Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

25087

Internationaal fiscaal (verdrags)beleid

Nr. 179

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 juli 2017
Onder Nederlands voorzitterschap is de richtlijn van de Raad van 12 juli
2016 tot vaststelling van regels ter bestrijding van belastingontwijkingspraktijken1 tot stand gekomen (hierna: ATAD1). Het conceptwetsvoorstel
strekkende tot implementatie van ATAD1 is per heden voor internetconsultatie digitaal beschikbaar op http://www.internetconsultatie.nl.
In deze brief geef ik allereerst een omschrijving van de inhoud van ATAD1
alsmede op de bij de opstelling van het consultatiedocument gehanteerde
werkhypothese. Daarna volgt een korte schets van het proces na afloop
van de consultatie en tot slot biedt ik uw Kamer een technische briefing
aan.
Korte inhoud ATAD1
ATAD1 biedt een minimumharmonisatie ter bescherming van de
grondslagen van de lidstaten. De richtlijntekst zelf biedt daarnaast een
aantal expliciete keuzes, waarmee de EU-lidstaten uitdrukkelijk de
mogelijkheid wordt geboden om tevens (verdergaande) maatregelen te
nemen die aansluiten bij het betreffende nationale vennootschapsbelastingstelsel en de daarbij geconstateerde wijze van belastingontwijking.
ATAD1 dient per 1 januari 2019 te zijn geïmplementeerd en bevat de
volgende maatregelen:
1. Beperking van de aftrekbaarheid van rente in de vorm van een
earningsstrippingregeling;
2. Regel voor gecontroleerde buitenlandse vennootschappen en vaste
inrichtingen (controlled foreign companies);
3. Algemene antimisbruikregel (General Anti Abuse Rule);
4. Regeling voor exitheffingen;
5. Regeling voor kwalificatieconflicten door hybride structuren.

1

kst-25087-179
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Richtlijn (EU) 2016/1164 van de Raad van 12 juli 2016, PbEU 2016, L 193/1. Op 31 augustus 2016
is een rectificatie van deze richtlijn gepubliceerd, PbEU 2016, L 234/26.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 25087, nr. 179

1

Werkhypothese: ruimte voor een volgend kabinet
Met het oog op de demissionaire status van het kabinet en de lopende
onderhandelingen over een nieuwe regeerakkoord is in dit conceptwetsvoorstel het implementeren van de minimumnorm als uitgangspunt
genomen. Op deze wijze is er uitdrukkelijk ruimte voor een volgend
kabinet om standpunten in te nemen over de expliciete keuzes die ATAD1
biedt en verder te gaan dan de minimumnorm. Hierdoor kan bij deze
keuzes rekening worden gehouden met eventuele andere maatregelen op
het gebied van de vennootschapsbelasting die een nieuw kabinet voor
ogen heeft. In dit conceptwetsvoorstel is derhalve het beleidsmatige
uitgangspunt gehanteerd dat geen aanscherping is opgenomen van
voorwaarden zoals drempels en percentages. Daarnaast is expliciet geen
standpunt ingenomen over de wijze van terugsluis van de eventuele
opbrengst als gevolg van de implementatie van ATAD1. Ook dat is aan
een volgend kabinet. Daar waar strikte implementatie van de minimumnorm echter leidt tot een onevenredige toename van de uitvoeringskosten
is er in het conceptwetsvoorstel wel voor gekozen om verder te gaan dan
de minimumnorm.
Hoewel de implementatie van ATAD1 leidt tot omvangrijke wijzigingen in
het Nederlandse fiscale stelsel, ligt het zwaartepunt van deze implementatie bij de introductie van een nieuwe regeling op het gebied van
earningsstripping en CFC. De hiervoor beschreven werkhypothese heeft
dan ook met name belang voor deze twee onderdelen uit ATAD1 en geeft
de consultatie van deze regelingen op dit moment vooral een technisch
karakter.
Ten aanzien van de andere drie maatregelen merk ik het navolgende op.
Nederland kent al een exitheffing. De bestaande exitheffing dient slechts
op enkele (mineure) punten te worden aangepast naar aanleiding van
ATAD1. ATAD1 legt EU-lidstaten tevens de verplichting op een algemene
antimisbruikbepaling op te nemen.2Nederland kent met het leerstuk van
fraus legis reeds een algemene antimisbruikbepaling die ook buiten de
vennootschapsbelasting werking heeft. Om die reden behoeft de GAAR
geen specifieke implementatie. Naast bovengenoemde vier maatregelen
bevat ATAD1 een vijfde maatregel die gericht is tegen het gebruik van
hybride entiteiten of instrumenten. Deze maatregel is aangepast bij
Richtlijn van de Raad van 29 mei 2017 tot wijziging van Richtlijn (EU)
2016/1164 wat betreft hybridemismatches met derde landen (hierna:
ATAD2), waarbij tevens een latere inwerkingtredingsdatum is overeengekomen. Door deze uitbreiding is het niet mogelijk om, rekening houdend
met internetconsultatie, deze maatregel mee te nemen in het onderhavige
conceptwetsvoorstel betreffende ATAD1.
Proces na afloop van de internetconsultatie
Na afloop van de internetconsultatie zullen op ambtelijk niveau enkele
verdiepende consultatiegesprekken worden gevoerd met belanghebbenden naar aanleiding van hun eigen schriftelijke reactie. De internetconsultatie en de verdiepende consultatiegesprekken dragen naar mijn
mening bij aan de verhoging van de kwaliteit van de implementatiewetgeving van ATAD1 en maken het mogelijk dat een zo breed mogelijke
waaier aan opvattingen kan worden meegewogen bij het uiteindelijke
wetsvoorstel. Het is de bedoeling dat het wetsvoorstel het eerste kwartaal
van 2018 aan uw Kamer wordt aangeboden. Op die manier wordt
gepoogd beide Kamers der Staten-Generaal voldoende tijd te geven voor
de parlementaire behandeling van de omvangrijke en op onderdelen
2

Artikel 6 van ATAD.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 25087, nr. 179

2

ingrijpende wijzigingen van het Nederlandse stelsel als gevolg van de
implementatie van ATAD1.
Ten slotte
Vanwege de technische aard van het wetsvoorstel bied ik uw Kamer in het
derde kwartaal van 2017 gaarne de mogelijkheid van een technische
briefing aan. Hierin kan worden ingegaan op de achtergrond en hoofdlijnen van het conceptwetsvoorstel en de gehanteerde werkhypothese.
De Staatssecretaris van Financiën,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 25087, nr. 179

3