3
Hoofdlijnenbeleid ministerie van Buitenlandse Zaken

minister daar nog op ingaan. Die zaak houdt ons namelijk
heel erg bezig.
Dank u wel, voorzitter.

Aan de orde is het tweeminutendebat Hoofdlijnenbeleid
ministerie van Buitenlandse Zaken (CD 14/6).

De voorzitter:
Dank u wel. Dank ook voor uw beknoptheid.

De voorzitter:
Aan de orde is het tweeminutendebat Hoofdlijnenbeleid
ministerie van Buitenlandse Zaken. De eerste termijn van
de Kamer is geweest in een vijf uur durend debat. Ik heet
de minister van Buitenlandse Zaken van harte welkom. Ik
heet de collega's van harte welkom. Vandaag en morgen
zijn er, voor nu, 30 tweeminutendebatten ingepland. Dat
betekent dat wij proberen om alleen de moties te behandelen. Wij gaan dus geen lange inleidingen houden en wij
stellen niet te veel vragen. De heer Kuzu is de eerste spreker,
maar ik zie hem nog niet. Hij krijgt straks dus het woord.

Het woord is aan de heer Kuzu. Hij spreekt namens DENK.
We hebben het kerstregime vandaag: moties voorlezen en,
als het moet, heel kort een vraag stellen. Meneer Kuzu kent
dat nog wel.

Ik geef allereerst het woord aan mevrouw Agnes Mulder.
Zij zal spreken namens het CDA.

De heer Kuzu (DENK):
Voorzitter, dank u wel.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Voorzitter, dank.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

constaterende dat onderzoeken van onder andere Bellingcat,
CNN, The Washington Post, The New York Times, de
Palestijnse Autoriteit alsmede de VN-mensenrechtenrapporteur Israël als meest waarschijnlijke dader hebben aangemerkt voor de dood van Al-Jazeera-journaliste Shireen Abu
Akleh;
constaterende dat sinds 2000 meer dan 40 andere Palestijnse journalisten door Israël zijn doodgeschoten;

constaterende dat er op dit moment geen vredesonderhandelingen plaatsvinden tussen de Israëli's en de Palestijnen;

roept de regering op alles in het werk te stellen dat de
onderste steen boven komt in deze zaak en dat de verantwoordelijken zullen worden berecht,

van mening dat het kabinet zich moet blijven inspannen
voor het bijeenbrengen van de Israëlische en Palestijnse
gemeenschappen om te bouwen aan vrede van onderop;

en gaat over tot de orde van de dag.

verzoekt de regering in kaart te brengen in hoeverre de
steun voor verzoeningsprojecten waarbij Israëlische en
Palestijnse jongeren nader tot elkaar worden gebracht,
vanuit Nederland en internationale fondsen kan worden
geïntensiveerd, en de Kamer hierover voor de begrotingsbehandeling te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Agnes Mulder en
Ceder.
Zij krijgt nr. 93 (35925-V).
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Voorzitter. Ik heb toch nog één vraag aan de minister. Die
heeft te maken met de kwestie Shireen Abu Akleh. Zij is als
journaliste doodgeschoten in mei. Ik wil graag weten hoe
het gaat met het internationale onderzoek. Wij zagen afgelopen week dat de kogel is overhandigd. Misschien kan de

Tweede Kamer

Hoofdlijnenbeleid ministerie van
Buitenlandse Zaken

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Kuzu.
Zij krijgt nr. 94 (35925-V).
De heer Kuzu (DENK):
Ik heb een sprintje getrokken naar de zaal. Dat voel ik wel.
De voorzitter:
Ik hoor het. Neemt u vooral rustig de tijd voor uw moties.
De heer Kuzu (DENK):
Dank. Ik ga verder met mijn tweede motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

6 juli 2022
TK 101

101-3-1

overwegende dat de AIV al in 2013 schreef dat de verantwoordelijke actoren binnen de internationale gemeenschap
er niet aan ontkomen om naast woorden van protest ook
daden te laten volgen indien Israël niet bereid blijkt een
einde te maken aan de groeiende kolonisering van de
bezette gebieden;
roept de regering op om in EU verband te pleiten om concrete maatregelen te gaan nemen tegen het nederzettingenbeleid, zoals het opschorten van het EU-associatieverdrag,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Kuzu.
Zij krijgt nr. 95 (35925-V).
De heer Kuzu (DENK):
Voorzitter. De laatste motie.

constaterende dat autocratische regimes als China en Rusland deze strategische afhankelijkheden inzetten als drukmiddel, en ook als tegenmiddel om zelf niet onder druk te
kunnen worden gezet;
constaterende dat strategische afhankelijkheden van specifieke autocratische regimes zoals China groot blijven of
zelfs toenemen, terwijl China zelf een strategie voert van
asymmetrisch ontkoppelen;
constaterende dat het amendement-Brekelmans c.s. in de
begroting Buitenlandse Zaken 2022 middelen heeft vrijgemaakt om voorbereidingen te treffen voor een taskforce
om strategische afhankelijkheden te verminderen;
van mening dat Nederland en de EU de strategische
afhankelijkheden van specifieke autocratische regimes (in
het bijzonder China en Rusland) moeten verminderen, en
tegelijkertijd juist moeten stimuleren dat anderen afhankelijk
zijn van de EU;
overwegende dat het afbouwen van strategische afhankelijkheden acties vereist van het bedrijfsleven, onderzoeksinstellingen en ministeries, zowel op nationaal als Europees
niveau;

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat Amnesty International, Human Rights
Watch, B'Tselem, Al-Haq en vele anderen na jarenlang en
uitgebreid feitenonderzoek hebben vastgesteld dat Israël
zich schuldig maakt aan apartheid, een internationaalrechtelijk gedefinieerde misdaad tegen de menselijkheid;
spreekt uit dat Israël zich schuldig maakt aan apartheid en
roept de regering op dit ook te doen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Kuzu.
Zij krijgt nr. 96 (35925-V).
Dank u wel. Neemt u vooral even rustig een slokje water.
Het woord is aan de heer Brekelmans. Hij zal spreken
namens de VVD.

overwegende dat een overkoepelende strategie, concrete
doelen en urgentie bij de nationale en Europese initiatieven
nodig zijn om strategische afhankelijkheden daadwerkelijk
te verminderen;
overwegende dat het afbouwen van strategische afhankelijkheden door onder andere diversificatie, friendshoring,
near shoring, reshoring, en aanleg van strategische voorraden alle aspecten van het buitenlandbeleid raakt en actie
vereist van alle diplomatieke posten;
verzoekt de regering een interdepartementale taskforce in
te richten om strategische afhankelijkheden te verminderen,
en de Kamer over de opzet en activiteiten van deze taskforce
te informeren in het najaar van 2022 voor de begrotingsbehandeling Buitenlandse Zaken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Brekelmans en
Agnes Mulder.
Zij krijgt nr. 97 (35925-V).
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Van der Lee. Hij
zal spreken namens GroenLinks.

De heer Brekelmans (VVD):
Voorzitter. De eerste motie.
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Dank, voorzitter. Ik heb één motie.
Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,

constaterende dat Nederland en de EU in aanzienlijke mate
strategisch afhankelijk zijn van individuele landen voor
essentiële grondstoffen, producten en technologie;

gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer

Hoofdlijnenbeleid ministerie van
Buitenlandse Zaken

6 juli 2022
TK 101

101-3-2

constaterende dat Rusland jaarlijks miljarden euro's aan
goud exporteert en daarmee een van 's werelds grootste
goudexporteurs is;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon.
Zij krijgt nr. 99 (35925-V).

overwegende dat de G7-landen recent hebben aangekondigd de import op Russisch goud te verbieden en dat de
Europese Unie naar verluidt ook overweegt om tot een
dergelijke sanctie over te gaan;

De heer De Roon (PVV):
De tweede motie.

verzoekt de regering te bevorderen dat de EU zich als geheel
aansluit bij de G7-landen en zo spoedig mogelijk overgaat
tot een importverbod op Russisch goud,

Motie
De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.
gehoord de beraadslaging,
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Lee en
Piri.
Zij krijgt nr. 98 (35925-V).
De heer Van der Lee (GroenLinks):
Ik heb nog één vraag, over de illegalenederzettingenpolitiek
van Israël. Er zijn nieuwe plannen om nederzettingen te
plaatsen bij Masafer Yatta en E1. Dat zou kunnen leiden tot
het echt in tweeën splitsen van de Westbank. Ik ben
benieuwd of de regering Israël hier proactief op gaat aanspreken, want dat lijkt me hoogst noodzakelijk.
Dank u wel.

constaterende dat Nederland het initiatief neemt om met
gelijkgestemde EU-lidstaten te spreken over de erkenning
van genocides en onder welke voorwaarden dit moet
gebeuren;
overwegende dat het al dan niet erkennen van genocides
een nationale aangelegenheid moet blijven en niet afhankelijk mag worden van politieke afstemming met andere
(EU-)landen;
verzoekt de regering de erkenning van genocides niet
afhankelijk te maken van het oordeel van andere landen
daarover,
en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer De Roon. Hij zal
spreken namens de PVV.

De heer De Roon (PVV):
Dank, voorzitter. Ik heb drie moties. De eerste luidt als volgt.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon.
Zij krijgt nr. 100 (35925-V).
De heer De Roon (PVV):
De laatste motie.

Motie
Motie

De Kamer,

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat het onwenselijk is dat ons buitenlandbeleid steeds meer in handen komt van de Europese Unie en
haar lidstaten;

overwegende dat de disproportionele aandacht voor Israël
bij de VN-Mensenrechtenraad de spuigaten uitloopt, onder
meer door toedoen van de speciaal tegen Israël opgerichte
onderzoekscommissie;
overwegende dat voor mensenrechten desastreuze landen,
zoals China, Saudi-Arabië en Pakistan, tegelijkertijd met
fluwelen handschoenen worden aangepakt;
overwegende dat de VN-Mensenrechtenraad geen enkele
geloofwaardigheid meer kan worden toegedicht;
verzoekt de regering om uit de VN-Mensenrechtenraad te
stappen,
en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer

Hoofdlijnenbeleid ministerie van
Buitenlandse Zaken

verzoekt de regering om zich te verzetten tegen de plannen
om vaker met gekwalificeerde meerderheid te besluiten en
vast te houden aan besluitvorming bij unanimiteit,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon.
Zij krijgt nr. 101 (35925-V).
Dank u wel.

6 juli 2022
TK 101

101-3-3

De heer De Roon (PVV):
Dank, voorzitter.
De voorzitter:
Dan is het woord aan mevrouw Piri. Zij zal spreken namens
de PvdA.

Zij krijgt nr. 103 (35925-V).
Mevrouw Piri (PvdA):
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Ceder. Hij zal
spreken namens de ChristenUnie.

Mevrouw Piri (PvdA):
Dank, voorzitter. Ik heb geen inleiding.
De heer Ceder (ChristenUnie):
Dank u wel, voorzitter. Mevrouw Mulder heeft net mede
namens mij een motie ingediend. Daarnaast heb ik er nog
één.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat onze relatie met de Verenigde Staten van
essentieel belang is, zowel op economisch, cultureel als
veiligheidsterrein;

Motie

constaterende dat zich zorgelijke ontwikkelingen voordoen
in het land, die zowel op korte als op lange termijn een
grote impact kunnen hebben op het trans-Atlantisch partnerschap;

gehoord de beraadslaging,

verzoekt de regering te komen met een VS-strategie,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Piri en Van der
Lee.
Zij krijgt nr. 102 (35925-V).
Mevrouw Piri (PvdA):
Dan de tweede motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de regering een bilateraal actieplan is
overeengekomen met Marokko met daarin onder andere
afspraken over handel, migratie en justitiële samenwerking;
constaterende dat de mensenrechtensituatie, inclusief in
het Rifgebied, in Marokko onder druk blijft staan;
verzoekt de regering in de relatie met Marokko de
bescherming van mensenrechten actief te blijven uitdragen,

De Kamer,

overwegende dat de Tweede Kamer reeds vanaf 2004 met
de motie-Rouvoet de Armeense genocide unaniem heeft
erkend, nadien gevolgd door de expliciete erkenning door
het parlement door middel van de motie-Voordewind c.s.
in 2018;
overwegende dat de motie-Voordewind c.s. uit 2021 die de
regering heeft opgeroepen de Armeense genocide te
erkennen, met steun van vrijwel de gehele Tweede Kamer
is aangenomen;
overwegende dat in het coalitieakkoord afgesproken is dat
Nederland samen met een representatief aantal gelijkgestemde EU-lidstaten de erkenning van genocides bekijkt,
en onder welke voorwaarden gezamenlijk tot erkenning
van genocides kan worden overgegaan;
verzoekt de regering om bij gelijkgestemde EU-lidstaten na
te gaan of en hoe gelijktijdig met deze landen overgegaan
kan worden tot erkenning van de Armeense genocide en
de Oeigoerse genocide, en de Kamer hierover voor de
behandeling van de begroting voor 2023 te berichten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Ceder, Agnes
Mulder en Van der Plas.
Zij krijgt nr. 104 (35925-V).
De heer Ceder (ChristenUnie):
Dank u wel.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Piri, Van der Lee
en Jasper van Dijk.

Tweede Kamer

Hoofdlijnenbeleid ministerie van
Buitenlandse Zaken

De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Van der Plas.
Zij zal spreken namens BBB.

6 juli 2022
TK 101

101-3-4

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dank u wel. Twee moties.

constaterende dat de door Nederland gewenste tweestatenoplossing steeds verder uit zicht raakt;
verzoekt de regering in Europees verband concrete maatregelen voor te stellen, met als doel Israël en Palestina tot
onderhandelingen aan te zetten,

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk.

overwegende dat het opgeslagen graan dat nu vastzit in
Oekraïne en het graan van de aankomende oogst cruciaal
is om — voornamelijk armere — landen mee te voeden;

Zij krijgt nr. 107 (35925-V).

verzoekt de regering een internationale leiderschapsrol te
spelen in het coördineren van de evacuatie van graan uit
Oekraïne,

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Plas.

van mening dat journalisten in vrijheid hun werk moeten
kunnen doen;

Zij krijgt nr. 105 (35925-V).

constaterende dat op 11 mei 2022 de journaliste Shireen
Abu Akleh is gedood, wat neerkomt op een frontale aanval
op de persvrijheid;

Motie

verzoekt de regering om zich voor deze zaak te blijven
inspannen zodat de daders kunnen worden berecht,

De Kamer,

De Kamer,
en gaat over tot de orde van de dag.
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het kabinet, ook na de motie-Voordewind,
de Armeense genocide niet omschrijft als genocide maar
als "verschrikkelijke gebeurtenis";
verzoekt de regering, al dan niet in samenspraak met andere
landen, de Armeense genocide voor 2023 te erkennen als
zodanig,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk.
Zij krijgt nr. 108 (35925-V).
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Van Meijeren.
Hij zal spreken namens Forum voor Democratie.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Plas.
Zij krijgt nr. 106 (35925-V).
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Van Dijk. Hij zal
spreken namens de SP.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Dank.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er op dit moment geen vredesonderhandelingen plaatsvinden tussen de Israëli's en de Palestijnen;

Tweede Kamer

Hoofdlijnenbeleid ministerie van
Buitenlandse Zaken

De heer Van Meijeren (FVD):
Voorzitter, dank u wel. Tijdens het commissiedebat heb ik
de minister een aantal hele concrete vragen gesteld over
de Bilderbergconferentie, waar hij samen met de ministerpresident en de koning aanwezig was, zoals over wat daar
besproken is, of er afspraken zijn gemaakt, wat de gevolgen
zijn voor Nederland; gewoon hele voor de hand liggende
vragen. De minister heeft die vragen toen niet beantwoord,
geen enkele, waarbij hij zich verschool achter de zogenaamde "Chatham House Rules". Ik heb hem er toen op
gewezen dat die Chatham House Rules er alleen betrekking
op hebben dat de identiteit van personen die bepaalde
opvattingen uiten niet gedeeld mag worden, maar dat
deelnemers uitdrukkelijk wél verslag mogen doen van wat
er besproken is, zoals dat ook staat op de website van de
Bilderbergconferentie. Toen heeft de minister mij beloofd
...
De voorzitter:
We dienen vandaag eigenlijk alleen moties in, omdat we
30 tweeminutendebatten hebben. Dat hebben alle collega's
ook gedaan. Dus het gaat me niet om het onderwerp, maar

6 juli 2022
TK 101

101-3-5

gewoon om dat we 30 tweeminutendebatten hebben te
behandelen in twee dagen.
De heer Van Meijeren (FVD):
Een tweeminutendebat waarbij ik, als het goed is, zelf mag
bepalen hoe ik die twee minuten invul.
De voorzitter:
Maar om alle 30 tweeminutendebatten vandaag en morgen
goed te laten verlopen, hebben we het regime vandaag en
morgen om alleen de moties in te dienen, en een enkele
noodzakelijke vraag.
De heer Van Meijeren (FVD):
Nou ja, ik heb geen moties, meneer de voorzitter.
De voorzitter:
Oké. Nou, stelt u dan uw vraag, omdat ...
De heer Van Meijeren (FVD):
En we hebben tijdens het commissiedebat ook geen tweede
termijn gehad ...
De voorzitter:
Nee, en daarom stelt u nu uw vraag.
De heer Van Meijeren (FVD):
... dus ik ging ervan uit dat we nu wat meer ruimte zouden
krijgen. En ik heb gewoon twee minuten volgens het
Reglement van Orde. En over een kerstregime, of wat voor
trucjes er ook uitgehaald worden, heb ik in het Reglement
van Orde geen woord gelezen. Ik vervolg graag mijn betoog.
De voorzitter:
U spreekt uw tijd vol en stelt uw vragen.
De heer Van Meijeren (FVD):
Voorzitter. De minister heeft mij tijdens het commissiedebat
beloofd die vragen vervolgens schriftelijk te beantwoorden,
waarbij hij dubieus genoeg opmerkte: "Voor zover het
kabinet het verstandig vindt om die antwoorden te geven".
Mijn vraag aan de minister is: hoe verhoudt zich dat met
artikel 68 van de Grondwet? Dat artikel bepaalt namelijk
dat elk Kamerlid het individuele recht heeft op inlichtingen,
en dat de minister alleen kan weigeren om informatie te
verstrekken indien het belang van de Staat zich daartegen
verzet; dus niet indien het kabinet dat niet wenselijk vindt.
Daarom hierbij nogmaals het verzoek aan de minister om
ofwel de vragen te beantwoorden, ofwel per vraag te
beargumenteren waarom het belang van de Staat zich
ertegen zou verzetten om die vraag te beantwoorden.
Dank u wel.

Tweede Kamer

Hoofdlijnenbeleid ministerie van
Buitenlandse Zaken

De voorzitter:
Dank u wel. De minister heeft maar enkele minuten nodig
om zich voor te bereiden op de beantwoording, dus ik
schors voor enkele minuten.
De vergadering wordt van 10.31 uur tot 10.38 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik geef de minister van Buitenlandse Zaken het woord.

Minister Hoekstra:
Voorzitter, dank u wel. Wat ik net buiten de microfoon tegen
u zei, zal ik plenair herhalen, namelijk dat het me een
genoegen doet om u in die stoel te zien zitten, gegeven ook
onze eerdere gedachtewisseling.
Voorzitter. Ik doe in hoog tempo de verschillende moties.
Ik begin bij de motie van mevrouw Mulder op stuk nr. 93.
Die wil ik oordeel Kamer geven onder verwijzing naar het
debat.
Dan de motie op stuk nr. 94 van de heer Kuzu. Hij heeft het
over alles in het werk stellen. Dat heeft wat van een hyperbool, maar als ik daarvan mag maken dat we ons daarvoor
zullen inspannen, kan ik de motie oordeel Kamer geven.
De voorzitter:
Ik zie de heer Kuzu knikken. De motie op stuk nr. 94 krijgt
oordeel Kamer.
Minister Hoekstra:
De motie op stuk nr. 95 moet ik onder verwijzing naar het
debat ontraden. Dat zal de heer Kuzu misschien teleurstellen, maar ik denk dat hij het wel in lijn met het debat kan
accepteren.
De motie op stuk nr. 96 gaat voor het kabinet echt te ver.
Ik dacht even dat het een spreekt-uitmotie is, maar het is
een spreekt-uit-, maar ook een oproepmotie, dus die moeten
we ontraden.
Voorzitter. De motie op stuk nr. 97 van de heer Brekelmans
vind ik echt een verstandige motie. Ik ben het zeer eens met
het belang van de vraag hoe we hier verder mee moeten.
Dat heb ik ook geprobeerd aan te geven in het debat. Overigens zijn we als kabinet met veel van deze dingen bezig.
Ik heb in het debat ook aangegeven dat we hier in de richting van de begrotingsonderhandelingen, begrotingsbesprekingen, op terug komen in de Kamer. Ik zou wel aan de heer
Brekelmans willen vragen om de inrichting en de organisatie van de taskforce echt aan de betrokken ministeries te
laten. Dus ik ben het zeer eens met het belang en de
opmerkingen die hij maakt, maar het kabinet komt met een
plan. Dan kan de Kamer daar uiteraard wat van vinden,
maar ook in de verhouding van: wie gaat er over hoe je
jezelf uiteindelijk organiseert? Die kanttekening wil ik er
nog bij plaatsen. Daarbij laat ik de motie graag aan het
oordeel van de Kamer.

6 juli 2022
TK 101

101-3-6

De heer Brekelmans (VVD):
Dank voor de positieve woorden. Ik vind het aan het kabinet
om in te richten waar zo'n taskforce valt, wie daarin zitten
en hoe dat is opgehangen, maar ik zou wel echt willen
voorkomen dat ministeries dit naar elkaar toe gaan schuiven. Als voor de begrotingsbehandeling duidelijk in een
brief kan worden gezet hoe het kabinet dat inricht, vind ik
het de verantwoordelijkheid van het kabinet om te bepalen
welke minister het eerste aanspreekpunt is.
Minister Hoekstra:
Zonder meer. En om daar geen misverstand over te laten
bestaan: ik vind in ieder geval dat daarbij ook een belangrijke rol voor mijn ministerie is weggelegd, gegeven de
internationale dimensie.
Voorzitter. Dan de enige motie van de heer Van der Lee, op
stuk nr. 98. Die wil ik oordeel Kamer geven.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 98 krijgt oordeel Kamer. Dan de motie
op stuk nr. 99.
Minister Hoekstra:
De motie op stuk nr. 99, van de heer De Roon, moet ik ontraden, onder verwijzing naar het debat. Het is echt niet
verstandig om uit die Mensenrechtenraad te gaan. Dat zou
ook niet in het Nederlandse belang zijn.
De motie op stuk nr. 100 van de heer De Roon moet ik ook
ontraden, ook onder verwijzing naar het debat.
Hetzelfde geldt voor de motie op stuk nr. 101. Dat hebben
we uitvoerig aan de orde gehad.
Dan de motie op stuk nr. 102 van mevrouw Piri. Ik vind het
eerlijk gezegd ingewikkeld om dat te doen, omdat dat zou
betekenen dat we richting een van onze belangrijkste
bondgenoten een strategie zouden formuleren. Er is volgens
mij in de Kamer een VS-contactgroep. Ik vind dat je je altijd
moet afvragen hoe langetermijnrelaties met bondgenoten
zich ontwikkelen, maar ik vind dit diplomatiek echt ingewikkeld, ook in de richting van een van onze allerbelangrijkste
bondgenoten. Dus deze moet ik ontraden.
De tweede motie van mevrouw Piri, op stuk nr. 103, over
het bilaterale actieplan, krijgt oordeel Kamer. Dan de motie
…
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 103 krijgt oordeel Kamer. De motie op
stuk nr. 104.
Minister Hoekstra:
Ja. Dan de motie op stuk nr. 104 van de heer Ceder. Daar
moet ik wel een paar dingen bij zeggen. Daar moeten we
echt goed naar kijken. Daar hebben we heel specifieke
afspraken over gemaakt bij de totstandkoming van het
kabinet. Conform het coalitieakkoord zal Nederland in
overleg treden met gelijkgezinde landen. Dit overleg gaat
over mogelijke gezamenlijke erkenning en over onder welke

Tweede Kamer

Hoofdlijnenbeleid ministerie van
Buitenlandse Zaken

voorwaarden dat gebeurt. Dat luistert heel nauw ten aanzien
van historici en internationale gerechtshoven die daar wat
van te vinden hebben. We hebben het eerder gehad over
gezamenlijk optrekken. Dat staat ook in het coalitieakkoord.
De VN-Veiligheidsraad heeft er ook wat van te vinden.
Omdat agreed language altijd helpt, verwijs ik hier nog naar
bij de appreciatie van de motie, maar met die inkleuring
kan ik de motie oordeel Kamer geven.
Dan de motie op stuk nr. 105 van mevrouw Van der Plas,
over de leiderschapsrol en het graan. Dat is een zeer
belangrijk thema. Ik wil de motie ook graag oordeel Kamer
geven. Ik zeg er wel bij — dat zal mevrouw Van der Plas
denk ik wel met mij eens zijn — dat we die leiderschapsrol
van Nederland ook weer niet moeten overdrijven, want
anderen, waaronder de VN, Turkije en de Verenigde Staten,
zitten daar echt meer op de eerste rij. Maar met die inkleuring gaan wij door met het invulling geven aan onze rol om
aan een oplossing bij te dragen.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 105 krijgt oordeel Kamer.
Minister Hoekstra:
De motie op stuk nr. 106 zou echt aangehouden moeten
worden omdat we op dit punt nog terugkomen later dit
jaar. Als mevrouw Van der Plas de motie toch handhaaft,
zou ik die onder verwijzing naar het eerdere debat moeten
ontraden.
De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Van der Plas stel ik voor haar
motie (35925-V, nr. 106) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Minister Hoekstra:
Dan de motie op stuk nr. 107. Ook dat is een beetje van de
categorie "een dubbeltje op z'n kant". Ik snap wat de heer
Van Dijk wil. Ik wil mij ook blijven inzetten, ook in Europees
verband, voor het dichterbij brengen in plaats van het verder weg laten drijven van een oplossing. "Concrete maatregelen" klinkt dan wel weer erg alsof wij een lijstje gaan
indienen waar de EU het over eens moet worden. Dat wordt
heel ingewikkeld. Als ik de motie zo mag lezen dat we ons
best gaan doen om ook anderen te enthousiasmeren om
zich te bezig te houden met dit thema, dan ben ik het ermee
eens en geef ik de motie oordeel Kamer. Als ik het helemaal
letterlijk lees, is het denk ik net een brug te ver. Dus met
die inkleuring zou ik de motie oordeel Kamer willen geven.
De voorzitter:
De heer Van Dijk knikt. De motie op stuk nr. 107 krijgt oordeel Kamer.
Minister Hoekstra:
Datzelfde oordeel, maar dan zonder inkleuring, geldt voor
de motie op stuk nr. 108, want die kan het kabinet dragen.

6 juli 2022
TK 101

101-3-7

De voorzitter:
Nog een enkele vraag.
Minister Hoekstra:
Dan nog drie vragen. In mijn appreciatie van de laatste
motie van de heer Van Dijk heb ik eigenlijk ook de vraag
van mevrouw Mulder beantwoord. Waar het gaat om alles
wat journalisten overkomt, blijven wij ons inzetten voor
een onafhankelijk onderzoek. Ik heb vaker gearticuleerd hoe
essentieel de vrijheid van de pers is, juist op de plekken
waar het ingewikkeld is in de wereld. Ook deze week kwamen er weer allerlei afschuwelijke berichten, overigens van
de andere kant, naar boven over wat er niet in orde is qua
persvrijheid. Dus daar blijven we ons voor inzetten.
De heer Van der Lee vroeg naar de nederzettingen. We
zullen ons proactief en reactief blijven inzetten om aan te
geven dat we dat niet in de haak vinden en ook niet in het
belang vinden van het creëren van een oplossing.
Richting de heer Meijering wil ik nog zeggen dat alle vragen
schriftelijk zijn beantwoord. Wellicht niet tot zijn tevredenheid, maar er is zowel mondeling als schriftelijk met de
Kamer over van gedachten gewisseld. De optiek van het
kabinet is dat zich dit ook ten volle verdraagt met het
staatsrecht.
De voorzitter:
De heer Van Meijeren, een vraag.
De heer Van Meijeren (FVD):
Dat is dus feitelijk onjuist. Ik heb de beantwoording van de
vragen gezien en in al die antwoorden wordt alleen maar
verwezen naar de Chatham House Rule, terwijl ik juist uitdrukkelijk heb aangegeven dat op de website van de Bilderbergconferentie staat dat die Chatham House Rule zich er
alleen tegen verzet om de identiteit van personen kenbaar
te maken en niet in de weg staat om te vertellen wat er
besproken is en welke standpunten er zijn gewisseld. Ik
begrijp dat nu de tijd te kort is om al die veertien vragen te
beantwoorden, maar ik zou toch wel graag de toezegging
willen hebben van de minister dat hij die veertien vragen
niet gebundeld maar per stuk beantwoordt ofwel dat hij
uitlegt waarom het belang van de Staat zich daartegen
verzet. Want dat is het criterium van artikel 68 van de
Grondwet en niet andere ongeschreven diplomatieke
gebruiken waar de minister zich op beroept. Dus ik kan er
geen genoegen mee nemen dat de minister die vragen
simpelweg weigert te beantwoorden omdat hij zegt dat het
geheim is. Dan kan ik de regering niet controleren.

Minister Hoekstra:
De heer Van Meijeren, excuus. Volgens mij heeft de heer
Van Meijeren zijn hele termijn besteed aan dit onderwerp
en heeft hij vervolgens antwoord gekregen op de schriftelijke vragen aan de minister-president en mijzelf. Hij is
ontevreden over het antwoord. Dat is zijn goed recht want
het is zijn rol om wat te vinden van wat het kabinet doet,
zegt of nalaat, maar ik kan het niet anders of mooier maken
dan het is. Dus ik verwijs toch naar de gedachtewisseling
die er is geweest. Ik houd echt staande dat het zich staatsrechtelijk helemaal verdraagt met de regelen der kunst zoals
die gelden tussen kabinet en Kamer.
De voorzitter:
Ik zie aan de heer Van Meijeren dat dit ongetwijfeld wordt
vervolgd, maar niet in dit tweeminutendebat.
Minister Hoekstra:
Dank, voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank de minister van Buitenlandse Zaken voor de
gezwinde beantwoording en ik dank de collega's voor de
coöperatieve opstelling.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Ik schors voor een enkel ogenblik en daarna gaan we verder
met een extra regeling van werkzaamheden.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Minister Hoekstra:
Als daar geen genoegen mee wordt genomen, dan zal ik
mij dat moeten laten aanleunen. In mijn herinnering heeft
de heer Meijering ...
De voorzitter:
Van Meijeren, de heer Van Meijeren.

Tweede Kamer

Hoofdlijnenbeleid ministerie van
Buitenlandse Zaken

6 juli 2022
TK 101

101-3-8