Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

28 676

NAVO

Nr. 185

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juli 2013
Hierbij bied ik u het verslag aan van de bijeenkomst van de
Navo-defensieministers te Brussel op 4 en 5 juni jl.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

kst-28676-185
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 676, nr. 185

1

Verslag Navo-bijeenkomst 4 en 5 juni 2013.
De Navo-ministers van Defensie kwamen op 4 en 5 juni jl. bijeen in
Brussel. De eerste dag van de bijeenkomst stond in het teken van de
nadere uitwerking van discussies over de capaciteitenopbouw in de Navo
en Cyber Defence. Op de tweede dag was er een bijeenkomst van de
Navo-Georgië Commissie en spraken de Ministers in aanwezigheid van de
partnerlanden over de International Security Assistance Force (ISAF). Na
afloop kwamen de Ministers van de Northern Group landen bijeen op
uitnodiging van Nederland. Hieronder volgt een verslag van de
bespreking van de agendapunten. Ten slotte informeer ik u over de stand
van zaken van de ontplooiing van Patriot-systemen in Turkije.
Capaciteiten
Tijdens de ministeriële bijeenkomst heeft Secretaris-generaal Rasmussen
de Ministers geïnformeerd over de beschikbaarheid van militaire
capaciteiten voor de Navo. Hij deed dat met behulp van een food for
thought paper, waarin een defence planning dashboard was opgenomen
met de belangrijkste militaire tekortkomingen van de Navo. Het gaat om
een gerubriceerd document dat niet kan worden meegestuurd met dit
verslag. Daarmee gaf Secretaris-generaal Rasmussen gehoor aan de
oproep van Canada, Denemarken, Frankrijk, Nederland, Noorwegen en
het Verenigd Koninkrijk om tijdens de ministeriële bijeenkomst een
defence planning dashboard te presenteren. De brief van de zes landen
met die oproep was als bijlage gevoegd bij de geannoteerde agenda voor
deze bijeenkomst.
Met behulp van een gezamenlijk beeld van tekorten, overschotten en
bijbehorende risico’s kan een begin worden gemaakt met een politieke
discussie over het aanpakken van de tekorten en het stellen van prioriteiten. Vervolgens kunnen de Ministers, met een realistische kijk op de
beschikbare defensiebudgetten van de lidstaten als uitgangspunt, een
effectieve vervolgagenda vaststellen. Er is immers te weinig vooruitgang
geboekt met de verwezenlijking van NATO Forces 2020, de doelstelling
van de Navo-top in Chicago om in 2020 te beschikken over moderne,
nauw verbonden, goed getrainde en uitgeruste strijdkrachten, die in elke
omgeving kunnen opereren.
Het dashboard is verwelkomd als een waardevolle aanzet om tot de
scherpe keuzes te komen die op het gebied van capaciteitenopbouw
moeten worden gemaakt. De Secretaris-generaal zal het dashboard op
verzoek van de landen uitbreiden en verfijnen. Daarnaast zal deze aanpak
ook worden gebruikt voor andere onderwerpen, zoals de hervormingsagenda van de Navo. De Secretaris-generaal omarmde de Nederlandse
suggestie om een soort menukaart op te stellen, bestaande uit tekorten en
concrete activiteiten, om deze tekorten aan te pakken. De Secretarisgeneraal heeft toegezegd ook dit idee verder uit te werken en tijdens de
volgende ministeriële bijeenkomst in oktober te presenteren.
Ik heb nadrukkelijk gepleit voor de intensivering van de internationale
militaire samenwerking. Landen moeten investeren in multinationale
projecten die helpen de belangrijkste tekorten op te lossen en die tijdig
capaciteiten opleveren en samenwerking verder verdiepen. Het moet
daarbij wel gaan om samenwerking die werkelijk capaciteiten oplevert.
Mijn Franse collega hield een soortgelijk pleidooi en verwees naar het
European Air Transport Command (EATC) als een succesvol voorbeeld
van samenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 676, nr. 185

2

Burdensharing
Ook na 2014, na de de beëindiging van de ISAF-missie, moet de Navo
voorbereid blijven op bestaande en nieuwe uitdagingen. De Ministers
stonden in dat kader nadrukkelijk stil bij burdensharing. Ik heb, evenals
diverse collega’s, gewezen op de noodzaak van burdensharing. Er moet
een betere balans komen tussen de inbreng van de bondgenoten. De
Europese landen in de Navo moeten hun verantwoordelijkheid nemen en
hun aandeel in de capaciteitenopbouw verhogen.
Aangezien de meeste landen op korte termijn geen verhoging van hun
defensiebudgetten verwachten, wordt er nagedacht over andere oplossingen.
De landen bespraken in dat kader concrete mogelijkheden voor verbetering van het planningsproces en intensivering van internationale
samenwerking. Deze samenwerking moet gericht zijn op de aanpak van
de belangrijkste tekorten.
Er kan bijvoorbeeld worden onderzocht of samenwerking onder
aanvoering van een framework nation aanvullende capaciteiten kan
opleveren. Daarnaast kan worden onderzocht of samenwerking op het
gebied van bijvoorbeeld certificeringen, training en oefenen capaciteiten
kan opleveren. Ook intensivering of uitbreiding van bestaande samenwerking zoals het EATC moet worden onderzocht. De discussie over
capaciteitenopbouw en burden sharing wordt in oktober voortgezet ter
voorbereiding op besluitvorming op de Navo-top van 2014.
Cyber Defence
Op de eerste dag was er een werksessie die voor de eerste keer specifiek
gewijd was aan het onderwerp cyber defence. Tijdens de sessie werd een
rapport aangenomen waarin een aantal vervolgstappen is afgesproken ter
uitvoering van het Cyber Defence Actieplan. Het rapport gaat onder
andere in op de bescherming van de eigen netwerken van de Navo,
integratie van cyber defence aspecten in contingency planning en het
volgen van verdere ontwikkelingen in de Europese Unie en de Verenigde
Staten op het gebied van beschermingsstandaarden voor civiele kritische
infrastructuur tegen cyberaanvallen. Tijdens de discussie lag de nadruk op
de rol die de Navo kan spelen bij assistentie aan bondgenoten op het
terrein van cyber defence. Voor Nederland staat voorop dat een rol van de
Navo geen excuus mag zijn voor een vermindering van de eigen nationale
inspanningen. Landen blijven zelf verantwoordelijk voor het opbouwen
van cybercapaciteiten. Effectiviteit, praktische toegevoegde waarde en
gebruikmaking van bestaande structuren zijn essentieel bij het bepalen
van een Navo-rol. Het onderwerp van assistentie aan bondgenoten op het
terrein van cyber defence zal nader worden uitgewerkt in aanloop naar de
volgende Defensie Ministeriële.
Navo-Georgië Commissie (NGC)
Op de tweede dag kwam de Navo-Georgië Commissie (NGC) bijeen. In
deze bijeenkomst ging de Georgische Minister van Defensie, Alasania, in
op de defensiehervormingen en de politieke ontwikkelingen in zijn land.
Georgië heeft de Strategic Defence Review voltooid en een nieuwe
commandant der strijdkrachten benoemd. Alasania bevestigde de
verbondenheid van zijn land met de Euro-Atlantische veiligheidsagenda
en de inspanningen van zijn land om de relatie met Rusland te verbeteren.
In hun reactie spraken diverse bondgenoten hun waardering uit voor de
Georgische bijdrage aan de huidige ISAF-missie in Afghanistan. Zij
onderstreepten ook de territoriale integriteit van Georgië binnen de
internationaal erkende grenzen en spraken hun waardering uit voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 676, nr. 185

3

Georgische pogingen om het conflict met de afgescheiden gebiedsdelen
Abkhazië en Zuid-Ossetië vreedzaam op te lossen. Er was ook kritiek; die
richtte zich vooral op de situatie van de minderheden en de bescherming
van de rechtsstaat (in het bijzonder het geweld tegen homo’s bij een
demonstratie op 17 mei jl.). Diverse bondgenoten spraken in dit verband
hun zorg uit over de strafrechtelijke processen tegen bewindspersonen en
bestuurders van het vorige regime.
Afghanistan
Op woensdag 5 juni kwamen de Ministers van Defensie van de 50
ISAF-landen bijeen om over Afghanistan te spreken. Ook de Afghaanse
Minister van Defensie, Bismullah Khan, en een vertegenwoordiger van de
Europese Dienst Extern Optreden van de EU waren hierbij aanwezig. De
aandacht ging vooral uit naar de voortgang van het transitieproces en de
planning van de nieuwe missie Resolute Support.
De laatste fase van het transitieproces is 18 juni jl. begonnen. De Navo
heeft de verantwoordelijkheid voor de vijf laatste provincies in Afghanistan overgedragen aan de Afghan National Security Forces (ANSF). De
Secretaris-generaal en verschillende Ministers onderstreepten het belang
van dit moment en wezen op de voortgang die ook op andere terreinen,
zoals onderwijs, was geboekt dankzij de verbeterde veiligheid. Ook wezen
de Ministers op het belang van transparante, eerlijke en inclusieve
verkiezingen als onderdeel van de politieke transitie.
De Ministers bekrachtigden tijdens deze bijeenkomst het Concept of
Operations (CONOPS) voor de nieuwe missie en gaven de opdracht om
op basis hiervan het operatieplan (OPLAN) uit te werken. De nieuwe
missie Resolute Support zal anders en kleiner zijn dan ISAF. Al tijdens de
Top in Chicago is, zoals ook aan de Kamer gerapporteerd, afgesproken dat
deze missie zich zal richten op training, advies en ondersteuning van de
ANSF. Het missieconcept is gericht op het nationale niveau, zoals de
veiligheidsministeries en nationale trainingsinstituten, en op de hogere
echelons van leger en politie (corps/zone niveau). Ook gaat het concept uit
van een beperkte presentie in Kaboel en de regio’s noord, west, zuid en
oost. Tijdens deze bijeenkomst is de Nederlandse deelneming aan de
missie Resolute Support niet aan de orde geweest.
Overig
Northern Group bijeenkomst
Na afloop van de Navo-ministeriële is op uitnodiging van Nederland een
bijeenkomst gehouden van de Northern Group, bestaande uit
Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, IJsland, Letland, Litouwen,
Nederland, Noorwegen, Polen, het Verenigd Koninkrijk en Zweden. Het
onderwerp van de bijeenkomst was de verdere verdieping van de
samenwerking in de Northern Group. Afgesproken is om de komende
maanden de bestaande samenwerkingsverbanden te inventariseren en
aanvullende mogelijkheden te onderzoeken. De Northern Group Ministers
zullen de uitkomsten bespreken tijdens de ministeriële vergadering in
Helsinki. Een tweede afspraak betreft het delen van kennis en deskundigheid. Het Verenigd Koninkrijk en Denemarken zijn van plan nog dit jaar
seminars te organiseren, onder meer over green defence.
Daarnaast bespraken de landen mogelijkheden om de politieke en
operationele samenwerking tussen de Navo en partnerlanden, zoals
Finland en Zweden, ook na de beëindiging van de ISAF-missie in 2014
voort te zetten. De Northern Group landen onderschrijven het belang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 676, nr. 185

4

daarvan en hebben afgesproken elkaar over en weer zoveel mogelijk te
betrekken bij activiteiten zoals trainen en oefenen.
Turkije
Zoals ik u tijdens het algemeen overleg personeel van 16 april jl. heb
toegezegd, informeer ik u in dit verslag over de regeling waarbij militairen
van Turkse afkomst financieel worden ondersteund om hun dienstplicht in
Turkije af te kopen. En marge van de bijeenkomst sprak ik met mijn Turkse
ambtgenoot opnieuw over deze regeling. Ik heb mijn collega al eerder
mondeling en schriftelijk verzocht om een uitzonderingspositie voor
Turkse Nederlanders, in het bijzonder militairen van Turkse afkomst.
Minister Yilmaz heeft mij een spoedige reactie toegezegd. Nadat ik zijn
reactie heb ontvangen, zal ik u informeren over mogelijke vervolgstappen.
Stand van zaken ontplooiing Patriotsystemen in Turkije
Zoals toegezegd aan uw Kamer tijdens het algemeen overleg van
20 december jl. over de ontplooiing van de Patriot-systemen, informeer ik
u hierbij over de stand van zaken. De situatie in Syrië blijft onverminderd
ernstig. Diverse Navo-lidstaten spraken opnieuw hun waardering uit voor
de bijdragen van de Verenigde Staten, Duitsland en Nederland aan de
bescherming van de bevolking en het grondgebied van Turkije tegen
aanvallen met ballistische raketten vanuit Syrië. Op de vliegbasis Incerlik
in Turkije is de Nederlandse Patriot-eenheid vorige maand de tweede
rotatieperiode ingegaan. Begin mei is de rotatie uitgevoerd van het
personeel voor de bediening van de twee Fire Control Units en eind mei is
de nieuwe commandant aangetreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 676, nr. 185

5