Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

638
Vragen van de leden Kwint (SP), Westerveld (GroenLinks) en Van den Hul
(PvdA) aan de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media over het
eindrapport van de taskforce Voortgezet Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen
«Gewoon goed onderwijs!» (ingezonden 1 november 2017).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 8 december 2017).
Vraag 1
Wat vindt u van het eindrapport van de taskforce Voortgezet Onderwijs
Zeeuws-Vlaanderen «Gewoon goed onderwijs»? Erkent u dat het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) een belangrijke rol heeft in het
oplossen van de problematiek betreffende het onderwijsaanbod voortgezet
onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen? Op welke wijze gaat u met dit advies aan
de slag?1
Antwoord 1
Schoolbesturen zijn in de eerste plaats zelf verantwoordelijk om te anticiperen op leerlingendaling, bijvoorbeeld door het personeelsbestand of het
onderwijsaanbod tijdig aan te passen op dalende leerlingenaantallen. Vele
schoolbesturen doen dat gelukkig ook. De afgelopen jaren zijn verschillende
pogingen gedaan om het Zeeuws-Vlaamse onderwijs veilig te stellen. Geen
van deze pogingen heeft het tij echter kunnen keren. Keer op keer bleek dat
de afzonderlijke schoolbesturen niet in staat zijn om zelfstandig de gevolgen
van leerlingendaling het hoofd te bieden.
Met het advies «Gewoon goed onderwijs! Besluiten gevraagd!» van de
Taskforce Voortgezet Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen is een belangrijke eerste
stap gezet om thuisnabij, breed en toekomstbestendig voortgezet onderwijs
te garanderen in Zeeuws-Vlaanderen en daarmee een belangrijke bijdrage te
leveren aan de leefbaarheid van de regio. Het advies wordt gedragen door de
vier schoolbesturen, de gemeenten Sluis, Terneuzen en Hulst, de provincie
Zeeland en de ministeries van BZK en OCW. Zowel de schoolbesturen als de
overheden zijn gebaat bij sterk en aantrekkelijk voortgezet onderwijs in
Oostburg, Terneuzen en Hulst. De komende periode gaan deze partijen
gezamenlijk aan de slag met de aanbevelingen van de Taskforce.

1

ah-tk-20172018-638
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

http://www.adviesvozv.nl/downloads/DEF_Eindrapport%20Taskforce%20VO%20Ze-Vla.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 2
Wat zijn de gevolgen voor de kwaliteit van het onderwijs als hetzelfde
onderwijs met minder docenten gegeven moet gaan worden, aangezien er
volgens het advies een Sociaal Plan moet komen voor boventallige medewerkers? Worden de problemen van de scholen in Zeeuws-Vlaanderen niet
eerder vergroot door oudere leraren eerder met pensioen te laten gaan? Kunt
u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
Met het eindrapport «Gewoon goed onderwijs!» reageren de ZeeuwsVlaamse scholen op de teruglopende leerlingendaling in de regio. De
Taskforce adviseert de vier schoolbesturen om bestuurlijk te fuseren tot een
krachtige en solide onderwijsorganisatie, die haar leerlingen een breder en
rijker onderwijsaanbod van vmbo tot en met vwo kan bieden dan de vier
afzonderlijke scholen.
Volgens de Taskforce en de scholen kan het voortgezet onderwijs in
Zeeuws-Vlaanderen op deze manier veiliggesteld worden. De scholen werken
nauw met elkaar samen bij de organisatie van hun onderwijsaanbod door
hun onderwijskundige organisatie verregaand te harmoniseren en door
kleine, specifieke vakken in Terneuzen te centreren. Leerlingen en docenten
pendelen vanuit Oostburg en Hulst naar Terneuzen voor deze vakken. Deze
pedagogisch-didactische inrichting van het onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen
vergt volgens de Taskforce en de schoolbesturen een omvorming van de
huidige organisatie. De Taskforce heeft een eerste doorrekening gemaakt van
een sociaal plan. Het is nu echter aan de scholen zelf om een transitieplan op
te stellen, waarin de onderwijskundige samenwerking, het onderwijsconcept,
de benodigde personele invulling en structurele en incidentele middelen
uitgewerkt worden, zodat de Zeeuws-Vlaamse onderwijskwaliteit ook in de
toekomst geborgd blijft.
Vraag 3
Is het u bekend dat de scholen volgens de taskforce 3 miljoen euro per jaar
nodig hebben om een thuisnabij, breed en tevens rijk en aantrekkelijk aanbod
te kunnen organiseren in Zeeuws-Vlaanderen? Bent u het ermee eens dat dit
de financiële taak is van het Ministerie van OCW in plaats van de regio
Zeeuws-Vlaanderen zelf, aangezien het in heel Nederland noodzakelijk is dat
er thuisnabij, breed en tevens een rijk en aantrekkelijk aanbod gerealiseerd
moet worden? Zo ja, bent u bereid jaarlijks 3 miljoen euro te investeren in het
voortgezet onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen voor de bovengenoemde
redenen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
In het rapport maakt de Taskforce onderscheid tussen enerzijds het op orde
brengen van de basiskwaliteit en anderzijds het aantrekkelijker maken van het
voortgezet onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen. Voor wat betreft dit laatste somt
de Taskforce in haar rapport verschillende verrijkingen van het aanbod op,
zoals tweetalig onderwijs, technasium, versterkt Engels (Cambridge), versterkt
Duits (Goethe), versterkt Frans (DELF), Top vmbo (Top Techniek, Top Zorg,
Top Horeca & Toerisme), naschoolse huiswerkbegeleiding, versterkt mentoraat en naschools aanbod van sport en cultuur. Met dit verrijkte aanbod
kunnen de scholen de concurrentie aangaan met het nabijgelegen Vlaamse
voortgezet onderwijs.
Veel Nederlandse scholen bieden vormen van verrijkt voortgezet onderwijs
aan. Het Ministerie van OCW bekostigt geen van deze vormen van aanvullend
onderwijsaanbod. Het ministerie doet dit ook niet in Zeeuws-Vlaanderen. Het
ministerie bekostigt het wettelijk verplichte onderwijsaanbod. Scholen
financieren verrijkt aanbod, zoals tweetalig onderwijs of naschoolse activiteiten, uit eigen middelen of vragen ouders om een eigen bijdrage.
De gemeenten Sluis, Terneuzen en Hulst, de provincie Zeeland en het
Ministerie van BZK maken afspraken over een gezamenlijke bijdrage voor de
periode 1 augustus 2018 tot 1 augustus 2022. De hoogte van het benodigde
bedrag is nu geraamd door de taskforce, maar zal nader worden vastgesteld
op basis van een transitieplan, dat de schoolbesturen vanaf 1 januari zullen
uitwerken. In het transitieplan worden ook de incidentele transitiekosten
gespecificeerd. De betrokken overheden, inclusief het Ministerie van OCW,
praten mee over de vaststelling van de hoogte van de benodigde structurele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

en incidentele middelen en over de wijze waarop deze bedragen worden
verdeeld. Wanneer de uitkomst van dit gesprek tot tevredenheid leidt, levert
het Ministerie van OCW een bijdrage aan de incidentele kosten. Het Rijk
levert geen bijdrage aan de structurele extra kosten.
Vraag 4
Bent u bereid te onderzoeken of het mogelijk en wenselijk is om ZeeuwsVlaanderen een eilandenstatus toe te kennen, waardoor scholen extra
financiering kunnen krijgen en wordt voorkomen dat zij vanwege financiële
redenen hun deuren moeten sluiten? Zo ja, wanneer kunt u de resultaten van
het onderzoek delen met de Kamer? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
De Beleidsregel uitzonderingsscholen VO 2013 kent extra bekostiging toe aan
scholen onder de opheffingsnorm die op eilanden staan of een wezenlijk
economisch of cultuurhistorisch belang dienen.2 De school moet daarvoor
omringd zijn door water en niet verbonden door een brug of tunnel. Het doel
van de beleidsregel is om scholen, die vanwege zeer specifieke omstandigheden onder de opheffingsnorm zitten, niet op te heffen en te kunnen blijven
bekostigen. Als deze scholen substantieel minder leerlingen hebben dan de
opheffingsnorm, ontvangen ze extra bekostiging. De regeling is niet bedoeld
om besturen die in betalingsproblemen raken te compenseren.
De vier scholen voor voortgezet onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen hebben te
kampen met teruglopende leerlingenaantallen, maar zitten allemaal ruim
boven de opheffingsnorm. Bovendien zijn de scholen in Zeeuws-Vlaanderen
allemaal bereikbaar over de weg. Dit blijkt ook uit het feit dat leerlingen uit
heel Zeeuws-Vlaanderen gebruik maken van het Centrum voor Toptechniek in
Terneuzen. Ik heb er vertrouwen in dat de schoolbesturen en de overheden
bij de verdere uitwerking van het Taskforcerapport binnen de geldende
bekostigingskaders tot een passende oplossing voor de regio zullen komen.
In de beantwoording van het schriftelijk overleg inzake de analyse van het
onderwijsaanbod heb ik aangegeven dat ik in de volgende voortgangsrapportage leerlingendaling zal ingaan op de aanvullende instrumenten die ik wil
inzetten voor scholen die kampen met leerlingendaling.3
Vraag 5
Acht u het wenselijk, gezien de huidige financiële staat van onder andere het
Zwin College, dat de scholen in Zeeuws-Vlaanderen geld moeten bijleggen
voor passend onderwijs, terwijl dit er mede voor zorgt dat de schoolbegroting niet sluitend is? Kunt u uw antwoord toelichten? Bent u bereid onderzoek
uit te voeren naar de tekorten passend onderwijs, zoals de taskforce adviseert
en gezamenlijk met scholen en samenwerkingsverband oplossingen te vinden
voor de tekorten op dit moment? Zo ja, wanneer kunt u de Kamer inzage
hierin geven? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
De Zeeuws-Vlaamse schoolbesturen voor voortgezet onderwijs en voortgezet
speciaal onderwijs vormen samen het Samenwerkingsverband Passend
Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen (VO2903). Gezamenlijk zijn de schoolbesturen
verantwoordelijk voor het aanbieden en financieren van een passend
ondersteuningsaanbod voor alle leerlingen die naar Zeeuws-Vlaamse vo- en
vso-scholen gaan. Het samenwerkingsverband, en daarmee de in het
samenwerkingsverband verenigde schoolbesturen, bepalen zelf welke leerling
welke ondersteuning krijgt. Het samenwerkingsverband ontvangt hiervoor
bekostiging van het Ministerie van OCW. Als het samenwerkingsverband, en
daarmee feitelijk de scholen zelf, meer leerlingen doorverwijst naar het
voortgezet speciaal onderwijs dan waarvoor middelen gekregen zijn, worden
deze meerkosten gekort op de begroting van de aangesloten schoolbesturen.
Het Zeeuws-Vlaamse samenwerkingsverband ontvangt overigens, dankzij een
positieve verevening, stapsgewijs meer middelen dan voor de invoering van
passend onderwijs.

2
3

http://wetten.overheid.nl/BWBR0032538/2013-01-01.
Kamerstuk 31 289, nr. 351.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

In lijn met passend onderwijs worden de Zeeuws-Vlaamse leerlingen met een
ondersteuningsbehoefte in eerste instantie opgevangen binnen het reguliere
voortgezet onderwijs. Als de reguliere scholen, zoals het Zwin College, niet in
staat zijn om een specifieke ondersteuning te bieden, worden leerlingen
doorverwezen naar het voortgezet speciaal onderwijs.
Tegen de achtergrond van leerlingendaling nemen de Zeeuws-Vlaamse
deelnamepercentages passend onderwijs toe. In 2011 werd 2,5 procent van
de leerlingen doorverwezen naar het vso. In 2016 is dit gestegen tot 4,3
procent. Sinds 2014 verwijst het samenwerkingsverband meer leerlingen door
naar het vso dan het landelijke gemiddelde. Voor wat betreft de lichte
ondersteuning is een soortgelijke trend te zien. Van oudsher heeft ZeeuwsVlaanderen meer praktijkonderwijsleerlingen dan andere regio’s. Het aantal
leerlingen met leerwegondersteuning (lwoo) lag oorspronkelijk echter onder
het landelijk gemiddelde. In 2011 kreeg 8,1 procent van de leerlingen een
lwoo-indicatie. In de daarop volgende jaren steeg het deelnamepercentage tot
12,1 procent in 2015. Sinds 2014 ligt ook het deelnemerspercentage lwoo
boven het landelijk gemiddelde. In 2016 daalde het aantal lwoo-leerlingen
voor het eerst, maar Zeeuws-Vlaanderen blijft boven het landelijk gemiddelde
liggen.
De huidige verdeling van de middelen voor zware ondersteuning over de
samenwerkingsverbanden passend onderwijs is een bewuste keuze geweest
die gebaseerd is op onderzoek van de Evaluatiecommissie passend onderwijs
(ECPO). Ik zie geen reden om de bekostigingssystematiek van de zware
ondersteuning opnieuw tegen het licht te houden. Uit onderzoek blijken
rondom lichte ondersteuning daarentegen wel regionale verschillen te
bestaan. De ondersteuningsbehoefte naar lwoo en praktijkonderwijs zijn
ongelijk verdeeld over Nederland. Daarom werk ik momenteel aan een
nieuwe bekostigingssystematiek, die recht doet aan die verdeling.
Vraag 6
Deelt u de mening van de taskforce dat doorgaan met de startgroepen in
Zeeuws-Vlaanderen een positief effect zal genereren voor de gehele
onderwijskolom en voor de leefbaarheid in de betrokken gemeenschappen?
Zo ja, bent u bereid om dit financieel mogelijk te maken? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 6
In het rapport vraagt de Taskforce aandacht voor de structurele financiering
van startgroepen voor kinderen van twee tot vier jaar. Relatief veel Nederlandse ouders wijken om uiteenlopende redenen al op een vroeg moment uit
naar België. Het Vlaamse basisonderwijs start vanaf 2,5 jaar. Daarnaast liggen
de kosten van de kinderopvang beduidend lager dan in Nederland.
De Zeeuws-Vlaamse gemeenten nemen contact op met het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) over de mogelijke financiering van
startgroepen in de grensregio. Kinderopvang en startgroepen vallen onder de
verantwoordelijkheid van de Minister van SZW. OCW-middelen mogen niet
ingezet worden voor niet-onderwijsdoeleinden. Ik heb de overheden in
Zeeuws-Vlaanderen toegezegd om hun vraag eveneens onder de aandacht te
brengen van de Minister van SZW.
Vraag 7
Kunt u de beantwoording van deze schriftelijke vragen voor de begrotingsbehandeling van OCW naar de Kamer sturen?
Antwoord 7
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4