Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1720
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de Staatssecretaris van Financiën en de
Minister van Economische Zaken en Klimaat over onvoorziene fiscale gevolgen
van de bevingsschade (ingezonden 2 maart 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën), mede namens de Minister
van Economische Zaken en Klimaat (ontvangen 10 april 2018). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1549.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Los ook meteen de fiscale sores rond de
bevingsschade in Groningen op»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat onduidelijkheid over de fiscale gevolgen van compensatie en versterking tot onzekerheid kan leiden bij mensen die zoveel mogelijk
voorkomen moet worden?
Antwoord 2
Ja. Op 19 maart jongstleden is het nieuwe schadeloket van de onafhankelijke
Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) gestart. De
commissie stelt binnen de kaders van het Besluit Mijnbouwschade Groningen
haar werkwijze vast. De TCMG publiceert naar verwachting in april haar
werkwijze. Zodra de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade haar werkwijze
heeft vastgesteld en gepubliceerd, is het van belang snel duidelijkheid te
scheppen over de eventuele fiscale gevolgen van besluiten.
Het voornemen is om op de website van de Belastingdienst een publicatie op
te nemen waarin de fiscale behandeling van de compensatieregelingen is
opgenomen. Dat geldt zowel voor particulieren als voor ondernemers voor de
inkomstenbelasting. Een dergelijke beschrijving schept duidelijkheid voor
degenen die de vergoedingen ontvangen.

1

ah-tk-20172018-1720
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Los ook meteen de fiscale sores rond de bevingsschade in Groningen op, FD, 20 februari 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3, 4, 5
Wilt u ingaan op de genoemde voorbeelden in het artikel en helderheid
geven voor die situaties?
Hoe worden de vergoedingen voor immateriële schade en de waardedaling
van woningen in de belastingheffing betrokken?
Hoe is dat in deze gevallen voor bedrijven en maakt het daarbij nog uit in
welke vorm (bv, nv, vof, zzp) de onderneming wordt gedreven?
Antwoord 3, 4, 5
Er is onderscheid tussen compensatie die wordt ontvangen door particulieren
en compensatie die wordt ontvangen door ondernemers. Hierna wordt
ingegaan op de in het artikel benoemde voorbeelden.
Box 3
In het algemeen geldt dat vergoedingen in de privésfeer voor (immateriële)
schade niet worden aangemerkt als voordelen uit een bron van inkomen.
Mits de vergoedingen niet zien op inkomensschade zijn deze dus niet
belastbaar in box 1. Dit geldt ook voor vergoedingen in de privésfeer voor de
waardedaling van een eigen woning.
In eerste instantie wordt bij materiële schade ingezet op schadeherstel en de
verwachting is dat eventuele schadevergoedingen benut worden om schade
te herstellen.
Het bedrag van de vergoedingen kan – afhankelijk van de aanwending van
die vergoedingen – op de peildatum, 1 januari van de kalenderjaren na het
jaar van ontvangst van de vergoedingen, wel deel uitmaken van de rendementsgrondslag van box 3. Voor zover de rendementsgrondslag meer
bedraagt dan het heffingvrij vermogen (€ 30.000, bij fiscale partners
€ 60.000) is belasting verschuldigd. Ook de rechten op schadevergoedingen
kunnen op de peildatum deel uitmaken van de rendementsgrondslag van box
3. Via het verzamelinkomen en de rendementsgrondslag van box 3 werkt dit
door naar de inkomensafhankelijke regelingen, zoals toeslagen (inkomenstoets en vermogenstoets). De rendementsgrondslag van box 3 wordt elk jaar
op 1 januari vastgesteld.
Eigen woning
Zoals hiervoor toegelicht kan het bedrag van de vergoeding voor de
waardedaling van de eigen woning – afhankelijk van de aanwending van die
vergoeding – dan wel het recht op vergoeding een bezitting vormen in box 3.
Het gebruiken van een ontvangen vergoeding voor het al dan niet aflossen
van de eigenwoningschuld is een keuze van de gedupeerde. Indien de
vergoeding voor de waardedaling van de eigen woning wordt gebruikt voor
het aflossen van de eigenwoningschuld, vermindert de eigenwoningschuld.
Bij verkoop van de eigen woning wordt de eventuele eigenwoningreserve
vastgesteld.2 De eigenwoningreserve is van belang voor het bepalen van de
maximale hoogte van de eigenwoningschuld van een eventuele nieuwe eigen
woning. Omdat het uitgangspunt van de regeling is dat het bedrag van de
eigenwoningreserve wordt aangewend voor de volgende eigen woning, geldt
dat hoe hoger de eigenwoningreserve is, hoe lager de maximale eigenwoningschuld is. De renteaftrek is beperkt tot rente over schulden die behoren
tot de eigenwoningschuld. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen
aflossingen die kunnen worden gedaan door de ontvangst van een vergoeding voor de waardedaling van de eigen woning en andere aflossingen.
Onteigening en bedrijfsverplaatsing
In het artikel wordt ook gerefereerd aan onteigening en bedrijfsverplaatsing.
Er is geen sprake van onteigening en het is de inschatting dat bedrijfsverplaatsing direct of indirect gerelateerd aan winning uit het Groningenveld zich
slechts in een beperkt aantal gevallen zal (kunnen) voordoen.
Bij een bedrijfsverplaatsing van een onderneming (voor de inkomstenbelasting) gedreven door een natuurlijk persoon speelt de vraag of sprake is van

2

Dit is de verkoopprijs verminderd met de verkoopkosten en verminderd met de eigenwoningschuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

staking van de onderneming, gevolgd door de start van een nieuwe
onderneming, of dat sprake is van verplaatsing en voortzetting van de
(«oude») onderneming.
Of sprake is van staking van de onderneming is een feitelijke toets die aan de
hand van de jurisprudentie (identiteitscriterium) moet plaatsvinden. Genoemd
criterium houdt in dat de verplaatsing door een ondernemer van zijn
bedrijfsuitoefening niet leidt tot staking van de onderneming indien de
identiteit van de onderneming ondanks de verplaatsing ervan wezenlijk
dezelfde is gebleven.
Als geen sprake is van staking van een onderneming zal ten aanzien van de
ontvangen schadevergoeding en de bij verkoop gerealiseerde boekwinst
veelal de herinvesteringsreserve soelaas kunnen bieden. Als wel sprake is
van staking gelden er stakingsfaciliteiten en kan mogelijk een beroep worden
gedaan op de doorschuifregeling via te conserveren inkomen naar een
andere onderneming, zodat geen sprake is van onmiddellijke belastingheffing.
Bij een bv of een andere belastingplichtige voor de vennootschapsbelasting
doet zich bij een bedrijfsverplaatsing geen staking van een onderneming
voor.
Vraag 6, 7
Overweegt u een specifiek fiscaal beleidsbesluit voor Groningen? Zo ja,
wanneer kan dat tegemoet worden gezien?
Bent u bereid fiscale helderheid te scheppen voor alle inwoners en bedrijven
in Groningen? Zo ja, op welke wijze gaat u daarvoor zorgen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 6, 7
Voor zowel burgers als bedrijven is het belangrijk dat helder wordt gecommuniceerd wat de mogelijke fiscale gevolgen zijn van de verschillende compensatieregelingen. Daartoe behoren ook de gevolgen voor het recht op
toeslagen. Zodra de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade haar werkwijze
heeft vastgesteld en gepubliceerd, is het van belang snel duidelijkheid te
scheppen over de eventuele fiscale gevolgen van deze regelingen.
Er wordt geen specifiek fiscaal beleidsbesluit overwogen. Zoals ik eerder
aangaf bestaat wel het voornemen om op de website van de Belastingdienst
een publicatie op te nemen waarin de fiscale behandeling van de compensatieregelingen is opgenomen. Andere websites voor betrokkenen kunnen dan
een link opnemen naar de informatie op de website van de Belastingdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3