Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 664

Binnenvisserij

Nr. 94

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 november 2009
De visserij op de binnenwateren heeft een lange historie. Al eeuwenlang
vindt visserij plaats, in eerste instantie om vis te vangen voor de voedselvoorziening, later ook voor de ontspanning. Op dit moment is de beroepsvisserij op de binnenwateren een relatief kleine sector. Recent hebben de
teruggang van de aalstand en de hiermee samenhangende herstelmaatregelen in het kader van de EU Aalverordening, een aanzienlijke impact voor
de beroepsvisserij op de binnenwateren. Tegelijk heeft de sportvisserij
zich ontwikkeld. Sportvisserij is in ons dichtbevolkte en sterk verstedelijkt
land voor een grote groep mensen een steeds belangrijker vorm van
recreatie. Het voorziet in een behoefte aan ontspanning, outdoor activiteiten en natuurbeleving.
De geschetste ontwikkelingen vragen om antwoorden. Met deze brief
informeer ik u, mede namens de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, over mijn beleidsvoornemens met betrekking tot de binnenvisserij
in het algemeen en specifiek met betrekking tot de wijze waarop ik om wil
gaan met het stelsel van visstandbeheercommissies (VBC’s) en visplannen
in de binnenvisserij.
Tijdens het wetgevingsoverleg van 24 november 2008 (kamerstuk 31 700
XIV, nr. 120) en daarna bij de AO’s van 18 maart 2009 (kamerstuk 31 700
XIV, nr. 146) en van 10 september 2009 (kamerstuk 32 123 XIV, nr. 18) heb
ik met u gesproken over de stand van zaken rond de instelling van
visstandbeheercommissies (VBC’s) en de wenselijkheid om naar de
toekomst toe het stelsel van VBC’s en visplannen steviger te positioneren.
Ik heb hierbij aangegeven dat ik het, met u, van belang acht om het sinds
2000 functionerende stelsel van VBC’s en visplannen van een steviger
fundament te voorzien.
Recent, tijdens het VAO van 22 september 2009 (Handelingen der Kamer
II, vergaderjaar 2009–2010, nr. 4, blz. 259–266), heb ik uw Kamer toegezegd dat ik u voor de begrotingsbehandeling visserij informeer over de
wijze waarop ik tot een steviger verankering van VBC’s en visplannen wil

KST137187
0910tkkst29664-94
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 664, nr. 94

1

komen en over mijn overige beleidsvoornemens met betrekking tot de
binnenvisserij. Met deze brief kom ik deze toezegging na.
Verankering VBC’s en visplannen
Sinds het Beleidsbesluit Binnenvisserij uit september 1999 nemen de
VBC’s een centrale plek in het visserijbeleid voor de binnenwateren in.
De VBC’s fungeren als platform waarin visrechthebbenden (beroeps- en
sportvissers) samen met andere betrokken partijen als waterbeheerders
en terreinbeheerders afspraken maken over een duurzaam visstandbeheer
en een hierbij passende duurzame visserij.
Hoewel op dit moment bijna overal VBC’s zijn ingesteld, wordt nog lang
niet overal ook voldoende voortgang geboekt bij het vaststellen van gezamenlijke visplannen en de uitoefening van de visserij conform de
afspraken in deze visplannen. Een nadere inbedding van de positie van
VBC’s en visplannen is daarom wenselijk en noodzakelijk. Vanwege de
noodzaak om tot een kwaliteitsimpuls in het functioneren van de VBC’s te
komen, maar ook vanwege de wens om uiteindelijk te kunnen komen tot
een vorm van decentraal aalbeheer, waarbij per VBC afspraken gemaakt
kunnen worden over de wijze waarop aan de doelstellingen uit de
EU-Aalverordening kan worden voldaan.
Op dit moment kent het VBC-stelsel nog een te grote mate van vrijblijvendheid. Voor de staatswateren is een verplichting tot deelname aan de
VBC opgenomen als voorwaarde in de huurovereenkomsten, echter
zonder dat nadere voorwaarden zijn verbonden aan wat deze VBC’s
dienen te bereiken en de wijze waarop dit dient te gebeuren. Voor alle
overige binnenwateren geldt de verplichting tot VBC-deelname niet en is
het stelsel derhalve volledig gebaseerd op vrijwillige medewerking.
In de afgelopen periode heb ik samen met de sectororganisaties voor
sport- en beroepsvisserij en met de waterbeheerders gezocht naar een
aanpak en organisatiemodel om te zorgen dat VBC’s en visplannen de
noodzakelijke steviger verankering krijgen. Ik wil dit doen in twee stappen.
Uiterlijk per eind dit jaar zal ik overgaan tot een aanscherping van de
VBC-voorwaarden zoals opgenomen in de huurovereenkomsten voor de
staatswateren. Hieronder valt het merendeel van de grotere Nederlandse
binnenwateren en een substantieel deel van de beroepsbinnenvisserij
concentreert zich juist op deze wateren. Over de inhoud van deze
aanscherping heb ik u reeds eerder per brief van 15 september 2008
(Kamerstukken II, 2007/08, 29 664, nr. 17) uitvoerig geïnformeerd.
In het kort komt het er op neer dat naast de verplichting tot VBC-deelname
ook de verplichting tot het opstellen van een visplan en het vissen volgens
dit visplan wordt opgenomen in de huurovereenkomsten. In het visplan
dienen duurzame visserijafspraken gemaakt te worden die aansluiten op
de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) zoals die in
het betreffende water van toepassing zijn. Het opstellen en naleven van
een visplan is een gedeelde verantwoordelijkheid van de gezamenlijke
deelnemers aan de VBC. De waterbeheerders hebben ook zitting in deze
VBC’s en geven vanuit deze rol een zwaarwegend advies over de verenigbaarheid van de visplannen met de KRW doelen en maatregelen.
Met deze aanscherping wordt het visplan een belangrijk bepalend kader
waarin wordt vastgelegd aan welke voorwaarden de binnenvisserij in een
bepaald gebied moet voldoen en op welke wijze deze moet worden uitgeoefend.
De visserij-afspraken worden hierbij vastgelegd in het visplan; het platvorm waarin dit visplan wordt opgesteld wordt gevormd door de VBC’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 664, nr. 94

2

Ik kan deze aanscherping voor de staatswateren snel realiseren omdat
immers voor de staatswateren al een expliciete VBC-verplichting in de
huurovereenkomsten staat, waar ik nu de nieuwe voorwaarden aan
toevoeg. Concreet betekent dit voor de vissers op de staatswateren dat zij
met ingang van 1 januari aanstaande verplicht zijn om te werken aan de
opstelling van een gezamenlijk visplan. De verplichting om te vissen
volgens de afspraken uit dit visplan zal gaan gelden met ingang van
1 januari 2011.
Ook voor de IJsselmeervisserij heb ik de mogelijkheid om versneld toe te
werken naar verplichte opstelling van een, gezamenlijk door beroeps- en
sportvisserij opgesteld en met de waterbeheerder afgestemd, visplan. Ik
zal dit eveneens met ingang van 1 januari 2011 als voorwaarde verbinden
aan de goedkeuring van het visplan voor de IJsselmeervisserij.
Om tot een vergelijkbare aanpak in de overige binnenwateren te komen
zal ik in de visserijregelgeving de verplichting tot het opstellen van een
met de waterbeheerder afgestemd visplan en het vissen volgens dit
visplan in de regelgeving opnemen. Dit visplan wordt door de gezamenlijke visrechthebbenden in de VBC opgesteld en bevat de onderlinge
afspraken voor een duurzame visserij in het VBC-gebied. Ik zal hiertoe een
aanpassing van de regelgeving voorbereiden.
Overige beleidsvoornemens met betrekking tot de binnenvisserij
Behalve over de te nemen stappen op het punt van de VBC’s en
visplannen heb ik in de afgelopen periode gezamenlijk met sectororganisaties en overige stakeholders, nog een aantal andere beleidsvoornemens
met betrekking tot de binnenvisserij geïdentificeerd:
Beroepsvisserij
• Er zal door de sector worden toegewerkt naar de instelling van één PO
voor de binnenvisserij. Ik juich dit initiatief vanuit de sector zeer toe.
Op dit moment is de organisatie en vertegenwoordiging van de
beroepsbinnenvisserij nog verdeeld over twee structuren: de PO
IJsselmeer voor de IJsselmeervissers en de Combinatie van Beroepsvissers voor de vissers op de meeste overige binnenwateren. Dit is
voor een kleine beroepsgroep als de beroepsbinnenvissers een
onwenselijke situatie. Daarom zal op termijn worden toegewerkt naar
de ontwikkeling van één centrale PO Binnenvisserij voor alle beroepsvissers op de binnenwateren. De sector heeft hierin zelf het voortouw,
LNV speelt een rol in de facilitering van dit proces. In dit verband zal
op korte termijn een eerste verkennend onderzoek naar de praktische
uitwerkingsaspecten met betrekking tot de instelling van één PO
worden gestart.
• Ontwikkeling en invoering van een MSC-keurmerk voor de binnenvisserij: De sectororganisaties in de binnenvisserij hebben aangegeven
dat zij zich in de komende periode willen richten op de ontwikkeling en
introductie van een MSC-keurmerk voor duurzaam gevangen vis op de
binnenwateren.
Dit is een primaire verantwoordelijkheid van de sector zelf. In eerste
instantie zal worden toegewerkt naar MSC-certificering voor schubvis, op
termijn wordt tevens ingezet op de ontwikkeling van een MSC-keurmerk
voor, binnen de kaders van de aalverordening, duurzaam gevangen aal.
• Actieprogramma verbreding beroepsvisserij: Op dit moment heeft de
beroepsvisserij op de binnenwateren een smalle economische basis.
Verbreding van de bedrijfsactiviteiten, creëren van toegevoegde
waarde en beter vermarkten van de producten zijn strategieën
waarmee beroepsvissers hun bedrijven kunnen versterken. Certificering draagt bij aan de professionalisering en verduurzaming van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 664, nr. 94

3

beroepsvisserij en maakt het voor de consument inzichtelijk wat duurzaam beheerde, kwalitatief goede zoetwatervis is. Ook het inspelen op
nichemarkten en het ontwikkelen en aanbieden van regionale
producten is een manier om de waarde van het product te verhogen.
Dit kan in aanvulling op MSC-certificering plaatsvinden, of als voorloper hierop. Het initiatief voor het realiseren van deze ambitie ligt
primair bij de ondernemer, maar vergt ook samenwerking met sportvisserij en waterbeheerders. Bijvoorbeeld met de sportvisserij als het
gaat om het maken van afspraken in de visplannen over de mogelijkheden tot benutting van schubvis en met de waterbeheerders als het
gaat om de inzet van beroepsvissers in onderzoek en beheerstaken
voor de Kaderrichtlijn Water, of breder, voor het leveren van «blauwe
diensten».
De sectororganisatie(s) kunnen hierop inspelen door de ontwikkeling
van een opleidingsprogramma wat zich richt op het uitvoeren van
beheersvisserijen voor waterbeheerders, het benutten van de toeristische potentie van de beroepsvisserij en professionalisering van de
bedrijfsvoering.
Sportvisserij
• Verhogen van de dekkingsgraad van de VISpas en stroomlijning van
de VISpas-voorwaarden: Sinds de introductie van de VISpas door
Sportvisserij Nederland, vanaf 1 januari 2007, heeft dit document zich
ontwikkeld tot hét centrale privaatrechtelijke bewijs van toestemming,
waarmee de sportvisser in heel Nederland terecht kan om de sportvisserij te kunnen uitoefenen. Sportvisserij Nederland heeft zich er zeer
voor ingespannen dat dit document bij alle vissers bekend is en
gebruikt wordt. Voor het draagvlak van het systeem en om de toegankelijkheid van wateren voor sportvissers te vergroten is het van belang
dat zo veel mogelijk wateren onder de VISpas vallen. Vanuit de sportvisserij zal daarom in de komende periode onverminderd worden
ingezet op een verhoging van de dekkingsgraad van de VISpas. Daarnaast is het van belang om tot een stroomlijning van de VISpasvoorwaarden te komen, zodat zoveel mogelijk op de verschillende
wateren onder dezelfde voorwaarden kan worden gevist. Dit is voor de
visser van belang omdat hij dan niet op ieder water met verschillende
voorwaarden te maken krijgt.
• Stimuleren van de verdere implementatie van de gedragscode dierenwelzijn voor de sportvisserij: Voor het op een nette en verantwoorde
wijze omgaan met vissen en de visstand hanteert Sportvisserij Nederland al geruime tijd een gedragscode die zij nadrukkelijk onder de
aandacht brengt van de sportvissers en waarbij zij er bij de vissers op
aandringt de sportvisserij uit te oefenen conform de spelregels uit deze
gedragscode. Ik laat samen met de sector deze gedragscode op dit
moment evalueren, waarbij vooral wordt gekeken naar bekendheid
met de spelregels, draagvlak en naleving. Afhankelijk van de bevindingen hieruit zal door de sector een actieplan worden ontwikkeld om
de bekendheid met, en de toepassing van, de gedragscode sportvisserij in de komende periode van een impuls te voorzien.
Visstandbeheer en stroperijbestrijding
• Stimuleren van VBC’s en visplannen: Om de praktische instelling van
VBC’s, en met name het opstellen van visplannen, van een impuls te
voorzien heb ik eerder aan de sectororganisaties voor sport- en
beroepsvisserij verzocht om hiervoor met een gezamenlijk voorstel te
komen. Op basis hiervan is inmiddels vanuit de gezamenlijke sectororganisaties een project gestart waarbij zij vissers en VBC’s begeleiden
bij de vormgeving van VBC-afspraken en visplannen. Daarnaast zal in
de komende periode in de VBC’s een systeem van vangstregistraties
worden opgezet. Vangstregistratie door sport- en beroepsvisserij is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 664, nr. 94

4

•

noodzakelijk als basisinformatie voor het vormgeven van visplannen
voor een duurzaam visstandbeheer en een duurzame visserij. De
verplichte aalvangstregistraties zoals die op basis van de EU Aalverordening dienen te worden bijgehouden, kunnen hierbij tevens worden
benut.
Stroperijbestrijding: De commerciële visstroperij op de binnenwateren
is een belangrijk punt van aandacht, zowel in relatie tot de beroeps- en
sportvisserij op de binnenwateren, als in relatie tot het voeren van een
duurzaam visstandbeheer. Stroperij leidt tot broodroof van de legale
beroepsvisserij en is een vorm van criminaliteit waarin aanzienlijke
geldbedragen omgaan en waarbij geweld en intimidatie niet worden
geschuwd. Bovendien kunnen door stroperij illegaal aanzienlijke
hoeveelheden vis worden onttrokken met sterk negatieve gevolgen
voor natuurwaarden en waterkwaliteit. Stroperij frustreert zo in hoge
mate de mogelijkheden om te komen tot een duurzaam visstandbeheer. Om deze reden zal ik de bestaande stroperijbestrijding, in regionale stroperijteams in de kerngebieden waar de stroperij zich concentreert, onverminderd voortzetten. Daarnaast bereid ik op dit moment
een wetsvoorstel voor om visstroperij als misdrijf strafbaar te stellen in
de Wet op de economische delicten (WED). Ik wil dit doen omdat naar
mijn oordeel in de huidige strafbaarstelling via de Visserijwet de
bijzondere ernst van dit feit onvoldoende tot uitdrukking komt. Door
visstroperij strafbaar te stellen in de WED komen ook de bevoegdheden van de WED aan de handhaving ten dienste, waardoor de
bestaande opsporingscapaciteit effectiever kan worden ingezet. Bedoeling is om dit wetsvoorstel begin volgend jaar in procedure te brengen.

Aanpassing en vereenvoudiging visserijregelgeving
• Afschaffing van de Kamer voor de Binnenvisserij en de visakte: In de
visserijregelgeving is op een aantal onderdelen een aanzienlijke
vereenvoudiging en een vermindering van de regeldruk mogelijk.
Zoals ik eerder bij verschillende gelegenheden aan uw Kamer heb
gemeld, zal ik overgaan tot het afschaffen van de Kamer voor de
Binnenvisserij en het afschaffen van de visakte voor beroepsvistuigen
(voorheen de grote visakte). Met het opheffen van de Kamer voor de
Binnenvisserij verdwijnt een zelfstandig bestuursorgaan, dat thans
verantwoordelijk is voor de toetsing van huurovereenkomsten en
schriftelijke toestemmingen op doelmatigheid van bevissing. Met de
verdere optuiging van het VBC- en visplanstelsel is naar de toekomst
toe echter reeds voorzien in een systeem, waarbij een duurzame en
doelmatige bevissing door middel van afspraken in de visplannen
voldoende is geborgd. De (grote) visakte heeft na de instelling van de
regelgeving voor het gebruik van beroepsvistuigen per mei 2008 geen
enkele onderscheidende betekenis meer en fungeert nog slechts als
heffing om met beroepsvistuigen te mogen vissen. Ik zal in 2010 een
wetswijziging voorbereiden om de Kamer voor de Binnenvisserij en de
visakte uit de Visserijwet te halen.
• De lijst met vissoorten waarop de Visserijwet van toepassing is zal in
2010 worden geactualiseerd. Dit is nodig omdat een aantal veel voorkomende en beviste soorten als roofblei en een aantal soorten rivierkreeft thans niet onder de werking van de Visserijwet vallen. In het
verlengde hiervan zal tevens worden gestart met een actualisatie van
het Reglement voor de Binnenvisserij en het Reglement Minimummaten en gesloten tijden en het Reglement voor de Binnenvisserij.
Hierbij zullen de gesloten tijden en minimummaten voor een aantal
vissoorten aan de recente bestandsontwikkelingen worden aangepast.
In het Reglement voor de Binnenvisserij zal overbodige regelgeving
worden geschrapt, waarbij in ieder geval de huidige vergunningstelsels voor nachtvisserij en voor electrovisserij zullen worden vervangen
door algemene regels.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 664, nr. 94

5

•

Op dit moment is LNV nog verantwoordelijk voor de uitgifte van huurovereenkomsten en schriftelijke toestemmingen voor de beroeps- en
sportvisserij op de staatsbinnenwateren. Met de sectororganisaties
voor sport- en beroepsvisserij is afgesproken dat een traject zal
worden gestart om te bekijken of de uitgifte van deze documenten in
de toekomst bij de sectororganisaties kan worden belegd. Hierbij
wordt de sectororganisatie voor beroepsvisserij verantwoordelijk voor
de uitgifte van de documenten voor beroepsvissers en de sectororganisatie voor sportvisserij voor de documenten voor sportvissers. Dit
past binnen het kabinetsbeleid om kritisch te kijken naar waar de overheid zelf een rol te vervullen heeft, en verantwoordelijkheden aan
maatschappelijke partijen over te laten waar dat mogelijk en verantwoord is.

Met de bovenstaande beleidsprioriteiten en actiepunten is een gedegen
fundament neergelegd, waarlangs overheid en sector in de komende
jaren het beleid voor de binnenvisserij verder kunnen vormgeven.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 664, nr. 94

6