
aanvraag om toelating een vreemdeling ongewenst te verklaren, wanneer hij
ter zake van een misdrijf is veroordeeld tot een gevangenisstraf, waarbij het
onvoorwaardelijk ten uitvoer te leggen gedeelte van de straf ten minste een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3

maand bedraagt. Ook is ongewenstverklaring mogelijk van vreemdelingen die
bij herhaling ter zake van een misdrijf zijn veroordeeld.
Met betrekking tot asielverzoeken is het echter wel van belang om te
vermelden dat in het geval sprake is van vluchtelingrechtelijke vervolging,
dan wel dreigende schending van artikel 3 van het Europees Verdrag tot
bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden bij
terugkeer, niet elke strafrechtelijke veroordeling kan leiden tot afwijzing van
het asielverzoek. Alleen bij zeer ernstige misdrijven zal in die gevallen de
asielaanvraag kunnen worden afgewezen. Overigens is artikel 35 Vreemdelingenwet 2000 hier niet van toepassing omdat dit artikel ziet op de intrekking
van de verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde tijd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

4