Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 247

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juni 2014
Op 20 november 2012 heeft uw Kamer het wetsvoorstel «Kenbaarheid
energieprestatie gebouwen» (Kamerstuk 33 124) verworpen, waarmee de
aanvullende bepalingen uit de herziene Europese richtlijn energieprestatie
van gebouwen (de richtlijn) geïmplementeerd zouden worden. De
bezwaren van uw Kamer waren vooral gericht tegen de complexiteit en
administratieve last van het energielabel voor particuliere woningeigenaren. Tijdens de behandeling van dit wetsvoorstel zijn de volgende
moties aangenomen:
1. De motie van de leden Visser (VVD) en Van Toorenburg (CDA), die de
regering verzoekt de ministeriële regeling zodanig vorm te geven dat
de invoering van het energieprestatiecertificaat voor de burgers en
instellingen met zo min mogelijk bureaucratische rompslomp
gepaard gaat en dat er niet meer wordt geregeld dan de Europese
richtlijn betreffende de energieprestatie van gebouwen daadwerkelijk
voorschrijft (Kamerstuk 33 124, nr. 24).
2. De motie van de leden Visser (VVD) en Van Toorenburg (CDA), die de
regering verzoekt opties voor vereenvoudiging van het systeem
energieprestatiecertificaat en de sanctionering daarvan te verkennen
binnen het kader van de Europese richtlijn betreffende de energieprestatie van gebouwen (Kamerstuk 33 124, nr. 25).
Ik heb u op 16 mei 2013 (Kamerstuk 32 757, nr. 63), 29 augustus 2013
(Kamerstuk 30 196, nr. 201) en 15 november 2013 (Kamerstuk 30 196,
nr. 223) brieven gestuurd waarin ik heb aangegeven hoe ik de systematiek
van een definitief energielabel zie, en hoe ik invulling geef aan de moties.
In het Algemeen Overleg van 23 mei 2013 heb ik de hoofdlijnen van het
definitieve energielabel voor woningen met u besproken. De kern van
mijn toelichting was dat ik de lasten voor de woningeigenaar zo laag
mogelijk wil houden en eveneens voldoen aan de Europese richtlijn. In het
Algemeen Overleg van 18 december 2013 (Kamerstuk 30 196, nr. 235) heb
ik toegezegd voor augustus 2014 een definitief voorstel voor het definitieve energielabel voor woningen te sturen, inclusief de vereiste sanctionering. Met deze brief geef ik hier invulling aan.

kst-30196-247
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 196, nr. 247

1

Invulling SER Energieakkoord
In het Energieakkoord voor duurzame groei is met alle betrokken partijen
afgesproken dat een eenvoudig en betaalbaar energielabel een belangrijke rol speelt bij het behalen van de energiebesparingdoelstellingen in
de gebouwde omgeving. Daarom is de afspraak gemaakt dat het
energielabel vanaf 2015 beschikbaar zal zijn. Ik wil met onderstaande
uitwerking van de systematiek voor het energielabel graag invulling
geven aan deze afspraak. Ik vind het van belang dat er zo snel mogelijk
duidelijkheid is, en burgers en bedrijven aan de slag kunnen met de
realisatie van de energiedoelstellingen. Hierbij is het voor burgers van
belang dat zij allereerst goed inzicht hebben in hun energieverbruik. Om
vervolgens met behulp van het bedrijfsleven een beslissing te kunnen
nemen over de meest efficiënte maatregelen die zij kunnen nemen om de
energielasten te verlagen.
Vereisten voor 20 procent energie-efficiënte in 2020
Sinds 2008 is het in Nederland bij verkoop, nieuwe verhuur en oplevering
al verplicht om een energielabel te overhandigen. Met het aannemen van
de herziene EPBD in 2010 hebben de Europese lidstaten gekozen voor een
verbreding van de bestaande verplichting met betrekking tot het
energielabel en instelling van sancties bij ontbreken van een dergelijk
label bij verkoop, nieuwe verhuur en oplevering. De richtlijn bevat
bepalingen over minimumeisen aan nieuwbouw, grootschalige renovatie
van bestaande gebouwen en technische bouwsystemen, keuring van
installaties, bijna energieneutrale nieuwbouw en het energielabel. De
richtlijn verplicht daarnaast de lidstaten om sancties op te leggen bij het
overtreden van de nationale bepalingen. De richtlijn maakt deel uit van
een pakket maatregelen om 20 procent energie-efficiëntie te bereiken in
2020, en bepaalt dat in 2050 de gehele gebouwde omgeving bijna
energieneutraal moet zijn.
Ten behoeve van de handhaving is het vereist dat het energielabel voor
gebouwen (in de richtlijn wordt gesproken over het energieprestatiecertificaat) moet zijn gecertificeerd door een erkende deskundige. Een
onafhankelijk controlesysteem moet de kwaliteit van het energielabel
controleren. Bij de bepaling van het energielabel moeten verschillende
energetische factoren worden meegenomen. Indien men in het bezit is
van een energielabel moet de labelklasse worden getoond in advertenties
in commerciële media.
Proces
De algemene maatregel van bestuur en de ministeriële regeling hebben
het voorbereidende traject van afstemming en consultatie doorlopen. Ik
heb u over dit proces geïnformeerd in eerdere brieven en overleggen met
uw Kamer. De algemene maatregel van bestuur ligt inmiddels ter
advisering bij de Afdeling advisering van de Raad van State.
Na ontvangst van het advies van de Raad van State zal ik een nader
rapport uitbrengen en kan de algemene maatregel van bestuur worden
gepubliceerd. Voor de regeling geldt dat deze de procedure van de
zogeheten technische notificatie moet doorlopen met een stand-still
periode van 14 weken. Daarna kan de regeling gepubliceerd worden. Het
streven is dat de algemene maatregel van bestuur en de regeling met
ingang van 1 januari 2015 in werking treden.
Voorstel voor de uitwerking van de systematiek energielabel
In Nederland is er veel kennis beschikbaar over de woningvoorraad (in
publieke databases), en is relatief uniform gebouwd. Daardoor kan een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 196, nr. 247

2

groot deel van de gegevens die nodig zijn voor het energielabel automatisch gegenereerd worden. Door gebruik te maken van intelligente
software kunnen woningeigenaren met deze nieuwe systematiek op een
eenvoudige manier hun energielabel aanvragen via internet.
De methode voor het vaststellen van het voorlopige label en het definitieve energielabel is inmiddels gereed en beschikbaar voor marktpartijen
om te gebruiken en in te bouwen in softwareprogramma’s op basis
waarvan ze woningeigenaren adviseren over de mogelijkheden voor
energiebesparing.
Verstrekking voorlopig energielabel
In januari 2015 ontvangen woningeigenaren, die nog geen energielabel
hebben, conform de afspraak in het Energieakkoord voor duurzame groei,
het voorlopige energielabel voor hun woning per brief. Dit voorlopige
energielabel is bedoeld om woningeigenaren bewust te maken van de
energieprestatie van hun woning, en de mogelijkheden om hier eventueel
verandering in te brengen.
Daarnaast worden zij via deze brief op de hoogte gebracht van de
verplichting om een definitief energielabel te kunnen overhandigen op
moment van verkoop of verhuur van hun woning.
Aanvraag definitief energielabel
Met het in werking treden van de wettelijke regeling en de daarin
beschreven verplichtingen, wordt op 1 januari 2015 de internetapplicatie
beschikbaar gesteld waarmee het definitieve energielabel door de
woningeigenaar kan worden aangevraagd. De internetpagina van RVO.nl
waarop deze applicatie te vinden zal zijn wordt nog in de loop van 2014
publieksvriendelijk ingericht. De gegevens van de genoemde voorlopige
energielabels worden voorafgaand aan de lancering opgenomen in de
internetapplicatie. Als een woningeigenaar via deze applicatie een
definitief energielabel aan wil vragen, krijgt deze ter controle het
woning(sub)type, het bouwjaar en het oppervlakte van zijn woning te zien.
Vervolgens krijgt de woningeigenaar een aantal vragen over de volgende
energetische kenmerken van zijn huis: glas beneden en boven; isolatie
van dak, gevel en vloer; verwarming; ventilatie en energieopwekking. Er
zijn maximaal tien vragen nodig om het energielabel op te maken.
Afhankelijk van de woning kan het ook met minder vragen, bijvoorbeeld
bij een woning middenin een flatgebouw, waar geen vraag over dakisolatie zal worden gesteld.
Na het doorlopen van de vragen zal de woningeigenaar worden gevraagd
om nadere informatie aan te leveren ter bevestiging van de ingevulde
gegevens. Hierbij kan gedacht worden aan een foto van de aanwezige
dubbele beglazing of een nota van aangebrachte isolatie. Als de woningeigenaar het digitale dossier compleet heeft en het energielabel wil laten
afgeven, wordt het naar een erkend deskundige gestuurd. De deskundige
beoordeelt het bewijs op afstand, valideert het energielabel bij
compleetheid en correctheid van gegevens, en registreert dat in de
database van de Rijksoverheid. Die database is direct gekoppeld aan de
internetapplicatie, waarmee de informatie in de applicatie altijd up-to-date
is.
Het digitale dossier van een woning kan alleen door de eigenaar worden
aangepast. Als de deskundige een discrepantie ontdekt tussen de
ingevoerde gegevens en de aangeleverde onderbouwing, zal hij hierover
in overleg treden met de eigenaar of bewoner. Uiteindelijk zal er alleen
certificering plaatsvinden door de deskundige als de ingevoerde data
overeenkomt met de bewijslast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 196, nr. 247

3

De woningeigenaar ontvangt het energielabel na validatie door de
deskundige per mail van de Rijksoverheid. Hiernaast wordt er ook een
route mogelijk gemaakt voor mensen die geen toegang hebben tot
internet. Het doorlopen van al deze stappen duurt in principe niet langer
dan vijf werkdagen, en op basis van gegevens uit de markt zou de prijs
om en nabij de 20 euro moeten kunnen liggen.
Veel van de gevraagde energetische kenmerken die gevraagd worden bij
de aanvraag van het definitieve energielabel staan momenteel al vermeld
in verkoopbrochures van makelaars. Ik ben in overleg met de brancheverenigingen om deze kenmerken standaard allemaal op te laten nemen.
Daarnaast ben ik ook in overleg met andere betrokken branches als
installateurs en energiebedrijven, die de woningeigenaar kunnen helpen
bij dit proces. Woningeigenaren worden hiermee geholpen om snel en
gemakkelijk een energielabel aan te vragen, en uiteindelijk te voldoen aan
de verplichting om een energielabel te hebben op het transactiemoment.
Bovendien verwacht ik dat veel partijen als makelaars en installateurs hun
klanten ook een dienst zullen bewijzen door hen te helpen bij het invullen
van de vragen en het verzamelen van bewijslast.
Kwaliteitsborging
Nu het systeem is uitgewerkt constateer ik dat we in Nederland in staat
zijn om de administratieve lasten voor de burger voor het energielabel
sterk terug te dringen ten opzichte van de huidige situatie, terwijl er toch
een betrouwbare indicatie van de energieprestatie gegeven kan worden.
Kwaliteit energielabel
Het definitieve energielabel geeft een goede weergave van de energieprestatie van de woning, waardoor het een serieus element kan worden in
het verkoopproces. Het energielabel zal gebaseerd zijn op een uitgebreide
bepalingsmethode, die wordt vastgesteld door de NEN en volledig erkend
wordt door de marktpartijen. Omdat er veel bekend is over de Nederlandse woningvoorraad kunnen de benodigde gegevens betrouwbaar
worden ingeschat. De woningeigenaar is wel verplicht om de juiste
gegevens aan te leveren voor de energetische kenmerken die de grootste
invloed hebben op het energielabel. Het verschil tussen de uitkomsten
van de opnameprocedure voor het energielabel voor 2015, met ongeveer
150 kenmerken voor het energielabel, en de procedure voor het definitieve energielabel is daarmee beperkt.
Om een goede handhaving te borgen is in de richtlijn vereist dat er een
sanctie wordt gezet op het niet voldoen aan de eis tot overhandigen van
een energielabel op transactiemomenten. Ik heb de ILT opgedragen om
als onafhankelijk toezichthouder te controleren of een woningeigenaar of
verkoper aan zijn plicht heeft voldaan om een energielabel te overhandigen bij verkoop, nieuwe verhuur en oplevering. Door een koppeling van
de databases van het Kadaster met de energielabeldatabase zijn alle
overtredingen direct in beeld. De ILT heeft tot taak de naleving van de
regelgeving te bevorderen en heeft daartoe een palet aan instrumenten
om dit te bewerkstelligen, van communicatie tot sanctionerend beleid. Bij
gebruikmaking van het instrumentarium zal de inzet zijn om zoveel
mogelijk eventuele overtredingen te herstellen. Het meest aangewezen
instrument is hiervoor de last onder dwangsom.
Het systeem is transparant voor koper en verkoper, omdat men slechts
een beperkt aantal duidelijke woningkenmerken hoeft te controleren. Een
koper kan snel zien of de opgegeven energetische kenmerken al dan niet
kloppen. De koper kan bij geconstateerde fouten privaatrechtelijke
stappen nemen tegen de verkoper. Een woningeigenaar in Nederland is
verplicht om juiste gegevens over de woning te verstrekken in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 196, nr. 247

4

verkoopproces. De koper of de aankopende makelaar hebben bovendien
een onderzoeksplicht, en de verkoper of de verkopende makelaar een
mededelingsplicht (Burgerlijk Wetboek).
Kwaliteit certificeringsproces
De erkende deskundige moet iedere vijf jaar een EPA-W examen halen. De
huidige energielabeladviseurs worden daar de eerste keer van vrijgesteld,
omdat zij voldoende gekwalificeerd zijn. Zowel de huidige energielabeladviseurs als de nieuwe toetreders dienen een instructie te volgen van
RVO.nl om te leren werken met de internetapplicatie. Alvorens zij als
deskundige zichtbaar worden voor de klant, tekenen zij een integriteitsverklaring. Ook hier heb ik de ILT toegerust met bevoegdheden voor toezicht
en handhaving, die zich uitstrekken tot de deskundige. Bij niet-naleving
kan ILT een bestuurlijke boete opleggen.
Uitgebreide registratie energieprestatie
In het Energieakkoord voor duurzame groei is afgesproken om de huidige
uitgebreide berekeningssystematiek voor energieprestatie voor gebouwen
te waarborgen. Het blijft daarom mogelijk om een uitgebreidere opname
te laten doen en een Energie-Index vast te laten stellen door een energieadviseur.
De Energie-Index wordt weergegeven in een getal. Om te voorkomen dat
de woningeigenaar dubbele kosten moet maken voor een energielabel én
een Energie-Index, krijgen mensen die een Energie-Index aanvragen,
kosteloos ook het definitief energielabel van RVO.nl. Het energielabel en
de Energie-Index worden in dezelfde database van RVO.nl geregistreerd.
Door centrale registratie van de uitkomsten ontstaat een completer beeld
van de energieprestatie in de Nederlandse woningvoorraad.
Europees traject
Nederland is in 2011 door de Europese Commissie in gebreke gesteld
wegens onvolledige toepassing van de Europese richtlijn Energieprestatie
van gebouwen uit 2002, vanwege het niet opleggen van een sanctie bij
het ontbreken van een energielabel bij transacties. Vervolgens is
Nederland in 2012 opnieuw in gebreke gesteld vanwege het niet tijdig
omzetten in wet- en regelgeving van de bepalingen uit de richtlijn uit
2010. Nederland heeft hierover inmiddels een met redenen omkleed
advies ontvangen.
Op 2 april 2014 sprak ik met de Europese Commissaris van Energie, de
heer Oettinger, over de wijze waarop ik het energielabel vorm wil geven in
relatie tot enerzijds de verplichtingen uit de richtlijn en anderzijds de
Nederlandse wens voor het minimaliseren van administratieve lasten
voor de woningeigenaar. Aan het einde van dit gesprek sprak de heer
Oettinger zijn vertrouwen uit dat Nederland in staat is om hier invulling
aan te geven. Hij gaf aan bereid te zijn de mogelijke beslissing om
Nederland voor het Europese Hof van Justitie te dagen uit te stellen tot de
zomer van 2014.
De Minister voor Wonen en Rijksdienst,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 196, nr. 247

5