Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2663
Vragen van het lid Van Gerven (SP) aan de staatssecretaris van Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie en de minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport over antibioticaresistentie (ingezonden 22 april 2011).
Antwoord van staatssecretaris Bleker (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie), mede namens de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(ontvangen 27 mei 2011).
Vraag 1 en 2
Vindt u het, gezien de problematiek van de groeiende antibiotica resistentie,
verantwoord dat dierenartsen uitgebreid gefêteerd worden door middel van
snoepreisjes naar verre oorden door de farmaceutische industrie?1
Valt het gedrag zoals beschreven in de NRC, volgens u binnen de bestaande
regelgevingen en gedragscodes? Zo ja, kunt u dit onderbouwen? Bent u
bereid de regelgeving te veranderen zodat dit niet meer kan? Zo nee, bent u
bereid dit aan te pakken en de regelgeving te veranderen? Hoe gaat u dit
aanpakken?
Antwoord 1 en 2
Er is geen bestaande nationale regelgeving of gedragscode waarbinnen de
grenzen van het aannemen van gunsten door dierenartsen zijn geregeld. De
KNMvD en de farmaceutische industrie zijn inmiddels bezig een gedragscode
op te stellen, zoals ook in de humane gezondheidszorgsector reeds bestaat. Ik
verwacht dat zij nog deze zomer tot resultaat komen. Ik volg dit op de voet.
Vraag 3 en 4
Omdat u zegt het instrumentarium voor ontkoppeling klaar te willen hebben
liggen, mochten de veehouderijsectoren, de farmaceutische industrie en de
veevoederindustrie de afgesproken reductie niet halen, kunt u de Kamer de
informatie en de cijfers zenden waarop u uw vrees baseert dat de doelstelling
niet gehaald gaat worden? Hoe ver is het anibioticagebruik inmiddels
teruggedrongen?
In hoeverre bent u bereid uw dreigement uit te voeren als de doelen niet
gehaald worden of zit hier ruimte in om te marchanderen? Erkent u dat uzelf
verantwoordelijk bent voor het behalen van de doelstelling en het geen pas
heeft om dit richting Kamer af te schuiven naar de sector? Waar is het
vertrouwen van u in de voortgang op gebaseerd?
1

ah-tk-20102011-2663
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

NRC, 13 april 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 4
De stuurgroep antibioticaresistentie dierhouderij heeft zich gecommitteerd
aan het realiseren van de reductie van het antibioticagebruik van 20% in 2011
en 50% in 2013 en heeft diverse acties ingezet om deze doelstelling te
bereiken. Ik heb er vooralsnog vertrouwen in dat de sectoren de afgesproken
reductiedoelstellingen behalen. Bij brief van 14 april 2011 heeft de minister
van VWS, mede namens mij, de stand van zaken over de reductie van het
antibioticagebruik in de dierhouderij geschetst (Kamerstukken 29 683, nr. 70).
De Fidin (overkoepelende organisatie van producenten en handelaren van
diergeneesmiddelen) signaleerde over 2010 een afname van de verkoop van
antibiotica van 12%. Als blijkt dat de sectoren zich niet aan de afspraak
houden om het gebruik met 50% te verminderen, dan zal ik vergaande
maatregelen nemen, waaronder het ontkoppelen van de dierenarts- en
apothekerfunctie. De voorbereidingen heb ik in gang gezet.
Vraag 5, 6, 7, 8 en 9
Klopt het dat een aantal dierenartsen hun vergunning misbruikte om op
onverantwoorde wijze antibiotica uit te delen aan de intensieve veehouderij?
Klopt het dat de Algemene Inspectiedienst (AID) 45 van hen wilde laten
berechten door het veterinair tuchtcollege wegens wangedrag? Waar is deze
informatie openbaar en transparant voor het publiek te volgen? Indien dit niet
openbaar en transparant is: waarom is besloten dit geheim te houden? Bent
u bereid deze informatie en deze processen openbaar en transparant voor het
publiek toegankelijk te maken?
Klopt het dat één dierenarts een voorwaardelijke boete kreeg en drie een
boete van 250 euro? Waarom zijn de straffen zo laag? Staat deze lakse
vervolging niet in verhouding met de ernst van de bedreiging van de
volksgezondheid?
Waarom besloot de verantwoordelijke klachtenambtenaar bij het ministerie
van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie slechts vier van de
dierenartsen voor het tuchtgerecht te dagen? Hoe zit deze procedure in
elkaar? Wat zijn de beslismomenten en wie is daarbij betrokken? Wat zijn de
waarborgen om belangenverstrengeling en dubbele petten te vermijden? Wie
besluit tot het al dan niet vervolgen in deze gevallen en op welke gronden?
Wie heeft in bovengenoemde geval besloten over de 45 dierenartsen? Wat is
precies de rol van u in deze en acht u deze rol op zijn plaats?
Heeft u grond te denken dat het huidige tuchtrecht beleid, met zeer beperkte
vervolging van door de AID aangedragen gevallen, effectief is? Zo ja, kunt u
dat onderbouwen? Kunt u een overzicht geven van veroordelingen in het
verleden en van recidieven? Is er strengere controle op de betreffende
veeartsen na een overtreding?
Is een strafrechtelijke vervolging van foute veeartsen voor het in gevaar
brengen van de volksgezondheid mogelijk en kansrijk? Zo ja op welke
gronden? Zijn hier voorbeelden van? Is dit in het genoemde geval
overwogen?
Antwoord 5, 6, 7, 8 en 9
Op het handelen van de dierenarts zijn diverse wettelijke kaders van
toepassing, waaronder de Wet op de uitoefening van de diergeneeskunde
1990 (WUD) en de Diergeneesmiddelenwet. De toepasselijke wet- en
regelgeving bevat normen die strafrechtelijk en tuchtrechtelijk gehandhaafd
kunnen worden.
De weg van strafrechtelijke handhaving staat alleen open wanneer een
dierenarts handelt in strijd met een norm waarvan overtreding strafbaar is
gesteld. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer een dierenarts diergeneesmiddelen voorschrijft in strijd met de registratiebeschikking. Een dierenarts kan
voor handelingen zonder dat daarbij sprake is van overtreding van een of
andere strafbaar gestelde norm, dus niet worden vervolgd.
Ten aanzien van de tuchtrechtelijke handhaving wordt het volgende opgemerkt. Ingevolge de WUD kunnen op een dierenarts tuchtrechtelijke
maatregelen worden toegepast wanneer de dierenarts in strijd handelt met
wat redelijkerwijs van hem mag worden verwacht (zorgvuldigheidsnorm). Via
jurisprudentie van het Veterinair Tuchtcollege (VTC) en het Veterinair
Beroepscollege (VBC) wordt hier nader invulling aan gegeven. Uitgangspunt
is onder andere dat diergeneesmiddelen met het oog op de gezondheid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

mens en dier en ter voorkoming van resistentie selectief en restrictief moeten
worden voorgeschreven.
Tuchtrechtelijke handhaving staat echter niet open wanneer het handelen van
de dierenarts een gevaar voor de volksgezondheid oplevert, zonder dat er
sprake is van schending van de zorgvuldigheidsnorm.
Uit een onderzoek van de AID uit 2008 bleek dat bij 14 varkensbedrijven (5%
van het totaal aantal gecontroleerde bedrijven) door de behandelende
dierenartsen structureel antibiotica via gemedicineerd voer preventief werd
voorgeschreven. Deze gevallen zijn door de klachtambtenaar bezien. De
klachtambtenaar beoordeelt op basis van inhoudelijke kennis en kunde of een
tuchtrechtelijke procedure een redelijke kans van slagen heeft. Daarbij speelt
het voor handen zijnde bewijsmateriaal een belangrijke rol. Van belang is dat
er nog weinig jurisprudentie was. De beoordeling door de klachtambtenaar
heeft ertoe geleid dat een viertal zaken bij het VTC-aanhangig zijn gemaakt
omdat het in deze gevallen het meest aannemelijk was dat de dierenarts niet
voldeed aan de zorgvuldigheidsnorm.
Het VTC-oordeelde dat in de aangebrachte zaken inderdaad sprake was van
handelen in strijd met de zorgvuldigheidsnorm. Aan twee van de betrokken
dierenartsen werd een boete opgelegd ter hoogte van € 1 000,-, waarvan
€ 750,-, voorwaardelijk, aan de derde € 250,- onvoorwaardelijk en aan de
vierde € 1 000,- voorwaardelijk. Het VTC-relateerde de zwaarte van de
opgelegde maatregelen aan de omstandigheden van elk afzonderlijk geval.
Daarnaast hield het VTC er rekening mee dat er op dit punt nog weinig
jurisprudentie was.
In elke van deze uitspraken is overigens aangekondigd dat waar nodig in
volgende gevallen zwaardere tuchtrechtelijke sancties zullen worden
opgelegd.
De zittingen van het VTC en het VBC zijn openbaar. De uitspraken van het
VTC worden op internet gepubliceerd. In de uitspraken worden de redenen
om een maatregel op te leggen uitgebreid gemotiveerd. Uitspraken van de
tuchtcolleges waarvan het belangrijk is dat de gehele beroepgroep er kennis
van neemt, worden daarnaast ter publicatie aangeboden aan het Tijdschrift
voor Diergeneeskunde.
Het tuchtrecht heeft een belangrijk normerend karakter voor de beroepsgroep. De nVWA kan de jurisprudentie van het VTC en VBC gebruiken in het
kader van inspecties. Overigens wordt door de nVWA thans prioriteit gegeven
aan toezicht op het voorschrijfgedrag van dierenartsen. Indien tijdens
inspecties mogelijke overtredingen worden geconstateerd, zullen deze aan de
klachtambtenaar worden voorgelegd.
Vraag 10
Waarom is het rapport van april 2010, waaruit blijkt dat 75% van de uitgeschreven recepten niet correct is, nooit openbaar gemaakt of aan de Kamer
gestuurd?
Antwoord 10
Ik heb het AID-rapport gemedicineerde diervoeders 2008 dat in april 2010
werd opgeleverd op 18 april 2011 aan de Kamer gestuurd (Kamerstukken,
29 683, nr. 71).
Vraag 11
Klopt het dat de heer Stolp, directeur van de Gezondheidsdienst voor Dieren,
commissaris is van AUV Holding? Vindt u dit een wenselijke vermenging van
functies en belangen? Zo ja, kunt u dit toelichten? Zo nee, welke maatregelen
gaat u daartoe nemen?
Antwoord 11
Ja. Het is aan de Raad van Commissarissen van de Gezondheidsdienst voor
Dieren, om te bepalen of hier sprake is van een ongewenste vermenging van
functies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3