Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 950 XV

Jaarverslag en slotwet Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid 2017

Nr. 4

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 en 2
De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet
2016 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het
onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2017 wijzigingen
aan te brengen in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid;
2. de begrotingsstaat van het agentschap van dit ministerie.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

kst-34950-XV-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XV, nr. 4

1

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGARTIKELEN (SLOTWETMUTATIES)
Onderstaande toelichting bij de slotwet is conform de Rijksbegrotingsvoorschriften 2017, model 3.54 memorie van toelichting.
Artikel 1 Arbeidsmarkt
Verplichtingen
De realiseerde verplichtingen zijn 2,8 miljoen hoger dan bij Najaarsnota
was geraamd. Dit verschil houdt verband met een jaarlijks terugkerende
overeenkomst voor werkzaamheden van het Agentschap RIVM. De
overeenkomst voor de werkzaamheden van 2018 is al in december 2017
afgesloten. In de begroting 2018 van SZW zijn hiervoor middelen
beschikbaar gesteld.
Ontvangsten
Voor 2017 werd bij najaarsnota een realisatie van de boeteontvangsten
verwacht van € 27 miljoen. Uiteindelijk zijn de ontvangsten dit jaar
€ 2,2 miljoen hoger. Op de dit jaar ingestelde vorderingen is reeds 64,3%
betaald. Dat ligt bijna 12% hoger dan vorig jaar. Dit komt onder andere
doordat bedrijven overtredingen op de Arbowet snel betalen.
Artikel 2 Bijstand, Participatiewet en Toeslagenwet
Uitgaven en verplichtingen
De gerealiseerde uitgaven en verplichten van het Macrobudget Participatieuitkeringen en Intertemporele Tegemoetkoming zijn € 78,9 miljoen
lager dan bij Najaarsnota werd geraamd. Dit is het gevolg van het geringe
beroep dat gemeenten hebben gedaan op de Intertemporele tegemoetkoming.
Van het verplichtingenbudget Subsidies van € 104,6 miljoen is
€ 28,4 miljoen niet gebruikt. Dit komt vooral door verlaagde subsidieverleningen en lagere subsidievaststellingen als gevolg van (voorziene) lagere
realisaties bij de uitvoering van de sectorplannen.
De uitgaven zijn ongeveer € 8 miljoen lager dan bij Najaarsnota geraamd
en dit is vooral een gevolg van lagere uitgaven bij de subsidie «Tijdelijke
regeling cofinanciering projecten dienstverlening werkzoekenden en
projecten samewerking en regie arbeidsmarkt» (DWSRA) en bij de
subsidieregeling Kansen voor alle kinderen 2017.
Op dit artikel zijn per saldo op deze overige onderdelen beperkte
afwijkingen ten opzichte van de Najaarsnota, waarmee de uitgaven op
deze overige onderdelen € 3 miljoen lager uitkomen.
In totaal is er hiermee op artikel 2 sprake van een neerwaartse bijstelling
van de verplichtingen van circa € 112 miljoen en van de uitgaven van
circa € 89 miljoen.
Artikel 7 Kinderopvang
Uitgaven en verplichtingen
De gerealiseerde uitgaven en verplichtingen zijn circa € 50 miljoen lager
dan bij Najaarsnota was geraamd. Dit hangt grotendeels samen met
lagere uitgaven en verplichtingen kinderopvangtoeslag. Bij de kinderop-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XV, nr. 4

2

vangtoeslag is sprake van een voorschotsystematiek: ouders ontvangen
een voorlopig bedrag kinderopvangtoeslag op basis van verwacht gebruik
en verwacht inkomen. Het bedrag dat ouders ontvangen is gemiddeld
genomen (iets) te hoog, waardoor er na afloop van het jaar (bij het
definitief vaststellen van de hoogte van de kinderopvangtoeslag) een
terugvordering volgt.
Naar verwachting sluiten in 2017 voorschot en definitieve toekenning
beter bij elkaar aan dan eerder voorzien; dit leidt tot lagere uitgaven in
2017. Daarnaast zijn de nabetalingen kinderopvangtoeslag over eerdere
toeslagjaren lager uitgevallen dan bij Najaarsnota was verwacht.
Ontvangsten
De ontvangsten bestaan grotendeels uit terugvorderingen kinderopvangtoeslag en de ontvangsten werkgeversbijdrage kinderopvang. De
ontvangsten kinderopvangtoeslag zijn ten opzichte van de Najaarsnota
zeer beperkt naar boven bijgesteld (€ 1,3 miljoen).
De gerealiseerde ontvangsten werkgeversbijdrage kinderopvang zijn circa
€ 24 miljoen lager dan bij Najaarsnota werd geraamd. Dit hangt samen
met een lagere premiegrondslag dan in de Najaarsnota 2017 was
voorzien.
Artikel 10 Tegemoetkoming ouders
Uitgaven en verplichtingen
De gerealiseerde uitgaven en verplichten tegemoetkoming ouders zijn
circa € 29,6 miljoen lager dan bij Najaarsnota geraamd. Dit is het gevolg
van lagere toekenningen over 2017 dan waar men van uitgegaan was.
Daarnaast komen nabetalingen in 2017 over eerdere toeslagjaren lager
uit. Dit lijkt het gevolg van een wat tragere afwikkeling van definitief
toekennen dan verwacht.
Ontvangsten
De gerealiseerde ontvangsten zijn circa € 12,3 miljoen lager dan bij
Najaarsnota geraamd. Net als de nabetalingen, komen ook de
ontvangsten in 2017 lager uit als gevolg van tragere afwikkeling over
eerdere toeslagjaren dan waar van was uitgegaan.
Artikel 13 Integratie en maatschappelijke samenhang
Verplichtingen
De verplichtingenraming is voor Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers
(COA) circa € 22,5 miljoen lager dan bij Najaarsnota geraamd. Voor de
Maatschappelijke Begeleiding is in 2016 een budget toegekend (en
verplicht) van € 58,1 miljoen. Pas bij de vaststelling in 2017 is de rest van
de verplichting € 15,1 miljoen afgeboekt. Voor de Voorinburgering is in
2016 een budget toegekend (en verplicht) van € 35,4 miljoen. Pas bij de
vaststelling in 2017 is de rest van de verplichting van € 7,1 miljoen
afgeboekt.
De verplichtingenraming is voor het agentschap DUO circa 3,1 miljoen
lager dan bij Najaarsnota geraamd. Deze onderuitputting heeft te maken
met de benodigde extra capaciteit voor toetslocaties. Hiervoor kwam pas
in laat stadium geld beschikbaar. Het agentschap DUO kon hiervan
uiteindelijk geen gebruik maken omdat contracten niet tijdig afgesloten
konden worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XV, nr. 4

3

Het restant van ca € 3 miljoen aan lagere verplichtingenraming ten
opzichte van de Najaarsnota is het saldo van de volgende bijstellingen:
• circa € 4,2 miljoen meer aangegane verplichtingen voor meer
verstrekte leningen door het agentschap DUO omdat het aantal
opnames bij de leningen hoger was dan verwacht.
• Verder is de verplichtingenraming voor opdrachten circa € 2,1 miljoen
lager ten opzichte van de Najaarsnota. Dit komt doordat een aantal
aanbestedingen in afwachting van de komst van een nieuw kabinet is
aangehouden.
• Bij de subsidies is er circa € 4,7 miljoen aan lagere verplichtingenraming ten opzichte van de Najaarsnota. Dit komt door de verplichtingenruimte voor 2017 voor een groot deel niet gebruikt is en doorgeschoven is naar 2018.
• Het restant van de lagere verplichtingraming van circa € 0,4 miljoen
komt voor rekening van Inburgering. De Wet Inburgering 2007 is
vervallen en de verplichting is minder uitgeput dan bij de Najaarsnota
ingeschat.
Artikel 96 Apparaatsuitgaven kerndepartement
Uitgaven
De lagere uitgaven doen zich voor op alle apparaatskostenonderdelen. Bij
eigen personeel zijn de uitgaven € 3,7 miljoen lager dan geraamd bij
Najaarsnota. Het aantal personeelsleden bleef achter bij de raming.
Bij overige materiële uitgaven zijn de uitgaven € 1,9 miljoen lager dan
geraamd bij Najaarsnota. Dit hangt voor een deel samen met lagere
uitgaven voor huisvesting van de Inspectie.
Bij ICT zijn de uitgaven € 3,1 miljoen lager dan geraamd bij Najaarsnota.
Voor een belangrijk deel is dit onderuitputting die is ontstaan door
vertraging in projecten, lagere contractkosten dan voorzien en doordat de
betaling van enkele in 2017 geleverde producten en diensten pas betaling
in 2018 zal plaatsvinden. Het resterende deel heeft betrekking op
interdepartementale contracten waarvan de kosten door budgetoverheveling verrekend worden en op ICT-budget dat is ingezet op personeel,
waaronder externe inhuur en materieel.
De bij de Najaarsnota getroffen reservering bij SSO’s voor mogelijke
meerkosten aan het gebruik van een ICT-systeem is niet nodig gebleken.
Het restant betreft kleine afwijkingen op de overige posten.
Artikel 98 Algemeen
Uitgaven en verplichtingen
De gerealiseerde uitgaven en verplichtingen op dit artikel zijn circa
€ 5,0 miljoen lager dan bij Najaarsnota geraamd.
Deze lagere realisaties hebben betrekking op opdrachten en worden
veroorzaakt omdat projecten niet meer (volledig) zijn afgerond in 2017. De
lagere uitgaven treden op bij Handhaving, Onderzoeksopdrachten,
Primaire processen, Beleidsinformatie en Overige opdrachten.
De gerealiseerde uitgaven bijdrage Agentschap SZW zijn € 0,4 miljoen
lager en de verplichtingen zijn € 1,8 miljoen lager dan bij Najaarsnota
geraamd. Deze lagere realisaties worden veroorzaakt doordat het
Agentschap SZW per 1 januari 2018 is opgeheven. Hierdoor zijn er geen
verplichtingen voor 2018 meer vastgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 XV, nr. 4

4