Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

917
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over Psychose schrikbarend vaak gemist in Geestelijke
gezondheidszorg GGZ (ingezonden 3 november 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 14 december 2011). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2011–2012, nr. 717.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het artikel «Psychose schrikbarend vaak gemist in GGZ
door te snelle diagnose»?1
Antwoord 1
Ik vind het van belang dat patiënten de benodigde zorg krijgen, die zij vragen.
Het is de verantwoordelijkheid van professionals om te bepalen wat de aard
en ernst is van de gepresenteerde psychische klachten en welke behandeling
hierbij het beste past.
Vraag 2, 3, en 4
Hoe verklaart u dat 63% van de patiënten met psychotische symptonen, zoals
beschreven in de DSM-IV, hiervoor in 2 jaar niet behandeld zijn? Bent u
bereid te onderzoeken waar dit aan ligt?
Hoe kan het zijn dat bij een opname een psychose niet altijd als zodanig
wordt herkend, zowel door huisartsen als door de eerste- en tweedelijns GGZ,
terwijl een snelle behandeling essentieel is voor de kans op herstel?
Waarom blijkt de GGZ te weinig getraind op het tussentijds bekijken of de
oorspronkelijke diagnose nog steeds klopt of de beste is?
Antwoord 2, 3, en 4
Zoals in het artikel staat vermeld, kan het in de praktijk zo zijn dat een patiënt
bij een intake wel zijn of haar klachten presenteert, maar zelf niet weet wat
precies het probleem is. Zij mogen van deskundige professionals in de ggz
verwachten dat deze vervolgens wel een oordeel kunnen vellen hierover. In
de ggz betekent dit dat er, conform de DSM IV, niet alleen een hoofddiagnose
wordt gesteld (As I), maar ook het effect van eventuele persoonlijkheidsproblematiek en/ of verstandelijke beperking (As II), comorbide somatische
1

ah-tk-20112012-917
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

http://www.psy.nl/meer-nieuws/nieuwsbericht/article/psychose-schrikbarend-vaak-gemistdoor-te-snelle-diagnose/?no_cache=1&cHash=7738b8eb5d77a33d836f1bae0ccfea0b

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

klachten (As III) en de invloed van de sociale omgeving (As IV) wordt
meegewogen. In individuele gevallen kan het lastig zijn om de behandeling af
te stemmen op deze verschillende factoren. Vandaar dat na de intake vaak
gekozen wordt voor behandeling van de voor de patiënt het meest in het oog
springende klachten. Dit sluit aan bij de wens om hun lijdensdruk te
verminderen. Patiënten die schizofreen zijn beschikken over het algemeen
over een verminderd ziekte-inzicht. Dit betekent dat zij zelf geen zorg vragen
of tegenover een behandelaar de bijbehorende psychische klachten niet
benoemen. Wanneer een patiënt bijvoorbeeld wel klaagt over slapeloosheid,
maar niet meldt dat dit komt door de stemmen die hij of zij hoort, kan alleen
door herhaald behandelcontact de juiste diagnose gesteld worden (en dus
ook de behandelstrategie wijzigen).
Beroepsbeoefenaren die een diagnose typeren zijn in beginsel voldoende
getraind om eenduidig te kunnen diagnosticeren. Conform de DBC-spelregels
moeten zij namelijk beschikken over een BIG-registratie en bevoegd en
bekwaamheid zijn in het hanteren van de DSM IV.
Ik zie geen reden tot nader onderzoek, omdat het tempo waarin het behandelproces verloopt per patiënt kan verschillen, zeker wanneer er sprake is van
ernstige psychische problematiek zoals schizofrenie.
Vraag 5
Hoeveel instellingen werken inmiddels met «Routine Outcome Monitoring»
(ROM)? Wat gaat u dan met instellingen die er nog niet mee werken? Kan
een toelichting worden gegeven?
Antwoord 5
GGZ Nederland (GGZ N) heeft in juli 2010 een bestuurlijk akkoord gesloten
met Zorgverzekeraars Nederland (ZN) over de introductie van routine
outcome monitoring. Dat betekent dat al haar leden (rond de 100 in getal)
vanaf 2014 voor tenminste 50% van hun patiënten uitkomstmetingen leveren
aan Stichting Benchmark GGZ. Daarnaast zijn er verschillende andere
ROM-initiatieven in het veld; zo beheert bijvoorbeeld de Nederlandse
Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen en Psychotherapeuten (NVVP) een
eigen portal, waar tot nu toe 400 leden bij zijn aangesloten. Zij verzamelen op
vrijwillige basis effectmetingen. Ook hier vergoeden verschillende verzekeraars deelname aan deze structurele dataverzameling voor vrijgevestigde
hulpverleners. Binnen het huidige zorgstelsel zijn er dus al voldoende prikkels
voor alle stakeholders om zelf initiatief rondom ROM te ontplooien.
Vraag 6 en 7
Hoe gaat u ervoor zorgen dat mensen met psychotische symptomen binnen
de cruciale 9 maanden worden getest of zij daadwerkelijk een psychose
hebben en daarvoor behandeld worden?
Bent u bereid middelen vrij te maken voor het opleiden cq bijscholen van
huisartsen en eerste-/tweedelijnsverpleegkundigen in de GGZ ten einde
sneller psychoses te herkennen?
Antwoord 6 en 7
Er is een multidisciplinaire richtlijn voor patiënten met schizofrenie beschikbaar, die professionals helpt om adequate zorg te leveren bijvoorbeeld wat
betreft vroegsignalering. Op basis van ervaringen met een eerdere versie is
het cliëntperspectief in de multidisciplinaire richtlijn versterkt. Er is sinds 2010
ook een hoofdstuk over implementatie van de richtlijn toegevoegd. Hierin
staat aan welke minimale voorwaarden moet worden voldaan om de
belangrijkste aanbevelingen uit de richtlijn ook daadwerkelijk te realiseren.
Hierin is zelfs omschreven waar zonodig scholing kan worden gehaald. Ik
investeer van mijn kant financiële middelen in het opleidingsfonds voor
professionals die hun beroepskwalificaties willen waarborgen met een
BIG-registratie.
Zorgaanbieders die tekortschieten in hun kwaliteit van zorg kunnen hierop
aangesproken worden door de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
binnen het kader van haar risicogerichte toezicht. Onderdeel hiervan is
regulier overleg met de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) en
GGZ Nederland over juiste en snelle diagnostiek. Een van de gespreksonderwerpen is aanpassing van de ROM (Routine Outcome Monitoring) bij intake.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Daarnaast wordt via Eerste Psychose projecten in het veld extra aandacht
besteed aan vroegsignalering van psychotische symptomen, die wijzen op
mogelijke schizofrenie.
Vraag 8
Is duidelijk hoeveel mensen die zorg krijgen tijdens een psychose (lichamelijk
en geestelijk) verwaarloosd worden met alle schadelijke gevolgen van dien?
Is er een verplichting om onderbehandeling/ foute behandeling te melden bij
de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)? Zo neen, waarom niet? Zo ja,
wat zijn de cijfers?
Antwoord 8
De IGZ heeft reeds in het Thematisch Onderzoek Schizofrenie en Verslaving
(2009) specifiek aandacht besteed aan de somatische zorg bij deze psychotische patiënten. De meeste instellingen voerden op een gestandaardiseerde
wijze lichamelijk onderzoek uit, waarbij tevens werd getest op middelengebruik. Bij de follow up in 2010 bleek de somatische zorg over de hele linie
verbeterd. In 2012 zal de IGZ somatische comorbiditeit in de GGZ breder
onderzoeken.
Er is een meldplicht voor calamiteiten in de zorg, maar het is het niet
mogelijk op een betrouwbare wijze te achterhalen in hoeveel gevallen sprake
was van een patiënt met een psychotische stoornis, waarbij lichamelijke en/of
geestelijke problemen het gevolg waren van onderbehandeling of een
foutieve behandeling.
Vraag 9
Hoe is het mogelijk in 2013 over te gaan op resultaatgerichte financiering,
zoals u wilt, als de indicaties niet goed zijn?
Antwoord 9
Invoering van de DBC-systematiek heeft er toe geleid dat zorgaanbieders
meer werk maken van eenduidige diagnosestelling en een directere koppeling
aan een behandeling dan voor overheveling naar de Zorgverzekeringwet
(Zvw) het geval is geweest. De huidige DBC-systematiek staat toe dat bij
opening van een DBC aanvankelijk gekozen wordt voor een zogenaamde
V-code. Deze voorlopige typering van een diagnose kan, bij declaratie aan het
eind van de behandeling, worden voorzien van een definitieve typering. In die
zin is er dus geen belemmering voor tussentijdse wijzigingen in behandelstrategie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3