Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

709
Vragen van het lid Westerveld (GroenLinks) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het percentage coördinatiekosten van
totaal jeugdzorgbudget (ingezonden 25 september 2019).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 13 november 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 382.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «30% van jeugdzorgbudget gaat op aan
«coördinatiekosten»1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Was u op de hoogte van de analyse waar Berenschot mee bezig was naar de
bestedingen van de totale zorgkosten binnen het sociaal domein? Zo ja, sinds
wanneer?2
Antwoord 2
Nee. Berenschot biedt zelf aan gemeenten een benchmarkproduct aan. De
analyse die ze nu hebben afgerond is een product, waar de gemeenten die
hieraan meedoen zelf voor hebben betaald omdat ze daar behoefte aan
hebben.
Een onderdeel van deze benchmarkanalyse zijn de coördinatiekosten. De
definitie die Berenschot hiervoor gebruikt zijn eigenlijk alle kosten die geen
cliëntgebonden kosten zijn bij zorgaanbieders of jeugdzorgaccommodaties.
De kosten van toegang bij gemeenten, de kosten van kantoorruimten en ICT
zijn bijvoorbeeld ook coördinatiekosten. De coördinatiekosten zijn dus
eigenlijk overhead.

1

«30% van jeugdzorgbudget gaat op aan «coördinatiekosten», Het Financieele Dagblad,
24 september 2019 (https://fd.nl/economie-politiek/1317805/30-van-jeugdzorgbudget-gaat-opaan-coordinatiekosten)
2
«Ruim 25% van de totale gemeentelijke zorgkosten wordt besteed aan coördinatie», Berenschot.nl, 24 september 2019 (Ruim 25% van de totale gemeentelijke zorgkosten wordt besteed
aan coördinatie)

ah-tk-20192020-709
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Klopt het dat er nu pas voor het eerst de totale kosten voor het coördineren
van de jeugdzorg berekend zijn? Zo ja, waarom heeft u er niet voor gekozen
eerder zicht te krijgen op de verdeling van de middelen jeugdhulp? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 3
Nee. Ook in eerdere onderzoeken worden enigszins vergelijkbare percentages
genoemd, zoals die van GGZ Nederland3. Daarbij gebruiken diverse onderzoekers verschillende definities. Nu zijn het coördinatiekosten, dan weer
overhead of administratieve lasten. Ook ontbreekt het vaak aan een heldere
definitie van overhead. De uitspraak van de voorzieningenrechter over de
gehanteerde tarieven in de regio Haaglanden van 22 oktober jl. bevestigt dit
ook.
Het is goed om te beseffen dat administratieve lasten enerzijds slechts een
onderdeel zijn van de overhead, maar dat anderzijds in de cliëntgebonden
kosten ook administratieve lasten zitten. In de benchmarkanalyse onder 26
gemeenten is weer gekeken naar de uitvoeringskosten voor gemeenten. Het
perspectief van de aanbieders zat hier niet in. Uit dit onderzoek kwam naar
voren dat gemeenten gemiddeld vijf procent uitvoeringskosten hebben. Dit
percentage is vergelijkbaar met wat Berenschot noemt in zijn benchmarkanalyse.
Tegelijkertijd hebben we in Tweede Kamer met elkaar geconstateerd dat de
benchmarkanalyse, welke dit voorjaar is uitgevoerd, nog onvoldoende inzicht
biedt in waar het jeugdhulpbudget precies aan uitgegeven wordt. Dit is ook
mijn constatering bij het onderzoek van Berenschot. We moeten preciezer
inzicht hebben om vast te kunnen stellen waar en hoe we (Rijk, gemeenten
en aanbieders) winst kunnen boeken. Hiertoe wordt momenteel het diepteonderzoek «inzicht in besteding jeugdzorgmiddelen» uitgevoerd.
Vraag 4
Heeft u inmiddels al een update over het onderzoek dat u voornemens was te
doen naar de besteding van de middelen jeugdhulp, waarin ook inzichtelijk
gemaakt zou worden welke bedragen naar ambtelijke ondersteuning en
extern advies gaan? Zo ja, wat is de stand van zaken betreft uw onderzoek?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ja. In de brief over de uitkomsten voorjaarsnotabesluitvorming jeugd en ggz4
heb ik u laten weten dat ik onderzoek zal laten doen om een antwoord te
krijgen op de vraag «waar worden de jeugdhulpmiddelen zorginhoudelijk aan
uitgegeven?». In juni jl. heb ik met uw Kamer nog van gedachten gewisseld
over de opzet van dit onderzoek obv de eerste gedachten over dit onderzoek
die ik met uw Kamer heb gedeeld5. Deze zomer heeft het offertetraject
plaatsgevonden en begin september is het onderzoeksbureau KPMG met het
onderzoek gestart. KPMG heeft de afgelopen periode gemeenten benaderd
voor deelname en is inmiddels bezig met de dataverzameling. Eind dit jaar
moet het onderzoek zijn afgerond. Na afronding zal ik uw Kamer informeren
over de uitkomsten van dit onderzoek.
Vraag 5
Deelt u de mening van onderzoeker Wouter Poels (Berenschot) en Eva de
Vroome (Jeugdzorg Nederland) dat het percentage van zo’n 30% van het
budget van jeugdhulp niet naar zorg gaat maar naar coördinatiekosten, veel
is? Kunt u het antwoord toelichten?
Antwoord 5
Ja. Een breed gedeeld beeld bij alle betrokken partijen is dan ook dat een te
groot deel van het zorgbudget niet naar directe zorg voor de cliënt gaat, maar
naar overheadkosten. Ook in eerdere onderzoeken worden enigszins
vergelijkbare percentages genoemd.

3

https://www.ggznederland.nl/themas/hrmo
Kamerstuk 31 839, nr. 657
5
Kamerstuk 34 880, nr. 15
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u het eens met de onderzoeker dat een deel van de coördinatiekosten
vermijdbaar is en veroorzaakt wordt door de vele beleidsplannen die het Rijk
en gemeenten over de sector uitstorten? Zo ja, wat kunt u doen om de
situatie te verbeteren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Ja, ik ben het eens dat een deel van de coördinatiekosten vermijdbaar is. De
ambitie is om de vermijdbare kosten (met name overbodige administratieve
lasten) terug te dringen. Hiertoe is het programma «ontregel de zorg»
ingericht. Rita Verdonk is aangesteld als speciaal adviseur. Zij organiseert
onder meer de landelijke schrapdagen met als doel om overbodige regels
(binnen aanbieders) te schrappen.
Daarnaast is het belangrijk dat gemeenten of regio’s vooraf goede afspraken
maken over ambitie, geld, in te kopen jeugdhulp, interpretatie van het
berichtenverkeer en verantwoording. Hier vervult desgevraagd het OZJ een
ondersteunende rol alsook het programma inkoop in het sociaal domein. Om
de variantie aan inkoopafspraken te beperken zijn uitvoeringsvarianten en
standaarden voor het berichtenverkeer gedefinieerd en het gebruik hiervan is
in de Jeugdwet vastgelegd.
Ook in de brief over de uitkomsten voorjaarsnotabesluitvorming jeugd en ggz
heb ik laten weten aanvullende bestuurlijke afspraken te willen maken met de
VNG hoe we het jeugdhulpstelsel effectiever, efficiënter en beter kunnen
maken. Een deel van de afspraken zit op het thema «terugdringen van
vermijdbare uitgaven». Onderdeel van deze afspraak is het diepteonderzoek
van KPMG «inzicht in besteding jeugdzorgmiddelen». Daarnaast maakt hier
ook inkoop, aanbesteden en open house en het verminderen van regeldruk
en administratieve lasten hier onderdeel van uit.
Vraag 7
Heeft u het beeld dat de uitkomsten van de schrapsessies, die mede door uw
ministerie worden georganiseerd, ook gaan bijdragen aan het verminderen
van de administratie- en coördinatiekosten zoals beschreven in dit rapport?
Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
De speciaal adviseur administratieve lasten Rita Verdonk is direct bij haar
aantreden in januari 2019 begonnen met het organiseren van schrapsessies
en heeft daarna in samenwerking met de bonden, beroepsverenigingen,
aanbieders en VNG landelijke schrapdagen georganiseerd. Op 12 juni was de
eerste schrapdag waarin professionals de belangrijkste vermijdbare regels
hebben geselecteerd. Deze actiepunten zijn op 4 september door hen
gepitched voor bestuurders van hun aanbieders en gemeenten en in februari
2020 worden de opbrengsten door die bestuurders gepresenteerd.
Vraag 8
Zijn er nog andere concrete voornemens om ervoor te zorgen dat budget dat
is bedoeld voor jeugdzorg, ook daar terecht komt en dus wordt besteed aan
de jeugdzorgmedewerkers en de jongeren? Zo ja, welke? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 5 en 6.
Vraag 9
Is het bekend wat de situatie was voor de decentralisatie in 2015 betreft de
verdeling coördinatiekosten? Zo ja, kunt u dat toelichten? Zo nee, waarom is
dat niet bekend?
Antwoord 9
Nee. De ervaren vermijdbare administratieve lasten/coördinatiekosten van
voor en na de decentralisatie laten zich lastig vatten in een vergelijkbaar getal
en percentage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3