Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

32 623

Actuele situatie in Noord-Afrika en het
Midden-Oosten

Nr. 109

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 september 2013
Hierbij informeer ik u, conform uw verzoek d.d. 10 september jl over de
stand van zaken met betrekking tot het diplomatiek overleg rondom Syrië
en het Franse voorstel voor een VNVR-resolutie over de chemische
wapens in Syrië.
Recente ontwikkelingen
De ontwikkelingen ten aanzien van Syrië volgen elkaar razendsnel op.
Waar de internationale gemeenschap vorige week nog tot op het bot
verdeeld bleek (Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties (SGVN)
Ban-Ki Moon sprak van een beschamende impasse) stemmen recente
ontwikkelingen voorzichtig optimistisch over een meer gezamenlijke
aanpak van deze diep tragische, voortdurende crisis.
Het afgelopen weekend heeft de Europese Unie zich bij monde van Hoge
Vertegenwoordiger (HV) Ashton unaniem uitgesproken tegen het gebruik
van chemische wapens en de VN Veiligheidsraad opgeroepen haar
verantwoordelijkheid in dezen te nemen. In haar verklaring na afloop van
de informele Raad Buitenlandse Zaken («Gymnich») van 6 en 7 september
jl. wees de HV daarnaast op het belang van een politieke oplossing voor
het conflict.
Op 9 september heeft Secretary of State Kerry het Syrische regime een
mogelijkheid geboden om militaire actie te vermijden, door het inleveren
en onder internationaal toezicht stellen van alle chemische wapens. Dit
voorstel is vervolgens door de Russische en Syrische Ministers van
Buitenlandse Zaken Lavrov en Mouallem verwelkomd, waarna de
permanente leden van de Veiligheidsraad (P5) het initiatief hebben
opgepakt.

kst-32623-109
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 623, nr. 109

1

De regering heeft steeds het belang benadrukt van het delen van
inlichtingen en partnerlanden daartoe nadrukkelijk opgeroepen.
Nederland heeft sindsdien van verschillende partnerlanden diepgaande
informatie en inlichtingen ontvangen, die door de diensten geanalyseerd
is. Op grond hiervan is de regering er inmiddels van overtuigd dat er op
21 augustus gifgas is ingezet tegen de burgerbevolking en dat het
Syrische regime hier met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid
verantwoordelijk voor is.
VN Veiligheidsraad
Zoals eerder met uw Kamer gedeeld heb ik voortdurend het belang
onderstreept van het volgen van het VN-spoor. Ik vind het dan ook
bemoedigend dat de P5 de opties voor een gezamenlijke actie door de
Veiligheidsraad verkennen. Tegelijkertijd zijn de verschillen van inzicht
tussen de permanente leden niet verdampt. Het is dan ook nog te vroeg
om conclusies te trekken over de vraag of de Veiligheidsraad daadwerkelijk voldoende overeenstemming vindt om een resolutie aan te nemen.
Momenteel worden verschillende elementen voor een conceptresolutie
besproken, waaronder een Frans concept. Het kabinet acht het van het
allergrootste belang te voorkomen dat chemische wapens (opnieuw)
worden ingezet. Daarbij is het kabinet sterk voorstander van het opnemen
van een element van bestrijding van straffeloosheid, bijvoorbeeld door
verwijzing van de situatie in Syrië naar het Internationaal Strafhof.
Chemische wapens
Momenteel werken de P5 nader uit hoe het Syrische chemische wapenarsenaal onder internationale controle te brengen met als doel het te
vernietigen. De volgende kaders zijn van belang voor een succesvol
initiatief.
Als eerste moet Syrië zo spoedig mogelijk, bij voorkeur binnen een
gestelde termijn, aangeven wat de precieze locatie, de hoeveelheden en
type wapens zijn. Vervolgens moeten die locaties beveiligd worden.
Daarnaast moet een plan worden ontwikkeld om die voorraden uiteindelijk te vernietigen. Onder de huidige veiligheidsomstandigheden zal het
beveiligen en vernietigen moeilijk uitvoerbaar zijn.
Syrië zou hebben aangegeven partij te willen worden bij het Chemische
Wapen Verdrag (CWC). Daarmee wordt Syrië automatisch lid van de
Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens. Voor toetreding moet
Syrië het instrument van ratificatie deponeren bij de SGVN. Dertig dagen
later treedt het Verdrag dan in werking. Weer dertig dagen daarna moet
Syrië declaraties indienen over zijn chemische wapenarsenaal.
Omdat het proces via het CWC enige tijd zal vergen, benadrukt Nederland
dat vooruitlopend daarop al maatregelen moeten worden genomen. Ten
einde de bestaande, en in de ogen van het kabinet gerechtvaardigde,
scepsis te overwinnen, zal het Syrische regime concrete informatie over
zijn chemische wapenarsenaal moeten geven. Boter bij de vis dus.
Daarnaast ontslaan de recente ontwikkelingen de internationale gemeenschap niet van de verplichting de feiten over de aanval van 21 augustus jl.
vast te stellen. Het rapport van de VN-onderzoeksmissie naar de gebeurtenissen van 21 augustus zal volgende week verschijnen. Het rapport zal
antwoord geven op de vraag of er chemische wapens zijn ingezet. Het zal
geen conclusies trekken over de schuldvraag. Het gaat immers om een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 623, nr. 109

2

fact-finding missie. De bevindingen zouden echter wel verder inzicht
kunnen geven in wie mogelijk achter de aanvallen zit.
Tot slot moet niet uit het oog worden verloren dat een duurzame politieke
oplossing van het conflict hiermee nog niet binnen handbereik is. Wel
constateert het kabinet dat een verenigde Veiligheidsraad op dit deelonderwerp een stap in de goede richting is naar een dergelijke duurzame
politieke oplossing.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 623, nr. 109

3