Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 240 XVI

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2011

Nr. 6

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 13 juni 2012
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het Jaarverslag van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport 2011 (Kamerstuk 33 240 XVI, nr. 1).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 12 juni 2012.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Smeets
De griffier van de commissie,
Teunissen

kst-33240-XVI-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

1

1
Hoeveel HKZ-keuringen zijn er afgegeven in 2010 t/m 2012?
Op de website www.hkz.nl staat een overzicht van alle afgegeven
HKZ-certificaten. Volgens dat overzicht zijn in de periode 2010 t/m 1 juni
2012 857 HKZ-certificaten afgegeven.
2
Hoeveel zorgaanbieders, uitgesplitst per sector, zijn HKZ-gecertificeerd?
Op de website www.hkz.nl staat een overzicht van afgegeven
HKZ-certificaten. Volgens dat overzicht zijn er t/m 1 juni 2012 in totaal aan
3 140 bedrijven HKZ-certificaten afgegeven; uitgesplitst per sector:
Sector

Aantal bedrijven met
HKZ-certificaat

Verpleeghuizen, verzorgingshuizen en thuiszorgorganisaties
Geestelijke Gezondheidszorg
Gehandicaptenzorg
Zorgboerderijen
Openbare Apotheken
Extramurale Fysiotherapiepraktijken
Huisartsendienstenstructuren
Ambulancezorg
Jeugdzorg/bureaus Jeugdzorg/Justitiële jeugdinrichtingen
Openbare gezondheidszorg
Welzijn en Maatschappelijke dienstverlening
Kinderopvang
GHOR
Dialysecentra
Overig
Totaal

606
232
170
23
794
283
34
55
96
215
233
245
28
54
72
3 140

3
Hoeveel fte’s per sector vallen onder een HKZ-gecertificeerde
zorgaanbieder?
Ik beschik niet over de gevraagde informatie.
4
Hoeveel levert het afschaffen van het HKZ op?
Het stopzetten van de VWS-subsidie aan HKZ levert een besparing op van
ruim € 750 000 per jaar.
Dit betekent niet dat HKZ wordt afgeschaft. HKZ is per 1 mei 2012
gefuseerd met het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN). In het
persbericht hierover melden NEN en HKZ: «Het HKZ-keurmerk en de
daaraan verbonden activiteiten blijven bestaan.»
5
Hoeveel bedroegen de uitvoeringskosten van het HKZ in 2011?
Volgens de jaarrekening 2011 van HKZ bedroegen de totale uitvoeringskosten van HKZ in 2011
€ 1 303 016.
6 en 9
Hoeveel hulpmiddelen, uitgesplitst in Wmo, AWBZ en Zvw, worden
jaarlijks weggegooid en welke bedragen zijn hiermee gemoeid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

2

Hoeveel incontinentiematerialen worden jaarlijks weggegooid en wat kost
dit?
Omdat er geen lokale, regionale of landelijke registratie is van deze
gegevens, is niet bekend hoeveel materiaal er jaarlijks wordt vernietigd en
welke kosten hiermee gemoeid zijn.
Hoewel doelmatig gebruik en verstrekking van hulpmiddelen al deel
uitmaakt van de onderhandelingen tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders, blijkt dat nog steeds sprake is van verspilling van hulpmiddelen.
Zo blijkt uit een recent onderzoek van thuiszorgorganisatie Buurtzorg dat
patiënten in de thuiszorg voor gemiddeld zo’n honderd euro aan
overgebleven medicijnen, verbandmiddelen en andere materialen thuis
hebben liggen. Ik hecht veel waarde aan doelmatig gebruik en ben dan
ook voornemens dergelijke verspilling aan te pakken. Daarom zal ik op
korte termijn met zorgaanbieders en zorgverzekeraars overleggen om te
bezien hoe deze verspilling nog verder terug te dringen.
Over mogelijkheden om, bijvoorbeeld via de verpakkingsgrootte van
genees- en hulpmiddelen, bij te dragen aan het terugdringen van
verspilling , wil ik in gesprek gaan met de fabrikanten. Bij hen rust een
grote verantwoordelijkheid op dit punt.
7 en 178
Wat is de omzet van hulpmiddelen uitgesplitst in AWBZ, Zvw en WMO?
In de Zvw bedragen de kosten aan medische hulpmiddelen € 1,4 miljard.
In de AWBZ bedragen de kosten aan (uitleen) hulpmiddelen € 75 miljoen.
De totale jaarlijkse kosten aan medische hulpmiddelen ( rolstoelen e.d.) in
de Wmo zijn niet bekend.
8
Hoeveel apothekers telt Nederland?
Volgens de Stichting Farmaceutische kengetallen, gelieerd aan de KNMP,
was het aantal werkzame (beherend en tweede) apothekers in de
openbare farmacie 2 859 in 2011. Er waren 1997 apotheken. Voor elke
apotheek moet een beherend (verantwoordelijke) apotheker staan
ingeschreven.
10
Hoeveel geld kan bespaard worden door incontinentiematerialen
gezamenlijk in te kopen?
Zorgverzekeraars onderhandelen al scherp met zorgaanbieders over de
prijs en kwaliteit van het incontinentiemateriaal dat aan de verzekerde
wordt geleverd. Desondanks blijkt uit een recent onderzoek van thuiszorgorganisatie Buurtzorg dat er nog steeds verspilling van hulpmiddelen is. Ik
wil dergelijke verspilling aanpakken. In welke mate besparingen mogelijk
zijn door grootschalige inkoop is niet bekend.
Ik zal op korte termijn met zorgverzekeraars en zorgaanbieders overleggen
om te bezien of er bij de inkoop van deze hulpmiddelenzorg nog meer
besparingen te realiseren zijn.
11
Welke verschillen zijn waarneembaar in het voorschrijfgedrag tussen
medisch specialisten en artsen? Over welke cijfers beschikt de regering?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

3

Medisch specialisten zijn verantwoordelijk voor 12% van de voorschriften
van extramuraal geleverde geneesmiddelen, de huisartsen zijn verantwoordelijk voor de resterende 88% van deze voorschriften. Dit blijkt uit
cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) en cijfers van
het CVZ (GIP-database). Voor zowel huisartsen als specialisten geldt dat
er, daar waar medisch mogelijk, nog veel winst te behalen valt door
duurdere specialistische geneesmiddelen om te zetten naar generieke
geneesmiddelen. Gemiddeld genomen worden er door specialisten nog
meer spécialité»s voorgeschreven dan door huisartsen. Deels kan dit
komen door een zwaardere casemix van patiënten. Cijfers laten echter ook
zien dat er tussen ziekenhuizen sprake is van een grote praktijkvariatie die
niet volledig te verklaren valt door verschil in casemix.
Vanuit deze basis, en op basis van een inschatting van het besparingspotentieel, ben ik een taakstelling overeengekomen met de Orde van
Medisch Specialisten met betrekking tot het doelmatiger voorschrijven
van geneesmiddelen, ter hoogte van € 30 miljoen structureel. Tevens ben
ik hierover in gesprek met de huisartsen. Ik ga er van uit dat beide
beroepsgroepen alles in het werk stellen om deze opbrengst nog dit jaar
te realiseren.
12
Wat levert het afschaffen van de minutenregistratie op?
Wellicht ten overvloede meld ik dat er vanuit de overheid geen regelgeving bestaat die betrekking heeft op de minutenregistratie. Zie hierover
ter toelichting mijn brief van 17 april jongstleden (DLZ/SFI-U-3112526).
Het ministerie heeft geen gegevens over de budgettaire effecten van het
afschaffen van de minutenregistratie op macroniveau jaarlijks. Dit
verschilt namelijk van instelling tot instelling en is in grote mate afhankelijk van de wijze waarop de organisatie de registratie heeft ingericht en
wat en op welk niveau er wordt geregistreerd.
13
Hoeveel geld wordt bespaard als zorgverleners in de VV&T per dag een
half uur minder aan administratieve handelingen kwijt zijn?
Met het verminderen van de administratieve lasten in de care beoog ik
meer tijd voor de cliënt beschikbaar te krijgen. Tegelijkertijd krijgt de
zorgprofessional daardoor ook meer tijd beschikbaar voor het werk
waarvoor hij met hoofd en hart heeft gekozen in plaats van het invullen
van formulieren. Het mes snijdt zo aan twee kanten. Dit impliceert dat een
vermindering van de administratieve lasten niet zonder meer hoeft te
leiden tot een daling van de zorguitgaven.
14 en 15
Wat kost(te) de ICT in de gezondheidszorg per sector in 2010, 2011 en
2012?
Welke toepassingen of diensten zijn verantwoordelijk voor de hoogste ICT
kosten in de zorg en om welke bedragen gaat het?
Voor de uitgaven aan ICT in de gezondheidszorg zijn geen gegevens
beschikbaar. Deze uitgaven zijn dermate verweven met primaire en
ondersteunende middelen en processen dat deze uitgaven niet afzonderlijk in beeld te brengen zijn.
16
Hoeveel geld besteedden zorgverzekeraars aan reclame in 2010, 2011 en
2012?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

4

–

–

–

–
–

Zorgverzekeraars hebben een eigen verantwoordelijkheid als het gaat
om hun marktpositioneringsstrategie en hebben de vrijheid om zelf te
bepalen hoeveel geld ze aan reclame besteden.
Ik heb daarom nooit onderzoek gedaan naar de uitgaven aan reclames
door zorgverzekeraars. Wel is recent een onderzoek1 gepubliceerd
waaruit de volgende gegevens blijken:
In 2009 bedroegen de uitgaven aan reclame € 38 miljoen, in 2010 € 40
miljoen en in 2011 € 43 miljoen. Dit is exclusief uitgaven aan reclame
via internet.
In 2011 is circa € 15 miljoen aan reclame via internet besteed.
Een juiste vergelijking van reclamebestedingen via internet met
voorgaande jaren is (nog) niet mogelijk, omdat er een nieuwe
registratie methode wordt toegepast sinds 2011.

17, 18, 19 en 20
Hoeveel geld besteedden verpleeghuizen, verzorgingshuizen, revalidatiecentra en ziekenhuizen aan reclame in 2010, 2011 en 2012?
Het Ministerie heeft geen gegevens over de uitgaven aan reclame van
zorginstellingen en ziekenhuizen. Over de totale uitgaven verantwoorden
zorginstellingen zich via het Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording. In de resultatenrekening wordt bij de bedrijfskosten de
zorginstellingen niet gevraagd de uitgaven aan reclame te specificeren.
Ook in het jaardocument van ziekenhuizen zijn de uitgaven aan reclame
niet als herkenbaar onderdeel opgenomen.
21, 22, 23, 24, 25, 26, 170, 171 en 172
Welke zorgbestuurders, uitgesplitst per sector, verdienen meer dan 100%
van het ministersalaris?
Welke zorgaanbieders hebben bestuurders die meer dan 100% van het
ministersalaris verdienen?
Welke zorgverleners, uitgesplitst per sector, verdienen meer dan 100% van
het ministersalaris?
Welke zorgaanbieders werken met zorgverleners die meer dan 100% van
het ministersalaris verdienen?
Hoeveel personen in de zorg verdienen in totaal meer dan 100% van het
ministersalaris?
Wat is het totaalbedrag dat in de zorg wordt uitgegeven aan salariskosten
boven de 100% van het ministersalaris?
Kan er een lijst worden gegeven conform bijlage topinkomens met
personen die werken in de jeugdzorg die meer dan 100% van het
ministersalaris verdienen?
Hoeveel personen verdienen meer dan 100% van het ministersalaris in de
jeugdzorg?
Wat is het totaalbedrag aan uitgaven aan bestuurders in de jeugdzorg die
boven de 100% van het ministersalaris verdienen?
Deze gegevens over het verslagjaar «t-1» moeten instellingen op grond
van de WOPT (wet openbaarmaking publiekgefinancierde topinkomens) in
hun eigen jaarverslag opnemen en vervolgens melden bij de minister van
BZK. Die verzamelt die in de loop van het jaar t. Aan het eind van het jaar
«t» worden deze gegevens over de totale werkingssfeer van die wet altijd
in één keer aan de Kamer aangeboden door de minister van BZK. Ik
verwijs u derhalve naar de komende WOPT-rapportage van de minister
van BZK die aan het eind van dit jaar uitkomt. In 2011 is de laatste
rapportage naar de Kamer gestuurd, die over de jaarverslagen-2010, zie
TK 30 111, nr. 55.
1
Bron: Rapport «Reguliere zorgpolis verliest
terrein» van BS Health Consultancy

27
Hoeveel mensen met een chronische ziekte telt Nederland?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

5

Cijfers zijn moeilijk te geven omdat het begrip «chronisch» op vele
uiteenlopende aandoeningen van toepassing is, variërend van een lage
tot hoge ziektelast. Uit onderzoek van het RIVM1 blijkt dat ons land
minimaal 4,5 miljoen personen kent die chronisch ziek of beperkt zijn en
waarvan 1,3 miljoen meer dan één chronische aandoening heeft. Deze
schatting is gebaseerd op een selectie van 30 chronische aandoeningen
met een doorgaans hoge ziektelast.
28
Hoeveel mensen met een beperking telt Nederland?
In lijn met de optiek van onder andere de Wereld Gezondheidsorganisatie
en met het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
is een beperking een wisselwerking tussen het individu en zijn omgeving.
Daarin wordt «beperking» dus niet gezien als een objectief vast te stellen
medische eigenschap, maar als een sociale constructie. Deze definitie leidt
onder andere tot de individuele aanpak op grond van de Wmo om
mensen te ondersteunen bij hun maatschappelijke participatie naar hun
individuele behoefte en uitgaande van waartoe mensen wèl in staat zijn.
Er is dus geen sprake van een «registratie» van mensen met een
beperking, hoewel er wel cijfers bekend zijn met betrekking tot verschillende regelingen voor voorzieningen waarvan mensen met een beperking
gebruik kunnen maken. Voor algemeen beleid wordt veelal gebruik
gemaakt van de cijfers die door het CBS worden verzameld. De meest
actuele gegevens betreffen functiebeperkingen in 2010. In 2010 had 47,5
% van de bevolking één of meer langdurige aandoeningen2.
29
Hoeveel 65-plussers telt Nederland en hoeveel daarvan zijn als kwetsbare
ouderen aan te merken?
Per 1-1-2010 waren circa 2,5 miljoen mensen ouder dan 65 jaar (15,3% van
de bevolking; gebaseerd op CBS Statline).
Wat betreft het deel van de 65-ouderen dat als kwetsbaar is aan te
merken, noemt het SCP (Kwetsbare ouderen in de praktijk) in 2011 een
percentage van 27%.
Het Verwey Jonker Instituut (Kwetsbare ouderen in tel: De balans tussen
lokale zorgvraag en lokale ondersteuning) noemt in 2012 een percentage
van 42,7 % van de 65-plussers kwetsbaar.
Het SCP gaat uit van lichamelijke, psychische en sociale problemen die
mensen ervaren, die in combinatie leiden tot kwetsbaarheid; het VJI kiest
ervoor te kijken naar de situatie waarin mensen leven hierbij wordt een
onderscheid gemaakt naar de gezondheidsituatie, materiële en sociale
situatie.
1
Volksgezondheid Toekomst Verkenning,
Nationaal Kompas Volksgezondheid, 2008
2
Het percentage personen dat één van de
volgende aandoeningen heeft of in de laatste
12 maanden heeft gehad: Aandoening
elleboog, pols of hand, de nek of schouder;
Astma, chronische bronchitis, CARA; Beroerte,
hersenbloeding, herseninfarct; Chronische
eczeem; Chronische gewrichtsontsteking;
Darmstoornissen langer dan 3 maanden;
Duizeligheid met vallen; Gewrichtsslijtage van
heupen of knieën; Hartaandoening; Hartinfarct; Hoge bloeddruk; Kanker; Migraine of
ernstige hoofdpijn; Incontinentie; Psoriasis;
Rugaandoening; Suikerziekte; Vernauwing
bloedvaten in buik of benen (CBS: Statline).

30
Hoeveel 65-plussers ontvangen zorg uit de VVT?
Het CBS/Statline publiceert cijfers over:
– het aantal personen dat gedurende een jaar zorg met verblijf heeft
ontvangen van een VVT-instelling (recentste jaar 2009)
– het aantal personen dat gedurende een jaar zorg zonder verblijf heeft
ontvangen (huishoudelijke hulp/Wmo en/of AWBZ, recentste jaar
2010).
De aantallen kunnen niet worden opgeteld om het totaal aantal
65-plussers te bepalen: het komt namelijk voor dat een persoon
gedurende een jaar zowel zorg zonder verblijf als zorg met verblijf heeft
ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

6

Zonder
Verblijf (2010)

Met verblijf (2009)

65 tot 70 jaar
70 tot 75 jaar
75 tot 80 jaar
80 tot 85 jaar
85 tot 90 jaar
90 tot 95 jaar
95 jaar of ouder

44 195
68 000
108 645
134 970
106 400
41 350
9 195

9 170
16 720
33 825
55 245
67 970
40 500
15 830

Totaal 65-plus

512 755

239 260

Voor verdere kerninformatie over de VVT verwijs ik u naar de brochure
«»VVT feiten en cijfers» op de website van ActiZ.
31
Hoeveel zorgverleners werken er in de VVT?
De meest recente cijfers dateren uit 2009.
Uit deze cijfers blijkt dat in dat jaar in de VVT in totaal ongeveer 427 000
mensen (246 000 fte) werkzaam waren. Daarvan werkten in de verpleegkundige, verzorgende en sociaal- pedagogische beroepen (VOV) 219 000
mensen (130 000 fte).
32
Hoeveel studenten stromen jaarlijks in een zorgopleiding, uitgesplitst naar
zorgopleiding?
Tabel Instroom in de zorg-opleidingen 2008–2010
Opleiding
Zorghulp
Helpende zorg en welzijn
Verzorging
Verpleegkunde 4
Verpleegkunde 5

2008

2009

2010

1 100
11 362
10 433
6 387
3 089

1 183
11 659
10 426
7 012
3 185

1 281
11 694
10 533
7 408
3 488

Bron: onderwijsstatistiek CBS en AZW in Arbeidsmarktprognoses van VOV-personeel in Zorg en
Welzijn 2011–2015, Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn, 2012

33
Hoeveel studenten stromen jaarlijks uit de zorgopleiding, uitgesplitst naar
opleiding, en om welke reden?
Tabel Diplomering (uitstroom) in de zorg-opleidingen in 2007–2009
Opleiding

2007

2008

2009

Zorghulp
Helpende zorg en welzijn
Verzorging
Verpleegkunde 4
Verpleegkunde 5

1 186
8 809
5 977
3 987
2 166

1 131
8 914
6 325
3 932
2 247

1 190
9 692
6 251
3 976
2 374

Bron: onderwijsstatistiek CBS in Arbeidsmarktprognoses van VOV-personeel in Zorg en Welzijn
2011–2015, Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn, 2012

Met uitstroom worden studenten bedoeld die met goed gevolg een
opleiding afronden.
Niet iedereen die aan de opleiding begint behaalt uiteindelijk het diploma.
Deze zogenoemde uitval heeft te maken met de uiteindelijk studiekeuze en
switchen naar een andere opleiding. De hbo-verpleegkunde opleiding is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

7

bijvoorbeeld voor uitgelote studenten geneeskunde of verloskunde een
tijdelijke keuze (parkeerstudie).
34
Hoeveel mensen stromen jaarlijks in de zorg, uitgesplitst naar oorzaak?
Het meest recente jaar waarvoor deze data beschikbaar zijn is 2009. In
2009 stroomden ca. 38 000 verplegenden, sociaal agogen en verzorgenden (VOV-personeel) in de zorg in.
Over de oorzaak van instroom zijn geen gegevens bekend. Algemeen
wordt aangenomen dat gesolliciteerd wordt op vacatures.
Bron: Onderzoeksprogramma Arbeid in Zorg en Welzijn, Panteia i.s.m.
Seor en E’til.
35
Hoeveel mensen stromen jaarlijks uit de zorg, uitgesplitst naar oorzaak?
Het meest recente jaar waarvoor deze data beschikbaar zijn is 2009. In
2009 stroomden ca. 20 000 verplegenden, sociaal agogen en verzorgenden (VOV-personeel) uit de zorg. Dit aantal kan niet uitgesplitst
worden naar oorzaak.
36
Er geldt voor de Normatieve Huisvestingscomponent een overgangssituatie waarbij organisaties zich tot 1 juni kunnen melden indien zij
problemen hebben. Hoeveel organisaties hebben zich gemeld en hoeveel
bedraagt de totale problematiek?
Tot nu toe hebben zich bij de NZa 35 zorginstellingen gemeld, 15 daarvan
kwamen via de brancheorganisaties ActiZ en VGN daar terecht. De NZa
heeft met zorgaanbieders hierover overleg gevoerd, deels in 2011 en
deels in 2012.
Op verzoek van de Tweede Kamer zal de staatssecretaris naar verwachting
binnen twee weken de TK kunnen informeren over de invoering van de
normatieve huisvestingscomponent en daarbij specifiek ingaan op de
boekwaardeproblematiek.
37, 38 en 41
Hoeveel zorginstellingen verwachten af te moeten boeken op hun
vastgoed?
Voor welk bedrag wordt door zorginstellingen naar verwachting in totaal
afgeboekt op vastgoed?
Van hoeveel curatieve zorginstellingen is bekend dat zij financiële
problemen met hun vastgoed hebben?
VWS houdt niet bij of instellingen moeten afboeken op hun vastgoed en
hierdoor in financiële problemen komen. Wel is er net een benchmark van
Deloitte verschenen op basis van een analyse van de jaarverslagen over
2011 van het merendeel van de ziekenhuizen. Hierin meldt Deloitte dat
ziekenhuizen in 2011 nauwelijks hebben afgewaardeerd op vastgoed. De
sector waardeerde slechts 20 miljoen af op vastgoed.
39 en 40
Hoe groot is de totale schuld van zorgaanbieders bij zorgverzekeraars?
Hoe groot is de totale schuld van zorgaanbieders bij zorgverzekeraars,
uitgesplitst per sector?
Op basis van de jaarstaten 2011 die alle zorgverzekeraars hebben
ingediend bij De Nederlandsche Bank (DNB) blijkt een totale vordering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

8

van zorgverzekeraars op zorgverleners van ongeveer € 2,7 miljard
(balansdatum 31-12-2011).
Volgens opgave van DNB gaat het om:
– Voorschotten aan ziekenhuizen;
– Voorschotten aan GGZ-Instellingen;
– Voorschotten aan apothekers;
– Voorschotten overige zorgverleners;
– Te verrekenen overfinanciering GGZ;
– Te verrekenen overfinanciering ziekenhuizen.
Het merendeel van dit bedrag bestaat uit voorschotten. Tegenover deze
voorschotten staat onderhanden werk, dat wil zeggen activiteiten die de
instellingen in het afgelopen jaar hebben uitgevoerd, maar die pas na
afsluiting van het jaar tot declaratie bij de zorgverzekeraars zullen komen.
De omvang van dit bedrag is niet precies bekend en daarmee ook niet
voor welk bedrag er sprake is van een echte vordering.
Uitsplitsing naar sectoren is niet mogelijk. De reden hiervoor is dat in de
jaarstaten de vorderingen op alle tegenpartijen geaggregeerd worden
opgenomen.
42
Hoeveel eigen middelen hebben de provincies in 2010 en 2011 in totaal
ingezet voor de jeugdzorg? Kunt u dit per provincie en of per stadsregio
specificeren?
Uit de provinciale begrotingen (CBS data) voor 2010 blijken provincies
€ 103,3 miljoen aan eigen middelen begroot te hebben voor de functie
jeugdhulpverlening. Uit de rekeningen van de grootstedelijke regio’s voor
2010 blijken zij voor € 0,5 miljoen aan eigen middelen te hebben ingezet.
In totaal gaat het om € 103,8 miljoen eigen middelen. Dit bedrag is
berekend als het saldo van de baten en lasten voor deze functie in dat jaar.
Voor 2011 betreft het voor de provincies voorlopige begrotingscijfers (CBS
data) en gaat het om een totaalbedrag van € 86,8 miljoen. Voor de
Grootstedelijke regio’s is in hun begrotingen een bedrag opgenomen van
€ 0,3 miljoen. In totaal, provincies en grootstedelijke regio’s samen, gaat
het om een bedrag van € 87,1 miljoen.
Saldo baten en lasten van de functie Jeugdhulpverlening in 2010 en 2011 ( * mln.)
2011

2010

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg

1,5
14,0
2,1
9,7
4,7
4,4
11,9
9,3
18,4
3,1
18,6
5,6

1,6
5,6
2,0
9,7
6,1
8,9
9,5
5,5
16,4
1,2
16,8
3,4

Totaal Provincies

103,3

86,8

Amsterdam
Rotterdam
Haaglanden

0,2
0,1
0,2

0,1
0,0
0,2

Totaal GSR

0,5

0,3

103,8

87,1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

9

Totaal provincies en GSR

43
Voor hoeveel geld hebben gemeenten het afgelopen jaar bezuinigd op
(preventieve) jeugdhulp en zorg?
Gemeenten voeren het basistakenpakket jeugdgezondheidszorg uit en
Wmo-taken op het gebied van preventieve jeugdhulp. Daarnaast is met de
gemeenten overeengekomen dat er in iedere gemeente een CJG is. In
2011 werden deze taken gefinancierd via de BDU CJG en via het gemeentefonds. Per 2012 zijn de middelen van de BDU CJG toegevoegd aan het
gemeentefonds. Op deze middelen is van rijkswege geen bezuiniging
doorgevoerd. Gemeenten hebben beleidsvrijheid voor de besteding van
middelen die uit het gemeentefonds beschikbaar worden gesteld voor
preventief jeugdbeleid. Er is geen specifiek zicht op de besteding van
bedragen uit het gemeentefonds aan preventief jeugdbeleid. Zodoende
kan ook geen uitspraak worden gedaan in hoeverre er door gemeenten op
deze zaak is bezuinigd.
44
Hoeveel geld is er in 2011 door Bureaus Jeugdzorg in totaal uitgegeven
aan interim-managers?
Met het oog op de beperking van de administratieve lasten bij de bureaus
jeugdzorg en de jeugdzorginstellingen, behoort deze informatie niet tot de
gegevens die op reguliere basis worden opgevraagd. Over 2011 zijn deze
gegevens daarom niet beschikbaar. Bij een eenmalige inventarisatie is
gebleken dat de kosten voor de inhuur van interim managers bij de
bureaus jeugdzorg in 2008 circa 0,8% van de totale personeelskosten
bedroegen.
45
Hoe lang duurde de gemiddelde ondertoezichtstelling in 2010 en 2011?
De duur van de OTS bedroeg in 2010 gemiddeld 2,96 jaar. De duur van de
OTS in 2011 was 2,81. De gegevens over 2011 zijn voorlopige gegevens.
In juli 2012 zijn de definitieve gegevens beschikbaar.
46
Hoeveel geld ging er in 2010 en 2011 vanuit het Rijk naar de jeugdbescherming? En hoeveel jongeren zijn er in 2010 en 2011 begeleid in de
jeugdbescherming?
In 2011 is € 286,9 miljoen besteed aan de jeugdbescherming. In 2010 was
dit € 271,2 miljoen. Op 31/12/2010 werden er 39 517 OTS/voogdijcliënten
begeleid. Op 31/12/2011 werden 40 043 OTS/voogdijcliënten begeleid in
de jeugdbescherming. De gegevens over 2011 zijn voorlopige gegevens.
In juli 2012 zijn de definitieve gegevens beschikbaar.
47
Hoeveel Zorg Advies Teams waren er eind 2011? Kunt u dit specificeren
naar basisonderwijs, voortgezet onderwijs, (V)MBO, HAVO, VWO?
Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) doet in opdracht van het ministerie
van OCW jaarlijks onderzoek naar de ontwikkeling van de Zorg en
Adviesteams en de dekkingsgraad in de verschillende onderwijssectoren.
De monitorgegevens over 2011 zijn echter nog niet beschikbaar. Naar
verwachting zullen de nieuwe cijfers voor de zomer beschikbaar komen.
48
Kan per Bureau Jeugdzorg worden aangegeven hoeveel zorgmeldingen
zij in 2011 hebben ontvangen van de politie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

10

Over het aantal zorgmeldingen bij bureaus jeugdzorg door de politie
wordt niet apart aan het Rijk gerapporteerd. Ik beschik daarom niet over
een uitsplitsing daarvan naar bureaus jeugdzorg.
49
Waarom zijn er geen gegevens bekend over de participatie van slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties?
De groep «slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties» is breed en
zeer divers. Het betreft bijvoorbeeld kinderen die te maken hebben gehad
met seksueel misbruik of mishandeling, vrouwen die te lijden hebben van
huiselijk geweld, maar ook ouderen die mishandeld zijn. Het gaat om
groepen mensen die in participatieonderzoek niet als zodanig geregistreerd worden of zich zo mogelijk niet als slachtoffer van geweld in
afhankelijkheidsrelaties zouden presenteren.
50
Waarom zijn er geen gegevens over de participatie van zwerfjongeren?
De categorie zwerfjongeren is een specifieke, relatief kleine categorie
burgers. De groep zwerfjongeren verandert bovendien voortdurend van
samenstelling. Om deze redenen wordt niet afzonderlijk, op landelijk
niveau, voor (ex)zwerfjongeren bijgehouden in welke mate wordt
geparticipeerd.
51
Is er een nulmeting gehouden waarmee de resultaten van de te houden
meting regeldruk in de jeugdzorg kan worden vergeleken? Zo ja, wat zijn
de resultaten van deze meting?
Ja, in het voorjaar van 2008 is een nulmeting gehouden. Het rapport is op
8 oktober 2008 aan de Tweede Kamer gezonden.
Het onderzoek leverde een top vijf van knelpunten op vanuit de ervaren
regeldruk van cliënten en professionals in de zorg voor jeugd. Voor
cliënten stond de onduidelijkheid van de indicatieprocedure op de eerste
plaats. Voor professionals was dat «als de keten niet werkt komt er steeds
een schakel bij». Belangrijke conclusie uit het onderzoek was dat het niet
zo zeer de regels zelf zijn die de regeldruk veroorzaken, maar dat het veel
meer gaat om de wijze waarop alle betrokkenen met de regels omgaan.
Daarnaast speelde de inrichting van het stelsel in de wet- en regelgeving
een rol. Vooral het naast elkaar bestaan van verschillende wet- en
regelgeving die in de uitvoeringspraktijk kan leiden tot onduidelijkheid,
met regeldruk als gevolg.
52
Kan worden aangegeven welke onderzoeken er op wijzen dat invoering
van prestatiebekostiging, met vrije prijzen, laten zien dat een kostendaling
op zal treden?
Uit veel onderzoeken waaronder de marktscans van de NZa blijkt dat de
prijzen in het vrije segment de afgelopen jaren zijn gedaald en de volumes
in delen van de sector zijn gestegen. Om de volumegroei en daarmee de
uitgavengroei naar een reëel niveau bij te buigen heb ik voor de periode
2012–2014 met de sector bestuurlijke afspraken gemaakt over substitutie,
de aanpak van onnodige praktijkvariatie, doelmatig voorschrijven en het
stimuleren van doelmatigheidsinitiatieven en gepast gebruik. Deze
afspraken zijn gemaakt tegen de achtergrond van de invoering van
prestatiebekostiging waarmee partijen enerzijds meer (financieel) belang
krijgen bij goede, doelmatige zorg en anderzijds meer ruimte krijgen om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

11

doelmatigheid te belonen. Onderzoek naar de effecten op de uitgavengroei is nog niet beschikbaar.
53 en 77
Hoe is de 852 miljoen euro voor extra personeel en opleiding precies
besteed?
Hoeveel extra medewerkers zijn er inmiddels?
Zijn de 12 000 extra fte waarvoor structureel 852 miljoen is uitgetrokken
reeds besteed en opgeleid?
Het bedrag van € 852 miljoen is onderverdeeld in een bedrag van
€ 74 miljoen ten behoeve van het stagefonds, € 142 miljoen ten behoeve
van de algemene contracteerruimte en € 636 miljoen voor het extra
opleiden en aannemen van personeel. Met het stagefonds wordt voorzien
in een tegemoetkoming aan werkgevers voor het bieden van stageplekken. Van de € 852 miljoen is € 142 miljoen in algemene zin toegevoegd aan de contracteerruimte. Hier zijn geen specifieke doelstellingen
aan verbonden. Tot slot is € 636 miljoen gereserveerd voor het ophogen
van de maximum ZZP-tarieven. De middelen zijn beschikbaar gesteld per
1 januari 2012 en daartoe worden momenteel activiteiten verricht. Er zijn
nog geen integrale meetresultaten bekend. In het Begrotingsakkoord 2013
is besloten om de tariefsverhoging in de GGZ en GHZ ongedaan te maken
per 1 januari 2013. De tariefsverhoging voor de V&V-sector blijft wel
behouden.
54
Is het kabinet geslaagd in het terugdringen van administratieve verantwoordingslasten en hoe is invulling gegeven aan de ontwikkeling van
eigen kwaliteitsnormen en richtlijnen door verplegend en verzorgend
personeel?
VWS levert als onderdeel van de kabinetsbrede afspraak de administratieve lasten te verminderen haar aandeel. VWS zet zich in om de administratieve lasten die samenhangen met registratie en verantwoording te
verminderen.
De Tweede Kamer zal voor het zomerreces nog door de minister van EL&I
separaat worden geïnformeerd over de voortgang van de kabinetsbrede
doelstelling over de vermindering van administratieve lasten en
regeldruk. Hierin is opgenomen dat VWS naar de huidige stand van zaken
ca. € 208 mln. aan administratieve lasten vermindert en ook de nalevingskosten met zo’n € 215 mln. reduceert.
Met betrekking tot de kwaliteitsnormen en richtlijnen hebben verpleegkundigen en verzorgenden een eigen verantwoordelijkheid evenals bij
andere beroepsgroepen. De overheid ondersteunt op specifieke terreinen
wel de ontwikkeling door subsidieaanvragen hierover te honoreren. In de
nabije toekomst zal het Kwaliteitsinstituut een nadrukkelijke rol gaan
spelen in het stimuleren van de ontwikkeling van de kwaliteitsnormen en
richtlijnontwikkeling voor verpleegkundigen en verzorgenden.
55
Hoe is het principe «high trust, high penalty» afgelopen jaar gebruikt?
Wanneer sprake is van een structurele tekortkoming bij een ondertoezichtstaande grijpt de IGZ in. De IGZ heeft in vergelijking tot voorgaande jaren
meer maatregelen opgelegd. Dit blijkt uit de onderstaande tabel (bron:
Jaarbeeld IGZ, 2011):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

12

Instrument
Advies aanwijzing Kwaliteitswet
zorginstellingen
Bevel
Aanwijzing Wet klachtrecht
cliënten zorgsector
Verscherpt toezicht
Tuchtzaken
Gestarte boeteprocessen
(Bestuurlijke boete en waarschuwing)

2008

2009

2010

2011

2

4

3

54

4
1

4
0

6
1

19
3

6
6
12

13
18
12

11
12
9 (3)

27
12
23 (34)*

De IGZ houdt toezicht op de gebieden waar de risico’s op gezondheidsschade het grootst zijn. Daar waar het goed gaat kan de IGZ meer afstand
nemen en zo de lasten voor ondertoezichtstaanden verminderen. Ter
illustratie: in 2011 heeft de IGZ een toezichtinstrument ontwikkeld voor
huisartsenposten waarmee de inspectie zich kan concentreren op
huisartsenposten waar de meeste risico’s zijn te verwachten. Daarnaast
heeft de IGZ in 2011 meer gebruik gemaakt van onaangekondigde
bezoeken, waardoor de papierlast minder groot is.
56
Is de positie van patiënt en cliënt het afgelopen jaar versterkt? Wat voor
concrete afspraken zijn er gemaakt tussen bewoners van instellingen en
zorgverlener?
In 2011 is verder gewerkt aan de wetgeving die de positie van de cliënt in
de zorg moet versterken. De wetsvoorstellen betreffende de Wet cliëntenrechten zorg (WCZ) en de Beginselenwet AWBZ-zorg zijn na de schriftelijke inbreng in maart en april 2012 aangemeld voor plenaire behandeling
in de Tweede Kamer. Uw Kamer heeft op 5 juni besloten de behandeling
van de beide wetsvoorstellen uit te stellen totdat er een nieuw kabinet is.
Met eventuele implementatie van de wetsvoorstellen kan eerst een
aanvang worden gemaakt nadat zij zijn aanvaard in de beide Kamers der
Staten Generaal. Dat neemt niet weg dat het belang van de dialoog tussen
cliënt en zorgverlener en het maken van afspraken over het leven in de
instelling ook thans al steeds meer wordt ingezien. In bijvoorbeeld het «In
voor zorg» programma wordt veel aandacht besteed aan het gesprek
tussen cliënt en zorgverlener.
Wat betreft het maken van concrete afspraken tussen bewoners van
instellingen en zorgverlener wijs ik u op de verplichting voor zorgaanbieders zoals opgenomen in het bij u aanhangige voorstel voor de
Beginselenwet AWBZ-zorg om met bewoners concrete afspraken maken
over de wijze waarop de cliënt zijn leven wenst in te richten en de
ondersteuning die de cliënt daarbij van de zorgaanbieder zal ontvangen.
57
Er is 70 miljoen euro extra vrijgemaakt om sport en bewegen in de buurt
te stimuleren. Hoe is dit besteed en heeft dit ertoe geleid dat meer
mensen zijn gaan sporten?
Het programma Sport en Bewegen in de Buurt is in 2012 van start gegaan.
Jaarlijks is daarvoor ca. € 70 miljoen gereserveerd.
Over de voortgang en resultaten valt op dit moment nog weinig te
zeggen. In het najaar van 2012 zal ik de Tweede Kamer informeren over de
voortgang van het programma Sport en Bewegen in de Buurt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

13

58
De IGZ ziet er op toe dat huisartsen binnen 30 seconden bereikbaar zijn.
Zo niet, dan volgen er sancties. In hoeveel gevallen is tot nu toe gebleken
dat huisartsen niet binnen 30 seconden bereikbaar waren? Is in al deze
gevallen een sanctie opgelegd? Zo ja, hoeveel en welke? Zo nee, waarom
niet?
De IGZ heeft in mei 2011 het rapport «telefonische bereikbaarheid
huisartsen nog steeds onder de maat» uitgebracht. Al voor publicatie van
het rapport is de IGZ gestart met het handhavingstraject. Dit heeft er toe
geleid dat in november 2011 IGZ mij heeft geadviseerd om 49 huisartsenpraktijken een aanwijzing te geven om de spoedbereikbaarheid op orde te
krijgen. Uiteindelijk hebben 42 huisartsenpraktijken een aanwijzing
gekregen. In totaal 7 huisartspraktijken hebben geen aanwijzing gekregen,
omdat in 6 gevallen sprake was van wisseling van eigenaar en in een
enkel geval de praktijk gestopt was. Medio december 2011 voldeden alle
huisartsenpraktijken aan de normen voor spoedbereikbaarheid zoals door
de beroepsgroep zijn opgesteld.
59
Op welke wijze heeft de regering een gezonde leefstijl bevorderd teneinde
het aantal kankergevallen terug te dringen?
Zoals aangegeven in de nota Gezondheid Dichtbij (TK 32 793), zet ik bij het
bevorderen van een gezonde leefstijl vooral in op jeugd en op gezonde
omgeving. Over belangrijke leefstijlfactoren in het ontstaan van kanker,
zoals roken, alcohol en ongezonde voeding, is betrouwbare informatie
beschikbaar. Ik heb het budget voor voorlichting op scholen over
middelengebruik, waaronder roken, vergroot en zet daarbij in op
weerbaarheid van jongeren. Ook zorgverleners hebben een belangrijke rol
bij bijvoorbeeld het begeleiden van stoppen met roken. Er is een
kwaliteitsregister opgezet met effectieve stoppen met roken zorg en
gedragsmatige ondersteuning bij stoppen met roken is verzekerde zorg.
De keuze voor een gezondere leefstijl kan echter alleen door de
betrokkene zelf worden genomen.
Zoals u weet vind ik het aanbieden van goed georganiseerd bevolkingsonderzoek een overheidstaak. Ik heb besloten om vanaf 2013 een bevolkingsonderzoek naar darmkanker in te voeren (naast de bevolkingsonderzoeken naar borst- en baarmoederhalskanker). Hiermee verwacht ik op
termijn jaarlijks 2 400 sterfgevallen aan darmkanker te voorkomen.
60
Welke belemmeringen bestaan er om meer zorg en ondersteuning in de
buurt te realiseren en wat voor maatregelen werden noodzakelijk geacht?
Het toekomstbeeld dat de staatssecretaris en ik hebben geschetst in de
brief Zorg en ondersteuning in de buurt1 gaat uit van het principe dat zorg
en ondersteuning daar plaatsvindt, waar deze het meest doelmatig tegen
de beste kwaliteit kan worden geleverd. Dat is dichtbij mensen en onder
eigen verantwoordelijkheid waar mogelijk en iets verder weg waar dat
voor de kwaliteit van de zorg nodig is. De toename van het aantal
chronisch zieken, stijgende kosten, toenemende medicalisering en een
krimpende arbeidsmarkt maken het noodzakelijk om de zorg en ondersteuning anders te organiseren en te financieren.

1

TK, vergaderjaar 2011–2012, 32 620, nr. 27.

De belangrijkste belemmeringen komen voort uit het feit dat veel
verschillende partijen nodig zijn om een samenhangend pakket aan zorg
en ondersteuning in de buurt te realiseren. Patiënten en cliënten,
zorgverzekeraars, gemeenten, zorgaanbieders en hulpverleners, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

14

rijksoverheid. Allen met hun eigen rol, verantwoordelijkheid en belangen.
Samenwerking tussen deze partijen gaat niet vanzelf en heeft tijd nodig.
Tijd om te komen tot een gezamenlijke visie op zorg en ondersteuning op
lokaal niveau en overeenstemming over de concrete maatregelen die voor
een specifieke buurt of wijk nodig zijn om de gezondheid van de
bewoners te verbeteren. De financiering van zorg en ondersteuning is
daar ook nog onvoldoende op ingericht (verschillende stelsels en
daarbinnen allerlei verschillende vormen van bekostiging). Een voorbeeld
daarvan is dat we nog niet zien dat met het overnemen van zorg vanuit de
tweede lijn door de eerste lijn een besparing in de tweede lijn wordt
gerealiseerd. Ik heb de NZa gevraagd mij te adviseren hoe de financiering
beter kan. Die adviezen verwacht ik nog voor de zomer.
In de bijlage bij de genoemde brief beschrijven wij bijna 40 maatregelen
en initiatieven die erop gericht zijn de ontwikkeling van meer zorg en
ondersteuning in de buurt, gekoppeld aan even zoveel ervaren knelpunten
of belemmeringen.
Met het overzicht dat wij hebben gegeven pretenderen we niet compleet
te zijn of de indruk te wekken dat met deze maatregelen zorg en ondersteuning in de buurt zonder meer realiteit is. Dat is een stapsgewijs
proces. We zien veel beweging op dit vlak. Overal in het land worden
initiatieven ontplooid op dit terrein. De rode lijn die door de meeste van
deze initiatieven is te trekken is dat ze zich richten op een combinatie van
sterk preventiebeleid, decentralisatie van zorg, versterking tussen publieke
gezondheid en eerstelijnszorg en meer samenwerking en samenhang
tussen zorg- en hulpvormen. Waar dat binnen de bestaande wetten en
kaders kan, moedig ik partijen aan om vooral aan de slag te gaan. Waar
initiatieven schuren tegen bestaande regels wil ik experimenten mogelijk
maken, onder meer op het vlak van taakherschikking, E-health, populatiegebonden financiering en uitkomstfinanciering.
61
Heeft het programma van Erasmus MC ertoe geleid dat de verbinding
tussen preventieve activiteiten van de gemeenten en de curatieve zorg, in
het kader van perinatale sterfte, is versterkt?
Gezien de fase van het programma van het ErasmusMC is het op dit
moment te vroeg om de vraag concreet te kunnen beantwoorden. Mijn
indruk is overigens wel dat de verbinding tussen de preventieve activiteiten van de gemeenten en de curatieve zorg versterkt wordt door het
traject dat men binnen het project thans uitvoert.
Op dit moment nemen 14 gemeenten deel aan het project van de Erasmus
MC. Dit aantal is beduidend groter dan eerst voorzien. De colleges van de
betrokken gemeenten achten de «sense of urgency» van de hogere lokale
perinatale mortaliteit/morbiditeit dermate hoog dat zij allen deel wensen
te nemen aan het project. De gemeenten hebben lokale projectleiders
aangesteld, die veelal in dienst zijn van de gemeentelijke gezondheidsdienst. Deze projectleiders zijn thans bezig met het oprichten en
uitbouwen van de netwerken die de verbinding tussen preventieve
activiteiten van de gemeenten en de curatieve zorg vorm geven. Daar
waar mogelijk wordt aangesloten bij reeds bestaande lokale samenwerkingsvormen. De ontwikkeling en invulling van de lokale zorgpaden,
waarbinnen de samenwerking van de beschikbare (eerste en tweede lijns)
zorg en het sociaal maatschappelijk werk wordt georganiseerd, is volop
aan de gang. Ook de organisatie van de preconceptiezorg (preventie en
curatie) in de gemeenten krijgt vorm. De betrokken lokale partijen
reageren in het algemeen positief op het inrichten van de netwerken.
Gezien het groter aantal deelnemende gemeenten vraagt het organiseren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

15

van de verbinding meer tijd dan eerder binnen het project is voorzien. De
verwachting is dat vlak na de zomer de netwerken ook in praktijk actief
zijn.
62
Hoeveel compensatie is er beschikbaar gesteld voor eerstelijnscentra in
grootschalige nieuwbouwwijken vanwege de aanloopproblemen van deze
centra?
Een bedrag van € 3 miljoen was in 2011 beschikbaar voor compensatie
voor eerstelijnscentra op VINEX locaties vanwege de aanloopproblemen
van deze centra. Op basis van de subsidieaanvragen is in 2011 voor een
bedrag van in totaal ongeveer € 2 miljoen subsidie verleend aan de
diverse centra.
63
Het accent in het gezondheidsbeleid is door het kabinet gelegd op
bewegen. Is het kabinet erin geslaagd dit succesvol te verbinden met de
andere speerpunten?
Ik zie goede ontwikkelingen. We zetten goede stappen en doen dit niet
alleen. Samen met gemeenten, professionals, scholen, (sport)verenigingen en relevante (private) partijen verbinden we thema’s en activiteiten
om mensen te stimuleren gezonde keuzes te maken. Ik werk hierin ook
samen met collega’s van andere departementen, zoals met het ministerie
van OCW, EL&I en I&M. Een recent resultaat in die lijn is bijvoorbeeld de
inzet op Onderwijsagenda Sport, Bewegen en Gezonde Leefstijl.1 Samen
met relevante partners zetten wij ons in om integraal beleid op en rond de
scholen te bereiken, zodat de jeugd tot en met achttien jaar kan sporten en
bewegen en gestimuleerd wordt tot een gezonde leefstijl.
We bundelen ook leefstijlinterventies en daarmee de inzet op de speerpunten. Sport en bewegen zijn in deze bundeling logisch verbonden met
de andere speerpunten van het gezondheidsbeleid. De landelijke
thema-instituten leveren hier een belangrijke bijdrage aan en zorgen
daarmee dat het themasport en bewegen de andere thema’s stimuleert en
vice versa. Zij hebben bijvoorbeeld binnen hun bestaande activiteitenplannen ruimte gevonden om een gezamenlijke inzet op een gezonde
leefstijl van de jeugd te intensiveren. Samen stellen zij een programmering op voor school en de Jeugdgezondheidszorg. Daarnaast gaan ze
samenwerken in het beter bereiken van jongeren en hun ouders op het
terrein van leefstijlinformatie. Dit is een mooie beweging.
Doordat er vanuit sport en bewegen ook in toenemende mate aandacht is
voor een gezonde en verantwoorde sportomgeving, zie ik ook meer
draagvlak ontstaan voor het uitrollen van bijvoorbeeld gezonde sportkantines. Vanuit de ervaring met gezonde schoolkantines proberen we hierin
kruisbestuiving te realiseren. Partijen zoals betrokken bij het Convenant
Gezond Gewicht spelen hierin een belangrijke rol.

1

TK 2011–2012, 30 234, nr. 65.

Vanuit het sport- en beweegbeleid wordt ook expliciet de verbinding
gelegd met het gezondheidsbeleid. In 2012 is het programma Sport en
Bewegen in de Buurt (SBB) van start gegaan om ervoor te zorgen dat
mensen makkelijker kunnen sporten en bewegen. Dit programma is
vormgegeven in samenwerking met mijn bestuurlijke partners, de VNG,
NOC*NSF en VNO-NCW. Want om sport- en beweegaanbod te realiseren
dat beter aansluit op de lokale vraag, is lokale samenwerking nodig tussen
diverse partijen. Hoe deze lokale samenwerking er uitziet en wat dit
concreet bijdraagt aan het gezondheidsbeleid, heb ik niet vooraf willen
bepalen omdat het uitgangspunt van het programma de lokale vraag is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

16

Dit biedt zowel gemeenten als lokale sport- en beweegaanbieders de
flexibiliteit om een voor hen passende oplossing te zoeken. Lokaal wordt
dus bepaald hoe de middelen worden ingezet die vanuit het programma
Sport en Bewegen in de Buurt beschikbaar zijn gesteld. Deze middelen
kunnen worden ingezet om de gezondheid van de lokale bevolking te
bevorderen maar ook voor sociale en educatieve doeleinden (bijvoorbeeld
maatschappelijke participatie, het leren over sportiviteit en respect,
weerbaarheid van kinderen).
64
Bij de CTO (Centra voor Topsport en Onderwijs) wordt aangegeven dat ze
gericht zijn op het verbeteren van de aansluiting van de topsportomgeving van de topsporters met het onderwijs. Is dit voor alle onderwijsniveaus goed geregeld (PO, VO, MBO en HBO/WO) en zijn de extra
middelen uit «Uitblinken in Sport» voldoende om alle geïndiceerde
topsporters de combinatie onderwijs en topsport met goed gevolg te
kunnen laten volbrengen?
De aansluiting topsport en onderwijs is met name in het VO lastig
gebleken, vanwege de hoge behoefte aan flexibel onderwijs en extra
coördinatie. Om aan de verplichte urennorm binnen het VO te voldoen,
vraagt deze onderwijsvorm een nauwgezette planning, flexibiliteit en veel
discipline, zowel van de leerling en zijn coach als van de school, docenten
en andere begeleiders. Deze aspecten maken de aansluiting topsport en
onderwijs voor het VO binnen het verband van het CTO kostbaarder. De
middelen uit «Uitblinken in Sport» bleken hiervoor als aanzet nuttig, maar
niet voldoende. Om die reden heb ik in de beleidsbrief «Sport en Bewegen
in Olympisch perspectief» (TK 30 234, nr. 37) een extra impuls gegeven
om de knelpunten in het VO op te lossen.
In de beleidsbrief «Sport en Bewegen in Olympisch perspectief» heb ik
voorts toegezegd om een evaluatie uit te voeren van de CTO’s. Ik zal de
Tweede Kamer voor het zomerreces informeren over de uitkomsten van
deze evaluatie.
65
Uit de intenties van VWS blijkt de wens om meer burgers aan het
bewegen c.q. sporten te krijgen. Veelal geschieden deze intenties
(pilot)projectmatig.
Kenmerken van projectmatig werken (PMW) zijn:
– Er is een vastomlijnd doel
– Er is een vastgestelde output omschreven
– Er zijn vastgestelde middelen beschikbaar
– Er is een vastgestelde termijn gesteld
In hoeverre voldoen de volgende projecten aan deze criteria:
–
–
–

Vraaggericht sport en beweegaanbod,
Het stimuleren van particuliere initiatieven in de buurt, en
De inzet van (meer) buurtsportcoaches?

Het programma Sport en Bewegen in de Buurt (SBB) is vormgegeven in
samenwerking met mijn bestuurlijke partners, de VNG, NOC*NSF en
VNO-NCW. Het is geen project maar een programma dat op basis van de
lokale samenwerking wordt vormgegeven. Zo kan een sport- en beweegaanbod worden gerealiseerd dat beter aansluit op de lokale vraag.
Lokaal wordt bepaald hoe de middelen, die vanuit het programma Sport
en Bewegen in de Buurt beschikbaar zijn gesteld, worden ingezet. Op dat
niveau zal veelal wel sprake zijn van een projectmatige aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

17

Voor de buurtsportcoaches worden de output en outcome gemonitord.
Voor de andere onderdelen van het programma zullen de ontwikkelingen
worden gevolgd en geëvalueerd.
66
Kan de regering een overzicht geven van de resultaten van de handhaving
van het rookverbod in de horeca? Hoe vaak zijn overtredingen van het
rookverbod bestraft in 2011?
In 2011 zijn er in de niet-bereidende horeca 3 488 locaties bezocht. In de
bereidende horeca zijn in diezelfde periode 15 438 locaties bezocht. Het
aantal controles in de bereidende horeca is hoog omdat deze worden
gecombineerd met voedselveiligheidsinspecties. In 2011 zijn er in totaal
1 799 boeterapporten opgemaakt en 341 schriftelijke waarschuwingen
uitgedeeld voor overtreding van het rookverbod in de horeca.
67
Waarom is de streefwaarde van het percentage van de Nederlandse
bevolking dat minimaal 12 keer per jaar aan sport doet in 2011 op
hetzelfde percentage gezet als in 2007? Waarom niet hoger? Wat was het
percentage jeugdigen dat voldoet aan de beweegnorm in 2011?
Het streefcijfer voor 2011 (65%) is in 2005 opgesteld op basis van de
realisatie over 2003 (60%). Op basis van de ervaring dat de sportdeelname
slechts zeer geleidelijk toeneemt en dat de stijging zelfs leek af te zwakken
werd een streefcijfer van 65% reëel geacht.
De realisatiecijfers in 2007 lieten een onverwachte stijging zien. Omdat uit
de peiling van 2007 niet kon worden afgeleid dat die gunstige ontwikkeling zich zonder meer zou voortzetten, is niet gekozen voor een
opwaartse bijstelling van het streefcijfer.
De landelijke cijfers over lichaamsbeweging in 2011 zullen naar
verwachting dit najaar beschikbaar zijn.
68
Wat opvalt is het % van de Nederlandse bevolking >18 jaar dat voldoet
aan de beweegnorm in 2010 met 2% is gedaald t.o.v. 2009. De streefwaarde 2012 is 4% hoger dan in 2009 en is 70%. Ziet het % van 2011 er
hoopvol uit nu er pilotprojecten voor vraaggericht sport- en beweegaanbod in 2011 zijn gefinancierd?
Het percentage van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder dat
aan de beweegnorm voldoet is in 2010 licht gedaald. Op basis van dat
jaarcijfer kunnen nog geen conclusies getrokken worden over een
ombuiging van de gunstige trend in de afgelopen 10 jaar. De cijfers over
het jaar 2011 zijn thans nog niet beschikbaar (vermoedelijk najaar 2012).
Van pilotprojecten zullen – door het beperkte aantal – geen merkbare
effecten uitgaan op de landelijke cijfers. Effecten zijn pas op langere
termijn te verwachten via het overnemen en verspreiden van werkzame
methoden zoals via het programma Sport en Bewegen in de Buurt wordt
gestimuleerd.
69
Hoeveel Centra voor Jeugd en Gezin waren er eind 2011?
Volgens de eigen opgave van gemeenten beschikten op 31 december
2011 409 gemeenten (van de 415) over ten minste één Centrum voor
Jeugd en Gezin. Deze opgave moet nog worden bevestigd door het
inhoudelijk verslag dat elke gemeente conform artikel 8 van de Tijdelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

18

regeling CJG binnen zes maanden na afloop van ieder jaar indient bij mijn
ministerie.
70
Hoe lang waren de wachtlijsten per provincie en stadsregio eind 2011? Als
de cijfers niet beschikbaar zijn, wat is daarvan de reden?
Met ingang van het Afsprakenkader Jeugdzorg 2010–2011 ontvangt u
jaarlijks de wachtlijstcijfers van peildatum 1 juli. Op 24 oktober 2011 heb ik
u geïnformeerd over de wachtlijstcijfers op peildatum 1 juli 2011 (TK
2011–2012, 31 839, nr. 137). In september kunt u de wachtlijstcijfers
tegemoet zien van peildatum 1 juli 2012.
71
Wat is de gemiddelde doorlooptijd voor een indicatie (van aanmelding tot
indicatiebesluit) bij Bureau Jeugdzorg?
De gemiddelde doorlooptijd tussen aanmelding en eerste indicatiebesluit
in het vrijwillig kader in 2010 was 67 kalenderdagen. In 2009 was dit 82
kalenderdagen. Gegevens over doorlooptijden in 2011 zijn nog niet
beschikbaar.
72
Wat is het percentage Wmo-cliënten dat heeft aangegeven dat de
Wmo-ondersteuning bijdraagt aan langer zelfstandig blijven wonen en/of
meedoen in de samenleving in 2011?
Tot 2009 was het kengetal het percentage Wmo-cliënten dat aangeeft dat
de Wmo ondersteuning bijdraagt aan zelfstandig blijven wonen en/of
meedoen (zie toelichting bij de tabel). Vanaf 2009 is deze opgesplitst in:
– het percentage Wmo-cliënten dat aangeeft dat de Wmo-ondersteuning
bijdraagt aan zelfstandig blijven en
– het pecentage Wmo-cliënten dat aangeeft dat de Wmo-ondersteuning
bijdraagt aan meedoen aan de samenleving.
In het jaarverslag 2010 zijn op blz. 22 de percentages van 2009 en 2010
weergegeven. De percentages van 2011 zijn nog niet bekend.
73
Op welke wijze zal het Kwaliteitsinstituut de verschillen in de kwaliteit van
kankerzorg terugdringen?
Het Kwaliteitsinstituut stelt samen met de veldpartijen een meerjarenagenda op voor de ontwikkeling van professionele standaarden. Deze
professionele standaarden beschrijven wat goede zorg is vanuit het
perspectief van de cliënt. Door ondersteuning te bieden bij de implementatie en door de kwaliteit van de geleverde zorg op basis van de professionele standaarden inzichtelijk te maken – en daarmee ook de verschillen
in kwaliteit – worden zorgaanbieders aangezet om de kwaliteit van de
geboden zorg te verbeteren, worden verzekeraars geprikkeld om goede
zorg in te kopen en worden zorgvragers in staat gesteld om te kiezen voor
goede zorg. Het Kwaliteitsinstituut »stuurt aan de voorkant» door te
stimuleren dat professionele standaarden worden ontwikkeld, maakt de
kwaliteit inzichtelijk en kan op die manier de verschillen in kwaliteit van
(oncologische) zorg terugdringen. Wanneer de kwaliteit van de geboden
zorg onvoldoende is, is het aan de IGZ om in te grijpen.
In 2012 gaat een pilot van start voor de ontwikkeling van een professionele standaard voor darmkanker. De lessen die uit deze pilot worden
geleerd zijn toepasbaar op andere vormen van oncologische zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

19

74
Past de concentratie van ziekenhuiszorg binnen de doelstellingen van het
kwaliteitsinstituut?
Concentratie van ziekenhuiszorg is geen doel op zich. Het Kwaliteitsinstituut is daar dus niet op gericht. Als ziekenhuizen ten gevolge van het
aanscherpen van volumenormen besluiten bepaalde verrichtingen niet
meer aan te bieden dan wel samen met anderen het zorgaanbod te
verschaffen, dan is dat een zelfstandige afweging van het ziekenhuis/
bestuur. Het Kwaliteitsinstituut staat daar buiten.
75
Is het gebruik van e-health toepassingen in de tweede helft van 2011
toegenomen? Zo ja, in welke mate, en om wat voor toepassingen gaat het
dan precies?
Over het gebruik van e-healthtoepassingen zijn momenteel geen cijfers
voorhanden. Om het gebruik van e-health-toepassingen in de zorg in de
toekomst wel te kunnen bepalen, zal ik dit de komende jaren gaan
monitoren. Ik zal in de tweede helft van dit jaar starten met de ontwikkeling van deze monitor. Hierover heb ik de Kamer op 7 juni 2012
geïnformeerd in mijn brief over e-health.
76
De kwaliteitsinformatie van ziekenhuizen per aandoening op kiesbeter.nl is
uitgebreid naar 17 aandoeningen. Kan ook toegelicht worden hoe vaak
deze informatie geraadpleegd wordt en in hoeverre mensen die deze
informatie raadplegen tevreden hierover zijn?
Informatie over de aandoeningen valt onder het onderdeel zorgverleners
op kiesbeter.nl. Dit onderdeel trekt circa 150 000 unieke bezoekers per
maand. Binnen het onderdeel zorgverleners heeft het onderdeel ziekenhuizen, waar de 17 aandoeningen onder vallen, circa 20 000 unieke
bezoekers per maand. Op jaarbasis zien de bezoekersaantallen er per
specifieke aandoening als volgt uit:

De tevredenheid over kiesbeter.nl in het algemeen wordt via onderzoek
van TNS NIPO Click onderzocht. Dit is onderzoek onder het surfgedrag
van Nederlanders. Van de bezoekers van kiesbeter.nl geeft 78% aan de
informatie over zorgverleners belangrijk te vinden. KiesBeter vraagt
bezoekers ook direct op haar website de informatie te waarderen. Minder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

20

dan 50 bezoekers hebben dat gedaan. Zij geven aan dat zij de kwaliteitsinformatie over het algemeen positief waarderen.
77
Zijn de 12 000 extra fte waarvoor structureel 852 miljoen is uitgetrokken
reeds besteed en opgeleid?
Zie antwoord 53.
78
Zonder extra inzet – met name op het gebied van risicomanagement – lijkt
voor een groot aantal ziekenhuizen een volwaardig VMS in 2012 niet
haalbaar. Zijn er sancties voor deze ziekenhuizen? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, welke?
De NVZ en de NFU voeren overleg met accreditatie- en certificatieinstanties (zoals het NIAZ) om te bezien of het VMS in het accreditatietraject van ziekenhuizen een prominentere plek kan krijgen, waardoor het
belang duidelijker benadrukt wordt.
De ziekenhuizen hebben tot 1 januari 2013 de tijd om VMS in te voeren.
De Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) zal daarna vaststellen welke
ziekenhuizen nog niet geaccrediteerd zijn voor wat betreft het VMS. Vast
staat dat de IGZ in 2013 hierop zal gaan handhaven. De aard van de
handhaving en de sancties zal proportioneel zijn. Met andere woorden:
eventuele sancties zullen gerelateerd zijn aan de aard en omvang van de
geconstateerde risico’s voor de kwaliteit van zorg en patiëntveiligheid. De
inspectie kan in algemene zin advies, stimulering, correctie of dwang
toepassen. In ernstige gevallen kan de inspectie het initiatief nemen tot
bestuursrechtelijke maatregelen.
Ik verwacht daarnaast van verzekeraars dat zij het thema veiligheid en met
name de wijze waarop ziekenhuizen hun VMS hebben ingericht,
meenemen als een belangrijk thema bij hun inkoopbeleid.
79
Hoeveel ziekenhuizen hadden eind 2011 een volwaardig veiligheidsmanagementsysteem (VMS)?
Een Quickscan van het VMS uit december 2011 laat zien dat 30 van de 81
ziekenhuizen die mee hebben gedaan aan de Quickscan op dat moment
over een volwaardig VMS beschikt.
De IGZ doet sinds 2009 elk jaar uitgebreid onderzoek naar de implementatie van het VMS. Ik verwacht het rapport over 2011 in het derde kwartaal
van dit jaar en zal dit, zoals inmiddels gebruikelijk, aan Uw Kamer zenden.
80
Wat is de stand van zaken met betrekking tot het zoeken naar een
alternatief MBI?
In mijn brief van 4 april 2012 (TK 2011–2012, 29 248 nr. 228) heb ik u
geïnformeerd over de instelling van de onafhankelijke commissie
Baarsma. Deze commissie heeft begin juni advies uitgebracht over
mogelijke alternatieven voor het huidige macrobeheersinstrument. Dit
advies zal naar verwachting nog deze week naar de Eerste en Tweede
Kamer worden gestuurd. Mijn reactie op dit advies zal ik u op zo kort
mogelijke termijn doen toekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

21

81
Hoeveel ziekenhuizen telt Nederland, gesplitst per algemeen, academisch
en ZBC?
Volgens de Marktscan Medisch specialistische zorg die de NZa in maart
2012 heeft uitgebracht zijn er in 2011 84 algemene ziekenhuizen, 8 UMC’s
en 221 ZBC’s actief in A en/of B-segment.
82
Hoeveel DBC’s zijn er in ZBC’s geopend en gesloten in 2011?
De onderstaande tabel laat het aantal in 2011 geopende en gesloten DBC’s
in ZBC’s zien. De gegevens zijn afkomstig uit het DBC Informatiesysteem
(DIS). Het betreft voorlopige cijfers (peildatum juni 2012) aangezien het
DIS voor 2011 nog niet compleet is.
Jaar van openen DBC

Jaar van sluiten DBC

2010
2011
2011

2011
2011
20121

Aantal DBC-Trajecten
129 680
562 445
15 453

1

De weergegeven cijfers over 2011 zijn voorlopige cijfers. Dat dit cijfer nog aanzienlijk kan
wijzigen, blijkt uit ontwikkelingen in registraties van DBC-trajecten in eerdere jaren. Zo is het
aantal geregistreerde DBC-trajecten dat in 2010 is geopend en gesloten, na het peilmoment in
juni 2011 nog aanzienlijk gestegen.

83
Welke kostenbesparing levert het afschaffen van DBC’s/DOT?
Het afschaffen van DBC’s/DOT levert geen kostenbesparing op. In het
bestuurlijk hoofdlijnenakkoord heb ik in het licht van de invoering van
prestatiebekostiging op basis van DOT/DBC’s met ingang van 2012 juist
met de sector afspraken gemaakt over beperking van de uitgavengroei in
de periode 2012–2014.
84
Welke verschillen zijn er tot nu toe geconstateerd tussen de DBC’s en de
DOT’s? Kan dit cijfermatig worden aangetoond?
De DOT-zorgproducten zijn medisch beter herkenbaar dan de oude DBC’s.
Dat betekent dat de DOT-zorgproducten de geleverde zorg beter
beschrijven dan de oude DBC’s. Ook komt de complexiteit van zorg voor
patiënten beter tot uitdrukking, doordat de structuur van de
DOT-zorgproducten meer rekening houdt met de zwaarte van de behandeling. Tot slot kan gesteld worden dat de kosten van de zorg aan de
patiënt beter tot uitdrukking komen in de DOT-zorgproducten, doordat er
in de formulering van de zorgproducten meer rekening is gehouden met
de werklast en de kosten van de zorg.
De inschatting is dat op landelijk niveau geen macro-meerkosten zullen
ontstaan t.o.v. de oude dbc-systematiek. Wel zorgen de genoemde
voordelen van de DOT-zorgproducten dat zorgaanbieders en zorgverzekeraars beter kunnen onderhandelen. Het effect hiervan is nog niet bekend.
85
Wat is er veranderd in de administratieve/ondersteunende diensten in de
ziekenhuizen na de invoering van de DBC’s? Kan dit worden gekwantificeerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

22

Voordat er DBC’s werden geregistreerd werden er administratieve
handelingen gedaan ten behoeve van het Functionele Budget. Hiervoor
werden FB-parameters geregistreerd in de zogenaamde basisregistratie.
Bij veel ziekenhuizen was de basisregistratie in gebreke. De verbeterslag
die nodig was voor het DBC-systeem heeft gezorgd voor meer transparantie in het zorgproces, waardoor het sturen op kwaliteit en kosten meer
mogelijk is geworden.
Bij de invoering van de DBC’s zijn de effecten voor de ziekenhuizen in
beeld gebracht. Er is gekeken naar de wijzigingen die de invoering van de
DBC’s met zich meebrachten voor het declaratieproces. Deze wijzigingen
brachten met zich mee dat per ziekenhuis een medewerker moest worden
aangesteld en dat er ICT kosten moesten worden gemaakt (onderhoud,
licentie en gebruik DIS/validatiemodule). Tot slot leidde de invoering tot
extra accountantscontroles, die meegenomen zijn bij de bepaling van de
effecten. Het totaal bedrag van de invoering van DBC’s is ingeschat op ca.
€ 18 mln.
86
Hoeveel fte’s hebben ziekenhuizen aangenomen voor de invoering van de
DOT’s en kan dat worden uitgesplitst per ziekenhuis?
Voor de invoering van DOT hebben ziekenhuizen tijdelijk extra inspanningen moeten leveren. Dit is in veel gevallen gedaan door werknemers
die al in dienst waren van het ziekenhuis. Voor de piekperiodes is veelal
hulp van buitenaf ingeroepen. De invoering van DOT heeft niet structureel geleid tot meer fte’s.
87 en 88
Wat is de omzet van ziekenhuizen in 2011, uitgesplitst naar algemeen,
academisch en ZBC’s?
Hoeveel bedraagt de omzetstijging van ziekenhuizen, uitgesplitst naar
algemeen, academisch en ZBC?
Aangezien de jaarverslagen van ziekenhuizen pas net zijn gedeponeerd
hebben we op dit moment nog geen inzicht in de omzetontwikkeling. Voor
de ontwikkeling van het BKZ is deze ook maar deels relevant.
De geraamde BKZ ontwikkeling (gebaseerd op schadelastcijfers van het
CVZ en budgetcijfers van de NZa) voor de algemene (inclusief categoralen), academische ziekenhuizen en ZBC’s in 2011 en de stijging ten
opzichte van 2010 zijn opgenomen in onderstaande tabel. Opgemerkt
dient te worden dat een aantal correcties naar rato van uitgaven verwerkt
zijn in de sectoren algemene en academische ziekenhuizen, waardoor de
cijfers van deze onderliggende sectoren geen betrouwbaar beeld geven
van de ontwikkelingen in deze onderliggende sectoren. VWS gaat voor
deze sectoren uit van het totaal.
2011

groei t.o.v. 20101

Algemene en categorale ziekenhuizen
Academische ziekenhuizen
ZBC’s

12 396,2
3 130,8
673,2

3,6%
8,7%
21,5%

Totaal

16 200,2

5,2%

1

De groei is berekend ten opzichte van de omzet 2010, gecorrigeerd voor de eenmalige compensatie immateriële vaste activa (IVA) en Fonds Ziekenhuisopleidingen.
Cijfers daarin zijn gebaseerd op cijfers van de NZa, CVZ en berekeningen van VWS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

23

In het Benchmarkonderzoek ziekenhuizen 2011 van Deloitte van 5 juni jl.
staat dat de opbrengst van algemene ziekenhuizen en UMC’s tussen 2010
en 2011 is gestegen met 6,8%. ZBC’s zijn in dit cijfer niet meegenomen en
van 5 ziekenhuizen waren geen gegevens bekend. De opbrengst is in dit
onderzoek niet verder uitgesplitst naar sector en het is onduidelijk in
hoeverre de opbrengstgroei is gecorrigeerd voor kortingsmaatregelen.
Overigens is opbrengst niet gelijk aan omzet.
89
Hoeveel medisch specialisten werken in loondienst en hoeveel in een
maatschap?
Op basis van de meest recente beschikbare gegevens van de NZa (2009)
zijn er circa 14 400 medisch specialisten werkzaam in ziekenhuizen en
zelfstandig behandelcentra. Van dit totaal werken ongeveer 6 900 medisch
specialisten in loondienstverband, 7 500 medisch specialisten werken als
vrijgevestigde.
90
Hoeveel ziekenhuispoliklinieken die zorg aanbieden met een eerstelijns
karakter telt Nederland?
Ik vind dat de zorg die in de buurt geleverd kan worden ook daar moet
plaats vinden, in de meeste gevallen zal dat door de eerste lijn gebeuren.
De medisch specialistische zorg is in Nederland, met uitzondering van
spoedsituaties, alleen toegankelijk via een verwijzing van de huisarts. Dat
ziekenhuizen en partijen in de eerste lijn meer gaan samenwerken om de
zorg dichter in de buurt van de patiënt te organiseren vind ik een goede
ontwikkeling.
Volgens de telling van het RIVM kende Nederland in 2011 134 ziekenhuislocaties en 88 buitenpoliklinieken. Het is aan de zorgverzekeraar om te
bepalen welke zorg hij op deze locaties wenst in te kopen. Het ministerie
van VWS houdt geen overzichten bij van de activiteiten van alle
afdelingen en poliklinieken van ziekenhuizen en eerstelijns centra.
91 en 92
Wat zijn de uitvoeringskosten van ziekenhuispoliklinieken die zorg
aanbieden met een eerstelijns karakter?
Wat is de omzet van ziekenhuispoliklinieken die zorg aanbieden met een
eerstelijns karakter?
De bekostiging van de ziekenhuiszorg is zo georganiseerd dat er op
landelijk niveau geen onderscheid wordt gemaakt in de afdeling of locatie
waar de zorg binnen het ziekenhuis wordt geleverd. Informatie over de
kosten van specifieke buitenpoliklinieken is ook niet op macroniveau
beschikbaar.
93
Hoeveel en welke hulpmiddelen uit de Wmo zijn afgegeven in 2011?
Welke kosten zijn daar jaarlijks mee gemoeid?
Hulpmiddelen worden verstrekt vanuit de AWBZ, de Zorgverzekeringswet,
de WIA of de Wmo. De Wmo komt pas in beeld wanneer een hulpmiddel
niet uit anderen hoofde wordt verstrekt. Het van toepassing zijnde kader is
afhankelijk van de persoonlijke situatie van de aanvrager en van het doel
dat met het hulpmiddel wordt beoogd.
De Wmo is een gedecentraliseerde wet; er uklpbestaat geen centrale
registratie van hulpmiddelen. Individuele gemeenten houden wel bij welk
budget zij besteden aan dit soort voorzieningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

24

94 en 95
Welke gemeenten hanteren wel een eigen bijdrage voor voorzieningen in
de Wmo?
Welke gemeenten hanteren geen eigen bijdrage voor voorzieningen in de
Wmo?
Alle gemeenten in Nederland heffen in enige vorm eigen bijdragen in de
Wmo (Bron: Het CAK).
96
Hoeveel hulpmiddelen staan ongebruikt opgeslagen in depots en wat kost
deze verspilling?
Het is niet bekend hoeveel hulpmiddelen (van welke soort) zijn
opgeslagen in depots van aanbieders van hulpmiddelen.
In een depot van een leverancier staan in principe alleen hulpmiddelen die
vanwege de acute vraag op voorraad moeten zijn of hulpmiddelen waarbij
herverstrekken economisch rendabel is. Bijna alle contracten zijn van dien
aard, dat het zowel in het belang is van de zorgverzekeraar/gemeente als
in het belang van de zorgaanbieder, dat eerst gekeken wordt of een
herverstrekking mogelijk is, alvorens een nieuw hulpmiddel wordt ingezet.
Daarbij speelt de afweging tussen de kosten voor transport, reconditioneren en opslag die nodig zijn om het gebruikte hulpmiddel als «nieuw»
te kunnen herverstrekken ten opzichte van de kosten van een nieuw
hulpmiddel, een doorslaggevende rol. Er is in dat geval juist sprake van
een efficiënte en doelmatige verstrekking.
Of dit altijd het geval is en er nooit verspilling optreedt, is niet goed te
beoordelen omdat we daar geen informatie over hebben. Het zijn echter
zorgverzekeraars, zorgkantoren en gemeenten die daar als contracterende
partij op zullen toezien.
97
Hoeveel burgers zijn in 2009, 2010 en 2011 een juridische procedure
gestart tegen een Wmo-beschikking? Hoe vaak is in het voordeel van deze
burgers beslist?
Er bestaat geen landelijke registratie van aantallen zaken waarin bezwaar,
beroep en hoger beroep is ingediend noch van zaken waarin in het
voordeel van de burger is beslist.
Op de site van de rechterlijke macht (rechtspraak.nl) wordt een selectie
geplaatst van zaken die in beroep voor de rechtbank zijn gewezen. Van
zaken die in hoger beroep (Centrale Raad van Beroep, CRvB) zijn gewezen,
wordt ook een selectie gemaakt voor publicatie.
Verschillende uitgevers nemen jurisprudentie op in hun uitgaven,
bijvoorbeeld Schulinck en Kluwer. Kijkend naar uitspraken over de Wmo,
krijgen we de volgende indicatie (die dus geen inzage geeft in het totaal
aantal zaken):
2009
CRvB:

23 uitspraken

Rechtbanken:

44 uitspraken

2010
CRvB:

56 uitspraken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

25

Rechtbanken:

79 uitspraken

2011
CRvB:

90 uitspraken

Rechtbanken:

56 uitspraken

98
Wie is verantwoordelijk voor het invullen van het begrip compensatieplicht op grond van jurisprudentie? Op welke wijze neemt de rijksoverheid
hier verantwoordelijkheid?
De Wmo is een gedecentraliseerde wet, die algemene uitgangspunten en
kaders bevat. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor een goede uitvoering
van de wet, inclusief de invulling van de compensatieplicht jegens
burgers met beperkingen die niet zelfredzaam zijn. De Wmo bevat
waarborgen voor een goede werking van de wet binnen de gemeente. De
gemeenteraad is er verantwoordelijk voor om toepassing van de
compensatieplicht beleidsmatig richting te geven in het beleidsplan en
vervolgens op uitvoering daarvan te oordelen.
De gemeente dient jaarlijks de uitkomst van onderzoek naar de tevredenheid van vragers van maatschappelijke ondersteuning over de
uitvoering van de wet te publiceren.
De rijksoverheid heeft een «systeemverantwoordelijkheid»: zij gaat niet op
de stoel van de gemeente zitten bij de invulling van de concrete taken
maar bewaakt op afstand de goede uitvoering van de wet. Daartoe
bepaalt de Wmo dat de doeltreffendheid en effecten van de wet in de
praktijk vierjaarlijks worden geëvalueerd.
Indien een burger het niet eens is met de wijze waarop de gemeente de
compensatieplicht heeft ingevuld, kan zij daartegen in rechte opkomen. Zo
geeft de jurisprudentie nader vorm aan de compensatieplicht en de wijze
waarop gemeenten zich van die verantwoordelijkheid kwijten.
99, 100 en 101
Wat is het gemiddelde tarief dat gemeenten hanteren voor huishoudelijke
verzorging?
Wat is het hoogste tarief dat wordt gehanteerd voor huishoudelijke
verzorging en welke gemeente betreft het?
Wat is het laagste tarief wordt gehanteerd voor huishoudelijke verzorging
en welke gemeente betreft het?
In 2010 werden voor hh1 uurtarieven gehanteerd tussen de € 14,89 en
€ 28,44 en de uurtarieven voor hh2 lagen tussen de € 15,66 en € 28,90.
Niet bekend is welke gemeenten deze uurtarieven hanteerden.
Het gemiddelde uurtarief voor hh1 bedroeg in 2010 bijna € 21,- en voor
hh2 ruim € 23,-. Deze gegevens werden verzameld in het kader van het
advies van de onafhankelijk derde inzake de vaststelling van het budget
huishoudelijke verzorging. Deze systematiek is inmiddels verlaten,
waardoor de gevraagde informatie over 2011 niet is verzameld.
102
Waarom daalden de percentages voor eerste /vervolgaanvragen die door
de PUR binnen de (verlengde) wettelijke termijn zijn afgenomen in 2010
en namen ze in 2011 (flink) toe?
De lagere percentages voor eerste en vervolgaanvragen die binnen de
(verlengde) termijn zijn afgehandeld in 2010 zijn voornamelijk te verklaren
uit de invoering per 1 januari 2010 van het nieuwe geautomatiseerde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

26

systeem. Dat heeft aanpassing en gewenning gevraagd van medewerkers.
Verder is in 2011 na de overheveling van de uitvoering van de oorlogswetten naar de SVB aansluiting gezocht bij de aansturing op hogere
termijndoelstellingen die binnen de SVB voor andere wetten van
toepassing zijn en dat heeft duidelijk resultaat gehad.
103
Welke sanctiemogelijkheden heeft het CIZ wanneer zorgaanbieders
onterecht of verkeerd herindiceren of bij een onterechte/verkeerde
indicatiemelding door zorgaanbieders?
Er is een verschil tussen het herindiceren in taakmandaat (HiT) en de
melding 80+. Weliswaar verstrekt het CIZ zowel bij herindiceren in
taakmandaat als bij toepassing van de Melding 80+ een indicatiebesluit,
de manier waarop het CIZ toeziet op de totstandkoming van de HiT en de
Melding 80+ verschilt. Het CIZ toetst een percentage van de herindicaties
in taakmandaat. De meldingen 80+
– en pilot die in 2014 zal worden geëvalueerd- worden niet getoetst . Ten
aanzien van de melding 80+ is voor de eerste jaren (2012 en 2013)
afgesproken dat het gebruik (kwantitatief en kwalitatief) door het CIZ
wordt gemonitord.
Beide mogelijkheden die zorgaanbieders ten dienste staan snel zelf
cliënten te voorzien van een indicatiebesluit dat aansluit op de actuele
zorgbehoefte gaan uit van het principe High trust high penalty.
Uitgangspunt is vertrouwen op de zorgaanbieder dat die als voorgeschreven door het CIZ indicaties zal stellen. Als dat vertrouwen wordt
beschaamd ligt het voor de hand dat de «vrijheden» van de zorgaanbieder
worden ingeperkt. Bij de toetsing van de herindicaties zou bijvoorbeeld
kunnen blijken dat van bepaalde aanbieders verhoudingsgewijs een groot
aantal herindicaties moet worden gewijzigd. Als dat het geval is kan
besloten worden een groter aantal HiT’s van die aanbieder in de te toetsen
besluiten op te nemen. Het weigeren van de toegang tot de AanmeldFunctionaliteit zou de ultieme sanctie kunnen zijn, ook bij gebleken voortdurend en ongewijzigd foutief gebruik van de AanmeldFunctionaliteit voor
de melding 80+. Het CIZ zet overigens eerst lichtere vormen van bijsturing
in zoals het scholen van aanbieders in het goede gebruik van de modaliteiten. Een en ander laat onverlet dat blijvend niet gepast gebruik zal
worden aangepakt.
104
Er wordt € 11 miljoen euro geïnvesteerd in het CIZ, met als doel een
kleiner en doelmatiger CIZ. Kan dit worden toegelicht? Hoe wordt deze
€ 11 miljoen besteed? Wanneer zal dit leiden tot resultaten? Hoeveel
kleiner en doelmatiger wordt het CIZ?
In mijn brief over het hervormingsprogramma voor de langdurige zorg
(HLZ) van 1 juni 2011 en de eerste Voortgangsrapportage HLZ van
1 oktober 2011 heb ik aangegeven welke vereenvoudigingen worden
doorgevoerd op het terrein van het indiceren van cliënten die aanspraak
maken op AWBZ-zorg. Bovendien is in die brief aangegeven dat enkele
onderdelen van de AWBZ als aanspraak zouden komen te vervallen en
deels ondergebracht in de Wmo met ingang van 2013. Ten behoeve van
de transitie die het CIZ dientengevolge moet maken heb ik
€ 11 miljoen ter beschikking gesteld om kosten die moeten worden
gemaakt voor een sociaal plan en voor leegstand van gebouwen op te
kunnen vangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

27

105
Hoeveel indicatiestellingen zijn er afgegeven door het CIZ in 2011 en
2012?
Over het jaar 2011 heeft het CIZ 981 000 indicatieaanvragen in behandeling genomen. Hiervan hebben 847 000 aanvragen geleid tot besluiten
waarin een aanspraak op AWBZ zorg is vastgelegd.
Over 2012 kan ik nog geen uitspraak doen.
106
Hoeveel beroepen op bezwaar heeft CIZ in 2011 en 2012 ontvangen?
De aan een cliënt geboden rechtsbescherming bestaat uit de mogelijkheid
van bezwaar tegen een afgegeven besluit bij het CIZ zelf en de
mogelijkheid om tegen de beslissing op bezwaar beroep aan te tekenen
bij de rechtbank.
Daarom wordt tussen deze twee hieronder onderscheid gemaakt.
In 2011 zijn 6 582 bezwaarschriften ingediend door cliënten bij het CIZ.
Er is in 686 gevallen door cliënten in beroep gegaan tegen beslissingen op
bezwaar van het CIZ.
Over het jaar 2012 kan ik in dit kader nog geen aantallen noemen.
107
Hoeveel bedroegen de uitvoeringskosten van het CIZ in 2011?
Aan het CIZ is in 2011 een instellingssubsidie ter beschikking gesteld van
€ 124,3 miljoen.
108
Hoeveel medewerkers heeft het CIZ in de buitendienst? Hoeveel waren dat
er in 2009, 2010, en 2011?
Het CIZ had in 2009 1653 fte’s (1995 mensen) die zich bezighielden met
indicatiestellen voor de AWBZ. Ik interpreteer de medewerkers als
buitendienst.
In 2010 ging het om 1330 fte’s (1680 mensen) en in 2011 om 1 181 fte’s
(1474 mensen). Het betreft voor alle drie de jaren gemiddelden over een
heel jaar.
109, 110 en 111
Wat zijn de totale kosten van de verwerking van één indicatieaanvraag bij
het CIZ?
Hoeveel kost een indicatieaanvraag van een zorginstelling?
Hoeveel kost één indicatieaanvraag via het Standaard Indicatieprotocol?
De gemiddelde kosten van het CIZ per indicatieaanvraag bedroegen in
2011
€ 126,70.
Aan het CIZ is gevraagd om dit jaar een kostprijsmodel te ontwikkelen aan
de hand waarvan een goed inzicht kan worden verkregen in de relatie
tussen activiteiten per indicatiestroom en de daarvoor noodzakelijk te
maken kosten. Met ingang van 2013 zullen met dit model de kosten per
(soort) indicatieaanvraag onderbouwd in beeld kunnen worden gebracht.
De kosten per indicatieaanvraag van een zorgaanbieder zijn mij niet
bekend.
112
Kunnen voorbeelden worden gegeven uit binnen- of buitenland waarbij
gedragsverandering bij jongeren is opgetreden door invloed van sociale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

28

media? Kan het kabinet laten zien dat huidige sociale media campagnes
een positief effect hebben op het vergroten van seksuele weerbaarheid
van jongeren?
Er worden momenteel geen leefstijl campagnes meer gevoerd. Wel
worden sociale media ingezet als middel om het bereik van jongeren te
vergroten ten behoeve van het bevorderen van een gezonde leefstijl van
de jeugd, doordat met sociale media beter wordt aangesloten bij de
belevingswereld van de jeugd. Veelal wordt er naar gestreefd sociale
media in te zetten in combinatie met andere, effectieve interventies (zgn.
interventiemix) zodat wordt ingezet op verschillende determinanten van
gedrag (bijvoorbeeld houding, eigen effectiviteit, sociale druk, vaardigheden etcetera). Uiteindelijk moet dat effect hebben op gedrag.
Een voorbeeld uit het binnenland waarbij een interventiemix – waaronder
het gebruik van sociale media – heeft geleid tot gedragsverandering, is de
recente Vrij veilig campagne, welke heeft geresulteerd in een stijging van
het aantal personen dat condoom gebruik bespreekbaar maakt van 56%
naar 74%.
Dit jaar, 2012, gaat de «jongerenaanpak seksuele weerbaarheid via sociale
media» van start. Dit driejarige project wordt gefinancierd door de
ministeries van VWS en OCW en wordt uitgevoerd door Soa Aids
Nederland en Rutgers WPF. Aangezien de aanpak nog van start moet gaan
kan ik op dit moment nog geen uitspraken doen over de effecten ervan. Ik
heb de uitvoerders van deze aanpak wel gevraagd effectonderzoek te
doen.
Ook gaat dit jaar de Jeugdimpuls van start waarvoor ik in totaal € 6
miljoen heb gereserveerd om een gezonde leefstijl van de jeugd te
bevorderen via scholen en door de inzet van sociale media. De opdracht
voor de jeugdimpuls is belegd bij het Centrum Gezond Leven, ik heb hen
gevraagd het effect van de inzet van sociale media te monitoren.
113 en 114
Welke concrete maatregelen zijn genomen om te voorkomen dat mensen
beginnen met roken?
Op welke wijze heeft het kabinet de kennis over de schadelijkheid van
roken vergroot?
Er is goede voorlichting op scholen over middelengebruik, waaronder
roken. Zowel voor de bovenbouw van het basisonderwijs, als voor het
voortgezet onderwijs en het MBO. Het budget voor voorlichting op
scholen over middelengebruik heb ik verruimd.
In de vaste contactmomenten in de Jeugdgezondheidszorg wordt ook
aandacht besteed aan preventie van roken.
Daarnaast is, ook voor volwassenen, betrouwbare online informatie
beschikbaar over roken. Onder andere op de website van Stivoro
(binnenkort op de website van het Trimbos-instituut). En binnenkort start
de website Tabaksinfo.nl, waarop mensen informatie kunnen krijgen over
de stoffen die in een sigaret zitten.
Ten slotte zijn ook zorgverleners zoals huisartsen, verloskundigen en
praktijkondersteuners getraind in het geven van voorlichting over de
risico’s van roken.
115
Wat waren de uitkomsten van de indicatoren over leefstijl in 2011?
Voor de meeste indicatoren over leefstijl geldt dat er geen jaarlijkse
metingen plaatsvinden. Dit is over het algemeen ook niet nodig om een
beleidsmatige trend te signaleren. De meest recente beschikbare cijfers
laten een wisselend beeld zien wat betreft de indicatoren op blz 34 van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

29

jaarverslag. Op onderdelen neemt de prevalentie van ongezond gedrag af
(zoals het aantal rokers van 15 jaar en ouder en alcoholgebruik onder
jongeren), is het stabiel (overgewicht), maar op andere terreinen (zoals
ernstig overgewicht) neemt het probleem toe.
116
Waarom bevat het jaarverslag geen realisatiecijfers in de opsporing van
gonorroe en chlamydia over 2011? Hoeveel gevallen van gonorroe en
chlamydia zijn in dat jaar opgespoord?
De surveillance van soa wordt door het RIVM/CIb uitgevoerd. Op het
moment van publicatie van het jaarverslag van VWS waren de cijfers nog
niet beschikbaar.
Eind juni 2012 publiceert het RIVM/CIb het soa-jaarverslag op de website
van het RIVM www.rivm.nl onder de naam «Sexually transmitted
infections, including HIV, in the Netherlands in 2011».
Het aantal gevallen gonorroe en chlamydia, gediagnosticeerd bij de GGD
soa-poliklinieken, was in 2011 voor gonorroe 3 575 en 12 913 voor
chlamydia.
117
Hoe komt de tabel eruit te zien als ook de cijfers van de huisartsen worden
meegenomen?
Gemiddeld wordt 70% van alle soa’s via de huisarts gediagnosticeerd. De
registratie bij de huisarts verloopt niet systematisch maar wordt geschat
op basis van deelnemende huisartsen praktijken (Nivel). Voor 2011 zijn
deze gegevens nog niet beschikbaar.
118
Hoeveel soa’s zijn in de jaren 2005–2011 opgespoord, en welke soa’s
betreft dit?
In onderstaande tabel is het aantal gevonden soa opgenomen over de
jaren 2005–2011. Deze gegevens zijn afkomstig van de soa-poliklinieken
die hun werkzaamheden uitvoeren in het kader van de aanvullende
regeling seksuele gezondheidszorg. In de tabel is ook het vindpercentage
opgenomen. Dit percentage relateert het totaal aantal gevonden soa aan
het totaal aantal tests.
Tabel: Aantal gevonden soa per totaal aantal onderzoeken (n/N) en
percentage per soa in de jaren 2005 tot 2011.
Soa

n/N (%)
2005

n/N (%)
2006

n/N (%)
2007

n/N (%)
2008

n/N (%)
2009

n/N (%)
2010

n/N (%)
2011

n/N (%) Total

Chlamydia

5978/57685
(10,4)

7078/66621
(10,6)

7797/76945
(10,1)

9433/87672
(10,8)

9771/92691
(10,5)

1619/56325
(2,9)
653/53061
(1,2)
307/36768
(0,8)

1754/66547
(2,6)
637/64354
(1,0)
255/48860
(0,5)

1822/76876
(2,4)
558/76354
(0,7)
304/65867
(0,5)

1964/87673
(2,2)
599/87121
(0,7)
393/77436
(0,5)

2422/92621
(2,6)
512/92173
(0,6)
387/83131
(0,5)

12913/
112766
(11,5)
3575/112690
(3,2)
476/111957
(0,4)
416/107396
(0,4)

69585/651085
(10,7)

Gonorroe

11526/
104559
(11,0)
2815/104510
(2,7)
500/103752
(0,5)
375/99257
(0,4)

Syfilis
HIV

17624/647884
(2,7)
4633/637670
(0,7)
2678/550673
(0,4)

119 en 120
Wanneer komt er wel een exacte opgave beschikbaar van onderrapportage van het aantal geslachtsziekten? Is er al wel een schatting
beschikbaar? Zo ja, hoe luidt deze?
Kan een schatting gemaakt worden van de ontwikkeling van het aantal
soa’s, gecorrigeerd voor de verhoging van het aantal opsporingen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

30

Op basis van de systematische surveillancegegevens afkomstig van
hoogrisico cliënten bij de soa-poliklinieken kunnen trends bijgehouden
worden. Voor een exacte opgave is periodieke screening van de totale
Nederlandse bevolking nodig. Aangezien dit niet wenselijk is, zal altijd
sprake zijn een schatting.
De cijfers van het aantal gevonden soa’s (zie tabel bij vraag 118) laten zien
dat het vindpercentage jaarlijks toeneemt.
121
Wat was het percentage vrijwillige inzet van het aantal mensen onder de
18 jaar in 2011?
Hierover zijn geen landelijk betrouwbare gegevens beschikbaar.
122
Kunnen in de cijfers de effecten van de invoering van de eigen bijdrage in
de tweedelijns ggz inzichtelijk worden gemaakt?
In de ontwerpbegroting 2011 was de invoering van de eigen bijdrage in de
tweedelijns ggz opgenomen. Na bespreking in de Tweede Kamer is
besloten deze invoering een jaar uit te stellen naar 2012. De invoering van
de eigen bijdrage in 2012 heeft geen financieel effect op de gepresenteerde cijfers over 2011. Voor 2012 is er een monitor opgestart om de
effecten voor kwetsbare groepen te onderzoeken. De eerste tussenresultaten van deze monitor zullen in september 2012 naar de Tweede Kamer
worden gezonden.
123
Hoe kan het dat het aantal personen dat instroomt in het eerste jaar van
de opleiding tot medisch specialist relatief gezien flink is toegenomen in
2011?
De aantallen nieuwe opleidingsplaatsen die VWS jaarlijks beschikbaar
stelt, zijn gebaseerd op de adviezen van het Capaciteitsorgaan. Voor de
toewijzing in 2011 vormt het Capaciteitsplan 2008 de basis. In 2009 heeft
het Capaciteitsorgaan een aanvullend advies uitgebracht over de instroom
van medisch specialisten uit het buitenland. De strekking van dit advies
was dat de buitenlandse instroom de komende jaren zal teruglopen en dat
in Nederland dus meer specialisten moeten worden opgeleid om ook op
termijn aan de zorgvraag tegemoet te kunnen komen. Dit advies is
overgenomen en is voor het eerst zichtbaar in de hogere aantallen nieuwe
opleidingsplaatsen in 2011. Daarnaast treedt in 2011 een inhaaleffect op.
In 2008 is een aantal van de toen beschikbaar gestelde instroomplaatsen
niet ingevuld. Deze plaatsen zijn in 2011 alsnog beschikbaar gesteld.
124 A
Kunnen de volgende extra uitgaven in euro’s concreet en bondig worden
uitgelegd?
– Beleidsartikel 42 – Gezondheidszorg: 727,4 miljoen
De extra uitgaven op artikel 42 ad € 727,4 miljoen betreffen een saldo post
die bestaat uit de verschillende positieve en negatieve mutaties uit de 1e
en 2e suppletoire wet en de slotwet. Deze mutaties worden op de pagina’s
53 tot en met 60 van het jaarverslag toegelicht.
De extra uitgaven hebben voornamelijk (€ 695,3 miljoen) betrekking op
operationele doelstelling 3 «Zorgaanbieders bieden alle burgers een
betaalbaar verzekerd pakket aan» en dit betreft met name de bijstelling
van de uitgavenraming Zorgtoeslag (€ 707,1 miljoen) naar aanleiding van
geactualiseerde ramingen van het Centraal Planbureau en verrekeningen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

31

met de Belastingdienst van voorschotten Zorgtoeslag 2011 en 2012 en
nabetalingen Zorgtoeslag als gevolg van definitieve vaststellingen oude
jaren.
124 B
Kunnen de volgende extra uitgaven in euro’s concreet en bondig worden
uitgelegd?
– Beleidsartikel 43 – Langdurige zorg: 266,8 miljoen
93% van de geraamde begrotingsuitgaven op artikel 43 betreffen de
rijksbijdragen in het kader van de Bijdrage in de Kosten van Kortingen
(BIKK), het verstrekken van tegemoetkomingen op grond van de Wet
tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg), de regeling
tegemoetkoming specifieke zorgkosten (TSZ) en de uitfinanciering van de
inmiddels beëindigde regeling tegemoetkoming buitengewone uitgaven
(TBU).
De extra uitgaven op artikel 43 zijn ook voor ruim 90% het gevolg van
bijgestelde ramingen van het CPB bij de BIKK en tegenvallers bij Wtcg,
TSZ en TBU.
124 C
Kunnen de volgende extra uitgaven in euro’s concreet en bondig worden
uitgelegd?
– Beleidsartikel 44 – Maatschappelijke ondersteuning: 3,2 miljoen.
De extra uitgaven op artikel 44 ad € 3,2 miljoen betreffen een saldo post
die bestaat uit de verschillende positieve en negatieve suppletoire wet
mutaties die in de pagina’s 68 tot en met 70 van het jaarverslag worden
toegelicht.
Voor de uitleg van de extra uitgaven op artikel 47 verwijs ik naar de
pagina 85 van het jaarverslag. De extra uitgaven hebben betrekking op de
wettelijke indexering van de pensioenen en uitkeringen op grond van de
wetten voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen.
124 D
Kunnen de volgende extra uitgaven in euro’s concreet en bondig worden
uitgelegd?
– Beleidsartikel 45: € 27,2 miljoen)
De extra uitgaven ter grootte van € 27,2 miljoen zijn verantwoord in de
toelichting onder de operationele doelstellingen van artikel 45 Jeugd. Het
betreft het totaal van het verschil tussen de stand incidentele suppletoire
begroting 2011 en de realisatie 2011 van de programma – en apparaatsuitgaven.
De belangrijkste verschillen zijn:
Loonbijstelling tranche 2011

€ 22,9 miljoen

Vergoeding overname Jeugdzorg+ instelling Avenier van
ministerie VenJ
Overboeking VenJ inzake vergoeding onkosten jeugdzorg+
instellingen
Overboeking ministerie OCW inzake onderwijskosten
jeugdzorg+ instellingen
Overboeking OCW inzake project «de Wijkschool»
Diverse kleinere mutaties (saldi)

€ 9,5 miljoen

Totaal mutaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

€ 4,7 miljoen
-/- € 3,6 miljoen
-/- € 2,2 miljoen
-/- € 4,1 miljoen
€ 27,2 miljoen

32

124 E
Kunnen de volgende extra uitgaven in euro’s concreet en bondig worden
uitgelegd?
– Beleidsartikel 47 – Oorlogsgetroffenen en herinnering WOII: 2,4 miljoen.
Zie antwoord 124 C.
124 F
Kunnen de volgende extra uitgaven in euro’s concreet en bondig worden
uitgelegd?
– Niet-beleidsartikel/Artikel 98: 126,8 miljoen
De extra uitgaven op artikel 98 ad € 126,8 miljoen betreffen een saldo post
die bestaat uit de verschillende positieve en negatieve suppletoire wet
mutaties die op de pagina’s 88 tot en met 93 van het jaarverslag worden
toegelicht. De extra uitgaven hebben voornamelijk betrekking op hogere
apparaatsuitgaven als gevolg van de financiële afwikkeling van de
baten-lastendienst Nederlands Vaccin Instituut.
124 G
Kunnen de volgende extra uitgaven in euro’s concreet en bondig worden
uitgelegd?
– Niet-beleidsartikel/Artikel 99: 55,6 miljoen
Het verschil op artikel 99 ad € 55,6 miljoen is een saldo post die bestaat
uit de verschillende positieve en negatieve suppletoire wet mutaties die
op de pagina’s 94 tot en met 97 van het jaarverslag worden toegelicht. Het
betreft voornamelijk die prijsbijstelling tranche 2011 en de invulling van
de taakstelling uit het Regeerakkoord.
125
Wat is het concrete streven in cijfers als het gaat om het aantal mensen
dat kiest voor een gezonde leefstijl?
Kenmerkend voor het gezondheidsbeleid is dat de rijksoverheid zich
vooral op het faciliteren, stimuleren en ondersteunen van gezond gedrag
richt. De concrete acties vinden voornamelijk plaats op lokaal niveau. Dat
zal overal anders zijn (maatwerk) en afhankelijk zijn van vele partijen zoals
gemeenten, scholen, sportclubs, zorgverleners en individuen. Leefstijl is
uiteindelijk een eigen keuze van mensen zelf.
Dit betekent dat er geen sprake is van landelijke streefcijfers, maar het
beschikbaar stellen van (landelijke) betrouwbare cijfers over leefstijlindicatoren wel van belang is.
126
Welke specifieke uitgaven zijn gedaan om een gezonde leefstijl te
vergemakkelijken of te stimuleren, uitgesplitst naar stoppen met roken,
alcoholmindering en verantwoord zonnebaden?
In 2011 is binnen de operationele doelstelling «meer mensen kiezen voor
een gezonde leefstijl»
€ 38,7 miljoen uitgegeven, waarvan ruim € 17 miljoen is besteed aan de
specifieke uitkering Heroïnebehandeling. Van het resterende bedrag is
ruim € 2,6 miljoen besteed aan tabaksontmoediging, o.a. subsidie aan
STIVORO. Daarnaast is € 0,7 miljoen besteed aan alcoholmatiging, o.a.
het partnership vroegsignalering alcohol en een onderzoek naar de
naleving van de leeftijdsgrenzen alcoholverstrekking.
Ook heeft de Nieuwe Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) in 2011 ruim
€ 7,6 miljoen besteed aan het toezicht op de naleving van de Drank- en
Horecawet en de Tabakswet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

33

Verder was in 2011 € 20 miljoen beschikbaar binnen het BKZ voor de
vergoeding van het programma stoppen met roken zorg, d.w.z. ondersteuning inclusief medicatie.
VWS subsidieert geen specifieke activiteiten op het terrein van verantwoord zonnebaden. Maar er is een scala aan informatie voorhanden op
dit terrein. Zo levert het RIVM de benodigde informatie omtrent UV
straling, het KWF biedt informatie rond zonnen en huidkanker via de
website http://www.zonverstandig.nl/ en via teletekst is informatie te
vinden ten aanzien van de zonkracht en de aanbevolen tijd om in de zon te
zitten.
127
Welk onderscheid wordt gemaakt bij uitgaven ter bevordering van een
gezonde leefstijl tussen begrotingsuitgaven en premiegefinancierde
uitgaven?
Subsidies en opdrachten worden vanuit de begroting gefinancierd en
verzekerde zorg wordt vanuit de premiemiddelen gefinancierd. Bij
subsidies en opdrachten is sprake van directe aansturing vanuit VWS. Bij
premiegefinancierde activiteiten is dat veel minder het geval. VWS
bepaalt de omvang van het verzekerde pakket en stelt randvoorwaarden
over bijvoorbeeld tarieven. De uitvoering gebeurt op basis van afspraken
tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars.
128
Er is sprake van circa 25 miljoen euro aan hogere opbrengsten in het
kader van de aanpak van wanbetalers en onverzekerden. Kan dit worden
toegelicht?
Bij wanbetalers wordt een bestuursrechtelijke premie geïnd. Een deel van
deze premie (30/130ste deel) kan worden aangewend ter dekking van de
uitvoeringskosten. Dit deel is eerder geraamd op € 23 miljoen, maar in de
praktijk is dit deel € 25 miljoen hoger uitgekomen. Dit heeft te maken met
het aantal wanbetalers dat in 2011 veel hoger is dan verwacht. De
uitstroom uit het premierechtelijk regime bleef achter bij de verwachting.
In mijn brief van 4 november 2011 aan de Tweede Kamer heb ik daarom
maatregelen aangekondigd om de uitstroom te bevorderen.
129
Wat kosten de hulpmiddelen uit de AWBZ jaarlijks?
De definitief vastgestelde cijfers over de periode 2008–2010 met
betrekking tot de hulpmiddelen die kortdurend worden uitgeleend (zoals
rollator, krukken e.d.) zijn: in 2008 € 74,7 miljoen, in 2009 € 75,9 miljoen,
en in 2010 € 72,0 miljoen. Voor het jaar 2011 zijn nog geen definitief
vastgestelde cijfers beschikbaar.
130, 131 en 132
Hoeveel meldingen van onterechte bijbetalingen in zorginstellingen heeft
de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ontvangen?
Hoe vaak heeft de NZa boetes opgelegd vanwege onterechte bijbetalingen
in zorginstellingen?
Hoe vaak heeft de NZa zorgbestuurders aansprakelijk gesteld voor
onterechte bijbetalingen in zorginstellingen?
Bij de NZa zijn bij het meldpunt tussen medio mei 2011 tot en met 1 mei
2012 in totaal 95 meldingen binnengekomen. In de meerderheid van de
gevallen bleek geen sprake van een onterechte bijbetaling. Tot op heden
bleek er in vijf gevallen sprake van een overtreding en is er door de NZa
handhavend opgetreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

34

De NZa heeft in deze gevallen een aanwijzing aan de zorgaanbieder
opgelegd en de naam van de overtreder openbaar gemaakt. Het
handhavend optreden heeft geleid tot het staken van de overtreding en tot
het compensatie van de benadeelde bewoners.
Deze werkwijze is in lijn met de motie Gerbrands en Agema. In de
motie-Gerbrands en Agema van 21 juni 2011 (Kamerstukken II, 30 597,
nr. 194) wordt verzocht te bewerkstelligen dat een geconstateerde
onterechte bijbetaling in het vervolg in alle gevallen tot gevolg zal hebben
dat de overtreding en naam van de overtredende instelling gepubliceerd
wordt.
133, 134, 135, 136, 137, 138, 139, 140 en 141
Wat is het vulpercentage van de thuiszorg?
Wat is het vulpercentage van de verpleeghuiszorg?
Wat is het vulpercentage van de zorg in verzorgingshuizen?
Wat is het vulpercentage van de intramurale ouderenzorg?
Wat is het vulpercentage van de extramurale ouderenzorg?
Wat is het vulpercentage van de intramurale lichamelijke gehandicaptenzorg?
Wat is het vulpercentage van de extramurale lichamelijke gehandicaptenzorg?
Wat is het vulpercentage van de intramurale verstandelijke gehandicaptenzorg?
Wat is het vulpercentage van de extramurale verstandelijke gehandicaptenzorg?
Het vulpercentage wordt door ActiZ geregistreerd in de rapportage
«benchmark in de zorg». De laatste rapportage is verschenen in oktober
2011 en bevat informatie over 2010. In dit rapport bedraagt het vulpercentage voor de extramurale zorg 49%. Dit wordt niet uitgesplitst naar
deelsectoren.
In de intramurale zorg is geen sprake van vulpercentages omdat daar de
financiering van zorgaanbieders geschiedt door middel van zorgzwaartepakketten.
142
Kan met cijfers de toe- of afname van de aanspraak begeleiding van 2009
tot op heden worden verschaft?
In 2009 was er € 1 016 miljoen begeleiding individueel en € 1 088 miljoen
begeleiding groep.
In 2011 was er € 998 miljoen begeleiding individueel en € 1 094 miljoen
begeleiding groep.
In deze cijfers zijn de effecten van de pakketmaatregel 2009, de nominale
ontwikkeling en de volume ontwikkeling in de jaren 2009–2011 verdisconteerd.
Over het jaar 2012 zijn nog geen cijfers beschikbaar.
143
Hoeveel zorgverlenende flexwerkers telt de langdurige zorg?
Het meest recente jaar waarvoor deze data beschikbaar zijn is 2009. In de
langdurige zorg (VVT (verpleging, verzorging en thuiszorg) + gehandicaptenzorg + GGZ langdurige zorg) is ca. 12% een flexwerker. Dit komt voor
2009 neer op ca. 47 000 flexwerkers in de langdurige zorg.
144
Hoeveel fulltime-zorgverleners zijn in dienst in de langdurige zorg?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

35

Het meest recente jaar waarvoor deze data beschikbaar is is 2009. In de
langdurige zorg (VVT + gehandicapten zorg + GGZ langdurige zorg) is ca.
8% van het cliëntgebonden personeel een voltijder. Dit komt voor 2009
neer op ca. 39 000 voltijders met een cliëntgebonden functie in de
langdurige zorg.
145
Hoeveel parttime-zorgverleners zijn in dienst in de langdurige zorg?
Het meest recente jaar waarvoor deze data beschikbaar is, is het jaar 2009.
In de langdurige zorg (VVT + gehandicapten zorg + GGZ langdurige zorg)
is ca. 92% van het cliëntgebonden personeel een deeltijder. Dit komt voor
2009 neer op ca. 470 000 deeltijders met een cliëntgebonden functie in de
langdurige zorg.
146
Hoeveel zelfstandigen zonder personeel verlenen zorg in de langdurige
zorg?
Het meest recente jaar waarvoor deze data beschikbaar zijn is 2009. In de
langdurige zorg (VVT (Verpleging, Verzorging en Thuiszorg) + gehandicaptenzorg + GGZ langdurige zorg) is ca. 1% een ZZP’er. Dit komt voor 2009
neer op ca. 3 800 ZZP’ers in de langdurige zorg.
147
Kan met cijfers de leeftijdsopbouw van het zorgverlenende personeel
laten zien, uitgesplitst per sector in de langdurige zorg, worden getoond?
Het meest recente jaar waarvoor deze data beschikbaar is, is het jaar 2009.
In de tabel hieronder staat de leeftijdsopbouw van het totaal personeel in
de langdurige zorg, uitgesplitst naar sector.
Leeftijdsklasse

GGZ

V&V-huizen

GHZ

Thuiszorg

Totaal

<20
20–24
25–29
30–34
35–39
40–44
45–49
50–54
55–59
60+

3%
10%
12%
11%
11%
12%
14%
14%
10%
3%

8%
9%
7%
7%
11%
14%
16%
15%
10%
3%

6%
13%
12%
11%
11%
12%
14%
12%
8%
2%

4%
8%
7%
8%
11%
14%
17%
16%
12%
4%

6%
9%
8%
8%
11%
14%
16%
15%
10%
3%

Totaal

100%

100%

100%

100%

100%

148
Welke sectoren in de langdurige zorg hebben of verwachten binnen 10
jaar personeelstekorten? Kunt u dit met cijfers zichtbaar maken?
In de publicatie «Arbeidsmarktprognoses van VOV-personeel in Zorg en
Welzijn 2011–2015» (TK 29 282 nr. 152) die ik u op 19 april toestuurde kunt
u zien in welke sectoren er tekorten dreigen. Verder kijken dan een paar
jaar heeft weinig zin, omdat de vraag naar personeel afhankelijk is van
veel factoren. De resultaten in deze publicatie houden geen rekening met
aanpassingsmechanismen die de discrepanties tussen vraag en aanbod
verkleinen. De prognoses geven dus een ontwikkeling weer zonder nadere
reacties van werkgevers, werknemers en de overheid. De rapportage geeft
dan ook geen daadwerkelijk optredende tekorten aan, maar geeft met
name aan waar tekorten dreigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

36

In de publicatie wordt uitgegaan van een laag scenario (met een beperkte
groei van de vraag naar zorgpersoneel en een hoog scenario (met een
sterkere groei van de vraag naar zorgpersoneel). In het lage scenario
dreigen niet of nauwelijks tekorten, alleen beperkt in de VVT-sector. In het
hoge scenario dreigen er in vrijwel alle sectoren tekorten op te treden.
149
Welke zorgkantoren waren frictiegeld kwijt ter voorkoming van wachtlijsten of opnamestops? Om welke bedragen ging het per zorgkantoor?
In 2011 zijn de geheten margemiddelen ingezet ter hoogte van ruim € 20
miljoen bij zorgkantoorregio Friesland ter voorkoming van wachtlijsten/
opnamestops. Naar de volgende kantoren zijn kleiner bedragen gegaan:
Groningen, Apeldoorn/Zutphen e.o, Arnhem, Utrecht, ’t Gooi. Amsterdam.
Zuid-Holland. Delft/Westland/Oostland, Nieuwe Waterweg Noord,
Noordoost Brabant.
150
Hoeveel bedraagt de onderuitputting in de AWBZ-contracteerruimte?
In 2010 is de contracteerruimte gedurende het jaar verhoogd met een
bedrag van € 31 miljoen in het kader van de zogenaamde margeregeling.
Bij de nacalculatie over het jaar 2010 is een bedrag van € 210 miljoen niet
benut ten opzichte van de beschikbare contracteerruimte (inclusief de
verhoging in het kader van de margeregeling; bron NZa). Met deze
onderuitputting is overigens reeds rekening gehouden in het budgettair
kader zorg, omdat er elk jaar sprake is van onderuitputting. Het bedrag
voor 2011 is nog niet bekend.
151 en 152
Kan in cijfers weergegeven worden hoe groot de wachtlijsten zijn voor de
verschillende indicaties in de AWBZ? Hoe groot zijn de wachtlijsten in de
verpleeghuizen en hoe groot in de verzorgingshuizen?
Hoe groot is het totale capaciteitstekort aan intramurale bedden in de
AWBZ?
Net als voorgaande jaren volg ik de ontwikkeling van de toegankelijkheid
van de AWBZ. Op dit moment worden de gegevens verzameld bij de
zorgkantoren. Het zijn nog voorlopige cijfers, die ontleend zijn aan de
AWBZ-brede zorgregistratie (AZR). Met de zorgaanbieders en zorgkantoren zijn in AZR verband afspraken gemaakt over de te hanteren
wachtlijstdefinitie en het actualiseren van de bestanden in de diverse
registraties.
Om een globaal beeld te schetsen van de toegankelijkheid van de AWBZ
maak ik onderscheid tussen de sector verpleging en verzorging enerzijds
en gehandicaptenzorg anderzijds. Tevens maak ik een onderscheid tussen
extramuraal en intramuraal (met en zonder behandeling). Ik geef aan welk
percentage van de cliënten binnen de Treeknorm zorg ontvangt. Dit is een
norm voor maatschappelijk aanvaardbare wachttijden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

37

Sector

Extramuraal

Intramuraal
Met behandeling

Verpleging en verzorging
Gehandicaptenzorg

96 %
85 %

Zonder behandeling

81 %
Nvt

88 %
82 %

Tabel: toegankelijkheid AWBZ: % cliënten dat binnen de Treeknorm zorg ontvangt (2011)
Een deel van de cliënten wacht langer dan de Treeknorm, maar slechts een klein deel hiervan is
problematisch wachtend.

Komende zomer zal ik uw Kamer per brief informeren over de ontwikkeling van de toegankelijkheid van de AWBZ en waar mogelijk meer
detailinformatie verstrekken.
Er worden geen capaciteitsgegevens meer geregistreerd in de AWBZ in
termen van bedden. Vraag en aanbod worden voortaan uitgedrukt in
zzp-termen (zorgzwaartepakketten).
Treeknormen verpleging en verzorging:
– extramuraal: 6 weken
– intramuraal met behandeling: 6 weken
– intramuraal zonder behandeling = 13 weken,
Treeknormen Gehandicaptenzorg:
– extramuraal = 6 weken,
– intramuraal = 13 weken
(zie: http://www.nationaalkompas.nl/zorg/sectoroverstijgend/welkenormen-zijn-er-voor-aanvaardbare-wachttijden-in-de-zorg)
153
Hoe groot is de totale overschrijding van Valys?
In 2011 is de totale overschrijding van Valys € 6,7 miljoen.
154
Hoeveel mensen hebben hun kilometerbudget helemaal opgemaakt?
In 2011 waren er 7 639 pashouders die hun kilometerbudget volledig
hebben opgemaakt.
155
Hoeveel mensen hebben hun kilometerbudget niet helemaal opgemaakt?
In 2011 waren er 165 871 pashouders die wel met Valys gereisd hebben en
hun kilometerbudget niet helemaal hebben opgemaakt.
156
Hoeveel mensen hebben 0 km van hun kilometerbudget gebruikt?
In 2011 waren er 181 694 pashouders die geen rit met Valys hebben
gemaakt.
157
Hoeveel mensen hebben aanspraak gekregen op Valys en om welke
redenen of via welke wegen?
In 2011 zijn er ruim 46 000 nieuwe pashouders bijgekomen. Een persoon
komt in aanmerking voor de Valyspas indien hij of zij beschikt over:
– een verklaring met betrekking tot een door of vanwege de gemeente
verstrekte vervoersvoorziening of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

38

–
–

een gehandicaptenparkeerkaart of
een OV-Begeleiderskaart.

Van de ruim 46 000 nieuwe pashouders in 2011 hebben ruim 39 000
personen (84%) een Valyspas ontvangen op basis van een verklaring met
betrekking tot een door of vanwege de gemeente verstrekte vervoersvoorziening. Ruim 4 600 personen (10%) hebben een Valyspas ontvangen op
basis van een gehandicaptenparkeerkaart. Een kleine 2 800 personen (6%)
heeft een Valyspas ontvangen op basis van een OV-Begeleiderskaart.
158
Hoeveel combinatiefunctionarissen zijn in 2011 aangesteld geweest?
In 2011 zijn in totaal 1 369 fte’s gerealiseerd.
159
Hoeveel topsportaccommodaties zijn er gerealiseerd?
Er zijn in 2011 geen topsportaccommodaties gerealiseerd met financiële
steun vanuit de Rijksoverheid. Wel is er basis van bestuurlijke afspraken
€ 5 miljoen euro (€ 2,5 miljoen in 2010 en € 2,5 miljoen in 2011)
beschikbaar gesteld voor de bouw van de multifunctionele Arnhemhal op
sportcentrum Papendal.
160
Hoe gaat de minister inzicht krijgen in het aantal mensen dat via de sport
respectvol met elkaar omgaat?
Om te stimuleren dat mensen respectvol met elkaar omgaan in de sport is
op 21 november 2011 het Actieplan «Naar een veiliger Sportklimaat» van
start gegaan.
Het doel van het actieplan is het creëren van een veiliger sportklimaat
zodat iedereen met plezier kan sporten zonder last te hebben van
intimidatie of geweld. Hiervoor stelt VWS tot en met 2016 € 7 miljoen per
jaar beschikbaar. NOC*NSF geeft samen met de sportbonden uitvoering
aan dit plan.
Het actieplan bestaat enerzijds uit maatregelen ter voorkoming van
ongewenst gedrag en ter stimulering van gewenst gedrag. Anderzijds
worden maatregelen genomen om ongewenst gedrag en excessen in de
sport aan te kunnen pakken.
Momenteel wordt het plan voor monitoring en evaluatie uitgewerkt. Er
zullen onder meer vragen toegevoegd worden aan de VrijeTijdsOmnibus
(VTO) van het Sociaal en Cultureel Planbureau. De VTO is een enquête
onder een steekproef uit de bevolking en zal worden uitgevoerd door het
CBS. Medio 2013 zullen de bevindingen gereed zijn van de eerste meting.
In het najaar van 2012 zal ik de Tweede Kamer informeren over de
voortgang van het Actieplan «Naar een veiliger Sportklimaat».
161
In de programma’s 1 en 2 blijven de uitgaven ver achter op de begroting.
Vertraging van de beleidsbrief en verlenging/verschuiving naar 2012 zijn
daar twee oorzaken van. Worden deze beide programma’s wel voldoende
door (alle) gemeenten opgepakt of zijn daar haperingen in te zien?
Binnen beide operationele doelstellingen zijn forse bedragen overgeboekt
naar de begroting van het Gemeentefonds. De uitkeringen voor zowel de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

39

Impuls Nationaal Actieplan Sport en Bewegen en de Impuls Brede
scholen, Sport en Cultuur zijn vanuit het Gemeentefonds uitbetaald aan
de deelnemende gemeenten. Beide impulsen zijn door de gemeenten zeer
goed opgepakt.
162
Er zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor de inzet van combinatiefunctionarissen. Kan worden aangegeven welk rendement deze middelen
daadwerkelijk opleveren in termen van:
Hoeveel burgers gaan meer bewegen en sporten in georganiseerd
verband?
Hoeveel bedraagt het (voorgecalculeerd) percentage overheadkosten om
de intenties te realiseren, gedifferentieerd naar de diverse (bestuurs)lagen
waarin de gelden worden ingezet?
Er is niet op grote schaal onderzocht hoeveel meer burgers gaan bewegen
door de inzet van combinatiefunctionarissen. Wel blijkt uit kwalitatief
onderzoek1 dat daar waar combinatiefunctionarissen worden ingezet,
zowel de kwaliteit als de kwantiteit van het aanbod toeneemt.
Voor de combinatiefunctionarissen geldt een vast normbedrag van
€ 50 000 per fte. Dit zijn directe loonkosten en er is niet voorzien in
overhead. Eventuele overhead komt voor rekening van de gemeenten.
163
Hoeveel geld is in totaal door het ministerie uitgegeven aan subsidies in
verband met de Olympische Spelen, inclusief reizen, voordrachten,
diners?
Aan de voorbereiding op een mogelijk Nederlands bid op de Olympische
Spelen is in 2011 ongeveer € 2,6 miljoen uitgegeven aan de volgende
onderwerpen:
– Opdracht aan SCP voor het uitvoeren van een draagvlakonderzoek
2011
– Opdracht aan Rebel Group voor het uitvoeren van een Verkenning naar
de maatschappelijke kosten en baten van de Olympische Spelen in
2028
– Studiereis naar Brazilië in het kader van onderzoek bidstrategie
megasportevenementen Rio 2016
– Subsidie aan NOC*NSF voor het program office Olympisch Vuur
– Pilots rondom sportevenementen gericht op maatschappelijke spin-off.
164
Is er onderuitputting in het stipendium topsporters? Zoja voor welk
bedrag?
Nee. Van een onderuitputting is geen sprake.

1
Mulier Instituut en Kennispraktijk (2011).
Impuls lokaal bekeken: Meer en beter.
Verdiepingsonderzoek naar effecten en
processen van inzet combinatiefunctie in 6
gemeenten.

165
Door tekortkomingen in de werking van het onderdeel accountantscontrole in het M&O-beleid is er voor € 0,6 miljoen euro onzekerheid over o.a.
de rechtmatige besteding van de specifieke uitkering voor seksualiteitshulpverlening en coördinatie.
a. Bij welke gemeenten en/of coördinerende GGD’en is er onzekerheid
over de rechtmatigheid van de besteding van deze € 0,6 miljoen euro?
b. Hoe groot is de kans dat de middelen zijn uitgegeven aan andere
doelen dan waarvoor deze bestemd zijn?
c. Wat gaat de minister doen om te waarborgen dat de middelen voor
seksualiteitshulpverlening en coördinatie daadwerkelijk worden
uitgegeven aan datgene waarvoor zij bedoeld zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

40

d. Wat heeft de vraag van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport naar aanvullende informatie bij gemeenten opgeleverd? Bij
welke gemeenten is navraag gedaan?
a. Deze onzekerheid zou zich uitsluitend voor kunnen doen bij die
gemeentes die een GGD huisvesten die als coördinerende GGD
aangewezen is binnen de regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) in het kader van de Wet publieke gezondheid;
b. De kans dat deze middelen uitgegeven zijn aan andere doelen dan
waarvoor zij bestemd zijn is buitengewoon klein. De activiteitenverslagen en de gegevens die de uitvoerende GGD’en vastleggen in het
Digitale Sense Dossier (DSD), het elektronische cliëntdossier, dienen
als basis voor de afrekening. Hierbij wordt afgerekend op aantallen
uitgevoerde consulten met een in de regeling aangegeven maximum
per regio;
c. Zie antwoord b. Binnen de regeling ligt vast dat de GGD’en consulten
moeten registreren in het DSD. Bovendien wordt sinds 2012 vooraf en
achteraf verantwoording aan de uitvoerende GGD’en gevraagd,
betreffende seksualiteitshulpverlening, in de vorm van activiteitenplannen en verantwoordingsverslagen.
d. Er is nog geen navraag bij gemeenten gedaan. Met het ministerie van
BZK worden momenteel de mogelijkheden hiertoe onderzocht.
166
Volgens het Jaarverslag 2011 bestaat er door tekortkomingen in de
werking van het onderdeel accountantscontrole in het M&O-beleid voor
€ 0,6 miljoen onzekerheid over o.a. de rechtmatige besteding van de
specifieke uitkering voor seksualiteitshulpverlening en coördinatie.
Daarnaast meldt de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het jaarlijkse Onderhoudsrapport Specifieke Uitkeringen (OSU)
d.d. 14 mei 2012 dat de specifieke uitkering Seksualiteitscoördinatie- en
hulpverlening + aanvullende curatieve SOA bestrijding op termijn wordt
opgenomen in het Gemeentefonds.
a. Wat is het tijdpad van de voorgenomen afschaffing van de specifieke
uitkering Seksualiteitscoördinatie- en hulpverlening + aanvullende
curatieve SOA?
b. Wat gaat de minister van VWS doen om te voorkomen dat met het
vervallen van de oormerking in de vorm van een specifieke uitkering,
in de toekomst helemaal niet meer na te gaan is of gemeenten de
middelen die zij ontvangen voor seksualiteitscoördinatie- en hulpverlening en aanvullende curatieve SOA-bestrijding ook daadwerkelijk voor
deze doelen gebruiken
In tegenstelling tot hetgeen in jaarlijkse Onderhoudsrapport Specifieke
Uitkeringen (OSU) is opgenomen zijn het ministerie van BZK en VWS
overeengekomen dat de specifieke uitkering Seksualiteitscoördinatie- en
hulpverlening + aanvullende curatieve SOA niet zullen worden overgeheveld naar het Gemeentefonds. Per abuis is dit in de OSU blijven staan.
Inmiddels zijn deze regelingen onlangs samengevoegd tot de nieuwe
regeling Aanvullende seksuele gezondheidszorg.
167
VWS is achterborg voor het WFZ. In hoeverre is het ministerie van VWS
tot op heden aangesproken op deze achterborg? In hoeverre verwacht het
Ministerie in de (nabije) toekomst aangesproken te worden op deze
achterborg?
Het ministerie van VWS is tot op heden niet aangesproken op deze
achterborg. Ik heb geen enkele reden om aan te nemen dat dat in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

41

(nabije) toekomst zal veranderen. Het WFZ heeft onlangs de triple-A status
van Standard and Poor’s gekregen
168
Wanneer kunnen de effecten van de fusie van de gesloten jeugdzorginstellingen De Lindenhorst en Den Dolder tot een private instelling wel
gekwantificeerd worden?
De instellingen voor gesloten jeugdzorg De Lindenhorst en Almata, locatie
Den Dolder zullen fuseren. Deze fusieorganisatie zal in 2013 geprivatiseerd
worden. Pas na privatisering zullen de effecten van deze operatie duidelijk
worden.
169
Kunt u een overzicht geven van wat de bestuurders van jeugdzorginstellingen, die overheidsgeld ontvangen, op jaarbasis verdienen? Zo nee,
waarom niet?
Vanaf verslagjaar 2012 wordt door jeugdzorgaanbieders verantwoording
afgelegd via het Jaardocument Jeugdzorg. Dit gebeurt op basis van een
convenant dat ik heb gesloten met het IPO, de stadsregio’s Amsterdam,
Rotterdam en Haaglanden, Jeugdzorg Nederland, het CBS, de Inspectie
Jeugdzorg en het Landelijk Cliëntenforum Jeugdzorg. Naar voorbeeld van
de systematiek van het Jaardocument Zorg worden kwantitatieve
gegevens over de bezoldiging van bestuurders en Wopt-meldingen
opgenomen. Analoog aan het Jaardocument Zorg moet ook melding
worden gemaakt van bonussen en gegevens over een auto van de zaak.
Volgens planning zijn vanaf medio 2013 de jaardocumenten van jeugdzorgaanbieders via de website van het CIBG beschikbaar.
Het Jaardocument Jeugdzorg is niet (wettelijk) verplicht, maar met het
convenant hebben alle relevante partijen wel laten zien zelf op een
eenduidige manier openheid te willen geven over de uitvoering van de
jeugdzorg, waaronder de beloning van de bestuurders van zorgaanbieders.
170, 171 en 172
Kan er een lijst worden gegeven conform bijlage topinkomens met
personen die werken in de jeugdzorg die meer dan 100% van het
ministersalaris verdienen?
Hoeveel personen verdienen meer dan 100% van het ministersalaris in de
jeugdzorg?
Wat is het totaalbedrag aan uitgaven aan bestuurders in de jeugdzorg die
boven de 100%
van het ministersalaris verdienen?
Zie antwoord 21 t/m 26.
173
Wat is de achterliggende oorzaak van het feit dat er 76 miljoen euro in
plaats van de geraamde 100 miljoen minder is uitgegeven bij de pakketmaatregel tandheelkunde 18–21 jaar? Is het tandartsbezoek onder de
18–21 jarigen afgenomen?
Op basis van CVZ-cijfers zijn de totale kosten voor de jeugdigen met € 76
miljoen gedaald in tegenstelling tot de verwachting van de opbrengst van
de pakketmaatregel 18–21 die € 100 miljoen betrof. Dit wordt onder
andere veroorzaakt doordat de kosten voor mensen tot 18 jaar zijn
toegenomen (zie vraag 198). In juni levert het CVZ uitgebreidere en
actuelere gegevens vanuit de verzekeraars zodat een gedetailleerder
inzicht bestaat over de opbouw van de kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

42

Op dit moment beschikt VWS niet over gegevens die inzicht geven in een
mogelijke afname van de aantallen tandartsbezoeken onder de 18–21
jarigen. Ik zal het CVZ verzoeken hier in het eerstvolgende signalement
mondzorg aandacht aan te besteden.
174
Kan worden aangegeven welke opbrengst (binnen een aan te geven
marge) toegeschreven kan worden aan preferentiebeleid geneesmiddelen
in de afgelopen jaren?
Het is moeilijk aan te geven wat de exacte opbrengst van het preferentiebeleid in de afgelopen jaren is geweest. Naast het gevoerde preferentiebeleid door zorgverzekeraars zijn er ook andere beleidsmaatregelen die
een verlagend effect hebben op de bruto geneesmiddelenprijzen. Of er
echt sprake is van lagere uitgaven voor geneesmiddelen wordt bepaald
door de prijzen die de patiënt betaalt en die daadwerkelijk worden
gedeclareerd bij de zorgverzekeraar. Volgens Zorgverzekeraars Nederland
(met als informatiebron Informatiecentrum Vektis) hebben de zorgverzekeraars door het toepassen van preferentiebeleid voor geneesmiddelen in
de periode van 2008 tot en met 2010 de maatschappij 1,115 miljard euro
bespaard. De opbrengst van het preferentiebeleid loopt op. Enerzijds
omdat er meer geneesmiddelen onder het preferentiebeleid vallen.
Anderzijds omdat de afzet van geneesmiddelen (het volume) toeneemt.
En dus ook het effect van het preferentiebeleid toeneemt. Vektis verwacht
dat de totale besparing van het preferentiebeleid oploopt tot jaarlijks 600
miljoen euro vanaf 2012.
175 en 176
Welke geneesmiddelen zijn in 2011 uit patent gegaan, en welk aandeel
hebben deze middelen in de lagere kosten voor geneesmiddelen?
Welke geneesmiddelen zullen in 2012 uit patent lopen, hoeveel minder
kosten worden hiervan verwacht en welk deel van deze kosten zijn in de
ramingen meegenomen?
Welke opbrengst het uit octrooi lopen van geneesmiddelen in 2011 en
2012 oplevert is niet exact te berekenen maar slechts bij benadering aan
te geven. Dat komt omdat het uit octrooi lopen van een geneesmiddel op
zich zelf niets zegt over de prijs van dat geneesmiddel. Pas als er
generieke varianten van een niet meer geoctrooieerd geneesmiddel met
lagere prijzen beschikbaar zijn, staan ook de prijzen van de oorspronkelijk
geoctrooieerde geneesmiddelen onder druk.
Dat komt enerzijds door de werking van de Wet geneesmiddelenprijzen
(WGP) omdat de lagere prijzen voor de generieke varianten in de
referentielanden meetellen voor het berekenen van de Nederlandse
maximumprijzen en anderzijds door het inkoopbeleid en het preferentiebeleid van zorgverzekeraars.
Volledigheidshalve merk ik verder op dat op een geneesmiddel vaak
meerdere octrooien rusten en dat daarvoor een Aanvullend beschermingscertificaat kan zijn afgegeven waardoor de octrooiduur feitelijk
wordt verlengd. Octrooien voor geneesmiddelen hebben niet alleen
betrekking op de «werkzame stof» maar vaak ook op fabricagemethoden.
Dat betekent dat hoewel het octrooi op de werkzame stof is verlopen er
toch geen generiek geneesmiddel kan worden gemaakt zonder inbreuk op
een octrooi. Daarnaast moet ook de zogenaamde »gesloten dossier
periode» na afloop van een octrooi in acht worden genomen voordat een
handelsvergunning voor een generieke variant van een geneesmiddel kan
worden afgegeven en het generieke geneesmiddel op de markt mag
komen. Over het al of niet aflopen van octrooien voeren farmaceutische
ondernemingen talloze juridische procedures waarvan de uitkomst vooraf
niet duidelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

43

Gelet op het voorgaande kan daarom slechts bij benadering een
inschatting worden gemaakt welk aandeel de uit octrooi gelopen
geneesmiddelen hebben in de kosten voor geneesmiddelen. In de raming
wordt hiermee rekening gehouden op basis van trends uit het verleden.
177
Hoeveel had bespaard kunnen worden als dure geneesmiddelen eerder
waren overgeheveld van extra- naar intramuraal? Kan de opbrengst per
geneesmiddel worden aangegeven en kan worden aangegeven wanneer
deze geneesmiddelen wel zullen worden overgeheveld?
De overheveling van dure geneesmiddelen van extra- naar intramuraal
was oorspronkelijk gepland om per 1 januari 2011 uitgevoerd te worden.
Uiteindelijk is besloten om de invoering uit te stellen tot 1 januari 2012.
Daarnaast is besloten om af te zien van een aanpak waarbij alle relevante
geneesmiddelgroepen in één keer worden overgeheveld. Per 1 januari
2012 is als eerste stap de geneesmiddelgroep TNF-alfaremmers overgeheveld, waarbij een doelmatigheidsbesparing van € 50 miljoen is
voorzien.
De planning is dat in 2013 en 2014 in navolging van de TNF- resterende
geneesmiddelgroepen worden overgeheveld. In 2013 gaat het om
oncolytica, overige weesgeneesmiddelen, groeihormonen en fertiliteitshormonen (brief TK 29 248, nr. 231) . In 2014 is de overheveling voorzien
van o.a. immunoglobulinen en geneesmiddelen tegen bloedarmoede. Op
dit moment is wat betreft de geplande overheveling van dure geneesmiddelen in 2013 en 2014 nog geen over te hevelen budget, en ook geen
doelmatigheidsbesparing, vastgesteld. Om die reden is het nu niet
mogelijk om te becijferen in welke eventuele besparingen een eerdere
uitvoering van de overheveling had geresulteerd.
Ik ben voornemens de bekostiging van de over te hevelen middelen per
1 januari 2013 budgettair onder het Hoofdlijnenakkoord te laten vallen.
178
Wat kosten medische hulpmiddelen jaarlijks?
In de Zvw bedragen de kosten aan medische hulpmiddelen € 1,4 miljard.
In de AWBZ bedragen de kosten aan (uitleen) hulpmiddelen € 75 miljoen.
De totale jaarlijkse kosten aan medische hulpmiddelen ( rolstoelen e.d.) in
de Wmo zijn niet bekend. ( zie vraag 7)
179
Wat kosten geneesmiddelen jaarlijks uitgesplitst per hoofdgroep?
Geneesmiddelen worden geclusterd naar ATC-hoofdgroep. De
ATC-hoofdgroep (ATC staat voor Anatomisch Therapeutisch Chemisch)
wordt door de Wereldgezondheidsorganisatie in Noorwegen toegekend.
De indeling naar werkingsstrategie is gebaseerd op de manier waarop het
geneesmiddel inwerkt op het ziekteproces. Elke hoofdgroep is onderverdeeld in 5 niveaus. Onderstaand vindt u de 16 hoofdgroepen op niveau 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

44

2011 (1 € 1 000)
A Maagdarmkanaal en metabolisme
B Bloed en bloedvormende organen
C Hartvaatstelsel
D Dermatologica
G Urogenitale stelsel en geslachtshormonen
H Systemische hormoonpreparaten excl geslachtshormoen
J Antimicrobiele middelen voor systemisch gebruik
L Oncolytica en immunomodulantia
M Skeletspierstelsel
N Zenuwstelsel
P Antiparasitica insecticiden en insectenwerende
middelen
R Ademhalingsstelsel
S Zintuiglijke organen
V Diverse middelen
X Geen ATC-code
Y Niet ingevuld
Totaal

687 010
239 270
898 740
139 470
15 370
174 790
358 130
795 160
148 850
633 440
6 765
589 230
124 810
64 131
209 730
932
5 224 828

1

Geactualiseerd op: 15-05-2012
NB/ cijfers over 2011 zijn voorlopige cijfers.

Bron: GIP/College voor zorgverzekeringen 2011

180, 181, 182 en 183
Voor welk bedrag wordt er jaarlijks aan geneesmiddelen vernietigd?
Welke geneesmiddelen worden veelal weggegooid en met welke reden?
Zijn er provinciale verschillen in de hoeveelheid geneesmiddelen die
jaarlijks worden weggegooid? Zo ja, welke?
Hoeveel geneesmiddelen laten apothekers vernietigen en wat kost dit
gemiddeld per apotheek?
Omdat er geen lokale, regionale of landelijke registratie is van deze
gegevens is niet bekend hoeveel medicatie jaarlijks wordt vernietigd na
inlevering, om welke geneesmiddelen het veelal gaat en welke kosten
hiermee per apotheek gemoeid zijn.
In sommige gevallen is vernietiging onvermijdelijk. Apotheken dragen
zorg voor de afvoer en vernietiging van ingeleverde medicatie. Niet
gebruikte medicatie die door de patiënt wordt ingeleverd is niet
herbruikbaar omdat de apotheker niet weet onder welke condities de
medicatie is bewaard en hij/zij daarom geen verantwoordelijkheid kan
nemen voor de kwaliteit van de medicatie.
Hoewel doelmatig gebruik en verstrekking van geneesmiddelen al deel
uitmaakt van de onderhandelingen tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders, zoals apothekers, blijkt uit signalen van zorgaanbieders dat nog
steeds sprake kan zijn van verspilling van genees- en hulpmiddelen. Zo
blijkt uit een recent onderzoek van thuiszorgorganisatie Buurtzorg dat
patiënten in de thuiszorg voor gemiddeld zo’n honderd euro aan
overgebleven medicijnen, verbandmiddelen en andere materialen thuis
hebben liggen. Ik hecht veel waarde aan doelmatig gebruik en ben dan
ook voornemens dergelijke verspilling aan te pakken. Daarom zal ik op
korte termijn met zorgaanbieders en zorgverzekeraars overleggen om te
bezien hoe deze verspilling nog verder terug te dringen.
Over mogelijkheden om, bijvoorbeeld via de verpakkingsgrootte van
genees- en hulpmiddelen, bij te dragen aan het terugdringen van
verspilling, wil ik in gesprek gaan met de fabrikanten. Bij hen rust een
grote verantwoordelijkheid op dit punt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

45

184
Wat zijn de kosten aan vermijdbare aan geneesmiddelen gebruik
gerelateerde opnames per jaar in 2010, 2011 en 2012?
Eind 2006 verscheen met de HARM-studie, het allereerste inzicht in
Nederland van ziekenhuisopnamens die het gevolg waren van
vermijdbaar onjuist gebruik van ziekenhuisopnames. Het bleek om 19 000
patiënten te gaan. In deze studie is aangegeven dat een vermijdbare
geneesmiddel gerelateerde ziekenhuisopname gemiddeld € 4,573,- aan
directe kosten met zich brengt. Naast deze directe kosten, is mogelijk ook
nog sprake van indirecte kosten zoals bijvoorbeeld arbeidsverzuim.
Ik heb over de gevraagde jaren 2010–2012 geen cijfers met betrekking tot
de ontwikkeling van deze kosten.
185
Wat zijn de kosten verbonden aan te weinig therapietrouw?
Een hoge therapietrouw is belangrijk om het optimale effect te behalen
van een behandeling. Therapietrouw verschilt tussen aandoeningen. Ruim
negen op de tien diabetespatiënten is therapietrouw. Van patiënten die
ADHD-geneesmiddelen of onderhoudsmedicatie voor astma/COPD
gebruiken is zes op de tien patiënten therapietrouw. Er zijn geen
verschillen tussen mannen en vrouwen. Jongere mensen zijn minder vaak
therapietrouw dan oudere mensen. Ook zijn er regionale verschillen, met
name bij ADHD en astma/COPD. Het percentage patiënten dat stopt met
de medicatie is hoger onder nieuwe gebruikers dan onder patiënten die
de middelen al langer gebruiken. Dit geldt voor alle geneesmiddelgroepen. Gezien deze diversiteit aan therapietrouw cq therapieontrouw
van de groepen patiënten en de geneesmiddelgroepen, kan er geen
algemene uitspraak worden gedaan over de kosten die verbonden zijn aan
te lage therapietrouw.
186
Hoeveel medische hulpmiddelen worden jaarlijks ingezet?
In de Zvw gaat het om 2,4 miljoen gebruikers van hulpmiddelen. De
hoeveelheid hulpmiddelen is niet volledig te geven omdat het hier zowel
om gebruiks- (rollator) als verbruikshulpmiddelen (verbandmateriaal) kan
gaan.
In de AWBZ gaat het om 1,5 miljoen gebruikers van (uitleen)hulpmiddelen. Hoeveel hulpmiddelen (krukken, bedden etc.) daar voor worden
ingezet is niet bekend.
Het aantal gebruikers van Wmo hulpmiddelen (rolstoelen e.d.) is niet
bekend. (zie vraag 7)
187
Op welke wijze houdt de Inspectie voor de Gezondheidszorg precies
toezicht op de veiligheid en deugdelijkheid van medische hulpmiddelen?
De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft het toezicht op
medische hulpmiddelen georganiseerd in haar programma «Medische
Technologie» (IGZ programma 10). In 2011 bestond dit programma uit 10
fte. De wettelijke basis voor het toezicht op medische hulpmiddelen is de
Wet Medische Hulpmiddelen, die is geïmplementeerd vanuit de Europese
wetgeving (Medical Devices Directives – MDD). Dit betreft productwetgeving waarin markttoelating van medische hulpmiddelen voor Europa is
geregeld. Het toezicht kent de volgende hoofdelementen:
1. Toezicht op producten via meldingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

46

2.
3.
4.
5.

Toezicht op Notified Bodies in de lidstaat
Toezicht op in de lidstaat gevestigde fabrikanten van klasse 1
medische hulpmiddelen
Toezichtsonderzoeken op speciale thema’s
Europese structurering en informatie uitwisseling

Sinds 2010 lopen er op Europees niveau discussies over aanpassingen
van de wetgeving voor medische hulpmiddelen. Dit kan leiden tot een
majeure herziening van de MDD. De verwachting is dat deze herziening
pas over enkele jaren zal kunnen worden geïmplementeerd. De
EU-commissaris Dalli heeft, n.a.v. de PIP affaire (borstimplantaten),
vergaande maatregelen aangekondigd, die het toezicht zeer versterkt
zonder dat daarvoor wetgeving hoeft worden aangepast. Ik heb mijn
medewerking hieraan toegezegd.
188
Hoeveel medische hulpmiddelen zijn ingetrokken vanwege onveiligheid of
ondeugdelijkheid? Welke hulpmiddelen betrof het?
De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft in 2011 geen medische
hulpmiddelen van de markt laten halen vanwege onveiligheid of
ondeugdelijkheid. Wel is één mogelijk vervalst medisch hulpmiddel uit de
handel gehaald (SpO2 sensoren van zuurstofmeters) op aanwijzen van de
IGZ.
189
Hoeveel geneesmiddelen zijn in 2010 en 2011 preferent geworden?
Voor het beantwoorden van deze vraag is informatie van en afstemming
met zorgverzekeraars nodig. Zodra deze informatie is ontvangen en
verwerkt zal de vraag schriftelijk worden beantwoord.
190
Hoeveel geneesmiddelen worden komend jaar preferent?
Preferentiebeleid wordt gevoerd door zorgverzekeraars. Welke producten
zij opnemen in het preferentiebeleid is per zorgverzekeraar verschillend en
is voor komend jaar nog niet bekend gemaakt. Zorgverzekeraars geven dit
aan in hun verzekeringspolissen.
191
Hoeveel geneesmiddelen zijn ingetrokken vanwege onveiligheid of
ondeugdelijkheid?
Er zijn sinds 2007 ruim 7 handelsvergunningen geschorst n.a.v.
problemen met de geneesmiddelen (veiligheidsissues). Een schorsing
n.a.v. een veiligheidsissue of ernstige bijwerking is de afgelopen jaren 1 à
2 keer per jaar aan de orde geweest. Het betreft hier geneesmiddelen die
al geregistreerd zijn en op de markt verkrijgbaar.
Daarnaast heeft de IGZ in 2011 48 recalls geregistreerd.
Een recall betreft het terughalen van het product door een fabrikant of
distributeur in verband met een defect aan het product en/of aan de
verpakking.
192
Hoeveel mensen krijgen via thuisvoorziening TNF-alfaremmers?
Naar schatting gebruiken een kleine 30 000 mensen deze geneesmiddelen.
In 2011 kreeg de grote meerderheid daarvan deze geneesmiddelen thuis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

47

afgeleverd. Naar schatting minder dan vijf procent van die mensen kreeg
bij die aflevering ook verpleegkundige ondersteuning bij de toediening
ervan. Vanaf 2012 is deze situatie veranderd. Het merendeel van de
mensen die voorheen de medicatie thuis kreeg afgeleverd krijgt deze
medicatie nu direct mee uit het ziekenhuis. Er zijn op dit moment nog
geen cijfers beschikbaar over de thuisvoorziening.
193
Voor welk bedrag is in totaal gedeclareerd via verlengde-armconstructies,
uitgesplitst naar instellingen en zelfstandige behandelaren?
Het is niet bekend voor welk bedrag er wordt gedeclareerd via de
verlengde-armconstructie. Dit wordt namelijk niet geregistreerd in de
dbc-systematiek en is ook niet uit andere bron bekend.
194 en 195
Hoeveel ggz-zorgaanbieders zijn gecontracteerd?
Hoeveel zelfstandige ggz-zorgverleners zijn gecontracteerd?
In 2009 is 64% van de eerstelijnspsychologen met een omzet boven de
duizend euro gecontracteerd en 80% van de tweedelijns vrijgevestigde
aanbieders met een omzet van boven de duizend euro. Bij de GGZ
instellingen zijn alle gebudgetteerde instellingen gecontracteerd. Meer
recente cijfers zijn nog niet beschikbaar. De contracteergraad van de niet
gebudgetteerde instellingen is niet bekend.
196
Welke oorzaken zijn er voor volumegroei bij ziekenhuizen en medisch
specialisten? In hoeverre heeft deze volumegroei te maken met het
DBC/DOT systeem? In hoeverre bevat het DBC-systeem een prikkel voor
het declareren van extra verrichtingen, welke onderzoeken zijn hierover
bekend?
De kosten in de zorg stijgen. Dat komt enerzijds doordat de vraag naar
zorg toeneemt (vergrijzing, toename aantal chronisch zieken, hogere eisen
patiënt) en anderzijds doordat steeds meer mogelijk is in de zorg
(technische ontwikkeling).
Het DBC/DOT-systeem is onderdeel van het bekostigingssysteem; belonen
naar prestaties. Samen met het veld is gekozen voor deze wijze van
bekostigen, waarmee kwaliteit en efficiency worden gestimuleerd. Hoewel
uit veel onderzoeken (waaronder de Marktscan Medisch specialistische
zorg van de NZa) blijkt dat de prijs in het vrije segment de afgelopen jaren
is gedaald, is het volume in delen van de sector gegroeid. Dit heeft als
positief effect dat veel wachtlijsten zijn weggewerkt. Welk effect het
DBC/DOT-systeem heeft op volumegroei staat niet vast (zo wijst ook het
promotieonderzoek van dr. Hasaart1 uit). Wel is het van belang om
perverse prikkels zoveel mogelijk uit het systeem te halen.
Het DOT-systeem zorgt voor betere herkenbaarheid en dus een betere
sturingsmogelijkheid voor zorgverzekeraars. Dat betekent niet dat de
ontwikkeling van het systeem klaar is. Het is van belang om te blijven
streven naar een balans tussen het belonen van prestaties zonder de
prikkel voor onnodige zorgverlening. Er zijn daarom bestuurlijke afspraken
gemaakt over een beheerste groei en er is een beheersmodel medisch
specialisten ingevoerd. Op lange termijn worden de mogelijkheden voor
het belonen van kwaliteit onderzocht.
1

Incentives in the Diagnosis Treatment
Combination payment system for specialist
medical care, dr. F. Hasaart, Julie 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

48

197
Kunnen de oorzaken van de tegenvallers, die bij elkaar 1,56 miljard euro
vormen worden uitgelegd?
De zorguitgaven 2011 zijn op basis van de gegevens van de NZa en het
CVZ geactualiseerd. Uit deze actualisering volgt een tegenvaller van
€ 1,56 miljard. Deze tegenvaller is in het VWS jaarverslag 2011 in tabel 5A
op pagina 157 per sector uitgesplitst. Deze overschrijding is niet nieuw.
Een groot deel hiervan is reeds in eerdere budgettaire nota’s gemeld en
toegelicht.
– 1e suppletoire wet 2011 € 665,9 miljoen
– Begroting 2012 € 407,1 miljoen
– 2e suppletoire wet 2011 -/- € 140,9 miljoen
– Slotwet 2011 € 629,4 miljoen
De Slotwet-mutaties 2011 (€ 629,4 miljoen) zijn toegelicht in het VWS
jaarverslag 2011 (zie verdiepingsbijlage op pagina 169 t/m 180).
198
Wat is de oorzaak van de overschrijding op tandheelkundige zorg van
€ 47 miljoen. Kan de oorzaak per hoofdgroep worden gespecificeerd?
De huidige cijfers laten zien dat de stijging van de kosten in alle onderscheiden hoofdgroepen voorkomt: in de groep jeugdigen (o.a. preventie
en mondhygiëne), in de groep volwassenen (m.n. implantaten) en in de
groep gebitsprothesen (m.n. volledige prothesen).
In juni levert het CVZ uitgebreidere en actuelere gegevens vanuit de
verzekeraars zodat een gedetailleerder inzicht bestaat over de opbouw
van de kosten.
199
Met welk aantal is het aantal consulten bij huisartsenzorg toegenomen?
Wat is hiervan de oorzaak?
Op basis van meest recente CVZ-gegevens is gebleken dat in 2011 circa
665 000 meer consulten hebben plaatsgevonden dan in 2010. Het is niet
duidelijk wat hiervan de oorzaak is.
200
Welk bedrag is er in 2011 besteed aan modernisering & innovatiemodules
bij de huisartsenzorg? Is dit meer dan geraamd?
Op basis van de gegevens die het CVZ in maart jl. heeft aangeboden over
de M&I modules blijkt dat in 2011 € 132,9 miljoen is uitgegeven. De
verschillende onderdelen binnen de huisartsenzorg worden niet apart
geraamd. In de begroting wordt dan ook een totaalbedrag opgenomen.
Wel kunnen we constateren dat sprake is van een toename van het
gebruik van M&I modules ten opzichte van 2010. In dat jaar bedroegen de
uitgaven voor M&I modules € 17,3 miljoen. Hierbij dient wel te worden
opgemerkt dat de module POH-S vanaf 2011 gecontracteerd wordt via de
M&I-modules of de ketens. In 2010 bedroegen de uitgaven voor POH-S
€ 77 miljoen. De toename wordt voor een deel hiermee verklaard.
201
Hoeveel medici zijn in 2010 en 2011 afgestudeerd, uitgesplitst per
specialisme?
Het aantal personen dat in een bepaald jaar een opleiding tot medisch
specialist of tot profielarts heeft afgerond, valt af te leiden uit de specialis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

49

tenregisters en de profielregisters die door de registratiecommissies van
de KNMG worden bijgehouden. Na het afronden van een erkende
medische vervolgopleiding of profielopleiding dient betrokkene zelf te
verzoeken om inschrijving in het betreffende register. Inschrijving is een
administratief proces met een aantal controlemomenten. Er kunnen
daardoor marginale verschillen bestaan tussen het aantal personen dat in
een bepaald jaar een opleiding heeft afgerond en het aantal personen dat
in datzelfde jaar in het betreffende register is ingeschreven. De
overzichten van de inschrijvingen in de registers in 2010 (uit mei 2011) en
in 2011 (uit mei 2012) zijn hieronder weergegeven.
202
In welke specialismen zijn de grootste tekorten aan medisch-specialisten
te vinden?
Het Capaciteitsorgaan heeft mij gemeld dat er tekorten zijn in specialisten
ouderengeneeskunde, jeugdartsen en artsen voor verstandelijk
gehandicapten.
203
Hoeveel klachten heeft het CAK in 2010 t/m 2012 ontvangen?
2010

2011

2012

– Het aantal ontvangen klachten in 2010 bedraagt 365 stuks.
– Deze klachten hebben betrekking op de eigen bijdrage regelingen en de CER.
– In 2010 zijn geen klachten m.b.t. de Wtcg ontvangen.
– Eind december 2010 is de eerste maand waarin tegemoetkomingen op basis van
de Wtcg zijn uitgekeerd.
– Het aantal ontvangen klachten in 2011 bedraagt 432 stuks.
– Deze klachten hebben betrekking op de eigen bijdrage regelingen, de CER en de
Wtcg.
– Het aantal ontvangen klachten in Q1 2012 bedraagt 129 stuks. Deze klachten
hebben betrekking op de eigen bijdrage regelingen, de CER en de Wtcg.

204 en 205
Hoeveel beroepen op bezwaar heeft het CAK in 2010 t/m 2012 ontvangen?
In hoeveel van het totaal aantal beroepen op bezwaar is de indiener in het
gelijk gesteld?
De cijfers hieronder hebben betrekking op alle beroepen op bezwaar
(eigen bijdrage regelingen, CER, Wtcg).
Jaar

Aantal ingediende
beroepen

Gegrond/ deels gegrond;
d.w.z. dat de indiener door
de rechter minimaal deels
in het gelijk is gesteld

Percentage

2010
2011
2012

398
279
99 (t/m 31 mei 2012)

144
82
57

36%
29%
57%

Totaal

776

283

36%

206
Hoeveel bedroegen de uitvoeringskosten van het CAK in 2011?
De totale uitvoeringskosten van het CAK (AWBZ/WMO/CER en Wtcg)
bedroegen € 95,6 miljoen in 2011. Dit bedrag geeft de totale exploitatiekosten van het CAK over 2011 weer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

50

207
Hoeveel bezwaarprocedures lopen thans bij het CAK en hoe lang lopen
deze procedures? Hoeveel uit 2009, 2010 en 2011?
Gestart in het jaar

Aantal nog lopende
bezwaarprocedures

2009
2010
2011
2012
Totaal per
31-5-2012

2
2
21
299
324

NB: De cijfers hierboven hebben betrekking op bezwaarprocedures m.b.t eigen bijdrage regelingen (niet CER en Wtcg).

208
Wat is de totale openstaande schuld die burgers bij het CAK hebben?
Opgelegd totaal door CAK = € 2,031 miljard
Totale openstaande schuld die burgers hebben bij het CAK = € 112,5
miljoen.
Onderverdeeld:
ZZV/WMO = € 38,4 mln (vrij invorderbaar € 29,6 miljoen)
(niet vrij invorderbaar1* = € 8,7 miljoen)
ZMV = € 74,1 mln (vrij invorderbaar € 59,1 miljoen)
(niet vrij invorderbaar = € 34,1 miljoen)
209
Wat is de gemiddelde hoogte van een openstaande schuld van een burger
bij het CAK?
Bij de eigen bijdrage regelingen is de gemiddelde hoogte van een
openstaande vordering, uitgesplitst naar ZZV/WMO en ZMV het volgende:
Regeling

Gemiddelde openstaande
vordering

Zorg zonder Verblijf (ZZV)/Wet maatschappelijke ondersteuning
(WMO)
Zorg met verblijf (ZMV)

€ 32
€ 117

210, 211, 212, 213 en 214
Hoeveel mensen hebben een openstaande schuld tot 1 000 euro, van
1 000 tot 5 000 euro, van 5 000 tot 10 000 euro, van 10 000–20 000, en
meer dan 20 000 euro bij het CAK?

1

onder niet vrij invorderbaar wordt verstaan
die schulden die door het CAK niet direct zijn
te vorderen, dit vanwege o.a. een
betalingsregeling.
Doordat het CAK periodiek (voor ZMV
maandelijks en voor ZZV/Wmo per vier
weken) factureert, is er altijd een hoog
openstaand saldo. Zeker op het moment dat
de facturen net zijn verzonden en de betalingstermijn nog niet is verstreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

51

Aantallen mensen/
regelingen
ZMV
ZZV/WMO

< € 1 000

€ 1 000 – € 5 000

€ 5 000 – € 10 000

€ 10 000 – € 20 000

> € 20 000

64 078
364 238

13 545
4 047

2 234
221

865
44

238
1

Hierbij dient te worden opgemerkt dat de maximale eigen bijdrage ZMV
€ 2 136,40 per maand bedraagt. Hierdoor kan de openstaande vordering
dus in korte tijd snel oplopen.
Ook dient te worden opgemerkt dat in deze openstaande vorderingen
facturen zijn opgenomen waarvan de betalingstermijn nog niet is
verstreken. Deze facturen zijn dus kort geleden verstuurd.
215
Hoeveel vorderingen van boven de 20 000 euro heeft het CAK verstuurd in
2009, 2010 en 2011?
Aantal facturen boven € 20 000
Jaar
2009
2010
2011

Totaal

Totaal

257
266
304
827

Voor de ZMV verstuurt het CAK per jaar 2,76 miljoen facturen. Deze hoge
facturen zijn dus een uitzondering.
Bij correcties (bijv. een gewijzigd inkomen) worden de oorspronkelijke
facturen gecrediteerd en daarna wordt deze gehele periode opnieuw
gefactureerd. Dit verklaart ook de facturen met hoge bedragen.
Het CAK kent een speciale behandeling van hoge facturen. Deze worden
eerst extra gecontroleerd. Daarna wordt contact gezocht met de klant.
Deze rekening wordt dus nooit zomaar zonder toelichting vooraf
verstuurd. De klant wordt telefonisch geïnformeerd over de ontstane
situatie. Indien noodzakelijk wordt gezamenlijk gekomen tot een
betalingsregeling.
In de huidige regelgeving is geen termijn opgenomen voor de herziening
van de eigen bijdrage ZMV. Dit houdt in dat het CAK correcties tot
maximaal vijf jaar terug (conform BW) dient door te voeren. In de praktijk
speelt nu nog de facturatiestop Wtcg (dit houdt in dat we vanaf
1 december 2009 niet meer met terugwerkende kracht over 2008 en eerder
mogen factureren in het nadeel van de klant). Door de facturatiestop dient
het CAK nu maximaal vier jaar terug correcties door te voeren.
216
Hoeveel mensen hebben hun tegemoetkoming op grond van de Wtcg
teruggestort?
In totaal hebben in 2010 en 2011 19 rechthebbenden de tegemoetkoming
op basis van de Wtcg teruggestort.
217
Hoeveel mensen hebben bezwaar ingediend omdat zij geen tegemoetkoming wensen te ontvangen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

52

Geen. Mensen die geen tegemoetkoming wensen te ontvangen, kunnen
dit op diverse manieren aangeven. Daardoor leidt dit niet tot een bezwaar.
Indien een burger een afstandverklaring heeft getekend, maakt het CAK de
tegemoetkoming niet over. Daarnaast zijn er mensen die de tegemoetkoming terugstorten. Zoals vermeld in vraag 216 hebben in 2010 en 2011
19 klanten de tegemoetkoming teruggestort.
218
Hoeveel mensen hebben bezwaar ingediend omdat zij menen ten
onrechte geen tegemoetkoming Wtcg te hebben ontvangen?
Er zijn voor regelingsjaar 2010 (uitgekeerd in 2011) in totaal 27 404
aanvragen afgewezen. In 3 044 gevallen is hiertegen bezwaar ingediend.
219
Wat is de gemiddelde looptijd van een bezwaar met betrekking tot de
Wtcg?
De gemiddelde doorlooptijd van een bezwaar is 92 dagen. Dit is gemeten
vanaf ontvangst bezwaar tot versturen van de beslissing op bezwaar.
220, 221 en 222
Hoeveel mensen hebben in 2009, 2010 en 2011 bezwaar gemaakt met
betrekking tot de Compensatie Eigen Risico (CER)? Hoeveel tot dusverre in
2012?
Hoeveel bezwaren met betrekking tot de CER zijn toegekend?
Indien alle jaarlijks ingediende bezwaren met betrekking tot de CER
werden toegekend, welk bedrag zou hiermee gemoeid zijn?
Jaar

Aantal
(220)

Bedrag
(222)

Toegekend
(221)

Percentage (221)

2009
2010
2011

2 957
1 976
515

€ 147 850,-€ 106 704,-€ 28 840,--

224
612
49

7,7%
31%
9,5%

Bovenstaande aantallen geven het aantal bezwaarschriften voor de CER
weer die over de jaren 2009 t/m 2011 zijn ontvangen.
In 2010 heeft zorgverzekeraar VPZ en Turien & co in eerste instantie niets
aangeleverd. Zodoende zijn klanten van deze verzekeraars niet in
aanmerking gekomen voor de CER 2010 in de primaire beschikkingsronde.
Nadat deze klanten zijn afgewezen voor hun aanvraag, zijn zij in bezwaar
gegaan. Hieruit volgden veel gegronde bezwaren. Dit verklaart het
significante verschil in percentage tussen de overige regelingsjaren en
2010.
223
Hoeveel volwassenen in Nederland hebben overgewicht in 2010, 2011 en
2012?
Alleen de cijfers van overgewicht, inclusief ernstig overgewicht (obesitas),
van 2010 zijn bekend. Van de volwassenen (20 jaar en ouder) had 48,2%
overgewicht (waarvan 11,4% obesitas). Onderverdeeld in geslacht heeft
53,6% van de mannen overgewicht (waarvan 10,2% obesitas) en 42,9%
van de vrouwen (waarvan 12,6% obesitas).1

1
Bron: CBS Permanent Onderzoek Leef
Situatie (POLS).

224
Hoeveel kinderen in Nederland hebben overgewicht in 2010, 2011 en
2012?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

53

Voor kinderen (2–20 jaar) zijn alleen de cijfers van overgewicht, inclusief
ernstig overgewicht (obesitas), van 2010 bekend. Van de jongens had
13,7% overgewicht (waarvan 3,4% obesitas) en van de meisjes had 13%
overgewicht (waarvan 3% obesitas).1
225
Welke verschillen van overgewicht percentages zijn waarneembaar tussen
provincies?
Er zijn gegevens bekend voor jongeren en voor volwassenen.
Voor jongeren is Nederland verdeeld in vier landsdelen, niet in provincies.
Het beeld op basis van die indeling is voor 2010 als volgt:2
– landsdeel Noord, percentage overgewicht 10,4% (waarvan obesitas
2,3%)
– landsdeel Oost, percentage overgewicht 15,3% (waarvan obesitas
2,7%)
– landsdeel West, percentage overgewicht 16,0% (waarvan obesitas
3,4%)
– landsdeel Zuid, percentage overgewicht 15,3% (waarvan obesitas
4,3%)
Voor volwassenen is een indeling over provincies beschikbaar.
Het gemiddelde beslaat de periode 2008–2010 en laat verschillen in
overgewicht (inclusief obesitas) zien.3 We zien een paar verschillen:
Noord-Holland, Friesland en Utrecht hebben minder overgewicht dan de
andere provincies. Gemiddeld heeft het merendeel van de provincies
47–53% overgewicht. Utrecht heeft gemiddeld minder overgewicht dan
Noord-Holland en Friesland: 35–39% vs. 43–47% gemiddeld.
De vergelijking op provincieniveau wordt sinds 1981 bijgehouden. Over
deze periode heen is een toename van overgewicht te zien vanuit Noord
en Oost Nederland via Zuid naar West. Drenthe scoort over alle periodes
het hoogst en Utrecht het laagst.

1

Bron:CBS Jeugdmonitor.
Bron: CBS Jeugdmonitor.
3
Bron: RIVM Zorgatlas http://
www.zorgatlas.nl/beinvloedende-factoren/
lichamelijke-eigenschappen/ontwikkelingovergewicht-per-provincie/
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 240 XVI, nr. 6

54