Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 545

Wet- en regelgeving financiële markten

Nr. 16

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 november 2013
Naar aanleiding van een motie van de Tweede Kamerleden De Vries (VVD)
en Koolmees (D66) (Kamerstuk 29 507, nr. 118) heeft het ministerie van
Financiën bijeenkomsten belegd met de sector om tot voorstellen te
komen om het vakbekwaamheidsbouwwerk op onderdelen te versoepelen, waarbij de kwaliteit gewaarborgd blijft.
De aanleiding om het huidige vakbekwaamheidsbouwwerk aan te passen
is de evaluatie die in 2011 heeft plaatsgevonden. In mei 2011 heb ik de
Kamer hierover geïnformeerd middels een brief met de evaluatie als
bijlage.1 De evaluatie vond plaats naar aanleiding van signalen van de
Tweede Kamer, toezichthouders, marktpartijen en consumentenorganisaties waaruit bleek dat verbeteringen van het bouwwerk noodzakelijk
waren. In de evaluatie is onder andere over permanente educatie (PE)
opgemerkt dat het onvoldoende mogelijk is om de kwaliteit van het
huidige systeem te borgen en adequaat toezicht te houden. Er is een
stroming richting het laagste niveau zichtbaar. Ik licht dit hieronder toe.
In de praktijk blijkt dat veruit het grootste gedeelte van de markt aan de
PE-plicht voldoet door het volgen van een PE-programma en niet door het
afleggen van een PE-examen. Een van de redenen daarvoor kan zijn dat
de slagingspercentages voor het volgen van een programma over het
algemeen een stuk hoger liggen dan bij het afleggen van een PE-examen.
In een ideale wereld zouden deze hoge slagingspercentages een teken
kunnen zijn van de effectiviteit van een PE-programma. De toezichtervaringen van het College Deskundigheid Financiële Dienstverlening (CDFD)
in de PE-cyclus leren echter dat het niveau van de PE-programma’s voor
een groot deel te laag was. Het CDFD heeft vervolgens vanaf de PE-cyclus
van 2010/2011 maatregelen genomen om de handhaving van het wettelijk
minimumniveau te bevorderen, doch het CDFD heeft meermaals
aangegeven dat dat in de bestaande systematiek niet op een duurzame en
kosteneffectieve manier te borgen is. Daarnaast biedt het enkel bijwonen
1

kst-32545-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Kamerstuk 32 545, nr. 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 545, nr. 16

1

van PE-programma’s geen garantie over het bereikte vakbekwaamheidsniveau van de adviseur. Ik heb daarom besloten om het vakbekwaamheidsbouwwerk aan te passen. Ik heb de Tweede Kamer bij brief van 2 mei
2011 over dit voorstel geïnformeerd.2
Ik heb gekozen voor een tweeledige systematiek: de verplichting dat de
onderneming de bedrijfsvoering zodanig inricht dat een vakbekwame
financiële dienstverlening aan consumenten wordt gewaarborgd
(bedrijfsvoeringsmodel) en een diplomaplicht met periodieke PE-examens
voor de individuele adviseur. Bij het bedrijfsvoeringsmodel ligt de
verantwoordelijkheid bij de onderneming. Zij dient er voor zorg te dragen
dat haar werknemers over het vereiste niveau van vakbekwaamheid
beschikken en derhalve beschikken over kennis die up to date is. Hierbij
kan de financiële dienstverlener het bedrijfsvoeringsmodel inrichten en
afstemmen op de werkzaamheden van de onderneming. Daarnaast zal er
vanaf 2014 een diplomaplicht met periodieke PE-examens voor de
individuele adviseur bestaan. Deze examens mogen uitsluitend via een
centrale examenbank worden afgelegd. Door middel van de centrale
examenbank wordt een uniform examenniveau gegarandeerd en is het
niet langer mogelijk (neerwaarts) te concurreren op de kwaliteit van een
examen of programma. Dit is van belang, zodat de adviseur in kwestie op
een uniforme manier kan aantonen dat hijzelf over de vereiste vakbekwaamheid beschikt om de consument van een goed advies te kunnen
voorzien.
De examens kunnen worden afgelegd bij de erkende exameninstituten.
Voor het gebruik van de centrale examenbank worden kosten in rekening
gebracht aan de exameninstituten. De leges per afgenomen examen
worden voor 2014 vooralsnog vastgesteld op 46 euro. Een examen kan in
dit verband zowel een PE-plus examen zijn voor een beroepskwalificatie
als een initieel examen voor een module. De Dienst Uitvoering Onderwijs
(DUO) factureert deze leges aan de exameninstituten. Het streven is het
tarief van de leges de komende jaren zo stabiel mogelijk te houden.
Om uitvoering te geven aan de motie hebben de afgelopen weken diverse
gesprekken plaatsgevonden. Op 11 oktober jl. is gesproken met alleen de
brancheorganisaties voor onafhankelijk financieel adviseurs (Adfiz, CFD,
NVGA, NVF en OvFD). Vervolgens heeft er op 15 oktober jl. een bijeenkomst plaatsgevonden met de brancheorganisaties voor onafhankelijk
financieel adviseurs, de NVB, het Verbond, VFN, SEH, AFM en CDFD. Op
5 november jl. stond een derde bijeenkomst gepland, specifiek over de
doorgevoerde verbetering van PE eind- en toetstermen. Deze bijeenkomst
is helaas geannuleerd aangezien er vanuit de brancheverenigingen voor
onafhankelijk financieel adviseurs op 1 november jl. een gezamenlijke
afzegging kwam. Op 26 november jl. is wederom gesproken met de
brancheorganisaties voor onafhankelijk financieel adviseurs, de NVB, het
Verbond, VFN, SEH, AFM en CDFD waarbij het ministerie een voorstel
voor versoepeling heeft toegelicht op basis van de suggesties die in
voorgaande overleggen waren gedaan.
Tijdens bovenstaande bijeenkomsten hebben marktpartijen suggesties
kunnen inbrengen om het nieuwe vakbekwaamheidsbouwwerk op een
aantal punten te versoepelen. Er is een aantal ideeën en versoepelingen
aangedragen. Het idee dat de brancheverenigingen voor onafhankelijk
financieel adviseurs hebben ingebracht tijdens de eerste twee bijeenkomsten behelst een PE-puntensysteem waarbij adviseurs verplicht zijn
binnen een bepaalde periode een geaccrediteerde opleidingsactiviteit bij
te wonen. Behaalde studiepunten worden vastgelegd in een openbaar
2

Kamerstuk 32 545, nr. 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 545, nr. 16

2

PE-register. Daarnaast stellen de brancheverenigingen voor om een
tuchtsysteem in te voeren: wanneer niet aan de verplichte PE is voldaan,
volgt doorhaling in het register en mag de betreffende activiteit niet meer
worden verricht. Ook is voorgesteld om dit idee naast het PE-examen te
hanteren. Men zou dan in dit duale systeem kunnen kiezen op welke wijze
de vakbekwaamheid wordt geborgd.
Het ministerie heeft bovenstaande ideeën beoordeeld en is tot de
conclusie gekomen dat dit geen wenselijke alternatieven zijn voor het
nieuwe vakbekwaamheidsbouwwerk. Het voorstel lost het huidige
probleem, namelijk niet over de gehele linie voldoende en uniform te
borgen kwaliteit van PE-programma’s, niet op. Aanwezigheid bij
programmas in plaats van afleggen van een examen borgt bovendien
niet het vereiste niveau van vakbekwaamheid.
Een ander idee dat voorgesteld is, ziet op het borgen van de vakbekwaamheid door middel van de bedrijfsvoering van de financiële
dienstverlener. Een voorbeeld hiervan is dat medewerkers op de hoogte
blijven van actuele ontwikkelingen via het intranet en via interne
toetssystemen een toets maken om aan te tonen dat zij vakbekwaam zijn.
Bezwaar hiertegen is dat er een grote kans bestaat dat de toetsvragen en
antwoorden bekend raken binnen het bedrijf. Daarnaast dient het CDFD al
deze toetsvragen te valideren, wat met het huidige systeem reeds een
kostbare, arbeidsintensieve, zo niet onmogelijke werkwijze bleek.
Er is tijdens de bijeenkomsten tevens opgemerkt dat het periodieke
examen in het kader van permanente educatie strenger is dan bij
vergelijkbare beroepsgroepen, zoals advocaten en notarissen. Deze
beroepsgroepen zijn echter niet goed vergelijkbaar met financieel
adviseurs. Zo is er bij deze beroepsgroepen sprake van een duidelijker
afgebakende groep. Daarnaast gelden er hoge instapeisen (waaronder
een afgeronde academische opleiding) en beschikken deze beroepsgroepen over een beroepsvereniging, waarbij de in een lange geschiedenis opgebouwde normerende werking van het tuchtrecht een belangrijke rol speelt. De groep financieel adviseurs is veel diffuser, de
instapeisen zijn minder stringent en de normerende werking van een in
een lange kwaliteitsgeschiedenis opgebouwde beroepsvereniging met
tuchtrecht ontbreekt.
In het nieuwe vakbekwaamheidsbouwwerk blijft het afleggen van
PE-examen via de centrale examenbank, wat mij betreft, de meest
adequate en betrouwbare wijze om te borgen dat de individuele
medewerkers voldoen aan de vereiste vakbekwaamheid. Door middel van
de centrale examenbank wordt een uniform examenniveau gegarandeerd
en is het niet langer mogelijk (neerwaarts) te concurreren op de kwaliteit
van een examen of programma. Met het oog op een zorgvuldige
invoering in januari 2014 zijn reeds noodzakelijke voorbereidingen
getroffen. Zo is gestart met de ontwikkeling van de examen-afnamesoftware en de ontwikkeling van een basisset met examenvragen voor de
modules. DUO treft alle voorbereiding voor de uitvoering van de centrale
examenbank. Ook is de bijbehorende regelgeving gereed, die in december
zal worden gepubliceerd.
Naast de hierboven genoemde ideeën heeft het ministerie uit de gevoerde
overleggen veel input gekregen om op onderdelen het vakbekwaamheidsbouwwerk te versoepelen. Op basis van deze input ben ik voornemens de
volgende versoepelingen door te voeren, waarbij tevens de kwaliteit van
het vakbekwaamheidsbouwwerk geborgd blijft:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 545, nr. 16

3

–

–

–

–

–

–

Verlenging van de overgangstermijn van 1,5 naar 2 jaar om de markt
meer tijd te geven om aan de nieuwe vakbekwaamheidsregels te
voldoen.
De mogelijkheid om goede en actueel gehouden diploma’s toe te
voegen aan de gelijkstellingenlijst. Deze examens kunnen dus worden
gelijkgesteld met het huidige initiële Wft diploma. De diplomahouder
dient vervolgens nog wel een PEplus-examen af te leggen voor de
relevante beroepskwalificatie(s).
Herziening van de PEplus eind- en toetstermen. Het aantal eind- en
toetstermen is met 30% gereduceerd. Binnen de gekozen opzet zijn
vermijdbare doublures en niet relevante termen verwijderd, zodat in
beginsel enkel nog relevante actualiteiten, vaardigheden en competenties getoetst worden.
Het PEplus-examen voor Consumptief krediet hoeft niet te worden
afgelegd bij het behalen van het PEplus-examen Hypothecaire krediet.
Een adviseur die in het bezit is van geldige diploma’s Consumptief
Krediet, Hypothecair Krediet en Basis hoeft dus alleen PEplus-examen
Hypothecair Krediet af te leggen. Daarmee verkrijgt hij zowel de
beroepskwalificatie adviseur Hypothecair krediet als de beroepskwalificatie adviseur Consumptief krediet. Deze nieuwe vrijstelling geldt
naast de overige dwarsverbanden tussen beroepskwalificaties:
– PEplus-examen Schade zakelijk (waarvan relevante onderdelen van
Schade particulier deel uitmaken) leidt tevens tot PEplus-examen
Schade particulier;
– PEplus-examen Pensioen (waarvan relevante onderdelen van
Vermogen deel uitmaken) leidt tevens tot PEplus-examen
Vermogen;
– PEplus-examen Hypothecair krediet (waarvan relevante onderdelen
van Vermogen deel uitmaken) leidt tevens tot het PEplus-examen
Vermogen.
– Alle PEplus-examens (waarvan relevante onderdelen van Basis deel
uitmaken) leiden tot het PEplus-examen Basis.
Wijziging van de modulestructuur:
– De modules Volmacht worden opgeschort. Naar aanleiding van
geluiden uit de markt en vanwege voorschrijdend inzicht is het
besef ontstaan dat deze modules mogelijk niet goed aansluiten bij
wat nodig is om de consument te beschermen en goed toezicht te
houden. Het CDFD zal daarom begin 2014 in overleg met de sector
bezien hoe de modules Volmacht in de toekomst het beste kunnen
worden ingericht.
– De module Basis zal worden geschrapt uit de beroepskwalificatie
Zorg. De module Basis bevat namelijk veel eind- en toetstermen die
niet relevant zijn voor het adviseren in zorgverzekeringen.
Relevante eind- en toetstermen uit de module Basis zullen worden
toegevoegd aan de module Zorg.
Toetsen van in beginsel enkel PE-actualiteiten die binnen een tijdsbestek van één jaar hebben plaatsgevonden. Daarnaast kunnen relevante
actualiteiten die niet binnen dit tijdsbestek vallen getoetst worden
indien op het moment van het afleggen van het PE-examen deze nog
van belang zijn. Dit kan op tweeërlei wijze worden gerealiseerd. Ten
eerste door het verkorten van het proces van het ontwikkelen van einden toetstermen wordt voorkomen dat «oude» kennis wordt getoetst.
Ten tweede worden marktpartijen actief betrokken bij het ontwikkelproces om te bevorderen dat de eind- en toetstermen voldoende
aansluiten bij de dagelijkse praktijk van de adviseur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 545, nr. 16

4

Met bovenstaande versoepelingen wordt naar het oordeel van het
ministerie uitvoering gegeven aan de motie en wordt tegemoet gekomen
aan belangrijke kritiek in de markt op het vakbekwaamheidbouwwerk
waarbij de kwaliteit van het bouwwerk behouden blijft.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 545, nr. 16

5