Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 187

Wijziging van onder meer de Wet educatie en
beroepsonderwijs ten behoeve van het
bevorderen van doelmatige leerwegen in het
beroepsonderwijs en het moderniseren van de
bekostiging van het beroepsonderwijs

Nr. 39

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 april 2013
Bij de behandeling van de Begroting 2012 van OCW op 1 december 2011
is door de leden Van der Ham en Biskop een motie ingediend over
(her)invoering meestertitel (Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012,
33 000 VIII, nr. 144). In vervolg hierop is bij de behandeling van het
wetsvoorstel doelmatige leerwegen en het moderniseren van de
bekostiging van het beroepsonderwijs op 12 februari 2013 (Handelingen II
2012/13, nr. 51, item 18) door de leden Rog en Van Meenen een motie
ingediend over invoering van de meester- en gezeltitels in het beroepsonderwijs (Tweede Kamer vergaderjaar 2012–2013, 33 187, nr. 34).
In reactie op de motie uit 2011 heeft mijn ambtsvoorganger de stichting
Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) gevraagd een
advies op te stellen over de mogelijkheden om de «Meestertitel» een plek
te geven in beroepsopleidingen. Het advies treft u als bijlage aan.1
In deze brief zal ik op beide moties reageren.
Aandacht voor toptalent
Genoemde moties zijn ingegeven door het belang dat de indieners
hechten aan excellentie in vakmanschap. Dat belang erken ik uiteraard ten
volle. Onze economie heeft dringend behoefte aan professionals, die op
topniveau een vak kunnen uitoefenen. Tegelijkertijd krijgen het beroepsonderwijs en het vakmanschap niet altijd de waardering die zij verdienen.
Dit heeft negatieve effecten op de instroom in het beroepsonderwijs.
Aandacht voor toptalent in vakmanschap kan het imago van het beroepsonderwijs verbeteren en ervoor zorgen dat jongeren voor vakopleidingen
blijven kiezen. Verder leidt de aandacht voor toptalent ertoe dat studenten
in het beroepsonderwijs meer worden uitgedaagd. Op die manier is er
ook sprake van positief effect op de kwaliteit van het onderwijs.
1

kst-33187-39
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 187, nr. 39

1

De afgelopen jaren zijn daarom verschillende initiatieven in gang gezet
om toptalent in vakmanschap te bevorderen en meer zichtbaar te maken.
Ik noem hier met name:
– De activiteiten van Skills Netherlands, die zijn gezicht op het promoten
van het belang van het vakmanschap en het beroepsonderwijs in
Nederland. Daarbij baseert Skills Netherlands zicht op drie pijlers:
imagoverbetering, talentontwikkeling en beroeps- en loopbaanoriëntatie (LOB). In het oog springende activiteiten zijn o.a. de kampioenschappen voor vakmanschap Skillsmasters, Euroskills en Worldskills.
– De Centra voor Innovatief Vakmanschap, die zijn gericht op een betere
aansluiting van het beroepsonderwijs op de arbeidsmarkt. De focus
ligt daarbij op bètatechniek. De Centra moeten uitgroeien tot kwalitatief hoogstaande (inter)nationale kenniscentra, waar de meest
bekwame studenten en docenten studeren en werken. In de Centra
wordt nauw samengewerkt met het (regionale) bedrijfsleven.
Deze initiatieven worden mede ondersteund door OCW en EZ.
Meestertitel
In overleg met brancheorganisaties heeft SBB geïnventariseerd of er
behoefte bestaat aan invoering van de meestertitel in het middelbaar
beroepsonderwijs. Op dit moment zijn er zeven branches, die een
meestertitel voeren (bijvoorbeeld meesterkok, meestergoudsmid en
meesterparketteur). In de meeste gevallen wordt deze branchemeestertitel
gebruikt als hoogste erkenning van vakmanschap, gebaseerd op o.a.
jarenlange ervaring, excellent presteren, het volgen van een extra
opleiding en het doen van een proeve van bekwaamheid. De meestertitel
is een middel om vakmensen van uitzonderlijk niveau te bekronen. In een
aantal gevallen is het meesterschap ook verbonden met de overdracht
van het vak op studenten.
Het voeren van een meestertitel kan waardevol zijn: excellente vakmensen
krijgen waardering voor hun werk en hun bereidheid om zich te blijven
ontwikkelen. De meestertitel maakt vakmanschap zichtbaar en biedt
doorgroeiperspectief binnen het vak en daarmee een perspectief in het
kader van een Leven Lang Leren.
Dat maakt echter nog niet dat de meestertitel ook in het mbo-stelsel
generiek ingevoerd zou moeten worden. Het mbo-stelsel leidt op tot het
niveau van een beginnend beroepsbeoefenaar. Dat niveau is uiteraard niet
hetzelfde als dat van een vakman/-vrouw met jarenlange ervaring. De
meester is een persoon die zich na zijn of haar opleiding in de praktijk
volop heeft doorontwikkeld.
Tegen deze achtergrond is het goed een onderscheid te maken tussen de
verantwoordelijkheid van het onderwijs en die van de branche. De fase
van opleiding naar het niveau van beginnend beroepsbeoefenaar is de
verantwoordelijkheid van het publiek bekostigde middelbaar beroepsonderwijs. Hierna ontwikkelt de afgestudeerde zich verder in de praktijk; dit
is een private verantwoordelijkheid. De ontwikkeling in de praktijk wordt
ingericht en bekostigd door de branche. De meestertitel valt onder de
verantwoordelijkheid van de branche en is in die zin een professionele
standaard voor prestaties in het vak. Binnen het mbo-stelsel kan een
student zich op verschillende niveaus kwalificeren als beginnend
beroepsbeoefenaar. Vervolgens zal een klein deel daarvan zich in de
praktijk, afhankelijk van de branche of sector, verder ontwikkelen naar de
top: het meesterschap.
Aangezien de meestertitel het initiatief is van de branches, ziet SBB geen
mogelijkheden het meesterschap formeel te positioneren binnen het
stelsel van mbo-opleidingen. Ik onderschrijf dit en neem het advies dan
ook over. In het SBB advies worden niettemin wel mogelijkheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 187, nr. 39

2

benadrukt tot verbinding tussen het mbo-stelsel en de meestertitel, zoals
het verbinden van de door de sector te ontwikkelen standaarden voor de
meestertitel met de standaarden voor de vakwedstrijden ter bevordering
van excellentie in het mbo en de mogelijkheid voor praktijkleiders om zich
als excellent te onderscheiden.
Gezeltitel
Met de motie van 12 februari jl. wordt de regering onder meer gevraagd
te bevorderen dat studenten met een diploma mbo-4-niveau de gezeltitel
kunnen voeren. De titel gezel komt nu voor bij vier kwalificaties op niveau
3 (o.a. schilder en stukadoor). Ook zijn er brancheopleidingen die gebruik
maken van de term gezel, bijv. gezelschoorsteenveger en gezelcoupeur. In
de horeca bestaat een gezelopleiding op niveau 4, maar dat betreft een
«sterklas»: kandidaten moeten eerst een selectieprocedure doorlopen en
een leerbaan vinden bij een meesterkok. Het generiek invoeren van een
gezeltitel voor alle niveau 4 gediplomeerden vind ik tegen de achtergrond
van deze praktijk niet aan te bevelen: enerzijds wordt er dan mogelijk
afbreuk gedaan aan de waarde van de titel gezel in de horeca, anderzijds
zou een dergelijke invoering zich niet goed verhouden tot de genoemde
kwalificaties bij niveau 3 opleidingen.
Het heeft dan ook mijn voorkeur dat het onderwijsveld en het bedrijfsleven in overleg de naam van een kwalificatie bepalen. Indien de partijen
dit noodzakelijk vinden, kan daarbij de term gezel worden gebruikt.
Vervolgacties
Het is belangrijk om excellentie en de zichtbaarheid daarvan in het
middelbaar beroepsonderwijs te bevorderen. Daarom zal ik met SBB en
de MBO Raad overleg voeren over wat er nodig is om het tot stand komen
van deze verbindingen tussen het mbo-stelsel en de meester -en
gezeltitels te bevorderen. Hoewel ik de verantwoordelijkheid voor
genoemde titels bij de branches laat, wil ik stimuleren dat meer branches
meesterschap of vakmanschap op uitzonderlijk niveau nadrukkelijk
zichtbaar maken (in de vorm van genoemde titel dan wel op andere
manieren). Ook zou ik binnen het mbo uitbreiding van initiatieven als de
sterklas in de horeca-opleidingen willen bevorderen, omdat de sterklas bij
uitstek een voorbeeld is van differentiatie en excellentie. Mogelijk kunnen
dergelijke sterklassen aansluiten op trajecten die opleiden voor de
meestertitel.
Met de MBO Raad en de Inspectie wil ik ook verkennen hoe excellentie
zichtbaarder kan worden in de kwaliteitsoordelen over het onderwijs.
Dit kan bijdragen aan meer aandacht voor toptalent in beroepsonderwijs
en beroepsuitoefening, zoals in de inleiding van deze brief is bepleit.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 187, nr. 39

3