Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

26 018

Ondergronds transport en buisleidingen

Nr. 18

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 februari 2024
In de brief aan de Kamer van 7 april 2023 (Kamerstuk 34 244, nr. 6) zijn de
hoofdlijnen geschetst van het beleid voor een geïntegreerd, multimodaal,
concurrerend, duurzaam en veilig transportsysteem voor goederenvervoer. Optimaal gebruik van een systeem met buisleidingen is daarbij
als één van de elementen benoemd, mede in het licht van de mogelijk
sterke groei van het vervoer van gevaarlijke stoffen in samenhang met de
energietransitie (Kamerstuk 32 813, nr. 1192). De brief kondigde een
beleidskader voor buisleidingen aan als onderdeel van een multimodaal
transportsysteem. Met deze brief wordt dit beleidskader aan de Kamer
gepresenteerd. Deze brief wordt mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties (hierna: BZK) en de Minister voor
Klimaat en Energie (Hierna: MKE) gestuurd.
Het beleid voor buisleidingen is momenteel in ontwikkeling. Voor de
zomer 2023 is het Ontwerp-Programma Energiehoofdstructuur (hierna:
PEH) bekendgemaakt met een hoofdstuk over buisleidingen1. Daarnaast
werkt het Rijk samen met de Gasunie aan een waterstofnet en met
initiatiefnemers aan het project Delta Rhine Corridor, als onderdelen van
het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat2 (hierna:
MIEK). Tevens geldt dat het wettelijke beleidskader voor de omgevingsveiligheid van buisleidingen per 1 januari 2024 te vinden is in de
Omgevingswet3.
Verkend is welke rol buisleidingen kunnen spelen in een veerkrachtig,
efficiënt en duurzaam goederenvervoerssysteem. Uitgangspunt daarbij is
de Hoofdlijnennotitie Mobiliteitsvisie 20504 en de daarin benoemde
1

Kamerstuk 31 239 en 30 196, nr. 380, 3 juli 2023
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/12/02/ezk-miek-overzicht-2022meerjarenprogramma-infrastructuur-energie-en-klimaat
3
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/omgevingswet
4
Bijlage bij Kamerstuk 31 305, nr. 388
2

kst-26018-18
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 018, nr. 18

1

strategische lijnen (zie onder). De rol van buisleidingen binnen het
bredere beleid voor goederenvervoer en logistiek zal geschetst worden in
de te herijken Goederenvervoeragenda5, die in het voorjaar van 2024 aan
de Kamer zal worden toegezonden.
Het vervolg van deze brief schetst de huidige kaders voor buisleidingen,
de marktstructuur van het vervoer via buisleidingen en het geldende
beleid. Vervolgens gaat de brief in op de toekomstige ontwikkelingen en
de maatschappelijke belangen daarbij. De brief sluit af met een aantal
opties voor een grotere rol van het Rijk op het gebied van buisleidingen.
Kaders voor buisleidingen
Wettelijke kaders voor de veiligheid van buisleidingen en voor de
reserveringsgebieden voor de aanleg van buisleidingen van nationaal
belang zijn sinds 1 januari 2024 te vinden in de Omgevingswet en in het
bijbehorende Besluit activiteiten leefomgeving en het Besluit kwaliteit
leefomgeving. Buisleidingen vervoeren (gevaarlijke) stoffen onder hoge
druk. Het gaat om bijv. aardgas, waterstof, kerosine, olie, olieproducten,
chloor, ethyleen, propyleen. (Gevaarlijke) stoffen worden veel gebruikt
door de industrie als energiebron en als grondstoffen voor productieprocessen.
Wettelijke kaders voor de aardgasvoorziening zijn te vinden in de Gaswet.
Gasunie beheert een omvangrijk netwerk van buisleidingen en distributieleidingen ten behoeve van de energievoorziening. Het aardgasnet is ook
geschikt voor toekomstig transport van waterstof. Distributieleidingen zijn
geen buisleidingen. Denk bijvoorbeeld aan het distributienetwerk voor
aardgas, water, riolering of warmte. Buisleidingen verzorgen transport
van van (gevaarlijke) stoffen over lange afstanden tussen de industrie,
industrie en zeehavens en naar buurlanden.
Buisleidingen vervoeren geen vaste stoffen (bijvoorbeeld in de vorm van
«slurry») of stukgoederen (bijvoorbeeld in «hyperloop»-buizen). In de
jaren negentig van de vorige eeuw is onderzocht of Ondergrondse
Logistieke Systemen voor stukgoederen potentie hebben. Dat bleek
onvoldoende het geval vanwege de hoge investeringen, de benodigde
grote veranderingen in logistieke organisatie en netwerken en – mede
daardoor – onvoldoende bedrijfseconomisch rendement (Kamerstuk
26 018, nr. 3). Alhoewel er technische mogelijkheden zijn en er veel
innovatie op dit gebied plaatsvindt, is niet te verwachten dat dit binnen
afzienbare tijd in Nederland een reële vervoersmogelijkheid zal worden.
Het is wel van belang om deze ontwikkelingen te volgen en daar indien
nodig op in te spelen.
Buisleidingen op Nederlands grondgebied vallen onder de Nederlandse
wettelijke kaders. Op de Noordzee gelden andere kaders6. Op Europees
gebied gelden ook nog beleidskaders voor energie en infrastructuur die
van toepassing kunnen zijn op buisleidingen, zoals bijv. TEN-T7.
Hoeveelheden
Een aanzienlijk deel van het vervoer van (gevaarlijke) stoffen door
Nederland gaat via buisleidingen. In vervoerd gewicht is het ongeveer de
helft van het vervoer, waarmee de buisleiding een belangrijke modaliteit
5

Kamerstuk 34 244, nr. 2
https://www.noordzeeloket.nl/beleid/programma-noordzee-2022–2027/
7
https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/infrastructure-and-investment/trans-europeantransport-network-ten-t_en
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 018, nr. 18

2

is voor het goederenvervoer (zie figuur, bron CBS 2023). Het CBS is bezig
met een actualisatie van de gegevens over goederenvervoer. Daarnaast
worden prognoses gemaakt over toekomstige vervoersontwikkelingen als
onderdeel van het Basismodel Goederenvervoer8.

Ongeveer driekwart van de kilometers aan buisleidingen vervoeren
aardgas. De resterende kilometers vervoeren olie, olieproducten en
andere gevaarlijke stoffen.
Buisleidingeigenaren
Buisleidingen zijn veelal eigendom van private marktpartijen. Buisleidingen zijn niet openbaar toegankelijk voor vervoerders of verladers. Het
vervoer vindt plaats op contractbasis. Industriële bedrijven die grote
hoeveelheden gevaarlijke stoffen verwerken, investeren vaak zelf in de
benodigde buisleidingen. Deze marktpartijen hebben zich verenigd in de
Vereniging van Leidingeigenaren in Nederland (VELIN).
In het publieke domein beheert de Defensie Pijpleidingen Organisatie
(hierna: DPO) eigen buisleidingen om (militaire) luchthavens te voorzien
van kerosine. Gasunie Transport Services (hierna: GTS) beheert eigen
buisleidingen voor het transport van aardgas. Het geplande waterstofnetwerk wordt naar verwachting door GTS of een dochteronderneming
beheerd9. Nederland anticipeert op Europese kaders voor waterstof en
investeert in een nationaal waterstofnetwerk10.
Rol van het Rijk: faciliteren en kaders stellen
Reeds in het jaar 2000 heeft het toenmalige kabinet uitgesproken dat
buisleidingvervoer een gelijkwaardige positie verdient ten opzichte van
andere modaliteiten11. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid zag destijds voor de buisleiding geen rol als publieke voorziening.
Het gaat vooral om infrastructuur die onderdeel uitmaakt van grote
industriële complexen met een specifieke toepassing en bestemming. Het
vervoer via buisleidingen wordt gezien als een bedrijfsmatige activiteit.
Ook het vervoer van aardgas door buisleidingen wordt gezien als een
bedrijfsmatige activiteit en is aanvullend gereguleerd als onderdeel van
de energiemarkt. Buisleidingen van DPO voor het vervoer van kerosine
zijn vanuit strategische, militaire, geopolitieke overwegingen aangelegd.
8

https://www.basgoed.nl/
Zie Kamerstuk 32 813, nr. 1275, 3 juli 2023
10
https://www.gasunie.nl/projecten/waterstofnetwerk-nederland
11
Kamerstuk 26 018, nr. 3
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 018, nr. 18

3

Dit netwerk wordt ook civiel ingezet, als er geen sprake is van een
oorlogssituatie.
Mede tegen deze achtergrond speelt het Rijk een faciliterende en kader
stellende rol bij buisleidingen. De faciliterende rol is bijvoorbeeld ingevuld
door het reserveren van ruimte voor toekomstige buisleidingen van
nationaal belang. Ook coördineert het Rijk projecten van nationaal belang
zoals het Delta Rhine Corridor project en het waterstofnetwerk12. Het Rijk
stelt wettelijke kaders voor de veiligheid van buisleidingen en de
ruimtelijke inpassing van buisleidingen. Deze kaders zijn per 1 januari
2024 opgenomen in de Omgevingswet. Infrastructuurbeheerders zoals
Rijkswaterstaat en ProRail stellen voorwaarden bij het kruisen van
buisleidingen met wegen, spoorwegen en vaarwegen.
In het verleden heeft het Rijk de aanleg van een leidingenstraat tussen de
industriegebieden van Rotterdam en Antwerpen gefaciliteerd. De
exploitatie en het beheer van deze leidingenstraat vindt plaats via een
publiek-private samenwerking, de stichting Leidingenstraat Nederland
(LSNed).
Ruimtelijk beleid
Met de Structuurvisie Buisleidingen 2012–2035 (SVB) heeft het Rijk
ruimtelijke reserveringen ingepland voor de toekomstige behoefte aan
buisleidingen, die essentieel zijn voor het veilig vervoeren van gevaarlijke
stoffen tussen industrieclusters en voor de energievoorziening. De
reserveringen zijn bedoeld voor buisleidingen van nationaal belang voor
het vervoer van gevaarlijke stoffen over lange afstanden. De overheid
moet bij het opstellen van omgevingsplannen ruimte vrijhouden voor
buisleidingen van nationaal belang.
Het PEH bevat aanvullend ruimtelijk beleid voor buisleidingen. Het
ontwerp hiervan is voor de zomer van 2023 naar de Kamer gestuurd.
Vaststelling van het PEH is voorzien begin 2024. In het kader van het PEH
wordt bekeken of buisleidingstroken ook gebruikt kunnen worden voor de
aanleg van hoogspanningskabels. De veiligheidsaspecten, het ruimtebeslag en de toekomstbestendigheid van de buisleidingstroken zijn voor
het Rijk belangrijke aspecten bij het afwegen van deze mogelijkheid.
Rijkscoördinatie
Het rijk coördineert projectprocedures van nationaal belang. De coördinatie betreft de vergunningverlening, de communicatie met de omgeving
en de ruimtelijke inpassing van het project. In het MIEK13 staan de
buisleidingprojecten die op dit moment door het Rijk worden
gecoördineerd.
Bescherming van vitale infrastructuur
De energie-infrastructuur maakt onderdeel uit van de vitale infrastructuur
van Nederland. Het kabinet zet in op het versterken van de bescherming
van vitale infrastructuur in Nederland14. Het Rijk stelt kaders voor de
bescherming van vitale infrastructuur. Buisleidingen die vitaal zijn voor de
12

Deze projecten maken onderdeel uit van het MIEK https://www.rijksoverheid.nl/documenten/
rapporten/2022/12/02/ezk-miek-overzicht-2022-meerjarenprogramma-infrastructuur-energie-enklimaat
13
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/12/02/ezk-miek-overzicht-2022meerjarenprogramma-infrastructuur-energie-en-klimaat
14
Kamerstuk 30 821, nr. 182

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 018, nr. 18

4

energievoorziening vallen onder deze kaders. Veiligheidsmaatregelen
voor buisleidingen worden getroffen door de betrokken sector, eventueel
op advies van de veiligheidsdiensten. Bij een incident werken het
betrokken bedrijf en de veiligheidsregio’s samen aan de incidentenbestrijding en de bescherming van de bevolking.
Graafschade aan kabels en leidingen
Het Rijk stelt kaders voor het voorkomen van graafschade15 aan kabels en
leidingen, waaronder buisleidingen. Dit is geregeld in de Wet informatieuitwisseling bovengrondse en ondergrondse netwerken en houdt een
wettelijk verplicht systeem in voor het uitwisselen van informatie over
kabels en leidingen tussen leidingeigenaren en grondroerders.
Modaliteitsbeleid
Buisleidingen zijn een belangrijke modaliteit voor transport in Nederland.
In dit kader monitort het Rijk de ontwikkelingen in het transport en de
mogelijkheden voor het wijzigen van stromen tussen de modaliteiten.
Recent is in dit kader een onderzoek uitgevoerd door Buck naar de
buisleidingenbehoefte. De rapportage van dit onderzoek is bijgevoegd als
bijlage bij deze brief. Het onderzoek biedt inzicht in behoeften aan- en
belemmeringen bij het transport door buisleidingen. De behoefte aan
buisleidingen richt zich vooral op het transport van waterstof, waterstofdragers en koolstofdioxide in verband met de energietransitie en de
verduurzaming van de industrie. Dit komt overeen met het beeld bij het
Rijk. Het onderzoek geeft duidelijk aan dat buisleidingen belangrijk zijn
voor de ontwikkeling van industrie. Het onderzoek onderbouwt dan ook
de Rijksrol bij buisleidingen. Dit onderzoek is uitgevoerd naar aanleiding
van een toezegging van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat
(hierna: IenW) tijdens het Commissiedebat goederenvervoer op 13 april
2023. Met dit onderzoek is deze toezegging ingevuld16.
Verantwoordelijkheden binnen het Rijk
Het Ministerie van Economische Zaken (hierna: EZK) is verantwoordelijk
voor het energiebeleid en stelt wettelijke kaders voor de energievoorziening. De planning van de benodigde energiecapaciteit en de bijbehorende ruimte in het PEH horen hierbij. De coördinatie van projecten
genoemd in het Meerjarenprogramma energie en klimaat (MIEK), horen
hier eveneens bij, alsmede de bescherming van de energievoorziening als
onderdeel van de vitale infrastructuur. EZK is daarnaast verantwoordelijk
voor de klimaatdoelen en ontwikkelt in dat kader beleid om de industrie te
verduurzamen. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken is verantwoordelijk
voor het ruimtelijke ordeningsbeleid. BZK is daarin medeverantwoordelijk
voor ruimtelijke Projectbesluiten voor buisleidingprojecten van nationaal
belang. Tot slot heeft BZK een stelselbevoegdheid voor de Omgevingswet.
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (hierna: IenW) is verantwoordelijk voor het veiligheidsbeleid voor buisleidingen en stelt hiervoor
wettelijke kaders. De wettelijke veiligheidskaders voor buisleidingen zijn
afgestemd op de kaders voor Seveso-bedrijven, in verband met de
verbondenheid tussen de industrie- en buisleidingensector. Actueel
binnen het veiligheidsdomein is het transport van energierijke waterstofdragers, waaronder ammoniak. Samen met de sector wordt gekeken naar
de veiligheidsvraagstukken hieromtrent.

15
16

https://www.kadaster.nl/-/wat-is-de-wibon-en-wat-houdt-dit-inToezegging nummer TZ2023005–039

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 018, nr. 18

5

IenW vervult daarnaast binnen het Rijk een coördinerende rol als centraal
aanspreekpunt voor de buisleidingensector en andere private- en publieke
partijen voor buisleidingen als transportmodaliteit. Dit wordt gedaan om
samenhang in beleid te waarborgen.
Bij diverse programma’s en projecten wordt door EZK, BZK en IenW
intensief samengewerkt op het gebied van buisleidingen, ieder vanuit de
eigen beleidsverantwoordelijkheid. Contact met de buisleidingensector
verloopt ook langs de lijnen van de verschillende verantwoordelijkheden
binnen het Rijk. Als onderdeel van de nadere uitwerking van het PEH
wordt nog gekeken naar de rolverdeling tussen ministeries bij het
vrijhouden van de gereserveerde ruimte voor buisleidingen.
Trends en ontwikkelingen
Een aantal ontwikkelingen vraagt om vernieuwde aandacht voor
buisleidingen.
In de eerste plaats de energietransitie. In de brief van 17 maart 2023
(Kamerstuk 32 813, nr. 1192) is een beeld gegeven van de ontwikkelingen
op het gebied van de aardgas- en elektriciteitsvoorziening en waterstof als
nieuwe energiedrager. Voor het transport van aardgas en waterstof wordt
veel gebruik gemaakt van buisleidingen. Het bestaande aardgasnet is
geschikt voor hergebruik en kan veilig worden ingezet voor het nieuwe
waterstofnetwerk.
Ten tweede is een trend waarneembaar gericht op duurzaamheid en
circulariteit en het vervangen van fossiele grondstoffen door ecologisch
verantwoorde grondstoffen. Dit houdt een verandering in van industriële
productieprocessen en daarmee van vervoerstromen en mogelijk ook van
het gebruik van de vervoersmodaliteiten. Een toename van het vervoer
van waterstof, waterstofdragers en biobrandstoffen is te verwachten.
Ten derde is de vraag of de bestaande infrastructuur grotere of andere
vervoerstromen van gevaarlijke stoffen goed kan verwerken. Buisleidingen kunnen een belangrijke rol in het vervoer van gevaarlijke stoffen
blijven vervullen, waarbij hergebruik van buisleidingen een optie is. De
capaciteit van buisleidingen is groot en kan mogelijk andere infrastructuur
ontlasten.
Positie buisleiding in een multimodaal transportsysteem
Vervoer per buis is voor de markt een goede optie voor langjarig vervoer
van grote volumes tussen vaste locaties. De investering in een buisleiding
is hoog en de kosten per vervoerd gewicht zijn laag. Buisleidingen zijn
meestal niet zichtbaar en veroorzaken geen uitstoot van schadelijke
stoffen of geluidsoverlast. Er zijn weinig incidenten met buisleidingen. Het
vervoer kan continu doorgaan, zonder oponthoud of interferentie met
bovengrondse activiteiten en is zeer betrouwbaar.
Nader verkennen extra inzet op buisleidingen als transportmiddel
Intensivering en uitbreiding
Het belang van buisleidingenvervoer in de genoemde trends en ontwikkelingen kan een intensivering of uitbreiding van buisleidingenbeleid nodig
maken. Dat wordt nu opgepakt in het kader van de energietransitie, het
industriebeleid17 en het mobiliteits- en goederenvervoerbeleid.
17

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/02/27/voortgang-maatwerkafsprakenverduurzaming-industrie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 018, nr. 18

6

Multimodaal goederenvervoerbeleid en buisleidingen
Effectief, efficiënt, stil, veilig en betrouwbaar transport tussen industrieclusters onderling en tussen zeehavens en industrieclusters is belangrijk
voor de ontwikkeling en verduurzaming van de Nederlandse economie.
Buisleidingen spelen hierin een belangrijke rol, daarom worden ze
meegenomen in het goederenvervoerbeleid. De rol van buisleidingen in
de energievoorziening valt niet onder dit beleid. Voor eventuele wijzigingen in huidige en toekomstige vervoersstromen, wil IenW de mogelijkheden voor optimaal gebruik van buisleidingen benutten. Zoals onderzocht door Berenschot18 is het niet eenvoudig om een zogeheten modal
shift te realiseren. In een transitie en een veranderende markt is er
onvoldoende zekerheid voor het vervoer door buisleidingen voor de lange
termijn. Vervoer door buisleidingen wordt geregeld op basis van private
contracten tussen marktpartijen en biedt geen vrije toegang voor
iedereen. Buisleidingen spelen grotendeels een andere rol in het
modaliteitsysteem dan weg, spoor en scheepvaart.
In specifieke trajecten kunnen mogelijkheden worden onderzocht voor
modal shift. Bijvoorbeeld door een volloop risico19 weg te nemen, te
kijken naar actieve vraagbundeling bij clusters van bedrijven, of het
transport anders te reguleren. De mogelijkheden en de publieke kosten
daarvan moeten nog nader worden verkend. Daarnaast is innovatie
mogelijk op het gebied van kunststof buizen, technisch ontwerp,
multi-inzetbaarheid en hergebruik van buisleidingen. Verkend wordt of dit
opgepakt kan worden. Tot slot wordt ingezet op meer samenwerking
tussen de relevante beleidsonderdelen voor buisleidingen. Een actieve rol
van IenW kan de belangrijke functie van buisleidingen in het goederenvervoer behouden en zo mogelijk verder vergroten.
In een multimodaal goederenvervoersysteem past ook de vraag naar de
rol van buisleidingen in logistieke ketens. Momenteel vormen buisleidingen rechtstreekse verbindingen tussen industriële locaties voor de
opslag, productie en verwerking van gevaarlijke stoffen. Denkbaar is dat
multimodale overslagcentra gebruik maken van buisleidingen en de
aflevering plaats vindt via andere modaliteiten. Deze mogelijkheid moet
nog worden onderzocht op voor- en nadelen. Aandachtspunten hierbij zijn
in ieder geval de (extra) kosten van overslag en de vrije markt op het
gebied van transport. Vanuit de «modal shift»-ambitie kan IenW de
mogelijkheden van stimuleringsbeleid nader onderzoeken.
Mobiliteitsfonds
Buisleidingen waren in de Wet Infrastructuurfonds uitgezonderd van
bekostiging uit het fonds, omdat de buis niet als een publieke voorziening
werd beschouwd. In de Mobiliteitsvisie is opgenomen dat buisleidingen
onderdeel kunnen zijn van een integraal goederenvervoersysteem.
Maatschappelijke ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de visie over
publieke voorzieningen en de inzet publieke middelen.
De Wet Mobiliteitsfonds biedt inmiddels ruimte voor de inzet van publieke
middelen in specifieke gevallen, waarbij buisleidingen bijdragen aan
doelmatiger gebruik van het mobiliteitssysteem en een maatschappelijk
rendabeler alternatief vormen voor investeringen in andere infrastructuur.
Vanuit het fonds kan worden bijgedragen aan de financiering van
infrastructurele voorzieningen voor buisleidingen. Hierbij zal nadrukkelijk
18

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/goederenvervoer/documenten/rapporten/2023/03/
17/modal-shift-buisleidingen-berenschot-significance-2023
19
Het risico dat de vraag naar de te vervoeren stof achterblijft op de, ten tijde van het investeringsbesluit, verwachte afzet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 018, nr. 18

7

de rol van de rijksoverheid meewegen. Een optie kan de cofinanciering
van een tunnel onder het Hollands Diep of de risicodekking bij een
garantstelling bij private financiering zijn.
Europees beleid
In het TEN-T20 en TEN-E21 zijn buisleidingen genoemd als infrastructuur.
Dit is een eerste stap om ook in Europees verband te kijken naar grensoverschrijdende buizeninfrastructuur, naast de Europese wetgeving die
reeds bestaat voor het transport van aardgas. Voor waterstof transport is
een Europees kader in ontwikkeling. Nederland vervult een belangrijke rol
in de doorvoer van energie en grondstoffen naar buurlanden. Daarom
wordt nader gekeken hoe in Europees verband samengewerkt kan worden
bij de ontwikkeling van het Europese buisleidingen netwerk.
Buisleidingen in de Mobiliteitsvisie
De Hoofdlijnennotitie Mobiliteitsvisie 205022 heeft vier strategische lijnen
voor de toekomst van een integraal mobiliteitssysteem geformuleerd.
Deze lijnen zijn uitgangspunt voor het beleidskader voor buisleidingen.
Het begint bij het stellen van integrale bereikbaarheidsdoelen in
samenhang met ruimtelijke ordening. Een tweede lijn richt zich op het
inzetten van de juiste modaliteit op de juiste plaats en tijd als een leidend
principe. Ten derde moet de ontwikkeling van het integrale mobiliteitssysteem plaatsvinden binnen wettelijke kaders voor veiligheid, gezonde
leefomgeving, natuur en duurzaamheid. De vierde en laatste strategische
lijn richt zich op het toepassen van integrale sturingsrelaties en
-instrumenten van alle belanghebbenden in het publieke en private
domein.
In onderstaande tabel is samengevat wat de invulling is van de hiervoor
genoemde strategische lijnen voor het beleidskader voor buisleidingen.
Het beleidskader richt zich op de buis als gelijkwaardige modaliteit in een
veerkrachtig, efficiënt en duurzaam multimodaal systeem voor het
vervoer van goederen. In een dergelijk goederenvervoersysteem is de
buis een reëel alternatief voor de vervoersbehoefte, als het gaat om grote
volumes gevaarlijke stoffen, die tussen producent en verwerker uitgewisseld worden, waarbij herkomst en bestemming langjarig, structureel
vast liggen. Dit alternatief is reëel als het relatief goedkoop is. Het is
daarmee aan marktpartijen om voor de buis te kiezen. De overheid kan
marktpartijen vanuit maatschappelijke belangen stimuleren om eerder
voor de buis te kiezen. Voor het transport van aardgas en waterstof in het
kader van de energievoorziening ligt de keus voor buisleidingen voor de
hand, mede vanwege de aanwezigheid van een omvangrijk aardgasnetwerk dat geschikt is voor hergebruik.
Tabel. Invulling strategische lijnen Mobiliteitsvisie
Strategische lijnen
Mobiliteitsvisie

Invulling voor beleidskader buisleidingen

Integraal bereikbaarheidsdoel

De buis is een belangrijke modaliteit in een veerkrachtig, efficiënt
en duurzaam multimodaal systeem voor het vervoer van gevaarlijke stoffen.

20

https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/infrastructure-and-investment/trans-europeantransport-network-ten-t_en
21
https://energy.ec.europa.eu/topics/infrastructure/trans-european-networks-energy_en
22
Bijlage bij Kamerstuk 31 305, nr. 388

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 018, nr. 18

8

Strategische lijnen
Mobiliteitsvisie

Invulling voor beleidskader buisleidingen

Juiste modaliteit op de
juiste plaats en tijd

De buis biedt een relatief goedkoop, duurzaam, stil, schoon en
veilig alternatief voor structureel vervoer van gevaarlijke stoffen in
grote volumes tussen gevestigde productie- (output) en verwerkinglocaties (input). Daarbij zijn buisleidingen essentiële levensaders voor industriële clusters en belangrijke achterlandverbindingen voor de Nederlandse zeehavens.
De exploitatie van een buisleiding voldoet aan de eisen voor de
veiligheid en het voorkomen van negatieve milieueffecten in de
leefomgeving.

Binnen wettelijke kaders
voor veiligheid, gezonde
leefomgeving, natuur en
duurzaamheid
Integrale sturingsrelaties
en
-instrumenten

Marktsturing bepaalt in hoeverre de buis gebruikt wordt voor het
voorzien in de vervoersbehoefte. De overheid beziet de mogelijkheden voor stimulering uit hoofde van het «modal shift»-beleid, het
beleid voor goede achterlandverbindingen van industriële clusters
(in onder andere zeehavengebieden), de energietransitie en het
beleid voor het vervoer van gevaarlijke stoffen.

Tot slot
Buisleidingen spelen een belangrijke rol in ons modaliteitsysteem nu en in
de toekomst. Daarom wordt samen met het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties ingezet op veilig vervoer via buisleidingen, een belangrijk
transportmiddel in het Europese transportsysteem.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 26 018, nr. 18

9