Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2270
Vragen van de leden Timmermans en Dikkers (beiden PvdA) aan de
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en de minister van Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie over Nederlandse bedrijven die geen heil zien
in Uruzgan (ingezonden 31 maart 2011).
Antwoord van staatssecretaris Knapen (Buitenlandse Zaken), mede namens
de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (ontvangen
19 april 2011).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat Nederlandse bedrijven nauwelijks aan de
slag zijn gegaan in Afghaanse provincie Uruzgan?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Welke projectaanvragen zijn gehonoreerd vanuit het Fonds Economische
Opbouw Uruzgan (FEOU) in respectievelijk 2009 en 2010? Welke bedragen
zijn hiermee gemoeid?
Antwoord 2
Vanuit het FEOU zijn drie projectaanvragen gehonoreerd. In totaal is 3.3
miljoen euro gecommitteerd. Het gaat om twee haalbaarheidsstudies en één
investeringsproject:
– Business Partners for Uruzgan: haalbaarheidsstudies naar productketens
in Uruzgan. Het projectbudget bedroeg 1 004 652 euro en er is een
subsidie uitgekeerd van 803 722 euro.
– Haalbaarheidsstudie voor export van granaatappelen vanuit Uruzgan naar
Nederland. Het projectbudget bedroeg 666 960 euro en er is 533 568 euro
aan subsidie uitgekeerd.
– Grootschalige productie, verwerking en verpakking van saffraan in
Uruzgan en export van naar Europa. Het projectbudget bedraagt 2 499 000
euro en het vooralsnog uitgekeerde subsidiebedrag bedraagt 1 999 200
euro.

1

ah-tk-20102011-2270
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Trouw, «Bedrijfsleven laat Uruzgan links liggen», 26 maart 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u aangeven wat de verklaring is voor het gegeven, dat ondanks het
beschikbare budget vanuit het FEOU, er nauwelijks economische activiteiten
in de regio zijn opgestart? Hoeveel aanvragen zijn er nu nog in behandeling?
Antwoord 3
De lokale omstandigheden en de veiligheid in Uruzgan beperken de
belangstelling van bedrijven om investeringen te doen en de mogelijkheden
om projecten uit te voeren die een duurzame impact hebben. De economie
van Uruzgan is klein, ruraal en kwetsbaar. De beeldvorming over Afghanistan
is het afgelopen jaar niet beter geworden. Onzekerheid over de Nederlandse
betrokkenheid in Uruzgan na 2010 had mogelijk ook een negatieve impact.
Desondanks zijn er twee haalbaarheidsstudies uitgevoerd en is er één
investeringsproject van start gegaan. Kennis en ervaring hieruit zal de
economie in Uruzgan ten goede komen, waaronder creatie van nieuwe
banen.Er zijn geen aanvragen meer in behandeling.
Vraag 4
Is het waar dat het projectvoorstel van bureau Ferendi, die een haalbaarheidsstudie naar de regio doet, wegens gebrek aan kwaliteit per direct is
gestaakt?
Antwoord 4
Het project «Business Partners for Uruzgan», waarbij het bureau Ferendi één
van de partners was, is beëindigd mede naar aanleiding van het advies van
de adviescommissie van het Fonds Economische Opbouw Uruzgan. Er was
bij de subsidieverlening afgesproken om op een vooraf ingepland evaluatiemoment te bezien of het project zou worden voortgezet. Op dit evaluatiemoment is besloten dat het project onvoldoende aanknopingspunten bood voor
een vervolgfase.
Vraag 5
Is het waar dat de werkzaamheden van het FEOU tijdelijk zijn opgeschort?
Indien ja, waarom?
Antwoord 5
Het FEOU is op 31 december 2010 gesloten, op de wettelijke datum die in de
Staatscourant was gepubliceerd. Van tussentijdse opschorting was dus geen
sprake.
Vraag 6
Deelt u de mening van de Voorzitter van VNO-NCW, Bernard Wientjes, dat het
wenselijk zou zijn het Nederlands Centrum voor Handelsbevordering vanaf nu
het voortouw te laten nemen bij het bevorderen van handelsklimaat in de
regio?
Antwoord 6
Ja. Het «business partners for Uruzgan» kantoor in Kabul is door VNO-NCW
overgedragen aan het Nederlands Centrum voor Handelsbevordering en gaat
door als «Private Sector Development Office» (PSDO). Lokale aanwezigheid
voor identificatie van samenwerkingsmogelijkheden voor bedrijven en het
opbouwen van een economisch netwerk is van belang gebleken. Het PSDO
draagt bij aan private sector ontwikkeling voor geheel Afghanistan, ondermeer door het verlenen van economische diensten aan Nederlandse en
internationale bedrijven, «matchmaking» van deze bedrijven met potentiële
Afghaanse partners en door de ambassade te adviseren op het gebied van
private sector ontwikkeling. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken ondersteunt dit initiatief financieel.
Vraag 7
Deelt u de mening dat, gezien de ervaring met projectaanvragen in de
instabiele regio Uruzgan, er meer dan alleen investeringen door het
bedrijfsleven nodig zijn om de economische activiteiten in ontwikkelingslanden te ontplooien? Zo nee, waarom niet? Zo ja, aan welke begeleidende
programma’s denkt u dan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 7
In fragiele staten is een contextspecifieke benadering essentieel. Ieder gebied
vereist een op maat gesneden aanpak om economische ontwikkeling te
stimuleren. Het gaat daarbij naast private sectorontwikkeling om bijvoorbeeld
goed bestuur, veiligheid, onderwijs, de rechtsstaat en microkredieten. Private
sectorontwikkeling was slechts een klein onderdeel van de Nederlandse
inspanningen voor stabilisatie en ontwikkeling in Uruzgan. Nederland heeft
sinds 2006 veel geïnvesteerd in programma’s op het gebied van onderwijs,
landbouw, plattelandsontwikkeling, gezondheidszorg, goed bestuur, infrastructuur, microkrediet, energie en water. Een aantal van deze projecten loopt
nog door tot 2014.
Vraag 8
Hoe gaat u de ervaringen opgedaan in Uruzgan verwerken in de nieuwe
bedrijfslevenprogramma’s?
Antwoord 8
Economische groei middels ontwikkeling van de private sector is een
belangrijke voorwaarde voor armoedebestrijding en stabiliteit, juist in fragiele
staten. De specifieke omstandigheden in Uruzgan waren uitzonderlijk moeilijk,
waardoor investeringsmogelijkheden voor het Nederlands bedrijfsleven
beperkt waren. Nederland blijft echter met bedrijfsleveninstrumenten werken.
De activiteiten van de VNO/NCW Werkgroep Economische Wederopbouw
Afghanistan (WEWA) en de verschillende projecten die zijn uitgevoerd met
FEOU-financiering hebben nuttige informatie en analyses opgeleverd over de
mogelijkheden voor private sectorontwikkeling in Afghanistan. Concreet gaat
het daarbij om het volgende.
– Zoals reeds genoemd bij vraag 6 is het «front office» van «business
partners for Uruzgan» door de WEWA overgedragen aan het Nederlands
Centrum voor Handelsbevordering. Dit kantoor gaat verder als «Private
Sector Development Office». Dit initiatief wordt als «pilot» gedurende een
jaar financieel ondersteund door het ministerie van Buitenlandse Zaken.
– Nederland investeert verder in de ontwikkeling van de landbouwsector,
waarin ongeveer 80% van de beroepsbevolking werkzaam is. In het
Meerjaren Strategisch Plan voor Afghanistan vormen landbouwonderwijs
en private sectorontwikkeling één van de drie pijlers. Samen met het
«Private Sector Development Office». Mede aan de hand van ervaringen
van de WEWA en andere Nederlandse ondernemers wordt onderzocht
hoe Nederland kan helpen om barrières voor ontwikkeling te slechten
(bijvoorbeeld moeilijkheden bij certificering, vergunningen, of het voldoen
aan belastingverplichtingen).
– De PSI plus regeling voor investeringen in fragiele staten blijft open staan
voor Afghanistan. In 2010 zijn drie subsidies voor investeringen in
Afghanistan verleend. In 2011 zijn bij de eerste tender voor Afghanistan
zeven nieuwe voorstellen ingediend. De belangstelling voor fragiele staten
in het kader van PSI plus is goed en vertoont een stijgende lijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3