Besluit van
houdende regels ter uitvoering van de Crisis- en herstelwet, eerste tranche (Besluit
uitvoering C risis - en herstelwet)
Op de voordracht van Onze Minister-President, Minister van Algemene Zaken, van
(datum en kenmerk), gedaan in overeenstemming met Onze Ministers van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, van Verkeer en
Waterstaat en van Economische Zaken;
Gelet op de artikelen 1.2, 2.2, eerste lid, 2.3, zesde lid, 2.4, eerste en derde lid,
2.9, eerste lid, onderdeel b, 2.18 en 5.1, eerste lid, van de Crisis - en herstelwet;
De Raad van State gehoord (advies van …(datum en nummer));
Gezien het nader rapport van Onze Minister-President, Minister van Algemene
Zaken van …(datum en kenmerk), uitgebracht in overeenstemming met Onze
Ministers van Volks huisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, van Verkeer
en Waterstaat en van Economische Zaken;
Hebben goedgevonden en verstaan:
Paragraaf 1. Begripsbepalingen
Artikel 1
In dit besluit en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
bijlage: bij dit besluit behorende bijlage;
eco iglo: gebouw bestaande uit een drijfelement van ten hoogste 400 m2 waarop
een staal-glas of koolstof-glas constructie in de vorm van een halve bol is
geplaatst, waarbij in de binnen het bouwwerk benodigde energie wordt voorzien
door middel van aardwarmte, zonnecellen of miniwindturbines en in het binnen
het bouwwerk benodigde water wordt voorzien door middel van een
hemelwateropvanginstallatie , gecombineerd met nanofiltratie ten behoeve van de
water- of drinkwatervoorziening;
mini windturbine: windturbine met een rotordiameter van ten hoogste 5 meter en
een rotoroppervlak van ten hoogte 20 m2, met een horizontale of verticale
rotoras, ten behoeve van levering van elektriciteit achter de meter of aan een
accu ten behoeve van eigen gebruik, welke windturbine gecertificeerd is volgens
IEC 61400-12 (2006), dan wel gecertificeerd is volgens de standaarden van de
American Wind Energy Association of de British Wind Energy Association, waarvan
de tiphoogte de tien meter, gemeten vanaf het dak, niet overschrijdt;
Onze Minister: Onze Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer;
wet: Crisis- en herstelwet;
zuigercompressor-windturbinecombinatie: windturbine met een rotordiameter van
ten hoogste vijf meter en een rotoroppervlak van ten hoogste 20 m2, met een
horizontale of verticale rotoras, waarvan de hoogte de 25 meter, te meten vanaf
de onderkant van de windturbine tot de tip van de rotor, niet overschrijdt, waarbij
het mechanisch vermogen van de rotor direct wordt gebruikt voor de aandrijving
van een zuigercompressor of een ozongenerator en die klimaatbeheersing en
ammoniakreductie in melkrundveehouderijen als functie heeft, of ten doel heeft
water of drinkwater te winnen uit de lucht.

1

Paragraaf 2. Ontwikkelingsgebieden
Artikel 2
1. Als ontwikkelingsgebied als bedoeld in artikel 2.2, eerste lid, van de wet
worden voor de duur van tien jaar aangewezen:
a. Stadshavens Rotterdam, omvattende het Waal-Eemhavengebied, de Rijnen Maashaven, het Merwehaven-Vierhavensgebied en het RDM-terrein
(Heijplaat) zoals aangegeven op de kaart in bijlage 1;
b. Zaanstad Midden, omvattende de gebieden Rooswijk, Westerkoog, Nieuw
West, Oud Zaandijk, Oud Koog, Zaandam West, Oude Haven en 't Kalf
zoals aangegeven op de kaart in bijlage 2 .
2. Als categorieën van gevallen als bedoeld in artikel 2.3, zesde lid, van de wet
worden aangegeven alle gevallen waarin een ander bestuursorgaan dan
burgemeester en wethouders bevoegd zou zijn te beslissen als bedoeld in
artikel 2.3, zesde lid, van de wet.
3. Het andere bestuursorgaan, bedoeld in het tweede lid, kan categorieën van
gevallen aangeven waarin een verklaring van geen bedenkingen niet is
vereist.
Paragraaf 3. Innovatie
Artikel 3
1. Dit artikel is van toepassing binnen het grondgebied van de gemeenten:
a. Amersfoort;
b. Houten;
c. Nieuwegein, en
d. Utrecht.
2. Behoudens in gevallen als bedoeld in artikel 4, eerste lid, van het Besluit
bouwvergunningsvrije en licht-bouw vergunningplichtige bouwwerken, wordt
het bouwen van een mini windturbine voor de duur van tien jaar aangemerkt
als bouwen van beperkte betekenis als bedoeld in artikel 43, eerste lid,
onderdeel c, van de Woningwet.
3. Behoudens in gevallen waarin sprake is van een inrichting type B als bedoeld
in artikel 1.2 van het Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer,
kan voor de duur van tien jaar worden afgeweken van paragraaf 3.2.3 van het
Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer voor het bouwen of in
werking hebben van een mini windturbine op de inrichting of op het terrein
behorende bij de inrichting.
Artikel 4
Ten behoeve van het bouwen van een eco iglo in de gemeente Leeuwarden kan
voor de duur van tien jaar worden afgeweken van de artikelen 2.48, 2.68, eerste
lid, 2.185, derde lid, 2.214, eerste tot en met derde lid, 2.215, 3.27, eerste tot en
met vierde lid, 3.28, 3.60, eerste lid, 3.119, eerste lid, 3.120, 3.121, 3.127,
tweede lid, 3.128, 3.129, 3.130 en 5.12, eerste en derde lid, van het Bouwbesluit
2003.
Artikel 5
1. Dit artikel is van toepassing binnen het grondgebied van de gemeente
Leeuwarden.
2. Behoudens in gevallen als bedoeld in artikel 4, eerste lid, van het Besluit
bouwvergunningsvrije en licht-bouwvergunningplichtige bouwwerken, wordt
het bouwen van een zuigercompressor-windturbinecombinatie
a. op of in de directe nabijheid van een inrichting die tot een krachtens
artikel 1.1, derde lid, van de Wet milieubeheer aangewezen categorie
2

behoort en die uitsluitend of in hoofdzaak is bestemd voor het houden
van melkrundvee, of
b. met als doel (drink-)water te winnen uit de lucht, met een hoeveelheid
ammoniak als koudemiddel van niet meer dan 400 kg,
voor de duur van tien jaar aangemerkt als bouwen van beperkte betekenis als
bedoeld in artikel 43, eerste lid, onderdeel c, van de Woningwet.
3. Behoudens in gevallen waarin sprake is van een inrichting type B als bedoeld
in artikel 1.2 van het Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer,
blijft paragraaf 3.2.3 van het Besluit algemene regels voor inrichtingen
milieubeheer voor de duur van tien jaar buiten toepassing voor het bouwen of
in werking hebben van een zuigercompressor-windturbinecombinatie op de
inrichting of in de directe nabijheid daarvan.
Artikel 6
1. Er is een commissie die tot taak heeft Onze Minister te adviseren of een
afwijking van het bepaalde bij of krachtens de in artikel 2.4, eerste lid, van de
wet genoemde wetten aan haar doel beantwoordt, en of de in artikel 2.4,
derde lid, van de wet bedoelde tijdsduur aanpassing behoeft.
2. De adviezen van de commissie gaan vergezeld van een deugdelijke
motivering.
3. De commissie bestaat uit een voorzitter en een aantal leden. De leden zijn
deskundig op het terrein van de experimenten, bedoeld in artikel 2.4 van de
wet, en zijn geen ambtenaren, werkzaam bij het Ministerie van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer of andere ministeries
die bij de uitvoering van die experimenten betrokken zijn.
4. Bij ministeriële regeling wordt het aantal leden en de benoemingstermijn van
de voorzitter en van de leden van de adviescommissie vastgesteld.
5. De voorzitter en de leden worden door Onze Minister benoemd en ontslagen.
Zij zijn telkens opnieuw benoembaar voor de termijn, bedoeld in het vierde
lid.
6. De commissie stelt haar eigen werkwijze schriftelijk vast.
7. Onze Minister voorziet in het secretariaat van de commissie.
Paragraaf 4. Versnelde uitvoering van bouwprojecten
Artikel 7
1. Als categorieën andere projecten van maatschappelijke betekenis als bedoeld
in artikel 2.9, eerste lid, onderdeel b, van de wet worden aangewezen:
a. onderwijsgebouwen;
b. ziekenhuizen en verpleeghuizen;
c. verzorgingstehuizen;
d. psychiatrische inrichtingen;
e. medische centra;
f. poliklinieken, en
g. medische kleuterdagverblijven.
2. Indien een project als bedoeld in het eerste lid tevens voorziet in een beperkte
mate van woningbouw, doet dat geen afbreuk aan de kwalificatie van het
project als project van maatschappelijke betekenis als bedoeld in dat lid.
Paragraaf 5. Lokale projecten met nationale betekenis
Artikel 8
Als lokaal project met nationale betekenis als bedoeld in artikel 2.18 juncto artikel
2.19 van de wet worden aangewezen:

3

a. FlorijnAs te Assen, omvattende de gebieden Stadsboulevard, het
Stadsbedrijvenpark, het Havenkwartier, de Blauwe As 2e fase, het
Stationsgebied, Assen-Zuid en het Nationaal landschap Drentsche Aa ten
oosten van de stad zoals aangegeven op de kaart in bijlage 3;
b. Rotterdam Central District omvattende de projecten Schiekadeblok,
Weenapoint, Kruispleingarage, Delftseplein, OV Terminal, Conradstraat,
Calypso zoals aangegeven op de kaart in bijlage 4, en
c. Stationsgebied Utrecht omvattende de gebieden Vredenburg-Catharijnesingel,
Smakkelaarsveld/Nieuwe Stationsstraat, Stationsentree-West/Kop Jaarbeurs
en Lombokplein/Leidsche Vaart zoals aangegeven op de kaart in bijlage 5.
Paragraaf 6. Overige bepalingen
Artikel 9
Onder besluiten als bedoeld in artikel 1.1, eerste lid, onderdelen a en b, van de
wet worden in ieder geval niet verstaan besluiten omtrent planschade en
nadeelcompensatie .
Artikel 10
1. Indien afdeling 2 van hoofdstuk 1 van de wet op een besluit van toepassing is,
wordt dit bij het besluit en bij de bekendmaking of mededeling van het besluit
vermeld.
2. Indien tegen het besluit beroep openstaat, wordt bij het besluit en bij de
bekendmaking van het besluit voorts vermeld dat:
a. de beroepsgronden in het beroepschrift worden opgenomen, en
b. deze na afloop van de beroepstermijn niet meer kunnen worden
aangevuld.
Artikel 11
1. Indien afdeling 2 van hoofdstuk 1 van de wet van toepassing is op het hoger
beroep tegen een uitspraak van de rechtbank, wordt dit in de uitspraak
vermeld.
2. De uitspraak vermeldt voorts dat:
a. de beroepsgronden in het beroepschrift worden opgenomen, en
b. deze na afloop van de beroepstermijn niet meer kunnen worden
aangevuld.
Artikel 12
Als infrastructureel project als bedoeld in artikel 1.2 van de wet wordt aan bijlage
II, onderdeel E, van de wet toegevoegd:
15
N18
Varsseveld - Enschedé
Aanleg / wijziging.
Artikel 13
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van
het Staatsblad waarin het wordt geplaatst.
Artikel 14
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet.
Lasten en be velen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in
het Staatsblad zal worden geplaatst.

De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,
4

bijlage 1 bij Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet
kaart Stadshavens Rotterdam

5

bijlage 2 bij Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet
kaart Zaanstad Midden

6

bijlage 3 bij Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet
kaart FlorijnAs te Assen

7

bijlage 4 bij Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet
kaart Rotterdam Central District

8

bijlage 5 bij Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet
kaart Stationsgebied Utrecht

9

Nota van toelichting
Algemeen
In dit besluit vinden enkele aspecten regeling die samenhangen met de met
ingang van 31 maart 2010 in werking getreden Crisis- en herstelwet (Chw). Het
betreft:
de aanwijzing van gebieden als ontwikkelingsgebied (artikel 2.2 Chw );
de gevallen waarin bij wege van experiment kan worden afgeweken van
bepaalde wettelijke voorschriften (innovatie; artikel 2.4 Chw);
de aanwijzing van categorieën andere bouwprojecten van maatschappelijke
betekenis (artikel 2.9, eerste lid, onderdeel b);
de aanwijzing van lokale projecten met nationale betekenis (artikel 2.18);
enkele bepalingen specifiek gericht op het belang van een goede uitvoering
van de Chw (artikel 5.1 Chw );
de toevoeging van een project aan bijlage II van de wet (artikel 1.2 Chw).
Volledigheidshalve zij hier nog eens aangegeven dat het vanzelfsprekend niet
mogelijk is om in het kader van het onderhavige besluit af te wijken van Europese
of andere internationale regelgeving of regels die daaruit rechtstreeks
voortvloeien.
Eerste tranche
Dit besluit vormt de eerste tranche van aanwijzing van de hierboven bedoelde
gebieden, experimenten of projecten. Tijdens de werkingsduur van de Chw zal het
besluit verder worden aangevuld met nieuwe gebieden, experimenten of
projecten. De aanwijzing zal voor een groot deel afhankelijk zijn van voorstellen
die vooral vanuit de kring van de andere overheden zullen komen. Dat in deze
fase geen uitgebreidere aanwijzing kan plaatsvinden hangt mede samen met de
recente gemeenteraadsverkiezingen en de 'nieuwe collegevorming' die ten tijde
van het opstellen van dit besluit nog niet was afgerond. Dit, terwijl voor Chw besluitvorming een degelijk bestuurlijk draagvlak van belang is. Daarom wordt al
op korte termijn een tweede tranche van de Chw -amvb voorbereid.
Ontwikkelingsgebieden
Tot aanwijzing als ontwikkelingsgebied kan slechts worden overgegaan indien dat
met het oog op het versterken van de duurzame ruimtelijke en economische
ontwikkeling van dat gebied bijzonder aangewezen is (artikel 2.2, eerste
lid, Chw). Het zal dan vooral gaan om het mogelijk maken van gewenste
maatschappelijke ontwikkelingen die door het ontbreken van milieugebruiksruimte
niet van de grond komen. Te denken valt aan gebieden in transitie en
intensivering van bedrijventerreinen.
Innovatie
Ingevolge artikel 2.4 Chw kan bij wege van experiment worden afgeweken van
bepalingen van in het eerste lid genoemde wetten. Dit kan echter alleen indien het
experiment bijdraagt aan innovatieve ontwikkelingen en indien voldoende
aannemelijk is dat uitvoering ervan bijdraagt aan het bestrijden van de
economische crisis en aan de duurzaamheid.
Andere bouwprojecten van maatschappelijke betekenis
Op grond van artikel 2.9, eerste lid, onderdeel b, van de Chw zijn in dit besluit
categorieën andere projecten van maatschappelijke betekenis aangewezen.
Daarmee is op deze projecten hoofdstuk 2, afdeling 6 van de Chw van toepassing.

10

Lokale projecten met nationale betekenis
Bij lokale projecten met nationale betekenis gaat het er vooral om de
bouwnijverheid als economisch vitale sector nog een extra stimulans te geven.
Versnelde uitvoering is hierbij een trefwoord. Bij het opstellen van het
wetsvoorstel werd hierbij gedacht aan grootschalige stadsvernieuwing, de
herontwikkeling van stationsgebieden, grote woningbouwprojecten en
renovatie van bedrijventerreinen. De selectie van projecten heeft plaatsgevonden
in samenspraak met betrokken gemeenten, de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg.
Voorbereiding besluit
PM resultaten voorpublicatie Staatscourant / inspraak (artikel 5.2a Chw);
PM resultaten voorhang parlement (artikel 5.2a Chw).
Toelichting artikelen
Artikel 2
In artikel 2, eerste lid, zijn de gebieden aangewezen waarbinnen de gemeente n
Rotterdam en Zaanstad met gebiedsontwikkelingsplannen kan gaan
experimenteren: Stadshavens Rotterdam en Zaanstad Midden. In beide gebieden
blijken gewenste maatschappelijke ontwikkelingen niet of moeilijk te realiseren
zijn omdat de milieugebruiksruimte volledig verdeeld is tussen de bedrijven in het
gebied. Hierdoor kan geen intensivering van het bedrijventerrein meer
plaatsvinden. Ook kunnen geen andere maatschappelijk gewenste functies aan
het gebied worden toegevoegd. Het gebiedsontwikkelingsplan biedt de
mogelijkheid de milieugebruiksruimte op een andere manier te verdelen waardoor
de gewenste maatschappelijke ontwikkelingen kunnen worden gerealiseerd. Gelet
op de grootte van de aangewezen gebieden en de gefaseerde ontwikkeling van
delen van die gebieden kan het aangewezen z ijn om te opteren voor planvorming
per deelgebied.
Artikel 2.3, zesde lid, Chw maakt het mogelijk te bepalen dat in
ontwikkelingsgebieden in aangegeven categorieën van gevallen burgemeester en
wethouders eerst een beslissing kunnen nemen indien een ander bevoegd gezag
dat op grond van artikel 2.3, vijfde lid, Chw bevoegd zou zijn, verklaard heeft
daartegen geen bedenkingen te hebben. Er is vanaf gezien om een
verbijzondering te maken in verschillende categorieën van gevallen, maar de
bestaande besluitvormingsstructuur zoveel mogelijk te respecteren. Dus in alle
gevallen waarin er sprake is van een 'ander' bevoegd gezag, is een verklaring van
geen bedenkingen vereist (vvgb; tweede lid).
Het laatste is slechts anders indien een 'ander' bevoegd gezag zou oordelen dat
voor categorieën van gevallen een vvgb toch overbodig is, bijvoorbeeld omdat de
noodzakelijke kennis en expertise die bij de besluitvorming over de
desbetreffende inrichtingen dient te worden betrokken al anderszins voldoende is
gewaarborgd. Met het oog daarop voorziet het derde lid in een bevoegdheid om te
verklaren dat geen vvgb is vereist.
Stadshavens Rotterdam
Stadshavens Rotterdam is een verzamelbegrip voor een aantal havens aan
weerszijden van de Nieuwe Maas van ongeveer 1600 ha. Het doel van het project
Stadshavens Rotterdam is de transformatie en vernieuwing van het gebied
Stadshavens Rotterdam tot een gebied waarin innovatieve en moderne werk- en
woonomgevingen worden gecombineerd.

11

De activiteiten in Stadshavens worden verbreed (diversificatie) en het
vestigingsklimaat voor bedrijven wordt verbeterd. Daardoor wordt de
economische structuur van de haven versterkt. Door de bouw van woningen
(innovatief) in Stadshavens wordt het binnenstedelijk woningaanbod vergroot met
als doel verbetering van het woon- en leefklimaat.
Via de volgende sporen wordt actie ondernomen.
ruimte en economie: verdichting van functies en economische intensivering.
op een zelfde oppervlak neemt de dichtheid en variatie aan functies sterk toe,
onder andere door economische intensivering (nadruk op short-sea
activiteiten) en functiemenging (meervoudig grondgebruik);
bereikbaarheid: een voldoende bereikbaarheid voor alle modaliteiten en
economische sectoren;
wonen: verbetering van het woonklimaat, als voorwaarde voor eco nomische
groei, door de ontwikkeling van attractieve woonmilieus;
duurzaamheid en milieu: een proces met betrokken partijen om zowel de stad
als haven duurzaam te ontwikkelen, in het gebied een goede milieukwaliteit te
realiseren en de druk op de milieukwaliteit van aangrenzende stadsdelen waar
mogelijk te verminderen. De aanpak kenmerkt zich door het bouwen in en
nabij het water rekening houdend met klimaatverandering, combinaties van
wonen en werken, duurzame ontwikkeling en aansluiting op het Rotterdam
Climate Initiative.
Zaanstad Midden
Op verschillende locaties binnen het plangebied Zaan/IJ staat de leefbaarheid
onder druk of worden gewenste ruimtelijke ontwikkelingen geblokkeerd door de
milieusituatie. In het gebied Zaanstad Midden (inclusief het zogenaamde Zaans
Proeflokaal) is hiervan in het bijzonder sprake.
Zaanstad heeft een forse verstedelijkingsopgave, zowel kwantitatief als
kwalitatief. Naast de eigen behoefte aan ruimte voor wonen (700 à 900 woningen
per jaar) en nieuwe werkgelegenheid (zo’n 4000 extra arbeidsplaatsen) heeft
Zaanstad afspraken gemaakt over haar bijdrage aan de regionale taakstellingen
(waaronder 7000 à 10.000 woningen tot 2030). Om het groene landschap te
sparen moet deze ruimte binnenstedelijk worden gevonden.
Tegelijkertijd wordt binnenstedelijk bouwen bemoeilijkt door de bestaande
milieucontouren, waarbij er sprake is van een ongewenste menging van zware
industrie met wonen en andere stedelijke functies. Los van de bouwopgave wil
Zaanstad het aantal milieubelaste woningen fors terugdringen en de leefbaarheid
vergroten.
De aanwijzing als ontwikkelingsgebied maakt het mogelijk om op een
verantwoorde wijze te kunnen intensiveren en transformeren, met behoud van
een mix van wonen en werken.
Met het Zaans Proeflokaal is in samenwerking met de ministeries van
Economische Zaken en van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer een pilot gestart waarin de duurzame transformatie van
binnenstedelijke bedrijventerreinen centraal staat. De pilot richt zich op het
ontwikkelen van nieuwe methodieken en arrangementen bij de combinatie wonen,
werken, milieu en leefbaarheid. Uit de eerste gespreksronde met de betrokken
industrieën komt naar voren dat bedrijven niet direct bereid zijn mee te werken
aan het inleveren van hun vergunde milieuruimte. De aanwijzing van Zaanstad
Midden als ontwikkelingsgebied kan bedrijven hiertoe wel aanzetten. Daarnaast
kan tijdelijk van milieunormen worden afgeweken, waardoor ruimtelijke
ontwikkelingen sneller in gang gezet kunnen worden. Daarbij moet dan wel helder
12

zijn dat de milieukwaliteit uiteindelijk beter wordt en binnen tien jaar weer aan de
norm voldoet.
Paragraaf 3

Innovatie

Artikel 3 mini windturbines
Het doel van de regeling in artikel 3 voor zogenaamde mini windturb ines is om
vast te stellen of tijdens de experimentfase:
zonder een door een op rijks- of provinciaal niveau vastgesteld wettelijk
toetsingskader voor bouw, ruimtelijke ordening en milieu voor de plaatsing
van mini windturbines, de belangen die de genoemde wetten beogen te
beschermen, niet op onaanvaardbare wijze worden aangetast;
de regeling overigens een bijdrage levert aan innovatieve ontwikkelingen ter
zake van mini windturbines, zij bijdraagt aan het bestrijden van de
economische crisis en aan de vergroting van het draagvlak voor en de groei
van kleinschalige opwekking van duurzame energie.
Op voorstel van de provincie Utrecht is het experiment in deze fase beperkt tot de
gemeenten Amersfoort, Houten, Nieuwegein en Utrecht.
Artikel 4 Eco igloproject
Het zogenoemde eco igloproject in Leeuwarden beoogt mogelijk te maken wonen
en werken op het water, in de waterkant of op het land aan het water. Dit moet
dan op zo'n manier gebeuren dat het water kan stijgen zonder het wonen te
belemmeren. Het gaat dus om wonen op een ecologisch verantwoorde manier;
een 'toekomstbewuste' flexibele woonvorm waarbij bewust gebruik van water en
energie, zorg voor het milieu en een comfortabele leefruimte één geheel vormen.
Tijdens de experime ntfase kan worden vastgesteld of het afwijken van de in
artikel 4 genoemde bepalingen uit het Bouwbesluit 2003 de belangen die deze
artikelen beogen te beschermen, bij het bouwen van eco iglo’s niet worden
geschaad of in de knel komen. Ook kan duidelijk worden of d e regeling overigens
een bijdrage levert aan innovatieve ontwikkelingen ter zake van ecologisch
bouwen op of aan de rand van water, zij bijdraagt aan het bestrijden van de
economische crisis en of zij bijdraagt aan de vergroting van het draagvlak voor en
de groei van kleinschalige opwekking van duurzame energie, het nuttig
huishoudelijk gebruik van hemelwater en het nuttig verwerken van huishoudelijke
en sanitaire afvalstoffen.
Artikel 5 Zuigercompressor-windturbinecombinatie t.b.v.
klimaatbeheersing en ammoniakreductie in melkrundveehouderijen of
waterwinning uit de lucht
Artikel 5 bevat een regeling voor het grondgebied van de gemeente Leeuwarden
waarmee het mogelijk windmolens te plaatsen waarmee door middel van
compressietechniek:
water uit stallucht wordt gewonnen;
het stalklimaat kan worden gereguleerd door middel van koude en droge
lucht;
ammoniakemissies uit de stal kunnen worden gereduceerd;
water kan worden gewonnen uit de lucht.

13

Het doel van de regeling is vast te stellen of tijdens de experimentfase:
zonder een door de centrale of provinciale overheid vastgesteld wettelijk
regulerings- en toetsingskader voor bouw, ruimtelijke ordening en milieu, de
belangen die de genoemde wetten beogen te beschermen, door de plaatsing
van een zuigercompressor-windturbinecombinatie ten behoeve van
klimaatbeheersing en ammoniakreductie in melkrundveehouderijen worden
geschaad;
de regeling overigens een bijdrage levert aan innovatieve ontwikkelingen ter
zake van zuigercompressor-windturbinecombinaties, deze techniek een
duurzame bijdrage levert aan vormen van klimaatbeheersing en
ammoniakreductie in melkrundveehouderijen, zij bijdraagt aan het bestrijden
van de economische crisis en aan de vergroting van het draagvlak voor en de
groei van kleinschalige opwekking van duurzame energie door middel van
wind;
op een duurzame wijze water kan worden gewonnen uit de lucht.
Artikel 6 Instellen commissie
Ingevolge artikel 2.4, derde lid, onderdeel c, van de wet wordt bij algemene
maatregel van bestuur bepaald op welke wijze wordt vastgesteld of een afwijking
aan haar doel beantwoordt, en of de tijdsduur van dat experiment aanpassing
behoeft. Dienaangaande zal de in artikel 6 bedoelde commissie de minister van
VROM van dienst kunnen zijn. In de memorie van toelichting werd al de
mogelijkheid genoemd zo'n commissie in te stellen (Kamerstukken II 2009/10,
32 127, nr. 3, blz. 57). De in het tweede tot en met zevende lid opgenomen
bepalingen zijn voor een dergelijke commissie gebruikelijke bepalingen, die
voornamelijk tot doel hebben te bewerkstelligen dat zoveel mogelijk onafhankelijk
en ordelijk kan worden geopereerd.
Artikel 7 Bouwprojecten van maatschappelijke betekenis
Artikel 2.9, eerste lid, onderdeel a, van de Chw bepaalt dat afdeling 6 van de Chw
van toepassing is op de uitvoering van projecten die geheel of gedeeltelijk
voorzien in de bouw van ten minste twaalf woningen. Hetzelfde onderdeel bepaalt
een bovengrens van 2000 nieuwe woningen in geval van twee ontsluitingswegen
met een gelijkmatige verdeelsverdeling en een bovengrens van 1500 nieuwe
woningen in geval van één ontsluitingsweg. Onderdeel b maakt het mogelijk bij
amvb categorieën andere projecten van maatschappelijke betekenis aan te wijzen
waarop afdeling 6 van toepassing is. Artikel 7 strekt hiertoe. Voor de categeorie aanduiding is aansluiting gezocht bij de aanwijzing van desbetreffende
geluidsgevoelige bestemmingen aangewezen in het kader van de Wet geluidhinder
(omschrijving andere geluidsgevoelige gebouwen in artikel 1 Wet geluidhinder en
en artikel 1.2 van het Besluit geluidhinder).
De onderhavige aanwijzing is in lijn met hetgeen hierover is opgemerkt in de
eerste nota van wijziging bij het wetsvoorstel Chw waarmee artikel 2.9, eerste lid,
onderdeel b, in de wet is geïntroduceerd. Daarin is aangegeven dat hierbij valt te
denken aan projecten waarin maatschappelijk vastgoed zoals zorginstellingen,
ziekenhuizen en dergelijke de hoofdmoot vormt, al dan niet vergezeld van (een
beperkte mate van) woningbouw. Het is van belang dat er bij het aanwijzen van
dergelijke categorieën andere projecten op wordt gelet dat de toepasselijke
drempels inzake luchtkwaliteit en milieueffectrapportage niet worden
overschreden (Kamerstukken II 2009/10, 32 127, nr. 5, blz. 18).

14

Paragraaf 5 Lokale projecten met nationale betekenis
Artikel 8
FlorijnAs
In februari 2010 heeft de raad van de gemeente Assen de Structuurvisie Assen
2030 (Hoofdstad Assen) vastgesteld. Hierin is bevestigd dat de economische en
ruimtelijke ontwikkeling van Assen met name langs de noord-zuidas zou moeten
plaatsvinden. Deze beleidslijn is uitgewerkt in de Masterstudie, die is gemaakt
naar de ontwikkelkansen van de gebieden langs de as (FlorijnAs genoemd) en is
dus geheel in lijn met de Structuurvisie.
Als 'lokaal project met nationale betekenis' zal de vigerende Structuurvisie
opnieuw worden vastgesteld, na overleg met de betrokken andere overheden
(rijk, provincie, waterschappen, gemeente Assen), overeenkomstig artikel 2.20,
eerste lid, Chw. Vervolgens wordt een projectcommissie ingesteld, waarin de
verschillende overheden zijn vertegenwoordigd (artikel 2.20, derde lid, Chw). De
projectcommissie zal conform de coördinatieregeling van de Wro samenwerken.
Omschrijving project
De FlorijnAs voorziet in een breed programma en omvat uiteenlopende ruimtelijke
interventies: herontwikkeling, transformatie, revitalisering, intensivering van het
ruimtegebruik, herinrichting, infrastructurele ingrepen, een nieuw bedrijventerrein
en landschapsontwikkeling. In de FlorijnAs is een zevental deelgebieden te
onderscheiden die ieder een eigen karakter kennen en eigen (her)ontwikkelkansen
hebben: de Stadsboulevard, het Stadsbedrijvenpark, het Havenkwartier, de
Blauwe As 2 e fase, het Stationsgebied, Assen-Zuid en het Nationaal landschap
Drentsche Aa, ten oosten van de stad. De ontwikkelgebieden moeten in
samenhang beschouwd worden als onderdeel van een groter geheel, de FlorijnAs.
De optelsom en samenhang maken de FlorijnAs tot een bijzondere, grote en
complexe opgave met een impact die duidelijk uitstijgt boven het lokale niveau.
Met elkaar moeten de projecten een groot deel van de groei van Assen mogelijk
maken op het terrein van wonen, werken, bereikbaarheid, recreatie en toerisme,
horeca, detailhandel, onderwijs en cultuur, kwantitatief en kwalitatief.
Rotterdam Central District
Rotterdam Central District zal met de nieuwe OV-terminal (2012) een
internationaal mobiliteitsknooppunt zijn, in het centrum van
de internationale havenstad Rotterdam. Reizigers zijn binnen een half uur op
Schiphol of Rotterdam The Hague Airport. En met de hogesnelheidstrein,
RandstadRail en een modern metronetwerk zijn bestemmingen als Den Haag,
Amsterdam, Brussel, Parijs, Londen en München binnen handbereik.
Met 'w onen, werken, reizen en ontspannen' wordt het een verdicht en
hoogwaardig verblijfsgebied. In de toekomstige grootstedelijke ontwikkeling is
ruim 600.000 m2 ruimte beschikbaar voor nieuwe bedrijven, woningen,
uitgaansgelegenheden en andere stedelijke voorzieningen. Ook gaat het gebied
meer aansluiten op de binnenstad en het kernwinkelgebied.
Zakelijke dienstverlening
Rotterdam Central District is een toplocatie voor de (internationale) zakelijke
dienstverlening. Het aantal reizigers zal van de huidige 40 miljoen per jaar
toenemen naar 75 miljoen per jaar in 2025. De werkgelegenheid in de binnenstad
zal groeien met zo’n 15.000 arbeidsplaatsen naar 100.000 banen. Aan de
bestaande 550 woningen worden circa 1.000 nieuwe woningen toegevoegd. Het
Rotterdam Central District vernieuwt zich in fases. De oplevering van de nieuwe
15

OV terminal Rotterdam Centraal staat gepland in 2012. Naar verwachting is de
grootstedelijke ontwikkeling in 2020 afgerond.
Het accent ligt daarbij op het betrekken en binden van hoogopgeleide
kenniswerkers met midden- en hogere inkomens. Daarom kiest de gemeente voor
een binnenstad die uitnodigt om er tijd door te brengen en investeert in
(recreatieve) voorzieningen, het woningaanbod en het straatbeeld.
Rotterdam heeft prioriteit gegeven aan deze ontwikkeling, zoals blijkt uit de
Stadsvisie Rotterdam 2030, vastgesteld door de gemeenteraad op 27 november
2007 en het Binnenstadsplan Rotterdam 2008-2020, vastgesteld door de
gemeenteraad op 4 december 2008, waarin deze prioriteit expliciet is gemaakt.
Stationsgebied Utrecht
In de stad Utrecht zijn de gevolgen van de economische crisis duidelijk merkbaar.
De aanwijzing va n Stationsgebied Utrecht als lokaal project met nationale
betekenis is in dit kader dan ook van grote betekenis voor de uitvoering van al
klaarliggende projecten in het Stationsgebied.
Meer in het algemeen staat de centrumfunctie van de Utrechtse oude stad onder
druk, door de stadsuitbreidingen in het westen en autonome groei. Het aantal
voorzieningen in het centrum (winkelen, openbaar vervoer) is daar niet op
aangepast. Bovendien sluit de oude stad aan de oostzijde slecht aan op het
Stationsgebied en ontbeert het station een eigen gezicht en een duidelijke en
directe relatie met de openbare ruimte.
De aanpak van het Stationsgebied staat dan ook niet op zichzelf. De
hoofddoelstelling is een nieuw centrum van Utrecht te realiseren door het nieuwe
Stationsgebied en de oude stad te integreren en synergie tussen beide te
realiseren. Ook tussen delen van Utrecht die tot nu toe als losstaand worden
ervaren, ontstaat dan samenhang en verbinding. Daardoor krijgt niet alleen het
Stationsgebied, maar ook de oude sta d de kans zich op een goede manier verder
te ontwikkelen.
Een aantal stedelijke en landelijke ontwikkelingen is hierbij medebepalend voor de
aanpak van het Stationsgebied. Utrecht heeft als een van de HSL-locaties een
belangrijke rol voor Nederland, hetgeen ook door het rijk is erkend door Utrecht
aan te merken als een van de Nieuwe Sleutelprojecten. De komst van de
Hogesnelheidslijn (HSL) biedt veel kansen voor de daaraan liggende stations en
hun omgeving. Omdat de investeringen in de ontwikkeling van deze gebieden van
belang zijn voor heel Nederland, ondersteunt het rijk dan ook de projecten rond
de HSL-locaties.
Daarnaast heeft Utrecht een groot winkelcentrum met regionale en landelijke
aantrekkingskracht, een groot beursterrein met landelijke uitstraling dat
mogelijkheden biedt zogenaamde ‘leisure’-functies te ontwikkelen, het grootste
openbaarvervoersknooppunt (‘Railport’) van Nederland met nationale en Europese
betekenis en een oude stad van groot cultureel belang
De komende twintig jaar komen zo'n z estig projecten tot uitvoering, waarmee een
bedrag van € 3 miljard is gemoeid. Een aantal projecten is al in een ver gevorderd
stadium en wacht bijvoorbeeld enkel nog op de definitieve vergunningen
(Muziekpaleis, Vredenburgknoop en OV-terminal). Volgens berekeningen van de
gemeente Utrecht kunnen de beoogde investeringen in het Stationsgebied vanaf
2010 ongeveer 1000 tot 1500 banen (bouwvakkers, overige bouwgerelateerde
banen) opleveren.
16

Paragraaf 6. Overige bepalingen
Artikel 9
Qua strekking vallen besluiten in het kader van planschade en nadeelcompensatie
in de zin van de Wet op de ruimtelijke ordening wel binnen het bereik van de Chw.
Uit oogpunt van uitvoerbaarheid voor met name de rechterlijke macht, is in
artikel 9 bepaald dat dergelijke besluiten buiten het bereik vallen van artikel 1.1,
eerste lid, onderdelen a en b, van de Chw.
Artikelen 10 en 11
Op alle in artikel 1.1 van de Chw genoemde besluiten is direct na inwerkingtreding
van de Chw een of meer van de procesrechtelijke bepalingen van de Chw op de
afhandeling van beroepen en hoger beroepen van toepassing geworden. Zo
bepaalt artikel 1.6, vierde lid, dat de administratieve rechter binnen zes maanden
na afloop van de beroepstermijn uitspraak doet.
Het is daarom van belang dat voor rechters, bestuursorganen en appellanten
direct duidelijk is dat het gaat om een besluit ingevolge de Chw. Die duidelijkheid
zal er in de praktijk echter niet altijd op voorhand zijn. Wat dient immers precies
te worden verstaan onder het begrip 'project', bedoeld in de bijlagen I en II of wat
valt onder de noemer 'vereist voor de ontwikkeling of verwezenlijking van een
project' (artikel 1.1, eerste lid, onderdeel a)?
In de sfeer van invoeringsbegeleiding kan hieraan al het nodige worden gedaan,
en wordt er overigens ook gedaan. Zo mag ook het nodige worden verwacht van
goede voorlichting, zowel naar bestuurders als naar degenen die door een besluit
kunnen worden geraakt. Daartoe zijn inmiddels circulaires en ander
voorlichtingsmateriaal opgesteld. Ook zijn vanuit de meest betrokken
departementen voorlichtingsbijeenkomsten in het land georganiseerd.
Als sluitstuk kan echter in het belang van een goede uitvoering van de Chw een
aanvullende wettelijke voorziening niet ontbreken. Het vereiste van het opnemen
van een specifieke rechtsmiddelenclausule bij zogenoemde Chw -besluiten is in dit
geval zeker van waarde. De artikelen 10 en 11 voorzien hierin. Artikel 10 heeft
betrekking op de beroepsfase, terwijl artikel 11 betrekking heeft op de hogerberoep-situatie. Allereerst wordt in het Chw -besluit vermeld of de uitspraak
waartegen beroep openstaat, vermeld een Chw -besluit betreft. Bovendien is in de
artikelen 10 en 11 bepaald dat de beroepsgronden direct in het beroepschrift
moeten worden opgenomen en dat deze na het verstrijken van de beroepstermijn
niet meer kunnen worden aangevuld.1
Artikel 12
Naar aanleiding van de motie van de leden Roefs en Koopmans (Kamerstukken II
2009/10, 32 123 A, nr. 40), waarin aangegeven wordt dat de N18 aan alle
voorwaarden voldoet om aan de projectenlijst van de Crisis- en herstelwet te
1

Als toevoeging op de rechtsmiddelclausule kan in dit verband gelden: "N.B. Op dit besluit is
de Crisis- en herstelwet van toepassing. Dit betekent dat de belanghebbende in het
beroepschrift moet aangeven welke beroepsgronden hij aanvoert tegen het besluit. Na
afloop van de termijn van zes weken kunnen geen nieuwe beroepsgronden meer worden
aangevoerd. Vermeld in het beroepschrift dat de Crisis- en herstelwet van toepassing is."

17

worden toegevoegd, wordt bijlage II, onderdeel E, uitgebreid met dit
infrastructurele project.

De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,

18