Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

31 710

Deltaprogramma

Nr. 62

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 september 2016
Op 7 juli jl. is tijdens een algemeen overleg met uw Kamer gesproken over
de water- en hagelschade in Zuidoost-Nederland. Tijdens het debat heeft
uw Kamer bij motie van de leden Leenders en Lodders (Kamerstuk 31 710,
nr. 56) verzocht te rapporteren over de resultaten van het werk van een
gezamenlijke werkgroep en over de aanpak ter ondersteuning van de
bedrijven die zijn getroffen door het extreme weer. Toegezegd is dat er
tweemaal tijdens het zomerreces zou worden gerapporteerd, namelijk
eind juli en eind augustus. De eerste rapportage ontving u op 29 juli jl.
(Kamerstuk 31 710, nr. 61). Deze brief is de tweede in het kader van deze
rapportage.
Vooraf
Het extreme weer in Zuidoost-Nederland laat nu, twee maanden later, nog
steeds zijn sporen na. In de regio is het definitief herstellen van schade
goed opgepakt. Maar ook wordt gesignaleerd dat er gedupeerden zijn die
zich nu gaan realiseren dat ze door het gebeurde voor lastige keuzes
staan. Ik waardeer en bewonder de inzet van een ieder die eraan
meewerkt om de schade te herstellen en ervoor zorgt dat mensen de
draad weer oppakken.
De partijen in de werkgroep hebben ook in de afgelopen weken verder
gewerkt om verder herstel te ondersteunen; dat werk gaat vooralsnog
door. De rapportage hieronder volgt de diverse onderwerpen in dezelfde
volgorde als in de brief van 29 juli jongstleden.
Organisatie
In Noord-Brabant heeft men in de maand juli een (bestuurlijke) organisatie
opgestart om noodzakelijke activiteiten regionaal te coördineren.
Inmiddels wil men deze organisatie weer afbouwen en het werk oppakken
vanuit de lijnorganisaties. In de landelijke werkgroep zal nog worden
overlegd welk vervolg nodig en wenselijk wordt geacht.

kst-31710-62
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 710, nr. 62

1

Financiering van bedrijven en liquiditeitsproblemen
Er zijn, aldus de banken, nu nog geen acute financieringsproblemen bij
bedrijven door de water- en hagelschade. Dat komt omdat de banken
breed uitstel van aflossing op leningen hebben gegeven aan bedrijven tot
eind september. De banken zijn nu bezig met de analyses hoe de
financiële situatie eruit ziet aan het eind van de uitstelperiode. Ze geven
aan in september naar verwachting een beter beeld te hebben van
mogelijke financieringsproblematiek bij getroffen bedrijven, zodat ze met
die bedrijven kunnen komen tot maatwerkafspraken, omdat iedere
bedrijfssituatie weer verschillend is.
GLB
Aan de Europese Commissie is gemeld dat Nederland de regeling voor
overmachtssituaties basisbetaling GLB operationeel heeft gemaakt in
verband met de bijzondere weersomstandigheden in juni. Zoals eerder
gemeld is de regeling opengesteld bij de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland; er is ruim ruchtbaarheid aan gegeven. Tot op heden hebben
vier ondernemers zich hiervoor aangemeld.
Asbest
Zoals eerder aangegeven is er de landelijke regeling voor sanering van
asbestdaken van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M),
waarvan ook in Zuidoost-Nederland gebruik kan worden gemaakt. Op
24 augustus jl. heeft de Staatssecretaris van I&M aan uw Kamer laten
weten het subsidieplafond van deze regeling voor 2016 te zullen
verruimen van € 10 miljoen tot € 15 miljoen.
De provincie Noord-Brabant onderzoekt welke slimme mogelijkheden er
zijn om de reparatie van kapotte daken te combineren met de installatie
van zonnepanelen voor duurzame energieproductie.
Werktijdverkorting
Bedrijven in Zuidoost-Nederland getroffen door de extreme hagel dan wel
door wateroverlast kunnen een aanvraag voor werktijdverkorting
indienen.
Tot 22 augustus 2016 zijn er 24 aanvragen voor Wtv gedaan, voor in totaal
391 personen. Hiervan zijn 17 aanvragen toegewezen (voor 232 personen).
Een aanvraag is afgewezen omdat men niet voldeed aan het vereiste dat
de bedrijvigheid ten minste 20% moet zijn verminderd. Een aanvraag is
afgewezen omdat de aanvrager inmiddels al zijn medewerkers heeft
ontslagen. Drie aanvragen zijn nog in behandeling. Een daarvan (117
werknemers) is op verzoek van de aanvrager aangehouden tot meer
bekend is over de planning van de herstelwerkzaamheden.
Voor het aangedragen knelpunt bij de regeling dat de randvoorwaarde
van 24 weken een te korte periode is voor bedrijven om de bedrijfsvoering
weer normaal te kunnen hervatten, is afgesproken dat het bedrijfsleven
onderbouwde casussen aanlevert zodat met het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid mogelijkheden voor oplossing kunnen worden
bezien. Deze casussen zijn nog niet aangeleverd.
Herstelbemesting en scheuren van grasland
Op 12 augustus jl. is de regeling voor ontheffing van het scheurverbod
voor grasland op zand en lössgrond gepubliceerd en opengesteld. Deze
regeling kan het scheuren van grasland op zandgrond tot 15 september
mogelijk maken, indien deze aantoonbaar door de wateroverlast teveel
beschadigd is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 710, nr. 62

2

Het uitvoeren van een herstelbemesting in een gewas is mogelijk, na een
taxatie van de schade. Het groeps- c.q. regiogewijs beoordelen van
schade waarvoor ondernemers herstelbemesting willen toepassen, is
voor de korte termijn niet mogelijk gebleken. De wijze waarop herstelbemesting is geregeld, waaronder het op perceelsniveau bepalen van de
schade, maakt onderdeel uit van het vijfde actieprogramma nitraatrichtlijn. Het aan herstelbemesting gekoppelde bemestingsniveau hangt
daarnaast samen met de derogatievoorwaarde dat de totale stikstof- en
fosfaatgift niet groter mag zijn dan de in het actieprogramma vastgestelde
maximumnormen voor het gebruik van stikstof en fosfaat. De vaak
specifieke omstandigheden op perceelsniveau maken het op dit moment
niet mogelijk om op regioniveau schade vast te stellen voor bepaalde
percelen. Daarvoor ontbreken de juiste gegevens. Er wordt een project
geïnitieerd om deze mogelijkheid voor de toekomst te ontwikkelen en
verankerd te krijgen in het zesde actieprogramma nitraatrichtlijn, op basis
van gegevens die nu in deze regio verzameld kunnen worden. Het
Ministerie van Economische Zaken (EZ) neemt initiatief hiervoor in
samenwerking met alle betrokken partijen.
Tot 25 augustus jl. zijn er bij RVO 31 meldingen gedaan in verband met de
wateroverlast in Zuidoost-Nederland.
Verzekeringen, inclusief de brede weersverzekering
Naar aanleiding van de bespreking van de evaluatie van de Regeling
brede weersverzekering hebben de deelnemers in de landelijke werkgroep
hun aandachtspunten hierbij gegeven. Deze worden meegenomen in een
apart traject waarin EZ de beleidsevaluatie van de Regeling Brede
Weersverzekering zal bespreken met de direct betrokkenen, de gebruikersgroep van deze regeling (verzekeraars, landbouwbedrijfsleven). Mede op
basis van die gesprekken met de gebruikersgroep ontvangt u dit najaar
mijn beleidsreactie op de evaluatie van de regeling tezamen met het
rapport van de evaluatie door WUR-LEI.
Het Verbond van Verzekeraars geeft aan dat de landelijke werkgroep
binnenkort wordt geïnformeerd over de aard en de omvang van de
schadeclaims voor de brede weersverzekeringen als gevolg van het
extreme weer en over de afhandeling daarvan door de drie verzekeraars.
Ook die informatie zal betrokken worden bij de evaluatie van de Brede
Weersverzekering.
Monitoring
Er lopen in de regio verschillende inventarisaties en enquêtes. De
gegevens die daarin verzameld zijn, worden voor de komende werkgroepvergadering samengebracht. Op basis daarvan zal worden bezien welke
aanvullende monitoring gewenst is en hoe die georganiseerd kan worden.
Gewasbescherming
Afgesproken is dat het bedrijfsleven concrete casussen met betrekking tot
knelpunten in de gewasbescherming waarvoor ontheffingen voor (extra)
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen gewenst zijn, kan voorleggen
aan EZ. Er zijn nog geen casussen voorgelegd.
Internationaal beeld
Er is geïnventariseerd wat er in de ons omringende landen gebeurt naar
aanleiding van het extreme weer in de afgelopen periode.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 710, nr. 62

3

De Vlaamse overheid heeft de gemeentelijke taxatiecommissies in de
gelegenheid gesteld om schade in hun gemeente voor te dragen voor de
erkenning van noodweer-omstandigheden. De indieningstermijn is
15 augustus jl. afgelopen. De beoordeling van de Vlaamse overheid of het
Vlaamse rampenfonds wordt opengesteld loopt op dit moment. Een
formeel besluit hierover zal naar verwachting niet voor oktober gereed
zijn. Wanneer de ramperkenning een feit wordt, dan kunnen boeren en
tuinders hun getaxeerde schades voor vergoeding voorleggen aan een
beoordelingscommissie. Deze erkenning is onder andere afhankelijk van
het feit of de vereiste minimumschadedrempel voor België overschreden
wordt. Maximaal kan in dat geval per bedrijf € 114.700 schadevergoeding
toegekend worden.
In Vlaanderen is in 2016 tot nu toe geen brede weersverzekering ingesteld.
De Vlaamse regering beraadt zich momenteel of zij in 2017 een premiesubsidieregeling, vergelijkbaar met de opzet in Nederland, zal invoeren
binnen het Europees plattelandsprogramma voor Vlaanderen. Hierbij is
aangegeven dat als Vlaanderen in 2017 een premiesubsidieregeling zal
invoeren, de wetgeving voor het rampenfonds zal worden aangescherpt,
omdat er dan een verzekeringsmogelijkheid bestaat.
In Wallonië zijn geen initiatieven genomen voor brede weersverzekeringen. In vijf gemeenten kunnen personen voor schade, ontstaan op
specifiek vastgestelde dagen, schadeclaims indienen ten laste van een
fonds voor «calamités agricoles». De indieningstermijn daarvoor loopt op
dit moment. Na afloop van die termijn zal een beoordeling plaatsvinden in
hoeverre tot schade-uitkeringen zal worden overgegaan.
Als flankerend beleid in het kader van het GLB en het mestbeleid, kunnen
in België overmachtsituaties door noodweer, net als in Nederland, gemeld
worden, waardoor de GLB-betalingen niet in gevaar komen en herstelbemesting mogelijk wordt. In Frankrijk en Duitsland is dat net zo geregeld.
In Frankrijk bestaat een gesubsidieerde oogstverzekering voor een aantal
buitenteelten. Op grond van deze verzekeringen kan een schadeclaim
ingediend en uitgekeerd worden, mits de overheid heeft bepaald of er in
een bepaalde gemeente sprake is van een natuurcatastrofe. Er worden in
Frankrijk geen uitkeringen uit het fonds voor landbouwcalamiteiten
gedaan.
In Duitsland is ruim 50% van het teeltareaal verzekerd tegen hagelschade.
Circa 5% van het areaal heeft een bredere weersverzekering. De Duitse
weersverzekeringen zijn niet gesubsidieerd, waarbij de assurantiebelasting 0,03% van de verzekerde som bedraagt. In de deelstaten Beieren,
Baden-Württemberg en Noordrijn-Westfalen zijn gebieden aangewezen
als «zwaar getroffen door een natuurramp». Per deelstaat en regio
worden verschillende schadevergoedingen gegeven, hetzij als vast
bedrag, hetzij via belastingvermindering. Ook bestaat er de mogelijkheid
voor het volledig overnemen van de schade, voor zover dit past onder de
de-minimisgrens geldend binnen de EU. In Beieren wordt het meest aan
schadevergoeding uitgekeerd: € 5.000,- aan directe hulp. Deze vergoeding
geldt voor zowel landbouwers als huishoudens, waarbij voor
landbouwers de mogelijkheid bestaat om een extra vergoeding aan te
vragen.
Voor zover bekend doet geen van de ons omringende landen in verband
met het extreme weer een beroep op het Europees Solidariteitsfonds.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 31 710, nr. 62

4