Wetgeving en Juridische
Zaken

TER ONDERTEKENING

Aan: MPVO, via MOCW

Van

Datum
07 februari 2022
Referentie
WJZ/

informeren TK en EK over bekrachtiging initiatiefvoorstel
afschaffing lerarenregister

Bijlagen
brieven aan TK en EK
notadossier
Intern OCW afgestemd
PO, VO

Aanleiding
De MR heeft op 4 februari jl. besloten u te machtigen het initiatiefvoorstel van wet
van de leden Bisschop en Kwint tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs,
de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet
educatie en beroepsonderwijs in verband met de afschaffing van het
lerarenregister en het registervoorportaal te doen bekrachtigen. Over de
besluitvorming in de MR dient aan de Staten-Generaal mededeling te worden
gedaan binnen 3 maanden nadat de Eerste Kamer het initiatiefvoorstel heeft
aanvaard, in dit geval dus vóór 16 februari.

Geadviseerd besluit
Bijgaand treft u ter ondertekening aan de brieven aan de Tweede en Eerste
Kamer waarin u mededeling doet van het besluit van de MR betreffende de
bekrachtiging van het initiatiefwetsvoorstel.

Toelichting
In de brieven wordt tevens gerefereerd aan de gevolgen van de initiatiefwet voor
het lerarenportfolio. De conclusie is dat in lijn met het initiatiefwetsvoorstel ook
het vrijwillig lerarenportfolio als faciliteit van de overheid niet opportuun is. De
hoge kosten van het vrijwillig portfolio en het zeer beperkt aantal actieve
gebruikers maken dat het niet wenselijk is om het vrijwillig portfolio in stand te
houden. U heeft hierover 25 januari een separate nota (VO 3123321) van de
beleidsdirecties ontvangen.

Pagina 1 van 1

Voortgezet Onderwijs

TER BESLUITVORMING

Aan: MOCW, MPVO

Van

Datum
25 januari 2022
Referentie

Toekomst vrijwillig lerarenportfolio

Bijlagen
EK/35145 Nota van aanleiding,
4 november 2021
Intern OCW afgestemd
WJZ

Aanleiding
Op 16 november 2021 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het
initiatiefwetsvoorstel van Bisschop en Kwint over het schrappen van de
regelgeving over het Lerarenregister uit de Wet Beroep Leraar (WBL).
Besluitvorming over de bekrachtiging van dit initiatiefwetsvoorstel vindt plaats in
de ministerraad (MR) van 4 februari a.s. U bent hierover per nota
WJZ/30893292(10052) van 13 januari 2022 geïnformeerd. Met de bekrachtiging
komen de registerbepalingen te vervallen waarop het vrijwillige lerarenportfolio
gebaseerd is. Indien geen actie wordt ondernomen, zal hiermee ook het vrijwillige
lerarenportfolio worden beëindigd. In deze nota informeren wij u over mogelijke
vervolgstappen.
Beslispunten
Wenst u, in lijn met de bekrachtiging van het initiatiefwetsvoorstel, het
lerarenportfolio te beëindigen of wenst u eerst nader onderzoek te doen naar
de mogelijkheden en het draagvlak voor het voortbestaan van het
lerarenportfolio? Voor de uitwerking van de verschillende mogelijkheden verwijs ik
u naar de scenario’s in de bijlage.
Omdat de WBL betrekking heeft op po, vo en mbo, wordt deze nota ter informatie
aan MOCW gezonden.
Geadviseerd besluit
Ons advies is om, in lijn met het initiatiefwetsvoorstel, ook het vrijwillig
lerarenportfolio als faciliteit van de overheid stop te zetten. De belangrijkste
argumenten zijn dat dit een logisch gevolg is van het afschaffen van het
lerarenregister, de kosten van het lerarenportfolio hoog zijn en het aantal
gebruikers beperkt. Daarnaast is er weinig draagvlak bij het veld voor het
continueren van het vrijwillige portfolio.
Een kanttekening bij het besluit is dat wij de reactie vanuit de Kamer lastig
kunnen inschatten. Er zijn vooraf aan het debat door de Eerste Kamer een aantal
vragen over het voortzetten van het vrijwillig portfolio gesteld. Ook de
initiatiefnemers hebben hiernaar gevraagd. De Kamer zou vragen kunnen stellen,
maar de verwachting is geen motie of andere vorm van verzet. Uw
ambtsvoorganger heeft in ieder geval geen toezegging gedaan opties voor
voortbestaan van een vrijwillig lerarenportfolio te onderzoeken.
Pagina 1 van 3

Datum
25 januari 2022

Kernpunten
Juridische overwegingen
Bij het lerarenportfolio is sprake van registratie van persoonlijke gegevens en
benoemingsgegevens van leraren. De wettelijke verplichting in de WBL vormt
hiervoor de juridische grondslag. De benoemingsgegevens worden door de
schoolbesturen aangeleverd. Deze bevatten onder meer het
burgerservicenummer (BSN) en de benoemingsgrondslag van de leraar. De
persoonlijke gegevens worden opgehaald uit de Basisregistratie Personen (BRP).
Omdat dit gaat om een wettelijke verplichting is dit conform de Algemene
verordening gegevensbescherming (AVG). Doordat de bepalingen over het
lerarenregister uit de WBL worden geschrapt, vervalt de genoemde juridische
grondslag voor het lerarenportfolio in zijn huidige vorm.
Financiële overwegingen
Kosten vrijwillig lerarenportfolio: Tot nu toe is ca €16 miljoen ingezet in het
voortraject en in de ontwikkeling van het lerarenportfolio. De huidige jaarlijkse
beheerkosten bedragen ca €3,5 miljoen. Voor 215.000 leraren zijn
benoemingsgegevens aangeleverd, maar slechts een klein deel ong. 15.000 heeft
zich geregistreerd en maakt dus gebruik van het lerarenportfolio.
Krachtenveld
Ter voorbereiding van de debatten is een uitvraag gedaan bij een aantal
beroepsgroeporganisaties over het vrijwillig lerarenportfolio. Het Platform
Vakinhoudelijke Verenigingen Voortgezet Onderwijs (VVVO) vindt dat er na het
aannemen van het initiatiefwetsvoorstel het beter is met een schone lei te
beginnen als de beroepsgroep er klaar voor is en is daarmee nu voor afschaffing.
Ook Beroeps Vereniging MBO vindt het niet nodig om het vrijwillig portfolio in
stand te houden. Kosten staan niet in verhouding met de opbrengsten. Het
Lerarencollectief wenst ook met een schone lei te beginnen. Het in stand houden
van een vrijwillig portfolio past daar niet bij, in welke vorm dan ook.

Pagina 2 van 3

Datum
25 januari 2022

Bijlage
Scenario 1A (stoppen)
Met de bekrachtiging van de initiatiefwet komen de registerbepalingen te
vervallen waarop het vrijwillige lerarenportfolio gebaseerd is. Indien geen actie
wordt ondernomen, zal hiermee ook het vrijwillige lerarenportfolio worden
beëindigd. In dit scenario wordt de volledige uitvoering van het register en het
portfolio stopgezet en de bijbehorende infrastructuur en applicaties bij DUO en
CIBG ontmanteld. In overleg met DUO en CIBG wordt een communicatieplan
gemaakt ten behoeve van de gebruikers. De financiële middelen die beschikbaar
zijn voor het lerarenportfolio kunnen opnieuw worden geherprioriteerd,
bijvoorbeeld extra financiering aan de inspectie zodat zij extra capaciteit kunnen
inzetten voor toezicht op en handhaving van het SHRM-beleid.
Scenario 1B (onderzoek uitzetten)
In dit scenario wordt een onderzoek naar de verschillende scenario’s voor het
voortbestaan van het vrijwillig lerarenportfolio. Het onderzoek zou een
uitgebreidere kosten en baten analyse kunnen maken, de impact op de ICT
systemen en infrastructuur onderzoeken, en een groter draagvlak onderzoek
kunnen doen. Het onderzoek zal op korte termijn moeten plaatsen omdat de
wettelijke basis van de gegevens per 1 augustus vervalt. Een reële uitkomst van
het onderzoek zou kunnen zijn dat er niet genoeg draagvlak is om het vrijwillig
lerarenportfolio te continueren. Daarnaast is er op dit moment geen zicht op een
marktpartij die interesse heeft om de applicatie over te nemen.
Scenario 2A (continueren)
Voor dit scenario zouden we de onderzoekers kunnen vragen hoe we de hele
basis-logistiek kunnen vereenvoudigen, bijvoorbeeld door het afschaffen van de
DIGID inlog. Het beheer en de ontwikkeling t.a.v. het portfolio zouden dan bij het
CIBG kunnen blijven. Voor dit scenario moet een andere grondslag gevonden
worden voor toestemming van de leraar. In dit scenario zullen de investeringen in
het verleden niet voor niets zijn geweest. Echter zal op de lange termijn een
investering moeten worden gedaan om het systeem door te ontwikkelen, en er
blijven kosten voor onderhoud. Onderzoek moet uitwijzen wat deze kosten zijn en
wat nodig is om het systeem door te ontwikkelen.
Scenario 2b (overdragen aan een marktpartij)
Voor dit scenario zouden we de onderzoekers kunnen vragen naar de
mogelijkheden om het lerarenportfolio over te dragen aan een marktpartij. Deze
overdracht van persoonsgegevens is gelet op de AVG enkel mogelijk als de
betrokken leraren daar toestemming voor geven. In deze optie zitten een aantal
financiële onzekerheden. Het vinden van een private partij kan even duren,
waardoor de huidige kosten doorlopen. Ook is het mogelijk dat een private partij
niet gevonden wordt. Een inschatting van de kosten is dan ook niet te maken. Wel
kunt u ervanuit gaan dat de huidige kosten doorlopen en dat er transitiekosten
gemaakt zullen moeten worden.
Pagina 3 van 3

TER ONDERTEKENING

Wetgeving en Juridische
Zaken

Aan: MPVO, via MOCW

Van

Datum
13 januari 2022
Referentie
WJZ/

bekrachtiging initiatiefvoorstel afschaffing lerarenregister

Bijlagen
MR-aanbiedingsformulier
Brief KvdK
concept-voordracht
EK-kamerstuk initiatiefvoorstel
Kopie voor
Reeds afgestemd met
PO, VO

Aanleiding

Aantal pagina’s
3

Het Voorstel van wet van de leden Bisschop en Kwint tot wijziging van de Wet op
het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, de Wet op het voortgezet
onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met de afschaffing
van het lerarenregister en het registervoorportaal is op 16 november jl. door de
Eerste Kamer aanvaard. Als een initiatiefwetsvoorstel is aangenomen door de
Eerste Kamer, is het nog niet direct wet. De wet moet immers door koning en
minister worden ondertekend. Daarmee wordt het initiatiefwetsvoorstel
bekrachtigd door de regering. Besluitvorming over bekrachtiging van een
initiatiefwetsvoorstel moet plaatsvinden in de ministerraad (MR).
Samenvatting van de brief
Bijgaand treft u aan de stukken ter aanbieding aan de MR: aanbiedingsformulier,
scan van brief van het Kabinet van de Koning, kamerstuk van het wetsvoorstel,
concept-voordracht aan de Koning die u pas na machtiging van de MR kunt
tekenen. Voorgestelde conclusie van de MR luidt: de MR machtigt de betrokken
bewindspersoon de Koning te verzoeken het initiatiefvoorstel van wet te
bekrachtigen.
Besluiten door ondertekening
•
•

Gaat u akkoord met agendering van de bekrachtiging van het
initiatiefwetsvoorstel afschaffing lerarenregister in de MR op 28 januari?
Indien u akkoord bent, verzoek ik u het MR-formulier te tekenen.

Toelichting
Strekking en achtergrond initiatiefwetsvoorstel
Het initiatiefwetsvoorstel beoogt de bepalingen omtrent het lerarenregister en
registervoorportaal uit de onderwijswetgeving te schrappen. In 2017 zijn deze
bepalingen in de onderwijswetten voor po, vo en mbo opgenomen om de
Pagina 1 van 3

13 JANUARI 2022

Datum
13 januari 2022

bekwaamheid van leraren bij te houden en zichtbaar te maken in een register; dit
zou de professionalisering van leraren moeten bevorderen. Het merendeel van
deze wetsbepalingen is echter niet in werking getreden.
De invoering van het lerarenregister is door het vorige kabinet in 2019 "on hold"
gezet i.v.m. het ontbreken van een beroepsorganisatie van leraren die met
voorstellen voor herregistratiecriteria zou moeten komen. Voor invoering van het
lerarenregister blijkt in het onderwijsveld weinig draagvlak te zijn.
De Tweede Kamerleden Kwint (SP) en Bisschop (SGP) hebben begin 2019 een
initiatiefwetsvoorstel ingediend om genoemde bepalingen uit de wet te schrappen.
Gedachte hierachter was dat het lerarenregister zoals in de wet opgenomen een
top-down-instrument is, bureaucratisch en knellend, beroepsgroepsvorming in de
weg zit en afleidt van de essentie van bekwaamheidsonderhoud.
Het overgrote deel van de fracties in de Eerste Kamer heeft vóór dit
initiatiefwetsvoorstel gestemd. Alleen de fracties van de VVD en CU stemden
tegen; in de Tweede Kamer stemden VVD, CDA en CU tegen.

Bekrachtigingsprocedure en inwerkingtreding initiatiefwet
De MR dient thans een besluit te nemen over bekrachtiging van het
initiatiefwetsvoorstel. Bekrachtiging van door het parlement aanvaarde
initiatiefvoorstellen is gebruikelijk; slechts in zeer uitzonderlijke gevallen zal niet
tot bekrachtiging worden besloten. Er zijn in het verleden drie gevallen geweest
dat een initiatiefwetsvoorstel niet werd bekrachtigd: in 1917 (over
onderwijssalarissen), in 1928 (over het leerlingental) en in 1994 (over
lastenverlichting voor het mkb) (bron:Parlement.com).
In casu is geen sprake van een uitzonderlijk geval. Over de besluitvorming in de
MR dient aan de Staten-Generaal mededeling te worden gedaan binnen 3
maanden nadat de Eerste Kamer het initiatiefvoorstel heeft aanvaard, in dit geval
dus vóór 16 februari.
De datum van inwerkingtreding van de initiatiefwet hangt af de datum van
publicatie in het Staatsblad. Na de bekrachtiging zal publicatie naar verwachting
plaatsvinden in het eerste kwartaal van dit jaar. De inwerkingtreding is dan op
1/8/2022.
Gevolgen voor lerarenportfolio
Het schrappen van de wettelijke bepalingen over het lerarenregister heeft
gevolgen voor het bestaande lerarenportfolio. Op dit moment kunnen leraren in
po, vo en mbo vrijwillig hun lerarenportfolio (overzicht van opleidingsactiviteiten)
via een website bijhouden. Dit wordt door de overheid gefaciliteerd met
gebruikmaking van de gegevens die schoolbesturen over hun leraren aan DUO
hebben verstrekt. Het CIBG beheert voor OCW het vrijwillig lerarenportfolio; CIBG
is een uitvoeringsorganisatie van VWS die ook het BIG-register beheert voor de
Pagina 2 van 3

13 JANUARI 2022

Datum
13 januari 2022

beroepen in de gezondheidszorg. Een klein deel (ong. 15.000) van de ruim
200.000 leraren maakt gebruik van het vrijwillig lerarenportfolio.
Bij inwerkingtreding van de initiatiefwet vervallen de bepalingen in de
onderwijswetten die betrekking hebben op het lerarenregister en de daarvoor
benodigde gegevenslevering. Daardoor komt ook de wettelijke basis voor de
gegevensverwerking voor het vrijwillig lerarenportfolio door de overheid te
vervallen. Het kan dan niet langer door de overheid in zijn huidige vorm in stand
worden gehouden.
Door de initiatiefnemers Kwint en Bisschop is bij uw ambtsvoorganger
aangedrongen te onderzoeken of er een private partij in het onderwijsveld is aan
wie het lerarenportfolio kan worden overgedragen. Deze kan het lerarenportfolio
dan voortzetten en zo blijft voor leraren de mogelijkheid bestaan zelf hun
lerarenportfolio bij te houden. Het gaat hierbij om overdracht van
persoonsgegevens en dit dient conform de eisen van de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG) te gebeuren, dus hiervoor is toestemming van de
betrokken leraren nodig.
Wat er gaat gebeuren met het vrijwillig lerarenportfolio moet vóór de
inwerkingtreding op 1/8/2022 duidelijk zijn. Hierover wordt separaat een nota
voorbereid door de beleidsdirecties die u naar verwachting binnenkort zult
ontvangen.

Pagina 3 van 3