Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

31 765

Kwaliteit van zorg

Nr. 96

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 30 oktober 2014
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van 30 september 2014
over de tussenevaluatie experiment regelarme instellingen (Kamerstuk
31 765, nr. 95).
De vragen en opmerkingen zijn op 17 oktober 2014 aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorgelegd. Bij brief van
29 oktober 2014 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Clemens

kst-31765-96
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

1

Inhoud
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Staatssecretaris

2
8

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de aanbieding tussenevaluatie experiment regelarme instellingen
(ERAI). Genoemde leden hebben een aantal vragen en opmerkingen.
In de brief van de Staatssecretaris staat dat experimenten onder de Wet
langdurige zorg (Wlz) en de Zorgverzekeringswet (Zvw) kunnen worden
verlengd totdat de nieuwe bekostiging is ingevoerd. Voor de experimenten die onder de Zvw vallen eindigt de experimenteermogelijkheid
zodra de nieuwe bekostiging voor verpleging en verzorging ingevoerd/van
kracht is.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er een onderscheid wordt
gemaakt tussen experimenten die onder de Wlz vallen en experimenten
die onder de Zvw vallen. Is de Staatssecretaris het met deze leden eens
dat ook onder de nieuwe bekostiging van de wijkverpleging experimenten
mogelijk zouden moeten zijn?
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de aanwijzing voor de verlenging van het experiment regelarme
instellingen. Deze leden willen de komende tijd van vele veranderingen in
de zorg gebruiken om ruimte te bieden voor zorgvernieuwing en om te
leren van goede voorbeelden. Ook willen genoemde leden de soms
buitensporige en onnodige overhead en bureaucratie fors terugdringen.
Een vernieuwingsagenda in de zorg is daarom nodig. Het experiment
regelarme instellingen laat zien hoe er gewerkt kan worden aan het
verbannen van overbodige regels in de zorg en is door deze leden altijd
gesteund. Voor de leden van de PvdA-fractie is het experiment dan ook
van wezenlijk belang om overbodige regels en bureaucratie tegen te gaan.
Deze leden zijn dan ook verheugd te lezen dat lopende ERAI- experimenten zowel in de Zorgverzekeringswet als de langdurige zorg (tot
1 januari 2015 de AWBZ en vanaf 1 januari 2015 de Wlz) door kunnen
lopen, totdat de nieuwe bekostiging voor verpleging en verzorging en de
Wlz van kracht zijn. Genoemde leden vragen wel hoe ERAI nog een
verdergaande impuls kan krijgen door de experimenteerruimte die met de
nieuwe wetgeving (Wmo 2015 en Wlz) is gecreëerd. Welke stappen gaat
de Staatssecretaris ondernemen om dit voor elkaar te krijgen?
De leden van de PvdA-fractie hebben nog enkele vragen over de
aanwijzing. Lezen deze leden de aanwijzing correct wanneer zij stellen dat
voortzetting van ERAI-experimenten, met name voor instellingen die nu
extramurale zorg binnen de AWBZ leveren, afhankelijk is van eventuele
afspraken tussen zorgverzekeraars en betrokken zorgaanbieders? Dat lijkt
deze leden veel te vrijblijvend. De experimenten lopen dan namelijk het
risico dat opgebouwde ervaringen en investeringen in 2015 verloren gaan.
Kan de Staatssecretaris een nadere toelichting geven? Is de Staatssecretaris het eens met deze leden dat de opgedane ervaringen niet verloren
mogen gaan en dat voor de ontwikkeling van nieuwe bekostigingssystemen van zorg onder zowel de Zvw als de Wlz de ERAI-experimenten van
wezenlijk belang zijn? Hoe gaat de Staatssecretaris zorgen dat experi-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

2

menten die zorgaanbieders voort willen zetten, ook daadwerkelijk
voortgezet kunnen worden? Wat zijn hierin de concrete belemmeringen?
En hoe gaat de Staatssecretaris zorgdragen voor het borgen van de
resultaten, ook van experimenten die eventueel straks al ten einde lopen?
De leden van de PvdA-fractie hebben tevens kunnen vaststellen dat bijna
alle ERAI- experimenten er een dubbele administratie op na moeten
houden. Voor veel bekostigingsexperimenten is het nodig om naast de
reguliere administratie nog een extra administratie rondom het experiment te organiseren. Dit kan volgens deze leden niet de bedoeling zijn.
Kan de Staatssecretaris aangeven of en zo ja hoe de aanwijzing aan de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ertoe bijdraagt dat instellingen geen
dubbele administratie meer hoeven bij te houden? Deze leden ontvangen
hier graag een nadere toelichting op.
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
«Tussenevaluatie Experiment Regelarme Instellingen (ERAI); Van
administratieve lastenverlichting naar een andere kijk op zorg» en de
aanwijzing aan de NZa voor de verlenging van het experiment regelarme
instellingen als bedoeld in artikel 58 van de Wet marktordening gezondheidszorg.
Al vanaf de start van het experiment waren de leden van de SP-fractie
voorstander van regelarmer werken in de gezondheidszorg. Genoemde
leden waren dan ook zeer geïnteresseerd in deze tussenevaluatie en zijn
blij te lezen dat de resultaten laten zien dat zowel de cliënten als de
medewerkers tevredener zijn inclusief een betere kwaliteit van leven voor
de cliënt. Maar gelijk komt bij deze leden de vraag op of de Staatssecretaris het niet ook vervelend vindt dat een dergelijk experiment überhaupt
nodig is. Blijkbaar is het zo dat het huidige financieringsstelsel niet
passend is op normale zorg en blijkbaar is de financiering voor regelarme
zorg momenteel niet mogelijk. De leden van de SP-fractie vragen hierop
een reactie van de Staatssecretaris.
De leden van de SP-fractie onderschrijven het beoogde doel van het
experiment en onderschrijven van harte de kernboodschap uit het
rapport. Genoemde leden hopen dat deze boodschap niet meer losgelaten
wordt. Ook de leden van de SP-fractie willen graag af van bureaucratie.
Bureaucratie suggereert immers de gevoelde noodzaak tot controle en
een wantrouwen van de zorgprofessionals en zorgorganisaties. Soms
wordt als argument voor deze bureaucratie gegeven dat zorgorganisaties
»een belang hebben om zoveel mogelijk zorg te verlenen». Dit belang is
echter gecreëerd door van zorgorganisaties bedrijven te maken. Uit de
voorliggende tussentijdse evaluatie blijkt echter dat de regelarme zorg
ook leidt tot lagere kosten. Deze leden vragen de Staatssecretaris daarom
of dit wantrouwen wel gerechtvaardigd is. Er bestaat volgens de leden
van de SP-fractie niet zoiets als «zinnige bureaucratie». Genoemde leden
menen overigens dat er wel «zinnige regels» zijn. Zij vragen aan de
Staatssecretaris of hij deze mening deelt.
Om bureaucratie aan te kunnen pakken is het belangrijk de bron te kennen
van alle regels, procedures en protocollen waar de zorgorganisaties zich
aan moeten houden. Kan de Staatssecretaris de leden van de SP-fractie
vertellen waar al die regels, procedures en protocollen hun oorsprong
hebben? Wie heeft ze opgesteld en door wie worden ze gecontroleerd?
De leden van de SP-fractie willen het in het kader van regelvrije zorginstellingen graag hebben over de «keurmerkenterreur». Per zorgkantoor kan
het beleid aangaande keurmerken verschillen en zorgorganisaties hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

3

vaak met meerdere zorgkantoren te maken en dus met meerdere
«keurmerk-eisen/keurmerk-eisers». Kan de Staatssecretaris genoemde
leden inzicht geven in het maximale aantal keurmerken waaraan een
instelling gevraagd wordt te voldoen? Kan de Staatssecretaris vervolgens
aangeven hoeveel euro zo’n keurmerk gemiddeld kost, hoeveel euro moet
worden betaald voor het goedkoopste keurmerk en ten slotte hoeveel
euro een zorgorganisatie betaalt voor het duurste keurmerk? Indien de
Staatssecretaris deze informatie niet tot zijn beschikking heeft, is hij dan
bereid de NZa te vragen hiernaar een onderzoek in te stellen?
Begrijpen de leden van de SP-fractie het goed dat de tussenevaluatie
enkel betrekking heeft op de eerste negen maanden van het experiment,
terwijl deze experimenten inmiddels één jaar en negen maanden lopen?
Constateren genoemde leden het dan correct dat het besluit tot de
verlenging van een tweejarig experiment wordt gebaseerd op de
tussenstand van (bijna exact) één jaar geleden? Kan de Staatssecretaris
aangeven of er inmiddels meer actuele resultaten en ervaringen
beschikbaar zijn, en zo ja kan hij deze aan de Kamer doen toekomen? En
zo ja, in hoeverre zijn deze resultaten reeds meegenomen?
De Staatssecretaris geeft aan de leerervaringen uit de experimenten te
hebben benut bij de hervorming van de langdurige zorg. Kan de Staatssecretaris een overzicht geven van de ervaringen uit de experimenten die hij
wel heeft meegenomen en de ervaringen die hij niet heeft meegenomen?
En indien het laatste, waarom niet? Hoe is de Staatssecretaris tot keuzes
gekomen?
Naar aanleiding van de «aanwijzing verlenging experiment regelarme
instellingen» willen de leden van de SP-fractie de Staatssecretaris vragen
te bevestigen dat er gewacht wordt met de vaststelling van de uiteindelijke bekostigingssystematiek totdat alle resultaten van de experimenten
beschikbaar zijn. Het experiment wordt nu verlengd. Kan de Staatssecretaris aangeven tot wanneer deze verlenging precies is? En kan de
Staatssecretaris daarbij aangeven wanneer de laatste resultaten van de
experimenten worden verwacht? Daarnaast vragen deze leden wanneer
het zo is dat de resultaten van de experimenten voldoende (sterk) zijn om
op te nemen in de uiteindelijke systematiek. En verder, is het zo dat de
experimentorganisaties zich na afloop van de experimenten weer moeten
voegen naar alle regels? In relatie hiertoe willen de leden van de
SP-fractie erop wijzen dat bij de Wlz sprake is van persoonsvolgende
financiering. De problemen met de zorgzwaartefinanciering zijn bijvoorbeeld bekend. Kan de Staatssecretaris aangeven in hoeverre dit een rol
speelt in het uiteindelijke gebruik van de resultaten van de experimenten
en in het vormgeven van de bekostigingssystematiek? Is het mogelijk dat
de experimenten laten zien dat een persoonsvolgende financiering niet
wenselijk is en dat deze resultaten dan overgenomen worden in de
uiteindelijke systematiek? Oftewel, kan de Staatssecretaris aangeven of
alle opties nog open staan of zijn bepaalde opties reeds gepasseerd wat
dan ook de resultaten van de experimenten zijn?
Ten slotte vragen de leden van de SP-fractie aan de Staatssecretaris of het
voor nieuwe/andere zorgorganisaties, zowel intramuraal als extramuraal,
vanaf dit moment nog mogelijk is zich aan te sluiten bij de experimenten
die lopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

4

Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de aanwijzing
aan de NZa voor de verlenging van het experiment regelarme instellingen
als bedoeld in artikel 58 van de Wet marktordening gezondheidszorg. Zij
maken graag van de mogelijkheid gebruik enkele aanvullende vragen te
stellen.
Met de aanwijzing geeft de Staatssecretaris de NZa de opdracht het
experiment regelarme instellingen voor de verpleging en verzorging te
verlengen onder de Zvw en het experiment regelarme instellingen voor de
langdurige zorg te verlengen onder de AWBZ, dan wel de nieuwe Wet
langdurige zorg. Met deze verlenging kunnen zorgaanbieders en
zorgverzekeraars de reeds in 2014 lopende ERAI-experimenten betreffende verpleging en verzorging, voor zover die per 1 januari 2015 tot de
Zvw behoren, laten doorlopen totdat de nieuwe bekostiging voor
verpleging en verzorging gereed zal zijn. Betekent dit automatisch dat als
de bekostiging van de verpleging en verzorging gereed zal zijn het
experiment zal stoppen? Kan de Staatssecretaris zich voorstellen dat juist
de verpleging en verzorging die overgeheveld wordt naar zorgverzekeraars gebaat kan zijn met dit soort experimenten? Hoelang blijft de
aanwijzing gelden voor de Wlz?
De leden van de CDA-fractie lezen dat de inspanningen van partijen
samenhangen met de uitgangspunten van het experiment, namelijk de
cliënt mag geen nadeel van het experiment ondervinden en er mocht
geen extra geld gemoeid zijn met de zorgverlening. Blijven deze uitgangspunten bij deze nieuwe aanwijzing ook gelden of worden deze aangepast,
zo vragen de leden van de CDA-fractie. Als deze uitgangspunten worden
aangepast kan de Staatssecretaris dit dan uiteenzetten?
Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben echt met verbazing kennisgenomen
van de brief over de tussenevaluatie experiment regelarme instellingen op
30 september 2014, precies één week na de behandeling van het
wetsvoorstel Wet langdurige zorg. Temeer omdat de tussenevaluatie
dateert van 2 mei 2014. Genoemde leden kunnen zich niet aan de indruk
onttrekken dat deze tussenevaluatie bewust na de afhandeling van het
wetsvoorstel naar de Kamer gestuurd is. Dit terwijl de Kamer is toegezegd
dat zij deze tussenevaluatie voor de zomer en voor de behandeling van de
Wet langdurige zorg zou ontvangen. Toezending van de tussenevaluatie
stond gepland voor de zomer, waarom is dit niet gebeurd? Waarom is
deze vervolgens niet voor de behandeling van het wetsvoorstel naar de
Kamer gestuurd? Waarom zijn de resultaten van de tussenevaluatie niet
meegenomen tijdens de wetsbehandeling?
Samenvattend blijkt dat de experimenten veel hebben opgeleverd, een
betere kwaliteit van leven voor de cliënt, terwijl minder uren zorg nodig
bleken. Meerdere aanbieders hebben aangegeven dat zij een reductie
hebben gemeten in het zorgvolume (7% tot 18%). De leden van de
PVV-fractie vragen hoeveel extra cliënten er voor hetzelfde geld geholpen
konden worden. Hoeveel geld is hiermee bespaard? Hoeveel extra
cliënten zouden er bij landelijke invoering van het experiment geholpen
worden? Hoeveel geld valt hiermee te besparen?
Waarom heeft de Staatssecretaris, nu deze ruim voor de wetsbehandeling
al op de hoogte was van andere manieren van (financiële) hervorming, er
toch voor gekozen om grofweg te snijden in de zorg? De experimenten
laten zien dat het anders kan. Uit de tussenrapportage van het experiment

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

5

blijkt dat de zorgkosten kunnen dalen, terwijl de kwaliteit van zorg stijgt,
zonder dat mensen er in welbevinden op achteruit gaan. Hoe staat dat in
verhouding tot de huidige hervorming waarbij verzorgingshuizen sluiten,
dagbesteding wordt gekort en in sommige gemeenten huishoudelijke
hulp volledig afgeschaft wordt?
Op welke manier zijn de ervaringen en leereffecten van de experimenten
betrokken bij de hervorming van de langdurige zorg? Graag ontvangen de
leden van de PVV-fractie een aantal concrete voorbeelden.
Op welke manier heeft het experiment als inspiratiebron gediend voor de
Wet langdurige zorg en waarom is de tussenevaluatie dan niet behandeld
tijdens de behandeling van het wetsvoorstel?
De doelstelling van het verschuiven van de (her)indicatiestelling naar de
professional, is het verhogen van de snelheid van het indicatieproces en
het verlagen van de administratieve lasten(druk). Instellingen die de
indicatiestelling door de professional laten doen vinden dit een grote
winst. Door het zelf indiceren kan de zorg direct worden ingezet op het
moment dat het nodig is. Bij instellingen die de BOPZ-toets zelf afnemen
is de winst in doorlooptijd nog groter. Verplaatsing van de indicatiestelling
levert winst op in termijn van het zorgvolume (6,4 tot 18%). De uitkomsten
van het experiment laten zien dat gemandateerde indicatiestelling op
termijn rechtvaardig kan zijn. 17 van de 21 instellingen hebben in hun
experiment een element opgenomen met betrekking tot indicatiestelling.
Waarom is in de Wet langdurige zorg verankerd dat het Centrum
Indicatiestelling Zorg (CIZ) de (her)indicatiestelling blijft doen, als er zulke
succesvolle resultaten zijn geboekt tijdens het experiment?
In dit kader vragen de leden van de PVV-fractie op welke manier de
ervaringen en leereffecten met betrekking tot de indicatiestelling als
onderdeel van het experiment, als inspiratiebron hebben gediend bij het
wetsvoorstel. In het wetsvoorstel is hierover immers niets terug te vinden.
Door 230 instellingen uit de langdurige zorg zijn hinderende wetten en
regels gemeld. In totaal 700 meldingen. Wat is er met deze meldingen
gebeurd? Als zou blijken dat de kwaliteit en de doelmatigheid van de zorg
niet te lijden hadden onder de afwezigheid van de bepaalde regel, kon
deze voor de gehele zorg komen te vervallen. Welke hinderlijke wetten en
regels zijn er inmiddels afgeschaft? Welke van de afgeschafte regels
hadden betrekking op het inkoopproces?
Op het gebied van kwaliteit waren er diverse meldingen die betrekking
hadden op regels en toezicht die verhinderden dat de cliënt «net als thuis»
binnen de instelling kan wonen. Met versoepeling van deze regels is
binnen de AWBZ via het experiment regelarme instellingen verkend welke
mogelijkheden bestaan om deze regeldruk weg te nemen. Welke
regels/versoepelingen betroffen dit? Hoe is dit aangepast? Zijn deze
versoepelingen overgenomen in de Wlz?
Elk jaar moet voldaan worden aan (nieuwe en meer) eisen voor inkoop
door zorgkantoren. Uit onderzoek van de AWBZ-brede zorgregistratie
(AZR) bleek dat een sterke vereenvoudiging en standaardisatie vanuit het
perspectief van zorgkantoren/verzekeraars de administratieve lasten met
20% zou kunnen verlagen. Is de Staatssecretaris het met dit onderzoek
eens? De leden van de PVV-fractie vragen hoeveel extra cliënten er voor
hetzelfde geld geholpen kunnen worden bij vereenvoudiging en standaardisatie van het zorginkoopproces. Hoeveel geld is hiermee te besparen?
Eén van de deelnemers (JP van den Bent) heeft gekozen voor vereenvoudiging van het zorginkoopproces. De leden van de PVV-fractie vragen
hoeveel extra cliënten er voor hetzelfde geld geholpen konden worden.
Hoeveel geld is hiermee bespaard? Hoeveel extra cliënten zouden er bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

6

landelijke invoering van het vereenvoudigen van de zorginkoop (zoals JP
van den Bent) geholpen worden? Hoeveel geld zou dit opleveren?
De kernboodschap van deze tussenevaluatie is, dat moet worden
gestreefd naar meer eenvoud. Hoe gaat de Staatssecretaris hiervoor
zorgen?
Verlagen van administratieve lasten zorgt voor een lagere overhead.
Onnodige overhead is niet wenselijk. Zorggeld is primair bedoeld voor
zorg- en ondersteuningsbehoefte van cliënten. Is er een afname van
overhead bij de deelnemende instellingen? Wat is de (gemiddelde)
overhead in bedragen en formatie bij de deelnemers van het experiment?
Wat is het landelijk gemiddelde overheadcijfer voor de langdurige zorg in
bedragen en formatie? Volgens de benchmark Berenschot ligt het
gemiddelde kwartielcijfer gemiddeld op 10,7%. Hoeveel extra cliënten
zouden er bij een overheadnorm van maximaal 10,7% geholpen kunnen
worden? Hoeveel geld zou hiermee bespaard worden?
Eén van de deelnemers (JP van den Bent) heeft een overhead van 4,75%.
Hoeveel extra cliënten zouden er bij een landelijke overheadnorm van
maximaal 5% geholpen kunnen worden? Hoeveel geld zou dit opleveren?
Tijdens het experiment gold het principe «high trust, high penalty».
Genoemde leden vragen of er instellingen zijn die het vertrouwen
beschaamd hebben of de doelstelling niet behaald hebben. Zo ja, welke?
Wat is hiervan de consequentie geweest?
Een meerderheid van de deelnemers geeft aan dat flexibiliteit in de
bekostiging tot reductie van zorgvolume heeft geleid. De zorgaanbieders
die zijn overgestapt op lumpsumbekostiging voor extramurale zorg
rapporteren een flinke reductie in het aantal uren en een stijging van het
aantal geholpen cliënten binnen hetzelfde budget. De leden van de
PVV-fractie vragen hoeveel extra cliënten er binnen hetzelfde budget
geholpen konden worden. Hoeveel geld is hiermee bespaard? Hoeveel
extra cliënten zouden er bij landelijke invoering van lumpsumfinanciering
geholpen worden? Hoeveel geld zou hiermee bespaard worden? Is het
mogelijk dat andere instellingen die niet deelnemen aan het experiment
de bekostiging ook op deze wijze kunnen gaan uitvoeren? Zo nee, waarom
niet?
De Staatssecretaris zal bij de vormgeving van de bekostiging van de Zvw
en de Wlz de ervaringen van de experimenterende zorgaanbieders
specifiek betrekken. In de tussentijd maakt de Staatssecretaris het onder
de Zvw voor zorgverzekeraars in overleg met aanbieders mogelijk om de
experimenten ten aanzien van de bekostiging door te laten lopen tot de
nieuwe bekostiging gereed is. Voor wat betreft de Wlz wil de Staatssecretaris de experimenten op het gebied van de bekostiging verlengen, zodat
de ervaringen gebruikt kunnen worden voor de toekomstige bekostiging
in de Wlz. Klopt het dat met deze verlenging het lot van het experiment bij
de zorgverzekeraars in handen komt te liggen? Wat gebeurt er als
zorgverzekeraars «nee» zeggen tegen de manier van bekostiging uit het
experiment? Waarom heeft de Staatssecretaris deze verlenging niet in het
wetsvoorstel langdurige zorg opgenomen? Waarom heeft de Staatssecretaris het gehele experiment geen onderdeel gemaakt van het wetsvoorstel? Het experiment diende immers als inspiratiebron.
ActiZ stelt in haar brief dat er behoorlijk wat «uitzonderingssituaties» zijn.
Welke zijn dit? Waarom is een ERAI-indicatie niet overdraagbaar naar een
andere locatie of andere organisatie? Het experiment blijkt een succes. De
leden van de PVV-fractie kunnen zich dan ook niet voorstellen dat de
Staatssecretaris een bredere invoering van dit succesvolle experiment niet
zal ondersteunen, helemaal nu uit de tussenevaluatie blijkt dat er voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

7

hetzelfde budget meer cliënten geholpen worden met verbetering van
kwaliteit van zorg. Is de Staatssecretaris bereid de inhoud van de
aanwijzing aan de NZa aan te passen?
De leden van de PVV-fractie willen weten of de nieuwe bekostiging Zvw
en Wlz alleen van toepassing is op de deelnemers van het experiment.
Voor de bekostiging van de wijkverpleegkundige worden op dit moment
vele producten (bij Achmea 14) ontwikkeld, dit staat haaks op het beleid
van de lumpsumfinanciering. Hiermee zullen de administratieve lasten
juist weer toenemen. Wordt er bij de bekostiging van de wijkverpleegkundige rekening gehouden met de resultaten van het experiment? Het
wegnemen van administratieve lasten leidt immers tot betere kwaliteit en
doelmatigheid. Zo ja, op welke manier?
Wordt er bij de nieuwe bekostiging van de Zvw en Wlz rekening gehouden
met de resultaten van het experiment? Zo ja, op welke manier?
Zodra de nieuwe bekostiging onder de Wlz is ingevoerd/van kracht is,
eindigt deze experimentmogelijkheid. Kan dit in de praktijk betekenen dat
deelnemers, van wie de Staatssecretaris zegt dat zij hun nek uitgestoken
hebben, weer terug naar af gaan?
Gedurende de experimenten zijn nieuwe werkwijzen ontwikkeld. Het
betreft werkwijzen die geen wijziging van wet- of regelgeving behoefden.
Waarom heeft de Staatssecretaris er dan toch voor gekozen om nieuwe
wetgeving te maken, als deze nieuwe werkwijzen geen belemmering
ondervonden van de huidige wetgeving?
Ervaringen en ontwikkelde instrumenten worden verspreid via «In voor
Zorg!». Uit het stimuleringsprogramma blijkt dat het realistisch is dat
zorgaanbieders de zorgkosten per cliënt met 14% terugbrengen. De leden
van de PVV-fractie vragen hoeveel extra cliënten er voor hetzelfde geld
geholpen konden worden. Hoeveel geld is hiermee bespaard? Hoeveel
extra cliënten zouden er bij landelijke invoering van het stimuleringsprogramma geholpen worden? Hoeveel geld zou hiermee bespaard worden?
Om het regelarm werken gemakkelijker te maken, is in een aantal gevallen
verbetering doorgevoerd op ICT-vlak. Hoeveel zou het opleveren als de
aanpak van bijvoorbeeld Fundum landelijk uitgerold zou worden? Fundum
vervangt onder meer de HKZ-certificering (Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector). Wat zou het (financieel) opleveren als de
HKZ-certificering, en de daarbij behorende kwaliteitshandboeken en
stroomschema’s opgeheven worden?
Is de Staatssecretaris het met de leden van de PVV-fractie eens, dat het
experiment regelarme instellingen, met de handvatten voor zorgaanbieders, de zorgvernieuwingsagenda is?
II. REACTIE VAN DE STAATSSECRETARIS
Inleiding
Op 30 september (Kamerstuk 31 765, nr 95) heb ik u de tussenevaluatie
van het experiment regelarme instellingen (ERAI) toegestuurd. Met
belangstelling heb ik kennisgenomen van de vragen en opmerkingen van
de verschillende fracties naar aanleiding van die tussenevaluatie. Uw
vragen beantwoord ik in deze brief. Alvorens daarop in te gaan wil ik
opmerken dat de zorgaanbieders die hebben deelgenomen aan ERAI
hierin veel geïnvesteerd hebben. Zij hebben met passie en betrokkenheid
gewerkt, hun organisatie aangepast, nieuwe zorgvormen ontwikkeld en
daarmee samenhangende administratieve procedures en registraties
ontwikkeld. Ik ben hen daarvoor zeer erkentelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

8

De winst op het gebied van efficiency en effectiviteit is aantoonbaar in
deze experimenten. Aan de andere kant hebben de betrokken ZBO’s ook
aantoonbare meerkosten gemaakt. Het is niet mogelijk om op een
betrouwbare wijze de winsten aan de ene kant en de meerkosten aan de
andere kant te extrapoleren naar een landelijk niveau. Het betreft immers
losstaande metingen bij instellingen die niet representatief zijn voor het
landelijk gemiddelde. Het betrof koplopers en vernieuwers waarvan een
deel al een zeer lage overhead had.
Bovenstaande neemt niet weg dat de experimenten zeer kansrijk waren en
nog steeds zijn. Ik vind het daarom van groot belang dat experimenteren
en innoveren in de langdurige zorg mogelijk blijft en wordt gestimuleerd.
Alleen zo kunnen we er zorg voor dragen dat de zorg blijft aansluiten bij
de behoefte van cliënten, de uitvoering doelmatig is en dat de zorg
betaalbaar blijft. ERAI heeft hierin een belangrijke bijdrage geleverd. De
leden van de PvdA-fractie vragen hoe ERAI een verdergaande impuls kan
krijgen. Momenteel ben ik in gesprek met de zorgaanbieders die willen
continueren in het kader van ERAI. De instellingen die willen doorgaan
krijgen van mij een ondersteuningsbrief voor de periode van een jaar, dus
tot 1 januari 2015. Drie maanden na afronding van een experiment wordt
van de zorgaanbieder een eindevaluatie verwacht.
Met oog op het stimuleren van innovatie richt ik momenteel een taskforce
in die belemmeringen in de bekostiging op dit terrein in kaart brengt en
advies uitbrengt over hoe innovaties verder te stimuleren. Tegelijkertijd
werk ik aan een zorgvernieuwingsagenda voor de langdurige zorg. Ik zal
deze de Kamer vóór de zomer van 2015 toe zenden. Hierin wordt een
aantal onderdelen nader uitgewerkt. Het vertalen van tussentijdse
uitkomsten van de experimenten in het kader van de proeftuinen en pilots
«betere zorg met minder kosten» en van de uitkomsten van de ERAI is één
van die onderdelen. Het starten of continueren van experimenten in het
kader van deze vernieuwingsagenda is dat ook.
Resultaten vertalen en borgen
De leden van de SP-fractie vragen waarom het nodig is te experimenteren
en of dit niet impliceert dat het financieringsstelsel van de langdurige zorg
niet goed is. Ik vind initiatieven die beogen om de kwaliteit in de langdurige zorg te verbeteren zeer belangrijk. Ook vind ik het belangrijk dat bij
dergelijke initiatieven goed wordt nagegaan waar verbeterpunten liggen
en wat goede manieren zijn om deze verbeterpunten op te pakken. Soms
kan het middel van experiment daarvoor het beste worden ingezet. Ik deel
niet de conclusie dat ERAI betekent dat het bekostigingssysteem niet
passend is. Zoals uit de tussenevaluatie blijkt, is het wegnemen van
administratieve belemmeringen slechts deels in handen van de overheid.
Voor veel deelnemende zorgaanbieders was het experiment regelarme
instellingen een aanleiding om de interne regels ter discussie te stellen en
te verminderen. De experimenten hebben bovendien zichtbaar gemaakt
dat er vaak meer ruimte is binnen de wettelijke kaders dan gedacht.
Naar aanleiding van de evaluatie willen de leden van de SP-fractie weten
over welke periode de experimenten geëvalueerd zijn en of er recentere
resultaten beschikbaar zijn dan in de tussenevaluatie gemeld. De
tussenevaluatie heeft een kwalitatief en een kwantitatief deel. Het
kwalitatieve deel betreft de eerste anderhalf jaar van de experimenten. De
door de zorgaanbieders gerapporteerde cijfers (kwantitatieve deel)
hebben vrijwel altijd betrekking op het verschil tussen het gemiddelde van
de ERAI periode (de eerste negen maanden van 2013) en het gemiddelde
van het daaraan voorafgaande jaar. Tevens is aan de zorgaanbieders
gevraagd om na afloop van het experiment een eindevaluatie van hun
experiment te geven, indien gewenst met de hulp van «In voor zorg!».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

9

Hierin zullen nadere gegevens kunnen worden gepresenteerd. Op dit
moment zijn er nog geen eindevaluaties en meer actuele resultaten en
ervaringen beschikbaar dan die in de tussenevaluatie staan.
De leden van de PVV-fractie vragen naar een landelijke vertaling van de
tussenresultaten van ERAI naar besparingen en extra cliënten die met
deze besparingen geholpen kunnen worden. Deze vragen stellen ze in het
algemeen, met betrekking tot de overhead, in relatie tot lumpsumfinanciering en ten aanzien van vereenvoudiging van het proces van
zorginkoop.
In de inleiding heb ik aangegeven dat de effecten niet één op één landelijk
kunnen worden vertaald. Enerzijds omdat binnen het experiment
organisaties hebben aangeven geen volumereductie te hebben gerealiseerd of juist zelfs een volume toename hebben gerealiseerd. Anderzijds
omdat deze organisaties niet representatief zijn voor de totale populatie
zorgaanbieders in de langdurige zorg en sprake is van specifieke
aanpassingen binnen de verschillende organisaties, die niet van
toepassing hoeven te zijn op andere organisaties in het zorgveld.
Specifiek in relatie tot overhead kan ik melden dat er geen landelijk
gemiddeld overheadcijfer bekend is voor de langdurige zorg. De experimenten bevinden zich nu in de fase van experimenteren en evalueren. Pas
in komende jaren zal blijken of en hoe dat wordt vertaald in het bedrijfsproces. Hoe de primaire processen vorm krijgen of worden aangepast, is
aan de zorginstelling zelf. Het is de beslissing van de zorginstelling om te
kijken hoe zij hun bedrijfsprocessen inrichten en om hun bedrijf of
instelling door te lichten. Het is goed dat bedrijven en instellingen hun
bedrijfsprocessen kritisch beoordelen. Vragen over hoeveel een bepaalde
centrale overheadsnorm zou opleveren, ervan uitgaande dat een
dergelijke norm eenduidig is en goed meetbaar, zijn niet te beantwoorden.
Het opleggen van een centrale norm betekent ook extra administratie en
inrichting daarvan, mogelijk tijdschrijven voor de medewerkers, controle
en toezicht.
Ten aanzien van de vragen van de leden van de fractie van de PVV over
een landelijke vertaling van de resultaten die zorgaanbieder JP van den
Bent heeft behaald bij het vereenvoudigen van het zorginkoopproces, kan
ik opmerken dat de vereenvoudigde manier van inkoop de coördinator
financiële zaken van de JP van den Bent Stichting, 143 uur heeft bespaard
vergeleken met andere jaren. Dit resultaat is niet direct te extrapoleren
omdat het hier één meting betreft, waarbij niet duidelijk is of de instelling
representatief is. De leden van de PVV vragen ook naar mijn perspectief
op de uitkomsten van onderzoek naar de ABWZ-brede zorgregistratie en
vragen hoeveel extra cliënten geholpen kunnen worden bij het standaardiseren van het zorginkoopproces. Als bijlage bij de brief van 23 december
2011 (Kamerstuk31 765, nr. 53) heeft de Kamer het onderzoeksrapport van
bureau Plexus ontvangen. De conclusie van de onderzoekers was dat een
sterke vereenvoudiging noodzakelijk was. Gesteld kan worden dat de
noodzaak om tot vereenvoudiging te komen door velen werd gedeeld.
Inmiddels is het beeld echter enigszins gedateerd omdat er aanzienlijke
progressie is geboekt rond het vereenvoudigen van het berichtenverkeer.
Over het algemeen verlopen de besluitvormingsprocessen rond de
standaarden naar tevredenheid van de ketenpartners. De gegevensuitwisseling tussen de ketenpartners in de AWBZ geschiedt op dit moment
op basis van de standaarden. Deze treft u aan op www.istandaarden.nl.
Uiteraard zijn partijen zelf ook aan zet om binnen de organisatie de
gegevensuitwisseling te optimaliseren. Het is niet te kwantificeren welke
besparingen mogelijk zijn indien het berichtenverkeer verder zou worden
gemoderniseerd. Voor de volledigheid verwijs ik deze leden tevens naar
mijn brief aan de Tweede Kamer van 27 juni 2014 (Kamerstuk 33 891, nr.
13), waarin ik verslag doe van de resultaten die geboekt zijn met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

10

reduceren van de administratieve lasten in het proces van de inkoop van
langdurige zorg voor 2015 en de verdere stappen die nog gezet zullen
worden.
De leden van de PVV-fractie wijzen tenslotte op verbeteringen die met ICT
bereikt kunnen worden en vragen naar de opbrengsten van de aanpak van
Fundum indien dat landelijk wordt uitgerold. In het evaluatierapport is in
een aantal gevallen een verbetering doorgevoerd op ICT vlak. Gewezen
kan worden op bijvoorbeeld het digitaliseren en workflow toepassen van
formulieren (Opella), het vereenvoudigen van het zorgplan door het
destilleren van informatie uit het ECD (Prisma) of het invoeren van een
ECD en een wireless infrastructuur (Vilente, Philadelphia). Er zijn geen
cijfers bekend over wat het zou opleveren als de aanpak van Fundum
landelijk uitgerold zou worden, daarbij wijs ik er op dat keurmerken vanuit
de rijksoverheid niet verplicht worden gesteld.
De leden van de PvdA vragen hoe ik ga zorgdragen voor het borgen van
de resultaten van de experimenten die straks ten einde lopen. Een
belangrijke uitkomst van de tussenevaluatie van ERAI is dat heel veel
mogelijk is zonder dat daarvoor wettelijke regels in de weg staan. Het ging
ERAI zorgaanbieders niet zozeer om minder regels, maar om regels die
beter aansloten op de praktijk van de zorgprofessional. De ERAI
aanbieders hebben kritisch gekeken naar hun eigen processen, en
medewerkers en cliënten meer in samenspraak de dagelijkse zorgverlening vorm laten geven. Het is aan het veld om in deze gevallen in
onderling overleg de tussenresultaten verder te borgen en landelijk te
verspreiden. Veel oplossingen zijn ook al door veldpartijen zelf geïmplementeerd.
Op rijksniveau zijn wijzigingen doorgevoerd die hebben geleid tot het
terugdringen van administratieve lasten waaronder het aanpassen van het
jaardocument maatschappelijke verantwoording en het moderniseren en
vereenvoudigen van het berichtenverkeer van de AWBZ-brede zorgregistratie.
Verder zijn met de experimenterende zorgaanbieders en de stakeholders
gesprekken gevoerd om per experiment te kijken hoe de geïmplementeerde werkwijzen en bereikte resultaten kunnen worden gecontinueerd
vanaf 2015 onder de Zvw en Wmo 2015. Op de relatie met het wetsvoorstel voor de Wet Langdurige Zorg (Wlz) kom ik later in deze brief terug.
Daarnaast wordt het vertalen van de uitkomsten van de experimenten
regelarme instellingen onderdeel van de zorgvernieuwingsagenda voor
de langdurige zorg zoals ik hierboven heb beschreven.
De leden van de SP-fractie vragen onder welke voorwaarden de resultaten
van de experimenten voldoende (sterk) zijn om op te nemen in de
uiteindelijke systematiek. Het antwoord op deze vraag is te vinden in het
Kabinetsplan aanpak administratieve lasten (Kamerstuk 31 765, nr. 50) en
de brief aan Uw Kamer van 23 december 2011 over het Experiment
regelarme instellingen (Kamerstuk 31 765, nr. 53). In deze documenten
staat dat als in het experiment blijkt dat de kwaliteit of doelmatigheid van
de regel (inderdaad) niet te lijden hebben onder de afwezigheid van de
regel, deze voor de gehele langdurige zorg kan komen te vervallen.
ERAI continueren
Vanuit de leden van de PvdA wordt de vraag gesteld hoe ik ervoor ga
zorgen dat de experimenten voortgezet kunnen worden. Door de NZa een
aanwijzing te geven voor het maken van een beleidsregel over het
continueren van het experiment regelarme instellingen, ondersteun ik de
zorgaanbieders die hun experiment op het terrein van bekostiging willen
voortzetten. Een randvoorwaarde hiervoor is wel dat deze zorgaanbieders
tijdig hierover afspraken maken met de zorgverzekeraars, dan wel
zorgkantoren. De aanwijzing aan de NZa maakt experimenten op het
terrein van bekostiging mogelijk, niet voor andere deelterreinen waarop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

11

geëxperimenteerd wordt. De leden van de CDA-fractie vragen daarbij hoe
lang de beleidsregel van de NZa inzake de verlening van het experiment
regelarme instellingen voor de bekostiging van de Wlz blijft gelden. Deze
blijft gelden totdat de nieuwe bekostiging onder de Wlz van kracht is.
Kan ERAI uitgebreid worden voor nieuwe zorgaanbieders zo vragen de
leden van de SP en PVV-fractie zich af? Dit is niet het geval. ERAI wordt nu
niet uitgebreid, alleen verlengd. Ik heb voor de reeds deelnemende
zorgaanbieders voor deze verlening gekozen omdat gebleken is dat voor
een aantal experimenten meer tijd nodig is om tot renderende resultaten
te komen. De zorgaanbieders zijn na een zorgvuldige procedure beoordeeld op hun plannen en geselecteerd. Het veld heeft in 2011 120
voorstellen voor experimenten ingediend. Deze voorstellen zijn door VWS
samen met de NZa, CVZ, CIZ en IGZ beoordeeld. Na deze voorselectie
heeft er nog een vervolggesprek plaatsgevonden met als eindresultaat dat
28 zorgaanbieders in staat bleken te zijn om met ERAI te starten. Die
experimenten die aangeven te willen vervolgen kunnen dat gedurende
2015 doen. Daarbij worden, ingaand op de vraag van de leden van het
CDA, de uitgangspunten van het experiment niet aangepast.
Naast ERAI loopt echter nog een aantal andere experimenten, zoals de
proeftuinen. En ik ga experimenten starten op het terrein van de
persoonsvolgende bekostiging. Deze staan wel open voor andere
aanbieders. Vernieuwing van de zorg is een doorlopend proces en wordt
op verschillende manieren uitgewerkt.
De leden van de PVV en SP-fractie vragen zich af of de aan ERAI deelnemende zorgaanbieders zich na afloop van hun experiment weer moeten
voegen naar de vigerende regels? Een voorwaarde voor deelname aan
ERAI was dat de deelnemende zorgaanbieders na de experimenteerperiode in staat en bereid zijn om zich aan te sluiten bij het dan gangbare
model van sturing en bekostiging van de zorg. De deelnemende instellingen hebben hier mee ingestemd. Uiteraard zal hierbij altijd bezien
worden hoe de bereikte resultaten hier zo goed mogelijk op één lijn
kunnen worden gebracht.
Tot slot ben ik verheugd naar aanleiding van de vraag uit de fractie van de
PVV of er ERAI deelnemers zijn die het vertrouwen dat gepaard gaat met
het kunnen experimenteren hebben beschaamd, te kunnen melden dat er
geen voorbeelden zijn van zorgaanbieders die het vertrouwen hebben
beschaamd.
Relatie met de Hervorming van het Langdurig Zorgstelsel
De leden van de PVV-fractie vragen zich af waarom er nieuwe wetgeving
voor de langdurige zorg gemaakt is. De Wlz markeert een fundamentele
trendbreuk met het verleden. De regering wil een omslag in het denken
over de langdurige zorg en het handelen in de praktijk bewerkstelligen.
Om de ambities van de regering met de Wlz op het gebied van kwaliteit
en betrokkenheid te bereiken, worden ten opzichte van de huidige AWBZ
verschillende verbeteringen doorgevoerd die nieuwe werkwijzen
stimuleren en de langdurige zorg voor de cliënt beter te maken, zodat
deze bijdragen aan behoud of verbetering van de kwaliteit van leven.
Eén van de redenen om te starten met het experiment regelarme
instellingen was dat professionals hun vak terug moeten krijgen. De
analyse was destijds dat externe en interne regels daarvoor een belemmering vormden. Om de experimenten mogelijk te maken, zijn werkwijzen
en regels aangepast. Het meest ingrijpend was evenwel de noodzakelijke
cultuurverandering. In antwoord op de vraag van de leden van de
PVV-fractie naar de wijze waarop ERAI als inspiratie voor de Hervorming
van de Langdurige Zorg (HLZ) heeft gediend kan gesteld worden dat deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

12

analyse ook is toegepast bij het maken van de Wlz. Zowel in de ouderenzorg, de geestelijke gezondheidszorg als in de gehandicaptenzorg is een
trend waarneembaar van langere actieve participatie en een grotere
zelfstandigheid en zelfredzaamheid, wat ondermeer tot uitdrukking komt
in woonvormen die beter passen bij de individuele wensen en mogelijkheden van cliënten. De Wlz biedt ook meer ruimte voor de professionals
in de zorg door het duidelijke onderscheid tussen de indicatie en het
zorgplan. Hierdoor wordt de te leveren zorg minder bepaald door het
indicatiebesluit en meer door een gesprek over de individuele zorgbehoefte. Ook biedt de Wlz meer ruimte voor innovatie en experimenten
doordat er een experimenteerartikel in de wet is opgenomen. Daarbij
verwerp ik het beeld dat de leden van de PVV-fractie schetsen dat ik
grofweg snij in de zorg. Ik heb de Kamer de afgelopen periode uitgebreid
geïnformeerd over de uitgangspunten van de hervorming van de
langdurige zorg. Ik zie de bevindingen van de tussenevaluatie van de
experimenten dan ook als goed middel om de hervorming vorm te geven
en de kwaliteit van welbevinden te verbeteren.
De leden van de PVV-fractie vragen hoe ik meer eenvoud aangebracht heb
in het herziene langdurige zorgstelsel. De HLZ houdt een aanzienlijke
vereenvoudiging voor partijen in. Voorheen was het bijvoorbeeld zo dat
cliënten hulp thuis konden krijgen via de Wmo (bijvoorbeeld huishoudelijke hulp), de AWBZ (verpleging, verzorging, begeleiding) en de Zvw
(bijvoorbeeld Medisch Specialistische Verpleging Thuis). Na realisering
van de hervorming wordt dit tot Wmo (huishoudelijke hulp en
begeleiding) en Zvw (verpleging, verzorging, medisch specialistische
verpleging thuis) teruggebracht. Een ander voorbeeld is dat veel van de
experimenten betrekking hadden op de extramurale functies die werden
gebruikt voor indicatiestelling, bekostiging, informatievoorziening,
verantwoording. Zowel in de Zvw als in de Wmo staat maatwerk centraal
en verlaten we de dwingende administratieve werkelijkheid van functies
en klassen.
Zowel de leden van de SP als van de PVV vragen naar de wijze waarop de
ervaringen uit ERAI zijn meegenomen in de vormgeving van de HLZ en
Wlz. De regering heeft de uitkomsten van de tussenevaluatie ERAI zo veel
als zinvol meegenomen bij de vormgeving van de HLZ. Voorbeelden
hiervan zijn dat binnen de zorg en ondersteuning onder de Wmo 2015 en
de Zvw de functie indicatiestelling als extra stap niet meer bestaat. Er is
ook gebleken dat een aantal experimenten nog verder uitgewerkt moet
worden om een goede bijdrage te kunnen leveren aan de vormgeving en
implementatie van het langdurig zorgstelsel. Gelet hierop wordt waar dat
nodig is de ruimte geboden het experiment in het kader van ERAI een jaar
te verlengen. In de nog op te stellen zorgvernieuwings- en innovatieagenda zal bezien worden welke eindresultaten van ERAI de basis kunnen
vormen voor nieuw beleid, dat nog beter aansluit bij de belevingswereld
van de cliënt.
De leden van de PVV-fractie vragen waarom ERAI als inspiratiebron voor
de Wlz niet opgenomen is in het wetsvoorstel. De uitgangspunten van
ERAI zijn wel degelijk de inspiratiebron voor de HLZ. Wat de ERAI
experimenten mij hebben laten zien is hoe de deelnemende instellingen
hun interne organisatie op de schop hebben genomen en medewerkers
en cliënten veel meer in samenspraak, met respect voor ieders kennis en
kunde, wensen en verlangens, de dagelijkse zorgverlening laten
vormgeven. Medewerkers hebben geleerd de vraag achter de vraag te
herkennen, hebben ruimte gekregen en genomen om buiten de gebaande
paden oplossingen verzinnen. Cliënten ervaren regie over eigen leven,
ook als dat in een zorginstelling is. Mantelzorgers vormen een natuurlijker
onderdeel van het dagelijks reilen en zeilen van de organisatie. Dat heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

13

mij geïnspireerd bij de vormgeving van het nieuwe stelsel van de
langdurige zorg. De Wlz, de Wmo 2015, de Zvw, alle drie ademen zij deze
beweging, de herverdeling van verantwoordelijkheden, de positie van de
cliënt in het systeem van de langdurige zorg. In de Wlz is een en ander
met name in de regelgeving rond het zorgplan terecht gekomen, in de
regels ten aanzien van de bekostiging van de zorg ga ik nog zorgen voor
afstemming en in de kwaliteitsverantwoording zie ik mogelijkheden om
partijen die daarover gaan tot elkaar te brengen rondom de resultaten van
experimenten op dat vlak. De Wlz biedt meer ruimte voor innovatie en
experimenten doordat er een experimenteerartikel in de wet is
opgenomen. De uitkomsten van de experimenten regelarme instellingen
worden bezien en meegenomen bij de zorgvernieuwingagenda voor de
langdurige zorg.
De leden van de PVV-fractie vragen tenslotte waarom toezending pas na
de zomer heeft plaatsgevonden en waarom de resultaten van de
tussenevaluatie niet zijn meegenomen tijdens de wetsbehandeling van de
Wlz. De met de instellingen afgestemde finale versie van de tussenevaluatie is in mei 2014 afgerond. Hiermee was het rapport gereed, maar
voor de beleidsbrief aan uw Kamer was nadere afstemming nodig met
alle stakeholders. Dit heeft ertoe geleid dat de brief niet alleen ingaat op
de resultaten van de evaluatie, maar meteen ook kan dienen als voorhang
voor de aanwijzing die ik op grond van artikel 7 van de Wet marktordening
gezondheidszorg (WMG) aan de NZa van plan ben te geven over de
verlenging van het experiment regelarme instellingen binnen de kaders
van de Zorgverzekeringswet en de AWBZ, dan wel de Wlz. Met het
antwoord op deze vraag voldoe ik ook aan de vraag van Kamerlid Agema
over het tijdstip van toezending in de procedurevergadering van 1 oktober
2014.
Indicatiestelling binnen ERAI
De leden van de PVV-fractie vragen waarom in de Wlz is neergelegd dat
het CIZ de indicatiestelling verricht, terwijl uit de tussenevaluatie blijkt dat
er goede resultaten te boeken zijn met gemandateerde indicatiestelling en
op welke manier de ervaringen en leereffecten met betrekking tot de
indicatiestelling als inspiratiebron hebben gediend bij het wetsvoorstel
Langdurige Zorg.
Het is belangrijk dat het recht op toegang tot de Wlz, waarvoor de
toegangscriteria anders zullen zijn dan voor de huidige AWBZ, op een
goede manier wordt getoetst en vastgesteld. Juist het feit dat de
hervorming van de langdurige zorg met ingang van 1 januari 2015 in de
praktijk gebracht gaat worden, maakt dat in de eerste tijd, en op voorhand
is niet te zeggen hoe lang dat zal zijn, elk domein zijn eigen manier van
werken om een zorgvraag te adresseren gaat uitvoeren: de verzekeraars
voor de Zvw, de gemeenten voor de Wmo 2015 (en de Jeugdwet) en het
CIZ voor de Wlz. Aanbieders van zorg leveren die aan cliënten in alle of
bepaalde domeinen: zorgorganisaties kunnen zowel wijkverpleegkundigen in dienst hebben (contract met zorgverzekeraar), als verzorging en
begeleiding bieden (contract met gemeente) en daarnaast complexe
multidisciplinaire zorg met verblijf verzorgen (contract met een zorgkantoor). Alle partijen in alle domeinen moeten een nieuw evenwicht gaan
vinden in de beoordeling van iemands zorg- en ondersteuningsbehoefte.
Als meteen gekozen zou worden voor mandaat, terwijl het CIZ ook met de
nieuwe wet moet leren werken en om die reden dat mandaat niet
optimaal kan ondersteunen, kan het zo zijn dat zorgaanbieders in een
ongewenste situatie terecht komen van tegengestelde belangen. Pas als
na verloop van tijd duidelijk wordt dat er zich een nieuw evenwicht
aftekent acht ik de tijd rijp na te denken over een hernieuwde introductie
van het mandaat. Hoe dat er uit moet gaan zien en onder welke condities

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

14

dat kan worden verleend zal later worden verkend. Dat de verworvenheden van de ERAI daaraan zullen bijdragen staat voor mij vast.
De leden van de PVV-fractie vragen naar de uitzonderingssituaties
waaraan ActiZ refereert in een brief. In een experiment wordt gewerkt in
afwijking van de gebruikelijke werkwijze. In die zin is er sprake van een
«uitzonderingsituatie». Actiz doelt daar ook zelf op in haar brief d.d.
14 maart 2014 waar zij opmerkt dat «een ERAI indicatie bijvoorbeeld niet
overdraagbaar is aan een andere locatie of andere organisatie». Indien
besloten wordt om een werkwijze die zich binnen het experiment heeft
bewezen, als standaard werkwijze te hanteren, heft zich daarmee de
uitzonderingssituatie op. Bijvoorbeeld planning is realisatie, waarmee
landelijk een oplossing is aangereikt voor de minutenregistratie. Het is mij
niet bekend op welke uitzonderingssituaties gedoeld wordt.
De leden van de PVV-fractie vragen in relatie tot bovenstaande waarom
een ERAI-indicatie niet overdraagbaar is naar een andere locatie of andere
organisatie. De ERAI indicatie is niet overdraagbaar omdat bijvoorbeeld
de wijze van vaststelling van de zorgbehoefte dusdanig afwijkt van het
reguliere proces dat instellingen die op de normale manier hun zorg
organiseren daarmee niet uit de voeten kunnen. Te denken valt aan een
indicatie voor één product dat voor een experiment in het kader van ERAI
is ontworpen. Andere zorgaanbieders kennen dat product niet en kunnen
om die reden de indicatie die dat product duidt niet leveren. Of dat
indicaties hoog worden vastgesteld, omdat dat ruimte biedt aan professional en cliënt én in dat geval de feitelijke zorgverlening in combinatie
met een lumpsum vergoeding juist zorgt voor kostenbeheersing. Een
dergelijk besluit zou door een andere aanbieder overgenomen moeten
worden en de cliënt zou erop kunnen staan dat het hele besluit ten uitvoer
wordt gelegd, terwijl de reële zorgbehoefte een andere is.
ERAI in de Zorgverzekeringswet
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er een onderscheid wordt
gemaakt tussen experimenten die onder de Wlz vallen en experimenten
die onder de Zvw vallen. In het kader van de HLZ verandert de bekostigingssystematiek van de langdurige zorg vanaf 2015. Experimenten op
het terrein van bekostiging die eerst alleen onder de AWBZ vielen kunnen
vanaf 2015 door de herverdeling van verantwoordelijkheden te maken
krijgen met verschillende wetten; de Wlz en de Zvw. Daarom is dit
onderscheid gemaakt. In de praktijk betekent dit dat de zorginstellingen
die hun experiment willen verlengen tot en met 2015, op onderdelen met
veranderde regels te maken kunnen krijgen. Maar dit neemt niet weg dat
ik verlenging van deze experimenten zowel onder de Wlz als de Zvw
onderschrijf.
Vanuit de leden van de PVV-fractie is gevaagd naar de rol van de
zorgverzekeraar bij het maken van afspraken over de bekostiging in het
kader van de Zvw. In de Zvw is het gebruikelijk dat een zorgverzekeraar
afspraken maakt met de zorgaanbieder. Er is sprake van een onderhandeling tussen beide partijen. Zij moeten uiteindelijk overeenstemming
bereiken over deze afspraken, die tot uiting komen in het contract tussen
zorgverzekeraar en zorgaanbieder. Indien een zorgverzekeraar nee zegt
tegen de manier van bekostiging uit het experiment is het aan de
zorgaanbieder om hier met de zorgverzekeraar over in gesprek te gaan.
Overigens is een zorgaanbieder zelf ook vrij om niet akkoord te gaan met
een contract dat wordt aangeboden.
Ik zal een toelichting geven op de vraag van de leden van de PvdA-fractie
over de invloed van VWS op de afspraken die tussen zorgaanbieders en
de zorgverzekeraars gemaakt worden over het leveren van zorg. Met deze
voorgenomen aanwijzing kan de NZa beleidsregels opstellen, welke het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

15

mogelijk maken dat zorgaanbieders en zorgverzekeraars afwijkende
afspraken kunnen maken in het kader van ERAI ten opzichte van de
reguliere werkwijze. De zorgaanbieders en de zorgverzekeraar moeten in
onderling overleg tot het gewenste resultaat komen en passende
afspraken maken over de levering van zorg en de verantwoording
hierover. Ik heb geen middelen om de zorgverzekeraars te dwingen, wel
heb ik in het kader van ERAI bij zorgverzekeraars het belang van tot een
overeenstemming te komen benadrukt.
Toekomstige bekostigingssytematiek
De leden van de SP-fractie hebben vragen gesteld over het proces met
betrekking tot het vormgeven van de bekostigingssystematiek.De regering
streeft er naar om verbeteringen in de bekostigingssystematiek vanaf
2017 door te voeren. Daar waar dit mogelijk is, streeft de regering er naar,
in overleg met betrokken partijen reeds vanaf 2016 hier een aanvang mee
te maken. De wijze waarin de resultaten van de experimenten worden
betrokken in het verbeteringen van de bekostigingssystematiek is
onderdeel van de nadere uitwerking. Ik ben het met de leden van de PvdA
eens dat de opgedane ervaringen benut moeten worden en dat de
ERAI-experimenten voor de ontwikkeling van nieuwe bekostigingssystemen van belang zijn. Ik kan echter, in antwoord op de vraag van leden
van de PVV-fractie of bij de nieuwe bekostiging van de Zvw en Wlz
rekening wordt gehouden met de resultaten van ERAI, nog niet vooruitlopen op de manier waarop dat gaat gebeuren, dat is onderdeel van
nadere uitwerking. De leden van de SP-fractie zijn daarbij van mening dat
er gewacht moet worden met de vaststelling van de uiteindelijke
bekostigingssystematiek totdat alle resultaten van de experimenten
beschikbaar zijn. De regelgeving, zoals de Wlz, Zvw of de Wmo 2015 bleek
veelal niet belemmerend voor de werkwijzen die door de deelnemers aan
het experiment regelarme instellingen zijn ontwikkeld. Het is daarom niet
nodig om te wachten met het verbeteren in de bekostigingssystematiek
totdat alle resultaten van de experimenten beschikbaar zijn.
De leden van de PVV-fractie willen weten of de nieuwe bekostiging Zvw
en Wlz alleen van toepassing is op de deelnemers van het experiment. De
regering streeft er naar om verbeteringen aan te brengen in de bekostigingssystematiek van de Zvw en de Wlz. Deze voorgenomen verbeteringen in de bekostigingssystematiek zijn niet alleen van toepassing op
deelnemers van het experiment.
De leden van de VVD-fractie vragen mij of ik het met hen eens ben dat
onder de nieuwe bekostiging van de wijkverpleging voortzetting van de
experimenten mogelijk gemaakt moet worden. Middels de aanwijzing aan
de NZa betreffende bekostiging onder de Zvw heb ik dat gedaan.
De leden van de PVV-fractie vragen zich af of er bij de bekostiging van de
wijkverpleegkundige rekening gehouden wordt met de resultaten van het
experiment? De bekostiging in 2015 betreft een vereenvoudiging van de
huidige prestaties in de AWBZ en Zvw. In totaal gelden nu 10 prestaties
voor verpleging en verzorging in de AWBZ en 4 voor Medisch Specialistische Verpleging Thuis in de Zvw. In 2015 wordt er overgegaan naar in
totaal 10 prestaties. Deze wijze van bekostigen en vereenvoudigen van
prestaties is in nauw overleg met veldpartijen tot stand gekomen. Daarbij
is het doel van de nieuwe bekostiging (vanaf 2016) om niet meer te
bekostigen per handeling, maar om een beperkt aantal zorgcategorieën te
introduceren met een gemiddeld tarief. Tevens komt er ruimte voor
beloningsafspraken op basis van (gezondheids)uitkomsten. Voor de
verantwoording over de geleverde zorg, vormt de uitvoering van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

16

zorgplan het uitgangspunt, en niet de geleverde uren of de precieze
handelingen. Op deze manier wordt de verantwoordingslast beperkt.
Tenslotte vragen de leden van de CDA-fractie naar de bekostiging van de
experimenten op het terrein van verpleging en verzorging. In 2015 is er
voor gekozen om de wijkverpleging te bekostigen op de huidige AWBZ
prestaties, die waar mogelijk vereenvoudigd zijn. Dat betekent dat de
huidige AWBZ experimenten ook makkelijker kunnen worden voortgezet
in 2015, juist omdat er nog sprake is van AWBZ bekostiging. In 2016 wordt
er overgegaan op een gehele nieuwe bekostiging. Het doel van de nieuwe
bekostiging is om niet meer te bekostigen per handeling, maar om een
beperkt aantal zorgcategorieën te introduceren met een gemiddeld tarief.
Dat betekent dat een zorgaanbieder een vast bedrag ontvangt voor de te
leveren zorg waarbinnen de zorgverlener naar eigen inzicht kan handelen.
Administratieve lasten en bureaucratie
De leden van de SP-fractie vragen naar mijn mening over bureaucratie en
regels. Regels en regelende instanties zijn soms nodig om processen in
goede banen te leiden en belastinggeld zo goed mogelijk te besteden. Ik
deel dan ook de mening van de leden van de SP dat regels zinnig kunnen
zijn.
De leden van de PvdA-fractie vragen een toelichting op de vaststelling dat
er dubbele administraties gevoerd moeten worden ten behoeve van ERAI.
Aan het experiment zijn enkele voorwaarden verbonden die met name
betrekking hebben op het waarborgen van de positie van de cliënt.
Hierdoor is het voor sommige aanbieders nodig om naast de registratie
die zij in het kader van het experiment regelarme instellingen nodig
hebben, ook reguliere registratie te moeten voeren. Dat is ook voor 2015
niet uit te sluiten. Het komt ook voor dat ZBO’s een dubbele administratie
moeten voeren om een uitzondering op de afgesproken processen en
gegevensuitwisseling mogelijk te maken. Eén voor de ERAI-deelnemers
en één voor de andere zorgaanbieders.
De vraag van de leden van de SP-fractie of ik weet waar alle regels,
procedures en protocollen in de zorg vandaan komen, moet ik ontkennend
beantwoorden. Naast de overheid zijn zorgaanbieders namelijk ook
verantwoordelijk voor de administratieve lasten die gevoeld worden op de
werkvloer. Uit het rapport «Meer tijd voor de cliënt», dat gepubliceerd is in
2010 en te downloaden is op www.werkenaandezorg.nl, blijkt dat het
grootste gedeelte van de administratieve lasten waarmee professionals te
maken hebben, niet samenhangen met overheidsregels, maar de wijze
waarop zorgaanbieders zelf het werk organiseren. Regels in de zorg
worden dus door diverse publieke en private partijen opgesteld en
gecontroleerd. Een totaal overzicht heb ik niet. Bij de brief aan uw Kamer
van 23 december 2011, Kamerstuk 31 765, nr. 53, is als bijlage 2 een
overzicht gevoegd van alle aan VWS gedane meldingen van hinderende
regelgeving met daarbij een reactie van de betrokken ZBO’s en VWS op
elk van deze meldingen. Dit document biedt u daarom enig overzicht.
De leden van de PVV-fractie vragen wat er met de 700 meldingen
bureaucratie is gebeurd. Deze meldingen, zo blijkt uit de bovengenoemde
brief, hadden betrekking op diverse onderwerpen: bekostiging, informatievoorziening, het jaardocument maatschappelijke verantwoording, het
kwaliteitstoezicht, de minutenregistratie, toegang tot de zorg, zorginkoop
en zorgstelsel. In de loop van 2012 heeft VWS met alle indieners van de
meldingen persoonlijk contact gehad en met alle betrokken partijen
afstemming georganiseerd over de te nemen maatregelen. Op diverse
terreinen zijn de administratieve lasten teruggedrongen, zoals:
– Het jaardocument maatschappelijke verantwoording (JMV) is in
overleg met alle betrokken partijen opnieuw beoordeeld. De rapporta-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

17

geverplichtingen zijn fors verminderd en er is meer samenhang in de
uitvraag gekomen.
– Door de introductie van het declaratiebericht geven zorgaanbieders
hun productie aan en is er geen sprake meer van een «dubbele»
productiemonitor.
– De meeste meldingen gingen over de minutenregistratie. Samen met
het veld is een alternatief ontwikkeld, waarin het zorgplan de basis is.
De zorgaanbieder is niet verplicht om een minutenregistratie te
voeren. Dit traject is uitgewerkt onder de noemer «planning is
realisatie».
– Het berichtenverkeer van de AWBZ-brede zorgregistratie (AZR) is
gemoderniseerd en vereenvoudigd. Daarvoor is een nieuwe release
uitgerold.
– Met de IGZ zijn afspraken gemaakt om bij het kwaliteitstoezicht meer
rekening te houden met de specifieke situatie en de verantwoording
lichter te maken. Dat geeft meer ruimte aan zorgaanbieders.
– Op het terrein van de zorginkoop en de criteria ten aanzien van de
contractering zijn met de zorgkantoren afspraken gemaakt om de
rapportagedruk voor zorgaanbieders te verminderen. Ook is de
uitvraag van de zorgkantoren meer uniform gemaakt.
– De start van ERAI.
Op de website van «In voor zorg!» is bij het thema «Meldingen bureaucratie» nader beschreven welke acties zijn ondernomen en wat de
resultaten daarvan zijn.
Kwaliteit en keurmerken
De leden van de PVV-fractie vragen welke kwaliteitsregels in het kader van
ERAI buiten werking zijn gesteld en of de resultaten hiervan meegenomen
zijn in de Wlz. In het kader van het experiment hoefden geen overheidsregels buiten werking gesteld te worden. Een aanpassing van wetgeving
is dus niet nodig. Enkele zorgaanbieders hebben een andere kwaliteitsverantwoording ontwikkeld, die in de plaats komt van de ZI-indicatoren en de
CQ-index. In het kader hiervan zijn met de zorgkantoren afspraken
gemaakt dat de nieuwe vorm van kwaliteitsverantwoording geen straf op
het tarief kon veroorzaken bij de inkoop.
De leden van de SP-fractie stellen een aantal vragen over keurmerken in
de zorg. Op de website http://www.keurmerk.nl/NL/Zorg-en-Welzijn/
Keurmerken-in-de-zorgsector staat een overzicht van de gangbare
keurmerken die gebruikt worden in de zorg. Per keurmerk kan doorgeklikt
worden naar nadere informatie onder meer over de met het keurmerk
gemoeide kosten. Het kan in de praktijk voorkomen dat één zorgorganisatie te maken heeft met meerdere «keurmerk-eisen/eisers». Daar is
momenteel geen overzicht van. Ik heb het Zorginstituut gevraagd om in
het kader van haar werkzaamheden op het gebeid van kwaliteit van zorg
te werken aan het verminderen van de regeldruk die gemoeid is met
keurmerken. Keurmerken zijn niet verplicht, het is wel verplicht om een
kwaliteitssysteem te hebben. Ik verwacht dat zodra er een goede set
kwaliteitsindicatoren is, de behoefte aan keurmerken zal afnemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 31 765, nr. 96

18