Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1485
Vragen van het lid Futselaar (SP) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht dat de carrière van postdocs van toeval aan
elkaar hangt (ingezonden 8 februari 2018).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 19 maart 2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2017–2018, nr. 1310.
Vraag 1
Kent u het artikel «Carrière postdocs hangt van toeval aan elkaar»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2 en 3
Deelt u de analyse van de onderzoekers dat de toegenomen internationalisering, een terugtredende overheid, de komst van meer externe partijen
waarmee de universiteiten samenwerken, de nadruk op prestaties en het
gegeven dat er steeds meer op output gefinancierd word, indringende
gevolgen heeft voor de arbeidsvoorwaarden voor mensen die aan de
universiteit werken? Welke stappen gaat u ondernemen om de positie van
postdocs te verstevigen?
Deelt u de mening dat door de tijdelijke contracten postdocs geen sterke
positie binnen de universiteit hebben, waardoor ze zich nauwelijks verbonden
voelen met de universiteit en dat dit geen gunstig effect heeft op het
arbeidsethos van de postdocs? Vindt u dat flexcontracten op universiteiten
moeten verdwijnen? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 2 en 3
Om een antwoord te geven op vraag 2 en vraag 3 wil ik teruggrijpen op de
brief aan de Tweede Kamer van 11 januari 2017 (Kamerstuk 31 288, nr. 569),
waarin uw Kamer is geïnformeerd over nieuwe maatregelen in het talentbeleid van OCW. Daarin is beschreven dat de academische cultuur vooral
gericht is op een wetenschappelijke loopbaan op basis van geboekte
onderzoeksresultaten in een internationaal competitieve omgeving. Dit levert
druk op om zoveel mogelijk publicaties op naam te hebben. Het kan ertoe

1

ah-tk-20172018-1485
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.scienceguide.nl/2018/02/carriere-postdocs-hangt-toeval-aan-elkaar/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

leiden dat veel universitaire medewerkers zich zo veel mogelijk op onderzoek
richten. In het hoger onderwijssysteem hangt de carrière immers vaak af van
het aantal publicaties en de competitie voor de schaarse onderzoeksmiddelen
wordt steeds groter.
Hoe de omgevingsfactoren uitwerken op de arbeidsvoorwaarden is de
verantwoordelijkheid van de werkgever. De aanpak in het talentbeleid is erop
gericht de kwaliteit en continuïteit van onderwijs en onderzoek blijvend te
garanderen en een divers loopbaanbeleid binnen de universiteiten te
entameren. In deze context volg ik hoe universiteiten omgaan met het aantal
flexibele dienstverbanden. Ik respecteer echter de verantwoordelijkheid van
de universiteiten voor hun personeelsbeleid en arbeidsvoorwaarden.
Postdocs worden over het algemeen aangetrokken voor een kortdurend
specifiek onderzoek (van een tot vier jaar) met een bijhorende tijdelijke
financiering, waarbij in veel gevallen extern tijdelijk geld is verworven. Door
de tijdelijke financiering is er doorgaans alleen ruimte voor een tijdelijk
dienstverband.
Daarbij vind ik het van belang dat de universiteit een aantrekkelijke werkgever
is en ben ik blij dat universiteiten in de cao hebben afgesproken dat zij werk
maken van het terugdringen van variabele en tijdelijke dienstverbanden van
30% naar 22%. Dat betekent ook dat er een grens moet zijn aan het aantal
flexbanen, maar het is duidelijk dat het aantal vaste banen schaars is en de
concurrentie groot. Er gaat de komende jaren meer geld rechtstreeks van het
ministerie naar de universiteiten vanuit de middelen die vrijkomen uit het
studievoorschot. Hierover maken we kwaliteitsafspraken. Instellingen moeten
scherpe keuzes maken waaraan zij willen gaan werken. Ik ga er vanuit dat het
aanstellen van extra docenten voor de instellingen een prioriteit is in de
besteding van middelen, zoals ook eerder in de Strategische Agenda is
opgenomen.
Op het punt van het arbeidsethos kom ik terug bij vraag 6.
Vraag 4
Heeft u inzicht om hoeveel postdocs, die de wetenschap verlaten vanwege
hun zwakke positie of omdat ze een flexcontract hebben, het gaat?
Antwoord 4
Nee
Vraag 5
Bent u van mening dat de onzekerheid van postdocs bijdraagt aan de
werkdruk van postdocs? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 5
Werkdruk is vooral een kwestie die speelt tussen werkgever en werknemer en
kan meerdere oorzaken hebben. Ik verwacht dat een goed werkgever de
dialoog aangaat tussen medewerkers, leidinggevenden en het CvB, tussen
vakgroepen, tussen faculteiten en ook tussen universiteiten, zodat er
duidelijkheid ontstaat over ieders rol en verwachtingen. Ik zie het als de
verantwoordelijkheid van de instellingen om voorstellen te ontwikkelen die de
werkdruk bij hun medewerkers verminderen.
In de laatste cao Nederlandse Universiteiten is daarover de afspraak gemaakt
dat alle universiteiten in 2017 een plan van aanpak maken voor werkdruk,
waarbij zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met de omstandigheden
op een zo laag mogelijk niveau in de organisatie. Dit kunnen bijvoorbeeld de
specifieke problemen van een groep als de postdocs zijn.
Vraag 6
Welk effect verwacht u dat de zwakke positie van postdocs heeft op de
kwaliteit van wetenschap en onderwijs door postdocs?
Antwoord 6
Voor wetenschappelijke functies gelden benoemingseisen waaraan een
kandidaat moet voldoen. Deze eisen zijn erop gericht de uitstekende kwaliteit
van het wetenschap en onderwijs in Nederland te handhaven of te verhogen.
Uit het recente advies van de KNAW «De aantrekkelijkheid van Nederland als
onderzoeksland» blijkt dat Nederland een aantrekkelijk land is voor wetenschappelijke onderzoekers. Ook in dit advies wordt beschreven dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

kwaliteit van het onderzoek hoog is, de onderzoeksinfrastructuur uitstekend
en dat Nederland goede arbeidsvoorwaarden biedt en een prettige leefomgeving. Deze positie willen we ook in de toekomst handhaven. Voor tijdelijke
dienstverbanden die universiteiten bieden, geldt dat het vaak om een
uitdagende, afwisselende baan gaat, met zowel wetenschappelijke als
maatschappelijke impact. Deze functies bieden de mogelijkheid om te werken
aan (interdisciplinaire) academische ontwikkeling en om een groot netwerk
op te bouwen. Ik heb geen reden om te twijfelen aan het arbeidsethos van
postdocs en de kwaliteit van hun prestaties. Omdat een postdoc-positie
tijdelijk is, is aandacht voor opleiding en carrièreplanning van groot belang.
In de cao Nederlandse universiteiten wordt expliciet aandacht besteed aan
het arbeidsmarktperspectief voor onderzoekers met een tijdelijk dienstverband, waartoe de meeste postdocs behoren. Zo is er tijd en ruimte voor het
schrijven van subsidieaanvragen en kan er ruimte worden geboden om
kwalificaties voor onderwijs te verwerven.
Ik ga ervan uit dat een goede werkgever postdocs ook kennis laat maken met
het loopbaanbeleid. Niet iedereen met een tijdelijk dienstverband bij een
universiteit kan doorgroeien naar een vast dienstverband. Voor deze
personen is het van belang dat de instelling hen begeleidt bij het zoeken naar
een (wetenschaps-) carrière buiten de universiteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3