Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2677
Vragen van de leden Bosman, Leegte en Litjens (allen VVD) aan de Ministers
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Economische Zaken
over de stijging van de energieprijzen op Bonaire als gevolg van een conflict
tussen de energieproducent (Ecopower) en de het Water en Energiebedrijf
Bonaire (WEB) (ingezonden 28 mei 2013).
Antwoord van minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 25 juni
2013).
Vraag 1
Bent u bekend met de stijging van de energieprijzen op Bonaire als gevolg
van een conflict tussen de energieproducent (Ecopower) en de het Water en
Energiebedrijf Bonaire (WEB)?
Antwoord 1
De recente tariefstijging is in belangrijke mate veroorzaakt door enerzijds de
kostenontwikkeling van de elektriciteitsproductie en anderzijds het langdurig
verzuim van het bestuurscollege de tarieven kostendekkend vast te stellen.
Het laatste is veeleer aanleiding geweest voor de spanning tussen WEB en
Ecopower over de te verrekenen kosten.
Vraag 2
Hoe groot is de subsidie uit Nederland die nodig was om de tariefstijging van
energie op Bonaire te beperken?
Antwoord 2
EZ heeft in 2012 WEB € 5,5 miljoen ter beschikking gesteld en I&M € 2,3
miljoen voor de periode tot eind 2013. Het vorige kabinet heeft besloten tot
een aansluitende tijdelijke voorziening te regelen in de aanstaande wet
elektriciteits- en drinkwatervoorziening voor CN.
Vraag 3
Is er nu een kostendekkend tarief voor de levering van energie op Bonaire?
Antwoord 3
Ja.

ah-tk-20122013-2677
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 4
Zijn de betalingen van het WEB aan Ecopower nu volledig conform de
facturering?
Antwoord 4
Ja.
Vraag 5
Wat is de stand van zaken van de «operationele audit» zoals aangegeven in
de antwoorden van de toenmalige Minister van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie?1
Antwoord 5
De audit van WEB is uitgevoerd door de Auditdienst Rijk. Het belangrijkste
beeld dat naar voren kwam was dat van een bijna failliet bedrijf dat geruime
tijd geen diepte en onderhoudsinvesteringen heeft verricht. Belangrijke
adviezen om de tarieven te verhogen, de kwaliteit van het management te
verbeteren en te zorgen voor een oplossing van het conflict met Ecopower
alsmede te zorgen voor een degelijke externe financiering zijn ter harte
genomen en geëffectueerd.
Vraag 6
Wat is de status van het onderzoek dat de Gezaghebber van Bonaire naar
aanleiding van het conflict had aangegeven te zullen instellen naar de
integriteit van bestuurders van het WEB?
Antwoord 6
De gezaghebber van Bonaire heeft in het najaar van 2012 voorgesteld een
dergelijk onderzoek uit te voeren. Inmiddels is dit voornemen nader
geconcretiseerd. Het onderzoek zou zich moeten richten op de verantwoordingsmechanismen in de verhouding tussen WEB, het openbaar lichaam
Bonaire als aandeelhouder van WEB en het bestuurscollege met als doel om
voor de toekomst lessen te trekken uit de wijze waarop deze mechanismen de
afgelopen jaren hebben gefunctioneerd. Het onderzoek wordt naar verwachting dit najaar afgerond.
Ik vind het een belangrijk en positief signaal dat door het bestuur van Bonaire
het initiatief is genomen om een dergelijk onderzoek uit te voeren in
aanvulling op de stappen die het eilandbestuur in de afgelopen periode al
heeft gezet om de governance rond WEB te versterken. Zo is recent een
nieuw management aangetreden en heeft in samenspraak met de Rijksoverheid een aantal verschuivingen plaatsgevonden in de samenstelling van de
Raad van Commissarissen.
Vraag 7
Deelt u de mening dat er sprake is geweest van bestuurlijke onbehoorlijkheid
van het bestuur van het WEB in de richting van ECO power en dat een
integriteitsonderzoek dus essentieel is? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Zoals in het antwoord op vraag 1 aangegeven, is het zakelijk conflict tussen
WEB en Ecopower ingegeven door de voortdurende discrepantie tussen
kosten en opbrengsten uit de tarieven. In algemene zin, en achteraf, kan
worden gesteld dat het jammer is het bestuur van WEB en Ecopower niet
eerder een oplossing hebben gezocht langs de weg van bemiddeling,
arbitrage of de stap naar de rechter. Het is niet aan mij om te beoordelen of
de betrokken bestuurders onbehoorlijk hebben gehandeld. Wel ondersteun ik,
zoals aangegeven, het voornemen van het bestuurscollege om een onderzoek
uit te voeren dat zich richt op de verantwoordingsmechanismen in de
verhouding tussen WEB, het openbaar lichaam Bonaire als aandeelhouder
van WEB en het bestuurscollege. Uit dit onderzoek kunnen lessen worden
getrokken zodat de situatie die zich tussen Ecopower en WEB heeft voorgedaan in de toekomst kan worden voorkomen.

1

Aanhangsel van de Handelingen, 3444.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 8
Bent u bereid, als er geen sprake is van een onderzoek van de zijde van de
Gezaghebber, om dat integriteitsonderzoek in te stellen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 8
Zie antwoord op vraag 6.
Vraag 9
Deelt u de mening dat door onbehoorlijk bestuur van de zijde van het WEB
een energiebedrijf in de problemen is gekomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Het niet volledig voldoen van de rekening van Ecopower door WEB lijkt
Ecopower op enig moment financieel in problemen te hebben gebracht wat
repercussies had voor de continuïteit van de elektriciteitsproductie.
Vraag 10
Deelt u de zorgen dat het WEB met opzet te weinig betaalde aan Ecopower
om de prijs van het aandeel Ecopower te laten dalen om op die manier het
bedrijf goedkoop op te kunnen kopen?
Antwoord 10
Daar zijn geen concrete aanwijzingen voor. Er was in elk geval sprake van een
zakelijk conflict dat door middel van een arbitrageprocedure is opgelost.
Vraag 11
In hoeverre is er sprake van een failliet van Bonaire, aangezien het WEB een
NV van de overheid is? Moet het openbaar lichaam Bonaire voor de kosten
opdraaien die uit de arbitrage voortvloeiden.?
Antwoord 11
Van een failliet van Bonaire is geen sprake.
De eerder genoemde structurele discrepantie tussen kosten en tariefinkomsten is weggenomen door de tariefstijging, de bijdrage van EZ en I&M en
door een degelijke externe financiering die de directie van WEB heeft
verkregen.
Vraag 12
Is er sprake van een artikel 12 gemeente, aangezien de begroting van Bonaire
een dergelijke rekening niet zou kunnen betalen en Nederland is ingesprongen met een geldbedrag zoals genoemd in vraag 1?
Antwoord 12
De wet financiën openbare lichamen Bonaire Sint Eustatius en Saba kent
geen bepaling vergelijkbaar met artikel 12 van de financiële verhoudingswet.
Op dit punt wijkt de financiële verhouding van het Rijk met de openbare
lichamen dus af van de financiële verhouding van het Rijk met gemeenten.
Bij de transitie is ervoor gekozen om het BES-fonds niet te integreren in het
gemeentefonds. Ook is in het BES-fonds geen sprake van solidariteitsgedachte: elk openbaar lichaam heeft recht op een eigen uitkering uit het fonds.
Een fonds dat integraal onderdeel is van de Rijksbegroting en daar dus de
solidariteit is belegd. Dit laatste vloeit logischerwijs ook voort uit het feit dat
het slechts om drie eilanden gaat: Het ligt dan niet in de rede om eventuele
financiële problemen van Bonaire te leggen bij de andere twee (kleine)
eilanden. Verder kunnen departementen (net zoals bij gemeenten) doeluitkeringen verstrekken conform artikel 91 van de wet financiën BES; dat is wat
het minister van Economische Zaken hier heeft gedaan.
Vraag 13
Welke rol speelde het bestuurscollege in dit conflict tussen het WEB en
Ecopower, gelet op het feit dat het WEB een NV van de overheid is? Welke rol
speelde de gezaghebber om het conflict eerder te beslechten en op die
manier het oplopen van de betalingsachterstand te voorkomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Antwoord 13
Het bestuurscollege heeft het ministerie van EZ medio 2011 gevraagd te
bemiddelen in het conflict. Waar deze bemiddeling niet direct resultaat
opleverde, heeft deze er wel toe geleid dat partijen zich hebben gebonden
aan arbitrage.
Toen door het wegvallen van de stroomvoorziening in augustus 2011 de
openbare orde in gevaar dreigde te komen, heeft de Gezaghebber het
initiatief genomen de voorziening te herstellen en te borgen.
Vraag 14
Welke afwegingen zijn gemaakt om te komen tot de oplossing zoals deze nu
tot stand is gekomen? Waarom is de locatiekeuze juist op die plek gevallen?
Waarom is er gekozen voor de combinatie van wind en energie die nog
nergens anders in productie was?
Antwoord 14
Op de eilanden van Caribisch Nederland kan door het bijzonder gunstige
windklimaat enerzijds, en de hoge kosten van fossiele brandstof anderzijds,
met wind elektriciteit duurzaam en voordelig worden opgewekt. Op Bonaire
wordt circa 35% van de elektriciteit opgewekt door middel van windenergie.
De twaalf windturbines zijn gesitueerd aan zee aan de noordkant van het
eiland in een gedeelte dat onbewoond is en waar de windcondities gunstig
zijn. Ik beschik niet over informatie welke afwegingen zijn gemaakt om tot
deze aanpak te komen, inclusief de locatiekeuze. Ik beschik ook niet over
informatie die aannemelijk maakt dat bij deze besluiten sprake is geweest
ongewenste belangenverstrengeling. Ik verwijs in dit kader nogmaals naar
het governance-onderzoek. Het betreft hier immers een onderwerp dat
expliciet onder de verantwoordelijkheid van het Openbaar Lichaam valt. Ik zal
aan het bestuurscollege van Bonaire verzoeken om dit onderwerp bij dit
onderzoek te betrekken.
Vraag 15
Wie waren de beslissers om tot de verschillende besluiten te komen? Is er in
die groep van beslissers een ongewenste samenloop van belangen die
gescheiden hadden moeten zijn of de schijn van belangenverstrengeling in
zich hebben?
Antwoord 15
Zie antwoord op vraag 14.
Vraag 16
Is hier een rol weggelegd voor de Onderzoeksraad Integriteit Overheid? Zo ja,
hoe gaat u die inschakelen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 16
Neen, de Onderzoeksraad Integriteit Overheid is bevoegd ten aanzien van
Rijk, politie, defensie, provincies en zbo’s. Daarnaast zal de onderzoeksraad
met ingang van 1 januari 2014 naar alle waarschijnlijkheid ook het bevoegde
externe meldpunt voor medewerkers uit de sector Gemeenten worden. De
openbare lichamen op Caribisch Nederland alsmede Ecopower en het Wateren Energiebedrijf Bonaire vallen daar niet onder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4