Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

28 750

Gemeentelijke herindeling

Nr. 66

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 december 2017
In uw ordedebat van 28 november jl. (Handelingen II 2017/18, nr. 27, item
12) is mij gevraagd om een brief met een reactie op het onderzoek over
gemeentelijke samenwerking van het Centrum voor Onderzoek van de
Economie van de Lagere Overheden (COELO) dat zich richt op de periode
2005–2013. Graag geef ik hierop een eerste reactie. Dit onderzoek gaat
overigens niet over de gevolgen van gemeentelijke herindelingen,
waarover mijn ambtsvoorganger uw Kamer reeds heeft geïnformeerd1.
Er is de afgelopen periode veel aandacht geweest voor (het belang van)
intergemeentelijke samenwerking en de Wet gemeenschappelijke
regelingen. De studiegroep openbaar bestuur, de Commissie Toekomstgericht lokaal bestuur (de commissie Van de Donk) en het Jaarbericht 2016
van de Denktank van de VNG spreken over het belang en positieve
effecten van samenwerking. Dat beeld wordt bevestigd door recent
onderzoek2. In aanvulling hierop vind ik ook nader onderzoek naar de
efficiëntie en effectiviteit van intergemeentelijke samenwerking nodig, te
meer omdat hierover nog weinig onderzoek beschikbaar is. Dergelijk
onderzoek is complex, gelet op de diversiteit tussen gemeenten en
samenwerkingsvormen. Daarom financier ik het COELO en ook het
promotieonderzoek van de heer De Greef. De artikelen in het NRC en
Economische Statistische Berichten (ESB) vloeien voort uit dit promotieonderzoek dat nog niet is afgerond en waarvan nog geen einddatum
bekend is. Ik vind het ongewenst om lopende het onderzoek hierover met
een inhoudelijk oordeel te komen.
Voor ik aan een inhoudelijke reactie toekom wil ik aanvullend op het
COELO onderzoek een actueler en breder inzicht hebben in de efficiëntie
en effectiviteit van de samenwerking. Bovendien hecht ik waarde aan de
casuïstiek, zodat er meer zicht kan ontstaan op hoe samenwerking
1
2

kst-28750-66
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Aanhangsel Handelingen II 2013/14, nr. 2409 en Kamerstuk 28 750, nr. 63
Bijlagen bij Kamerstuk 33 841, nr.172 en Kamerstuk 34 477, nr. 29

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 28 750, nr. 66

1

efficiënt en effectief aangepakt kan worden. Ik zal uw Kamer informeren
over mijn aanpak hiervoor en de uitkomsten daarvan. De concrete
invulling van vrijwillige interbestuurlijke samenwerking en de afwegingen
daarbij blijven onverminderd de verantwoordelijkheid van de deelnemers.
Overigens refereren de artikelen in de ESB en het NRC ook aan de
beperkte democratische controle bij samenwerkingsverbanden. Ook in de
overall rapportage sociaal domein 2016 die ik op 4 december naar uw
Kamer heb gestuurd3, werd geconstateerd dat gemeenteraadsleden nog
zoekende zijn hoe zij hun taken goed uit kunnen voeren bij samenwerking.
In het Regeerakkoord (bijlage bij Kamerstuk 34 700, nr. 34) is afgesproken
om de politieke verantwoording over gemeentelijke samenwerking te
verbeteren. In dat verband heb ik tijdens de afgelopen begrotingsbehandeling aangegeven (Handelingen II 2017/18, nr. 23, items 6, 9 en 12) dat
mijn streven is om in het voorjaar van 2018 een brief aan uw Kamer te
sturen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

3

Kamerstuk 34 477, nr. 29

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 28 750, nr. 66

2