Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 135

Wijziging van de Zorgverzekeringswet in
verband met het ongewijzigd laten van het
verplicht eigen risico voor de zorgverzekering

Nr. 11

GEWIJZIGD AMENDEMENT VAN DE LEDEN ELLEMEET EN
MOHANDIS TER VERVANGING VAN DAT GEDRUKT ONDER
NR. 10
Ontvangen 6 juli 2022
De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:
I
Aan het opschrift wordt toegevoegd «en het afschaffen van het vrijwillig
eigen risico».
II
In de beweegreden wordt na «2025» ingevoegd «en tevens het vrijwillig
eigen risico af te schaffen».
III
Artikel I wordt als volgt gewijzigd:
1. Voor de tekst wordt een aanhef ingevoegd, luidende:
De Zorgverzekeringswet wordt als volgt gewijzigd:.
2. Na de aanhef (nieuw) worden vier onderdelen ingevoegd, luidende:
A
In artikel 1 vervalt onderdeel h.
B
In artikel 9, tweede lid, wordt de puntkomma aan het slot van
onderdeel d vervangen door een punt en vervalt onderdeel e.

kst-36135-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 135, nr. 11

1

C
In artikel 9d, derde lid, vervalt «maar zonder vrijwillig eigen risico».
D
Artikel 17 wordt als volgt gewijzigd:
a. Het vierde lid vervalt.
b. In het vijfde lid vervalt «, verminderd met de premiekorting, bedoeld
in artikel 20, indien deze van toepassing is».
3. Voor de bestaande tekst wordt de onderdeelsaanduiding «E»
ingevoegd en in de bestaande tekst vervalt «van de Zorgverzekeringswet».
4. Na artikel I, onderdeel E (nieuw), worden vijf onderdelen toegevoegd,
luidende:
F
Artikel 20 vervalt.
G
Artikel 21, vierde lid, vervalt.
H
Artikel 22 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid vervalt «en indien dat van toepassing is, vrijwillig
eigen risico».
2. Het tweede lid vervalt, onder vernummering van het derde lid tot
tweede lid.
3. In het tweede lid (nieuw) vervalt «of tweede».
I
Artikel 23 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het tweede lid vervalt «of vrijwillig».
2. Het derde lid vervalt.
J
In artikel 87, zesde lid, onderdeel e, onder 2°, vervalt «of vrijwillig».
IV
Na artikel I worden twee artikelen ingevoegd, luidende:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 135, nr. 11

2

ARTIKEL IA
In artikel 6.18, eerste lid, onderdeel f, van de Wet inkomstenbelasting
2001 vervalt «of een overeengekomen vrijwillig eigen risico» en wordt
«artikel 1, onderdelen g en h,» vervangen door «artikel 1, onderdeel g,».

ARTIKEL IB
De artikelen 1, onderdeel h, 9, tweede lid, onderdeel e, 9d, derde lid, 17,
vierde en vijfde lid, 20, 21, vierde lid, 22, 23, tweede en derde lid, 87, zesde
lid, onderdeel e, subonderdeel 2, van de Zorgverzekeringswet, en 6.18,
eerste lid, onderdeel f, van de Wet inkomstenbelasting 2001 en de daarop
gebaseerde bepalingen, zoals deze luidden in het jaar waarover de hoogte
van het eigen risico wordt berekend blijven van toepassing bij het bepalen
van de hoogte van het te betalen eigen risico over de jaren voorafgaand
aan het moment van inwerkingtreding van deze wet.
Toelichting
Met dit amendement wordt de mogelijkheid om te kiezen voor een
vrijwillig eigen risico afgeschaft. Met het eigen risico wordt er namelijk
een mogelijkheid gecreëerd om korting op de nominale premie te
verkrijgen. Hierdoor wordt de premie lager voor mensen die kiezen voor
een vrijwillig eigen risico en daarmee tegelijkertijd iets hoger voor
mensen die geen vrijwillig eigen risico hebben. Dit heeft natuurlijk
gevolgen voor de inkomsten van verzekeraars. Zij krijgen minder premie
inkomsten vanuit de groep die een vrijwillig eigen risico heeft.
Het CPB stelt dat het vrijwillig eigen risico gerechtvaardigd kan worden
als de korting op de premie wordt betaald door de groep die ook kiest
voor een vrijwillig eigen risico. De groep met een vrijwillig eigen risico
zou dan dusdanig minder zorg moeten gebruiken zodat de korting op de
premie vanuit die besparing kan worden gefinancierd. Het remgeldeffect
moet minstens even groot zijn als de premie korting. Op het moment dat
daar geen sprake van is, dan is er bij het vrijwillig eigen risico sprake van
kruissubsidiering.
Dat het vrijwillig eigen risico de solidariteit in de zorgverzekeringswet
onder druk zet, is ook af te leiden uit de groep mensen die kiest voor het
vrijwillig eigen risico. Het vrijwillig eigen risico wordt vooral gekozen door
jonge hoogopgeleide mannen, met een hoog inkomen en een goede
gezondheid. Het vrijwillig eigen risico is financieel voordelig voor deze
groep. De premiekorting die samenhangt met het vrijwillig eigen risico is
voor vrouwen, mensen met een laag inkomen, een minder hoge opleiding
of een slechtere gezondheid niet aantrekkelijk. Tegelijkertijd betalen deze
groepen wel mee aan de premiekorting voor mensen waarvan de
persoonlijke situatie wel een vrijwillig eigen risico toestaat.
De mogelijkheid voor gezonde mensen om extra te besparen op de
premie door het vrijwillig eigen risico te verhogen is oneerlijk. Gezonde
mensen kunnen tot 336 euro korting krijgen op hun jaarlijkse zorgpremie,
terwijl mensen met een chronische aandoening of ziekte deze
mogelijkheid niet hebben. Het verschil tussen zorgkosten van gezonde en
niet gezonde mensen wordt hierdoor nog groter. Iemand met een
chronische aandoening is al snel het volledig eigen risico kwijt in
combinatie met een maximale eigen bijdrage voor medicijnen. Deze
persoon betaalt dan 635 euro extra aan eigen bijdragen. Het verschil met
iemand die 336 euro korting op de premie krijgt is dan 971 euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 135, nr. 11

3

Of, en zo ja in welke mate, er sprake was van kruissubsidiering was tot
juli 2021 nog niet goed onderzocht. Maar ondertussen blijkt uit onderzoek
van Remmerswaal aan de Universiteit van Tilburg: «dat het vrijwillig eigen
risico het zorggebruik nauwelijks afremt, wat betekent dat mensen zonder
een vrijwillig eigen risico bijdragen aan de premiekorting voor verzekerden met een vrijwillig eigen risico.» In het debat over het afschaffen
van de collectiviteitskorting zei de Minister van VWS dat de premieopslag
3 euro per jaar was.
Samenvattend is het vrijwillig eigen risico een financieel voordelige
regeling voor een specifieke groep, namelijk hoogopgeleide, jonge
mannen, met een hoog inkomen en een goede gezondheid. De premiekorting die deze groep krijgt wordt betaald door de rest van de premiebetalers die geen vrijwillig eigen risico hebben. Aangezien deze kruissubsidiering onwenselijk is, wordt met dit amendement het vrijwillig eigen
risico afgeschaft.
Artikel 1B betreft overgangsrecht dat ervoor zorgt dat bij de berekening
van het over de jaren voor inwerkingtreding verschuldigde eigen risico de
oude bepalingen nog gelden, ook ten aanzien van zorgkosten die pas na
inwerkingtreding van de wet verwerkt worden over de voorafgaande
jaren.
Bij de formulering van dit amendement is uitgegaan van de tekst zoals
die komt te luiden als gevolg van de Wet van 11 mei 2022, houdende
wijziging van de Zorgverzekeringswet in verband met het afschaffen van
de collectiviteitskorting (Stb. 2022, 185), die per 1 januari 2023 in werking
treedt (op grond van het Besluit van 9 juni 2022 tot vaststelling van het
tijdstip van inwerkingtreding van de Wet van 11 mei 2022, houdende
wijziging van de Zorgverzekeringswet in verband met het afschaffen van
de collectiviteitskorting (Stb. 2022, 185)).
Ellemeet
Mohandis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 135, nr. 11

4