Cluster Reclassering
Bouman GGZ
Inspectierapport
Doorlichting

Februari 2009

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Colofon

Afzendgegevens

Inspectie voor de Sanctietoepassing
Forum
Kalvermarkt 53
2511 CB Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.inspectiesanctietoepassing.nl

Pagina 3 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Inhoud

Colofon — 3
Voorwoord — 7
Samenvatting — 9
1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6
1.7

Inleiding — 13
Aanleiding en doel — 13
Reikwijdte van de doorlichting — 13
Toetsingskader — 13
Opzet — 14
Objectbeschrijving — 14
Recent onderzoek — 15
Leeswijzer — 15

2
2.1
2.1.1
2.1.2
2.1.3
2.1.4
2.2
2.2.1
2.2.2
2.3

Maatschappelijke reïntegratie — 17
Inhoud van het reclasseringscontact — 17
Advies — 17
Toezicht — 18
Werkstraffen — 19
Gedragsinterventies — 20
Samenwerking netwerkpartners — 21
Advies en toezicht — 21
Werkstraffen — 22
Conclusie maatschappelijke reïntegratie — 23

3
3.1
3.1.1
3.1.2
3.1.3
3.2
3.2.1
3.2.2
3.3

Maatschappijbeveiliging — 25
Bijdrage aan de strafrechtsketen — 25
Advies — 25
Toezicht — 26
Werkstraffen — 28
Risico-identificatie en -beheersing — 29
Advies — 29
Toezicht — 30
Conclusie maatschappijbeveiliging — 32

4
4.1
4.2
4.3
4.4
4.5

Rechtspositie reclasseringscliënten — 33
Informatieverstrekking — 33
Functioneren beklagregeling — 33
Privacy — 34
Bejegening — 34
Conclusie rechtspositie reclasseringscliënten — 35

5
5.1
5.2
5.3
5.4

Interne veiligheid — 37
Voorkoming intimidatie en agressie — 37
Veiligheid werkstrafplaatsen — 37
Omgang met incidenten — 39
Conclusie interne veiligheid — 39

6
6.1
6.2
6.3

Organisatieaspecten — 41
Personeelsmanagement — 41
Communicatie — 42
Integriteit — 43
Pagina 5 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

6.4

Conclusie organisatieaspecten — 44

7

Slotbeschouwing — 45

Bijlage 1

Aanbevelingen — 47

Bijlage 2

Afkortingen — 49

Bijlage 3

Bronnen — 51

Bijlage 4

Inspectieprogramma — 53

Bijlage 5

Geografische ligging locatie — 55

Pagina 6 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Voorwoord

De Inspectie voor de Sanctietoepassing (ISt) heeft in november 2008 een
doorlichting uitgevoerd bij het cluster Reclassering van de instelling voor
verslavingszorg Bouman GGZ te Rotterdam.
De ISt heeft geconstateerd dat de reclasseringsteams een moeilijke periode achter
de rug hebben waarin sprake was van forse capaciteitsproblemen, een hoog
ziekteverzuim, een hoge uitstroom en een door medewerkers als zeer hoog ervaren
werkdruk. Het cluster Reclassering was in die periode niet in staat aan zijn
afspraken met ketenpartners te voldoen.
Inmiddels is de organisatie beter op orde, hoewel er bedrijfsmatig en inhoudelijk
nog wel verbeterpunten zijn.
Ook merkt de ISt op dat het meten en evalueren van inhoudelijke resultaten in het
algemeen nog te weinig ontwikkeld is. De effecten van reclasseringsactiviteiten, het
behalen van doelstellingen, de tevredenheid van opdrachtgevers worden niet
systematisch gemeten.
W.F.G. Meurs
hoofdinspecteur

Pagina 7 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Samenvatting

De Inspectie voor de Sanctietoepassing (ISt) houdt onder meer toezicht op de
reclasseringsinstellingen. In november 2008 heeft de ISt een doorlichting uitgevoerd
van de Rotterdamse reclasseringsteams van Bouman GGZ, in dit rapport verder
aangeduid als het cluster Reclassering. Het doel van deze inspectie is deze teams op
hun functioneren te beoordelen aan de hand van het toetsingskader voor
reclasseringsinstellingen dat in augustus 2008 is vastgesteld. Hierin zijn opgenomen
de aspecten maatschappelijke reïntegratie, beveiliging van de maatschappij,
rechtspositie van reclasseringscliënten, interne veiligheid en organisatorische
aspecten. De ISt beschouwt daarbij de drie dimensies beleid, uitvoering en borging.
Maatschappelijke reïntegratie
Inhoud van het reclasseringscontact
Het cluster Reclassering gebruikt de RISc als het centrale instrument om de
advisering en daarmee ook het toezicht vorm te geven. Doordat er een achterstand
is in het uitvoeren van RISc’s bij toezichten die al langer lopen, zijn de interventies
binnen toezichten die vóór 2008 zijn gestart nog niet onderbouwd met een RISc.
Ook zijn de reïntegratiedoelstellingen van het toezicht niet specifiek geformuleerd
en als zodanig in de dossiers terug te vinden.
Op casusniveau is er sprake van controle en evaluatie van de uitvoering van
adviezen en toezichten. Echter, de kwaliteit van de onderzochte adviesdossiers is
nog niet helemaal constant. De mate waarin doelstellingen worden behaald wordt
niet geëvalueerd, waardoor de organisatie onvoldoende inzicht heeft in welke mate
de reclasseringsactiviteiten daadwerkelijk effectief zijn in het leveren van een
bijdrage aan de maatschappelijke reïntegratie van haar cliënten.
De uitvoering van werkstraffen door het cluster Reclassering is kleinschalig. Bij de
uitvoering van de werkstraffen formuleert de organisatie geen operationele
doelstellingen die kunnen bijdragen aan de maatschappelijke reïntegratie. In de
praktijk proberen reclasseringswerkers wel de uitvoering van de werkstraf hieraan
te laten bijdragen door bijvoorbeeld werkgestraften op vrijwillige basis naar
hulpverlening te verwijzen, of inzicht in eigen middelengebruik te geven. Bij de
plaatsing van werkgestraften op projectplaatsen houden de reclasseringswerkers
zoveel mogelijk rekening met praktische zaken als opleiding, reismogelijkheden,
maar ook met eventuele verslavingsziekten of psychische stoornissen. Het cluster
Reclassering evalueert of meet geen resultaten op het terrein van maatschappelijke
reïntegratie bij de uitvoering van de werkstraffen.
De Inspectie heeft geen gedragsinterventies kunnen inspecteren die momenteel
erkend zijn. In dit rapport wordt de uitvoering van gedragsinterventies daarom niet
beoordeeld.
Samenwerking netwerkpartners
Het reclasseringstoezicht is bijna altijd gericht op toeleiding naar zorg- of
behandelinstellingen, vooral binnen de eigen verslavingszorg. Daartoe werkt de
instelling intensief samen met andere afdelingen van Bouman GGZ. Rondom
geprioriteerde thema’s zijn er specifieke afspraken met andere instellingen.
Wat betreft het formuleren van voorwaarden waar projectplaatsen aan moeten
voldoen en verwerving en beheer van projectplaatsen voert het cluster Reclassering
geen eigen beleid uit, maar volgt zij Reclassering Nederland (RN) en worden
informele kwaliteitscriteria gehanteerd. Het cluster Reclassering gebruikt uit het
bestand van projectplaatsen dat door RN beheerd wordt een eigen selectie van
projectplaatsen. Deze selectie voldoet om de werkgestraften te kunnen plaatsen.
Pagina 9 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Evaluatie van de werkrelatie met werkstrafprojecten of de mate waarin projecten
nog aan voorwaarden voldoen vindt plaats op basis van inschattingen en informele
afspraken van de medewerkers.
Maatschappijbeveiliging
Bijdrage aan de strafrechtsketen
Het cluster Reclassering heeft afspraken met haar opdrachtgevers over de
oplevertermijnen van adviesproducten. Het tijdig leveren van rapportages was in
het verleden een probleem, maar dit is sterk verbeterd. Het lukt echter nog niet om
de rapportages voor Terugdringen Recidive (TR) tijdig te leveren, al spelen hier ook
externe oorzaken mee. Over de kwaliteit van de advisering zijn de opdrachtgevers
over het algemeen tevreden. In het voorjaar van 2008 heeft het cluster
Reclassering klantenpanelsessies georganiseerd. Naar aanleiding hiervan heeft de
instelling sjablonen en procedures aangepast. Er is aanzienlijke verbetering in het
overleg met opdrachtgevers, er is echter nog geen complete en systematische
monitoring van oplevertijden en klanttevredenheid.
In overleg met het parket vindt er een prioriteitstelling plaats in het uitvoeren van
reclasseringstoezichten. Geprioriteerde toezichten worden direct opgestart, maar bij
de overige toezichten is er sprake van een wachttijd van ongeveer drie maanden.
De instelling heeft een begin gemaakt met de opzet van een forensische polikliniek,
waarmee ze reclasseringstoezichten in de toekomst sneller ten uitvoer kan leggen.
Het cluster Reclassering hanteert de landelijk voorgeschreven procedures met
betrekking tot de uitvoering van de werkstraffen. Als gevolg van de kleinschaligheid
in de uitvoering van de werkstraffen is er momenteel sprake van een redelijk vlotte
doorstroom en een zekere zorgvuldigheid. Het cluster Reclassering legt niet in de
vorm van een schriftelijk verslag verantwoording af aan het OM over het gevoerde
beleid inzake de tenuitvoerlegging van taakstraffen.
Risico-identifactie en -beheersing
Door het gebruik van de RISc wordt in de adviezen aandacht besteed aan het
inschatten van recidiverisico’s. Er zijn de afgelopen tijd nieuwe sjablonen ingevoerd
met specifieke aandacht voor onder meer vermelding van het risico-profiel, de
toezichtovereenkomst en de aandachtspunten voor halfjaarlijkse evaluatie van een
toezicht. Het cluster Reclassering heeft echter het landelijk beleidskader voor
verbetering van de reclasseringstoezichten voor de toezichten nog niet vertaald naar
beleid en instructies voor de eigen organisatie Er is daardoor nog geen beleid met
betrekking tot een indeling in risicocategorieën met bijbehorende controlemiddelen.
Dit wordt overgelaten aan de behandelaars of uitvoerders van het toezicht.
De toezichtovereenkomst wordt niet gebruikt om specifieke doelen, tijdpad en
intensiteit van de controle te benoemen, maar bevat vooral algemene, nietgeïndividualiseerde doelstellingen en voorwaarden.
Als de ondertoezicht gestelde voorwaarden overtreedt die expliciet in het vonnis
staan of wanneer er gevaar voor personen dreigt, licht de reclasseringswerker het
parket in. Als de onder toezicht gestelde aanwijzingen van de reclassering niet
opvolgt of afspraken niet nakomt, pleegt de toezichthouder intern overleg en wordt
gewogen of het voorval aan het parket wordt gemeld of bijvoorbeeld tot een
stagnatiegesprek leidt. Dit is maatwerk. Er is geen sprake van een systematische
evaluatie van vroegtijdige beëindigingen als gevolg van overtreding van het toezicht
en de tevredenheid van opdrachtgevers over het melden van overtredingen.
Rechtspositie reclasseringscliënten
De instelling informeert niet alle cliënten bij het eerste contact pro-actief over hun
rechten en plichten. De reclasseringswerkers veronderstellen de rechten en plichten
als bekend omdat het veel reeds bekende cliënten betreft. De beklagregeling
Pagina 10 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

voldoet. Er bestaan echter twee beklagregelingen naast elkaar, die van de
gezamenlijke reclasseringsorganisaties en die van de Bouman GGZ. Dit kan
verwarrend zijn voor cliënten. De instelling hanteert het privacyreglement van de
Stichting Verslavingsreclassering GGZ (SVG), dat enigszins gedateerd is (1999).
Medewerkers houden in hun werk rekening met de privacy van de cliënt. De
kwaliteit van de bejegening van cliënten krijgt aandacht in onder meer een
gedragscode, caseloadbesprekingen en casuïstiekvergaderingen. Er wordt echter
niet op thematische wijze aandacht besteed aan kwaliteit van bejegening of
interculturele aspecten. Het cluster Reclassering evalueert de kwaliteit van het
cliëntencontact door de afname van een cliënttevredenheidsonderzoek. De gegevens
van reclasseringscliënten zijn hieruit echter niet te herleiden.
Interne veiligheid
Voorkoming intimidatie en agressie
Het cluster Reclassering beschikt over een eigen incidentenprotocol en het landelijke
incidenten protocol voor de reclassering. Meldingen worden geëvalueerd en beleid
wordt op basis daarvan ook bijgesteld.
De organisatie heeft instructies en voorzieningen om intimidatie en agressie te
voorkomen, inclusief een nazorgprocedure. Er zijn een aantal verbeterpunten op het
gebied van interne veiligheid, het management heeft deze samen met medewerkers
geïdentificeerd en werkt aan oplossingen.
De afspraken met de werkstrafprojectplaatsen zijn schriftelijk vastgelegd in een
contract. In de afspraken over de aard en wijze van het toezicht door de
projectplaats tijdens de uitvoering van de werkstraffen wordt geen specifieke
aandacht besteed aan maatregelen tegen intimidatie en integriteitschendingen. De
projectplaats dient volgens de overeenkomst toe te zien op de goede uitvoering van
de zogenaamde ‘20 standaardregels’. Hierin zijn onder andere gedragsregels voor
de werkgestrafte opgenomen.
De medewerkers werkstraf voeren geen systematisch of pro-actief tweedelijns
toezicht uit, maar reageren op eventuele signalen van de projectplaats of de
werkgestrafte.
Organisatieaspecten
Het cluster reclassering heeft een onrustige periode achter de rug. Tot 2008 was er
sprake van forse capaciteitsproblemen, een hoog ziekteverzuim, een hoge uitstroom
en werd er door de medewerkers een zeer hoge werkdruk ervaren. De organisatie
kon productieafspraken niet nakomen. Begin 2008 is er een interim-manager
aangesteld en zijn de planproductie en de formatie met elkaar in overeenstemming
gebracht. Inmiddels is de formatie bijna op orde, maar met name het adviesteam
heeft nog vacatures. Er is nu meer inzicht in de productie en de caseload van
medewerkers is nu gelimiteerd, wat voor minder werkdruk zorgt. De werksfeer is
informeel, met zorg voor elkaar, maar ook onrustig. Het cluster Reclassering
gebruikt de uitkomsten van medewerkerstevredenheidsonderzoek en
functioneringsgesprekken in de ontwikkeling van de organisatie, al krijgen niet alle
medewerkers jaarlijks een functioneringsgesprek.
De interne communicatiestructuur is vastgelegd. Er zijn regelmatige
teamoverleggen, casuïstiek- en werkbesprekingen met een goede deelname. Alleen
de intervisie is enigszins in onbruik geraakt en verdient herstart voor de nieuwe
medewerkers. Er zijn diverse externe overleggen. De communicatiestructuur wordt
niet periodiek geëvalueerd en is niet aangepast aan de laatste ontwikkelingen zoals
de invoering van de functie van werkbegeleider.

Pagina 11 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Aanbevelingen
De belangrijkste aanbevelingen van de ISt aan het cluster Reclassering luiden als
volgt:[1]
1 Start reclasseringstoezichten direct na ontvangst van de opdracht of geef bij de
opdrachtgever op casusniveau aan wanneer het toezicht gestart wordt.
2 Voldoe tijdig aan de verzoeken om reclasseringsadvies.
3 Vertaal het landelijk beleidskader toezicht naar een eigen visie en beleid en
implementeer deze. Neem daarbij op hoe op basis van inschatting van
recidiverisico het gebruik van op dit risico afgestemde controlemiddelen
geadviseerd kan worden.
4 Leg (SMART) de doelstellingen en de resultaten van reclasseringsactiviteiten ten
aanzien van reïntegratie op casusniveau vast en meet in hoeverre deze een
bijdrage leveren aan de reïntegratie van reclasseringscliënten.
5 Evalueer systematisch en periodiek de oplevertijden van
voorlichtingsrapportages, de starttermijnen van toezichten en de
klanttevredenheid van opdrachtgevers.
6 Evalueer op organisatieniveau welke adviezen zijn gegeven, welke
controlemiddelen zijn geïndiceerd en tot welke effecten en resultaten deze geleid
hebben.
7 Evalueer en analyseer op organisatieniveau het aantal vroegtijdig afgebroken
toezichten en onderzoek systematisch en periodiek de tevredenheid van
opdrachtgevers over het melden van overtredingen.
8 Leg in beleid en instructies vast op welke wijze de uitvoering van de werkstraf
een bijdrage kan leveren aan de maatschappelijke reïntegratie van de
werkgestrafte. Meet de resultaten hiervan en evalueer deze.
9 Formuleer de voorwaarden waar een projectplaats aan moet voldoen en geef
daarbij ook aan op welke wijze voldoende kwalitatieve en kwantitatieve
beschikbaarheid, inclusief taak en verantwoordelijkheidsverdeling, gerealiseerd
wordt. Evalueer de uitvoering hiervan.
10 Stel specifiek beleid vast ten aanzien van de intensiteit en aard van toezicht op
de werkgestrafte door de projectplaats en door Het cluster Reclassering. Besteed
hierbij aandacht aan het voorkomen van intimidatie en integriteitschendingen.
Evalueer de uitvoering hiervan.
11 Breng in kaart welke managementinformatie nodig is voor een goede sturing
van het werkstrafproces. Geef op basis van deze informatie vanuit het
management sturing aan het werkstrafproces.
12 Leg jaarlijks verantwoording af aan het OM over het gevoerde beleid inzake de
tenuitvoerlegging van taakstraffen, waaronder de begeleiding, het toezicht, de
genomen beslissingen en de afhandeling van klachten.
13 Informeer cliënten systematisch en pro actief over hun rechten en plichten.
14 Besteed systematisch aandacht aan interculturele aspecten van het
reclasseringswerk en -methodiek.

[1] De volledige lijst van aanbevelingen is opgenomen in bijlage 1.

Pagina 12 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

1

Inleiding

1.1

Aanleiding en doel
Aanleiding
De Inspectie voor de Sanctietoepassing (ISt) houdt toezicht op de sanctietoepassing
in Nederland. Zij doet dit ondermeer door reclasseringsinstellingen met een zekere
regelmaat op hun functioneren te beoordelen.
De Rotterdamse reclasseringsteams van Bouman GGZ (in dit rapport aangeduid als
het cluster Reclassering) zijn nog niet eerder in een doorlichting betrokken.
De doorlichting van het cluster Reclassering van Bouman GGZ is de tweede
doorlichting van een reclasseringsinstelling met gebruik van het nieuwe
toetsingskader voor reclasseringsinstellingen dat in augustus 2008 door de Inspectie
voor de Sanctietoepassing is vastgesteld. Aanleiding voor de keuze voor de
doorlichting van de Rotterdamse reclasseringsteams van Bouman GGZ zijn onder
andere de bevindingen van de Inspectie in het onderzoek naar de uitvoering van de
ISD-maatregel (zie ook paragraaf 1.6 recent onderzoek).
Doel
Het doel van de inspectie is te bezien hoe het bij het cluster Reclassering is gesteld
met de maatschappelijke reïntegratie, beveiliging van de maatschappij, rechtspositie
van reclasseringscliënten, interne veiligheid en de daarmee samenhangende
organisatorische aspecten. Aan de hand van haar oordeel doet de ISt
verbetervoorstellen in de vorm van aanbevelingen.

1.2

Reikwijdte van de doorlichting
De inspectie omvat de reclasseringsteams van Bouman GGZ die in Rotterdam
gevestigd zijn. Deze teams zijn onderdeel van het brede aanbod van verslavingszorg
van Bouman GGZ. Het werkgebied is Rotterdam. De Inspectie heeft geen oordeel
over de uitvoering van gedragsinterventies omdat het toetsingskader hiervoor niet
van toepassing is (zie paragraaf 2.1.4).

1.3

Toetsingskader
Het toetsingskader dat de ISt bij doorlichtingen van reclasseringsinstellingen
hanteert, is gebaseerd op de European rules on Community Sanctions and measures
van de Council of Europe, brieven van de Minister van Justitie, inclusief het
beleidskader toezicht, het ISD beleidskader en het Draaiboek Samenwerkingsmodel
GW-3RO, het besluit Tenuitvoerlegging Taakstraffen, en documentatie van de
Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie. Ook zijn er in sommige gevallen
aanvullende verwachtingen geformuleerd, gebaseerd op beleid dat de
reclasseringsorganisaties zelf hebben beschreven in bijvoorbeeld het Handboek
Reclassering of in door de ISt zelf geoperationaliseerde normen. Het volledige
toetsingskader is gepubliceerd op www.inspectiesanctietoepassing.nl waar het als
bijlage bij het inspectierapport is gevoegd.
Het toetsingskader bestaat uit vijf modules, een basismodule en één voor elk van de
vier reclasseringstaken: advies, toezicht, werkstrafexecutie en gedragsinterventies.
De modules worden toegepast voor zover de te inspecteren reclasseringsinstelling
de betreffende taak uitvoert.
Het toetsingskader omvat de aspecten maatschappelijke reïntegratie,
maatschappijbeveiliging, rechtspositie reclasseringscliënten, interne veiligheid en
organisatieaspecten.

Pagina 13 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Genoemde aspecten zijn opgedeeld in criteria die de Inspectie beoordeelt op de
dimensies beleid, uitvoering en borging. Bij de dimensie beleid beziet de Inspectie of
ten aanzien van het te toetsen criterium beschreven instellingsbeleid beschikbaar is
dat voldoet aan de normen uit het toetsingskader. Bij de dimensie uitvoering stelt
de Inspectie vast in hoeverre de uitvoering voldoet aan de normen en
verwachtingen. Bij de dimensie borging gaat de Inspectie na in hoeverre de
instelling de uitvoering controleert, resultaten meet, het beleid periodiek evalueert
op effectiviteit en zonodig bijstelt. Het oordeel is geformuleerd in de volgende vier
waarderingen:
• Voldoet niet aan de relevante normen en verwachtingen
• Voldoet in beperkte mate aan de relevante normen en verwachtingen
• Voldoet overwegend, maar niet volledig aan de relevante normen en
verwachtingen
• Voldoet volledig aan de relevante normen en verwachtingen.
1.4

Opzet
Methode
De methodiek voor het uitvoeren van een doorlichting bestaat uit het verzamelen
van gegevens door middel van documentonderzoek, dossieronderzoek en het
houden van interviews. In het dossieronderzoek zijn 15 adviezen, 13 toezichten, 5
werkstraffen en gedragsinterventie ingezien. Het doel van het dossieronderzoek is
een indruk te krijgen van de werkwijze van het cluster Reclassering. De selectie
binnen het dossieronderzoek beoogt geen representatieve steekproef te zijn. De
inspecteurs die het onderzoek uitvoeren houden interviews met medewerkers en
management en met lokale opdrachtgevers, in dit geval het hoofd van het
coördinatiebureau Terugdringen Recidive (CBTR) en de plaatsvervangend
hoofdofficier en een beleidsmedewerker van het Parket Rotterdam. Daarnaast
brengen de inspecteurs een bezoek aan projectplaatsen waar werkstraffen
uitgevoerd worden. In bijlage 4 is het inspectieprogramma opgenomen.
Al deze informatie wordt afgezet tegen het gehanteerde toetsingskader (zie
paragraaf 1.4) en leidt tot een beoordeling van de te toetsen criteria op de
dimensies beleid, uitvoering en borging.
Tijdpad
Op 9 september 2008 is de doorlichting formeel aangekondigd. Het onderzoek is
uitgevoerd in de periode van 4 tot en met 13 november 2008. Het conceptinspectierapport is op 6 januari 2009 voor wederhoor aangeboden aan de ad interim
directeur Forensische Zorg van Bouman GGZ. Op 10 februari 2009 is het
inspectierapport vastgesteld door de hoofdinspecteur ISt en aangeboden aan de
Staatssecretaris van Justitie.

1.5

Objectbeschrijving
Het cluster Reclassering omvat drie reclasseringsteams. Deze reclasseringsteams
zijn onderdeel van de divisie poliklinische en outreachende zorg van Bouman GGZ.
Ten tijde van de inspectie stuurde de directeur Forensische Zorg ad interim het
cluster aan. De werkzaamheden van de advies- en toezichtteams vinden plaats
vanuit één locatie in Rotterdam, waar ook andere onderdelen van Bouman GGZ
gevestigd zijn. Het team dat de gedragsinterventies uitvoert is op een andere locatie
in Rotterdam gevestigd.
Het adviesteam kent dertien reclasseringswerkers (12,4 fte), twee werkbegeleiders
en wordt geleid door een interim-teammanager. De planproductie voor 2008
bedraagt onder andere 249 voorlichtingsrapporten en 303 adviesrapporten.
Het toezichtteam heeft twee werkbegeleiders en zeventien medewerkers (15,5 fte),
waarvan er drie zich bezighouden met de uitvoering van werkstraffen. De
Pagina 14 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

planproductie voor 2008 bedraagt 883 toezichten en 116 werkstraffen. Ook deze
wordt geleid door een interim-teammanager. Het team dat de gedragsinterventies
uitvoert heeft twaalf trainers (9 fte) in dienst en wordt ook geleid door een interimmanager. De planproductie bedraagt 441 trainingen.
De teams worden ondersteund door acht administratief medewerkers (6,3 fte) en
een coördinator. Ook is er een zorgcoördinator voor de reclasseringsteams
werkzaam.
1.6

Recent onderzoek
In augustus 2005 heeft de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming
een toezichtbezoek gebracht aan de drie reclasseringsorganisaties in de regio
Rotterdam-Dordrecht. In april 2008 heeft de ISt in het kader van haar
themaonderzoek naar Inrichtingen voor Stelselmatige Daders het deelrapport voor
de ISD-locatie stadsgevangenis Hoogvliet uitgebracht. Dit rapport beschrijft ook de
bijdrage van de Rotterdamse (verslavings-)reclassering aan de uitvoering van de
ISD-maatregel. De Inspectie oordeelde in dat rapport onder meer dat de advisering
door de reclasseringsorganisaties aan de rechtelijke macht op een aantal onderdelen
kon worden verbeterd en dat de positie van de reclassering in de uitvoering van de
ISD maatregel versterkt diende te worden.

1.7

Leeswijzer
De hoofdstukken twee tot en met zes behandelen elk een toezichtaspect. Deze zijn
onderverdeeld in criteria die de inspectie toetst. Elk te toetsen criterium start met
een korte samenvatting van de normen en verwachtingen bij het betreffende
toetsingscriterium. Hierna volgt een beschrijving van de bevindingen, het oordeel en
eventuele aanbevelingen. Bij de criteria die betrekking hebben op maatschappelijke
reïntegratie en maatschappijbeveiliging zijn deze uitgewerkt naar de verschillende
reclasseringstaken. Hoofdstuk zeven betreft een slotbeschouwing waarin de rode
draad van het inspectierapport kort wordt samengevat.

Pagina 15 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

2

Maatschappelijke reïntegratie

2.1

Inhoud van het reclasseringscontact
Criterium
De inhoud van het reclasseringscontact dient een bijdrage te leveren aan de
maatschappelijke reïntegratie van de reclasseringscliënt. Dit kan door de uitkomsten
van een instrument zoals de RISc uitgangspunt te laten zijn voor door de
reclassering uitgebrachte adviezen en de activiteiten binnen een
reclasseringstoezicht.[2] Voor zover dit op grond van de uitkomsten van de RISc aan
de orde is, dienen SMART-doelstellingen geformuleerd te zijn die bijdragen aan de
maatschappelijke reïntegratie.[3]
Het executeren van werkstraffen kan bijdragen aan maatschappelijke reïntegratie
doordat deze detentieschade voorkomt, maar de werkstraf kan ook ingezet worden
om expliciete, geïndividualiseerde doelstellingen te bereiken bij werkgestraften zoals
het bevorderen van werkritme of het toeleiden naar zorg.
Het reclasseringscontact kan ook een bijdrage leveren aan maatschappelijke
reïntegratie door gedragsinterventies aan te bieden waarvan is aangetoond dat deze
een bijdrage leveren aan recidivebeperking als gevolg van gedragsverandering.[4]

2.1.1

Advies
Bevindingen
De reclasseringswerkers maken gebruik van een intranet, waarop instructies en
formats te vinden zijn die bij het schrijven van adviezen dienen te worden
toegepast. De basis hiervoor vinden zij onder andere in het Handboek Reclassering.
Uit de instructies is af te leiden wanneer en op welke wijze een RISc gebruikt wordt
ter onderbouwing van het advies. Er wordt nog geen gebruik gemaakt van het
verkorte diagnose-instrument Quickscan, maar dit zal op korte termijn gaan
gebeuren.[5] Adviezen kunnen afwijken van de RISc-uitslag, maar dit dient dan met
de werkbegeleider besproken te zijn. Bijvoorbeeld als op een leefgebied ‘middel’ of
‘hoog’ wordt gescoord, maar de reclasseringswerker kiest ervoor geen interventie te
plegen, dan moet hij dit aan de hand van de relatie tussen het leefgebied en het
delictgedrag onderbouwen.
De reclasseringswerkers vinden de afname van de RISc arbeidsintensief en hadden
een periode van gewenning nodig, maar inmiddels is het de leidraad voor de
advisering geworden. Maatschappelijke reïntegratie beschouwen zij als een
vanzelfsprekendheid onderdeel van het advies. Heel zelden luidt het advies dat de
reclassering geen hulpverleningsmogelijkheden meer ziet en alleen het opleggen
van een straf aan de orde is.
Uit het dossieronderzoek bleek dat van de 15 adviezen er twee niet met een RISc
zijn onderbouwd waarbij dat wel had gemoeten. Daarnaast was vier keer geen
gebruik gemaakt van een RISc, omdat de aard van het rapport daar geen aanleiding
toe gaf. Van de negen rapporten waar een RISc voor was uitgevoerd week het
advies af van de uitslag van de RISc. Bij één van de twee was dit onderbouwd.

[2] RISc (Recidive Inschattings Schalen) is een instrument dat op basis van criminogene factoren het recidiverisico,
mogelijkheden voor gedragsbeïnvloeding en de geschikte reclasseringsinterventie bepaalt.
[3] SMART staat voor Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch Tijdgebonden.
[4] Dit wordt getoetst door de Erkenningscommissie Gedragsinterventies van het Ministerie van Justitie.
[5] De Quickscan is een selectie-instrument om in de eerste fase van het strafproces een inschatting te maken of een
een afname van de RISc wenselijk is en of vervolgactiviteiten moeten worden ingezet.

Pagina 17 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Sinds 2008 controleert de werkbegeleider alle rapporten en kijkt naar de verhouding
ernst delict en criminogene factoren en in welke mate concrete vervolgacties zoals
doorverwijzing of opname volledig zijn opgenomen in rapport.
De organisatie evalueert niet of de adviezen in de rapportages daadwerkelijk een
bijdrage leveren aan maatschappelijke reïntegratie. De doelstellingen en resultaten
worden niet geregistreerd op een niveau dat dit gemeten kan worden. Het Cliënt
Volg Systeem (CVS) biedt daar ook niet de mogelijkheid toe.[6]
Oordeel
Het beleid en de instructies zijn mede gericht op het leveren van een bijdrage van
het reclasseringscontact aan maatschappelijke reïntegratie en voldoen daarmee aan
de normen en verwachtingen op deze dimensie.
De uitvoering voldoet overwegend omdat de kwaliteit van de onderzochte dossiers
niet helemaal constant is. Met betrekking tot de borging voldoet het Cluster
Reclassering GGZ beperkt aan de normen en verwachtingen ten aanzien van de
bijdrage die het reclasseringscontact levert aan de maatschappelijke reïntegratie
van de cliënt. Op casusniveau is er wel sprake van controle, maar de organisatie
brengt niet expliciet de inhoud en de effecten van haar adviezen in kaart. De
reclasseringsorganisatie heeft daarmee onvoldoende inzicht in welke mate zij
effectief is in het leveren van een bijdrage aan de maatschappelijke reïntegratie van
haar cliënten.
Aanbevelingen
Monitor de doelstellingen met betrekking tot maatschappelijke reïntegratie van de
reclasseringscliënt die opgenomen zijn in adviezen en meet en evalueer in hoeverre
deze daadwerkelijk tot effecten leiden.
2.1.2

Toezicht
Bevindingen
Het beleidskader voor het reclasseringstoezicht dat het ministerie van Justitie in
2007 heeft opgesteld is bekend. Het cluster Reclassering heeft dit echter nog niet
geoperationaliseerd naar instructies. Het Handboek Reclassering en de sjablonen in
het CVS nog uitgangspunt voor het uitvoeren van reclasseringstoezicht. Ook staan
er instructies op de website van de Stichting Verslavingsreclassering GGZ (SVG), de
koepelorganisatie van instellingen voor verslavingszorg die reclasseringstaken
uitvoeren.
Alle toezichten die vanaf 2008 zijn gestart, zijn gebaseerd op een RISc-rapportage.
De activiteiten binnen oudere toezichten zijn niet altijd met een RISc onderbouwd.
Het cluster Reclassering heeft inmiddels geïnventariseerd hoeveel toezichten zonder
onderbouwing met RISc worden uitgevoerd. Het adviesteam gaat voor deze
toezichten alsnog een RISc uitvoeren. Door grote werkdruk bij het adviesteam is dit
nog niet gebeurd. Uit het dossieronderzoek bleek dat van de 13 toezichten er 5 met
een RISc waren onderbouwd.
Er zijn geen instructies waarin is vastgelegd op welke wijze de overdracht
plaatsvindt tussen de reclasseringswerker die een voorlichtingsrapport uitbrengt en
de reclasseringwerker die vervolgens het toezicht uitvoert. Vaak zijn het bekende
‘Bouman-klanten’, Het cluster Reclassering krijgt zelden first-offenders. Meestal is
het advies door een collega binnen het cluster geschreven en overlegt de
toezichthouder informeel met de rapporteur. De toezichthouder legt dit niet vast in
het CVS of het dossier.

[6] Het informatiesysteem dat landelijk gebruikt wordt voor de vastlegging van het reclasseringsproces.

Pagina 18 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

De inhoud van het toezicht behelst in de meeste gevallen het laten plaatsvinden van
een behandeling of training. De basis hiervoor is in het advies te vinden. De
toezichtovereenkomst wordt beperkt gebruikt om doelstellingen voor het toezicht te
benoemen. In het dossieronderzoek werden bij de 13 onderzochte dossiers 10
toezichtovereenkomsten gevonden. De daarin opgenomen doelstellingen waren zeer
globaal van aard en niet SMART geformuleerd. Bij de 8 dossiers waarbij
halfjaarlijkse evaluaties aan de orde waren werd er in 6 dossiers in de evaluaties wel
specifiek ingegaan op vorderingen die de onder toezicht gestelde maakte op het
gebied van reïntegratie. De toezichtovereenkomst wordt in het begin van een
toezicht beperkt ingevuld. Soms wordt er alleen een ongetekende versie met de
cliënt meegegeven met daarin de standaardregels zoals het nakomen van afspraken
en dergelijke. In de loop van het toezicht kan de overeenkomst dan specifieker
gemaakt worden. Dergelijke specifieke overeenkomsten heeft de inspectie in de
onderzochte dossiers echter niet aangetroffen.
De werkbegeleider controleert alle aflooprapportages, evaluaties en toeleidingen
zorg op casusniveau. Het cluster Reclassering evalueert niet of de uitvoering van
toezichten daadwerkelijk een bijdrage levert aan maatschappelijke reïntegratie. De
doelstellingen en resultaten worden niet geregistreerd op een niveau dat dit
gemeten kan worden. Het Cliënt Volg Systeem (CVS) biedt daar ook niet de
mogelijkheid toe.
Oordeel
Het beleid en de instructies zijn mede gericht op het leveren van een bijdrage van
het reclasseringscontact aan maatschappelijke reïntegratie, maar zijn nog niet
geactualiseerd naar het beleidskader dat in 2007 aan de reclasseringsorganisaties is
opgelegd. Daarmee voldoen zij overwegend aan de normen en verwachtingen op
deze dimensie. De uitvoering voldoet beperkt. Doordat er een achterstand is in het
uitvoeren van RISc’s bij toezichten die al wat langer lopen, zijn niet alle interventies
binnen toezichten onderbouwd met een RISc. Daarbij is er geen duidelijke plaats in
het dossier waar specifieke doelstellingen in het begin van een toezicht worden
vastgelegd. Dit komt de monitoring van het behalen van doelstellingen op
casusniveau niet ten goede. Als voornaamste element van het toezicht wordt de
toeleiding naar hulpverlening genoemd, in de veronderstelling dat dit bijdraagt aan
de reïntegratie van de onder toezichtgestelde.
Op casusniveau is er wel sprake van controle en evaluatie van de uitvoering van
toezichten, maar de organisatie brengt niet expliciet de reïntegratiedoelstellingen
van het toezicht in kaart en de mate waarin deze doelstellingen worden behaald
worden niet geëvalueerd. De reclasseringsorganisatie heeft daarmee onvoldoende
inzicht in welke mate het reclasseringstoezicht daadwerkelijk effectief is in het
leveren van een bijdrage aan de maatschappelijke reïntegratie van haar cliënten.
Met betrekking tot de borging voldoet het cluster Reclassering daarom beperkt aan
de normen en verwachtingen.
Aanbevelingen
− Leg SMART doelstellingen ten aanzien van reïntegratie op casusniveau zodanig
vast dat gemonitord kan worden welke bijdrage hulpverlening of andere
interventies daaraan leveren.
− Meet en evalueer op geaggregeerd niveau in hoeverre reclasseringstoezichten
bijdragen aan de reïntegratie van onder toezicht gestelden.
2.1.3

Werkstraffen
Bevindingen
De uitvoering van werkstraffen door het cluster Reclassering is kleinschalig. Door
capaciteitstekort en daardoor oplopende voorraden is vorig jaar het grootste deel
Pagina 19 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

van de werkstraffen (ongeveer 500) voor uitvoering aan de RN overgedragen. Nu
voert het cluster Reclassering alleen nog werkstraffen uit voor werkgestraften die al
een bekende cliënt zijn. Er zijn ongeveer 75 vonnissen in executie. De organisatie
heeft geen beleid vastgelegd waarin is aangegeven op welke wijze de executie van
werkstraffen bijdraagt aan de maatschappelijke reïntegratie, noch zijn er
operationele doelstellingen gesteld waarin dit is opgenomen. De medewerkers
werkstraf hebben geen (juridisch) kader om clienten te indiceren voor een
interventie of een gedragstraining. Hun opdracht is louter de executie van de
werkstraf.
In de praktijk proberen de reclasseringswerkers die de werkstraf begeleiden
werkgestraften op vrijwillige basis te verwijzen. Zo draagt de uitvoering van de
werkstraf soms bij aan het inzicht in eigen middelengebruik, omdat blijkt dat de
werkgestrafte niet goed functioneert in een werksituatie. Ook doet een
werkgestrafte werkritme op en brengt de werkstraf structuur aan in de
dagbesteding.
Bij de plaatsing van werkgestraften op projecten houden de reclasseringswerkers
zoveel mogelijk rekening met praktische zaken als opleiding, reismogelijkheden,
maar ook met eventuele verslavingsziekten of psychische stoornissen. Het cluster
Reclassering maakt gebruik van een geselecteerd aantal projectplaatsen uit de 3RObrede projectenbank waar verslaafden geplaatst kunnen worden. Ze plaatst met
name op een aantal laagdrempelige projecten, waaronder ook een eigen project van
de reguliere verslavingszorg van Bouman GGZ, dat dagactiviteiten voor verslaafden
organiseert.
Het cluster Reclassering evalueert of meet geen resultaten op het terrein van
maatschappelijke reïntegratie bij de uitvoering van de werkstraffen.
Oordeel
Het cluster Reclassering heeft geen beleid vastgesteld waarin is aangegeven op
welke wijze de werkstraf bijdraagt aan de maatschappelijke reïntegratie van de
werkgestraften. Daarmee voldoet het beleid niet aan de normen en verwachtingen
van de Inspectie. In de uitvoeringspraktijk proberen medewerkers echter, waar
mogelijk, de werkstraf hieraan bij te laten dragen, waardoor de uitvoering
overwegend aan de normen en verwachtingen op dit criterium voldoet. Deze
inspanningen zijn echter niet geborgd, zodat op deze dimensie de organisatie
eveneens niet aan de normen en verwachtingen voldoet.
Aanbeveling
− Leg in beleid en instructies vast op welke wijze de uitvoering van de werkstraf
een bijdrage kan leveren aan de maatschappelijke reïntegratie van de
werkgestrafte. Meet de resultaten hiervan en evalueer deze.
2.1.4

Gedragsinterventies
Bevindingen
Het cluster Reclassering voert de volgende trainingen uit: Educatieve maatregel
alcohol en verkeer, lichte educatieve maatregel alcohol en verkeer, taakstraf
alcoholdelinquentie, leefstijltraining oude stijl, leefstijltraining nieuwe stijl,
terugvalpreventie oude stijl en terugvalpreventie nieuwe stijl, de spiraal omhoog
(voor mensen met een laag IQ). Ook worden themabijeenkomsten op de
Verslavingsbegeleidingsafdeling van de PI Rotterdam Rijnmond locatie
Stadsgevangenis gegeven.
Het toetsingskader van de ISt beschrijft de normen voor de uitvoeringspraktijk van
gedragsinterventies die door de Erkenningcommissie Gedragsinterventies Justitie
Pagina 20 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

zijn erkend. De Inspectie beoordeelt dus niet de uitvoeringspraktijk van
gedragsinterventies die niet erkend zijn. De leefstijltraining oude stijl was in de
afgelopen periode voorlopig erkend, maar deze voorlopige erkenning is per oktober
2008 komen te vervallen. De leefstijltraining nieuwe stijl is sinds oktober 2008
voorlopig erkend. De Inspectie heeft dus niet gedragsinterventies kunnen
inspecteren die momenteel erkend zijn. In dit rapport wordt daarom de uitvoering
van gedragsinterventies niet beoordeeld.
De SVG heeft opdracht gegeven tot een procesevaluatie van de (tot voor kort
voorlopig erkende) Leefstijltraining voor verslaafde justitiabelen in Amsterdam en
Rotterdam. Deze procesevaluatie is uitgevoerd door onderzoeksbureau IVO en in
2008 afgerond.[7]
2.2

Samenwerking netwerkpartners
Criterium
De reclasseringsinstelling werkt samen met netwerkpartners om het
reclasseringscontact vorm en inhoud te geven (of zorgt voor aansluiting op
maatschappelijke vervolgvoorzieningen) met als doel maatschappelijke reïntegratie.
De reclasseringsinstelling heeft om haar doelgroep succesvol werkstraffen uit te
laten voeren kwalitatief en kwantitatief voldoende projectplaatsen tot haar
beschikking die voldoen aan de wettelijke eisen zoals vastgelegd in het Besluit
taakstraffen.[8] Het openbaar ministerie (OM) keurt de projectplaatsen goed.

2.2.1

Advies en toezicht
Bevindingen
In het kader van de Persoonsgerichte Aanpak (PGA) van de gemeente Rotterdam
werken politie, OM, gemeente waaronder de Gemeentelijke Gezondheidsdienst
(GGD) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SoZaWe), en
reclasseringsorganisaties gecoördineerd samen. Dit is vastgelegd in een convenant.
In het kader van de aanpak van huiselijk geweld hebben de
reclasseringsorganisaties een convenant gesloten met de GGD, Stedelijk
Maatschappelijk Werk, Het Dok (forensisch psychiatrische poli- en dagkliniek), De
Waag (centrum voor ambulante forensische psychiatrie) en Vrouwenopvang
Rotterdam waarin afspraken zijn gemaakt over onder andere doorverwijzing en
behandeling.
Bouman GGZ is in oktober 2008 gestart met een forensische polikliniek, waarbij de
activiteiten van de verslavingsreclassering en de activiteiten van de reguliere
verslavingszorg worden gekoppeld in één voorziening.
Op casusniveau werkt het cluster Reclassering veel samen met zorg- en
hulpverlening, vooral van de reguliere Bouman Verslavingszorg, maar ook met
andere instellingen als Het Dok en Regionale Instellingen voor Beschermde
Woonvormen (RIBW). Het is wel een voorwaarde dat de cliënt hiervoor toestemming
geeft. Het aantal toeleidingen naar zorginstellingen, uitgedrukt als percentage van
het aantal voorlichtingsrapportages, bedraagt meer dan 100%. Een
voorlichtingsrapport verwijst dus gemiddeld naar meer dan één zorginstelling. In
bijna alle gevallen betreft het in elk geval een toeleiding naar de verslavingszorg.
Met name voor de groep met een dubbeldiagnose is het nog wel eens moeilijk de
juiste behandel- en begeleidingsmogelijkheden te vinden. Het cluster Reclassering
heeft een zorgcoördinator aangesteld die de reclasseringswerkers ondersteunt bij
[7] IVO is een onderzoeksbureau te Rotterdam, zie www.ivo.nl.
[8] Dit criterium beperkt zich tot de wettelijke eisen uit het Besluit Taakstraffen. Verdere uitwerking van de eisen
over de veiligheid op de projectplaatsen komen in paragraaf 5.2 aan de orde.

Pagina 21 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

het vinden van een geschikte zorgplek voor de klanten. Met enige inspanning lukt
het in de regel wel om een plek te vinden.
Op niveau van het management vindt overleg plaats met de reguliere Bouman GGZ
verslavingszorg en andere instellingen zoals het Dok over de samenwerking en
knelpunten daar in, bijvoorbeeld rond informatie-uitwisseling. Het cluster
Reclassering heeft geen brede evaluatie over haar samenwerking met partners.
Oordeel
Voor de medewerkers van het cluster Reclassering is het gebruikelijk om hun
cliënten naar zorg- of behandelinstellingen toe te leiden en vooral binnen de eigen
verslavingszorg. Daarnaast zijn er rondom geprioriteerde thema’s afspraken met
verschillende andere instellingen. Daarmee voldoet zowel de organisatie aan de
verwachtingen ten aanzien van beleid als uitvoering met betrekking tot
samenwerking met netwerkpartners.
Op casusniveau ondersteunt de zorgcoördinator de toeleiding naar andere
organisaties. Knelpunten in de samenwerking worden op managementniveau
besproken, maar er vindt er geen systematische evaluatie plaats van de
samenwerking met alle instellingen waarmee op casusniveau wordt samengewerkt.
Wel vindt er zichtbaar ontwikkeling plaats in de wijze waarop
verslavingsreclassering en reguliere verslavingszorg binnen Bouman GGZ met elkaar
samenwerken. Het cluster Reclassering voldoet op de dimensie borging overwegend
aan de normen en verwachtingen.
2.2.2

Werkstraffen
Bevindingen
Het management van het cluster Reclassering volgt wat betreft het beleid over
voorwaarden van projectplaatsen de lijn van Reclassering Nederland, zoals onder
andere vastgelegd in het Handboek Reclassering. Zij heeft geen eigen beleid. Er zijn
afgelopen jaar 500 werkstraffen overgedragen aan Reclassering Nederland omdat
het cluster Reclassering van Bouman GGZ een te grote voorraad had. Het
management heeft zich afgevraagd of zij überhaupt nog werkstraffen moeten
uitvoeren. Ze heeft besloten door te gaan met de uitvoering van werkstraffen en dat
hiervoor nieuw beleid noodzakelijk is. Reclassering Nederland beheert de
projectenbank waar alle projectplaatsen voor de regio Rotterdam in opgenomen
zijn. Het cluster Reclassering van Bouman GGZ gebruikt daarvan een eigen selectie
van ongeveer 40 projecten waar zij verslaafde werkgestraften kan plaatsen. Hiervan
worden 20 projecten effectief gebruikt. Deze projectplaatsen voldoen in
kwantitatieve en kwalitatieve zin en bieden het cluster Reclassering genoeg variatie
om de werkgestraften te kunnen plaatsen. In een enkele regio is het soms wat
moeilijker werkgestraften te plaatsen. Enkele moeilijk plaatsbare werkgestraften
staan op een wachtlijst voor een specifiek project. Eisen die medewerkers aan de
projectplaatsen stellen is dat er toezicht moet zijn en beschikbaarheid van een
contactpersoon voor onder andere het tekenen van de urenlijst. Ook moeten de
arbeidsomstandigheden goed geregeld zijn en moeten de projectplaatsen in staat
zijn met de doelgroep om te gaan.
Het cluster Reclassering voert zelf geen evaluaties uit of werkstrafprojecten nog aan
de eisen voldoen, Reclassering Nederland is hier leidend in. Medewerkers van het
cluster Reclassering bezoeken de projectplaatsen bij de plaatsing van
werkgestraften en eventuele problemen worden tussentijds besproken. Ook is het
voorgekomen dat het cluster Reclassering de samenwerking met een projectplaats
heeft opgezegd omdat de kwaliteit van de begeleiding in hun ogen niet meer
voldeed (zie ook paragraaf 5.2). Reclassering Nederland geeft nieuwe

Pagina 22 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

projectplaatsen door aan het parket Rotterdam dat de projectplaatsen vervolgens
goedkeurt.
Oordeel
Het cluster Reclassering beschikt over een lijst met projectplaatsen waar de
medewerkers gebruik van maken. De organisatie heeft geen eigen beleid
geformuleerd over voorwaarden waaraan projectplaatsen moeten voldoen of hoe
voldoende kwaliteit en kwantiteit in het aanbod van projectplaatsen wordt
gerealiseerd. Op de dimensie beleid voldoet het cluster Reclassering daarmee
beperkt aan de normen en verwachtingen op dit criterium. In de uitvoering worden
wel informele kwaliteitscriteria gehanteerd en lukt het ook voldoende om de
werkgestraften te plaatsen. De samenwerking met projectplaatsen wordt besproken
op basis van knelpunten en indien nodig wordt de samenwerking opgezegd. Er vindt
echter geen periodieke evaluatie plaats in hoeverre projecten nog aan de eisen
voldoen of van de werkrelatie met projectplaatsen. Op grond hiervan voldoet het
cluster Reclassering op de dimensie uitvoering overwegend en op de dimensie
borging beperkt aan de normen en verwachtingen.
Aanbevelingen
− Formuleer de voorwaarden waar een projectplaats aan moet voldoen en geef
daarbij ook aan op welke wijze voldoende kwalitatieve en kwantitatieve
beschikbaarheid, inclusief taak en verantwoordelijkheidsverdeling, gerealiseerd
wordt.
− Draag zorg voor een systematische evaluatie van de uitvoering van het
bovenstaande beleid, de werkrelatie met werkstrafprojecten en de mate waarin
de projectplaatsen aan de gestelde eisen voldoen.
2.3

Conclusie maatschappelijke reïntegratie
Het cluster Reclassering gebruikt de RISc als het centrale instrument om advisering
en daarmee ook het toezicht vorm te geven. De inhoud van het toezicht is echter
nog niet altijd gebaseerd op een RISc. Wel is het toezicht bijna altijd gericht op
behandeling of zorgverlening. Daartoe werkt de instelling intensief samen met zorgof behandelvoorzieningen vooral binnen de eigen verslavingszorg. De organisatie
meet of evalueert echter niet op geaggregeerd niveau welke resultaten de
organisatie met haar geadviseerde of uitgevoerde activiteiten bereikt. Daarmee
heeft de organisatie geen inzicht in de mate waarin zij daadwerkelijk succesvol is in
het behalen van haar doelstellingen ten aanzien van maatschappelijke reïntegratie.
Bij de uitvoering van de werkstraffen heeft de organisatie helemaal geen
operationele doelstellingen geformuleerd die kunnen bijdragen aan de
maatschappelijke reïntegratie. In de praktijk proberen reclasseringswerkers wel de
uitvoering van de werkstraf hieraan bij te laten dragen. De samenwerking met
projectplaatsen waar de werkstraf wordt uitgevoerd is kleinschalig georganiseerd en
meer gebaseerd op basis van inschattingen en informele afspraken van de
medewerkers dan op basis van beleid in de zin van regels en procedures.

Pagina 23 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

3

Maatschappijbeveiliging

3.1

Bijdrage aan de strafrechtsketen
Criterium
De reclassering levert een bijdrage aan de strafrechtsketen door advisering aan de
rechtelijke macht of de DJI en door de uitvoering van vonnissen in opdracht van
deze instanties.[9] De reclassering dient hiertoe, in aanvulling op wettelijke
bepalingen, afspraken te maken met haar opdrachtgevers over de kwaliteit,
leveringstermijnen en prioriteitstelling van haar producten. De wettelijke bepalingen
en de aanvullende afspraken dient zij daarbij binnen de gestelde termijnen na te
komen.
Voor de werkstraffen geldt bovendien dat de reclassering jaarlijkse verantwoording
af dient te leggen aan het OM over het gevoerde beleid inzake de tenuitvoerlegging
van taakstraffen, waaronder de begeleiding, het toezicht, de genomen beslissingen
en de afhandeling van klachten.

3.1.1

Advies
Bevindingen
De oplevertermijnen voor adviesrapporten aan de Penitentiaire Inrichtingen (PI’s) in
het kader van Terugdringen Recidive (TR) zijn landelijk vastgelegd in het draaiboek
TR en bedragen vier weken (20 werkdagen). Er is een reclasseringsbrede, maar niet
formeel vastgelegde afspraak met het parket Rotterdam dat zij rapporten binnen
acht weken na de opdrachtverstrekking ontvangt. Meervoudige Kamer (MK)
zittingen hebben voorrang. De afspraak is ook dat bij supersnelrecht (veelplegers of
plegers van geweld tegen hulpverleners) de reclasseringsorganisaties binnen drie
dagen rapporteren. Reclasseringswerkers geven aan dat een
voorlichtingsrapportage binnen zes weken na aanvraag aangeleverd moet worden
en bij verdachten die op de ISD- of PGA-lijst staan, voor de tweede
raadkamerzitting (waarbij de rechtbank oordeelt over verdere in bewaringstelling
van de verdachte). Het parket en de reclasseringsorganisaties zijn van plan om in
de toekomst deadlines per dossier af te spreken, waarbij de zittingsdatum leidend
is.
In het verleden was het tijdig rapporteren voor een TR traject een groot probleem.
Het duurde soms wel meer dan 100 dagen voordat een advies werd uitgebracht. De
doorlooptijden worden nu door het cluster Reclassering bijgehouden en in het
arrondissementaal reclasseringsoverleg (ARO) tussen PI, Openbaar Ministerie (OM)
en reclasseringsorganisaties besproken. Ook is er sprake van een betere
instroomregulatie: op maandbasis wordt een vooraf afgesproken aantal opdrachten
gegeven, met een kleine bandbreedte. De tijdigheid is inmiddels verbeterd, al lukt
het nog niet altijd om de afgesproken termijn te halen. Meestal duurt het zes tot
acht weken. In het dossieronderzoek zijn drie TR-adviezen onderzocht waarbij de
rapportagetermijn twee keer ruim vier weken betrof en één keer vijf maanden.
Soms ligt een deel van de oorzaak van de vertraging bij de PI, die niet altijd alle
informatie en de opdrachtverstrekking tijdig levert. Ook blijft een opdracht even op
de reclasseringsbalie (verdeelpunt op het parket waar opdrachten verdeeld worden
naar de reclasseringsorganisaties) liggen. De werkdruk bij het adviesteam is groot.
Er zijn wel nieuwe medewerkers aangenomen, maar het heeft tijd nodig voordat
deze volledig productief zijn.
[9] Voor ’vonnissen’ kan ook ’beschikkingen’ of ’kennisgevingen’ worden gelezen

Pagina 25 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Doorgaans is het OM tevreden over de snelheid van de rapportage van het cluster
Reclassering van Bouman GGZ. De monitor informatie van de reclasseringsbalie is
nog niet zo fijnmazig dat er een compleet beeld is van de tijdigheid van de levering.
Het komt incidenteel voor dat adviezen niet op tijd zijn, maar het komt niet of
nauwelijks meer voor dat zittingen uitvallen als gevolg van afwezigheid van een
reclasseringsrapportage.
Het OM en het Coördinatie Bureau TR (CBTR) van de PI zijn over het algemeen
tevreden over de kwaliteit van de rapportages, al zit er wel eens een rapport van
mindere kwaliteit tussen. De rapporten stellen reële en adequate
sanctiemodaliteiten of trajecten voor en zijn logisch opgebouwd. Als er vragen of
onduidelijkheden zijn, nemen reclassering en parket of CBTR contact met elkaar op.
In het verleden was het OM minder tevreden over de rapportage over potentiële
kandidaten voor de ISD-maatregel. Het cluster Reclassering van Bouman GGZ was
terughoudend in het adviseren van het opleggen van de maatregel. Hierover zijn nu
betere afspraken gemaakt. Inmiddels start het OM pas een ISD-traject op als het in
samenspraak met de ketenpartners tot een eensluidend oordeel is gekomen dat de
ISD maatregel gevorderd dient te worden. Dit is het gevolg van een verbeterde
ketensamenwerking. Er zijn ook afspraken gemaakt over ontkennende en niet
meewerkende verdachten. Eerder onthield de het cluster Reclassering zich van
advies, maar de afspraak is nu dat er altijd een advies komt.
In het voorjaar van 2008 heeft het cluster Reclassering klantenpanelsessies
georganiseerd. Hierbij waren Officieren van Justitie en rechters uitgenodigd die
hebben aangegeven wat hun verwachtingen zijn van een advies. Naar aanleiding
hiervan heeft de instelling sjablonen en procedures aangepast. In het
Arrondissementaal Reclassering Overleg (ARO) krijgt het cluster Reclassering een
terugkoppeling van het parket over de kwaliteit van de adviezen. De andere
opdrachtgever, het CBTR, was niet betrokken bij genoemd klantenpanel. Knelpunten
worden besproken in het afstemmingsoverleg tussen CBTR en reclassering.
Oordeel
Het cluster Reclassering heeft afspraken en instructies over tijdige oplevering van
adviesproducten en prioriteitstelling binnen de verschillende doelgroepen. Daarmee
voldoet het cluster Reclassering aan de normen en verwachtingen op de dimensie
beleid voor dit criterium. Op de dimensie uitvoering voldoet het cluster Reclassering
overwegend omdat het niet lukt om tijdig aan de volledige vraag van
opdrachtgevers en de gestelde termijnen te voldoen.
Er zijn elementen van borging aanwezig zoals het organiseren van een klantenpanel
en overleg met de opdrachtgevers. Er is echter geen complete en systematische
monitoring van oplevertijden of klanttevredenheid. Op de dimensie borging voldoet
het cluster Reclassering daarom beperkt aan de normen en verwachtingen.
Aanbevelingen
− Voldoe tijdig aan de verzoeken om reclasseringsadvies.
− Evalueer systematisch en periodiek de oplevertijden van
voorlichtingsrapportages en klanttevredenheid van opdrachtgevers.
3.1.2

Toezicht
Bevindingen
Volgens het landelijke beleidskader reclasseringstoezicht 2007 is de reclassering
verantwoordelijk voor de uitvoering van het toezicht op het tijdstip vanaf de start
van de extramurale fase van de tenuitvoerlegging van een straf of nadat de
schorsing van de preventieve hechtenis is bevolen of het vonnis is uitgesproken. Er
Pagina 26 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

vindt echter een prioriteitstelling plaats: prioriteit ligt bij schorsingen, tbs’ers,
snelrecht en supersnelrechtcliënten. Bij deze toezichten is tussen reclassering en
parket afgesproken dat ze binnen 24 uur worden uitgevoerd. Voor PGA cliënten is er
de instructie dat er binnen twee weken het eerste face-to-face contact plaatsvindt.
Voor de overige toezichten zijn geen lokale afspraken over een starttermijn van
toezichten gemaakt in afwachting van nieuw landelijk beleid. Er zijn voor de inhoud
van afloopberichten van penitentiaire programma’s landelijk kwaliteitscriteria
vastgelegd, niet voor de afloopberichten van andere toezichten.
Er is een werkvoorraad van ongeveer 100 vonnissen reclasseringstoezicht, waardoor
genoemde prioriteitstelling noodzakelijk is. Geprioriteerde toezichten worden direct
opgestart, maar voor wat betreft de niet-geprioriteerde toezichten starten
toezichthouders op het moment van de inspectie (november 2008) toezichten van
vonnissen uit augustus 2008. Met de opzet van de forensische polikliniek (zie
paragraaf 2.2.1) heeft de instelling een voorziening waarmee
reclasseringstoezichten sneller gestart kunnen worden. Het effect hiervan zal zich in
de komende tijd uitwijzen.
Reclasseringstoezicht bij penitentiaire programma’s wordt in de regel direct gestart.
Toch trof de Inspectie bij het dossieronderzoek een casus aan waarbij een
deelnemer aan een penitentiair programma een maand na de start zelf contact
opnam met het cluster Reclassering.
In geval van voorwaardelijke beëindiging tbs of tbs onder voorwaarden rapporteert
het cluster Reclassering een keer per twee of drie maanden en als er problemen zijn
is er direct contact met het OM.
Bij toezicht op een isd’er is er niet altijd sprake van maandelijkse rapportage aan de
PI. Wel is er tussentijds met name in het begin frequent telefonisch en mailcontact
met de PI. Knelpunten worden altijd schriftelijk gerapporteerd aan de PI.
Er bestaan plannen om de starttermijn van alle toezichten te monitoren, maar de
starttermijnen zijn nu nog niet scherp in beeld.
Met name bij de PGA zijn de communicatielijnen tussen reclassering en parket heel
kort. Kwaliteit van het toezicht en de rapportage daarover is voortdurend onderwerp
van overleg in de PGA-overleggen.
Met betrekking tot andere toezichtvormen is tevredenheid van opdrachtgevers over
de kwaliteit van het toezicht en de rapportage daarover meer op hoofdlijnen aan de
orde. Alle rapportages van toezichten die mislukken worden door één medewerker
van het OM gelezen. Over het algemeen voldoet deze rapportage aan de
verwachtingen.
Het cluster Reclassering houdt geen systematisch en periodiek
tevredenheidsonderzoek onder de opdrachtgevers over de kwaliteit van het toezicht
en de rapportage daarover.
Oordeel
Het cluster Reclassering voldoet op de dimensie beleid aan de normen en
verwachtingen op dit criterium door de afspraken die zij met de opdrachtgevers
heeft gemaakt. In de uitvoering van de toezichten is het cluster Reclassering niet in
staat alle toezichten direct te starten. De uitvoering voldoet op dit criterium daarom
beperkt aan de normen en verwachtingen. De borging voldoet beperkt aan de
normen en verwachtingen omdat systematisch en periodiek onderzoek naar de
tevredenheid van opdrachtgevers en naar de mate waarin de organisatie haar
verplichtingen nakomt (zoals starttermijnen) ontbreekt.
Aanbevelingen
− Start reclasseringstoezichten direct na ontvangst van de opdracht of geef bij de
opdrachtgever op casusniveau aan wanneer het toezicht gestart wordt.
− Evalueer systematisch en periodiek de starttermijnen van toezichten en de
klanttevredenheid van opdrachtgevers.
Pagina 27 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

3.1.3

Werkstraffen
Bevindingen
Naast de landelijke werkinstructies voor de werkstrafmodule van het Cliënt Volg
Systeem bestaan er diverse lokale instructies ten aanzien van de uitvoering van de
werkstraffen.
Sinds er een grote hoeveelheid werkvoorraad naar Reclassering Nederland is
overgeheveld, bestaat de wachtlijst uit nog maar twintig vonnissen (zie ook
paragraaf 2.2.2). Het lukt meestal niet om de werkgestrafte binnen twee weken op
te roepen. Het duurt vaak ook al een aantal weken voordat een vonnis binnen komt
en dan ligt het nog even bij Reclassering Nederland. Werkstraffen op basis van een
herkansing of transactie en andere zaken met een snel naderende eindtermijn
hebben voorrang in de verwerking. In het dossieronderzoek kon in vijf dossiers de
oproeptermijn na ontvangst van het vonnis worden bepaald. Dit gebeurde drie keer
binnen een maand en twee keer binnen zes weken. De uitvoeringstermijn moet wel
bij de meerderheid van de werkstraffen verlengd worden. Dat is enerzijds een
gevolg van de eerder opgelopen achterstand in de uitvoering van vonnissen en
anderzijds van factoren zoals opname in ziekenhuis, zwangerschap,
verslavingsziekten. De verlenging moet gemotiveerd worden aan het Centraal
Justitieel Incasso Bureau (CJIB). De tenuitvoerlegging van de werkstraf voor afloop
van de uiteindelijke (verlengde) eindtermijn lukt meestal wel, omdat dit bewaakt
wordt door het CJIB. Er zijn in het verleden enkele vonnissen tussendoor geschoten,
in welke gevallen waardoor dan met spoed met het parket contact opgenomen
moest worden om te voorkomen dat de straf niet meer ten uitvoer gelegd kon
worden.
De berichtgeving aan het OM wordt meestal binnen twee weken na afronding van de
werkstraf verstuurd. In het dossieronderzoek werd van de vijf zaken bij één dossier
vastgesteld dat dit langer duurde dan twee weken, namelijk vier weken.
Bij de kennismaking op de projectplaats vindt altijd een driegesprek plaats met
werkgestrafte, contactpersoon van de projectplaats en de reclasseringswerker. De
uitvoeringsverantwoordelijkheid ligt vervolgens bij de projectplaatsen. Als er
problemen zijn in de uitvoering, moeten projectplaatsen contact met de reclassering
opnemen. Reclasseringswerkers controleren de ingevulde urenlijsten en als er iets
niet in orde is, wordt dit teruggekoppeld aan het project De keuze voor een passend
project voor een werkgestrafte wordt altijd in overleg met collega’s gemaakt. Alle
werkstrafmedewerkers hebben maandelijks een caseloadbespreking met de
werkbegeleider waarin overzichten en redenen van stagnatie in de
werkstrafuitvoering worden besproken.
Het cluster Reclassering legt niet in de vorm van een schriftelijk verslag
verantwoording af aan het OM over het gevoerde beleid inzake de tenuitvoerlegging
van taakstraffen.
Oordeel
Het cluster Reclassering hanteert voorgeschreven procedures met betrekking tot de
uitvoering van de werkstraffen en voldoet aan de normen en verwachtingen op de
dimensie beleid van dit criterium. Als gevolg van de kleinschaligheid in de uitvoering
van de werkstraffen is er momenteel sprake van een redelijk vlotte doorstroom en
een zekere zorgvuldigheid. Op de dimensie uitvoering voldoet het cluster
Reclassering dan ook overwegend aan de normen en verwachtingen.
Op de dimensie borging voldoet het cluster Reclassering beperkt aan de normen en
verwachtingen. Op casusniveau is er wel sprake van controle, maar op
geaggregeerd is er weinig (management) informatie beschikbaar. Ook wordt er
geen jaarlijkse verantwoording afgelegd aan het OM over het gevoerde beleid inzake
Pagina 28 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

de tenuitvoerlegging van taakstraffen, waaronder de begeleiding, het toezicht, de
genomen beslissingen en de afhandeling van klachten.
Aanbevelingen
− Breng in kaart welke managementinformatie nodig is voor een goede sturing
van het werkstrafproces. Geef op basis van deze informatie vanuit het
management sturing aan het werkstrafproces.
− Leg jaarlijks verantwoording af aan het OM over het gevoerde beleid inzake de
tenuitvoerlegging van taakstraffen, waaronder de begeleiding, het toezicht, de
genomen beslissingen en de afhandeling van klachten.

3.2

Risico-identificatie en -beheersing
Criterium
De reclasseringsactiviteiten richten zich op de identificatie van directe risico’s op de
korte termijn. In adviezen worden dergelijke risico’s beschreven en indien nodig
worden controlemiddelen aangegeven die bijdragen aan de beheersing van deze
risico’s. Bij de start van een toezicht wordt door de toezichthouder en onder toezicht
gestelde een overeenkomst getekend die de voorwaarden, doelen, activiteiten,
tijdpad, contactfrequentie, intensiteit van de controle en eventueel gegeven
aanwijzingen bevat. In de uitvoering van het toezicht dient vervolgens aandacht te
worden besteed aan de risico’s uit het advies en er dient gebruik gemaakt te worden
van controlemiddelen uit het advies die passend zijn bij het recidiverisico van
persoon en omstandigheden.
De toezichtactiviteiten richten zich op de beheersing van directe risico’s op de korte
termijn. Het toezicht moet zesmaandelijks geëvalueerd worden waarbij de risicoinschatting zichtbaar wordt betrokken. Voortijdige positieve afsluiting van het
toezicht vindt plaats op basis van onderbouwing met een evaluatie van het
recidiverisico. De reclassering dient daadwerkelijk toezicht te houden op de
justitiabele en overtredingen aan de opdrachtgever te rapporteren.

3.2.1

Advies
Bevindingen
De uitslag van de RISc is volgens de instructies het uitgangspunt bij rapportage (zie
ook paragraaf 2.1.1). Sinds maart van dit jaar wordt het recidiverisico in een
rapport onder een apart kopje beschreven. Ook het risico-profiel staat vermeld. Bij
hoog-risico verdachten luidt het advies vaak klinische behandeling als het delict daar
zwaar genoeg voor is. Bij cliënten die onder de PersoonsGebonden Aanpak (PGA)
vallen, wordt ‘intensief’ toezicht geadviseerd en ziet de toezichthoudende
reclasseringswerker de PGA-cliënt minimaal tweemaal per maand. Er is verder geen
beleid met betrekking tot een indeling in risicocategorieën met bijbehorende
controlemiddelen. Controlemiddelen worden zelden in een advies benoemd. Deze
komen pas in de toezichtfase aan de orde. Controleinstrumenten als urinecontroles
kunnen onderdeel zijn van de behandeling, maar niet van het toezicht.
In het dossieronderzoek constateerde de Inspectie dat in zes van de vijftien
rapporten ernst en aard van de risico’s werd beschreven, in drie rapporten was dit
min of meer het geval en in zes rapporten was hier geen sprake van. In negen
rapporten werd een reclasseringstoezicht geadviseerd, maar in al deze gevallen
werden –naast het volgen van de behandeling- alleen gesprekken als controlemiddel
genoemd.
Bij ontkennende verdachten rapporteert het cluster Reclassering wel, maar is er
geen RISc totaalscore mogelijk. De rapporteur gebruikt ook eventueel relevante
dossiergegevens en eigen indrukken. Bij ontkenning bevat het rapport meestal geen
strafadvies, maar een formulering als: “Als het tot een veroordeling komt, dan is het
Pagina 29 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

advies reclasseringstoezicht”. Dat is dan altijd in combinatie met een
hulpverleningsaanbod.
De werkbegeleider controleert alle rapporten en kijkt daarbij vooral naar de
verhouding tussen de ernst van het delict en de criminogene factoren. Ook de
volledigheid van het rapport en de mate waarin concrete vervolgacties zoals
doorverwijzing naar het Dok zijn opgenomen.
Het cluster Reclassering evalueert niet op organisatieniveau welke adviezen zijn
gegeven, welke controlemiddelen zijn geïndiceerd en tot welke effecten en
resultaten deze geleid hebben.
Oordeel
Er zijn heldere instructies voor het beschrijven van recidiverisico’s, maar er zijn
geen instructies over de toepassing van controle-instrumenten om deze risico’s te
beheersen. Controlemiddelen worden in de rapportages niet geadviseerd. Dit wordt
overgelaten aan de behandelaars of uitvoerders van het toezicht. Op deze wijze zal
de inzet van controlemiddelen niet als voorwaarde in het vonnis opgenomen kunnen
worden en afhankelijk zijn van een inschatting die de hulpverleningsinstelling of
toezichthouder maakt. Op de dimensie beleid voldoet het cluster Reclassering
daarom beperkt aan de normen en verwachtingen. Ook de uitvoering voldoet
beperkt aan de normen en verwachtingen. De nadruk op het beschrijven van risico’s
is nog niet geheel ingebed en in de praktijk blijft dit nog wat achter bij het beleid.
Er is sprake van controle door de werkbegeleider op casusniveau, maar er is geen
sprake van een brede evaluatie van adviezen, controlemiddelen en de effecten
daarvan. Ook op de dimensie borging voldoet het cluster Reclassering daarom
beperkt aan de normen en verwachtingen.
Aanbevelingen
− Neem in het beleid op hoe op basis van inschatting van recidiverisico het gebruik
van op dit risico afgestemde controlemiddelen geadviseerd kan worden. Vertaal
dit in instructies.
− Evalueer op organisatieniveau welke adviezen zijn gegeven, welke
controlemiddelen zijn geïndiceerd en tot welke effecten en resultaten deze geleid
hebben.
3.2.2

Toezicht
Bevindingen
Het landelijk beleidskader reclasseringstoezicht is bekend bij het management van
de organisatie, maar nog niet in lokaal beleid vertaald. Er zijn dan ook nog geen
instructies of protocollen die aangeven welke toezichtvarianten passend zijn bij
welke voorwaarden en risico’s. Het is wel sinds vorig jaar verplicht een
toezichtovereenkomst bij de start van elk toezicht op te stellen (zie ook de
bevindingen in paragraaf 2.1.2). Voor de medewerkers is de functie van deze
toezichtovereenkomst niet om vanaf het begin van het toezicht specifieke doelen,
tijdpad en intensiteit van de controle te benoemen. De overeenkomst wordt vaak
met algemene doelen en voorwaarden bij een eerste toezichtcontact met de cliënt
meegegeven en in de loop van het toezicht specifieker ingevuld.
De Inspectie heeft in het dossieronderzoek dertien toezichtsdossiers onderzocht,
waarvan er tien een toezichtovereenkomst bevatten.[10] Deze hadden voornamelijk
een standaardinhoud, waarbij geen sprake was van maatwerk. Een enkele keer
werd de behandelinstelling genoemd waar behandeling zou moeten plaatsvinden, of
een specifiek doelstelling zoals “het vinden van een dagbesteding”. Als controle

[10] Het betreft hier geen representatieve steekproef.

Pagina 30 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

werd het volgen van een behandeling en gesprekken met de reclasseringswerker
gevonden.
Medewerkers geven aan dat andere controlemiddelen worden toegepast binnen de
behandeling zoals poliklinisch contact, urinecontroles, bloedtests, alcoholtests, maar
dat is dan niet expliciet in het reclasseringstoezicht opgenomen. Binnen het
reclasseringstoezicht kan er als aanvullende controle sprake van zijn dat de
toezichthouder contact onderhoudt met politie, familie of partner, dit is echter niet
expliciet beschreven. In het dossieronderzoek zijn dergelijk controles niet
teruggevonden.
Als voorwaarden worden overtreden die expliciet in het vonnis staan wordt het
parket ingelicht, vaak via een voortgangsrapportage.
Als aanwijzingen van de reclassering niet worden opgevolgd of afspraken niet
worden nagekomen, wordt dit met de werkbegeleider of in de casuïstiekbespreking
besproken. Hier besluiten de aanwezigen of het voorval “vermeldenswaardig” is en
aan het parket wordt gemeld of bijvoorbeeld alleen tot een stagnatiegesprek leidt.
Factoren die een rol spelen bij die afweging zijn bijvoorbeeld de psychische
gesteldheid van de onder toezicht gestelde, mogelijkheden tot andere wijze van
voortgang van het traject, het gegeven dat iemand op een wachtlijst staat voor
behandeling. Dit is maatwerk. Als er gevaar voor personen dreigt wordt direct de
piket-officier gebeld.
De respondenten van het parket en het CBTR geven aan niet helemaal zicht te
hebben of zij tijdig op de hoogte gesteld worden bij overtreding van voorwaarden of
het ontstaan van risico’s. Er is incidenteel wel eens een voorval dat vragen oproept
bij de opdrachtgevers, maar er zijn geen structurele klachten bekend op dit punt.
Wat betreft de penitentiaire programma’s wordt dit in het Regionale overleg
Penitentiaire Programma’s (RPP) tussen CBTR en de reclasseringsorganisaties
besproken. Vanuit het project “Risicobeheersing PP” zijn daar nu duidelijke
afspraken over.
Elk half jaar wordt een toezicht geëvalueerd. Er vindt dan ook een evaluatie plaats
of de RISc nog actueel is. Als dat niet het geval is vindt er niet altijd een
herdiagnose van de RISc plaats. Nog niet elk toezicht is onderbouwd met een RISc
als gevolg van de werkdruk bij het adviesteam (zie paragraaf 2.1.1). Het sjabloon
waarmee geëvalueerd wordt is sinds de zomer van 2008 specifieker geworden.
Onderdelen waarop nu geëvalueerd wordt zijn recidiverisico, vonnis, doelen,
middelen, resultaten en toekomstplannen. De toezichthouders evalueren de
leefgebieden waar risico’s staan en of iemand zich aan de afspraken houdt. Als
iemand zich niet goed aan de afspraken houdt dan is de rapportage specifieker en
wordt ook de datum vermeld dat de klant niet op kwam dagen.
De werkbegeleider controleert alle evaluaties en alle afrondingen van toezichten met
de reclasseringswerker. Het cluster Reclassering registreert of evalueert niet het
percentage vroegtijdige beëindigingen als gevolg van overtreding van het toezicht.
Ook voert zij geen evaluatief onderzoek uit naar de tevredenheid van
opdrachtgevers over het melden van overtredingen.
Oordeel
Er ontbreekt een lokale vertaling van het landelijk beleidskader naar het niveau van
het cluster Reclassering. Als gevolg daarvan voldoet het beleid niet aan de normen
en verwachtingen op dit criterium. De uitvoering voldoet beperkt aan de normen en
verwachtingen. De reclasseringswerker benoemt namelijk geen specifieke
activiteiten, tijdpad, contactfrequentie, intensiteit van de controle en eventueel
gegeven aanwijzingen bij de start van een toezicht. Controle-instrumenten worden
niet expliciet benoemd of gebaseerd op het adviesrapport of de RISc en de
beheersing van directe risico’s op de korte termijn zijn niet inzichtelijk.
Pagina 31 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Werkbegeleiders controleren de evaluaties van de toezichten. Evaluatie en analyse
op organisatieniveau van het aantal vroegtijdig afgebroken toezichten ontbreekt
evenals onderzoek naar de tevredenheid van opdrachtgevers over het melden van
overtredingen. De borging voldoet daarom beperkt aan de normen en
verwachtingen.
Aanbeveling
− Vertaal het landelijk beleidskader toezicht naar lokaal beleid gebaseerd op de
visie van het cluster Reclassering en implementeer deze.
− Evalueer en analyseer op organisatieniveau het aantal vroegtijdig afgebroken
toezichten en onderzoek systematisch en periodiek de tevredenheid van
opdrachtgevers over het melden van overtredingen.
3.3

Conclusie maatschappijbeveiliging
Het cluster Reclassering maakt steeds betere afspraken met haar opdrachtgevers
om in kwantitatief en kwalitatief opzicht aan de vraagstelling te voldoen. Het lukt
haar echter nog niet om aan alle afspraken, met name op het gebied van
leveringstermijnen te voldoen. Met name TR-adviezen en de start van toezichten
laten te lang op zich wachten. Ondanks het verbeterde overleg met opdrachtgevers
is er nog geen complete en systematische monitoring van oplevertijden en
klanttevredenheid.
Door het gebruik van de RISc besteden de adviezen aandacht aan het inschatten
van recidiverisico’s. Het cluster Reclassering heeft echter het landelijk beleidskader
voor de toezichten nog niet vertaald naar beleid en instructies voor de eigen
organisatie. Hierdoor wordt nog niet aan aspecten van dit beleidskader voldaan. Met
name de indicering van intensiteit van controle en het mogelijke gebruik van
controlemiddelen -passend bij de ingeschatte risico’s op de korte termijn- zijn nog
niet van de grond gekomen. Ook ontbreekt het aan systematische evaluatie van
vroegtijdige beëindigingen als gevolg van overtreding van het toezicht en de
tevredenheid van opdrachtgevers over het melden van overtredingen.

Pagina 32 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

4

Rechtspositie reclasseringscliënten

4.1

Informatieverstrekking
Toetsingscriterium
De reclasseringscliënt wordt bij het eerste contact begrijpelijk geïnformeerd over
zijn rechten en plichten. Hieronder worden in elk geval verstaan de beklagregeling,
het privacyreglement, het recht op inzage in zijn dossier, de gedragsregels waar de
cliënt aan moet voldoen en de consequenties bij overtreding daarvan.
Bevindingen
Het is niet gebruikelijk voor alle medewerkers van het cluster Reclassering om
cliënten voor een advies- of voorlichtingsrapport in een van de eerste contacten te
wijzen op hun rechten en plichten zoals het klachtrecht, het privacyreglement en het
recht op inzage in het eigen dossier. Cliënten worden daarover geïnformeerd als
daar aanleiding toe is. Het cluster Reclassering heeft hiervoor geen beleid.
Medewerkers geven aan dat de meeste cliënten al wel bekend zijn en daarom ook
op de hoogte zijn van hun rechten en plichten.
Werkgestraften dienen in het eerste contact de standaardregels voor de werkstraf te
ondertekenen. Hierin zijn gedragsregels opgenomen en de consequenties als de
werkgestrafte deze overtreedt. Ook staat hier de mogelijkheid om een klacht in te
dienen. Op privacyaspecten wordt niet ingegaan.
Cliënten die onder toezicht staan worden door middel van de toezichtovereenkomst
op de hoogte gebracht van de gedragsregels waar zij zich aan dienen te houden.
Oordeel
Het cluster Reclassering heeft slechts beperkt beleid en instructies om cliënten in
het eerste contact te informeren over hun rechten en plichten. Op de dimensie
beleid voldoet de organisatie daarom beperkt aan de normen en verwachtingen. In
praktijk gebeurt dit dan ook beperkt waardoor ook de uitvoering beperkt voldoet
aan de normen en verwachtingen. Er vindt geen controle of evaluatie plaats of de
reclasseringscliënt zijn rechten en plichten begrijpt, waardoor de borging niet aan de
verwachtingen voldoet.
Aanbeveling
− Informeer cliënten systematisch en pro actief over hun rechten en plichten.

4.2

Functioneren beklagregeling
Toetsingscriterium
Er is een heldere beklagregeling die naar behoren functioneert. Hierin is opgenomen
waarover geklaagd kan worden en op welke wijze geklaagd kan worden. Cliënten
worden op de hoogte gesteld van het feit dat ze zich in een klachtenprocedure door
een derde kunnen laten bijstaan. Gegrond verklaarde klachten leiden tot bijstelling
van beleid of werkinstructies.
Bevindingen
Het cluster Reclassering maakt gebruik van de beklagregeling van het Handboek
Reclassering, maar ook van de beklagregeling van haar eigen organisatie. Bouman
GGZ beschikt over een onafhankelijke klachtencommissie en heeft bovendien een
patiëntenvertrouwenspersoon, waar ook het cluster Reclassering onder valt.
Cliënten kunnen ook rechtstreeks klagen bij de Raad van Bestuur. Als cliënten
aangeven dat ze een klacht in willen dienen dan wijzen medewerkers hen op de
Pagina 33 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

patiëntenvertrouwenspersoon. Cliënten kunnen dus ook gebruik maken van beide
regelingen. Het aantal klachten van cliënten is klein. Uitspraken en maatregelen
worden besproken in managementoverleggen.
Oordeel
Het functioneren van de beklagregeling voldoet op alle drie de dimensies aan de
verwachtingen van de Inspectie. Het functioneren van meerdere beklagregelingen
naast elkaar kan echter verwarrend zijn voor cliënten.
Aanbevelingen
− Maak het indienen van een beklag eenduidig en daarmee duidelijker voor
cliënten.
4.3

Privacy
Toetsingscriterium
De instelling kent een privacyreglement. Hierin is opgenomen dat cliëntgegevens
slechts bekend gemaakt worden aan personen die hiertoe bevoegd zijn en voor
zover deze gegevens noodzakelijk zijn om de autoriteit die ze opvraagt haar werk te
laten doen. Ook is hierin opgenomen dat de cliënt zich kan laten informeren over de
inhoud van zijn eigen dossier. Het privacyreglement dient bekend te zijn in de
organisatie en er dient naar gehandeld te worden.
Bevindingen
Het cluster Reclassering maakt gebruik van het privacyreglement van de SVG. Dit is
van 1999 en geeft geen informatie over ontwikkelingen van de afgelopen jaren zoals
de ISD- maatregel en het samenwerkingsmodel Terugdringen Recidive.
Medewerkers hebben in hun werk aandacht voor de privacy. Bijvoorbeeld in
hoeverre ze behandelinformatie kunnen verwerken in een adviesrapportage.
Medewerkers schatten zelf in of cliëntinformatie bekend gemaakt wordt aan
personen die hiertoe bevoegd zijn en of deze gegevens noodzakelijk zijn om de
autoriteit die ze opvraagt haar werk te laten doen. Met uitzondering van politie en
justitie organisaties vragen medewerkers schriftelijke instemming van cliënten als
zij referenten willen raadplegen of als zij informatie over cliënten met een andere
organisatie willen delen. In bijna alle onderzochte dossiers trof de inspectie deze
verklaringen aan. In één dossier is deze verklaring voor één referent niet
teruggevonden.
Het komt bijna niet voor dat cliënten verzoeken om hun eigen cliëntdossier in te
zien. Het cluster Reclassering registreert niet hoe vaak cliënten gebruik maken van
hun recht tot inzage in hun dossier.
Oordeel
Cliënten kunnen hun dossier inzien en medewerkers nemen bij hun dagelijkse
werkzaamheden de privacy in acht. Medewerkers kunnen hierbij echter niet
terugvallen op een actueel privacyreglement. De organisatie voldoet op de
dimensies beleid en uitvoering aan de normen en verwachtingen. Omdat het
privacyreglement gedateerd is voldoet het cluster Reclassering op de dimensie
borging overwegend aan de verwachtingen.
Aanbevelingen
− Actualiseer het privacyreglement.

Pagina 34 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

4.4

Bejegening
Toetsingscriterium
De organisatie dient een vastgelegde visie op de bejegening van cliënten te
hanteren. Er dient beleid te zijn gericht op het voorkomen van discriminatie en op
het betrekken van algemene kennis over culturele achtergrond van cliënten bij
diagnostiek en bejegening van cliënten.
Bevindingen
Het cluster Reclassering heeft een visie op de doelgroep en op een gedragscode. De
prganisatie heeft beleid dat gericht is op het voorkomen van discriminatie in de
vorm van een gedragscode. Medewerkers weten waar de gedragscode te vinden is
en ze zijn bekend met de inhoud.
Het cluster Reclassering kent geen interculturalisatiebeleid. Het personeelsbestand
van de organisatie is wel samengesteld uit personen met verschillende culturele
achtergronden. In de uitvoering van het werk en bejegening van cliënten spelen
culturele thema’s ook een rol, bijvoorbeeld rondom geloof of sekse. Voor elke
medewerker komt bejegening van cliënten terug in caseloadbesprekingen met de
werkbegeleider en in casuïstiekvergaderingen. Ervaren medewerkers gaan met
nieuwe medewerkers mee op cliëntgesprekken om zicht te krijgen op de kwaliteit
van bejegening. Er wordt niet op thematische wijze aandacht besteed aan kwaliteit
van bejegening of interculturele aspecten in de inhoud van het werk. Het
management benoemt dit als een ontwikkelpunt dat een plaats krijgt in een
leertraject ‘Bouman academie’ .
Bouman GGZ evalueert de kwaliteit van het cliëntencontact door de afname van een
cliënttevredenheidsonderzoek. De gegevens van reclasseringscliënten zijn hieruit
echter niet te herleiden.
Oordeel
Het cluster Reclassering voldoet op de dimensie beleid ten aanzien van bejegening
overwegend aan de normen en verwachtingen omdat de organisatie niet thematisch
aandacht besteed aan interculturele aspecten van het reclasseringswerk. De
uitvoering voldoet op dit criterium. Ten aanzien van de dimensie borging voldoet het
cluster Reclassering beperkt omdat de resultaten van het
cliënttevredenheidsonderzoek niet herleidbaar zijn naar de reclasseringcliënten.
Aanbevelingen
Besteed systematisch aandacht aan interculturele aspecten van het
reclasseringswerk en -methodiek.
Evalueer de kwaliteit van de bejegening van reclasseringcliënten.

4.5

Conclusie rechtspositie reclasseringscliënten
Het cluster Reclassering houdt over het algemeen rekening met de rechtspositie van
haar cliënten. Er zijn echter enkele verbeteringen wenselijk, met name ten aanzien
van het informeren van cliënten over het klachtrecht, het privacyreglement en het
recht op inzage in het eigen dossier. De organisatie zou naar oordeel van de
Inspectie periodiek onderzoek dienen uit te voeren naar de kwaliteit van de
bejegening van reclasseringcliënten en in welke mate cliënten daadwerkelijk worden
voorgelicht over hun rechten en plichten en of zij dit begrijpen.

Pagina 35 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

5

Interne veiligheid

5.1

Voorkoming intimidatie en agressie
Toetsingscriterium
Er dienen veiligheidsinstructies te zijn ten aanzien van risico’s bij huisbezoek,
vervoer van cliënten, ontvangst van cliënten in het gebouw en ten aanzien van
agressieve of intimiderende cliënten. De instructies dienen bij het personeel bekend
te zijn en veiligheidsvoorzieningen dienen hierop aan te sluiten.
Bevindingen
Er is een beleidsdocument agressie en onveiligheid uit 2003 met daarin
aandachtpunten bij omgang met agressie. Medewerkers zijn getraind in het omgaan
met agressie. Het cluster Reclassering beschikt over veiligheidsinstructies ten
aanzien van ontvangst van cliënten in het gebouw. De werkplekken van de
medewerkers zijn gescheiden van de wachtruimte en de spreekkamers waar
cliënten komen. Cliënten hebben geen toegang tot de werkplekken. Bouman heeft
een richtlijn ’gebruik SOS telefoon’ waarin staat dat er altijd een achterwacht
bereikbaar moet zijn op de SOS telefoon. In spreekkamers bevindt zich een
veiligheidsknop op de muur die een medewerker kan indrukken als er acute hulp
nodig is. Dan moeten alle medewerkers er naartoe. De spreekkamers zijn echter ver
verwijderd van de kantoorruimtes. Sinds kort hebben medewerkers ook de
mogelijkheid om stil alarm te maken in de spreekkamers, al werkt het systeem nog
niet vlekkeloos. Over huisbezoek en vervoer van cliënten zijn afspraken die elke
medewerker kent. Een huisbezoek moeten medewerkers melden bij de
werkbegeleider en vindt plaats onder de voorwaarde dat er twee medewerkers
gaan. Een enkele medewerker bezoekt sommige cliënten wel alleen. Deze cliënten
zijn al lange tijd bekend, zijn gebaat bij deze benadering en er wordt bij hen geen
agressie verwacht. Medewerkers mogen cliënten niet meenemen in de auto.
Het onderwerp veiligheid komt aan de orde in teamoverleggen en ook de
werkbegeleider heeft hier een controlerende rol in. De reclasseringsteams delen de
huisvesting met andere onderdelen van Bouman GGZ. Reclasseringswerkers geven
aan dat de aandacht voor veiligheid in het gebouw vooral van de reclassering komt.
De medewerkers waren tot voor kort ook niet erg tevreden over de
veiligheidssituatie, maar het management is bezig met een aantal verbeteringen
door te voeren zoals het genoemde ‘stil alarm’
Alle incidenten worden geregistreerd geëvalueerd en in het jaarverslag opgenomen.
Oordeel
Op de dimensie beleid, uitvoering en borging voldoet het cluster Reclassering
overwegend aan de normen en verwachtingen op dit criterium omdat de organisatie
er blijk van geeft op alle onderdelen ontwikkelingen te hebben gemaakt en nog aan
het werk is met verbeteringen.

5.2

Veiligheid werkstrafplaatsen
Toetsingscriterium
De uitvoerder van de taakstraffen oefent toezicht uit op de veiligheid, de gezondheid
en arbeidsomstandigheden op de projectplaats en de redelijkheid van de
opgedragen werkzaamheden of opgelegde verplichtingen. Er dient in beleid en in
schriftelijke afspraken met projectplaatsen vastgelegd te zijn hoe het eerstelijns
toezicht door de projectplaats op de taakgestrafte en het tweede lijnstoezicht door
de reclassering vormgegeven is, waarbij aandacht is voor het voorkomen van
intimidatie en integriteitschendingen. Ook dient er van elke projectplaats een risicoPagina 37 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

inventarisatie en -evaluatie (RI&E) aanwezig te zijn. Het feitelijke toezicht dient aan
de gemaakte afspraken te voldoen.
Bevindingen
De projecten die het cluster Reclassering gebruikt om werkgestraften te plaatsen
zijn zoals eerder gemeld, vastgelegd in een projectenbestand dat door Reclassering
Nederland Rotterdam wordt beheerd. Het cluster Reclassering heeft hier geen
actieve rol in. De afspraken met de projectplaatsen zijn schriftelijk vastgelegd in een
contract. In deze overeenkomst is opgenomen dat de projectplaats werkgever is in
de zin van de Arbo-wet. De projectplaats dient bij ondertekening van het contract
een Arbo-inventarisatieformulier in te vullen met betrekking tot de aard van de
werkzaamheden en de daarmee samenhangende risico’s. Het cluster Reclassering
heeft een eigen protocol opgesteld in geval van ongevallen op een projectplaats.
De omschrijving in het contract van de wijze waarop het eerstelijns toezicht plaats
dient te vinden is dat “de werkzaamheden onder feitelijk toezicht c.q. gezag van de
projectplaats plaatsvinden”. De afspraken tussen reclassering en de projectplaats
geven geen specifieke aandacht aan het voorkomen van agressie en intimidatie.
De projectplaats dient volgens de overeenkomst toe te zien op de goede uitvoering
van de zogenaamde “20 standaardregels”. In de standaardregels zijn onder andere
gedragsregels voor de werkgestrafte opgenomen .
De medewerkers van het cluster Reclassering bezoeken de projectplaats bij het
kennismakingsgesprek tussen de werkgestraften en de projectplaats, maar in de
regel daarna niet meer, tenzij er iets bijzonders aan de hand is. Daarvoor ontbreekt
de tijd.
Er zijn geen schriftelijke evaluaties van de uitvoering met betrekking tot de
veiligheid op de projectplaatsen. Bewaking van de veiligheid vindt vooral plaats
doordat medewerkers werkstraf tijdens het bezoeken van projectplaatsen eventuele
signalen opvangen dat er iets mis zou zijn met een projectplaats. (zie paragraaf
2.2.2).
Oordeel
het cluster Reclassering leunt sterk op het beheer van de projectplaatsen door
reclassering Nederland. Daarbij zijn de schriftelijke afspraken met de
projectplaatsen over de aard en wijze van het toezicht zeer algemeen geformuleerd
en wordt er geen specifieke aandacht besteed aan maatregelen tegen intimidatie en
integriteitschendingen. De inspectie is daarom van oordeel dat het cluster
Reclassering op de dimensie beleid beperkt voldoet aan de normen en
verwachtingen ten aanzien van de veiligheid op de projectplaatsen. De
medewerkers werkstraf voeren geen systematisch of pro-actief tweedelijns toezicht
uit, maar reageren op signalen van de projectplaats of de werkgestrafte. Ook op de
dimensie uitvoering voldoet de organisatie daarmee beperkt aan de normen en
verwachtingen. Bij gebrek aan systematische evaluaties van beleid en uitvoering
met betrekking tot het toezicht in relatie tot de veiligheid op de projectplaatsen,
voldoet het cluster Reclassering beperkt aan de normen en verwachtingen op dit
criterium.
Aanbevelingen
Stel specifiek beleid vast ten aanzien van de intensiteit en aard van het
eerstelijns toezicht op de werkgestrafte door de projectplaats. Besteed hierbij
aandacht aan het voorkomen van intimidatie en integriteitschendingen.
Stel specifiek beleid vast ten aanzien van de intensiteit en aard van het
tweedelijns toezicht door de reclassering op de projectplaats.
Draag zorg voor een systematische beleidsevaluatie van het toezicht op de
uitvoering van de werkstraffen.
Pagina 38 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

5.3

Omgang met incidenten
Toetsingscriterium
De organisatie beschikt over een incidenten- en nazorgprotocol. Dit is bekend en er
wordt naar gehandeld. Incidenten worden geëvalueerd en leiden zonodig tot het
formuleren van verbeteracties.
Bevindingen
Het cluster Reclassering beschikt over een eigen incidentenprotocol en het landelijke
incidenten protocol voor de reclassering. In het agressiebeleid is ook een
nazorgprocedure opgenomen. Meldingen worden geëvalueerd en beleid wordt op
basis daarvan ook bijgesteld.
Oordeel
De organisatie voldoet op alle drie de dimensies aan de normen en verwachtingen.

5.4

Conclusie interne veiligheid
Het cluster Reclassering heeft over het algemeen voldoende aandacht voor de
interne veiligheid voor zover het hun eigen gebouw betreft. Het toezicht op de
veiligheid op de projectplaatsen is echter onvoldoende georganiseerd.

Pagina 39 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

6

Organisatieaspecten

6.1

Personeelsmanagement
Toetsingscriterium
Het personeelsformatieplan dient overeen te stemmen met de geplande productie.
Functioneel welbevinden en ontwikkeling van medewerkers dient uitgangspunt te
zijn, hetgeen zich onder meer manifesteert in voldoende scholing en minimaal
jaarlijkse functioneringsgesprekken. Ook dienen reclasseringswerkers beëdigd te
zijn.
Bevindingen
Het productiekader van het cluster Reclassering is in de jaren telkens naar beneden
bijgesteld. Tot het begin van 2008 heeft het cluster Reclassering forse
capaciteitsproblemen gehad. Hierdoor konden de gemaakte productieafspraken niet
worden nagekomen en heeft de RN Rotterdam een groot deel van de productie van
werkstraffen en adviesrapportages overgenomen. Begin 2008 is er een interimmanager aangesteld en de SVG heeft naar aanleiding van de capaciteitsproblemen
een overzicht gemaakt van het aantal benodigde fte’s voor het cluster Reclassering.
Bij het adviesteam waren de grootste tekorten. De werkelijke personele bezetting
sluit nog niet aan bij de planproductie, maar inmiddels hebben het adviesteam en
het team gedragsinterventies de bezetting op orde. Bij het toezichtteam zijn er nog
10 fte te kort en is de wervingsprocedure nog in volle gang. Het ziekteverzuim bij
het cluster Reclassering is hoog, namelijk 10%. Ook ten tijde van de
capaciteitsproblematiek was er een hoog ziekteverzuim onder meer vanwege de
werkdruk. De werkdruk wordt nog als tamelijk hoog ervaren, maar de medewerkers
merken tegenwoordig dat hun caseload gelimiteerd is en dat deze niet overschreden
wordt. Medewerkers hebben in tegenstelling tot het verleden inzicht in de productie
doordat het management hen informeert over de productieaantallen. Bij het team
gedragsinterventies is er nog sprake van onderproductie door een beperkte
instroom van kandidaten.
Het management van het cluster Reclassering vindt het productiekader nu te klein
om een degelijke organisatie op te zetten. Op korte termijn lukt het de organisatie
niet om de productiekaders te vergroten omdat de aantallen worden bepaald aan de
hand van geleverde productie in voorgaande jaren, en daar is het cluster
Reclassering in te kort geschoten.
Het contact met collega’s is belangrijk bij het cluster Reclassering en de contacten
zijn informeel. Men staat voor elkaar klaar en er is aandacht en zorg voor elkaar.
Medewerkers van het team gedragsinterventies werken vaak op een andere locatie
en zien de collega’s van andere teams minder. Hierdoor beschouwen ze zichzelf
meer als een afzonderlijk team.
De werksfeer bij het cluster Reclassering wordt getypeerd als onrustig. In eerste
instantie komt dit door frequente wisselingen in medewerkers en management. De
uitstroom was in 2008 24%. Maar ook het werken met flexplekken draagt bij aan
een onrustige werksfeer: ‘tijdens een telefoongesprek met een boze cliënt is een
lachende collega op de achtergrond hinderlijk.’ In december 2007 is voor Bouman
GGZ in zijn geheel een medewerkerstevredenheidsonderzoek gedaan. Hieruit zijn de
resultaten van het cluster Reclassering te herleiden. De waardering huisvesting is
erg laag. De uitkomsten zijn in de teams besproken en er zijn inmiddels ook acties
ondernomen.
Het is niet vastgelegd dat iedere medewerker van het cluster Reclassering jaarlijks
een functioneringsgesprek moet hebben. Leidinggevenden ervaren het wel als een
Pagina 41 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

dwingende regel. Er is een format waar de onderwerpen in staan die aan de orde
moeten komen in een functioneringsgesprek. Verslagen hiervan worden bewaard in
het personeelsdossier. Niet alle medewerkers hebben jaarlijks een
functioneringsgesprek gehad.
Medewerkers krijgen scholing in wet- en regelgeving, verslavingspsychiatrie,
basispsychiatrie, tbs taakspecialisatie, omgaan met agressie en er zijn ook
mogelijkheden voor het volgen van een post HBO opleiding. In het begin van 2008
hebben veel medewerkers deze cursussen gevolgd. Sommige medewerkers willen
nog graag een cursus motiverende gesprekstechnieken volgen. Bovendien start
Bouman GGZ met het in paragraaf 4.4 genoemde leertraject ‘Bouman academie’
waar onderwerpen als bejegening en interculturele aspecten in het werk aan de orde
zullen komen.
Niet alle nieuwe medewerkers waren ten tijde van de inspectie al beëdigd.
Oordeel
Op de dimensie beleid voldoet het cluster Reclassering aan de normen en
verwachtingen voor het criterium personeelsmanagement. De uitvoering voldoet
overwegend. De caseload van medewerkers is gelimiteerd en medewerkers volgen
vakgerichte cursussen. Er zijn grote verbeteringen zichtbaar ten aanzien van het op
peil brengen van de formatie, maar die is nog niet volledig. Het cluster Reclassering
gebruikt evaluatie instrumenten als een medewerkerstevredenheidsonderzoek en
functioneringsgesprekken, al krijgen niet alle medewerkers jaarlijks een gesprek. Er
is geen rapportage die inzichtelijk maakt hoeveel medewerkers een jaarlijks
functioneringsgesprek hebben gehad. Hiermee voldoet de borging van het
personeelsmanagement overwegend aan de normen en verwachtingen.
Aanbevelingen
Draag er zorg voor dat elke medewerker jaarlijks een functioneringsgesprek
krijgt en borg dit door de planning en afname te monitoren.
Blijf intensief aandacht besteden aan het realiseren van de planproductie en
neem hierbij het welbevinden van het personeel in acht.
6.2

Communicatie
Toetsingscriterium
De communicatiestructuur dient te zijn vastgelegd en naar behoren te functioneren.
Dit blijkt onder meer uit regelmatig overleg met de leidinggevende, regelmatige
teamoverleggen, intervisie of casuïstiekbespreking, werkinhoudelijke supervisie of
werkbegeleiding en verslaglegging hiervan. Met betrekking tot rapportage en
toezicht op tbs-gestelden is er een apart overleg waar deze cliënten worden
besproken en waarbij een psycholoog of psychiater aanwezig is. Ook dient bij dit
overleg een reclasseringswerker aanwezig te zijn die is aangesteld als tbsfunctionaris en die zorgdraagt voor sluitende overdracht van toezicht op tbsgestelden vanuit een tbs-kliniek.
Bevindingen
Het cluster Reclassering heeft in grote lijnen de interne en externe
communicatiestructuur vastgelegd. Hierin staat welke functionarissen of teams met
welke frequentie overleg voeren.
Het management van het cluster Reclassering heeft regelmatig afstemmings- en
beleidsoverleggen met ketenpartners in de regio zoals het CBTR en het OM. In dit
overleg worden de kaders vastgesteld voor de productie.
In een wekelijks productie-overleg bepreekt het management de instroom en de
uitstroom.

Pagina 42 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Alle teams hebben maandelijks teamoverleg en elk team heeft twee groepen
casuïstiekbespreking. Een groep bestaat uit de reclasseringswerkers, de
werkbegeleider en de zorg coördinator. Elke groep heeft om de week
casuïstiekbespreking. In deze bijeenkomsten worden alle bijzondere gevallen, alle
start en overeenkomsten toezicht en alle afloopberichten ingebracht om tot
consensus te komen. Voor de gedragsinterventietrainers is er één keer per maand
een casuïstiekbespreking. Medewerkers hechten waarde aan de bespreking omdat
ze er het nut van inzien.
Intervisie moet opnieuw in de startblokken worden gezet. Sommige medewerkers
hebben één keer in de zes weken met vier tot vijf personen intervisie, maar voor
nieuwe medewerkers is er nog geen mogelijkheid. Bij het adviesteam hebben alleen
nieuwe, minder ervaren medewerkers een caseloadbespreking met de
werkbegeleider. Voor iedereen is er werkinhoudelijke supervisie doordat de
werkbegeleider alle productcriteria en halfjaarlijkse evaluaties bekijkt en de
teammanagers wekelijks met de werkbegeleiders bespreken wat aandachtspunten
zijn.
Met betrekking tot rapportage en toezicht op tbs-gestelden is er een apart overleg
bij RN Rotterdam waar deze cliënten worden besproken. Hierbij is een psycholoog of
psychiater aanwezig. Een medewerker van het cluster Reclassering gaat naar dit tbs
overleg. Het cluster Reclassering heeft alleen cliënten die een voorwaardelijk tbs
opgelegd hebben gekregen en heeft dientengevolge geen intensieve contacten met
tbs klinieken.
Voor de teamoverleggen en de casuïstiekbespreking is een aanwezigheidsplicht en
afmeldingsplicht. De aan- en afwezigheid wordt vastgelegd in de notulen. Iedereen
is zich bewust van het belang van de besprekingen. Het is geen gewoonte om de
uitkomsten van de casuïstiek in het CVS op te nemen. Medewerkers hebben de
ruimte om bij hun leidinggevenden de communicatie (structuur) aan de orde te
stellen. Dit leidt niet altijd tot bijstelling. Door de tijd zijn er wijzigingen in de
communicatiestructuur gekomen, bijvoorbeeld door het creëren van de functie van
werkbegeleider. Deze wijzigingen zijn nog niet doorgevoerd in de vastgelegde
communicatiestructuur.
Oordeel
Op de dimensie beleid voldoet het cluster Reclassering overwegend aan de normen
en verwachtingen voor het criterium communicatie. De communicatiestructuur is
vastgelegd, maar verdient wel actualisatie. Ook de uitvoering voldoet overwegend.
Met uitzondering van de intervisie vinden besprekingen in de regel doorgang en de
relevante functionarissen zijn aanwezig. De borging voldoet overwegend. De
aanwezigheid is verplicht gesteld en wordt gecontroleerd en doordat medewerkers
doordrongen zijn van het belang zijn ze graag aanwezig. Van een evaluatie van de
communicatiestructuur is geen sprake.
6.3

Integriteit
Toetsingscriterium
De organisatie heeft een integriteitsbeleid, waar het management actief invulling
aan geeft. Het integriteitsbeleid omvat minimaal een gedragscode en voorziet in de
beschikbaarheid van een vertrouwenspersoon integriteit.
Bevindingen
Alle medewerkers van het cluster Reclassering hebben toegang tot een intranetsite
waar de gedragscode gepubliceerd is. De gedragscode is voor de hele Bouman GGZ
en dus niet alleen voor de reclassering. Nieuwe medewerkers krijgen bij hun
aanstelling de gedragscode in een introductiepakket. De gedragscode bevat
onderwerpen als respect voor collega’s en cliënten, verbod van seksuele intimidatie
Pagina 43 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

en internetgebruik. De gedragscode en de onderwerpen die er in staan worden niet
bespreekbaar gemaakt in teamoverleggen, intervisie of functioneringsgesprekken.
De onderwerpen komen wel eens in de dagelijkse werkpraktijk aan de orde en dan
wordt het door de medewerker ingebracht in de casuïstiek. Voor de
gedragsinterventietrainers komen de onderwerpen deels terug in ‘train de
trainer’dagen.
Het cluster Reclassering heeft een vertrouwenspersoon integriteit aangewezen en
deze is net als de gedragscode beschikbaar voor de gehele Bouman GGZ. Informatie
over de vertrouwenspersoon staat ook op de intranetsite.
Oordeel
Het cluster Reclassering heeft een gedragscode voor haar medewerkers en heeft
een vertrouwenspersoon aangewezen en daarmee voldoet ze ten aanzien van de
dimensie beleid aan de normen en verwachtingen op dit criterium. Thema’s uit de
gedragscode worden besproken als ze aan de orde zijn en de vertrouwenspersoon
kunnen medewerkers vinden via de intranetsite. Los daarvan maakt het cluster
Reclassering onderwerpen rondom integriteit niet breed bespreekbaar. Daarmee
voldoet de uitvoering en de borging overwegend aan de normen en de
verwachtingen.
Aanbeveling
− Maak integriteitsonderwerpen met enige regelmaat breed bespreekbaar binnen
het cluster Reclassering.
6.4

Conclusie organisatieaspecten
Het cluster Reclassering maakt voor een aantal onderdelen van
personeelsmanagement en integriteitsbeleid gebruik van het overkoepelend beleid
van Bouman GGZ. Met betrekking tot het personeelsmanagement heeft het cluster
Reclassering een aantal roerige jaren gehad en is er het afgelopen jaar veel
verbetering gekomen in de processen. De borging van het personeels-,
communicatie- en integriteitsbeleid kan op een aantal punten verbeterd worden

Pagina 44 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

7

Slotbeschouwing

Het cluster Reclassering heeft een moeilijke periode achter de rug, waarbij het niet
in staat was aan zijn afspraken met ketenpartners te voldoen. Inmiddels is de
organisatie beter op orde. Bedrijfsmatig en inhoudelijk zijn er nog wel
verbeterpunten. Door het aantrekken van nieuw personeel en het overdragen van
productieplanning zijn vraag en aanbod beter op elkaar afgestemd, maar de
oplevertermijnen van TR-rapportages en de starttermijnen van toezichten verdienen
verbetering. Inhoudelijk is het belangrijk dat het verbetertraject voor het
reclasseringstoezicht naar de visie van de organisatie in beleid en operationele
instructies wordt vertaald. Ook de uitvoering van de werkstraffen vraagt om een
nieuw beleids- en uitvoeringskader.
Het meten en evalueren van inhoudelijke resultaten is in het algemeen nog te
weinig ontwikkeld. De effecten van reclasseringsactiviteiten, het behalen van
doelstellingen, de tevredenheid van opdrachtgevers worden niet systematisch
gemeten.

Pagina 45 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Bijlage 1

Aanbevelingen

De ISt beveelt het cluster Reclassering van Bouman GGZ het volgende aan:
1.

Monitor de doelstellingen met betrekking tot maatschappelijke reïntegratie van
de reclasseringscliënt die opgenomen zijn in adviezen en meet en evalueer in
hoeverre deze daadwerkelijk tot effecten leiden.
2. Leg SMART doelstellingen ten aanzien van reïntegratie op casusniveau zodanig
vast dat gemonitord kan worden welke bijdrage hulpverlening of andere
interventies daaraan leveren.
3. Meet en evalueer op geaggregeerd niveau in hoeverre reclasseringstoezichten
bijdragen aan de reïntegratie van onder toezicht gestelden.
4. Leg in beleid en instructies vast op welke wijze de uitvoering van de werkstraf
een bijdrage kan leveren aan de maatschappelijke reïntegratie van de
werkgestrafte. Meet de resultaten hiervan en evalueer deze.
5. Formuleer de voorwaarden waar een projectplaats aan moet voldoen en geef
daarbij ook aan op welke wijze voldoende kwalitatieve en kwantitatieve
beschikbaarheid, inclusief taak en verantwoordelijkheidsverdeling, gerealiseerd
wordt.
6. Draag zorg voor een systematische evaluatie van de uitvoering van het
bovenstaande beleid, de werkrelatie met werkstrafprojecten en de mate waarin
de projectplaatsen aan de gestelde eisen voldoen.
7. Voldoe tijdig aan de verzoeken om reclasseringsadvies.
8. Evalueer systematisch en periodiek de oplevertijden van
voorlichtingsrapportages en klanttevredenheid van opdrachtgevers.
9. Start reclasseringstoezichten direct na ontvangst van de opdracht of geef bij de
opdrachtgever op casusniveau aan wanneer het toezicht gestart wordt.
10. Evalueer systematisch en periodiek de starttermijnen van toezichten en de
klanttevredenheid van opdrachtgevers.
11. Breng in kaart welke managementinformatie nodig is voor een goede sturing
van het werkstrafproces. Geef op basis van deze informatie vanuit het
management sturing aan het werkstrafproces.
12. Leg jaarlijks verantwoording af aan het OM over het gevoerde beleid inzake de
tenuitvoerlegging van taakstraffen, waaronder de begeleiding, het toezicht, de
genomen beslissingen en de afhandeling van klachten.
13. Neem in het beleid op hoe op basis van inschatting van recidiverisico het
gebruik van op dit risico afgestemde controlemiddelen geadviseerd kan worden.
Vertaal dit in instructies.
14. Evalueer op organisatieniveau welke adviezen zijn gegeven, welke
controlemiddelen zijn geïndiceerd en tot welke effecten en resultaten deze
geleid hebben.
15. Vertaal het landelijk beleidskader toezicht naar lokaal beleid gebaseerd op de
visie van het cluster Reclassering en implementeer deze.
16. Evalueer en analyseer op organisatieniveau het aantal vroegtijdig afgebroken
toezichten en onderzoek systematisch en periodiek de tevredenheid van
opdrachtgevers over het melden van overtredingen.
17. Informeer cliënten systematisch en pro actief over hun rechten en plichten.
18. Maak het indienen van een beklag eenduidig en daarmee duidelijker voor
cliënten.
19. Actualiseer het privacyreglement.
20. Besteed systematisch aandacht aan interculturele aspecten van het
reclasseringswerk en -methodiek.
21. Evalueer de kwaliteit van de bejegening van reclasseringcliënten.
Pagina 47 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

22. Stel specifiek beleid vast ten aanzien van de intensiteit en aard van het
eerstelijns toezicht op de werkgestrafte door de projectplaats. Besteed hierbij
aandacht aan het voorkomen van intimidatie en integriteitschendingen.
23. Stel specifiek beleid vast ten aanzien van de intensiteit en aard van het
tweedelijns toezicht door de reclassering op de projectplaats.
24. Draag zorg voor een systematische beleidsevaluatie van het toezicht op de
uitvoering van de werkstraffen.
25. Draag er zorg voor dat elke medewerker jaarlijks een functioneringsgesprek
krijgt en borg dit door de planning en afname te monitoren.
26. Blijf intensief aandacht besteden aan het realiseren van de planproductie en
neem hierbij het welbevinden van het personeel in acht.
27. Maak integriteitsonderwerpen met enige regelmaat breed bespreekbaar binnen
het cluster Reclassering.

Pagina 48 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Bijlage 2

Afkortingen

CJIB

Centraal Justitieel Incasso Bureau

CoVa

Cognitieve Vaardigheden

CVS

Cliënt Volg Systeem

DJI

Dienst Justitiële Inrichtingen

ET

Electronisch Toezicht

FIT (Coach)

Facilitair Interventie Team (Coach)

GW

Gevangeniswezen

OM

Openbaar Ministerie

PI

Penitentiaire Inrichting

PP

Penitentiair Programma

RISc

Recidive Inschattings Schalen is een instrument dat op basis van criminogene
factoren het recidiverisico, mogelijkheden voor gedragsbeïnvloeding en de
geschikte reclasseringsinterventie bepaalt

RN

Reclassering Nederland

(3)RO

(de drie) Reclasseringsorgansiaties (RN, LdH, SVG)

SMART

Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch Tijdgebonden

SVG

Stichting Verslavingszorg GGZ

TR

Terugdringen Recidive

Pagina 49 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Bijlage 3

Bronnen

Agressie en onveiligheid, Bouman GGZ 2003
Auditrapport POZ Q2 2008, Bouman GGZ 2008
Cliënttevredenheidonderzoek, Bouman GGZ 2007
Concept Samenwerkingsconvenant Reclasseringsbalie, reclasseringsorganisaties ongedateerd
Convenant gegevensuitwisseling t.b.v. nazorg meerderjarige veelplegers in Schiedam,
diverse partijen w.o. Bouman GGZ. januari 2007
Convenant hulpverlening aan plegers van huiselijk geweld met inzet van een screeningsteam,
GGD Rotterdam, juli 2006
Convenant Informatie-uitwisseling m.b.t. TBS-gestelden en zedendelinquenten, Politie Zuid-Holland
-Zuid en reclasseringsorganisaties, december 2006
De klant kiest kwaliteit kaderbrief 2008.03, Bouman GGZ september 2007
Diverse interne werkbeschrijvingen, Bouman GGZ
Diverse overzichten werkstraffen, Bouman GGZ november 2008
Diverse procedurebeschrijvingen, Bouman GGZ
Diverse productieoverzichten. Bouman GGZ
Eerste viermaandsrapportage , SVG 2008
Forensische Verslavingspsychiatrie en –Reclassering “Zorg tegen recidive”, september 2008
Formats voorlichtingsrapporten
Gedragscode, Bouman GGZ 2005
Handboek Reclassering
Jaarplan 2008 Bouman GGZ Verslavingsreclassering
Jaarverslag 2007, Bouman GGZ
Klachtenreglement, Bouman GGZ 2005
Medewerkerstevredenheidsonderzoek, Bouman GGZ december 2007
Overzicht protocollen en richtlijnen, SVG 2008
Overzichten medewerkers, Bouman GGZ
Plan van Aanpak opzetten forensische polikliniek Bouman GGZ, Bouman GGZ oktober 2008
Privacy, 1999
Procesevaluatie pilot Leefstijltraining voor verslaafde justitiabelen, IVO 2008
Viermaandsrapportage 2008, Bouman GGZ april 2008

Pagina 51 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Bijlage 4

Inspectieprogramma

Programma Inspectie Bouman GGZ 5, 12 en 13 november 2008
Inspectie voor de Sanctietoepassing

Woensdag 5 november 2008
9.30 - 10.00
Kennismaking, installeren voor dossieronderzoek
10.00- 12.30 Dossieronderzoek
12.30 - 13.00 Lunch
13.00 - 17.00 Dossieronderzoek
Woensdag 12 november 2008
9.30 - 11.00 Interview met management
11.15 - 12.30 Interview met twee medewerkers werkstraf
12.30 - 13.00 Lunch
13.00 - 14.00 Interview trainers gedragsinterventies
14.00- 15.30 Bezoek aan twee werkstrafprojecten in het gezelschap van manager
of medewerker BoumanGGZ
15.30 - 17.00 Interview met drie medewerkers advies
Donderdag 13 november 2008
9.30- 11.00
Interview met drie medewerkers toezicht
11.00 - 12.30 Interview met werkbegeleiders
12.30 - 13.00 Lunch
13.00 - 14.30 Voorbereiding terugkoppeling
14.30 - 16.00 Terugkoppeling eerste bevindingen inspectie aan management

Pagina 53 van 55

Doorlichting | Cluster Reclassering Bouman GGZ | Februari 2009

Bijlage 5

Geografische ligging locatie

Pagina 55 van 55