Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3099
Vragen van de leden Van Nispen en Leijten (beiden SP) aan de Minister van
Justitie en Veiligheid en de Staatssecretaris van Financiën over de oproep van
burgemeesters meer te investeren in de handhavingscapaciteit van de
Belastingdienst voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit (ingezonden
25 april 2019).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens
de Staatssecretaris van Financiën (ontvangen 19 juni 2019) Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2744.
Vraag 1, 2 en 3
Wat is uw reactie op de oproep van burgemeesters dat de Belastingdienst
door capaciteitsproblemen onvoldoende bijdrage kan leveren aan de
bestrijding van georganiseerde criminaliteit?1
Deelt u de mening dat het niet rechtvaardig is dat criminelen hun met
misdaad verkregen geld maar al te vaak kunnen houden en zij zich hierdoor
onaangetast kunnen wanen? Onderschrijft u het belang van het optreden als
één overheid en de samenwerking tussen de verschillende overheden, met
name waar het gaat om de bijdrage die de Belastingdienst kan leveren aan
het bestrijden van georganiseerde criminaliteit en het terughalen van
crimineel geld?
Deelt u de mening dat misdaad niet mag lonen en een effectieve aanpak van
crimineel geld, of dat nu strafrechtelijk of fiscaal is, hierbij cruciaal is? Zo ja,
hoe kan het dan dat burgemeesters zich nu genoodzaakt voelen te waarschuwen voor de capaciteitsproblemen bij de Belastingdienst?
Antwoord 1, 2 en 3
De burgemeesters hebben aandacht gevraagd voor een belangrijk vraagstuk.
De Staatssecretaris van Financiën en ik hechten veel waarde aan de integrale
aanpak van ondermijnende criminaliteit. We hebben te maken met een
ernstige en diep in de samenleving gewortelde problematiek. De urgentie is
dan ook hoog om hier krachtig tegen op te treden, met een coalitie van
overheid, bedrijfsleven en maatschappij. Binnen het huidige meerjarige
programma ter versterking van de aanpak van ondermijning is de focus
gelegd op de illegale drugsindustrie en de bijbehorende criminele geldstromen. Voor de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit stelt de

1

ah-tk-20182019-3099
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

«Wij burgemeesters hebben de belastingdienst hard nodig», NRC Next, 25 april 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Belastingdienst een substantieel deel van de capaciteit ter beschikking, zowel
in de samenwerkingsverbanden van het Landelijk Informatie en Expertise
Centrum en de Regionale Informatie en Expertise Centra (LIEC/RIEC), als ook
binnen de aanpak van de Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI). De
bijdrage van de Belastingdienst kan bestaan uit zowel de terbeschikkingstelling van fiscale informatie, als het uitvoeren van fiscale interventies zoals
boekenonderzoeken en het toepassen van invorderingsmaatregelen (afpakken
van vermogensbestanddelen). Ook het inbrengen van kennis en ervaring op
het gebied van analyse en het traceren van geldstromen maken hier
onderdeel van uit.
De Belastingdienst wordt gezien als belangrijke partner, wat ook blijkt uit de
oproep van de burgemeesters. Dat burgemeesters een hogere inzet wenselijk
achten begrijp ik vanuit hun rol en verantwoordelijkheid. De Belastingdienst
is echter een landelijke organisatie met landelijke prioriteiten en maakt op
landelijk en regionaal niveau een afweging ten aanzien van de eigen inzet op
basis van o.a. het fiscale belang, het maatschappelijke belang en de
beschikbare capaciteit. Binnen de beschikbare capaciteit deel ik uiteraard de
mening dat een effectieve aanpak van crimineel geld gewenst is en daarbij is
het van groot belang om in de samenwerking met gemeenten en het
Openbaar Ministerie (OM) te komen tot een optimale capaciteitsinzet van het
bestuursrechtelijke, strafrechtelijke en fiscale instrumentarium. Ik wijs in dit
verband op de brieven aan uw Kamer van 28 november 20172 en 13 maart
20193 over het afpakken van crimineel vermogen.
Vraag 5
Erkent u dat een extra investering in dit soort regionale handhavingscapaciteit bij de Belastingdienst en het waarborgen van goede afstemming met
onder andere de gemeenten en het openbaar ministerie zichzelf zeer
waarschijnlijk terug zal verdienen?
Antwoord 5
Een goede afstemming tussen politie, gemeenten en OM – in LIEC/RIEC
verband – is cruciaal voor een effectieve en efficiënte aanpak van ondermijnende criminaliteit. Het doel van het afpakken van crimineel vermogen is niet
het terugverdienen van de investering. Daarbij is het onduidelijk in hoeverre
een extra investering zal leiden tot extra inkomsten. Het afpakken van
crimineel vermogen (waar de fiscale invordering deel van uitmaakt) is zeer
complex en arbeidsintensief. Het kan soms jaren duren voordat uiteindelijk
succesvol kan worden ingevorderd door het OM of de Belastingdienst.
Vraag 4, 6 en 7
Wat gaat u er concreet aan doen te voorkomen dat bij de Belastingdienst
«een terugval dreigt van het aantal mensen dat kan worden ingezet»
waardoor «de Belastingdienst zichtbaar aan kracht inboet als partner bij de
ondermijning van criminaliteit» en dat dit «de aanpak behoorlijk in de wielen
zal rijden»?4
Als de Belastingdienst wel aandacht heeft voor mensen die een paar euro
teveel toeslag hebben ontvangen, en er wel ruimte is om deals (rulings) met
grote bedrijven af te sluiten, maar in de praktijk niet voldoende capaciteit
wordt vrijgemaakt om zware criminelen aan te pakken, wat zegt dit dan over
de prioriteiten die de Belastingdienst stelt?
Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat de Belastingdienst deze noodzakelijk bijdrage meer dan nu gaat leveren aan het aanpakken van georganiseerde criminaliteit, omdat misdaad nooit mag lonen?
Antwoord 4, 6 en 7
De Belastingdienst stelt voor de integrale aanpak van ondermijnende
criminaliteit een substantieel deel van de capaciteit ter beschikking: de
landelijke bandbreedte voor de aanpak van fiscale fraude en de aanpak van
ondermijnende criminaliteit (LIEC/RIEC) alsmede arbeid gerelateerde fraude
(LSI) bedraagt 5–8% van de totale capaciteit van de directie Midden- en

2

Kamerstuk 29 911, nr. 174
Kamerstuk 29 911, nr. 221
4
«Wij burgemeesters hebben de belastingdienst hard nodig», NRC Next, 25 april 2019
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Kleinbedrijf. Dit is onafhankelijk van de capaciteitsinzet van andere dienstonderdelen, zoals de FIOD en de Douane.
In november jl. is uw Kamer geïnformeerd over de actuele stand van zaken
ten aanzien van de versterking van de aanpak van ondermijning.5 Daarbij is
ingegaan op de voorgenomen toedeling van de uit het Regeerakkoord
beschikbaar gestelde extra middelen (waaronder het Ondermijningsfonds van
eenmalig € 100 miljoen). De Belastingdienst heeft hiervoor een bestedingsvoorstel ingediend. Het beschikbare budget was niet toereikend om alle
voorstellen (ten volle) te honoreren, daarom moesten scherpe keuzes worden
gemaakt. Op advies van het Strategisch Beraad Ondermijning (SBO), dat
onder onafhankelijk voorzitterschap staat van voormalig burgemeester
Noordanus, heb ik ervoor gekozen om het ingediende bestedingsvoorstel van
de Belastingdienst niet te honoreren. De Belastingdienst kan op dit moment
niet altijd de gevraagde bijdrage leveren.
Wel is vanuit het structurele budget dat vanuit het regeerakkoord voor
ondermijning beschikbaar is gesteld, aan de Belastingdienst een bedrag van
€ 1 miljoen voor 2019 en € 0,85 miljoen voor 2020 en verdere jaren
toegekend. Dit bedrag wordt ingezet om de analysecapaciteit bij de Belastingdienst en bij de FIOD te versterken. Deze capaciteit wordt onder meer ingezet
om vanuit de bij de Belastingdienst beschikbare data een bijdrage te leveren
bij de totstandkoming van (landelijk en regionale) ondermijningsbeelden.
Daarnaast ben ik verheugd om te melden dat bij voorjaarsnota door het
kabinet is besloten om meer middelen beschikbaar te stellen voor de
integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit door de Belastingdienst. Het
kabinet intensiveert bij de Belastingdienst voor de aanpak van fraude,
witwassen en ondermijning. Hiervoor wordt een bedrag van ca. € 1 mln. in
2019 oplopend tot structureel 29 mln. beschikbaar gesteld. Momenteel wordt
gewerkt aan een nadere uitwerking en concrete toebedeling van capaciteit.

5

Kamerstuk 29 911, nr. 221

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3