Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 777

Geleidelijke afbouw van de dubbele
heffingskorting in het referentieminimumloon
tot een keer de algemene heffingskorting met
uitzondering van het referentieminimumloon
voor de Algemene Ouderdomswet

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
Algemeen
1. Inleiding
Dit wetsvoorstel beoogt werken vanuit een uitkeringssituatie te laten
lonen. Zonder de maatregel in dit wetsvoorstel dreigt dat het aan de slag
gaan vanuit de bijstand financieel minder aantrekkelijk wordt en op den
duur zelfs helemaal niet meer loont. Dit is het gevolg van de maatregel
van het vorige kabinet waardoor voor werkende kostwinners de algemene
heffingskorting van de niet-werkende partner wordt afgebouwd; dit
belastingvoordeel kon tot voor kort helemaal overgedragen worden aan
de partner. Deze mogelijkheid wordt voor werkenden vanaf 2009 nu in
vijftien jaar afgebouwd. Na afbouw krijgen kostwinners nog maar een
keer de heffingskorting.
Dat heeft gevolgen voor de relatie met uitkeringen. Die zijn gebaseerd op
het referentieminimumloon. Daar wordt nog wel met tweemaal de
heffingskorting gerekend. Dit wetsvoorstel maakt een eind aan deze
ongelijkheid. Zouden we dat niet doen, dan wordt het verschil in inkomen
tussen een stel met een uitkering en een werkende steeds kleiner. Vanaf
2018 zou de netto bijstand voor een stel dat niet werkt zelfs hoger zijn dan
de netto inkomsten van een werkende kostwinner die minimumloon heeft.
Dit vooruitzicht acht de regering ongewenst, omdat er juist zoveel
mogelijk mensen uit een uitkering aan de slag moeten gaan en omdat
werken moet lonen.
Het regeerakkoord bepaalt dat werken niet minder mag lonen dan een
uitkering. Daarom zal de dubbele algemene heffingskorting in het
referentieminimumloon geleidelijk verdwijnen. Een uitkering gaat straks
uit van eenmaal een heffingskorting en niet meer van een dubbele. Een
andere opbouw van het referentieminimumloon werkt vervolgens door in
alle minimumuitkeringen die zijn gebaseerd op het referentieminimumloon; alleen voor de Algemene Ouderdomswet (AOW) geldt deze
maatregel niet; hier blijft de dubbele heffingskorting gehandhaafd.

kst-32777-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

1

Dit wetsvoorstel geeft tevens invulling aan een andere afspraak uit het
regeerakkoord, namelijk het vervallen van de AOW-tegemoetkoming voor
mensen die een onvolledige AOW en aanvullende bijstand hebben. Die
tegemoetkoming is inmiddels vervangen door een koopkrachttegemoetkoming via de Wet mogelijkheid koopkrachttegemoetkoming oudere
belastingplichtigen (MKOB). De regering wil niet dat mensen met
onvolledige AOW en een Aanvullende inkomensvoorziening ouderen
(Aio) deze tegemoetkoming nog eens bovenop de Aio ontvangen.
Voor de concrete vormgeving van de maatregel uit het regeerakkoord
wordt aangesloten bij het feit dat de Aio een bijstandsvoorziening is en
dus een vangnetvoorziening op het relevante sociaal minimum. Door de
MKOB mee te nemen in de middelentoets van de Aio voorkomt de
regering dat mensen van 65 jaar of ouder die gebruikmaken van de
bijstand, daar bovenop nog extra deze koopkrachttegemoetkoming
krijgen. De bijstand dient immers het laatste vangnet op het sociaal
minimum te zijn.
Naast de sterke overtuiging van de regering dat werken moet lonen en de
Aio het karakter van bijstandsvoorziening moet behouden, is een
belangrijke aanleiding voor dit wetsvoorstel, de noodzaak om de
overheidsfinanciën weer op orde te brengen. Dit wetsvoorstel draagt daar
aan bij. Er is gekozen voor een geleidelijke afbouw van de dubbele
heffingskorting en daarnaast blijven de uitkeringen gekoppeld aan de
lonen, waardoor het inkomenseffect van de maatregel wordt verzacht.
Ouderen met volledige AOW worden ontzien.
Hoofdstuk 2 zet de vormgeving en effecten van de afbouw van de dubbele
heffingskorting in het referentieminimumloon uiteen. Hoofdstuk 3
beschrijft de maatregel ten aanzien van het niet meer uitkeren van de
AOW-tegemoetkoming aan bijstandsgerechtigden van 65 jaar of ouder. In
hoofdstuk 4 wordt de doorwerking van de maatregel op overige
regelingen beschreven. Hoofdstuk 5 geeft de financiële gevolgen van het
wetsvoorstel weer. Hoofdstuk 6 beschrijft ten slotte de ontvangen
commentaren.
2. Werken laten lonen
2.1. Aanleiding

1
Het oorspronkelijke uitgangspunt bij het
bepalen van het referentieminimumloon was
de kostwinnerssituatie. Daarbij diende
rekening te worden gehouden met tweemaal
de algemene heffingskorting. Namelijk de
heffingskorting van de kostwinner en de
heffingskorting van de partner.

In Nederland is de hoogte van bijstands- en andere minimumuitkeringen
gekoppeld aan het wettelijk minimumloon. Deze koppeling is internationaal gezien een uniek systeem dat leidt tot een, vergeleken met andere
landen, hoog uitkeringsniveau. Een hoog uitkeringsniveau heeft het risico
in zich dat werken niet of nauwelijks loont. Om mensen te stimuleren
vanuit een uitkeringssituatie aan het werk te gaan, is het van groot belang
dat de netto inkomsten uit werk hoger blijven dan de netto uitkering.
Vanaf 2009 wordt de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting
in de fiscaliteit in vijftien jaar afgeschaft, waardoor het inkomen van
alleenverdieners daalt. Deze afbouw in de fiscaliteit biedt een stimulans
voor niet-werkende partners om te gaan werken.
De hoogte van de minimumuitkeringen is gekoppeld aan het zogeheten
referentieminimumloon en hierin wordt nog steeds gerekend met
tweemaal de algemene heffingskorting1. Het verschil tussen een uitkering
en werken door een van de partners wordt hierdoor steeds kleiner.
Hierdoor neemt de stimulans om te werken voor paren in de uitkering
juist af en loont werken niet meer.
Zonder maatregelen neemt de armoedeval de komende jaren toe,
waardoor paren in de bijstand er bij de aanvaarding van werk uiteindelijk
– met ingang van 2018 – zelfs op achteruit gaan (zie figuur 1). De regering
zet erop in om mensen zoveel mogelijk van uitkering naar werk te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

2

bewegen. De als gevolg van de vergrijzing op termijn krapper wordende
arbeidsmarkt vereist dat iedereen zoveel mogelijk participeert. De
regering is van mening dat iedereen van waarde is voor de arbeidsmarkt
en naar vermogen moet bijdragen. Een te kleine inkomensvooruitgang of
zelfs een -achteruitgang wanneer mensen vanuit de uitkering gaan
werken, houdt mensen gevangen in de uitkering en maakt ze hiervan
afhankelijk. Daarnaast is de regering van mening dat het niet zo mag zijn
dat een paar, waarvan één persoon 40 uur werkt in een week en daarmee
het minimumloon verdient, minder inkomen heeft dan een paar dat in de
bijstand zit.
Figuur 1

Met het wetsvoorstel wordt de dubbele algemene heffingskorting in het
referentieminimumloon geleidelijk afgebouwd naar één heffingskorting.
Net zoals nu voor werkende kostwinners wordt daarmee voor uitkeringsgerechtigden een enkele algemene heffingskorting uiteindelijk de norm.
Deze maatregel zorgt ervoor dat uitkeringen op het sociaal minimum in de
pas blijven lopen met het wettelijk minimumloon van werkende
kostwinners en draagt bij aan het principe dat werken moet lonen en aan
de bestrijding van de armoedeval (zie figuur 2).
Figuur 2

De regering heeft gekozen voor een geleidelijke afbouw over een relatief
lange periode, zodat de jaarlijkse inkomenseffecten worden beperkt. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

3

afbouwperiode start drie jaar later dan de afbouw in de fiscaliteit en is
gespreid over 20 jaar, in plaats van de afbouwperiode van 15 jaar in de
fiscaliteit.
In de fiscaliteit is de afbouw vormgegeven door middel van jaarlijkse
stappen. De regering kiest in dit wetsvoorstel voor een afbouw in
halfjaarlijkse stappen. Deze wijze van afbouw sluit aan bij de halfjaarlijkse
indexering van de uitkeringen. Gedurende een periode van 20 jaar wordt
de dubbele heffingskorting in het referentieminimumloon halfjaarlijks, per
januari en juli van elk jaar, met 2,5 procentpunt verminderd. Op deze
manier wordt er in 40 gelijke stappen afgebouwd. Daarnaast zijn de
uitkeringen gekoppeld aan de contractlonen. Hierdoor is de verwachting
dat de uitkeringshoogte zal blijven stijgen. Voor de komende jaren is de
hoogte van de indexering nog niet bekend, omdat deze halfjaarlijks wordt
vastgesteld op basis van de ontwikkeling van de contractlonen. Op basis
van cijfers uit het verleden mag verwacht worden dat deze het nominale
effect van de afbouw van de dubbele heffingskorting meer dan compenseert. De uitkeringsgerechtigden krijgen in dat geval dus minder meer. In
de figuren 1 en 2 is rekening gehouden met een indexering van 2%.
De regering ziet geen goed alternatief voor deze maatregel. De afbouw
van de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting in de
fiscaliteit zou ook kunnen worden gecompenseerd door een jaarlijkse
verhoging van de arbeidskorting. Dit is echter wel een heel duur alternatief. Dit betekent ieder jaar € 800 miljoen aan extra belastingderving,
ofwel in 2015 al meer dan drie miljard euro. Een dergelijke maatregel is
onverantwoord in deze tijd, waarin we juist de overheidsfinanciën weer
op orde moeten krijgen. Bovendien zou bij een verhoging van de
arbeidskorting, in de uitkeringen ten onrechte nog steeds met twee keer
de heffingskorting rekening worden gehouden, terwijl werkende
kostwinners slechts een heffingskorting ontvangen. Voor alleenstaanden
en alleenstaande ouders zit in de uitkering omgerekend 1,4 keer, respectievelijk 1,8 keer de heffingskorting, terwijl werkende alleenstaanden een
keer de heffingskorting krijgen. De regering wil mensen in de uitkering
niet ruimhartiger behandelen dan werkenden en kiest voor een oplossing
waarbij ook in de uitkeringen een keer de heffingskorting het
uitgangspunt is.
De systematiek waarbij de uitkeringshoogte is gekoppeld aan het
referentieminimumloon betekent ook dat de verhouding van de uitkeringshoogtes tussen de verschillende groepen een vast gegeven is. Zo
krijgt een alleenstaande 70% van de uitkering van een paar en is ook de
zak- en kleedgelduitkering in de bijstand een vaste verhouding van de
bijstand. De wezenuitkering is een vastgelegd percentage van de
nabestaandenuitkering. Het aanpassen van het referentieminimumloon
heeft daarmee gevolgen voor al deze uitkeringen.
2.2. Betrokken regelingen

1
De IOAW en IOAZ behoeven geen wijziging,
omdat de hoogte van de grondslagen in de
IOAW en IOAZ wordt afgeleid van de WWB.
2
De regering is voornemens de WWIK met
ingang van 1 januari 2012 af te schaffen. In dit
wetsvoorstel wordt uitgegaan van de huidige
situatie waarin de WWIK nog bestaat en de
maatregel ook in deze minimuminkomensregeling doorwerkt.

De afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in het referentieminimumloon zal doorwerken in de uitkeringshoogte van de volgende
regelingen:
1. Wet werk en bijstand (WWB);
2. Wet investeren in jongeren (WIJ);
3. Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
werkloze werknemers (IOAW)1;
4. Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
gewezen zelfstandigen (IOAZ);
5. Toeslagenwet (TW);
6. Wet werk en inkomen kunstenaars (WWIK)2;
7. Algemene nabestaandenwet (Anw);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

4

8. Aanvullende inkomensvoorziening ouderen (Aio)1.
De meeste personen die met de maatregel te maken krijgen, ontvangen
een uitkering op grond van de WWB, IOAW, IOAZ of WIJ. Behalve voor
deze regelingen heeft de maatregel ook gevolgen voor de Anw. De
regering beseft dat de Anw een volksverzekering is en in die zin een ander
karakter heeft dan de WWB, IOAW, IOAZ en WIJ, die een voorziening zijn.
Maar ook voor nabestaanden geldt dat het gaat om personen die
onderdeel uitmaken van de beroepsbevolking. Hoewel zij geen arbeidsverplichting hebben, geldt ook voor hen dat de keuze om te gaan werken
aantrekkelijk moet zijn. Voorkomen moet worden dat mensen gevangen
raken in de uitkering. Bovendien is het van belang om aan te blijven
sluiten bij het beoogde doel: een uitkering op het sociaal minimum
bieden.
Op grond van de TW kunnen personen van 18 jaar of ouder met recht op
een loondervingsuitkering of een uitkering op grond van de Wet werk en
arbeidsondersteuning jonggehandicapten. (Wajong) een toeslag
ontvangen. Hiermee wordt hun (gezins)inkomen aangevuld tot het
relevante sociaal minimum, in die gevallen waar de loondervingsuitkering
of de Wajong hierin niet al voorziet. De toeslag is in die zin een minimumuitkering. Derhalve werkt aanpassing van het referentieminimumloon
voor minimumuitkeringen door in de TW. Omdat het vaak om een
beperkte toeslag gaat, is het effect voor een groot deel van deze personen
ook beperkter. Omdat voor paren de hoogte van de toeslag is gebaseerd
op het brutominimumloon, in plaats van het netto referentieminimumloon, heeft de maatregel voor hen geen effect.
De Aio voorziet in een inkomensaanvulling voor personen met een
onvolledige AOW-uitkering en onvoldoende aanvullende inkomsten. Het
is een bijstandsvoorziening die een inkomen op het sociaal minimum
biedt en dus ook gebaseerd is op het referentieminimumloon. Het
afbouwen van de heffingskorting heeft ook gevolgen voor de Aio, omdat
het een bijstandsvoorziening is. Daarbij dient opgemerkt te worden dat
deze bijstandsvoorziening voor personen van 65 jaar en ouder een
substantieel hogere uitkering biedt dan de bijstand voor personen jonger
dan 65 jaar. Dit is terug te voeren op het feit dat in de vaststelling van de
uitkeringshoogte thans rekening wordt gehouden met de ouderenkortingen in de fiscaliteit. Dit wetsvoorstel bepaalt dat vanaf 2012 de Aio op
dezelfde wijze wordt geïndexeerd als de bijstand voor personen jonger
dan 65 jaar. Hiermee wordt de afbouw van de dubbele heffingskorting ook
verwerkt in de Aio. De Aio zal net als nu op een hoger niveau blijven dan
de bijstand voor personen jonger dan 65 jaar. Omdat bij deze groep niet
verwacht wordt dat zij nog gaan werken, en zij geen gebruik kunnen
maken van de langdurigheidstoeslag, vindt de regering het redelijk een
wat hogere uitkering voor deze groep in stand te laten.
Uitzondering AOW
De regering kiest ervoor de AOW uit te zonderen van de maatregel van de
afbouw van de dubbele heffingskorting. De AOW is geen bijstandsvoorziening, waarvan de kern is dat het een inkomen op het sociaal minimum
biedt. De AOW is een volksverzekering die een inkomensvoorziening biedt
voor personen die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt en die
hoger mag liggen dan het sociaal minimum. Bovendien speelt voor
personen met een AOW-uitkering de belemmering tot het aanvaarden van
werk geen relevante rol.

1

De Aio is onderdeel van de WWB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

5

Aantallen
Circa 313 000 personen jonger dan 65 jaar doen een beroep op de
bijstandsregelingen. Hiervan zitten ongeveer 269 000 mensen in de WWB,
34 000 in de WIJ, 8000 in de IOAW en 1000 in de IOAZ. Daarnaast doen
circa 38 000 personen van 65 jaar of ouder een beroep op de bijstandsvoorziening voor ouderen (Aio). Ook zitten er circa 85 000 mensen in de
Anw.
Tabel 1: Beroep op bijstandsregelingen (aantal uitkeringen, stand ultimo september
2010)

WWB
Aio
WIJ
IOAW
IOAZ
1
2

alleenstaande

alleenstaande
ouder

(echt)paar

Totaal

164 0001
25 000
22 000
4 000
1 000

67 000
0
11 000
0
0

38 000
13 000
1 000
4 000
1 000

269 000
38 000
34 000
8 000
1 0002

Inclusief circa 4500 bijstandsgerechtigden met zak- en kleedgeld.
Totaal telt op tot duizend i.v.m. afronding op duizendtallen

De maatregel heeft gevolgen voor de circa 85 000 Anw-uitkeringen1. De
maatregel heeft door de doorwerking op de TW gevolgen voor circa 10%
van de mensen in de werknemersverzekeringen en de Wajong. In totaal
op circa 120 000 mensen in 2010. De grootste groepen hierin zijn de
mensen in de Wajong (circa 80 000 mensen), de WAO/WIA (circa 25 000)
en de WW (circa 10 000).
2.3. Inkomenseffecten afbouw dubbele heffingskorting
Het inkomenseffect van sec de maatregel tot afbouw van de dubbele
heffingskorting in het referentieminimumloon bedraagt voor de WWB,
IOAW, IOAZ, en de nabestaandenuitkering2 uit de Anw over twintig jaar
jaarlijks –½% tot –¾%3. In netto-bedragen gaat het om € 100 voor paren,
€ 90 voor alleenstaande ouders en € 70 voor alleenstaanden. Voor de WIJ
is het effect gelijk aan de WWB voor personen vanaf 21 jaar. Het procentuele inkomenseffect is identiek voor personen met een zak- en kleedgelduitkering en personen jonger dan 21 jaar met een WIJ- uitkering. Omdat
deze uitkeringen echter op een lager niveau liggen dan het niveau van de
overige bijstandsuitkeringen is het nominale inkomenseffect lager.

1
Er zijn in de Anw 60 000 nabestaandenuitkeringen, 10 000 nabestaandenuitkeringen met
een halfwezenuitkering, 14 000 halfwezenuitkeringen en 1400 wezenuitkeringen.
2
Voor halfwezenuitkeringen en wezenuitkeringen is het procentuele inkomenseffect
afhankelijk van de individuele omstandigheden.
3
ten opzichte van het totale besteedbare
inkomen (i.e. inclusief kinderbijslag, kindgebonden budget, zorgtoeslag, minus te betalen
zorgpremie).

Dit effect op de uitkeringshoogte staat echter niet op zichzelf. Door de
koppeling van de uitkeringen met de lonen blijft de nominale uitkeringshoogte naar verwachting stijgen. Daarbij is van belang dat de gemiddelde
contractloonstijging normaliter hoger ligt dan de prijsontwikkeling. Naar
verwachting is dit de komende decennia ook het geval, zodat indexering
met de contractloonontwikkeling deels het effect van de maatregel
ondervangt. In de periode 1991–2011 steeg de netto minimumuitkering
met 66%. Dit is meer dan de prijsontwikkeling (54%), ondanks ontkoppeling in 1992 t/m 1995 en 2004 en 2005. Per saldo is hierdoor de uitkering
8% in reële termen gestegen in de periode 1991–2011 (zie figuur 3).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

6

Figuur 3: Ontwikkeling nominale uitkering (uitkering in euro’s; index: 1991 = 100)

Het jaarlijkse inkomenseffect is voor personen met een toeslag uit de TW
identiek aan dat bij bijstandsgerechtigden. Omdat hun toeslag in veel
gevallen relatief beperkt is, zullen zij vaak niet gedurende de hele periode
met inkomenseffecten te maken hebben. Immers, vanaf het moment dat
de toeslag volledig is afgebouwd, zijn er geen verdere inkomenseffecten.
De structurele inkomenseffecten voor personen met een toeslag op grond
van de TW zijn hiermee in veel gevallen beperkter dan die voor bijstandsgerechtigden.
Een deel van de mensen met een Wia- of Wajong-uitkering en een toeslag
is volledig en duurzaam arbeidsongeschikt. De maatregel werkt ook door
op de hoogte van hun toeslag, omdat deze is gekoppeld aan het
minimum. De hoogte van het uiteindelijke netto inkomen voor deze groep
is overigens hoger dan het netto sociaal minimum. Circa € 1400 per jaar
euro hoger voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikte Wajongers en
circa € 700 euro per jaar hoger voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikte Wia uitkeringsgerechtigden. Dit komt door de jonggehandicaptenkorting, de tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten op grond van de
Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten en de langdurigheidstoeslag. Overigens zal juist bij deze groep vaak sprake zijn van een
beperkte aanvulling van circa € 200 op de Wajong-uitkering. Zij ondervinden in dat geval alleen in 2012 en 2013 gevolg van de maatregel en het
structurele effect blijft dan ook beperkt tot € 200.
Er is met betrekking tot de Toeslagenwet samenloop met een andere
maatregel uit het regeerakkoord, namelijk het verlagen van de Wajonguitkering voor gedeeltelijk (dan wel niet duurzaam) arbeidsongeschikten
van 75% naar 70% in 2014. Door dit beleidsvoornemen hebben Wajongers
met de 70% uitkering langer of opnieuw recht op een toeslag op grond
van de Toeslagenwet. Dit zorgt ervoor dat het inkomenseffect van het
verlagen van de Wajong-uitkering wordt uitgesmeerd over een langere
periode.
De inkomenseffecten van deze maatregel in de Aio lopen in 2012 samen
met het inkomenseffect van het niet langer uitzonderen van de MKOB van
de middelentoets Aio en worden daarom beschreven in hoofdstuk 3.
2.4. Effect voor de armoedeval
Het doel van de WWB is werk boven uitkering te stellen. Het is daarbij van
belang dat werken zoveel mogelijk loont. Ook mensen in de bijstand
ervaren dat zo. Uit onderzoek van de Inspectie Werk en Inkomen (IWI)
blijkt dat van de mensen in de bijstand 60 à 65 procent aangeeft niet te
willen werken als het geen inkomensverbetering oplevert.
De reeds gestarte afbouw van de overdraagbaarheid van de algemene
heffingskorting in de fiscaliteit voor werkenden heeft tot gevolg dat de
armoedeval voor paren in de bijstand fors toeneemt; de financiële
stimulans om te gaan werken neemt af. Op dit moment heeft een
alleenverdiener (kostwinner) met kinderen die gaat werken tegen het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

7

wettelijk minimumloon (WML), nog een beperkte inkomensverbetering
(+2%). Na afbouw van de dubbele heffingskorting in de fiscaliteit, in 2023,
is er echter sprake van een inkomensachteruitgang (–3%). Als ook de
dubbele heffingskorting in de bijstand wordt afgebouwd, wordt een
dergelijke inkomensachteruitgang voorkomen, en resulteert een lichte
inkomensverbetering van 2% (zie tabel 2). De armoedeval van de
alleenstaande en alleenstaande ouder vermindert door de afbouw van de
dubbele heffingskorting in het sociaal minimum met respectievelijk twaalf
procentpunt en zeven procentpunt. Ook voor hen is een gunstig effect van
de maatregel dat werken relatief aantrekkelijker wordt. Voor alleenstaande
ouders is dit een belangrijke verbetering gegeven het feit dat zij er thans
al op achteruitgaan als ze gaan werken. Daarnaast is van belang dat de
maatregel ook bij alleenstaanden doorwerkt, om de verhouding tussen de
uitkeringshoogte van een alleenstaande ten opzichte van een paar
(70/100) te behouden en zo de consistentie van het bijstandstelsel niet te
doorbreken.
Door het verbeteren van de armoedeval zal het bijstandsvolume met
15 000 huishoudens dalen.
Tabel 2: Armoedeval: inkomensvooruitgang vanuit de bijstand bij werkaanvaarding op
WML (in procenten)1

alleenverdiener / paar met kinderen
alleenstaande
alleenstaande ouder (bij 4 dagen
werk)

2011

Na afbouw
dubbele
heffingskorting
in fiscaliteit

Na afbouw
dubbele
heffingskorting in
fiscaliteit +
bijstand

2%
14%

– 3%
14%

2%
26%

– 5%

– 5%

2%

1

In de tabel is het structurele effect van de afbouw van de heffingskorting in de fiscaliteit en het
structurele effect van de afbouw van de heffingskorting in het referentieminimumloon toegepast
op het jaar 2011. Hierbij is geabstraheerd van andere effecten op de armoedeval die gedurende
het afbouwtraject aan de orde kunnen zijn.

Zoals gebruikelijk in de armoedevalberekeningen is in de berekeningen
verondersteld dat de betrokken huishoudens gebruikmaken van de voor
hen geldende regelingen (waaronder huurtoeslag, zorgtoeslag en
kwijtschelding van heffingen). Tevens is verondersteld dat de in de
berekening betrokken huishoudens bijzondere kosten hebben waardoor ze
– zover dat door hun inkomenssituatie wordt gerechtvaardigd – beroep
kunnen doen op bijzondere bijstand. Bij afbouw van de dubbele heffingskorting in de bijstand, krijgen hierbij werkenden minder recht op
bijzondere bijstand. Dit dempt voor een deel de verbetering van de
armoedeval. Bij huishoudens die geen gebruik maken van bijzondere
bijstand is de verbetering van de armoedeval door de afbouw van de
dubbele heffingskorting in de bijstand nog circa 2 procentpunt groter dan
de in tabel 2 vermelde percentages.
3. Geen AOW-tegemoetkoming bovenop de aanvullende bijstand
bij onvolledige AOW
De Aio is een bijstandsvoorziening voor personen met een onvolledige
AOW-uitkering en onvoldoende aanvullende inkomsten. Op dit moment
maken circa 38 000 huishoudens van deze voorziening gebruik. Bij een
volledige AOW-opbouw hoeven mensen geen beroep te doen op de
bijstand. Bij een onvolledige AOW-opbouw is in veel gevallen een beroep
op bijstand ook niet nodig wanneer men aanvullende inkomsten heeft,
bijvoorbeeld uit aanvullend pensioen. De bijstand is het laatste vangnet in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

8

Nederland. Het is geen sociale verzekering met opbouw van rechten, maar
een voorziening met een complementair karakter. De Aio is relatief hoog.
Het normbedrag is thans substantieel hoger dan de bijstandsnorm voor
personen jonger dan 65 jaar. De MKOB is op dit moment uitgezonderd
van de middelentoets van de Aio. Hierdoor ontvangen mensen deze
tegemoetkoming bovenop de Aio. Dit doet onvoldoende recht aan de
functie van de Aio als bijstandsvoorziening die een laatste vangnet op het
sociaal minimum biedt.
3.1. Afschaffen uitzondering MKOB van de middelentoets in de bijstand
Het complementaire karakter van de bijstand brengt met zich mee dat in
de WWB een ruime definitie van het begrip middelen wordt gehanteerd.
In dit licht acht de regering het noodzakelijk het complementaire karakter
van de WWB aan te scherpen. Daarom is in dit wetsvoorstel bepaald dat
de MKOB niet langer wordt uitgezonderd van de middelentoets in de
bijstand. Dit sluit aan bij jurisprudentie waaruit blijkt dat vergoedingen of
tegemoetkomingen die worden ontvangen met het specifieke doel om te
voorzien in kosten die niet tot de algemene noodzakelijke bestaanskosten
behoren, worden uitgezonderd van de middelentoets. Bij de MKOB gaat
het echter om een algemene financiële tegemoetkoming ter compensatie
van het wegvallen van fiscale voordelen voor alle binnenlands belastingplichtige ouderen. Daarom past de MKOB naar zijn aard in de middelentoets van de bijstand.
3.2. Inkomenseffecten voor personen met een Aio
Voor personen met Aio-uitkering is er in 2012 een eenmalig effect van het
opheffen van de uitzondering van de MKOB op de middelentoets voor
bijstandsgerechtigden. Daarnaast werkt vanaf 2012 de afbouw van de
dubbele heffingskorting in het referentieminimumloon door in de
bijstandsnormen voor personen van 65 jaar of ouder. Het totale effect van
deze twee maatregelen is in 2012 voor alleenstaanden een achteruitgang
van het netto inkomen van circa € 440; voor paren gaat het om circa
€ 840. Hierdoor daalt het besteedbaar inkomen in 2012 met 3¾% voor
alleenstaanden en 5% voor paren. Vanaf 2013 is het effect op het
besteedbaar inkomen net als bij de andere groepen –½% tot –¾%1. Het
huidige substantiële verschil in hoogte tussen bijstandsnormen voor
personen tot 65 jaar en voor personen van 65 jaar of ouder blijft in stand.
Het verschil voor een alleenstaande bedraagt thans ruim € 1000 netto per
jaar.
4. Doorwerking naar andere regelingen
4.1. Huurtoeslag
Met dit wetsvoorstel wordt ook de Wet op de huurtoeslag technisch
gewijzigd om te voorkomen dat de afbouw van de dubbele heffingskorting in het referentieminimumloon gevolgen heeft voor het recht op en
de hoogte van de huurtoeslag.

1
ten opzichte van het totale besteedbare
inkomen (i.e. inclusief kinderbijslag, kindgebonden budget, zorgtoeslag, minus te betalen
zorgpremie).

De huurtoeslag is namelijk zodanig vormgegeven dat huishoudens met
een inkomen op of onder het sociaal minimum de laagste eigen bijdrage
zijn verschuldigd. Vanaf het sociaal minimum loopt de eigen bijdrage op.
Jaarlijks worden de minimuminkomensijkpunten – de inkomensbedragen
vanaf welke de eigen bijdrage oploopt – vastgesteld op basis van het door
de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vast te stellen sociaal
minimum. De in dit wetsvoorstel opgenomen wijzigingen, die leiden tot
een lager belastbaar inkomen op het sociaal minimumniveau, zouden
zonder aanpassing van de huurtoeslag leiden tot een daling van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

9

minimuminkomensijkpunten voor huishoudens jonger dan 65 jaar. Deze
daling zou tot gevolg hebben dat de eigen bijdrage in de huurtoeslag gaat
oplopen vanaf een lager inkomensniveau dan nu het geval is. Dat zou
weer leiden tot een hogere eigen bijdrage voor alle huishoudens in het
inkomensafhankelijke deel van de huurtoeslag. De daling zou vooral de
inkomens boven het sociaal minimum treffen. Indien ervoor gekozen zou
zijn om de huurtoeslag niet aan te passen, zou de armoedeval voor deze
groep verslechteren. Deze groep bestaat vooral uit werkenden.
Daarnaast wordt van de mogelijkheid gebruik gemaakt om de huurtoeslag
verder te vereenvoudigen door de eigen bijdrage vanaf het minimuminkomensijkpunt vloeiend te laten oplopen, zonder de drempel van de
inkomensmarge. Vanwege de tot nu toe toegepaste marge blijft op dit
moment tot een inkomen van € 200 à € 300 boven het minimuminkomensijkpunt de eigen bijdrage nog gelijk, waarna met een sprong de
eigen bijdrage alsnog op het niveau van de inkomensafhankelijke eigen
bijdrage terecht komt. De onderhavige wijzigingen leiden er echter op
zichzelf al toe dat de minimuminkomens (het sociaal minimum) per
definitie lager zijn dan de minimuminkomensijkpunten in de huurtoeslag.
De overweging achter de introductie van de marge komt hiermee te
vervallen.
4.2. AWBZ
De afbouw van de dubbele heffingskorting in het referentieminimumloon
werkt op twee manieren door in de hoogte van de eigen bijdrage voor de
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten /Wet maatschappelijke ondersteuning (AWBZ/WMO). In de eerste plaats is er een effect op de hoogte
van de eigen bijdrage AWBZ. In de tweede plaats zien bijstandsgerechtigden, die gebruik maken van de AWBZ, hun inkomen minder hard
stijgen, waardoor automatisch de hoogte van de eigen bijdrage wordt
aangepast.
De verlaging van het referentieminimumloon leidt tot een wijziging van
het zak- en kleedgeld en zou hiermee – zonder aanpassing van regelgeving – een beperkte verhoging van de eigen bijdrage voor intramuralen
impliceren. Voor 65-plussers die intramuraal verblijven wordt deze
wijziging ongedaan gemaakt door een aanpassing in de eigen bijdrage
systematiek. Hiermee wordt aangesloten bij de geest van het regeerakkoord dat ook een uitzondering maakt voor AOW-ers.
Voor 65-minners wordt de minimuminkomensgrens voor de eigen
bijdrage van de extramuralen door de wijziging van het referentieminimumloon verlaagd. Deze lagere inkomensgrens zorgt er bij een deel van
de populatie voor dat het inkomen eerder boven de minimuminkomensgrens uitkomt en zij over een groter deel van hun inkomen eigen bijdrage
gaan betalen. De extramurale eigen bijdrage wordt dus hoger. Voorgesteld wordt om dit effect terug te draaien door de minimuminkomensgrens stapsgewijs te verhogen over een periode van twintig jaar.
4.3. Gemeentelijk armoedebeleid
Het uitvoeringspanel en de VNG hebben gevraagd om aandacht te
besteden aan mogelijke doorwerking op schuldhulpverlening en
bijzondere bijstand. De maatregel zal naar verwachting geen doorwerking
hebben op de verstrekking van bijzondere bijstand of schuldhulpverlening. De bijzondere bijstand is beleidsmatig en financieel gedecentraliseerd aan gemeenten. Op grond van de WWB kan voor uit bijzondere
omstandigheden voortvloeiende kosten van het bestaan individuele
bijzondere bijstand worden verleend. Het onderhavige wetsvoorstel doet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

10

geen afbreuk aan de beleidsvrijheid van gemeenten om te bepalen of er
sprake is van bijzondere omstandigheden en of er recht bestaat op
individuele bijzondere bijstand. Gemeenten houden de bevoegdheid om
binnen de wettelijk kaders van de WWB een eigen gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid vast te stellen en de beschikbare middelen daarbij
naar eigen inzicht op een zo effectief mogelijke manier in te zetten.
Derhalve meent de regering dat de gemeenten de mogelijkheid hebben
om te voorkomen dat er extra druk op de bijzondere bijstand en schuldhulpverlening ontstaat. De maatregel leidt bovendien tot een meer
activerend stelsel waardoor meer mensen aan de slag gaan en het beroep
op de bijstand afneemt met 15 000 mensen. Hierdoor wordt naar
verwachting het beroep op de bijzondere bijstand kleiner.
De geleidelijke afbouw over 20 jaar zorgt ervoor dat mensen ruim de tijd
hebben om zich aan te passen aan de nieuwe situatie. Hierbij geldt het
primaat van de eigen verantwoordelijkheid om in eerste aanleg in het
eigen bestaansonderhoud te voorzien. Daarnaast geldt de eigen verantwoordelijkheid om rond te komen met de verstrekte voorziening voor de
noodzakelijke bestaanskosten.
5. Financiële gevolgen
Afbouw heffingskorting in het referentieminimumloon
De afbouw van de dubbele heffingskorting in het referentieminimumloon
heeft als direct effect dat de uitkeringslasten van de bijstandsregelingen,
de Anw en de TW lager worden in verband met de aanpassing van de
uitkeringshoogte. Daarnaast zijn er gedragseffecten door een vermindering van de armoedeval, waardoor mensen sneller uit de uitkering
stromen.
De budgettaire opbrengst is € 226 mln. in 2015 en meer dan 1 miljard
structureel. Het aantal bijstandsgerechtigden neemt op termijn met
ongeveer 15 000 uitkeringsjaren af. Dit aantal resulteert uit de vermenigvuldiging van de uitkeringselasticiteit van bijstandsgerechtigden (0,35),
zoals gehanteerd door het CPB, met de uitkeringsverlaging (13%) en het
aantal bijstandsgerechtigden (320 000). Dit is conform de gebruikelijke
systematiek van het ramen van volume-effecten. Van de besparing is circa
85% het gevolg van de aanpassing van de uitkeringshoogte en 15% het
gevolg van een lager uitkeringsvolume omdat werken meer gaat lonen.
De financiële effecten zijn als volgt:
Financiële effecten
in € x mln.

2011

2012

2013

2014

2015

Structureel

Gebundelde
uitkering
inkomensvoorzieningen
Bijstand 65+ (Aio)
Anw
TW

0

– 39

– 81

– 125

– 169

– 829

0
0
0

–2
–5
– 11

–5
– 10
– 21

–7
– 14
– 26

– 10
– 17
– 31

– 48
– 86
– 100

Totaal

0

– 56

– 117

– 171

– 226

– 1 063

De financiële gevolgen van deze maatregel maken deel uit van het
financieel kader bij het regeerakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

11

Afschaffen uitzondering MKOB van de middelentoets in de bijstand
Omdat de MKOB niet langer is uitgezonderd van de middelentoets in de
bijstand, worden de uitkeringslasten van de bijstand 65+ € 21 mln. lager.
De financiële effecten zijn als volgt:
Financiële effecten afschaffen uitzondering MKOB van middelentoets bijstand
in € x mln.

2011

2012

2013

2014

2015

Structureel

0

– 21

– 21

– 21

– 21

– 21

Bijstand 65+ (Aio)

De financiële gevolgen van deze maatregel maken deel uit van het
financieel kader bij het regeerakkoord.
Uitvoering
De maatregel van de afbouw van de dubbele heffingskorting betreft een
aanpassing van de bedragen van de uitkering. Uitvoeringstechnisch is dit
een eenvoudig uit te voeren maatregel. Ook voor het niet langer uitzonderen van de MKOB van de middelentoets geldt dat het een relatief
eenvoudig uitvoerbare maatregel betreft. De uitvoerder Sociale verzekeringsbank (SVB) past al een middelentoets toe. Het enige verschil is dat
met deze wet daarbij ook rekening dient te worden gehouden met de
MKOB, een regeling die ook door de SVB wordt uitgevoerd.
Uitvoeringskosten gemeenten
in € x mln.

2012

Afbouw dubbele heffingskorting

2013
– 0,5

2014
– 1,5

2015
– 2,5

Structureel
– 3,5

– 21

De gevolgen van de in dit wetsvoorstel genoemde uitvoeringskosten van
de bijstand worden bezien in een breder verband, namelijk samen met
andere uit het regeerakkoord voortvloeiende maatregelen op het terrein
van SZW.
De uitvoeringskosten voor het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) overschrijden het drempelbedrag van 1 miljoen niet
en worden derhalve gedekt uit de reguliere begroting van het UWV.
Administratieve lasten
Het wetsvoorstel leidt tot enige vermindering van de administratieve
lasten voor burgers, omdat minder mensen een beroep hoeven te doen
op de bijstandsregelingen en de TW. Jaarlijks zullen er circa
20 000 aanvragen TW minder nodig zijn. Het wetsvoorstel heeft geen
gevolgen voor de administratieve lasten van bedrijven.
6. Commentaren
Uitvoeringspanel gemeenten
De aanpassing van de uitkeringsnormen als gevolg van wetsvoorstel
wordt door het uitvoeringspanel beoordeeld als technisch goed
uitvoerbaar. Op verzoek van het uitvoeringspanel en de VNG is de
memorie van toelichting van het wetsvoorstel op onderdelen aangescherpt, onder andere door een passage toe te voegen over de mogelijke
gevolgen voor het beroep op bijzondere bijstand en schuldhulpverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

12

UWV
UWV heeft aangegeven dat het wetsvoorstel voor hem alleen gevolgen
heeft voor de uitvoering van de TW. Het wetsvoorstel is volgens het UWV
uitvoerbaar met ingang van 1 januari 2012. UWV verwacht geen gevolgen
voor de handhaafbaarheid van de Toeslagenwet. Het UWV wijst op de
samenhang met de maatregel uit het regeerakkoord die de Wajonguitkering voor gedeeltelijk (en niet-duurzaam) arbeidsgeschikten per 2014
op 70% stelt. De memorie van toelichting is hier op aangepast.
SVB
De SVB heeft aangegeven dat het wetsvoorstel in- en uitvoerbaar is met
ingang van 1 januari 2012. De SVB ziet geen bijzondere handhavingsrisico’s. De SVB heeft aandacht gevraagd voor de onderbouwing van de
maatregelen. De memorie van toelichting is hierop aangepast. Tevens
heeft de SVB heeft een opmerking gemaakt over het Europees Verdrag ter
bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
in relatie tot de keuze om de MKOB in een keer onder te brengen in de
middelentoets. Artikel 1 van Protocol nr. 1 bij het Europees Verdrag ter
bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
schrijft voor dat iedere natuurlijke of rechtspersoon recht heeft op het
ongestoorde genot van zijn eigendom. Het eigendomsrecht is echter niet
absoluut. De overheid heeft het recht om wetten toe te passen, die
noodzakelijk zijn in het algemeen belang.
Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens heeft bepaald dat ook uit
de wet voortvloeiende uitkeringsrechten onder het begrip eigendom in de
zin van dit artikel vallen. Uit de jurisprudentie die ziet op uitkeringen die
lopen op het moment van een wetsaanpassing blijkt dat de overheid een
ruime beoordelingsvrijheid heeft bij het bepalen of een maatregel in het
algemeen belang is. Wel moet het algemeen belang goed worden
afgewogen tegen de benodigde bescherming van individuele rechten. Er
moet sprake zijn van evenredigheid tussen de getroffen maatregel en het
nagestreefde doel. Indien sprake is van een depriverende maatregel in het
algemeen belang zal bezien moeten worden of enige vorm van compensatie voor de betrokkenen geboden is.
De regering is van mening dat met het onderhavige wetsvoorstel een
gerechtvaardigde ingreep wordt gedaan op de uitkeringsrechten. De
regering kiest er bij de MKOB voor om deze niet langer uit te zonderen
van de middelentoets van de Aio. Betrokkenen blijven nog steeds de
MKOB ontvangen. De hoogte van de Aio norm wijzigt niet. Wel zal door
het niet uitzonderen van de MKOB van de middelentoets een lagere
Aio-uitkering nodig zijn om het inkomen aan te vullen tot het sociaal
minimum (zie paragraaf 3.2). Deze wijziging is niet van dien aard dat
bestaande gevallen per de datum van inwerkingtreding van de wet een
overgangstermijn zou moeten worden gegeven. Wel zullen de
Aio-gerechtigden vroegtijdig op de hoogte worden gesteld van de
maatregel, zodat zij zich daarop kunnen instellen.
VNG
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) onderschrijft het
uitgangspunt dat werken moet lonen, maar stelt vragen bij de verwachte
daling van het volume met 15 000 bijstandsgerechtigden. De VNG wil niet
dat gemeenten hiervan het financiële risico moeten dragen, indien zich dit
effect niet voordoet.
De regering heeft de in het wetsvoorstel opgenomen verwachte daling
van het volume gebaseerd op expertise over prijselasticiteiten en cijfers
van het CPB. Dit is conform de gebruikelijke systematiek verwerkt in de
budgetraming. Met betrekking tot het gesignaleerde risico voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

13

gemeenten is van belang dat dit een breder punt is dan dit wetsvoorstel.
Bij de WWB is gekozen voor budgettering en een financiële prikkel, omdat
de bijstandsuitgaven mede afhankelijk zijn van gemeentelijk beleid. In zijn
algemeenheid is een risico inherent aan een budgetteringssystematiek
zoals in de financiering van de WWB. Hierover zijn in het bestuursakkoord
2008–2011 afspraken gemaakt die voor gemeenten tot meer risico hebben
geleid dan in de periode daarvoor. Op dit moment zijn Rijk en
gemeenten in gesprek over de financieringssystematiek vanaf 2012. Het
risico voor gemeenten is afhankelijk van de afspraken die in dat kader
gemaakt worden.
De VNG verwacht dat het beroep op gemeentelijke voorzieningen als
bijzondere bijstand en schuldhulpverlening zal toenemen als gevolg van
deze maatregel. De VNG vindt dat deze gevolgen in beeld moeten worden
gebracht en dat het Rijk moet aangeven hoe gemeenten deze gevolgen
financieel moeten opvangen. De memorie van toelichting is hierop
aangepast.
Inspectie Werk en Inkomen
De Inspectie Werk en Inkomen (IWI) heeft het wetsvoorstel beoordeeld op
de mogelijkheden van het houden van toezicht op de rechtmatigheid en
doelmatigheid. Het wetsvoorstel heeft IWI geen aanleiding gegeven tot
het maken van opmerkingen met betrekking tot de toezichtbaarheid.
Adviescollege toetsing administratieve lasten
Het Adviescollege toetsing administratieve lasten (Actal) kan instemmen
met het wetsvoorstel. De vermindering van de administratieve lasten voor
burgers is bij hen voldoende in beeld gebracht. Actal heeft aangegeven
dat zij geen advies zal uitbrengen, omdat het wetsvoorstel niet onder de
criteria voor een Actal-advies valt.
Artikelsgewijs
Hoofdstuk 1. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Artikel I Wijziging van de Wet werk en bijstand, onderdeel B
Artikel II Wijziging van de Wet investeren in jongeren
Artikel III Wijziging van de Algemene nabestaandenwet
Artikel IV Wijziging van de Wet werk en inkomen kunstenaars
In de WWB, WIJ, Anw en WWIK is in de huidige situatie de algemene
heffingskorting twee keer van toepassing op het referentieminimumloon.
Door het percentage op 197,5 vast te stellen en vervolgens 2 keer per
kalenderjaar met 2,5 procentpunt te verlagen wordt bewerkstelligd dat de
dubbele algemene heffingskorting in de loop van twintig jaren beperkt
wordt tot één keer de algemene heffingskorting. Het percentage wijzigt
per 1 januari en 1 juli van het kalenderjaar. De eerste wijziging vindt plaats
op 1 juli 2012. Van de herziene percentages doet Onze Minister
mededeling in de Staatscourant ten behoeve van de kenbaarheid. Nadat
het percentage aldus gedaald is tot 100 zijn de desbetreffende bepalingen
overbodig geworden en vervallen deze.
De wijziging van artikel 37 van de WWB heeft betrekking op zowel de
bijstandsuitkering voor personen jonger dan 65 jaar als de aanvullende
inkomensvoorziening ouderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

14

Artikel I Wijziging van de Wet werk en bijstand
Onderdeel A
Met het vervallen van artikel 31, tweede lid, onderdeel v, van de WWB
wordt de MKOB niet langer uitgezonderd van de middelentoets.
Onderdeel C
Met het vervallen van artikel 38, derde lid, van de WWB zijn de bijstandsnormen voor personen van 65 jaar of ouder niet langer gekoppeld aan de
netto AOW-bedragen. Deze koppeling is niet langer mogelijk, omdat de
afbouw van de dubbele heffingskorting in het referentieminimumloon
naar eenmaal de heffingskorting niet geldt voor de AOW. De bijstandsnormen voor ouderen worden daarom vanaf de inwerkingtreding van
deze wet geïndexeerd met het percentage van de wijziging van het netto
minimumloon, zoals gedefinieerd in artikel 37 van de WWB (zie de
aanpassing van artikel 38, eerste lid, onderdeel a, van de WWB). De
bijstandsnormen voor onder de 65 jaar en voor 65 jaar en ouder worden
op grond van deze wijziging met eenzelfde percentage verhoogd. Daarbij
zullen de bijstandsnormen voor 65 jaar en ouder net als nu op een hoger
niveau blijven dan de normen voor personen jonger dan 65 jaar.
Artikel V Wijziging van de Toeslagenwet
In artikel 9 van de TW is geregeld dat de bedragen, genoemd in de
artikelen 2 en 8 van die wet, worden gewijzigd overeenkomstig de wijze
en met ingang van de dag waarop de bedragen, genoemd in hoofdstuk 3
van de WWB worden gewijzigd. Met artikel 11, vijfde lid, is beoogd te
regelen dat ingeval van een dergelijke wijziging aan de toeslaggerechtigde geen beschikking hoeft te worden gegeven. Daarbij wordt evenwel
verwezen naar een wijziging van het (bruto) minimumloon. Dit leidt ertoe
dat de komende jaren bij iedere aanpassing van de bedragen, bedoeld in
de artikelen 2 en 8 van de TW, een nieuwe beschikking zou moeten
worden afgegeven. Die aanpassingen zijn immers niet alleen het gevolg
van een (eventuele) wijziging van het minimumloon maar ook van de
afbouw van de dubbele algemene heffingskorting in artikel 37, tweede lid,
van de WWB. Om dat te voorkomen wordt artikel 11, vijfde lid, van de TW
aangepast. Deze aanpassing ziet niet op mensen die het recht op toeslag
verliezen, doordat de uitkering het toetsbedrag overstijgt na halfjaarlijkse
indexering. Zij ontvangen wel een beschikking.
Hoofdstuk 2. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Artikel VI Wijziging van de Wet op de huurtoeslag
Om te voorkomen dat de eigen bijdrage voor alle huishoudens in het
inkomensafhankelijke deel van de huurtoeslag wordt verhoogd, wordt in
de Wet op de huurtoeslag de wijze van vaststelling van de minimuminkomensijkpunten voor huishoudens jonger dan 65 jaar gewijzigd. De
jaarlijkse vaststelling van de minimuminkomensijkpunten wordt vanaf
2012 gebaseerd op een percentage van het (belastbaar) wettelijk
minimumloon in plaats van op het sociaal minimum. Deze grondslag
wordt ook gebruikt voor bijvoorbeeld de vaststelling van het drempelinkomen in de zorgtoeslag. Door technische aanpassing van enkele andere
bedragen in de Wet op de huurtoeslag (artikel 17, eerste lid, onder a en b)
wordt bereikt dat de hoogte van de minimuminkomensijkpunten in 2012
aansluit op de hoogte die de minimuminkomensijkpunten zouden hebben
gehad zonder deze wijzigingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

15

Deze wijziging van de wijze van vaststelling van de minimuminkomensijkpunten maakt het verder mogelijk de eigen bijdrage eenvoudiger vast te
stellen. Bij de invoering van de Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen in 2005 is namelijk bovenop de minimuminkomensijkpunten
een inkomensmarge geïntroduceerd, waardoor ook voor huishoudens
met een inkomen net boven het sociaal minimum de laagste eigen
bijdrage geldt. Deze marge is geïntroduceerd omdat vanaf 2006 de
minimuminkomensijkpunten worden vastgesteld op de verwachte hoogte
van het sociaal minimum, dat op het moment van vaststelling van de
ijkpunten nog niet definitief is bepaald. Wanneer deze schatting te laag
zou blijken te zijn, kunnen huishoudens met een minimuminkomen
uitstromen uit de onderste inkomensklasse van de huurtoeslag, waardoor
zij niet langer de laagste eigen bijdrage zouden betalen. Door het
oprekken van de onderste inkomensklasse is als het ware een buffer
gecreëerd om dit effect te voorkomen (Kamerstukken II 2004/05, 29 765,
nr. 3, p. 9). De onderhavige wijzigingen leiden er evenwel op zichzelf al toe
dat de minimuminkomens (het sociaal minimum) per definitie lager zijn
dan de minimuminkomensijkpunten in de huurtoeslag. De overweging
achter de introductie van de marge komt hiermee te vervallen.
Hoofdstuk 3. Slotbepalingen
Artikel VII Wijziging van hoofdstuk I bij eerdere inwerkingtreding Wet
uniformering loonbegrip
Artikel VIII Wijziging van Wet uniformering loonbegrip bij latere inwerkingtreding van die wet
Artikel IX Wijziging van hoofdstuk II bij eerdere inwerkingtreding van de
Wet uniformering loonbegrip
Artikel X Wijziging van de Wet op de huurtoeslag bij latere inwerkingtreding van de Wet uniformering loonbegrip
De wijzigingen zijn van technische aard. In de artikelen I, II, III en IV van
het onderhavige voorstel van wet worden de WWB, de WIJ, de Anw en de
WWIK gewijzigd. Bij de Tweede Kamer is op dit moment het voorstel van
wet tot wijziging van een aantal wetten ter uniformering van het
loonbegrip (Wet uniformering loonbegrip) (Kamerstukken 32 131)
aanhangig. Aangezien de WWB, de WIJ, de Anw en de WWIK aldus door
twee verschillende voorstellen van wet worden gewijzigd, zijn er
samenloopbepalingen nodig. Deze noodzaak bestaat ook t.a.v. de
wijziging van de Wet op de huurtoeslag, omdat inwerkingtreding van de
Wet uniformering loonbegrip ook voor die wijziging gevolgen heeft
Artikel XI Samenloopbepaling wetsvoorstel intrekking WWIK
Dit artikel brengt technische wijzigingen aan in het onderhavige
wetsvoorstel voor het geval het wetsvoorstel houdende intrekking van de
Wet werk en inkomen kunstenaars (Kamerstukken 32 701) tot wet is
verheven en eerder in werking treedt dan deze wet.
Artikel XII Inwerkingtreding
De beoogde inwerkingtredingdatum van dit wetsvoorstel is 1 januari 2012.
De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
P. de Krom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 777, nr. 3

16