Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 637

Bedrijfslevenbeleid

Nr. 561

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 april 2023
Het Nederlandse mkb heeft de afgelopen jaren bewezen wendbaar te zijn.
Nog in de nasleep van de coronacrisis worden veel ondernemers nu
geconfronteerd met de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de sterk
toegenomen inflatie. Het is daarom van belang dat ondernemers blijven
investeren in verduurzaming, digitalisering en productiviteitsgroei.
Hiervoor is toegang tot financiering noodzakelijk. Met deze brief informeer
ik u over de toegang tot financiering en investeringen in digitalisering,
waarmee ik ook invulling geef aan de gewijzigde motie van de leden
Graus en Rahimi.1 De Kamerbrief over start-upbeleid die was toegezegd
voor het eerste kwartaal van 2023, stuur ik voor de zomer naar uw Kamer.
Hier zal ook mijn strategie op durfkapitaal voor het innovatieve mkb aan
bod komen. Ook zal ik in die brief ingaan op de toezegging aan het lid
Dassen over de afweging of Nederland zal investeren in het ETCI fonds.2
Financiering
Uit de Financieringsmonitor 2022 (Kamerstuk 32 637, nr. 530) blijkt dat de
toegang tot financiering is toegenomen. Dit is een positieve ontwikkeling.
Toegang tot financiering is en blijft cruciaal, of het nu gaat om starten,
groeien, vernieuwen of investeren in maatschappelijke transities. Daarom
is het van belang om te zorgen dat deze toegang gewaarborgd blijft. Zeker
gezien de uitdagingen waar ondernemers voor staan, kan de behoefte aan
financiering toenemen. Uit de Financieringsmonitor blijkt ook dat niet alle
ondernemers met een financieringsbehoefte overgaan tot oriëntatie of
een aanvraag. Verder zie ik dat door een toename van alternatieve
financiers dat het aanbod is vergroot, maar dat ondernemers het ook
lastiger vinden om de juiste financier te vinden. Daarom heb ik afgelopen

1
2

kst-32637-561
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 36 200 XIII, nr. 82.
Toegezegd op 16-02-2023 tijdens het debat over het vestigingsklimaat in Nederland (Handelingen II 2022/23, nr. 54, item 10).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 561

1

periode een aantal mogelijkheden verkend om de toegang tot financiering
verder te verbeteren. Ik informeer uw Kamer over:
1. De ontwikkeling van een centrale hub voor financiering en advies
2. Kosten en baten van een kredietregister
3. De BMKB-Groen en het advies van het Comité van Ondernemerschap
«versterking eigen vermogen mkb»
4. De reflectie van banken op mkb-kredietverlening en de Quickscan van
de aanbodzijde van de financieringsmarkt
5. Zelfregulering van de non-bancaire markt voor kortzakelijk krediet
1. Ontwikkeling van een centrale hub voor financiering en advies
In juli 2022 sprak ik de ambitie uit om «één deur» voor ondernemers te
realiseren,3 waarmee ze sneller en gemakkelijker bij passende financiering
uitkomen. Zoals toegezegd aan de leden Graus4, Van Baarle5 en Romke de
Jong6 informeer ik uw Kamer met deze brief over de beleidsverkenning en
mijn voorstel om het één-deur-principe vorm te geven. Op deze wijze
invulling aan de motie van het lid Amhaouch c.s.7
Uit gesprekken met ondernemers blijkt dat het lastig is de juiste financier
of financieringsvorm te vinden. Ook geven ze aan dat dit slechts een deel
van de uitdaging is.8 Sommige ondernemers zijn namelijk gebaat bij het
aanscherpen van een businessplan, het vaststellen van hun werkelijke
financieringsbehoefte of het indienen van een financieringsaanvraag. En
waar de één al genoeg heeft aan informatie, zoekt de ander digitale
hulpmiddelen of persoonlijke begeleiding.
Momenteel zijn er verschillende partijen die ondernemers met bovenstaande financieringsvragen kunnen helpen. De Kamer van Koophandel is
het centrale loket voor advies en informatie. Daarnaast geeft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) inzicht in subsidie- en
financieringsregelingen. Ook private partijen als Qredits en het Ondernemersklankbord bieden persoonlijke adviestrajecten.
Dit rijke aanbod aan dienstverleners wordt echter niet altijd gevonden, zo
blijkt uit onderzoek van de KVK in opdracht van mij.9 Zij brachten middels
de Life Events aanpak de klantreis naar financiering in kaart. Ondernemers
oriënteren namelijk primair vanuit het eigen netwerk: veelal hun huisbank,
accountant of medeondernemers. Maar bij de bank zijn aanvraagprocessen (deels) gedigitaliseerd en missen ze persoonlijke begeleiding. Zelfs
met hulp van een accountant of medeondernemers, blijft het een lang en
veeleisend traject.
Om de vindbaarheid van passende financiers en/of dienstverleners te
vergroten en doorverwijzingen te bevorderen, wil ik een centrale
financieringshub ontwikkelen. Hierbij laat ik mij inspireren door de British
Business Bank, die publieke financiering op één plek bundelt en toeziet
dat banken goed naar alternatieve financiers doorverwijzen. Op de
beoogde hub vinden ondernemers informatie, een matchingtool voor
passende financieringsvormen en een objectief overzicht van partijen die
deze vorm aanbieden – zowel publiek als privaat. Voor ondernemers met
3

Kamerstuk 32 637, nr. 502.
Toezegging op 19-10-2022 tijdens het commissiedebat Bedrijfslevenbeleid (Kamerstuk 32 637,
nr. 512).
5
Toezegging op 16-02-2023 tijdens het debat over het vestigingsklimaat in Nederland.
6
Toezegging op 16-02-2023 tijdens het debat over het vestigingsklimaat in Nederland.
7
Kamerstuk 32 637, nr. 486.
8
Op 9 november 2022 kwamen meer dan 60 ondernemers uit het Ondernemerspanel naar het
Ministerie van EZK om in gesprek te gaan over (uitdagingen bij) financiering.
9
Levensgebeurtenis Financiering Vinden | KVK | 2023.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 561

2

behoefte aan maatwerk staan er ook persoonlijk adviseurs op het
platform. De hub wordt geen overheidsloket, maar een publiek-private
samenwerking die op afstand van de overheid staat en kan doorgroeien
naar hét centrale punt om passende financiering te vinden. Het is daarbij
cruciaal dat financiers en dienstverleners die ondernemers niet zelf
kunnen helpen, naar deze hub doorverwijzen. Zo werken we samen naar
«no wrong door» voor financiering.
Stichting MKB Financiering (SMF) lanceerde recentelijk Passend Financieren, mede als reactie op mijn één-deur-ambitie. Op dit non-profit
platform staan zowel financiers als adviseurs die voldoen aan de
gedragscodes van SMF. Dit garandeert transparantie, integriteit en
betrouwbaarheid voor ondernemers.
Momenteel lopen er concrete gesprekken om Passend Financieren tot
deze financieringshub door te ontwikkelen. Zo verken ik met RVO of
ondernemers via de huidige matchingtool ook aan publieke financiering
gekoppeld kunnen worden. Daarnaast kijk ik met KVK of de Financieringsdesk via het platform persoonlijke adviesdiensten kan aanbieden.Ten
slotte nodig ik bancaire en non-bancaire financiers uit om hun samenwerking op het gebied van doorverwijzen verder te intensiveren. De
nieuwe NVB Gedragscode Kleinzakelijke Financiering legt al nadrukkelijker
vast dat banken na een afwijzing zo mogelijk doorverwijzen naar
algemene of specifieke informatiebronnen over non-bancaire financiers
en adviseurs. Ook in de oriëntatiefase stellen banken via hun websites
informatie over non-bancaire financieringsmogelijkheden en adviseurs
beschikbaar. Ik nodig banken en non-bancaire financiers uit om met SMF
in gesprek te gaan over de ontwikkeling van de financieringshub en te
verkennen welke rol ze kunnen daarin kunnen vervullen. Bijvoorbeeld in
het doorverwijzen van ondernemers.
Passend Financieren heeft veel potentie. Ik zie het als een groeimodel
waar na verloop van tijd meer functionaliteiten ingepast kunnen worden –
op basis van specifieke behoeften van ondernemers. Daarom heb ik SMF
gesubsidieerd en gevraagd om met KVK, RVO en mij het concept verder
uit te werken. Ook ondernemers en hun brancheverenigingen zullen
hierbij betrokken zijn. Op deze wijze geven we invulling aan de scope van
het platform, doorverwijzingen, een communicatiestrategie en afdekking
van eventuele risico’s. In de zomer informeer ik uw Kamer over de verdere
uitwerking hiervan.
2. Kosten en baten van een kredietregister
In lijn met het plan van aanpak10 en voortbouwend op eerder onderzoek
van adviesbureau OSIS,11 heb ik verkend of een kredietregister effectief en
efficiënt mkb-financiering zou verbeteren. Uit stakeholderconsultaties
bleek dat de toegevoegde waarde van een register sterk per type financier
verschilt. Ook bleef het onduidelijk of een kredietregister de kredietverstrekking voor ondernemers daadwerkelijk zou verbeteren. Daarom gaf ik
EY de opdracht om twee business cases uit te werken. Enerzijds een
register met krediet- en zekerheidsinformatie, anderzijds een uitgebreider
register waarin ook financiële gegevens zijn opgenomen.12

10

Kamerstuk 32 637, nr. 483.
Nut en noodzaak van een kredietregister in Nederland | OSIS | 2020 (Bijlage bij Kamerstuk
32 637, nr. 447).
12
Een register kan kredietinformatie (uitstaand bedrag, aflossingstermijn, achterstanden, etc.),
zekerheidsvoorwaarden (onderpand, achtergestelde lening, etc.) en financiële gegevens
(winst- en verliesrekeningen, balansen, etc.) bevatten.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 561

3

EY constateert dat de twee registervarianten goed bij de informatiebehoefte van financiers aansluiten, maar dat het financiers uiteindelijk meer
kost dan oplevert. Deze afweging van financiers viel destijds buiten de
scope van het OSIS-onderzoek. De meerderheid van de onderzochte
financiers zou zich dan ook niet vrijwillig aansluiten, terwijl een register
pas effectief is bij minimaal 75% aansluiting van de markt.
Daarnaast blijkt een register met financiële gegevens moeilijk realiseerbaar. Een koppeling met de aangiftegegevens van de Belastingdienst,
zoals aanbevolen door OSIS, lijkt niet uitvoerbaar. De Belastingdienst
concentreert zich hoofdzakelijk op haar wettelijke kerntaken en ziet
vooralsnog weinig ruimte voor de voorgestelde uitbreiding. Het alternatief, een verzwaring van de deponeringsplicht bij het Handelsregister,
zal alle kleine ondernemers met extra administratie belasten. Dit acht ik
disproportioneel: slechts 15–20% heeft jaarlijks financiering nodig.13
Bij gebrek aan (inzichtelijke) beleidsevaluaties bleek het uitdagend om de
effectiviteit van buitenlandse kredietregisters in kaart te brengen.14
Bovendien geven de onderzoekers aan dat de relevantie van een register
mogelijk verder afneemt: financiers gebruiken steeds vaker alternatieve
databronnen als opvraagbare betaaldata (PSD2), gekoppelde boekhoudpakketten of het EVA-frauderegister.15 Laatstgenoemde staat nog niet
open voor alternatieve financiers, maar Stichting MKB Financiering
verkent met stakeholders mogelijkheden hiertoe.16
Uit dit onderzoek en de voorafgaande stakeholderconsultaties is onvoldoende gebleken dat een kredietregister de toegang tot mkb-financiering
zal verbeteren. Daarom acht ik het in samenspraak met de Minister van
Financiën nu niet opportuun om een kredietregister op te richten.
3. BMKB-Groen & advies Comité voor Ondernemerschap
«versterking eigen vermogen mkb»
In de Kamerbrief van 15 juli 202217 heb ik aangekondigd een BMKB-Groen
te introduceren en een pilot te verkennen naar aanleiding van het advies
van het Comité voor Ondernemerschap «versterking eigen vermogen
mkb».
Naast de klimaatambities hebben ondernemers de behoefte om te
verduurzamen. De gestegen energieprijzen en bijkomende onzekerheid
hebben de noodzaak van de BMKB-Groen vergroot. De regeling helpt om
de toegang tot financiering voor verduurzamingsinvesteringen te
vergroten. De BMKB-Groen is sinds eind 2022 beschikbaar.
Naar aanleiding van de moties van de leden Boucke c.s.18 en Grinwis
c.s.19 is een onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid van de
BMKB-Groen voor kleine kredieten. De hele BMKB (incl. de BMKB-Groen)
is reeds beschikbaar voor kleine kredieten onder de € 50.000. Uit
onderzoek naar historische verbruiksdata blijkt ook dat 7 tot 28% van de
13

Financieringsmonitoren 2019–2022 | CBS (Bijlage bij Kamerstuk 32 637, nrs. 411, 447, 483 en
530).
14
Wel is duidelijk dat buitenlandse registers verschillende doelen kennen: kredietbeoordelingsprocessen optimaliseren, toegang tot (mkb-)financiering verbeteren, overkreditering
tegengaan en financiële stabiliteit bevorderen.
15
De Externe Verwijzingsapplicatie (EVA) is een privaat systeem van financiers en verzekeraars,
waarin (fraude)incidenten worden geregistreerd.
16
Kamerstuk 32 637, nr. 495.
17
Kamerstuk 32 637, nr. 502.
18
Kamerstuk 36 200, nr. 157.
19
Kamerstuk 36 200 XIII, nr. 64.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 561

4

BMKB voor dergelijke kredieten wordt ingezet. Omdat de BMKB-Groen
een lagere premie en langere looptijd hanteert, verwacht ik dat de
regeling juist geschikt is voor kleinzakelijke kredieten. Grootbanken die
geaccrediteerd zijn voor de BMKB, zien dan ook geen belemmering op dit
gebied. Omdat de financiers pas relatief recent gebruik maken van de
regeling, zal ik medio 2023 de balans opmaken en inzicht geven in het
gebruik van het instrument voor kleine kredieten. In het derde kwartaal zal
het kabinet bezien of aanvullend instrumentarium benodigd is.
Tevens heb ik een Klein Krediet Energie (KKE) naar analogie van de Klein
Krediet Corona (KKC) onderzocht en getoetst bij bancaire en non-bancaire
financiers. De KKE blijkt geen passende aanvulling op het bestaande
instrumentarium te zijn en financiers hebben aangegeven een dergelijk
instrument niet te zullen aanbieden. Dit heeft onder andere te maken met
de doelstelling van het instrument en de reeds bestaande luiken onder de
BMKB (Klein Krediet en Groen) en de introductie van de regeling
Tegemoetkoming Energiekosten voor het energie-intensieve mkb (TEK).
In het advies «versterking eigen vermogen mkb» stelt het Comité voor
Ondernemerschap een fonds voor dat financiering in de vorm van
quasi-equity zou verstrekken, ten behoeve van investeringen in productiviteitsgroei en/of transities als verduurzaming en digitalisering. Zoals
aangekondigd in mijn brief van juli 2022 heb ik met financiers de
mogelijkheid van een pilot verkend,20 waarbij ook rekening werd
gehouden met de relatie tot het bestaande instrumentarium en de
financieringsmarkt. Hieruit blijkt dat een quasi-equity product lastig te
ontwerpen is vanwege de relatief hoge kosten van beoordeling. Dit leidt
tot een relatief duur product. De doelgroep voor wie dit product een
oplossing biedt is nog niet duidelijk. Momenteel stimuleer ik de toegang
tot kapitaal voor investeringen, onder andere in transities, al via de
BMKB-Groen en de alternatieve markt middels het Dutch Alternative
Credit Instrument (DACI). Ik wil monitoren hoe effectief deze recente
instrumenten zijn en dan bezien of en waar aanvullende behoeften zijn.
Hierbij neem ik ook de moties van het lid Amhaouch21 mee om te
onderzoeken welke instrumenten investeringen in robotisering, digitalisering en proces- en productinnovatie kunnen versnellen. Dit omdat de
doelgroep van deze moties deels overlapt met de beoogde doelgroep uit
het advies van het Comité.
4. Reflectie banken kredietverlening mkb & Quickscan mkb
financiering
Ik heb aan de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) gevraagd te
reflecteren op de kredietverlening aan het mkb. Dit geeft inzicht in de rol
die de banken spelen in de mkb-financiering, recente ontwikkelingen en
waar zij in de toekomst op willen inzetten.
De banken spreken de ambitie uit een belangrijke financier voor het
gehele mkb te willen blijven, ook specifiek in de ondersteuning van
verduurzaming. Uit data van De Nederlandsche Bank (DNB) blijkt dat de
drie grootbanken in alle kredietklassen van het mkb een belangrijke
financier zijn, maar ze relatief minder kleine kredieten verstrekken. In 2017
was 25% van het uitstaande mkb kredietvolume van de grootbanken een
middelgroot krediet22 en 11% een klein krediet.23 Eind 2022 was dit 20%
voor middelgrote kredieten en 8% voor kleine kredieten. Het aandeel van
20

Kamerstuk 32 637, nr. 502.
Kamerstuk 36 200 XIII, nr. 54 en Kamerstuk 32 637, nr. 533.
22
Kredieten tussen de € 250.000 en € 1.000.000.
23
Kredieten kleiner dan € 250.000.
21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 561

5

kredieten groter dan € 1 miljoen steeg in dezelfde periode van 64% naar
72%. Het totale uitstaande kredietvolume aan het mkb is over deze
periode vrij stabiel gebleven. De banken geven een aantal verklaringen
voor de relatieve daling van kleine en middelgrote kredieten. Zo zijn er
meer bancaire en non-bancaire aanbieders op de markt en hebben de
coronacrisis en de gevolgen van de oorlog in Oekraïne invloed op
kredietbehoefte en acceptatievoorwaarden. Daarnaast kunnen wet- en
regelgeving gevolgen hebben voor met name voor de kleinere kredieten,
waar dit een relatief hogere kostenfactor is. Banken merken ook op dat
data over kredietverlening niet altijd toereikend is om een volledig beeld
te geven. Zo heeft de Volksbank een uitgesproken ambitie op het gebied
van mkb-kredietverlening, juist ook voor het kleinbedrijf, maar worden
data van deze bank niet in de cijfers van DNB over uitstaand krediet aan
het MKB opgenomen.
Ik ondersteun de ambitie van de banken om een belangrijke financier te
blijven voor het gehele mkb. Banken vervullen nog steeds een belangrijke
rol in de diverser geworden financieringsmarkt. Het is van belang dat
ondernemers die niet in aanmerking komen voor krediet, duidelijke
feedback krijgen en worden doorverwezen. In de nieuwe Gedragscode
Kleinzakelijke Financiering van de NVB, die binnenkort in werking zal
treden, worden deze uitgangspunten nader uitgewerkt.
Daarnaast onderschrijf ik het belang van beschikbaarheid van data om
ontwikkelingen in de mkb-financieringsmarkt te kunnen monitoren. Zo
worden knelpunten tijdig gesignaleerd. Met de Financieringsmonitor heb
ik dit beeld van de vraagzijde. Maar omdat het beeld van de aanbodzijde
minder helder is, heb ik een quickscan laten uitvoeren.
De focus van de quickscan was om de verschillende databronnen over
financiering in kaart te brengen. De bronnen over financiering blijken niet
goed aan te sluiten en bevatten nog veel witte vlekken. Een belangrijke
aanbeveling is om de rapportages over financiering te harmoniseren en te
verbeteren. Extra rapportages kunnen echter een zware last vormen. Ik
ben daarom op initiatief van het Comité voor Ondernemerschap in
gesprek met De Nederlandsche Bank en bancaire en non-bancaire
financiers om te bezien of bronnen en definities beter op elkaar aan
kunnen sluiten. Zo krijgen we een vollediger beeld van de markt.
5. Zelfregulering non-bancaire markt voor kortzakelijk krediet
Middels deze brief informeer ik u namens de Minister van Financiën over
de opvolging van onderzoeken en stakeholdergesprekken over de
non-bancaire zakelijke online kredietmarkt, specifiek voor krediet onder de
€ 100.000,- met een kortere looptijd dan een jaar. In de brief van 30 juni
202124 kondigde de voormalig Minister van Financiën aan om te onderzoeken of het reguleren van bepaalde aspecten van deze kredietverlening
wenselijk is en effectief kan bijdragen aan het beschermen van de extra
kwetsbare zzp’ers. Daarbij wilde hij zelfregulering de kans geven om zich
verder te ontwikkelen en de bereikte resultaten medio 2022 beoordelen.
Zelfregulering heeft het belangrijke voordeel dat het voor alle aangesloten
partijen geldt, inclusief degene die zich buiten Nederland bevinden. Deze
markt kent namelijk veel aanbieders van buitenlandse oorsprong.
Wettelijke maatregelen zijn alleen van toepassing op aanbieders die
vanuit Nederland actief zijn.

24

Kamerstuk 32 545, nr. 138.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 561

6

Het is belangrijk dat kleine ondernemers bescherming krijgen wanneer zij
zakelijk krediet afnemen. Momenteel lijkt wetgeving voor deze
opkomende markt niet het gepaste middel om dit te bereiken. Het is goed
dat marktpartijen nu zelf initiatief hebben genomen en de noodzaak zien
om zich aan regels te binden ter bescherming van de kredietnemers.
Stichting MKB Financiering (SMF) heeft de belangrijkste marktpartijen
benaderd om gezamenlijk tot een gedragscode voor aanbieders van
kortzakelijk krediet te komen. De Minister van Financiën heeft op de
inhoud meegekeken en met SMF gesproken over onder andere de
aansluitgraad. Hierbij is benadrukt dat de gedragscode voldoende
elementen moet bevatten die bescherming waarborgen, bijvoorbeeld
meer eenduidige transparantie over de kosten en de mogelijkheid om een
klacht in te dienen bij het Kifid. Omdat deze elementen voldoende in de
code zijn opgenomen, steunt de Minister van Financiën de ontwikkeling
van de Gedragscode Kortzakelijk Krediet. Het is daarbij belangrijk dat de
aansluitgraad steeds verder verbetert. De ontwikkelingen in deze
financieringsmarkt gaan snel. Het blijft daarmee belangrijk om te wegen
of een gedragscode het mkb ook in de toekomst de gepaste bescherming
kan bieden. SMF zal de code na twee jaar evalueren, waarover de Minister
van Financiën uw Kamer zal informeren.
Digitalisering
Ondersteuningsprogramma’s digitalisering
In reactie op de gewijzigde motie van de leden Graus en Rahimi over
mkb-ondersteuningsprogramma’s gericht op het verbeteren van
digitalisering en financiering van het midden- en kleinbedrijf,25 geef ik
hierbij een overzicht van de lopende mkb-ondersteuningsprogramma’s.
Zo geef ik invulling aan deze motie.
Om mkb-bedrijven te helpen bij digitalisering is in 2018 het programma
Versnelling Digitalisering MKB gestart. Dit programma bestaat onder
andere uit twintig Digitale Werkplaatsen verspreid over Nederland. In deze
Digitale Werkplaatsen helpen studenten en docenten van onderwijsinstellingen kleine ondernemers bij online marketing en sales, (kantoor)automatisering en het benutten van data in bedrijven. Tot september 2022
zijn 1.700 trajecten voltooid, ongeveer 5.500 ondernemers intensief
getraind en ruim 6.000 studenten via verschillende projecten geholpen.
Binnen het programma Versnelling Digitalisering MKB liep daarnaast de
pilot Mijn Digitale Zaak (MDZ) van 15 juni tot 1 december 2022. Dit is een
samenwerking tussen het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat,
MKB-Nederland, INretail, de KVK en RVO. Hiermee kunnen kleine
mkb-bedrijven een subsidie aanvragen gericht op advies en/of aanschaf
van technologie om hun basis voor digitalisering op orde te krijgen. Er is
in totaal € 1,7 mln. subsidie verstrekt aan 800 bedrijven. Vanwege dit
succes en het belang van digitalisering voor het (brede) mkb hebben de
leden Amhaouch en Rahimi eind 2022 een amendement ingediend om
deze subsidie met een bedrag van € 1 mln. naar 2023 door te trekken.26
Dit amendement is aangenomen en zal in het tweede kwartaal van 2023
worden uitgevoerd. Van de verlengde subsidieregeling kunnen naar
schatting 400 ondernemers gebruik gaan maken.

25
26

Kamerstuk 36 200 XIII, nr. 82.
Kamerstuk 36 200 XIII, nr. 112.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 561

7

Regioscan Digitalisering
Als onderdeel van het programma Versnelling Digitalisering MKB heb ik
samen met de provincies regionale initiatieven voor de digitalisering van
het mkb geïnventariseerd. Deze inventarisatie is uitgevoerd door Platform
voor Talent en Techniek (PTvT) en Dialogic. Deze zogenoemde Regioscan
Digitalisering brengt op een gestructureerde manier het regionale aanbod
in kaart. Hieruit blijkt dat er in Nederland een rijk publiek-privaat
ecosysteem is opgebouwd ter stimulering van digitalisering van het mkb.
De verschillende initiatieven bereiken naar schatting 25% van het mkb. Er
is echter weinig data beschikbaar over de impact van de initiatieven.
Daarnaast is het ecosysteem complex en voor ondernemers lastig te
overzien. Om dit ecosysteem beter in te richten, bevelen PTvT en Dialogic
aan om landelijk en regionaal beleidsvisies voor de digitalisering van het
mkb te ontwerpen, op basis van betere afstemming van vraag en aanbod.
Hierbij is het van belang dat er tussen landelijk en regionaal niveau meer
afstemming en coördinatie plaatsvindt. Daarnaast is het belangrijk dat er
meer data beschikbaar komt middels betere monitoring en evaluatie van
de verschillende initiatieven. Dit kan gebruikt worden bij het beoordelen
van nieuwe initiatieven. Provincies en Rijk onderschrijven deze adviezen
en gaan hiermee aan de slag.
Deze aanbevelingen zijn in lijn met die van het advies Dienstbare
Dienstverlening van het Nederlands Comité voor Ondernemerschap,
waarin wordt gewezen op het belang van een specifieke aanpak voor de
transitiethema’s – waar digitalisering er één van is. De aanbeveling vanuit
de Regioscan over landelijke coördinatie, afstemming en samenwerking
met de regio zal door de kwartiermaker Dienstbare Dienstverlening
meegenomen worden in een actieprogramma. Dit actieprogramma wordt
naar verwachting medio 2023 gepresenteerd. In bijlage 5 is de Regioscan
Digitalisering te vinden. Hiermee geef ik invulling aan de toezegging om
in het eerste kwartaal van 2023 met een vergelijking/inventarisatie van
regionale regelingen met betrekking tot digitalisering te komen.27
Het Smart Industry programma bevordert digitalisering van de brede
(maak)industrie. Het richt zich op verschillende geavanceerde digitale
technologieën zoals robotisering en 3D printing. EZK draagt in totaal
€ 1,6 mln. bij aan de nieuwe schaalsprongagenda voor de periode
2023–2025. Een belangrijke ontwikkeling is de start van vijf Europese
Digitale Innovatiehubs (EDIH’s) per begin 2023. EZK co-financiert deze
EDIH’s met een totaalbedrag van € 10,67 mln. tot 2025. Naar schatting
kunnen de komende drie jaar ongeveer 3.500 maakbedrijven worden
bereikt en circa 1.000 bedrijven daadwerkelijk worden ondersteund bij de
toepassing van geavanceerde digitale technologieën.
Smart Industry Readiness Index
Via deze brief geef ik opvolging aan mijn toezegging aan lid Amhaouch
om de Smart Industry Readiness Index (SIRI) te bestuderen en beoordelen.28 Dit hulpmiddel richt zich op het ondersteunen van bedrijven bij
het implementeren van digitale transformaties. Ook in Nederland zijn
enkele bedrijven gecertificeerd om SIRI-assessments af te nemen. De
EDIH’s en het Smart Industry programma bieden vergelijkbare diensten en
assessments aan.

27

Toegezegd op 05-07-2022 tijdens tweeminutendebat Coronasteunpakket. (Handelingen II
2021/22, nr. 100, item 35).
28
Toegezegd op 23-11-2022 tijdens de begrotingsbehandeling Economische Zaken en Klimaat
(Handelingen II 2022/23, nr. 26, item 10).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 561

8

Ik zal met de Smart Industrypartners een pilot starten waarmee de
meerwaarde van een eventuele samenwerking met de non-profit
organisatie International Centre for Industrial Transformation (INCIT)
wordt onderzocht. Hiermee geef ik invulling aan de genoemde
toezegging.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 637, nr. 561

9