Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 509

Wijziging van de Wet gebruik
burgerservicenummer in de zorg, de Wet
marktordening gezondheidszorg en de
Zorgverzekeringswet (cliëntenrechten bij
elektronische verwerking van gegevens)

Nr. 38

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 oktober 2014
Tijdens de behandeling van het Wetsvoorstel cliëntenrechten bij elektronische verwerking van gegevens in uw Kamer op 11 juni 2014 (Handelingen II 2013/14, nr. 92, item 11), heb ik u toegezegd op een aantal zaken
nader schriftelijk in te zullen gaan. Twee daarvan – een toelichting op
generieke versus specifieke toestemming en een reactie op amendement
met Kamerstuk 33 509, nr. 19 van het lid Bruins Slot – zijn reeds aan de
orde gekomen in mijn brief van 23 juni 2014 (Kamerstuk 33 509, nr. 32).
In deze brief wordt onder andere ingegaan op de afkoop van NEN-normen
en het overleg met het zorgveld over het realiseren van de mogelijkheid
voor de patiënt om specifieke toestemming te geven aan bepaalde
groepen van zorgaanbieders. Ik sta een voortvarende aanpak voor met als
doel dat de patiënt zich dankzij dit wetsvoorstel en de daaruit voortkomende acties beter beschermd voelt bij het uitwisselen van zijn
(medische) gegevens via elektronische uitwisselingssystemen.
Termijn systemen technisch gereed voor specifieke toestemming
U heeft mij verzocht in een gesprek met het zorgveld na te gaan wat een
reële termijn is waarop de elektronische uitwisselingssystemen technisch
gereed zijn voor specifieke toestemming waarbij de toestemming kan
worden beperkt tot bepaalde groepen van zorgaanbieders en bepaalde
informatie kan worden beperkt.
Het is inderdaad belangrijk dat mensen de keuze hebben om specifieke
toestemming te verlenen: bepaalde groepen van zorgaanbieders wel en
andere geen toestemming te geven voor inzage in hun medische
gegevens. Daarom ook is het opgenomen in het wetsvoorstel. Uiteraard
moeten de elektronische uitwisselingssystemen daar wel technisch
gereed voor zijn. Als duidelijk is welke termijn haalbaar is, kan ik de
invoeringstermijn voor de wettelijke verplichting bepalen. Om dat zo
spoedig mogelijk te kunnen bepalen is inmiddels een eerste overleg

kst-33509-38
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 509, nr. 38

1

geweest met de relevante zorgpartijen, staat de volgende bijeenkomst
gepland en is het aan de orde gesteld in bestuurlijk overleg.
Vergoeding voor deelname aan het Landelijk Schakelpunt (LSP)
Met de gewijzigde motie van het lid Leijten (Kamerstuk 33 509 nr. 34, was
nr. 21) verzoekt uw Kamer ervoor te zorgen dat financierings- of vergoedingsregelingen voor de informatievoorziening aan cliënten over
deelname aan het LSP, op geen enkele wijze een financiële stimulans
richting deelname of niet-deelname zijn.
Ik ben het hiermee eens. Zowel de zorgaanbieder als de patiënt moet zich
vrij voelen om wel of niet deel te nemen aan het LSP. Ik heb naar
aanleiding van deze motie contact met Zorgverzekeraars Nederland gehad
(ZN). ZN heeft nogmaals bevestigd net als ik geen voorstander te zijn van
een financiële stimulans richting deelname of niet-deelname. Daarvan is
dan ook geen sprake. Huisartsen en apothekers krijgen alleen een
tegemoetkoming in de kosten die zij maken voor aansluiting op het LSP,
het vragen en verwerken van toestemming.
Als mij signalen bereiken die er op duiden dat zorgaanbieders zich door
financiële tegemoetkomingen toch gedwongen of verleid voelen aan te
sluiten op het LSP of een ander elektronisch uitwisselingssysteem dan zal
ik daarop actie ondernemen.
Toestemming LSP
Verder heeft uw Kamer heeft mij gevraagd toe te lichten of het LSP met
generieke of met specifieke toestemming werkt. De beheerder van het
LSP, de Vereniging van Zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie (VZVZ)
heeft hierover een heldere uitleg geplaatst op haar website. De VZVZ stelt
daarin het volgende, ik citeer: «De toestemming die VZVZ en zorgaanbieders nodig hebben voor gegevensverwerking via het LSP betreft
uitdrukkelijke toestemming overeenkomstig de geldende wetgeving (Wbp
en WGBO). Conform die wetgeving betreft dit een gerichte, specifieke
toestemming».
Ook stelt de VZVZ dat als er een aanpassing in de gegevensverwerking via
het LSP zou worden voorgenomen waarbij andere soorten gegevens,
andere doeleinden of andere ontvangers van de gegevens aan de orde
zouden komen, dat daarvoor dan nieuwe toestemming noodzakelijk is. Er
is dus zeker geen sprake van een eenmalige toestemming voor het
uitwisselen van patiëntinformatie via hun systeem.
Gedragscode Elektronische Gegevensuitwisseling in de Zorg (EGiZ)
In reactie op de gewijzigde motie van de leden Bruins Slot en
Bouwmeester (Kamerstuk 33 509, nr. 36, was 25) waarmee de regering
wordt verzocht te bevorderen dat zorgpartijen de gedragscode EGiZ voor
te leggen aan het College Bescherming Persoonsgegevens en de Kamer
hierover te informeren het volgende.
In een brief van 1 augustus 2014 (met kenmerk 651162–124651-MEVA) heb
ik de beheerders van de EGiZ nadrukkelijk gevraagd om de gedragscode
alsnog voor te leggen aan het College Bescherming Persoonsgegevens.
De Koninklijke Nederlandse Maatschappij der Geneeskunst (KNMG), een
van de beheerders van de EGiZ, heeft hier inmiddels schriftelijk op
gereageerd. In een brief van 3 oktober 2014 laat de KNMG weten de code
nu niet voor te leggen aan het CBP. De KNMG stelt dat men na de
inwerkingtreding van het wetsvoorstel Cliëntenrechten bij elektronische
verwerking van gegevens een besluit zal nemen om het CBP wel of niet te
verzoeken om een verklaring van overeenstemming af te geven over de
EGiZ.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 509, nr. 38

2

Papieren dossiers
Met de gewijzigde motie van de leden Van Veen en Bouwmeester
(Kamerstuk 33 509, nr. 37, was nr. 26) wordt verzocht aan te geven hoeveel
patiënten alleen een papieren dossier hebben en welke consequenties dit
heeft voor de informatievoorziening aan de patiënt en voor de informatieuitwisseling tussen zorgaanbieders.
Uit de cijfers van de eHealth monitor 2014 die op 10 oktober aan u is
aangeboden, blijkt dat 98% van de ondervraagde huisartsen zijn dossiers
uitsluitend of voornamelijk elektronisch bijhoudt en 2% doet dat zowel
schriftelijk als elektronisch. Bij medisch specialisten liggen de percentages
op respectievelijk 75% en 16%. De KNMP laat weten dat alle apothekers
hun dossiers uitsluitend of voornamelijk elektronisch bijhouden.
Slechts een zeer beperkt deel van de zorgaanbieders houdt de dossiers
alleen op papier bij. Ook zij hebben op grond van de WGBO de plicht
(alleen) die gegevens bij te houden en uit te wisselen die noodzakelijk zijn
voor de behandeling van een patiënt.
IGZ: quick scan naar het gebruik van standaarden en herhaling meting
Staat van de Gezondheidszorg 2011
In mijn brief van 12 april 2012 over het Landelijk Schakelpunt – LSP
(Kamerstuk 27 529, nr. 106), heb ik uw Kamer toegezegd dat de Inspectie
voor de Gezondheidszorg (IGZ) in 2013 een zogenaamde «Quick scan» zal
uitvoeren naar het gebruik van standaarden van elektronische informatieuitwisseling in de zorg. Voor alle duidelijkheid: er is een onderscheid te
maken tussen specifieke standaarden voor informatie-uitwisseling, als
onderdeel van de kwaliteitsstandaard en meer generieke standaarden op
het gebied van terminologie, kernsets en technische standaarden.
De quick scan van de IGZ heb ik aan het begin van het zomerreces
ontvangen en is als bijlage bij deze brief gevoegd 1. De IGZ heeft
geïnventariseerd hoe ver het veld inmiddels gevorderd is met de
aanbevelingen uit de Staat van de Gezondheidszorg 2011. De IGZ
concludeert op basis van de quick scan dat er stappen zijn gezet op het
gebied van standaardisatie van informatie-uitwisseling. Toch worden
standaarden nog niet door alle zorgaanbieders omarmd en geïmplementeerd. De IGZ adviseert mij daarom een partij aan te wijzen die ten aanzien
van specifieke, door het veld gedragen standaarden doorzettingsmacht
heeft.
In de brief over transparantie van kwaliteit in de curatieve zorg die ik u op
18 juli jongstleden stuurde (Kamerstuk 31 765 nr. 93) schreef ik dat
kwaliteitsstandaarden de aangewezen plek zijn om vast te leggen wat
moet worden gedocumenteerd met het oog op continuïteit van zorg, wat
om te gebruiken voor meetinstrumenten en wat om te delen met andere
zorgverleners.
Het advies van de IGZ is geheel in lijn met mijn beleid. Immers, het
Kwaliteitsinstituut heeft voor deze standaarden de door de IGZ voorgestelde doorzettingsmacht. Ik zal het advies expliciet onder de aandacht
brengen van het Kwaliteitsinstituut.
Wat betreft de meer generieke standaarden heb ik in mijn brief over
e-health en zorgverbetering van 2 juli 2014 (Kamerstuk 27 529 nr. 130)
aangekondigd dat er in 2015 een «informatie-uitwisselingsprogramma»
voor Nederland van start gaat, om de interoperabiliteit tussen (de
systemen van) zorgverleners onderling en (de systemen van) zorgverleners en patiënten te verbeteren. Ik heb Nictiz gevraagd om de voorbereidingen voor dit programma te starten. Dit programma past uitstekend
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 509, nr. 38

3

binnen mijn aanpak om de informatievoorziening in de zorg duurzaam op
orde te brengen, zoals ik die heb gepresenteerd in mijn brief aan u van
23 oktober 2013 over een duurzaam informatiestelsel voor de zorg
(Kamerstuk 32 620, nr. 93).
In het Informatieberaad dat ik in deze brief aankondigde, worden met het
veld (onder meer) afspraken gemaakt over de brede toepassing van
generieke standaarden.
Bij de behandeling van wetsvoorstel met Kamerstuk 33 509, op 11 juni
2014, heeft u mij gevraagd de IGZ te verzoeken de meting in het kader van
de Staat van de Gezondheidszorg te herhalen, zodat er zicht is op de stand
van zaken. Dit verzoek heb ik besproken met de IGZ.
Het is plezierig te constateren dat er naar aanleiding van de Staat van de
Gezondheidszorg 2011 een aantal stappen is gezet. Een belangrijk deel
van de meting is recent (2013), door middel van de bijgevoegde quick
scan herhaald.
Verder heb ik naar aanleiding van de Staat van de Gezondheidszorg 2011
de nodige, hierboven geschetste, acties uitgezet. Ik vind het belangrijk dat
door het Kwaliteitsinstituut en via het Informatieberaad de nodige
voortgang wordt geboekt op de cruciale aanbeveling uit de Staat van de
Gezondheidszorg 2011: de ontwikkeling en het gebruik van standaarden.
Het is noodzakelijk om deze ontwikkelingen de tijd te geven. Voortgang is
belangrijk vandaar dat periodiek de stand van zaken wordt gemeten,
vooralsnog door de IGZ.
Ik zal het gebruik van standaarden vanzelfsprekend ook betrekken bij de
toegezegde evaluatie van het wetsvoorstel.
NEN-normen (Nederlandse Norm)
In het Wetsvoorstel cliëntenrechten bij elektronische verwerking van
gegevens, zoals deze nu voorligt in de Eerste Kamer, en de regeling
«gebruik burgerservicenummer in de zorg» wordt dwingend verwezen
naar de NEN-normen 7510, 7512 en 7513. Deze NEN-normen betreffen
technische en organisatorische eisen voor de elektronische verwerking
van persoonsgegevens over de gezondheid. Het College Bescherming
Persoonsgegevens (CBP) heeft geadviseerd de NEN-normen dwingend
voor te schrijven.
Het kabinet heeft aangegeven (Kamerstuk 27 406, nr. 193, p 7) dat per
1 januari 2014 de nationale normen waar dwingend naar wordt verwezen
vrij toegankelijk moeten zijn. Daarnaast heeft de KNMG samen met
andere beroepsorganisaties, koepels en zorgaanbieders in een Position
Paper uw Kamer en het Ministerie van VWS gevraagd om de genoemde
NEN-normen vrij beschikbaar te stellen voor zorgprofessionals en
zorgconsumenten bij inwerkingtreden van bovengenoemd wetsvoorstel.
Bij de beantwoording van de (tweede ronde) schriftelijke vragen van uw
Kamer over het wetsvoorstel Cliëntenrechten bij elektronische verwerking
van gegevens heb ik toegezegd dat de NEN-normen daadwerkelijk
worden afgekocht en vrij beschikbaar komen (Kamerstuk 33 509 nr. 11 p
15).
Er loopt onder leiding van het Ministerie van Economische Zaken een
rijksbreed traject om tot afkoop te komen van NEN-normen waar in
regelgeving dwingend naar verwezen wordt. Dit traject duurt langer dan
vooraf ingeschat was. Daarom is VWS met de stichting NEN in overleg
getreden om het proces tot afkoop in versnelling te brengen. Dit is
afgestemd met het rijksbrede traject. Waar mogelijk zal op een later
moment worden aangesloten bij de rijksbrede afkoop.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 509, nr. 38

4

Inmiddels is begin oktober met Stichting NEN een overeenkomst gesloten
voor het afkopen van de NEN-normen 7510, 7512 en 7513. Vanaf
1 november worden deze normen gratis beschikbaar gesteld via de
website van Stichting NEN. Per brief zijn de relevante betrokkenen
(Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, Koninklijke Nederlandse
Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst, Koninklijke Nederlandse
Maatschappij tot bevordering der Pharmacie, Landelijke Huisartsen
Vereniging, Nederlands Huisartsen Genootschap, Zorgverzekeraars
Nederland en NICTIZ) hierover geïnformeerd.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 509, nr. 38

5