Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

825
Vragen van de leden Segers en Schouten (beiden ChristenUnie) aan de
Ministers van Veiligheid en Justitie en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
over de realisatie van de doelstelling om te komen tot 5.000 politievrijwilligers
in 2015 (ingezonden 1 november 2013).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie), mede namens de
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 20 december
2013). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014, nr. 693.
Vraag 1
Herinnert u zich uw uitspraken over het aantal politievrijwilligers in het
algemeen overleg over de vermeende opleidingsstop bij de politie op
21 maart 2013 en uw doelstelling om 5.000 politievrijwilligers te hebben in
2015?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u in aanvulling op de cijfers in het jaarverslag van de Nationale Politie
2012 (tabel 2.18) aangeven wat de in- en uitstroomcijfers zijn van executieve
politievrijwilligers (vrijwillige ambtenaren, aangesteld voor de uitvoering van
de politietaak), niet-executieve politievrijwilligers (vrijwillige ambtenaren,
aangesteld voor de uitvoering van technische, administratieve en andere
taken) en volontairs in de jaren 2009–2012 en in de eerste helft van 2013?
Antwoord 2
In- en uitstroomcijfers voor vrijwilligers worden door de politie niet bijgehouden. De politie beschikt wel over cijfers van het totaal aantal executieve
politievrijwilligers en niet- executieve politievrijwilligers.
Per 1 november 2013 heeft de politie 1.685 executieve politievrijwilligers (177
meer dan op 31 december 2012) en 1.575 niet executieve politievrijwilligers
(143 meer dan op 31 december 2012).

1

ah-tk-20132014-825
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Kamerstuk 29 628, nr. 384

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 6
Kunt u tevens aangeven hoeveel executieve politievrijwilligers, nietexecutieve politievrijwilligers en volontairs er momenteel in de aanmeldingsen selectieprocedure zitten en naar verwachting nog in 2013 en 2014 in dienst
zullen treden? Hoeveel executieve politievrijwilligers zitten op dit moment in
de initiële opleiding? Is dit voldoende om de tussendoelen voor 2013 en 2014
te halen?
Wat is de stand van zaken in het overleg tussen de vakbonden, de politie en
het ministerie van Veiligheid en Justitie inzake de verdringing van nietoperationele sterkte door politievrijwilligers? Is de vacaturestop voor
politievrijwilligers inmiddels opgeheven?2
Antwoord 3 en 6
Samen met de politie richt ik mij op het einddoel van 5.000 eind 2015. De
politie heeft momenteel 517 executieve vrijwilligers in de initiële opleiding
(per 8 november 2013) en dit jaar starten in ieder geval nog 70 studenten.
Voor 2014 wordt volop geworven voor executieve vrijwilligers. Per 11 november 2013 zaten er 366 personen in de selectieprocedure. Rekening houdend
met het huidige selectieratio zullen er ongeveer 124 personen daadwerkelijk
aangesteld worden.
Daarnaast zijn 84 sollicitaties binnengekomen van mensen die als nietexecutieve vrijwilliger aan de slag willen. Tot hoeveel aanstellingen dit leidt,
is moeilijk in te schatten omdat hierover geen landelijke, historische data zijn.
Met de politievakorganisaties ben ik in overleg over de werving voor
niet-executieve vrijwilligers.
De uitgewerkte visie van de politie op verdringing van betaalde arbeid door
vrijwilligers bij de politie wordt begin volgend jaar in het overleg tussen de
vakbonden, de politie en het ministerie van Veiligheid en Justitie besproken.
Belangrijk daarin is vast te stellen voor welke functies en taken vrijwilligers
worden ingezet.
Vraag 4
Welke wervingsactiviteiten zijn inmiddels in gang gezet en welke wervingsactiviteiten worden er voorbereid om tot 5.000 executieve en niet-executieve
politievrijwilligers te komen? Zijn deze activiteiten voldoende?
Antwoord 4
De wervingsactiviteiten voor de werving van beide categorieën vrijwilligers
bestaan uit onder andere een speciale wervingssite voor vrijwilligers
(www.wordpolitievrijwilliger.nl), landelijke oriëntatievoorlichtingen en
media-inzet (zoals bannering), adverteren in landelijke printmedia en outdoor
advertising. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van freepublicity en politieeigen kanalen en middelen.
Het voortzetten van de wervingsactiviteiten zoals hierboven beschreven zal
leiden tot de realisatie van de doelstelling in 2015.
Vraag 5
Waarom is het aantal executieve politievrijwilligers de laatste jaren stabiel
rond de 1.500, terwijl het aantal volontairs wel is gegroeid van 961 op
31 december 2009 tot 1.432 op 31 december 2012?3
Antwoord 5
Met de toegenomen aandacht voor de waarde van burgerparticipatie is de
laatste jaren zowel vanuit de politie als vanuit de samenleving meer
belangstelling ontstaan voor een andere inzet van burgers als vrijwilliger.
Naast de inzet op executieve taken kunnen en willen burgers vanuit een eigen
betrokkenheid, deskundigheid en beroepsvaardigheden een prima ondersteunende bijdrage leveren aan de politietaak. Deze, meer vernieuwende kijk op
burgerparticipatie, verklaart de groei van het aantal volontairs4.

2

http://www.politiebond.nl/informatie-zoeken/uitvoeringsoverleg-werkgeverbonden
Jaarverslag Nationale Politie 2012
4
In de Politiewet 2012 zijn de executieve en de niet executieve (VAP -AT) vrijwilligers
opgenomen. Verder zijn er momenteel volontairs werkzaam bij de politie, dit zijn
niet-executieve vrijwilligers volgens burgerlijk wetboek.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 7
Wat ziet u als een bruikbare toets om verdringende werkzaamheden door
politievrijwilligers in het algemeen en door niet-executieve vrijwilligers en
volontairs in het bijzonder mee te definiëren?
Antwoord 7
Het inzetten van politievrijwilligers mag niet leiden tot verdringing van arbeid.
Dit is iets waar zowel ik als de politieorganisatie zich sterk voor maken. De
politie organiseert de inzet van vrijwilligers zodanig dat waar de inzet van
vrijwilligers zou wegvallen, de kritische bedrijfsprocessen van de politie
doorgang kunnen vinden.
Er is altijd meer vraag naar politiezorg dan aanbod. Iedere vrijwilliger die
wordt ingezet, betekent een hoger aanbod aan politiezorg. Ook specifieke
expertise van vrijwilligers kan zeer welkom zijn. Vandaar dat vrijwilligers goed
ingezet kunnen worden zonder dat dit ten koste van de betaalde banen gaat.
Vraag 8
Klopt het dat de korpsdirectie recent heeft besloten het richtsnoer5 voor de
getalsmatige verhouding tussen executieve politievrijwilligers versus
niet-executieve politievrijwilligers en volontairs van 3:2 om te draaien tot 2:3?
Wat is de achtergrond van dit besluit? Vindt u dit wenselijk mede in het licht
van de discussie over verdringing en de behoefte aan meer blauw op straat
en wat gaat u hiertegen doen?
Antwoord 8
Het is wenselijk dat die verhoudingen zijn afgestemd op de taken die
vrijwilligers bij de politie kunnen en willen vervullen. De politie heeft hierin
een eigen verantwoordelijkheid. Ik richt mij op het behalen van de doelstelling: 5.000 politievrijwilligers in 2015.
Vraag 9
Zijn alle volontairs inmiddels overgegaan op een ambtelijke aanstelling
(niet-executieve politievrijwilliger), nu met dat doel een voorziening is
gecreëerd in de Politiewet 2012?6 Zo nee, wat is de reden dat dit proces nog
niet is voltooid? Wanneer verwacht u dat dit alsnog het geval zal zijn?
Antwoord 9
Op dit moment worden landelijk beleid en een eenduidige rechtspositie
ontwikkeld voor alle vrijwilligers bij de politie. Zodra dit gereed en afgestemd
is met de politievakorganisaties, zullen vrijwilligers de aanstelling volgen die
voor hen van toepassing is. Dit zal naar verwachting in de loop van 2014
gebeuren.
Vraag 10
Deelt u de mening dat niet-executieve vrijwillige politieambtenaren die met
een gedeeltelijke politietaak zijn belast zo nodig over buitengewone opsporingsbevoegdheid moeten kunnen beschikken? Zo nee, waarom wijkt uw
standpunt af van die van uw ambtsvoorganger?7
Antwoord 10
Ja, ik deel de mening dat vrijwillige politieambtenaren die met een gedeeltelijke politietaak zijn belast zo nodig over opsporingsbevoegdheid moeten
kunnen beschikken nadat de bijbehorende opleiding is gevolgd.
Het standpunt van mijn ambtsvoorganger had betrekking op de volontair. Dit
type vrijwilliger is geen ambtenaar en kan daarom op grond van de regelgeving niet bekleed worden met buitengewone opsporingsbevoegdheden. De
vrijwillige ambtenaar aangesteld voor technische en administratieve taken is
de vrijwillige evenknie van de ambtenaar aangesteld voor technische en
administratieve taken. Voor deze categorie geldt dat zij bekleed kunnen
worden met buitengewone opsporingsbevoegdheid. In principe zou dit voor

5

Uitvoeringscirculaire 2012, 20 juli 2012, http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/
circulaires/2012/07/20/uitvoeringscirculaire-2012.html
6
Kamerstuk 29 628, nr. 22
7
Kamerstuk 29 628, nr. 22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

de vrijwilliger ook mogelijk moeten zijn indien de behoefte hiertoe is
aangetoond
Vraag 11
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de implementatie van de
cao-afspraken betreffende de politievrijwilligers?8 Wanneer verwacht u dat de
doorgroeimogelijkheden in het politievak voor vrijwilligers, met name de
aanpassing van de procedure Erkenning verworden competenties (EVC) en de
ontwikkeling van verkorte opleidingen naar hogere niveaus, gerealiseerd is?
Worden gewezen politiemedewerkers al standaard voorgelicht over de
mogelijkheden om executief of niet-executief politievrijwilliger te worden?
Antwoord 11
Samen met de politie ontwikkelen we uniform beleid met betrekking tot
rechtspositie en de inzet van vrijwilligers. Naar verwachting zullen in 2014 de
eerste stappen genomen worden om de CAO afspraken te implementeren.
Ik heb aan de Politieonderwijsraad gevraagd om mij te adviseren over
doorstroomonderwijs voor politievrijwilligers, dit advies komt naar verwachting in het voorjaarsadvies 2014. De politie en Politieacademie spannen zich
in om doorstroomonderwijs, als aanvulling op de bestaande basisopleiding in
2014 te realiseren inclusief aanpassing van de EVC-procedure.
De mogelijkheid voor gewezen politiemedewerkers om als politievrijwilligers
te worden ingezet is in alle eenheden aanwezig. Er is nog geen standaard
voorlichtingsactiviteit ontwikkeld voor gewezen politiemedewerkers. Dit zal
echter wel worden gerealiseerd in 2014.
Vraag 12
Bent u er ermee bekend dat mensen die een WW-uitkering ontvangen zich
van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) niet een aantal
uren per week in mogen zetten als politievrijwilliger?9
Antwoord 12
Mensen die naast hun reguliere baan reeds politievrijwilliger waren en
vervolgens werkloos worden, kunnen zonder consequenties voor de
WW-uitkering politievrijwilliger blijven als de omvang (het aantal uren) gelijk
blijft. Pas op het moment dat zij zich voor meer uren als politievrijwilliger in
willen zetten dan vóór hun werkloosheid het geval was, kan dit gevolgen
hebben voor de WW-uitkering. Dit geldt ook voor mensen die willen starten
als politievrijwilliger op het moment zij al een WW-uitkering ontvangen. Ik
ben ermee bekend dat het UWV in die gevallen aan de hand van de wet,
geldende jurisprudentie en haar richtlijnen afweegt of werkzaamheden als
politievrijwilliger gevolgen hebben voor de WW-uitkering. UWV verbiedt
hiermee niet het uitvoeren van activiteiten als politievrijwilliger, maar de
uitkomst kan zijn dat de WW-uitkering wordt gekort met het aantal extra uren
dat iemand als politievrijwilliger actief is.
Vraag 13
Bent u bekend met de uitzonderingen op de begrippen «dienstbetrekking» of
«werknemer» die in diverse sociale zekerheidswetten worden gemaakt voor
de dienstbetrekking van de vrijwillige ambtenaren van politie en brandweervrijwilligers (o.a. artikel 6 Werkloosheidswet, artikel 6 Ziektewet, artikel 8 Wet
werk en inkomen naar arbeidsvermogen)? Zo ja, hoe kan het dat deze
vrijwilligers in de praktijk alsnog worden beperkt in hun mogelijkheden om
een paar uur per week vrijwilligerswerk te verrichten? Vindt u deze beperkingen bevorderlijk voor de veiligheid? Wat gaat u doen om deze beperkingen
weg te nemen?
Antwoord 13
Ja, ik ben bekend met de uitzonderingen op deze begrippen.
Artikel 6 WW ziet op de beperking van het begrip dienstbetrekking als gevolg
waarvan de politievrijwilliger of brandweervrijwilliger niet verzekerd is voor
de WW. Uit dit werk kan dus geen recht op WW ontstaan. Dat zegt verder

8
9

Onderhandelaarsakkoord Arbeidsvoorwaarden sector Politie 2012–2014
«Politievrijwilligers gekort op uitkering», Telegraaf, 9 augustus 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4

niets over de gevolgen die dit vrijwilligerswerk als politiebeambte of bij de
brandweer heeft voor een recht op WW uit een verzekerde dienstbetrekking.
Dat volgt uit artikel 8 WW, waarin is bepaald dat een lopende uitkering
eindigt voor het aantal uur waarin iemand niet-verzekerde arbeid verricht.
Een WW-gerechtigde mag traditioneel vrijwilligerswerk verrichten. Dit kan
met behoud van een WW-uitkering. Het is echter niet mogelijk dat
WW-gerechtigden met behoud van uitkering productieve arbeid – waarvoor in
het normaal economisch verkeer een beloning wordt gegeven dan wel
daarvoor mag worden verwacht – gaan verrichten onder het label van
vrijwilligerswerk. Dit kan een snelle terugkeer naar een reguliere baan
belemmeren. Als een WW-gerechtigde regulier betaalde arbeid gaat
verrichten, dan worden de gewerkte uren in mindering gebracht op zijn
uitkering. Dat geldt ook als iemand niet-betaalde uren gaat werken die
normaal gesproken wel betaald behoren te worden. Die uren worden dan in
mindering gebracht op de uitkering.
Anders ligt dit als het gaat om het zogenoemde «traditionele vrijwilligerswerk». Dit zijn onverplichte activiteiten binnen een organisatie die een ideële
doelstelling heeft of een maatschappelijk nut nastreeft, welke activiteiten
doorgaans een aanvullend karakter hebben op bestaande maatschappelijke
voorzieningen. Deze organisatie is overwegend afhankelijk van de inzet van
onbetaalde medewerkers. De te verrichten activiteiten worden niet beloond
en worden normaal gesproken niet door betaalde werknemers verricht. De
niet-betaalde werkzaamheden gelden in het maatschappelijk verkeer niet als
activiteiten waarvoor beloning mag worden verwacht.
Aangezien mijn uitgangspunt, alsook van de politie, is dat het inzetten van
politievrijwilligers niet mag leiden tot verdringing van arbeid, zie ik bovenstaande regelingen niet als beperkend.
Vraag 14
Bent u van mening dat de uurvergoeding van executieve politievrijwilligers
een «zuivere onkostenvergoeding» is?10 Zo ja, waarom behandelt de
Belastingdienst deze zuivere onkostenvergoeding dan als loon waarover
inkomstenbelasting moet worden betaald?
Antwoord 14
Ja, ik ben van mening dat dit een zuivere onkostenvergoeding is. De hoogte
van de uurvergoeding van politievrijwilligers is het resultaat van overleg met
vakbonden en is vastgelegd in de regeling vergoeding vrijwillige politie. De
fiscus beoordeelt deze vergoeding als bovenmatig, omdat de hoogte van de
vergoeding boven € 4,50 per uur uitkomt, wat als maximum voor onbelaste
onkostenvergoeding in 2013 geldt. Derhalve komt de uurvergoeding onder
het regime van de inkomstenbelasting terecht.
Vraag 15
Klopt het dat executieve politievrijwilligers die over een geldig certificaat en
over voldoende ervaring beschikken desondanks niet kunnen optreden als
hulpofficier van justitie of «aangewezen ambtenaar» in de zin van artikel 163,
vijfde lid, van de Wegenverkeerswet 1994, omdat zij niet benoemd zijn in een
loonschaal zoals vereist volgens de Regeling hulpofficieren van justitie 2008?
Zijn er desondanks momenteel executieve politievrijwilligers die optreden als
hulpofficier van justitie of «aangewezen ambtenaar»?
Antwoord 15
Ja, dat klopt. Uit inventarisatie blijkt dat één vrijwilliger als hulpofficier van
justitie taken uitvoert. Deze politievrijwilliger en tevens ex-politiemedewerker
is in 2011 op grond van het toenmalige Besluit Taken Vrijwillig Ambtenaren
van Politie en met instemming van het bevoegd gezag, aangesteld als
hulpofficier van justitie.
Vraag 16
Deelt u de mening dat executieve en niet-executieve politievrijwilligers,
wanneer zij dezelfde of een gelijkwaardige opleiding of ervaring hebben, in
dezelfde situaties over dezelfde bevoegdheden moeten kunnen beschikken en
10

Kamerstuk 29 628, nr. 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

5

met dezelfde taken belast moeten kunnen worden als hun beroepscollega’s?
Zo ja, gaat u regelgeving die hieraan in de weg staat aanpassen?
Antwoord 16
Ik deel deze mening voor zover deze betrekking heeft op niet-executieve
politievrijwilligers en executieve politievrijwilligers tot en met de rang van
commissaris. Uiteraard moet er sprake zijn van een behoefte voor inzet op
taken en blijven de uitgangspunten met betrekking tot verdringing van arbeid
van toepassing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

6