Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 821

Nationale Veiligheid

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 172

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 december 2022
Op 9 december 2022 hebben wij een verzoek ontvangen van de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken om de Kamer te informeren over de
vraag of de Nederlandse regering, net zoals de regeringen van NieuwZeeland en de Verenigde Staten, toegang heeft tot enerzijds de portal van
Meta waarin direct desinformatie gemeld kan worden, en anderzijds
vergelijkbare faciliteiten die door grote online platforms zoals Twitter
worden aangeboden. Met deze brief komen wij tegemoet aan dat verzoek.
Daarnaast maakt de Staatssecretaris van Digitalisering en Koninkrijksrelaties ook van de gelegenheid gebruik om, in lijn met een eerdere
toezegging, uw Kamer te informeren met betrekking tot de uitkomst van
een onderzoek naar de inzet van wetgeving op desinformatie door
Australië en toepasbaarheid in Nederland.
Speciale portals
Zoals vermeld in ons antwoord op Kamervragen van het lid Van Houwelingen (FVD)1 heeft het Ministerie van BZK geen toegang tot een portal
van Meta of Twitter waarin direct desinformatie gemeld kan worden. Wel
heeft het Ministerie van BZK sinds 2019 de status van «trusted flagger» bij
Facebook (later Meta) en Twitter, en sinds 2021 bij Google, TikTok en
Snapchat. Trusted flaggers’ meldingen worden door de genoemde sociale
media platformen met prioriteit behandeld. Deze trusted flagger status
kunnen deze online platformen ook geven aan andere overheidsorganisaties of NGO’s.2 Het Ministerie van BZK zet dit middel met grote
terughoudendheid in en alleen rondom verkiezingen: wanneer er een
vermoeden bestaat van de verspreiding van des- of misinformatie
waarvan de inhoud als gevolg heeft dat de integriteit van het verkiezingsproces, een vitaal onderdeel van de democratie, belemmering zou kunnen
1
2

kst-30821-172
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 916.
Zie bijvoorbeeld het beleid van YouTube: https://support.google.com/youtube/answer/
7554338?hl=en.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 172

1

ondervinden. Of wanneer een gemeente rondom verkiezingen een vraag
had voor Meta en zelf geen gehoor kreeg. De bedrijven waarbij een
melding wordt gedaan maken hierbij hun eigen onafhankelijke afweging
of er sprake is van een overtreding van de gebruikersvoorwaarden en dus
of verwijdering, labelen of een andere actie gerechtvaardigd is. Het
ministerie heeft via deze kanalen geen bevoegdheid bepaalde content te
laten verwijderen.
Sinds het verkrijgen van de status «trusted flagger» heeft het Ministerie
van BZK tweemaal een melding gedaan bij Twitter en viermaal bij Meta.
Voor meer informatie over deze status van «trusted flaggers», de gedane
meldingen en een afschrift hiervan verwijzen wij u naar de beantwoording
van de Kamervragen over de «escalatie kanalen» en het «desinformatieteam BZK» naar aanleiding van een Wob-verzoek die het lid Van
Houwelingen op 7 november 2022 aan de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties heeft gesteld.3
Sociale Media Wet Australië
Met betrekking tot het onderzoek naar de inzet van wetgeving op
desinformatie door Australië en toepasbaarheid in Nederland kunnen wij
uw Kamer melden dat de betreffende Sociale Media (Anti-trolling) Wet is
ontwikkeld naar aanleiding van een uitspraak van het Australische
hooggerechtshof. De rechter oordeelde dat Australiërs die een sociale
media pagina beheren volledig aansprakelijk zijn voor berichten op die
pagina die smaad of laster bevatten afkomstig van andere personen, ook
wanneer de beheerders zich hier niet van bewust zijn. De voorgestelde
wet past dit aan en beschermt Australiërs die een sociale media pagina
beheren tegen deze aansprakelijkheid. Deze aansprakelijkheid wordt
neergelegd bij de platformbedrijven, die op hun beurt de aansprakelijkheid kunnen afwenden als zij procedures inrichten voor het melden van
illegale en onrechtmatige inhoud en het makkelijker maken de contactgegevens van anonieme sociale media gebruikers te verkrijgen. Het voorstel
is nog niet goedgekeurd door het Australische parlement en wordt onder
de nieuwe Labor regering voorlopig ook niet meer besproken.
Ook in de EU en Nederland is het zo dat je je voor smaad tot een website,
platform of rechter kunt wenden. Dat kon al op grond van de e-commerce
richtlijn, maar de Digital Services Act (hierna: DSA) verduidelijkt deze
regels en voegt daar aanvullende waarborgen aan toe. Om aansprakelijkheid af te wenden, moeten websites of platformen illegale of onrechtmatige inhoud verwijderen als daar een melding van is gemaakt. Degene
die het bericht heeft geplaatst kan hiertegen in beroep gaan bij het
platform. Eventueel kan ook om contactgegevens van de plaatser worden
gevraagd. Daar kan een rechter aan te pas komen.
Daarnaast brengt het Australische wetsvoorstel enkele wijzigingen aan in
de wettelijke betekenis van «the tort of defamation», een civielrechtelijke
variant van het delict van laster. Het Nederlandse rechtssysteem kent, in
tegenstelling tot het Australische, geen civielrechtelijke delicten, maar
uitsluitend de algemene aansprakelijkheid voor onrechtmatige daad. Wie
schade lijdt als gevolg van het strafrechtelijke delict van laster kan de
dader in Nederland aansprakelijk stellen wegens onrechtmatige daad.

3

Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 916.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 172

2

De wettelijke grondslag daartoe uit het Burgerlijk Wetboek is echter van
dermate algemene aard dat wijzigingen zoals in Australië worden
voorgesteld daarop niet kunnen worden toegepast.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.G.J. Bruins Slot
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A.C. van Huffelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 172

3