Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 942

Rapporten van de Algemene Rekenkamer bij de
jaarverslagen 2013 en bij de Nationale
verklaring 2014

Nr. 25

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 13 juni 2014
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Algemene Rekenkamer over het rapport
van de Algemene Rekenkamer van 21 mei 2014 bij het jaarverslag van het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 2013 (Kamerstuk
33 942, nr.1).
De Algemene Rekenkamer heeft deze vragen beantwoord bij brief van
13 juni 2014. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van der Burg
Adjunct-griffier van de commissie,
Weeber

kst-33942-25
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 942, nr. 25

1

Vraag 1
Waarop baseert de Algemene Rekenkamer de aanname dat ouders
geprikkeld worden om voor de overheid dure contracten te kiezen?
Onze conclusie dat ouders geprikkeld worden om voor de overheid dure
contracten te kiezen is gebaseerd op bestudering van de bekostigingssystematiek. Voor de berekening van de kinderopvangtoeslag hanteert de
overheid een maximum uurprijs. Als de werkelijke uurprijs boven dit
maximum ligt, komen deze extra kosten geheel voor rekening van de
ouders. Dit systeem zorgt er voor dat ouders geprikkeld worden te kiezen
voor contracten met een relatief lage uurprijs die niet (veel) hoger ligt dan
de maximum uurprijs. De uurprijs die kinderopvanginstellingen vragen is
vaak afhankelijk van het aantal weken per jaar dat wordt afgenomen: hoe
meer weken hoe lager de uurprijs. Hierdoor is het voor ouders vaak
gunstig om te kiezen voor een contract met veel weken, ook wanneer
ouders niet al deze weken gebruiken. Hoewel ouders dan voor meer uren
betalen betaalt de overheid een groter deel mee. Ook voor kinderopvanginstellingen is het voordelig om contracten met meer weken aan te
bieden, omdat dat meer inkomsten oplevert. Dit samen zorgt voor
onnodig hoge kosten voor de overheid.
Vraag 2
Hoe kijkt de Algemene Rekenkamer aan tegen de ontwikkeling van steeds
meer flexibele contracten?
Ons inziens is nog niet duidelijk of flexibele contracten voor ouders
financieel aantrekkelijk zijn en dus ook niet of het een reële keuzemogelijkheid is voor ouders. In ons rapport geven we aan dat voor contracten
voor minder uren een hogere uurprijs wordt gehanteerd. De kans bestaat
dat dit ook geldt voor flexibele contracten. Zolang de uurprijs voor
flexibele contracten hoger ligt dan die voor contracten met (meer) vaste
uren, worden ouders niet gestimuleerd te kiezen voor flexibele contracten
(zie ook antwoord op vraag 1). Flexibiliteit in het aanbod van contracten
alleen zorgt daardoor ook niet automatisch voor lagere kosten voor de
overheid.
Op dit moment ontbreken cijfers over het aantal kinderopvanginstellingen
dat flexibele contracten aanbiedt, welke uurprijzen daarbij worden
gehanteerd en hoeveel uren de flexibele contracten omvatten. Wij hebben
in ons onderzoek de Minister aanbevolen dit in kaart te brengen. Zonder
inzicht hierin is niet duidelijk wat exact de financiële gevolgen zijn van
flexibele contracten voor ouders en overheid.
Vraag 3
Hoe kijkt de Algemene Rekenkamer aan tegen het huidige kwaliteitskader
dat op de kinderopvangsector van toepassing is? Geeft dat kader genoeg
houvast om de pedagogische kwaliteit goed te monitoren?
Wij hebben de observatiemethode van de GGD niet in detail beoordeeld.
In ons onderzoek gaan we in op de wijze waarop de uitkomsten van de
GGD-controles worden vastgelegd. Er wordt nu alleen vastgelegd of
instellingen tenminste voldoen aan de kwaliteitseisen. Een voldoende kan
betekenen dat een kinderopvanginstelling een zeer goede kwaliteit heeft,
maar het kan ook betekenen dat de instelling een krappe voldoende heeft.
Wij oordeelden dat deze wijze van vastlegging niet geschikt is om inzicht
te geven in de toe- of afname van de pedagogische kwaliteit van
kinderopvang. Ook de Minister van SZW geeft aan dat hij deze
vastlegging wil aanpassen. De wijze van vastlegging staat echter min of
meer los van de kwaliteit van het observatie-instrument zelf.
Recent is het observatie-instrument dat de GGD hanteert aangepast. Op
dit moment wordt door de Minister van SZW onderzocht of dit aangepaste observatie-instrument meet wat het moet meten (zie brief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 942, nr. 25

2

19 februari 2014 van de Minister van SZW aan de Tweede Kamer,
Kamerstuk 31 322, nr. 230). Met andere woorden: biedt het inzicht in de
pedagogische kwaliteit? Ook wordt hierin nagegaan hoe het meetinstrument van de GGD zich verhoudt tot andere gevalideerde instrumenten, zoals het instrument van het NCKO. De resultaten uit dit
onderzoek die in het voorjaar van 2014 nog worden verwacht, zouden een
antwoord kunnen geven op de vraag of dit instrument (of kader) geschikt
is om meer inzicht te verschaffen in de toe- of afname van de pedagogische kwaliteit. In ons onderzoek bevelen wij de Minister aan om deze
uitkomsten te betrekken bij het vormgeven van een jaarlijkse evaluatie
van de pedagogische kwaliteit van de kinderopvang door een onafhankelijk instituut.
Vraag 4
De Algemene Rekenkamer constateert dat de kinderopvangtoeslag meer
kost dan nodig. Is bij het opstellen van de aanbevelingen hierover ook
gekeken naar de praktijk in andere landen? Zo ja, kan de Algemene
Rekenkamer toelichten welke landen de Algemene Rekenkamer
beschouwt als «best practices»?
In ons onderzoek noemen we mogelijke alternatieven voor het hanteren
van een maximum uurprijs. Eén van de mogelijkheden is gebaseerd op de
aanpak die wordt gevolgd in Duitsland, namelijk het hanteren van een
maximale maandprijs in plaats van een maximum uurprijs. We hebben in
ons onderzoek echter geen systematische vergelijking gemaakt tussen
landen.
Vraag 5
Wanneer is de beleidsdoorlichting over artikel 7 naar verwachting gereed?
In de begroting SZW 2014 geeft de Minister aan dat de beleidsdoorlichting
staat gepland in 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 942, nr. 25

3