1
> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Aan de Nationale ombudsman
postbus 93122
2509 AC Den Haag

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Georganiseerde Criminaliteit
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/venj

Uw kenmerk
2013.0973001

Datum
23 januari 2014
Onderwerp reactie op aanbevelingen No Wotsbeleid

Uw brief van 5 november 2013 aan mij inzake de uitvoering van het Wotsbeleid
heb ik aandachtig gelezen. U oppert daarin naar aanleiding van uw onderzoek
zeven mogelijkheden voor verandering van de Wotspraktijk teneinde te
voorkomen dat personen met een te kort strafrestant niet kunnen worden
overgebracht. U vroeg mij daarop te reageren vóór 1 februari 2014. Met deze
brief voldoe ik daar gaarne aan. Zoals de Secretaris-Generaal bij brief van 1
november 2013 (kenmerk 445838) al aangaf heeft de Tweede Kamer de kwestie
van het strafrestant ook aan de orde gesteld bij gelegenheid van de behandeling
van het wetsvoorstel tot goedkeuring van het wotsverdrag met Peru. Deze punten
kwamen terug tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel tot
wijziging van artikel 43 van de Wots (Kamerstukken 33742). Inmiddels heb ik een
nota naar aanleiding van het verslag van de Vaste Commissie voor Veiligheid en
Justitie uit de Tweede Kamer uitgebracht, waarin ik onder meer een
beleidswijziging ten aanzien van de bestaande praktijk heb aangekondigd. Deze is
per 1 januari jongstleden ingegaan. De consequentie daarvan is dat de suggesties
die u aandraagt in uw brief minder actueel zijn geworden.

Ons kenmerk
469795
Bij beantwoording de datum
en ons kenmerk vermelden.
Wilt u slechts één zaak in uw
brief behandelen.

1. Voorwaarden aan de voorwaardelijke invrijheidsstelling
Zoals ik reeds aan de Tweede Kamer heb uiteengezet wordt de voortgezette
procedure door Nederland in toenemende mate toegepast. Dit geldt voor alle
landen waarmee een bilateraal verdrag is gesloten en bij het Verdrag inzake de
Overbrenging van Gevonniste Personen (Vogp) is de stand van zaken dat dit het
geval is met bijna alle Europese landen, niet zijnde EU-lidstaten want in relatie tot
hen geldt de Wets. Uit de overige 19 niet-Europese landen die partij zijn bij het
Vogp ontvangt Nederland, met uitzondering van Australië, Panama, Venezuela en
de Verenigde Staten van Amerika, nauwelijks tot geen Wotsverzoeken. Met
Australië wordt de voortgezette procedure toegepast. Met Panama en Venezuela
bestaat een beperkte ervaring, maar daarbij is wel gebleken dat toepassing van
de omzettingsprocedure in hoge mate bijdraagt aan de weigering van de
overbrenging doordat er onvoldoende strafrestant resteert. Mede tegen die
achtergrond zal ik bij verzoeken uit deze landen de procedure van voortgezette
tenuitvoerlegging toepassen. Met betrekking tot de Verenigde Staten heb ik dat
voornemen echter niet. De reden hiervoor is, dat het een feit van algemene
bekendheid is dat in de Verenigde Staten sprake is van een strafklimaat waarin
zeer hoge tot excessieve straffen worden opgelegd en in elk geval straffen die het
Nederlandse strafmaximum te boven gaan. Dit geldt niet alleen voor drugs- maar
Pagina 1 van 4

ook voor alle andere delicten. Meer concreet gaat het om opgelegde straffen van
bijvoorbeeld 12 jaren voor hacken en 30 jaren voor het veroorzaken van een
ongeval met dodelijke afloop. Het toepassen van de voortgezette procedure op
straffen van dergelijke lengte zou betekenen dat deze slechts kunnen worden
teruggebracht tot het Nederlandse strafmaximum voor het feit dat aan de
veroordeling ten grondslag ligt met als gevolg een strafrestant van mogelijk zeer
lange duur. Onder deze omstandigheden acht ik het wenselijk om in de relatie
met de Verenigde Staten de omzettingsprocedure te handhaven. Dan resteren er
nog 14 staten partijen bij het Vogp, waarmee nauwelijks tot geen ervaring is
opgedaan. Zodoende kennen we het strafklimaat in die landen niet en kan dus
niet worden voorzien tot welke effecten de voortgezette procedure zou kunnen
leiden. Zolang die ervaring niet bestaat, acht ik het niet noodzakelijk om wijziging
te brengen in de bestaande situatie en handhaaf ik voorshands de toepassing van
de omzettingsprocedure. Het voorgaande leidt ertoe dat in Nederland de facto de
omzettingsprocedure bij overbrenging van gevonniste personen nog slechts
beperkt voorkomt. Uitzondering hierop geldt voor Nederlanders die door
Nederland zijn uitgeleverd met een terugkeergarantie. Ten aanzien van hen blijft
gelden dat bij terugkeer de buitenlandse straf wordt omgezet naar een straf naar
Nederlandse maatstaven. Dit is vast beleid en de ratio ervan is dat betrokkene in
plaats van te worden uitgeleverd door Nederland had kunnen worden vervolgd en
berecht voor de feiten waarvoor hij is uitgeleverd en alsdan ook een straf naar
Nederlandse maatstaven zou hebben gekregen.
Nu in het overgrote deel van de onderhavige gevallen de voortzettingsprocedure
toegepast zal worden, zal het strafrestant naar verwachting niet meer een
probleem opleveren. Daardoor komt het stellen van voorwaarden aan de
voorwaardelijke invrijheidsstelling (VI) niet meer aan de orde.

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Georganiseerde Criminaliteit

Datum
2 januari 2014
Ons kenmerk
469795

Overigens wijs ik er in dit verband op dat in nogal wat landen de VI geen
automatisme is, maar geheel afhankelijk wordt gesteld van het gedrag van de
gedetineerde tijdens zijn detentie. Daardoor kan het betreffende land geen VIdatum aangeven en valt evenmin ten tijde van het Wotsverzoek vast te stellen
wanneer deze met een grote mate van waarschijnlijkheid zal zijn. In die gevallen
wordt de gedetineerde er bij brief op gewezen dat hij ermee rekening moet
houden dat na inwilliging van zijn Wotsverzoek bij de tenuitvoerlegging in
Nederland de Nederlandse VI-datum zal worden gehanteerd. Dat heeft tot nu toe
niet tot intrekking door de gedetineerde van zijn instemming met de overbrenging
geleid. Wel hebben gedetineerden, die met hun overbrenging instemden terwijl ze
toen wisten dat ze daardoor afzagen van de mogelijkheid op een eerdere
voorwaardelijke invrijheidsstelling in de staat van veroordeling, na hun
overbrenging in Nederland bezwaar gemaakt tegen de toepassing van de
Nederlandse VI-datum. Daarop is gereageerd met hernieuwde informatie aan hen,
waarbij betrokkenen ook werden herinnerd aan de brief die zij voor hun
overbrenging hebben ontvangen over de toepassing van de Nederlandse VIdatum. Een en ander heeft een aantal van hen (in 2012 en 2013: 14) niet
overtuigd. Zij hebben een kort geding tegen de Staat aangespannen, waarbij
geëist werd dat alsnog met de buitenlandse VI-regeling rekening zou worden
gehouden. In alle gevallen is de eis door de kortgedingrechter afgewezen.
2. Resocialisatie buiten het strafrechtelijk kader
Nazorg voor ex-gedetineerden valt buiten het kader van de Wots. In het kader
van de Wots kunnen geen voorwaarden gesteld worden die betrekking hebben op
de periode na afloop van het vonnis.

Pagina 2 van 4

3. Uitzonderingspositie in het Vogp
De zesmaandentermijn heeft als doel resocialisatie in de staat van
tenuitvoerlegging te kunnen realiseren. In de praktijk maak ik, waar nodig,
gebruik van de mogelijkheid van afwijking van die zes maanden door uit te gaan
van een strafrestant van tenminste vier maanden. Dat is het absolute minimum
waarbinnen in Nederlandse detentie aan de resocialisatie van betrokkene gestalte
kan worden gegeven. Echter ondanks deze verkorting tot vier maanden komt
weigering van verzoeken uit deze landen voor. Verder inkorting, bij voorbeeld
naar drie maanden, is niet mogelijk zonder de doelstelling van resocialisatie te
negeren. Omdat dit punt met de veranderingen ten aanzien van de toe te passen
procedure minder actueel is geworden verwijs ik verder naar mijn antwoord onder
punt 1.

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Georganiseerde Criminaliteit

Datum
2 januari 2014
Ons kenmerk
469795

4. Voortzetting in plaats van omzetting
Zie voor dit punt mijn uitvoerige antwoord onder punt 1.
5. VI achterwege laten
Zie voor dit punt eveneens mijn antwoord onder punt 1.
6. Hogere straf
Ook hiervoor verwijs ik naar mijn antwoord onder punt 1.
Voor de goede orde merk ik nog op dat strafoplegging in Nederland bij omzetting
van een buitenlands vonnis op geen andere grond kan geschieden dan op basis
van het feitencomplex zoals dat in het andere land door de rechter is vastgesteld.
Het is onder geen beding toegestaan de buitenlandse straf te verlengen en dus
ook niet met het oog op voldoende strafrestant.
7. Humanitaire gronden
Als een gedetineerde niet aan de criteria voldoet zoals beschreven in het verdrag,
de Wots of het beleidskader wordt er niet overgebracht. De Wots is immers een
penitentiair instrument gericht op resocialisatie en voorkoming van recidive. De
Wots is er niet om de rechtsgang of detentieomstandigheden in een land te
beoordelen of te corrigeren. Wanneer Nederlanders in het buitenland een delict
begaan, draagt Nederland daar geen verantwoordelijkheid voor. Iets anders is dat
op de rechtsgang en de behandeling van gedetineerden in sommige landen het
een en ander aan te merken valt en dat in sommige gevallen de elementaire
rechten van verdachten of gedetineerden in de knel komen. Daar heeft de
minister van Buitenlandse Zaken in zijn verantwoordelijkheid voor de zorg voor
Nederlandse gedetineerden in het buitenland een rol; de Wots is hier geen
instrument ter correctie.
8. Termijn procedure verkorten
De lange behandelingsduur is een probleem dat bij meer landen speelt. Zoals ik
heb aangekondigd tijdens het debat over het Wotsverdrag met Peru, heeft er in
november 2013 in Straatburg bij de Raad van Europa een bijeenkomst
plaatsgevonden ter gelegenheid van het dertigjarige bestaan van het Vogp,
waarvoor experts van alle verdragspartijen bij het Vogp waren uitgenodigd.
Ofschoon niet alle landen vertegenwoordigd waren, was het een zeer nuttige
bijeenkomst. Het doel van de bijeenkomst was helder te krijgen hoe de
toepassing van het verdrag verloopt en welke knelpunten men ervaart. Problemen
met de behandelingsduur van verzoeken worden breder ervaren. De
behandelingsduur in een land houdt verband met het aantal verzoeken dat men
ontvangt, de inrichting van de nationale procedure - waarin landen overigens vrij
Pagina 3 van 4

zijn - en de personele capaciteit, maar dat wil niet zeggen dat er geen
verbeteringen mogelijk zijn. Zo werden door de experts verschillende suggesties
gedaan, waarvan de uitvoerbaarheid al even kort besproken is, maar waaraan
ook in de komende tijd zal worden gewerkt. Naast voorstellen voor versterking
van het juridische kader door middel van invoering van termijnen voor de
behandeling werden vooral praktische suggesties gedaan, zoals het hanteren van
een vaste taal, het beperken van de vertaling van lange vonnissen tot de voor
een Wotsverzoek relevante onderdelen ervan (door Nederland), het anders
organiseren van het vervoer en de begeleiding, etc. Die praktische suggesties
lijken van groter belang dan de versterking van het juridische kader. Niet alleen
vergt verwezenlijking daarvan veel tijd, maar ook omdat nadat termijnen zijn
ingevoerd er geen sanctie kan worden verbonden aan schending ervan.
Bovendien schuilt de oorzaak van vertraging ook vaker in praktische details zoals
hiervoor genoemd. Gerichte aandacht daarvoor kan ook tijdwinst gaan opleveren.
Een tweede manier om de behandeling van verzoeken te bespoedigen, is het
verbeteren van onderlinge contacten tussen behandelaars bij de centrale
autoriteiten. De Raad van Europa is voornemens om de aandacht voor het Vogp
niet te laten verslappen en wil ook in het komende jaar samen met de experts
concreet op zoek gaan naar verbeteringen. Het verleden heeft uitgewezen dat een
soortgelijke aanpak met betrekking tot andere verdragen goede resultaten kan
opleveren.

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Georganiseerde Criminaliteit

Datum
2 januari 2014
Ons kenmerk
469795

Ik kan u verzekeren dat mijn departement ook met betrekking tot de
overbrenging van in het buitenland gedetineerde Nederlanders betrokken en
oplossingsgericht is en maatwerk levert, al is er ook de eis om consistent en
kenbaar te zijn. Vandaar het beleidskader. Nederland repatrieert relatief veel
gedetineerden en heeft altijd een actief beleid tentoongespreid ten aanzien van de
werking van het Vogp.
Een afschrift van deze brief stuur ik aan de Tweede Kamer, zoals ik haar heb
toegezegd.
De minister van Veiligheid en Justitie,

I.W. Opstelten

Pagina 4 van 4