Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

28 286

Dierenwelzijn

29 683

Dierziektebeleid

Nr. 1236

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 april 2022
In deze brief informeer ik uw Kamer over de subsidieregeling pilots
gezonde kalverketen. Deze regeling werd door mijn ambtsvoorganger
aangekondigd in de brief van 18 mei 2021 (Kamerstukken 28 973 en
29 683, nr. 242) bij de Scenariostudie Kalverketen. Ik heb deze toezegging
in antwoord op kamervragen van de BBB overgenomen (Aanhangsel
Handelingen II 2021/2, nr. 1475).
Opgaven in de kalversector
De kalversector heeft grote opgaven op het gebied van emissies,
dierenwelzijn en diergezondheid. Gezonde kalveren groeien beter en een
goede gezondheid draagt bij aan het dierenwelzijn. Gezonde kalveren
hebben minder antibiotica nodig en zullen minder vaak drager zijn
resistente bacteriën. De diergezondheid van vleeskalveren is op dit
moment onvoldoende geborgd. In een recent gepubliceerde studie over
de jaren 2013–2016 heeft de helft van de geslachte kalveren matig tot
ernstige longveranderingen en/of verklevingen ten gevolge van een
doorgemaakte long- of borstvliesontsteking. Zestig tot tachtig procent van
de kalveren heeft een maagzweer1. Sinds bovengenoemde periode is het
sterftepercentage bij kalveren gedaald evenals het antibioticumgebruik.
Het antibioticumgebruik is echter nog steeds te hoog2 en één (rosé) of
twee (blank) van de vijf kalveren is bij de slacht drager van een ESBL
(resistente bacterie)3. Een forse inzet op dierziektepreventie is daarom nog
steeds relevant.
De melkvee- en kalversector werken samen aan het optimaliseren van de
huidige keten. Zo hebben beide sectoren recent overeenstemming bereikt
over de bestrijding van Infectieuze Bovine Rhinotracheïtis (IBR) en Bovine
1

Pilotstudie implementatie welzijnsmonitor vleeskalveren, WUR, mei 2021
SDa rapport, 2021
3
MARAN rapport 2021
2

kst-28286-1236
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 286, nr. 1236

1

Virus Diarree (BVD). Daarnaast lopen er onderzoeken bij zowel de kalverals melkveesector, mede gefinancierd en begeleid door het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) onder andere naar mogelijke
oorzaken van de hoge ESBL-prevalentie. De sectoren ontwikkelden het
KalfVolg-Systeem (KVS) en KalfOK waarbij 99% van de melkvee- en
kalverhouders én transporteurs (KVS) en respectievelijk 97% van de
melkveehouders (KalfOK) zijn aangesloten. Eerder onderzoek geeft aan
dat er op managementniveau nog veel gezondheidswinst is te halen.
Hiervoor zou de focus moeten liggen op vakmanschap, kennis en gedrag
van de melkvee-4 en kalverhouder5.
Het is noodzakelijk dat de sector stappen zet in het verbeteren van
diergezondheid en dierenwelzijn, en het beperken van emissies. Ik ben
met de sectoren in gesprek over hun inzet en wil hen daar bij voldoende
voortgang ook in ondersteunen. De verbetering van het dierenwelzijn en
de diergezondheid van kalveren zal ook onderdeel zijn van de eerder
aangekondigde inzet om te komen tot een convenant en wetgeving met
betrekking tot een dierwaardige veehouderij.
Subsidieregeling pilots gezonde kalverketen
Naast de ketenbrede inzet rondom het verbeteren van diergezondheid en
dierenwelzijn zie ik ook individuele initiatieven die met vernieuwende
vormen van het houden van kalveren de diergezondheid en het dierenwelzijn verbeteren. Deze initiatieven wil ik steunen. Daarvoor open ik op
korte termijn een subsidieregeling.
Met deze samenwerkingsregeling pilots gezonde kalverketen wil ik
systeeminnovatie en vernieuwing stimuleren en onderzoeken in welke
mate een systeemverandering kan bijdragen aan een integrale oplossing
van diergezondheids- en welzijnsproblemen. Als dergelijke aanpassingen
effectief, haalbaar, betaalbaar en schaalbaar zijn, kunnen deze in de
toekomst mogelijk een aanvulling vormen op eerder besproken en nieuwe
managementmaatregelen. Voor deze regeling is € 10 miljoen beschikbaar
uit het plattelandsontwikkelingsprogramma (Kamerstuk 28 625, nr. 194).
De regeling stimuleert de oprichting van samenwerkingsverbanden die
kalveren afkomstig uit de melkveehouderij mesten, slachten en afzetten in
de markt. Deze samenwerkingsverbanden ontwikkelen, toetsen en
demonstreren concepten die – naar verwachting en in vergelijking met de
huidige kalverketen – het welzijn en de gezondheid van deze vleeskalveren
zullen verbeteren. Proefprojecten kunnen gebaseerd zijn op één van de
scenario’s uit de eerder met uw Kamer gedeelde Scenariostudie Kalverketen, of op een andere – door de aanvrager onderbouwde – verandering
in de keten die tot het gewenste doel zal leiden. Deelnemers aan de
regeling moeten de opgedane kennis voor anderen toegankelijk maken
(uitvoering, verdienmodel en schaalbaarheid). De gezondheid en het
welzijn van de kalveren wordt onafhankelijk gemonitord. Deze monitoring
zal in lijn zijn met de pilotsstudie implementatie welzijnsmonitor vleeskalveren (WUR, 2021).
De regeling subsidieert de kosten voor oprichting van het samenwerkingsverband, het uitvoering van het proefproject en aan de uitvoering
verbonden fysieke investeringen. Deze investeringen mogen ook
betrekking hebben op het verbeteren van het dierenwelzijn, anders dan
door het verbeteren van de diergezondheid alleen. Het betreft een
4
5

Vitale kalveren en de transitie naar een kringloopveehouderij. WUR, juli 2020
Bijlagen bij Kamerstuk 29 683, nrs. 235 en 252

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 286, nr. 1236

2

tenderregeling. Aanvragen worden per thema (scenario) gerangschikt op
verwachte effectiviteit, efficiëntie, haalbaarheid en innovativiteit.
Voorstellen dienen minimaal 20 (van 36) punten te halen om in
aanmerking te komen voor subsidie. Bij overtekening van de regeling
zullen per thema de aanvragen met de meeste punten worden gehonoreerd.
Ik ben voornemens de Regeling pilots gezonde kalverketen binnenkort te
publiceren en open te stellen. Zodra alle verzamelde gegevens uit deze
Regeling verzameld en verwerkt zijn, zal ik uw Kamer informeren over de
uitkomsten.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
H. Staghouwer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 286, nr. 1236

3