Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 750 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2014

Nr. 58

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 november 2013
Hierbij stuur ik u het rapport «het Resultaat telt particuliere klinieken
2012»1.
In het rapport stelt de Inspectie voor de Gezondheidszorg dat de klinieken
de afgelopen jaren een kwaliteitsslag hebben gemaakt. Wel zijn er
specifieke risico’s wat betreft de kwaliteit van zorg in deze klinieken. In het
rapport geeft de inspectie per onderdeel aan welke maatregelen en welke
vervolgacties zullen volgen naar aanleiding van de geconstateerde
risico’s.
Het is voor de vijfde keer dat de inspectie rapporteert over de resultaten
op de kwaliteitsindicatoren particuliere klinieken van het betreffende
verslagjaar.
Sinds 2008 ontwikkelt de IGZ jaarlijks een Basisset Particuliere Klinieken
die elk jaar tot stand komt in samenwerking met de Orde van Medisch
specialisten, wetenschappelijke verenigingen en de brancheorganisatie
Zelfstandige klinieken Nederland (ZKN). De inspectie gebruikt de
kwaliteitsindicatoren om te bepalen welke zorgprocessen extra aandacht
behoeven.
De medisch specialistische zorg die geleverd wordt in particuliere
klinieken moet aan dezelfde (veld)normen en richtlijnen voldoen als die
gelden voor de zorg in ziekenhuizen. De inspectie acht voor cosmetische
behandelingen een aanvulling nodig op de normen die gelden voor
ziekenhuiszorg.
In het onderzoek van de IGZ over 2012 zijn in totaal 319 klinieken en
47 medisch diagnostische centra betrokken. Voor het eerst werden ook
medisch diagnostische centra gericht op het uitvoeren van beeldvormend
en/of biomedisch onderzoek bij het onderzoek betrokken.

1

kst-33750-XVI-58
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XVI, nr. 58

1

Bevindingen van de IGZ
Algemene beeld
De IGZ vindt dat de randvoorwaarden voor de kwaliteit van de geleverde
zorg in de klinieken gemiddeld van een verantwoord niveau is. De IGZ
wijst er overigens op dat generieke uitspraken beperkte zeggingskracht
hebben tegen de achtergrond van de grote variatie in behandelingen die
de particuliere klinieken bieden.
Specifieke risico’s
Ketens en organisatie
De door de inspectie geconstateerde toename van het aantal en de
grootte van ketens is een uitkomst die aansluit bij het IGZ rapport over
2011 inzake de groei van het aantal locaties per kliniek. De inspectie
spreekt van een keten bij klinieken die twee of meer vestigingen hebben.
De inspectie ziet hier tekortkomingen in de bestuurlijke aansturing: niet
alle ketens brengen in alle vestigingen de randvoorwaarden voor kwaliteit
van zorg tot stand. Voor de Inspectie is dat reden om dit thema tot één
van de speerpunten voor het toezicht in 2014 te maken.
Kwaliteitskeurmerk
Slechts ruim de helft van de onderzochte klinieken blijkt te beschikken
over een extern getoetst kwaliteitskeurmerk. De inspectie vindt dat binnen
twee jaar de particuliere klinieken hierover moeten beschikken en gaat dat
stimuleren.
Invasieve behandelingen en kwetsbare groepen
Het rapport laat zien dat het aantal klinieken dat patiënten onder 18 jaar
behandelde, toenam van 137 klinieken in 2011 naar 173 in 2012. De IGZ
wijst erop dat voor verschillende verrichtingen nog steeds volumenormen
en leeftijdnormen ontbreken. De IGZ verwacht dat deze normen op
afzienbare termijn beschikbaar komen, te weten per 1 januari 2014. Indien
er onverhoopt geen normen zouden worden ontwikkeld, dan meent de
IGZ zelf handhavende normen te moeten stellen.
Ongeveer driekwart van de klinieken behandelt patiënten die ouder zijn
dan 70 jaar. Voor deze leeftijdsgroep acht de inspectie bij een invasieve
behandeling een screening op het risico op delirium noodzakelijk. Uit het
onderzoek blijkt dat dit niet op orde is: een deliriumprotocol ontbreekt
veelal en er wordt niet of nauwelijks gescreend op het risico op delirium.
De IGZ gaat verantwoordelijke partijen hier op aanspreken zodat klinieken
een actief beleid op dit punt gaan voeren.
De inspectie vindt dat de toepassing van de time-out procedure beter
moet en zal hierop actief gaan toetsen via onaangekondigde bezoeken en
zal waar nodig handhaven.
Verder gaat de IGZ onderzoek doen bij de klinieken die geen beleid blijken
te hebben op het gebied van postoperatieve infectiecontrole.
De geconstateerde toename van het aantal invasief behandelde patiënten
met een relatief hoge zorgzwaarte is ongewenst, aldus het rapport. Verder
moet de zorgzwaarte van de invasief behandelde patiënt bekend zijn. Ook
op dat punt moeten verbeteringen plaatsvinden. De inspectie gaat dat
stimuleren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XVI, nr. 58

2

Vervolgactiviteiten van de IGZ
Op basis van genoemde risicoselectie zullen in 2014 tenminste 20
klinieken worden bezocht. De IGZ gaat de bezoekrapportages openbaar
maken op de IGZ-website.
Reactie
Ik dank de inspectie voor het rapport. Het geeft helder inzicht waar de
specifieke risico’s zitten in deze sector. Dat biedt een belangrijk aangrijpingspunt voor de klinieken zelf om noodzakelijke verbeteringen door te
voeren. Het verbeteren en borgen van de kwaliteit en veiligheid vereist
continue aandacht en in deze sector is hier de afgelopen jaren al fors in
geïnvesteerd. Maar het moet en het kan beter. Ik roep partijen op om op
dat punt hun verantwoordelijkheid te nemen en zich te blijven inzetten
voor veilige zorg voor de patiënt en de noodzakelijke kwaliteitsverbeteringen die blijkens het IGZ rapport noodzakelijk zijn. De cliënt/patiënt heeft
recht op veilige zorg en moet daar op kunnen vertrouwen. Ik vind het van
groot belang dat de IGZ de ontwikkelingen in deze sector nauwlettend
blijft volgen en zo nodig maatregelen neemt, zoals ook aangekondigd in
dit rapport. Ook roep ik verzekeraars op om hun verantwoordelijkheid te
nemen bij de inkoop van zorg. Ook hier ligt een belangrijke prikkel voor
het verbeteren van de kwaliteit en de veiligheid in deze sector.
De diversiteit tussen de klinieken is dusdanig groot dat een oordeel over
de gemiddelde kwaliteit niets zegt over een individuele kliniek. Hierdoor
lijden naar mijn mening de voorlopers te veel onder te achterblijvers. Ik
vind het van belang dat de resultaten van dergelijke onderzoeken zo
specifiek mogelijk worden weergeven, zo mogelijk zelfs met naam en
toenaam. Ik ga met de IGZ in gesprek over de wijze waarop dat het beste
kan, ook gezien de noodzakelijkerwijs langere doorlooptijd van rapporten
waardoor er al weer feiten veranderd kunnen zijn.
Op 21 oktober 2013 heb ik u mijn beleidsbrief maatregelen cosmetische
sector gestuurd. Deze brief gaat over ingrepen die met een puur esthetisch oogmerk uitgevoerd worden. Voor dat deel is er een overlap met het
onderhavige rapport van de IGZ. In genoemde brief van 21 oktober 2013
heb ik al aangegeven dat ik de bescherming van minderjarigen tegen de
risico’s van cosmetische ingrepen die uitsluitend bedoeld zijn voor
verfraaiing een belangrijk aandachtspunt vindt.
Ik onderschrijf de maatregelen die de IGZ aankondigt en ik ga er vanuit
dat de IGZ haar toezichtstaak in deze actief zal oppakken, met name waar
het kwetsbare groepen, kwaliteitskeurmerk en normontwikkeling betreft.
Ik stuur een kopie van deze brief aan ZKN, ZN, OMS, VenVN, NVPC en
NSEG.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XVI, nr. 58

3