Bijlage: stand van zaken opvolging aanbevelingen Tijdelijke Commissie Onderhoud en Innovatie Spoor (februari 2013)

Thema

Visie, Regie
en Ordening

Aanbeveling

Reactie kabinet d.d. 8 juni 2012
(verkort weergegeven)

Stand van Zaken

1. De minister moet zorgen voor aansturing van de spoorsector op
basis van een integrale langetermijnvisie en -strategie op zowel de
inrichting en het gebruik van het spoor als op onderhoud,
vervanging en aanleg.

Overgenomen

Deze aanbeveling is opgepakt in het kader van
het traject van de Lange Termijn Spooragenda.
Zie ook kamerbrieven TK, 2012-2013, 29 984,
nrs. 313, 334 en 384.

2. De minister van Infrastructuur en Milieu moet haar systeemverantwoordelijkheid waarmaken en een stevigere, samenbindende
positie innemen in de aansturing van de spoorsector.

Overgenomen

Idem als 1.

3. De minister moet zijn / haar kennispositie verstevigen

Overgenomen

Idem als 1.

4. De Tweede Kamer dient haar eigen vragen om
kortetermijnoplossingen voor spoorproblemen af te wegen tegen
het langetermijnperspectief. De minister dient de Kamer actief in
staat te stellen deze afweging te maken.

Overgenomen

Idem als 1.

5. De minister dient de vervoerconcessie en de vervoerplannen
effectiever te gebruiken als sturingsmiddel.

Hoofdlijn overgenomen

Deze aanbeveling is opgepakt in het kader van
het traject van de Lange Termijn Spooragenda
waarbinnen ook het nieuwe sturingsinstrumentarium wordt uitgewerkt. Dit vormt
o.a. input voor de nieuwe vervoer- en
beheerconcessie per 2015

6. Onderzoek de mogelijkheden om de gebruiksvergoeding voor het
spoor te verhogen naar een meer kostendekkend niveau.

IenM onderzoekt mogelijke ruimte in de
Nederlandse markt.

Dit onderzoek loopt; afronding juni 2013.
Uitkomsten worden meegenomen in uitwerking
van het nieuwe sturingsinstrumentarium binnen
het traject van de Lange Termijn Spooragenda
en de uitwerking van het Aanvalsplan
Goederenvervoer.

7. De minister dient de beheerconcessie en de beheerplannen
effectiever te gebruiken als sturingsmiddel.

Hoofdlijn overgenomen

Idem als 5.

8. De minister dient de aansturing van ProRail minder diffuus te
maken. De minister dient transparant te maken in welke situaties
welke vorm van sturing en financiering van toepassing is en dit
onderscheid te gebruiken bij toekomstige rapportages aan de
Tweede Kamer.

Hoofdlijn overgenomen

Idem als 5.

9. De minister dient ProRail in staat te stellen en te stimuleren om
onderhoud en vervanging zodanig in te richten dat de kwaliteit van
het spoorwegnet op de lange termijn wordt gewaarborgd.

Hoofdlijn overgenomen

Idem als 5.

IENM/BSK-2013/32851

1

10. ProRail dient zijn technische kennispositie te verbeteren, zodat
het meer projecten technisch kan aansturen, innovatieve projecten
succesvol kan uitvoeren en de kwaliteit van het spoornet zelf kan
beoordelen. ProRail dient bovendien essentiële kennis over
veiligheidssystemen in eigen huis te hebben.

ProRail neemt deze aanbeveling over.

ProRail is actief met deze aanbeveling bezig. In
het kader van haar strategische
personeelsplanning vormt kennisborging een
continue aandachtspunt

11. ProRail dient opvolging te geven aan de aanbevelingen van de
Algemene Rekenkamer over interne sturing en beheersing.

ProRail neemt deze aanbeveling over

Deze aanbeveling is geïmplementeerd.
Maatregelen zijn inmiddels getroffen conform
de bestuurlijke reactie van ProRail aan de
Rekenkamer d.d. 26 september 2011.

12. Het kabinet dient in overweging te nemen om het
aandeelhouderschap van NS wederom te beleggen bij de minister
van Infrastructuur en Milieu.

Aanbeveling wordt aangehouden tot na
gereedkomen Lange Termijn Spooragenda en
vaststelling implicaties Ordening.

Deze aanbeveling wordt onderzocht binnen het
traject van de Lange Termijn Spooragenda
waarbinnen ook de implicaties op de ordening
worden bepaald.

13. Onderzoek of de problemen met aansturing en regie binnen de
huidige ordening van de spoorsector kunnen worden opgelost, of
dat hiervoor een andere ordening nodig is.

Overgenomen.

Visie, Regie
en Ordening

IENM/BSK-2013/32851

2

Idem als 12.

Thema

Aanbeveling

Reactie Kabinet d.d. 8 juni 2012
(verkort weergegeven)

14. De minister van IenM dient tezamen met ProRail de samenhang
tussen de begroting van het Infrastructuurfonds en de budgetten
van ProRail inclusief de besteding ervan te verbeteren.

Overgenomen. In lijn hiermee zullen met
ingang van de begroting 2013 de volgende
aanpassingen worden gedaan gericht op
uniformiteit van de gegevens van het
Infrastructuurfonds en de gegevens van
ProRail:
In het Beheerplan 2013 van ProRail zullen
zowel gegevens inclusief BTW als exclusief
BTW worden opgenomen.
De onderverdeling van het artikel van het
Infrastructuurfonds voor onderhoud en
vervanging zal worden aangepast,
waardoor deze onderverdeling beter
vergelijkbaar is met de gegevens in het
beheerplan en de jaarrekening van ProRail.
De tabel met de specificatie van de
uitgaven, zoals die nu in het MIRTprojectenboek is opgenomen, zal worden
verplaatst naar artikel 13 van de begroting
van het Infrastructuurfonds.
In de begroting zullen de middelen voor
ProRail en niet-ProRail apart zichtbaar
worden gemaakt.
De forfaitaire planningscorrectie is voor mij
een middel om de trefzekerheid van de
begroting voor het totale
aanlegprogramma te vergroten en
daarmee de kans op onderuitputting te
verminderen, maar ik begrijp ook de
opmerkingen die de commissie hierover
maakt. Ik ben nog in overleg met Prorail
over de manier waarop in de toekomst met
de forfaitaire planningscorrectie zal worden
omgegaan.

Inzet
spoorbudget

Daarnaast wordt met ingang van het
jaarverslag IenM over 2011 de volgende
informatie in het jaarverslag opgenomen:
een paragraaf waarin de financiële
gegevens van ProRail zijn opgenomen;
een tabel waaruit de aansluiting tussen de
uitgaven op het Infrastructuurfonds en de
uitgaven van ProRail blijkt.

IENM/BSK-2013/32851

3

Stand van Zaken

Deze aanbeveling is grotendeels
geïmplementeerd. Onderstaand wordt hierop
ingegaan per aangekondigde maatregel.

Gereed. Verwerkt in Beheerplan 2013

Gereed. Zie ook Begroting 2013

Gereed. Zie ook Begroting 2013

Gereed. Zie ook Begroting 2013

Overleg hierover loopt nog, mede in relatie tot
hoe hiermee bij andere modaliteiten wordt
omgegaan.

Gereed. Zie ook Jaarverslag 2011
Gereed. Zie ook Jaarverslag 2011

Thema

Aanbeveling

15. De minister van IenM dient de Tweede Kamer beter te
informeren over de begrotingsmutaties in de spoorsector, zowel
financieel als inhoudelijk.

Reactie Kabinet d.d. 8 juni 2012
(verkort weergegeven)
Overgenomen. In lijn hiermee worden de
volgende maatregelen getroffen:

Deze aanbeveling is geïmplementeerd.
Onderstaand wordt hierop ingegaan per
aangekondigde maatregel.

-

Gereed. Vormt onderdeel reguliere
begrotingscyclus

-

-

Inzet
spoorbudget

-

In de verschillende documenten in de
begrotingscyclus worden significante
kasschuiven en begrotingsmutaties beter
inzichtelijk en traceerbaar gemaakt
Conform de aanbeveling van de commissie
worden met ingang van de verantwoording
over 2011 alle mutaties in de begroting
boven een bedrag van € 5 miljoen
toegelicht.
Met ingang van de ontwerpbegroting 2013
wordt de artikelstructuur van de
beleidsbegroting gewijzigd. De artikelen
32-36 worden vervangen voor een indeling
die aansluit op het werkterrein van IenM.
Daarbij worden de modaliteiten weg, spoor
en openbaar vervoer aparte
artikelonderdelen, zodat de aansluiting met
het Infrastructuurfonds beter wordt.
Met ingang van het jaarverslag 2011 wordt
een overzichtstabel opgenomen waarin per
begrotingsnota de mutaties tussen de
ontwerpbegroting en de realisatie worden
gespecificeerd en toegelicht.

16. De minister dient opvolging te geven aan de toezegging die
begin december aan de Algemene Rekenkamer is gedaan om in het
jaarverslag van het Infrastructuurfonds 2011 met een nieuw inzicht
te komen over de gerapporteerde onderbesteding in de periode
2005–2010, waarmee het verschil tussen beide grondslagen wordt
verklaard en toegelicht. Daarbij dienen ook eventuele
dubbeltellingen en mutaties bij suppletoire wetten te worden
verrekend.

Deze toezegging is gestand gedaan in het
Jaarverslag 2011, dat op 16 mei 2012 is
verschenen.

17. Informeer de Tweede Kamer tijdig en op heldere wijze over
belangrijke scope- en strategiewijzigingen binnen prioritaire
projecten (zoals Mistral en BB21).

Adequaat informeren Tweede Kamer is staand
beleid.

18. Bouw een doelmatigheidsprikkel in voor ProRail door
efficiencyresultaten niet af te romen maar beschikbaar te laten voor
ProRail.

Deze doelmatigheidsprikkel is voor beheer en
instandhouding in de huidige praktijk al
ingebouwd in het systeem van begroten,
beschikken en betalen.

IENM/BSK-2013/32851

Stand van Zaken

4

Gereed. Zie ook Jaarverslag 2011

Gereed. Zie ook Begroting 2013

Gereed. Zie ook Jaarverslag 2011

Gereed. Zie ook Jaarverslag 2011

On going

Gereed.

Thema

Trein
beveiliging

Aanbeveling

Reactie Kabinet d.d. 8 juni 2012
(verkort weergegeven)

Stand van Zaken

19. Doorbreek de patstelling rond ERTMS. De minister dient als
regievoerder op korte termijn een besluit te nemen over invoering
van ERTMS op het hoofdrailnet. Hiervoor hoeft niet op de pilot
Amsterdam–Utrecht gewacht te worden.

Hoofdlijn aanbeveling overgenomen.

20. Kies voor implementatie van ERTMS Level 2 op het
hoofdrailnet, gefaseerd in de tijd.

Hoofdlijn aanbeveling overgenomen. Uitwerking
vormt onderdeel van Railmap ERTMS

Idem als 19.

21. Investeer met onmiddellijke ingang niet meer in nieuwe
relaisinterlockings, maar uitsluitend in elektronische varianten
waarop eventueel later eenvoudig ERTMS kan worden geïnstalleerd.

Aanbeveling wordt aangehouden totdat de
nadere uitwerking van de Railmap ERTMS gereed
is.

Idem als 19.

22. Streef bij vervanging van interlockings naar de laagste totale
kosten voor het eindbeeld, inclusief modernisatie plus migratie naar
ERTMS.

Hoofdlijn aanbeveling overgenomen. Uitwerking
vormt onderdeel Railmap

Idem als 19.

23. Investeer niet verder in kortetermijnoplossingen zoals Kort
Volgen.
a. Ga wel door met besturingsinstrumenten voor de
verkeersleiding om dynamisch treinen te plannen en te
besturen.
b. Ga ook door met de ontwikkeling van Robuust Spoor en
ontvlechting.

Aanbeveling deels overgenomen. Op 28 april
2011 is de motie Slob aangenomen1, waarin
wordt gevraagd om een second opinion naar Kort
Volgen. Deze second opinion bevindt zich
momenteel in de afrondende fase. Ik informeer u
hierover voor het zomerreces. Daarbij zal ik ook
kort ingaan op de wijze waarop in het vervolg zal
worden omgegaan met Kort Volgen.

Kamerbrief inzake Kort Volgen is naar de
Kamer verzonden (TK, 2012 -2013, 32 404,
nr. 58)

24. Neem in Europees verband weer een voortrekkersrol om te
zorgen voor maximaal rendement uit reeds gemaakte investeringen
voor ERMTS.

Nederland is reeds dit moment op diverse
fronten actief is als het gaat om ERTMS.
Ontwikkelingen worden ihkv Railmap nauw
gevolgd.

1

Kamerstuk 32 404, nr. 41
IENM/BSK-2013/32851

5

Principebesluit is genomen. Tevens onderdeel
Regeerakkoord Rutte II. Stapsgewijze
invoering vindt plaats aan de hand van de
Roadmap ERTMS. Railmap v1.0 is op 13
februari 2013 aan de Kamer gezonden (TK,
2011-2012, 29 984, nr. 385)

Idem als 19.

Thema

Aanbeveling

25. Voorkom dat oplopende leeftijd van de infrastructuur tot
onveiligheid leidt, door te sturen op resterende levensduur.

Onderhoud

Stand van Zaken

Overgenomen. Om te zorgen dat de
infrastructuur zowel op de lange termijn als op
de korte termijn veilig is en onderhoud en
vervangingen op een efficiënte wijze wordt
uitgevoerd, is ProRail in 2010 begonnen de life
cycle cost (LCC) per treinkilometer als maatstaf
te hanteren voor beheer- en instandhouding. Dit
criterium is momenteel sturend voor de planning
van het korte termijn onderhoud en het
grootschalig onderhoud.

ProRail stuurt conform aanbeveling op
resterende levensduur. Uiteraard geschiedt dit
binnen heldere kaders voor de kwaliteit en de
veilige bereidbaarheid van het spoor.

a.

Investeringen voor vervanging en vernieuwing van het
spoor moeten passen in een strategie voor de lange
termijn. Maak toekomstig beheer en onderhoud een
onderdeel van deze afweging.

b.

ProRail dient uit te gaan van de life cycle cost door onder
meer direct bij investeringen inzichtelijk te maken welke
materialen er met welke levensduur gebruikt worden.

b. ProRail werkt conform aanbeveling. Leidt
tot gebruik van producten die ofwel langer
meegaan dan wel minder onderhoud
behoeven.

c.

Haal de negatieve prikkel uit het systeem door
bijvoorbeeld een prestatie-indicator te ontwikkelen die
uitdrukt wat de life cycle cost per treinkilometer zijn.

c.

26. ProRail dient het inzicht in de kwaliteit van het spoor (de «staat
van het spoor») te verbeteren en haar verantwoordelijkheid als
infrabeheerder waar te maken.

IENM/BSK-2013/32851

Reactie Kabinet d.d. 8 juni 2012
(verkort weergegeven)

Overgenomen.

6

a.

ProRail vervangt delen van de infra obv
levensduur/LCC afwegingen.

Het verbeteren van de life cycle cost van
de infrastructuur wordt bereikt door in de
nieuwe contractering expliciete eisen ten
aanzien van de duurzaamheid van de
infra op te nemen, zodat het optimaal en
rendabel gebruik maken van de mogelijke
levensduur van infrastructuur wordt
bevorderd. Binnen de klassieke OPC
contracten is sprake van te beperkte
verbeterprikkels ter bevordering van de
LCC. Om te zorgen voor meer prestatie
indicatoren en de juiste prikkels tav
kwaliteit, veiligheid en beschikbaarheid is
prestatie gericht onderhoud ontwikkeld.
In PGO contracten specificeert ProRail
tevens duurzaamheidseisen (voorkomen
van onnodige slijtage). Op die manier
optimaliseert PGO de LLC.

Deze aanbeveling is een belangrijk
aandachtspunt voor ProRail in onder meer het
contracteren van de aannemers. Prorail heeft
in haar eisenpakket verwerkt dat aannemers
actueel inzicht bieden over de staat van het
spoor. Verder wordt bij het vijfjaarlijks
opnieuw contracteren door alle biedende
aannemers afzonderlijke een inspectie gedaan
om de staat van het contractgebied uitgebreid
te beoordelen. Deze inspecties tezamen
worden door ProRail beoordeeld en gebruikt
als nulmeting van het onderhoudscontract.

a.

Een actueel en betrouwbaar activaregister moet helderheid
geven over de kwaliteit van de railinfrastructuur en
gegevens over de resterende levensduur en een integrale
planning van vervanging te omvatten.

a.

De afgelopen jaren heeft ProRail de
periode die de aannemer had om het
register bij te werken na werkzaamheden
steeds verder ingekort. Inmiddels is in
het werkproces vastgelegd van alle
lopende contracten dat werkzaamheden
eerst dienen te worden verwerkt in de
objectregistratie (die input vormt voor
het activaregister) alvorens het
onderhouden stuk spoor weer in dienst
kan worden genomen.

b.

Geef bij aanbesteding van toekomstige
onderhoudscontracten aannemers vooraf inzicht in dit
activaregister en maak deze informatie onderdeel van de
aanbestedingsopdracht (juridische binding tussen ProRail
en de opdrachtnemer).

b.

Deze aanbeveling is verankerd in de
aanbestedingsdocumenten. Aannemers
krijgen altijd een volledige uitdraai van
de objectregistratie. Daarbij (zoals
hierboven beschreven) krijgen
aannemers vóór het doen van een
bieding inzicht in het spoor door er zelf
een inspectie te doen. Ook werken
aannemers en ProRail aan een
gezamenlijke database die stapsgewijs
ontwikkeld wordt.

c.

Creëer een jaarlijks visueel overzicht van «de staat van
het spoor» voor de belangrijkste systeemelementen en
locaties en vul dit aan met een samenhangende analyse
en zend dit naar de Tweede Kamer.

c.

Deze aanbeveling zal worden
meegenomen in het kader van het
voorbereiden van de nieuwe
beheerconcessie. Ik zal me hierover
tevens door de Inspectie laten adviseren.

Onderhoud

27. Laat een onafhankelijke partij in het kader van
kwaliteitsborging één keer in de vijf jaar standaard de fysieke
kwaliteit van het spoor controleren, aanvullend op de
kwaliteitsborging van ProRail.

IENM/BSK-2013/32851

Overgenomen. In de begeleidende Kamerbrief in
paragraaf 5 heb ik geschetst dat ik dit in 2013
voor de 1e maal onder leiding van de Inspectie
Leefomgeving en Transport ga laten uitvoeren.

7

Dit onderzoek zal in 2013 plaatsvinden.

Thema

Aanbeveling

28. ProRail dient de bestaande onderhoudsketen te optimaliseren
en te zorgen voor de juiste prikkels voor onderhoud.

Overgenomen.

Stand van Zaken

ProRail heeft deze aanbeveling opgepakt in
overleg met marktpartijen. Verbeteringen die
goed zijn voor efficiënt ketenmanagement
worden doorgevoerd. Met de marktpartijen
wordt regelmatig overleg gevoerd over de
onderhoudscontracten.

a.

Maak de onderhoudscontractgebieden voor klein
onderhoud groter en laat deze waar mogelijk (bij het
hoofdnet lastiger) synchroon lopen met de gebieden van
de verschillende vervoerders.

a.

Bij de overgang van de klassieke OPC
contracten naar de prestatiegericht
onderhoudscontracten bekijkt ProRail de
optimale grootte van de gebieden. Tot op
heden zijn PGO gebieden dan ook groter
dan de OPC gebieden.

b.

Bezie hoe het onderhoudsproces efficiënter georganiseerd
kan worden. Hier valt bijvoorbeeld te denken aan een
andere inrichting van buitendienststellingen en de bredere
toepassing van technologische innovaties zoals een
mobiele werkplaats.

b.

In de prestatie gerichte contracten biedt
ProRail de aannemers de ruimte om naar
eigen inzicht zo efficiënt mogelijk het
onderhoudsproces in te richten. Dat past
binnen het principe dat ProRail als
opdrachtgever toetst op kwaliteit en
resultaat, en de wijze waarop overlaat
aan de aannemers zelf.

c.

Spreidt de projectmatige opdrachten (groot onderhoud en
vernieuwing) gelijkmatiger over het jaar.

c.

ProRail en aannemers vinden dit een
belangrijk punt en zijn hierover in
gesprek.

Onderhoud

29. Laat een onafhankelijke partij over drie jaar (2015) de effecten
van de PGO’s op de aspecten kwaliteit, kosten en doelmatigheid
toetsen en informeer de Tweede Kamer halverwege 2012 over een
nulmeting.

IENM/BSK-2013/32851

Reactie Kabinet d.d. 8 juni 2012
(verkort weergegeven)

Overgenomen. Mede in het licht van het
Kamerdebat van 15 en 16 mei jl. lijkt het mij
goed om de door de commissie aanbevolen
externe toets te laten uitvoeren, zodat een
geobjectiveerd beeld ontstaat van de effecten
van de introductie van meer marktwerking in de
onderhoudscontracten. Een nulmeting
halverwege 2012 is evenwel niet haalbaar. Ik
streef naar begin 2013.

8

De Inspectie is naar aanleiding van haar quick
scan een nader onderzoek gestart naar de
PGO-contracten. Dit onderzoek komt in het
najaar beschikbaar en zal als nulmeting
dienen voor de evaluatie van de effecten van
de PGO-contracten in 2015.