Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 479

Wijziging van de Mijnbouwwet in verband met
het stimuleren van een actief gebruik van
vergunningen voor opsporing, winning en
opslag

Nr. 8

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAG
Ontvangen 18 juni 2009
1. Algemeen
De leden van de CDA-fractie en de leden van de fracties van PvdA, SP,
VVD en ChristenUnie hadden met instemming, respectievelijk belangstelling kennis genomen van de nota van wijziging ten aanzien van de voorgestelde financiële stimuleringsmaatregel voor marginale gasvelden
offshore. Hieronder ga ik graag in op de vragen die de leden van deze
fracties nog hadden.
De leden van de CDA-fractie vroegen de regering de keuze voor het specifieke instrument in de sfeer van het winstaandeel in plaats van bijvoorbeeld een regeling in de vennootschapsbelasting te onderbouwen en
tevens aan te geven waarom voor de investeringsaftrek een percentage
van 25% is gekozen. De regering heeft haar keuze voor een specifieke
regeling in de Mijnbouwwet in plaats van een regeling in de vennootschapsbelasting gebaseerd op haar doelstelling de stimulering van de
opsporing en winning specifiek te kunnen richten op de daarvoor in
aanmerking komende marginale gasvoorkomens op het continentaal plat.
De rentabiliteit en de economische winbaarheid van gasvoorkomens
wordt in belangrijke mate beïnvloed door de mijnbouwwettelijke
afdrachten, zoals die van winstaandeel, in aanvulling op de vennootschapsbelasting. De ministeriële verantwoordelijkheid voor het mijnbouwbeleid,
het mijnbouwklimaat en de afdrachten berust bij de minister van Economische Zaken. Het uitwerken van de wettelijke criteria en eventuele
nadere regels voor de toepassing en uitvoering van de investeringsaftrek
voor het winstaandeel in een ministeriële regeling op basis van de
Mijnbouwwet waarborgt een blijvend doelgerichte maatregel die voor de
desbetreffende marginale velden de druk van deze extra afdracht verlicht.
Bovendien hoeft door te kiezen voor een regeling in wetgeving die onder
de verantwoordelijkheid van de minister van Economische Zaken valt de
fiscale wetgeving niet te worden aangepast. Zoals aangegeven in de
toelichting bij de nota van wijziging (Kamerstukken II 2008/09, 31 479, nr.
6) is dit voorstel afgestemd met het ministerie van Financiën. In goed
onderling overleg, waarbij ook de mijnbouwindustrie betrokken is
geweest, is de willekeurige afschrijving, zoals die destijds zowel voor
vennootschapsbelasting als het winstaandeel gold, genomen als referen-

KST132201
0809tkkst31479-8
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 479, nr. 8

1

tiekader voor de effecten van de voorgestelde regeling. Uit analyses op
basis van economische rekenmodellen van Energie Beheer Nederland B.V.
is gebleken dat bij een percentage van 25% de effecten van de voorgestelde investeringsaftrek overeenkomen met die van de willekeurige
afschrijving.
Met verwijzing naar de motie Ten Hoopen (Kamerstukken II 2008/09,
31 349, nr. 5) waarin als voorwaarde aan de financiële maatregel is gesteld
dat de extra opbrengsten uit het gas en de belastinginkomsten groter
moeten zijn dan de afname van de belastinginkomsten, vroegen de leden
van de fractie van het CDA naar inzicht in de onderliggende berekeningen.
De maximale opsporing en winning van de resterende economisch
winbare eigen gasreserves ten behoeve van de energievoorzienings- en
leveringszekerheid is een belangrijke beleidsdoelstelling van de minister
van Economische Zaken. Daarbij worden uiteraard de financiële consequenties voor de staatsinkomsten, waarvoor ook in de motie Ten Hoopen
expliciet aandacht is gevraagd, meegewogen. Op basis van haar kennis en
ervaringen uit haar deelnemingen in opsporing en winning heeft EBN een
dynamisch rekenmodel ontwikkeld dat het totale exploratie- en
exploitatieproces doorrekent, vanaf de economische evaluatie van het
verwachte gasvoorkomen tot de boring en, ingeval van een succesvolle
boring, de ontwikkeling en productie van het voorkomen en de daaruit
voortvloeiende opbrengsten. Het verloop van de infrastructuur is onderdeel van het model dat daarom gedurende het rekenproces wordt geactualiseerd. Ook andere factoren zoals boringen, productieprofielen, levensduur van de platforms, olieprijzen, ranking van de prospects, gevolgen
van de ontwikkeling van een prospect voor nabij gelegen prospects
worden meegewogen in het rekenmodel. Zoals gebruikelijk zijn de realisaties van uitkomsten van rekenmodellen per definitie verwachtingen en
exacte zekerheid is daarom ook niet te geven. Door de verwachting niet te
baseren op één enkele run van het economisch model maar het gemiddelde te nemen van honderden runs wordt echter een goede, betrouwbare indicatie verkregen van hetgeen verwacht mag worden. Het zijn
echter uiteindelijk de mijnbouwondernemingen die de daadwerkelijke
investeringsbeslissingen moeten nemen. De uitkomsten van het economische rekenmodel die zijn gepresenteerd in de toelichting bij de nota van
wijziging tonen aan dat wordt voldaan aan de gestelde voorwaarde dat de
staatskas per saldo baat bij moet hebben bij een financiële maatregel.
Verder kan er op worden gewezen dat er naast extra belastinginkomsten
enerzijds geen sprake is van een afname van belastinginkomsten als
gevolg van de financiële stimuleringsmaatregel anderzijds, zoals door
deze leden in de vraagstelling werd verondersteld. De in de tabel in de
toelichting bij de nota van wijziging onder «Extra Totaal» genoemde
bedragen zijn immers de extra gasbaten voor de staat, dat wil zeggen de
bedragen die de staat uit de dankzij de maatregel gerealiseerde extra
gasproductie ontvangt en die zij zonder de maatregel niet zou ontvangen.
Zonder deze maatregel zullen immers de exploratieboringen uitblijven die
noodzakelijk zijn om de op grond van geologische informatie aanwezig
veronderstelde gasvoorkomens, aan te boren en aan te tonen en uiteindelijk tot ontwikkeling en productie te brengen. Als dergelijke boringen niet
plaatsvinden, zullen deze gasvoorkomens niet geproduceerd worden en
zullen er substantiële hoeveelheden aardgas en daaruit voortvloeiende
overheidsinkomsten in de ondergrond achterblijven.
Waarom is het noodzakelijk dat deze maatregel ter goedkeuring wordt
voorgelegd aan de Europese Commissie terwijl Nederland voorheen de
systematiek van de willekeurige afschrijving kende, zo vroegen de leden
van de CDA-fractie. En waarop baseert de regering de verwachting dat de
Europese Commissie er mee zal instemmen? Het is inderdaad zo dat de
willekeurige afschrijving in het verleden is aanvaard door de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 479, nr. 8

2

Commissie. Het betreft nu echter een nieuwe financiële maatregel die
opnieuw door de Commissie zal moeten worden getoetst op verenigbaarheid met de staatssteunbepalingen van het EG-verdrag. In de zin van het
EG-verdrag biedt de maatregel immers een selectief voordeel voor
bepaalde ondernemingen (mijnbouwondernemingen met een winningsvergunning in de zin van de Mijnbouwwet), zijn er staatsmiddelen (de
additionele mijnbouwwettelijke afdracht van winstaandeel) in het geding
en zijn er grensoverschrijdende effecten. Een doelmatig en rationeel
beheer van de natuurlijke hulpbron aardgas draagt bij aan de voorzienings- en leveringszekerheid en de energieonafhankelijkheid van de Europese Unie. In dat kader schrijft de Europese Commissie in haar Second
Strategic Energy Review van 13 november 2008 (COM (2008) 781) in paragraaf 2.5. Making better use of the EU’s indigenous energy reserves: «All
cost-effective measures that can be taken to promote the development
and use of indigenous resources should form an important element of an
EU Security and Solidarity Action Plan.» De Energieraad concludeerde op
19 februari 2009: «In order to decrease its dependency on external energy
sources, the EU needs to make the best use of its own energy resources,
including renewables, fossil fuels and, in countries which choose to do so,
nuclear energy and create a climate where Member States according to
their fuel choice may effectively facilitate investments in these resources».
Daarnaast concludeerde de Europese Raad op 19/20 maart 2009 dat de
energiezekerheid van de Unie versterkt kan worden door onder andere
optimaal gebruik te maken van de eigen energiebronnen. Verder erkent
richtlijn 94/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 1994
betreffende de voorwaarden voor het verlenen en het gebruik maken van
vergunningen voor de prospectie, de exploratie en de productie van koolwaterstoffen (PbEG L 164) dat de Lidstaten soevereiniteit en soevereine
rechten hebben over de koolwaterstoffenvoorraden op hun grondgebied
en dat zij een grote mate van discretionaire beleidsvrijheid hebben om
voorwaarden en eisen te verbinden aan de prospectie, exploratie en
productie van koolwaterstoffen voor zover gerechtvaardigd door een
planmatig beheer van voorkomens van koolwaterstoffen (zoals een optimale winning) en de noodzaak om belastinginkomsten veilig te stellen.
Concluderend meent de regering derhalve dat de voorgestelde financiële
stimuleringsregeling doeltreffend, noodzakelijk en proportioneel is en
passend in het Europese energiebeleid en de energiedoelstellingen van de
Europese Unie.
De leden van de fractie van het CDA wilden verder vernemen of de regering verwacht dat het totstandbrengen van het beoogde convenant met de
mijnbouwindustrie voor een actieve benutting van verleende vergunningen zal lukken en welke inhoudelijke voorwaarden aan het convenant
worden gesteld. Met Nogepa, de overkoepelende organisaties van operators in de mijnbouwindustrie, vindt goed en constructief overleg plaats
over de strekking, reikwijdte en de tekst van het convenant zowel off- als
onshore. Daarbij speelt de aangebrachte koppeling tussen de invoering
van de financiële maatregel en de gelijktijdige inwerkingtreding van het
convenant een belangrijke rol. Het convenant is er op gericht dat
mijnbouwondernemingen zich bereid verklaren om zich in te spannen
voor een actieve benutting van hun vergunningsgebieden indien
opsporings-, winnings- of opslagactiviteiten vanuit het algemeen belang
van maximale opsporing en winning van de nationale bodemschatten en
de voorzienings- en leveringszekerheid wenselijk zijn. Daartoe voorziet het
convenant in een transparante procedure die de vergunninghouder in de
gelegenheid stelt binnen de gestelde termijnen in de tot dan niet benutte
delen van vergunningsgebieden zelf dergelijke activiteiten te ontwikkelen,
dan wel op vrijwillige basis anderen in de gelegenheid te stellen activiteiten voor die gebieden te ontwikkelen. Een actieve en constructieve
uitvoering van het convenant zal er toe moeten leiden dat de Minister van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 479, nr. 8

3

Economische Zaken geen gebruik zal hoeven te maken van de in het wetsvoorstel voorgestelde bevoegdheid tot gebiedsverkleining, tenzij bijzondere omstandigheden daartoe toch aanleiding zouden geven.
Voor de vraag van de leden van de CDA-fractie naar het effect van de
voorgestelde maatregel zij verwezen naar het hierboven gegeven antwoord op vragen van de leden van deze fractie en naar het tweede deel
van paragraaf 2 van de toelichting bij de nota van wijziging. Kort samengevat wordt van de maatregel een extra gasproductie verwacht van 21
mrd. m3 en dientengevolge extra staatsbaten die oplopen van nominaal
rond de € 700 miljoen bij een olieprijs van $ 50 per vat tot circa € 2,5
miljard bij een olieprijs van $ 100 per vat.
De leden van de fractie van het CDA vroegen of de regering mogelijkheden ziet en de haalbaarheid daarvan wil onderzoeken om – bijvoorbeeld
door het plaatsen van windmolens – offshore platforms en de bestaande
infrastructuur van platforms naar de vaste wal te gebruiken voor de
opwekking van duurzame energie. Het plaatsen van windmolens en
zonnecollectoren op bestaande platforms die niet meer worden ingezet
voor de gaswinning lijkt zowel technisch als uit kostenoogpunt geen reële
optie. Wel wordt gekeken naar de mogelijkheden om platforms en infrastructuur in te zetten voor CO2-transport naar en -opslag in uitgeproduceerde gasvelden. Hergebruik van bestaande platforms en infrastructuur
voor andere doeleinden dan gaswinning vraagt de nodige aanpassingen
in de huidige mijnbouwwetgeving (onder andere ten aanzien van
eigendom en aansprakelijkheid) en in de bestaande internationale
verdragen als het Ospar-verdrag met betrekking tot het opruimen van
infrastructuur en platforms op zee die niet meer worden gebruikt.
De leden van de PvdA-fractie stelden de vraag wanneer het voorstel voor
aanpassing van de nationale wetgeving in verband met de implementatie
van de CCS-richtlijn naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Het kabinet
streeft ernaar de voorstellen voor implementatie van de CCS-richtlijn nog
voor het einde van 2009 aan de Raad van State aan te bieden. Naar
verwachting zal het wetsvoorstel dan in het voorjaar 2010 kunnen worden
ingediend bij de Tweede Kamer.
Verder vroegen de leden van de fractie van de PvdA of de opgeslagen CO2
die wordt geïnjecteerd om de winning van aardgas te bevorderen, mag
worden meegeteld als emissiereductie. Als het desbetreffende CO2 dat ten
behoeve van de gaswinning wordt geïnjecteerd en opgeslagen, is afgevangen, getransporteerd en opgeslagen volgens de eisen van het
EU-systeem voor de handel in emissierechten (het Emission Trading
Scheme), mag het opgeslagen CO2 worden meegeteld als emissiereductie
in het Europese emissiehandelssyteem (ETS). Overigens wordt
CO2-injectie in het kader van de delfstoffenwinning vooral toegepast in
vrijwel uitgeputte olievelden om daarmee de opbrengst van het olieveld
te verhogen.
Dat er na beëindiging van de winningsvergunning door CO2-injectie en
-opslag aardgas vrijkomt, is niet erg waarschijnlijk. Deze opslagactiviteit is
er immers op gericht een stof permanent op te slaan in de ondergrond.
Ingeval van CO2-injectie in de ondergrond die primair bedoeld is om CO2
op te slaan, zal er geen productie van gas meer plaatsvinden. Het geïnjecteerde CO2 zal zich in de ondergrond vermengen met het zich nog in het
desbetreffende reservoir bevindende aardgas en daar blijven. Hiermee is
tevens de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar commercieel
gebruik van dit aardgas beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 479, nr. 8

4

De leden van de SP-fractie vroegen hoe de gecorrigeerde rekensom er
uitziet als van de netto contante waarde aan extra aardgasopbrengsten uit
extra winning in de periode tot 2020 de verwachte contant gemaakte
minderopbrengst aan aardgasopbrengsten ná 2020 wordt afgetrokken.
Zoals uit de inleiding op deze vraag en de vraagstelling zelf kan worden
afgeleid, lijken deze leden te veronderstellen dat door de financiële maatregel productie uit marginale velden in de tijd naar voren wordt gehaald
(versneld) die anders later – na 2020 – zou plaatsvinden en dan ook pas
later overheidsinkomsten zou opleveren. Het is echter een misverstand
om te veronderstellen dat de desbetreffende gasvelden ook nog na 2020
in productie gebracht zouden kunnen worden. Vanwege verdwijnende
platforms en infrastructuur is de maatregel er juist op gericht dat deze
velden op korte termijn worden opgespoord en ontwikkeld, omdat het
later niet meer kan en niet meer zal gebeuren. Met andere woorden: het
effect van de maatregel is niet dat in de periode tot 2020 gasvelden
versneld tot productie worden gebracht die anders na 2020 zouden gaan
produceren en inkomsten voor de staat zouden gaan realiseren. Zoals
gezegd zou zonder de maatregel die productie in het geheel niet plaatsvinden. Het is dientengevolge evenmin zo dat door de maatregel in de
periode tot 2020 aardgasopbrengsten worden gerealiseerd die anders in
de periode na 2020 zouden worden ontvangen. Van minderopbrengst aan
aardgasbaten ná 2020 is dus geen sprake.
Omdat de leden van de fractie van de fractie van de SP dit uit de toelichting niet konden opmaken, wilden zij vernemen hoe hoog de fiscale
kosten zijn van de investeringsaftrek van 25% bij het geschatte extra
geproduceerde gasvolume van 21 mrd. m3 tot 2020. Zoals in het antwoord
op de vorige vraag van deze leden is aangegeven, leidt de maatregel tot
opsporing en productie van marginale gasvoorkomens offshore die
zonder de maatregel niet zou plaatsvinden. Dat betekent tevens dat de
staat uit deze extra gasproductie inkomsten ontvangt die hij anders niet
zou ontvangen. Anders gezegd, zonder de maatregel blijven er gashoeveelheden en gasbaten in de ondergrond achter en is er sprake van derving
van overheidsinkomsten. In die zin is er naar het oordeel van de regering
dan ook geen sprake van kosten van de maatregel, maar alleen van
opbrengsten.
Tenslotte vroegen de leden van de SP-fractie waarom de regering er niet
voor heeft gekozen de aftrekbaarheid van bedrijfsmiddelen voor de kleine
velden budgettair neutraal uit te voeren door de aftrekbaarheid van
bedrijfsmiddelen voor het Slochterenveld te beperken. Ten eerste moet er
in aanvulling op het hiervoor gegeven antwoord op een vraag van deze
leden op worden gewezen dat het gebruik van de woorden «budgettair
neutraal» lijkt te zijn gebaseerd op de verkeerde veronderstelling dat de
financiële stimulering van marginale gasvelden offshore de staat enerzijds
geld zou kosten en anderzijds geld zou opleveren. Zoals gezegd is dat niet
het geval. Het is daarom ook niet juist te veronderstellen dat er kosten van
de maatregel zijn die verhaald zouden kunnen worden op het Slochterenveld. Verder is de regering van mening dat het Slochterenveld een bijzondere positie inneemt in de Nederlandse gaswinning en dat het stelsel van
financiële afdrachten daar zorgvuldig op is afgestemd.
De leden van de VVD-fractie vroegen in welke mate er nu sprake is van
geheel of gedeeltelijk niet gebruikte vergunningen. Zowel offshore als
onshore zijn er gebieden in winningsvergunningen waar geen activiteiten
plaatsvinden. Dit wordt onder meer veroorzaakt doordat in het verleden
de grootte van het vergunde gebied niet direct werd gerelateerd aan het
daadwerkelijk voor de winning benodigde gebied. Onshore wordt tegenwoordig alleen dat gebied in vergunning gegeven dat benodigd is voor de
feitelijke winningsactiviteiten. Verder blijft in het huidige mijnbouw-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 479, nr. 8

5

wettelijke systeem de winningsvergunning bestaan, ook als er in het
desbetreffende gebied geen winning meer plaatsvindt. Omdat er in toenemende mate gasvelden uitgeproduceerd raken, is het van belang dat er
een wettelijke bevoegdheid bestaat het gebied waarvoor de winningsvergunning geldt, te verkleinen indien de vergunninghouder zelf geen
activiteiten ontwikkelt of anderen daartoe in de gelegenheid stelt.
De vraag van de leden van de fractie van de VVD of bij de verlening van
opslagvergunningen ook wordt gekeken naar de veiligheid van opslagmethoden wordt bevestigend beantwoord. De Mijnbouwwet stelt in artikel
27, eerste lid, onderdeel d, dat een opslagvergunning kan worden geweigerd in het belang van de veiligheid. Een vergunning voor de opslag van
stoffen en de vereiste instemming met het opslagplan zal pas worden
verleend als er voldoende waarborgen zijn voor de veiligheid van mens
en milieu. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de toegepaste technieken en de karakteristieken van de beoogde ondergrondse opslagruimte. Het transport en de opslag van stoffen als aardgas en CO2 zijn
(wereldwijd) beproefde technieken waarmee inmiddels veel kennis en
ervaring is opgedaan. Door de jarenlange gaswinning heeft Nederland
veel kennis van (gedragingen van) de ondergrond. Bij de implementatie
van de CCS-richtlijn en verdere voorstellen voor wijziging van wetgeving
zal hieraan nader aandacht worden besteed. Ook de beleidsbrief CCS die
binnenkort aan de Tweede Kamer wordt aangeboden, gaat nader in op de
veiligheidsaspecten van CO2-opslag.
Ten aanzien van de vraag van de leden van de VVD-fractie hoe de
berichten dat er voorlopig in Groningen geen of onvoldoende vrije
gasvelden zouden zijn voor CO2-opslag in de eerste tientallen jaren zich
verhouden tot de opzet van het wetsvoorstel kan worden opgemerkt dat
het wetsvoorstel, alsmede het met de mijnbouwindustrie te sluiten convenant onder meer beoogt een middel te introduceren om de
uitgeproduceerde en door vergunninghouders onbenutte en voor opslag
geschikte gasvelden beschikbaar te krijgen voor de opslag van stoffen als
aardgas en CO2. Overigens bevinden deze lege gasvelden zich merendeels niet in Groningen, maar elders in Nederland en op het Nederlands
deel van het continentaal plat.
Tot slot vroegen de leden van de VVD-fractie of de beoogde inwerkingtreding van het wetsvoorstel op 1 januari 2010 nog haalbaar is en hoe de
samenloop is met het convenant. In aanvulling op de hierboven gegeven
antwoorden op vragen van de leden van de CDA-fractie naar de totstandkoming van het convenant kan worden vermeld dat zowel het Ministerie
van Economische Zaken als Nogepa zich er samen actief en constructief
voor inzetten dat zowel het wetsvoorstel als het convenant op 1 januari
2010 in werking kan treden. Hoewel het tijdsbestek niet al te ruim
bemeten is – in deze periode dient immers ook de Europese Commissie
de financiële maatregel te toetsen op verenigbaarheid met de staatssteunbepalingen van het EG-Verdrag –, zijn er op dit moment geen tekenen die
er op wijzen dat dit niet haalbaar is.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen de regering nader te
onderbouwen waarom door deze stimuleringsmaatregel de verwachte
productie wordt gehaald. De verwachtingen van de voorgestelde maatregel ten aanzien van extra exploratieboringen en de daaruit voortvloeiende extra productie zijn gebaseerd op de analyse en de uitkomsten
van het economisch rekenmodel dat is ontwikkeld en toegepast door
Energie Beheer Nederland B.V. Voor een nadere toelichting op dit rekenmodel moge worden verwezen naar de beantwoording van de vraag die
in dit verband door de leden van de fractie van het CDA werd gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 479, nr. 8

6

Verder vroegen de leden van de fractie van de ChristenUnie welke invloed
de onzekere olieprijs heeft op de investeringsbeslissingen en wat de olieprijs betekent voor de geschetste verwachtingen. In het rekenmodel
waarvan de uitkomsten zijn gepresenteerd in de toelichting bij de nota
van wijziging zijn de door mijnbouwondernemingen te nemen investeringsbeslissingen gebaseerd (gescreend) op een olieprijs van $50 per vat.
Gezien de sterk fluctuerende olieprijzen op de korte termijn zijn
investeringsbeslissingen voor dergelijke langjarige projecten gebaseerd
op lange termijnverwachtingen en daarom met de nodige voorzichtigheid
omgeven. De olieprijs waarop de investeringsbeslissingen worden
genomen kan daarom aanzienlijk lager zijn dan de fluctuerende korte
termijn prijs. Mits de kosten niet evenredig meestijgen, hebben hogere
olieprijzen onmiskenbaar positieve gevolgen voor de rentabiliteit en de
economische winbaarheid van een marginaal gasveld op het Nederlands
deel van het continentaal plat, maar bezien in de wereldwijde context
waarin grote mijnbouwondernemingen veelal opereren, zullen hogere
olieprijzen niet van doorslaggevende betekenis zijn voor het nemen van
een investeringsbeslissing ten faveure van het kleine, marginale gasveld
in Nederland. Grotere projecten elders op de wereld profiteren immers
ook van de gevolgen van hogere olieprijzen, met andere woorden, de
ranking van de Nederlandse marginale gasvelden verbetert niet door
hogere olieprijzen. De beschikbare budgetten van oliemaatschappijen
voor projecten in de exploratie en exploitatie van delfstoffen zullen
worden aangewend daar waar de hoogste rendementen en de meeste
opbrengsten zijn te behalen. Vanzelfsprekend hebben hogere olieprijzen
wel positieve gevolgen voor de staatsbaten. In de tabel in de toelichting
bij de nota van wijziging zijn de verwachtingen van de maatregel aangegeven bij olieprijzen van $50, respectievelijk $100 per vat. Mocht zich
echter een situatie van exorbitant hoge olieprijzen voordoen, waardoor de
Nederlandse marginale gasvelden die kwalificeren voor de maatregel ook
zonder die maatregel economisch rendabel gewonnen zouden kunnen
worden, dan zal dat aanleiding kunnen zijn om de criteria voor toepassing
van de maatregel bij ministeriële regeling van de minister van Economische Zaken te herzien. Los daarvan zullen de effecten van de maatregel
periodiek worden geëvalueerd en aanleiding kunnen geven de maatregel
te herzien of bij te stellen. Of en welke andere factoren de verwachte
productie zouden kunnen dwarsbomen, zoals door de leden van de fractie
van de ChristenUnie werd gevraagd, valt thans niet te voorzien. Uiteraard
moeten beslissingen om te investeren door mijnbouwondernemingen zelf
moeten worden genomen en die worden bepaald door zowel interne als
externe factoren.
Het oordeel van de Europese Commissie over de verenigbaarheid van de
maatregel met de staatssteunbepalingen van het EG-Verdag, waarnaar de
leden van de fractie van de ChristenUnie vroegen, moet in ieder geval
vóór de invoering van de maatregel zijn verkregen. Inmiddels vindt er
informeel prenotificatie overleg met de Commissie plaats, waarbij dezerzijds is benadrukt dat de regering ernaar streeft de maatregel op 1 januari
2010 in werking te laten treden.

II ARTIKELEN
Artikel 68a
De leden van de PvdA-fractie vroegen naar een inschatting van de
hoeveelheid en het percentage kleine velden dat door de maatregel extra
ontgonnen gaat worden. Het aantal extra kleine offshore velden dat
ontgonnen wordt als gevolg van de maatregel is volgens het economisch
rekenmodel 15. Dat is ruim 25% meer dan zonder maatregel. Overigens is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 479, nr. 8

7

niet zozeer het extra aantal velden dat wordt geproduceerd van betekenis
als wel het volume aardgas dat door de maatregel extra wordt gewonnen.
Tevens vroegen deze leden naar de werkgelegenheid die deze maatregel
oplevert. Zoals hiervoor in het algemeen deel is aangegeven in het
antwoord op vragen van de leden van de CDA-fractie is de beleidsinzet
van de minister van Economische Zaken primair gericht op maximale
opsporing en winning van de Nederlandse gasreserves ten behoeve van
de voorzienings- en leveringszekerheid. Zoals gezegd zijn daarbij ook de
gevolgen voor de overheidsinkomsten nadrukkelijk in ogenschouw
genomen. Het scheppen van werkgelegenheid was geen doelstelling en
inschattingen van eventuele gevolgen voor de werkgelegenheid hebben
geen rol gespeeld. Vanzelfsprekend zullen er wel positieve effecten zijn
voor de werkgelegenheid.
Voor de vraag van de leden van de fractie van de PvdA naar de extra
overheidsinkomsten als gevolg van de extra ontginning en de inkomsten
die de overheid door deze maatregel misloopt, moge worden verwezen
naar de toelichting bij de nota van wijziging en naar de hiervoor in het
algemeen deel gegeven antwoorden op vragen van de fracties van het
CDA en de SP.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 479, nr. 8

8