Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

25 232

Voetbalvandalisme

Nr. 73

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 april 2023
We zien dat een kleine groep relschoppers voor overlast, ongeregeldheden en geweld zorgt tijdens en rondom betaald voetbalwedstrijden. Zo
ook recent weer bij verschillende wedstrijden waaronder het belagen van
de keeper van Sevilla tijdens een Europese wedstrijd van PSV. Maar ook
afgelopen wekend ging het bijvoorbeeld mis bij de bekerwedstrijden
Spakenburg-PSV en Feyenoord-Ajax, bij de wedstrijd Helmond
Sport-MVV, na afloop van de wedstrijden Eindhoven-PEC Zwolle en
FC Groningen-FC Utrecht en afgelopen weekend bij de wedstrijd
NAC-Willem II die definitief is gestaakt. Net als u heb ik met afschuw
kennis genomen van de recente incidenten, die laten zien dat er nog
steeds sprake is van intimidatie en geweld. Dit is absoluut onacceptabel.
Dit gaat ten koste van het plezier van de goedwillende supporters en
kostbare inzet van onze politie en hulpdiensten. En bovendien: de
veiligheid is in het geding. Dan trekken we een duidelijke en harde grens
en treden we op. Helaas zien we dat voetbalgeweld een veelkoppig
monster is dat niet gemakkelijk uit te bannen is. Dit vraagt om een
verandering in het gedrag van supporters. Om clubs die verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid binnen de stadions. Om consequente
handhaving van de regels die we hebben. Wanneer het gedrag niet
verandert en geweld in en rondom stadions zich blijft voordoen betekent
dit verdere restricties die de voetbalbeleving er niet leuker op maken.
Denk aan nog minder vaak uitpubliek, of minder of geen thuispubliek. Met
de gezamenlijke inzet van clubs, supporters, burgemeesters, politie en het
openbaar ministerie willen we het betaald voetbal veilig en gastvrij te
houden. Zodat het overgrote deel van de supporters die van een wedstrijd
wil genieten, dit kan blijven doen. De instrumenten zijn voor handen. Dat
betekent wel dat ze vervolgens consequent ingezet en gehandhaafd
moeten worden. In deze verzamelbrief geef ik een bredere stand van
zaken over de geïntensiveerde aanpak en ga ik in op een aantal verzoeken
van uw Kamer. Deze brief stuur ik u mede namens de Minister voor
Langdurige Zorg en Sport. Maar eerst ga ik in op de recente incidenten.

kst-25232-73
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 232, nr. 73

1

Recente incidenten
Zoals hierboven genoemd hebben we recent weer grove incidenten en
wangedrag gezien bij verschillende voetbalwedstrijden. Ik noemde al een
aantal voorbeelden in de inleiding. Voorbeelden die helaas staan voor wat
inmiddels een trend te noemen is sinds de periode na de coronamaatregelen. Steeds vaker worden voorwerpen op het veld gegooid,
raken «supporters» slaags met de politie en worden zij en de hulpdiensten
bekogeld. Het afsteken van vuurwerk is weer toegenomen, waardoor ook
de echte supporters gevaar dreigen te lopen. En ook racistische en
antisemitische spreekkoren horen we nog steeds.
De bekerwedstrijd Feyenoord-Ajax op 5 april jl. is een absoluut
dieptepunt. Het gooien van vermoedelijk een aansteker richting een speler
die daardoor aan zijn hoofd gewond raakte en later zelfs gewisseld moest
worden is onacceptabel. Iemand die dergelijk hufterig gedrag vertoond is
geen supporter en moet met lik-op-stuk beleid worden gestraft. Door
goede samenwerking tussen club en politie en door goed camerawerk is
de betreffende persoon snel aangehouden door de politie. Betrokkene zal
zich voor de rechter moeten verantwoorden, maar heeft inmiddels al
strafrechtelijk een gebiedsverbod voor alle stadions in Nederland
gekregen. Daarnaast zijn meerdere relschoppers tijdens de wedstrijd
aangehouden. Want ook de daders van het afsteken van het vuurwerk in
het stadion en de antisemitische leuzen die geconstateerd zijn, moeten
bestraft worden. Het is duidelijk dat het beter moet. Het Auditteam
Voetbal en Veiligheid zal op verzoek van de vierhoek van Rotterdam
(politie, burgemeester, openbaar ministerie en Feyenoord) onderzoek
doen naar de gebeurtenissen. De Regiegroep Voetbal en Veiligheid heeft
zich bij dit verzoek aangesloten om deze en andere incidenten ook in de
bredere context te onderzoeken. Ook zal ik de KNVB en de andere partners
vragen de komende periode de wedstrijden intensiever te monitoren. Uw
Kamer zal te zijner tijd over de uitkomsten van deze onderzoeken worden
geïnformeerd.
Huidige aanpak ongeregeldheden
In de aanpak van voetbalgeweld kennen we een breed instrumentarium.
Een overzicht van alle maatregelen die getroffen kunnen worden is als
bijlage toegevoegd. De recente incidenten laten zien dat strakker,
consequenter en steviger opgetreden en gehandhaafd moet worden. Daar
ligt primair een belangrijke rol voor de clubs zelf. Natuurlijk wordt die rol
samen met de overheid vormgegeven en aangevuld. De aanpak van
incidenten sluit aan bij het richtinggevend kader «Veilig en gastvrij betaald
voetbal». Hieraan werken we als rijksoverheid samen met KNVB, betaald
voetbalorganisaties, supporters, gemeenten, politie en openbaar
ministerie aan toegankelijk, gastvrij en veilig betaald voetbal waar
iedereen zich welkom voelt in en om het stadion. De regiegroep Voetbal
en Veiligheid, bestaande uit KNVB, politie, OM, gemeenten en mijn
ministerie zet zich in voor de gezamenlijke én geïntensiveerde aanpak
voor voetbal en veiligheid. Dit doen we door zoveel mogelijk in te zetten
op een persoonsgerichte aanpak van overlastgevers, waarbij collectieve
maatregelen pas aan de orde komen als individuele maatregelen niet
afdoende zijn. Concrete maatregelen kunnen en moeten getroffen worden
op basis van alle mogelijkheden die er zijn. En er moet consequent
worden opgetreden tegen elke misdraging, zodat de echte voetbalsupporters kunnen blijven genieten van het betaald voetbal. Waar nodig
wordt het strafrecht ingezet. De recente celstraf van drie jaar voor een
Ajax-aanhanger die vorig jaar een mortierbom gooide bij Arena is hier
een goed voorbeeld van. Hieruit blijkt wederom dat dergelijk asociaal en
gevaarlijk gedrag niet toelaatbaar en soms zelfs strafbaar is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 232, nr. 73

2

Verscherpte maatregelen
De inzet is de afgelopen tijd al stevig geïntensiveerd en daar gaan we mee
door. Zo is over het afgelopen seizoen het dubbele aantal landelijke
stadionverboden opgelegd van wat het afgelopen decennium gangbaar
was. Het is goed te zien dat de KNVB in reactie op het incident op 5 april jl.
bij Feyenoord-Ajax een dag later nieuwe maatregelen heeft aangekondigd, die direct zijn ingegaan en ook toegepast. Naar aanleiding van
deze nieuwe maatregelen is bijvoorbeeld de wedstrijd NAC-Willem II van
vrijdag 14 april jl. definitief gestaakt nadat er twee keer voorwerpen op het
veld waren gegooid. Dit is conform de aangescherpte regels dat als
voorwerpen op het veld worden gegooid, de scheidsrechter eerst besluit
het spel stil te leggen en de teams en scheidsrechters naar de kleedkamers gaan. Als zij de wedstrijd hervatten en er worden opnieuw
voorwerpen op het veld gegooid, dan besluit de scheidsrechter de
wedstrijd definitief te staken. Daarnaast geldt nu dat als een speler of
scheidsrechter vanuit het publiek met een voorwerp wordt geraakt, dan
besluit de scheidsrechter direct de wedstrijd definitief te staken. Als een
«supporter» op het veld komt, dan besluit de scheidsrechter het spel stil te
leggen en gaan de teams en scheidsrechters naar de kleedkamers. Als zij
de wedstrijd hervatten en er komt opnieuw een «supporter» op het veld,
dan besluit de scheidsrechter de wedstrijd definitief te staken. Als een
«supporter» op het veld komt en een speler of scheidsrechter aanvalt, dan
besluit de scheidsrechter direct de wedstrijd definitief te staken.
Onderdeel van de verscherpte aanpak is ook het weren van uitsupporters
bij wedstrijden dan wel het opleggen van steeds beperkingen, zoals een
leeg of half uitvak en een verplichte bus-combi. Het is diep treurig dat
deze groepsgerichte maatregelen nodig zijn, maar zolang de relschoppers
de anonimiteit van de groep opzoeken én krijgen is deze maatregel
begrijpelijk. De redenen waarom de lokale driehoek hiertoe beslist, zijn
gebaseerd op lokale afwegingen en is een lokale verantwoordelijkheid
waar ik als Minister niet in kan en wil treden. Iedereen is gebaat bij zoveel
mogelijk eenduidigheid in de aanpak, maar de lokale specifieke situatie
geeft altijd de doorslag.
Eerder al heeft de KNVB haar licentie-eisen aangescherpt. Zo moeten alle
betaald voetbalclubs per 1 maart jl. beschikken over betere camera’s en
zijn de eisen voor de veiligheidsorganisatie aangescherpt. Goed cameratoezicht is een van de elementen van het zogenaamde «Engelse Model».
Dit model leert dat het belangrijk is zo eenduidig mogelijk op te treden.
Engelse model
Er wordt in dit verband veel gesproken over dit «Engelse Model». Dit
model stamt uit de jaren ’80 en leunt sterk op het strafrecht. De rechter
legt celstraffen en boetes op naast langjarige stadionverboden. Er is
daarnaast veel geïnvesteerd in goede camerasystemen, vaste zitplaatsen,
alcoholverbod op de tribunes en een grote inzet van stewards en
beveiligingspersoneel. Mede daarom liggen de prijzen voor losse kaarten
en seizoenskaarten fors hoger dan in Nederland. Helaas gaat het ook in
Engeland op dit moment niet altijd goed; ook in de Engelse voetbalcompetities is het voetbalgeweld opgelaaid na corona. Desalniettemin zal ik
nu op korte termijn een vergelijking uitvoeren. Ik zal daarbij ook kijken of,
en zo ja hoe, er in ons model een stevigere rol voor het strafrecht kan
komen. Ten behoeve daarvan ga ik in gesprek met deskundigen en met de
Engelse autoriteiten om te spreken over het Engelse model en hoe we
kunnen leren van de ervaringen uit Engeland en een aantal andere landen.
De uitkomsten hiervan stuur ik u zo spoedig mogelijk toe. Er loopt
momenteel ook een onderzoek van het WODC naar een vergelijking
tussen de Nederlandse en Belgische aanpak. Ik verwacht dat dit onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 232, nr. 73

3

rond de zomer klaar is. Op korte termijn zal al gekeken worden of er in de
praktijk al gewerkt kan worden met alcoholverboden, vaste zitplaatsen of
het vaker inzetten van onze strafrechtelijke mogelijkheden.
In Nederland kennen we een combinatie van civiel-, bestuurs- en
strafrechtelijke instrumenten en kijken we naar de beste interventie voor
dat moment, preventief en repressief. Niet alleen via het strafrecht, maar
indien nodig wel. Denk daarbij aan de celstraf voor de belager van de
keeper van Sevilla, de taakstraf voor de veldbetreder bij FC Groningen en
de snelle maatregelen richting de aansteekgooier. Het OM heeft een
strengere aanpak van voetbalvandalisme en voetbal gerelateerd geweld.
Er wordt een strafverhoging van 50% toegepast op het uitgangspunt in de
richtlijn. En waar mogelijk zal het OM zaken tegen voetbalvandalen via de
ZSM-aanpak binnen een week afdoen en bij voetbal gerelateerd geweld
snelrecht toepassen. Ook leggen Lokale driehoeken vaker een verbod op
uitpubliek op.
Het is belangrijk dat we deze instrumenten meer gaan inzetten. De
voetbalwet (MBVEO) is reeds in 2021 geëvalueerd1. Ook hieruit bleek dat
het instrumentarium er is, maar beter toegepast moet worden. Het
Centrum voor Criminaliteitspreventie (CCV) ondersteunt gemeenten voor
betere bekendheid met – en toepassing van – de instrumenten van de wet.
Kamervragen naar de Taskforce en strafzaken
De clubs zijn zelf verantwoordelijk voor de veiligheid in het stadion. Het is
goed te zien dat de KNVB 6 april jl. maatregelen heeft aangescherpt om
het gooien van voorwerpen en veldbetreding tegen te gaan en meteen
toegepast. Zoals ook bijvoorbeeld bij de wedstrijd van afgelopen vrijdag
7 maart, waarbij Helmond Sport supporters vuurwerk afstaken in het vak
en de scheidsrechter de wedstrijd direct heeft stilgelegd. Ik ga samen met
de Minister van Langdurige Zorg en Sport in gesprek met de clubs en de
KNVB hoe nog beter invulling kan worden gegeven aan deze eigen
verantwoordelijkheid.
Om de clubs en de KNVB te ondersteunen bij het treffen van maatregelen
is de Taskforce Ondersteuning bij Incidenten opgericht. De heer Knops
(CDA) vroeg in het commissiedebat van 5 oktober 2022 (Kamerstuk
29 279, nr. 737) naar het aantal voetbalrelschoppers dat door het handelen
van deze KNVB Taskforce Ondersteuning bij voetbalincidenten voor de
rechter verschenen is. In mijn brieven van 18 oktober 20222 en
12 december 20223 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de reikwijdte van
de inzet van de Taskforce Ondersteuning bij voetbalincidenten. Naar
aanleiding van mijn toezegging in de brief van 12 december 2022 hebben
de KNVB, politie en het Openbaar Ministerie nogmaals onderzocht
hoeveel van de «Taskforcezaken» ook tot strafrechtelijke vervolging
hebben geleid. Uit dat onderzoek blijkt dat dit niet te herleiden is en ook
niet handmatig uit te zoeken is. Dit omdat deze zaken altijd het resultaat
zijn van samenwerking tussen de Taskforce, de Betaald Voetbalclub, de
politie en het Openbaar Ministerie zoals beschreven in de alinea’s
hierboven en de taskforce zaken niet apart worden gelabeld. De Taskforce
is ondersteunend aan de club. Het is daarom onmogelijk om te zeggen
hoeveel personen enkel en alléén door het handelen van de Taskforce
voor de rechter zijn verschenen.

1

Kamerstuk 25 232, nr. 68
Kamerstukken 30 234 en 25 232, nr. 327
3
Kamerstuk 25 232, nr. 72
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 232, nr. 73

4

Stadionverboden
Een belangrijk instrument in de aanpak van voetbalgeweld is het
opleggen van een stadionverbod. Een stadionverbod kan opgelegd
worden aan individuen en houdt in dat het voor die persoon verboden is
om op een bepaalde tijd in en/of in de directe nabijheid van een voetbalstadion aanwezig te zijn. Een stadionverbod kan zowel landelijk (door de
KNVB) als lokaal (door de club) worden opgelegd. Op het overtreden van
een stadionverbod staat een driejarig stadionverbod, dat bovenop het
bestaande stadionverbod komt. Als een stadionverbod voor de eerste keer
wordt overtreden, wordt een (civiele) geldboete opgelegd van € 900,–
euro, voor de tweede keer € 1.500,– en voor de derde en elke navolgende
overtreding volgt een geldboete van € 2.000,–. Een adequate handhaving
van opgelegde stadionverboden is van groot belang voor veilig en gastvrij
betaald voetbal. Clubs hebben de eerste verantwoordelijkheid om
personen die zich misdragen uit het stadion te weren en stadionverboden
te handhaven.
Tijdens het tweeminutendebat Politie op 7 december 2022 (Handelingen II
2022/23, nr. 32, item 5) heeft het lid Michon-Derkzen (VVD) een motie
ingediend die de regering verzoekt te onderzoeken hoe opgelegde
stadionverboden beter kunnen worden gehandhaafd4. Navraag bij de
KNVB leert dat zij weinig overtredingen van landelijke stadionverboden
zien. Clubs zijn verplicht om aan de KNVB door te geven als zij iemand
aantreffen met een landelijk stadionverbod. De KNVB geeft aan dat dit
consequent door de clubs gedaan wordt. De KNVB heeft in het afgelopen
voetbalseizoen 27 keer een sanctie opgelegd voor het overtreden van een
landelijk stadionverbod in het stadion en 8 keer voor het overtreden van
een stadionverbod buiten het stadion. De KNVB heeft op dit moment geen
actuele cijfers van overtredingen van door clubs opgelegde lokale
stadionverboden. Ik ben in overleg met de KNVB over op welke wijze en
welke frequentie dit inzichtelijk gemaakt en gedeeld kan worden. Er zijn al
clubs die hun stadionverboden en andere straffen communiceren op hun
eigen website. Ik zal alle clubs verzoeken om dit op hun eigen website te
publiceren, zodat iedere (potentiele) relschopper ziet welke consequenties
er zijn na misdragingen. Met alle partners ben ik van mening dat elke
overtreding van het stadionverbod er één teveel is en daarom zetten we
stevig in om dit tegen te gaan en zijn er maatregelen genomen om
stadionverboden nog beter te handhaven.
Stadionverbodhouders kunnen geen kaarten kopen voor voetbalwedstrijden in Nederland, omdat ze op een zogenaamde blacklist in de
centrale database voor clubcards en seizoenkaarten van alle betaald
voetbalclubs komen te staan. Ook kan een kaart maar éénmalig gescand
worden en dus niet worden doorgegeven aan iemand buiten het stadion
op het moment dat de kaarthouder in het stadion is. Wanneer een
supporter zijn kaart uitleent aan een stadionverbodhouder, dan blijft de
eigenlijke kaarthouder verantwoordelijk voor degene die op zijn kaart naar
de wedstrijd gaat. Wanneer de stadionverbodhouder vervolgens in het
stadion wordt aangetroffen is niet alleen de stadionverbodhouder, maar
ook de eigenlijke kaarthouder strafbaar. Aan een stadionverbod kan ook
een meldplicht worden gekoppeld.
In het kader van de geïntensiveerde aanpak zijn er aanvullende afspraken
gemaakt voorafgaand aan het lopende voetbalseizoen. Zo zijn de
licentie-eisen van de KNVB aangepast, waardoor er scherpere eisen
worden gesteld aan de hoeveelheid en de kwaliteit van de camera’s in en
rondom stadions. Hiermee wordt de pakkans van overtreders vergroot.
4

Kamerstuk 29 628, nr. 1132

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 232, nr. 73

5

Deze eis geldt met ingang van 1 maart jl. Ook zijn er aanvullende eisen
gesteld aan de veiligheidsorganisatie van de clubs. In het kader van de
geïntensiveerde aanpak is tevens de Richtlijn termijn stadionverbod van
de KNVB aangescherpt. Stadionverboden gelden niet alleen voor
voetbalstadions, maar ook voor alle overige evenementen waaraan een
club deelneemt. Tevens is er nu de mogelijkheid om een levenslang
stadionverbod op te leggen indien een persoon voor de derde keer een
landelijk stadionverbod van 12 maanden of langer krijgt (three strikes out
principe). Ook is het bezit en/of voorhanden hebben van gezichtsbedekkende materialen strafbaar gesteld (dit kan ook mis-/gebruikt worden door
stadionverbodhouders). Er wordt daarnaast door clubs goed gebruik
gemaakt van de landelijke Taskforce, onder andere voor het opleggen van
stadionverboden. De Taskforce ondersteunt bij het uitkijken van beelden
en het opmaken van dossiers, en biedt tevens juridische ondersteuning bij
het verhalen van schade. Deze aanpak wordt door de KNVB als succesvol
beschouwd.
De burgemeester kan bovendien aanvullend op een stadionverbod een
gebiedsverbod (met meldplicht) opleggen bij (vrees voor) openbare
ordeverstoringen. Daarnaast wordt in opdracht van mij gewerkt aan een
digitale meldplicht app. De ontwikkeling blijkt een complex en technisch
ingewikkeld proces, maar we blijven stap voor stap werken aan de
realisatie. Hierover heb ik uw kamer geïnformeerd bij brief van 29 maart jl.
met de beantwoording van Kamervragen van het lid Westerveld (GroenLinks) over een meldplicht bij stadionverboden.5
Wet Maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige overlast
Het tweede deel van de motie van het lid Michon-Derkzen (VVD) verzoekt
te bewerkstelligen dat informatie van een club bij (dreiging van) ongeregeldheden bij voetbalwedstrijden bij een bestuurlijke rapportage voor de
inzet van het instrumentarium uit de voetbalwet kan worden gebruikt. De
burgemeester kan een bestuurlijke maatregel op grond van de Wet
Maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige overlast inzetten.
Het besluit kan worden onderbouwd met informatie uit een bestuurlijke
rapportage opgesteld door de politie. In een dergelijke schriftelijke
bestuurlijke rapportage kan reeds informatie van betaald voetbalorganisaties worden meegenomen en in de praktijk gebeurt dit ook. Ten
behoeve daarvan wisselen betaald voetbalorganisaties, KNVB, politie, OM
en gemeenten wisselen informatie met elkaar uit. Lokaal zijn er convenanten gegevensuitwisseling die het uitwisselen van informatie
(waaronder persoonsgegevens) omtrent voetbal en openbare orde
mogelijk maakt binnen de vierhoek van OM, politie, gemeente en club. Er
wordt momenteel onderzocht of er nog verbeteringen doorgevoerd
moeten en/of kunnen worden aan deze informatiedeling.
Landelijk handelingskader voetbalgemeenten en vergunningverlening
Verschillende burgemeesters hebben begin dit jaar aangegeven een
vergunning te willen voor alle wedstrijden in het betaald voetbal. De vaste
Kamercommissie JenV heeft gevraagd om een reactie van mij daarop. Op
13 januari jl. is het «Handelingskader aanpak ongeregeldheden rondom
betaald voetbalwedstrijden voor gemeenten», naar buiten is gebracht. Dit
handelingskader is opgesteld door de burgemeesters van de Nederlandse
voetbalgemeenten, met betrokkenheid van de Regiegroep Voetbal en
Veiligheid. Een centraal onderdeel van het handelingskader is het advies
om een vergunningsstelsel in alle gemeenten met een betaald voetbalorganisatie te hanteren. Het is aan burgemeesters om te bepalen of, en zo
5

Handelingen II 2022/23, nr. 2069

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 232, nr. 73

6

ja, onder welke voorwaarden, er een vergunningsplicht voor wedstrijden
in het betaald voetbal komt in hun gemeente. Een vergunning kan worden
afgegeven per wedstrijd, per seizoenhelft of per seizoen. In de vergunning
kunnen nog duidelijker eisen aan de organisatie van een voetbalwedstrijd
worden gesteld, waaronder bijvoorbeeld de stand van de veiligheidsorganisatie en het benodigde aantal stewards. De vergunningplicht is een
steviger instrument om vooraf duidelijke eisen te stellen, hierop controle
te houden en op te kunnen treden tegen het niet naleven van de vergunningsvoorwaarden. Dit betekent dat aan de gemeenten waar nog gewerkt
wordt met een meldplicht in de APV is geadviseerd om een vergunningplicht op te nemen. Naar aanleiding van het handelingskader zie ik
initiatieven ontstaan waarbij burgemeesters van betaald voetbalgemeenten, politie, OM en voetbalorganisaties en hun echte supporters in
lokaal en regionaal verband samen optrekken om tot een gezamenlijke
uitvoering te komen. Dit juich ik zeer toe.
Voorkomen van ongeregeldheden en rol supporters
Helaas zien we vaak nieuwe plegers die betrokken zijn bij incidenten. Naar
deze zogenoemde nieuwe aanwas, wordt onderzoek gedaan in opdracht
van de politie. Dergelijke nieuwe plegers hebben geen stadionverbod of
zijn anderszins in beeld. Daarom is het ook belangrijk om te blijven
inzetten op het voorkomen dat supporters dit soort gedrag gaan vertonen.
Dit doen we door nog duidelijker te communiceren wat de consequenties
van dergelijk gedrag zijn. Het overzicht «Overlast Voetbal, Gedragingen &
Sancties» van de KNVB, als bijlage bij deze brief gevoegd, is hier een
goed voorbeeld van. Ik ga in overleg met de KNVB hoe we dit beter onder
de aandacht kunnen brengen bij supporters.
Wat net zo belangrijk is dat de echte supporters, clubs en spelers de
misdragende »supporters» op zulk gedrag blijven aanspreken. En dat zien
we gelukkig óók gebeuren, zoals afgelopen zaterdag 8 april jl. bij sc
Heerenveen. Ik vind daarom het belangrijk dat ook de supporters zelf over
dit onderwerp meepraten. Recentelijk heb ik wederom gesproken met het
Supporterscollectief Nederland en een afvaardiging van supportersverenigingen. Ik heb hen opgeroepen om mee te helpen met het normaliseren
van de situatie en hierover in gesprek te gaan met hun achterban. Daarom
ben ik blij met bijvoorbeeld het recente statement van het Supporterscollectief naar aanleiding van de bekerwedstrijd Feyenoord-Ajax waarin zij de
supporters oproepen grenzen te stellen, zich uit te spreken tegen gedrag
dat niet normaal is. Ook het statement van de spelers van Feyenoord, die
in shirts op het veld kwamen met de tekst «Gebruik je verstand» waardeer
ik. Relschoppers moeten uit de anonimiteit komen. Het gedrag moet ook
echt veranderen, anders kunnen we niet op een leuke manier voetbal met
supporters beleven en worden collectieve maatregelen zoals het spelen
zonder thuispubliek helaas onvermijdelijk.
Oproep politiebond tot het weren van uitpubliek
Dit blijkt ook uit de oproep van de Nederlandse Politiebond om geen
uitpubliek meer toe te laten. Tijdens de procedurevergadering van de
vaste Kamercommissie voor Justitie en Veiligheid van 29 maart jl. is door
het lid Michon-Derkzen (VVD) gevraagd om een reactie van mij op deze
oproep.
Uitsupporters horen onlosmakelijk bij het voetbal. Ik zou het dan ook een
nederlaag vinden als het zover komt dat uitsupporters overal structureel
zouden worden geweerd. Tegelijkertijd sluit ik mijn ogen niet voor de
oproep van de Nederlandse Politiebond. Relschoppers leggen een zware
belasting op de politiecapaciteit en onze politiemensen. Samen met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 232, nr. 73

7

partners binnen de Regiegroep Voetbal en Veiligheid en supportersafvaardigingen werk ik aan een veilig en gastvrij betaald voetbal, waarbij de
inzet van de politie zoveel mogelijk wordt beperkt. Veilig en gastvrij
betaald voetbal vraagt nadrukkelijk om verantwoordelijkheid en inzet van
alle bij het voetbal betrokken partijen. Alle partijen zijn zich hier zeer van
bewust en zetten alles op alles om tot normalisatie in het voetbal te
komen. De afweging over het wel of niet toelaten van uitsupporters en
onder welke voorwaarden is aan het lokaal gezag en vereist iedere keer
maatwerk. Per wedstrijd wordt bekeken wat nodig is aan maatregelen en
inzet van politiecapaciteit. Duidelijk is dat het beter moet.
Tegengaan spreekkoren
Tot slot heeft het tegen gaan van spreekkoren in het bijzonder de aandacht
van de Minister voor Langdurige Zorg en Sport en mijzelf. Nog steeds
horen we bij wedstrijden antisemitische en homofobe spreekkoren. Wij
kunnen niet genoeg benadrukken hoe onacceptabel dit is. Voor spreekkoren geldt het protocol dat het publiek door de stadionspeaker wordt
toegesproken en gewaarschuwd wordt dat bij herhaling/voorzetting de
wedstrijd zal worden stilgelegd. Indien de spreekkoren worden voortgezet,
wordt de wedstrijd stilgelegd. Er wordt dan met de lokale overheid
overlegd of er definitief wordt gestaakt of dat de wedstrijd nog één keer
wordt hervat. In geval van hervatting van de wedstrijd en opnieuw
herhaling van de spreekkoren wordt de wedstrijd definitief gestaakt. Want
dergelijke spreekkoren zijn abject en absoluut ontoelaatbaar.
Tot slot
Voetbal is voor de jeugd van 4 tot en met 17 jaar de meest beoefende
sport. Het goede voorbeeld vanuit het betaalde voetbal is daarom
cruciaal. Het gezamenlijke doel van alle partners is en blijft om ervoor te
zorgen dat alle liefhebbers een wedstrijd in het Nederlands betaald
voetbal veilig en gastvrij kunnen beleven. Bij veruit de meeste betaald
voetbalwedstrijden is dit ook het geval. Toch doet dit niks af aan het feit
dat het nu te vaak misgaat. Het instrumentarium is voorhanden om
voetbalgeweld zoveel als mogelijk uit te bannen, daar zijn alle partijen in
de regiegroep Voetbal en Veiligheid het over eens. Met de clubs, KNVB,
burgemeesters, politie en het Openbaar Ministerie ben ik in gesprek om
ervoor te zorgen dat de regels die we met elkaar hebben afgesproken, ook
in de praktijk goed werken en worden ingezet. Hier geven we in intensieve
samenwerking binnen de regiegroep Voetbal en Veiligheid en in nauw
contact met supporters de komende periode verder invulling aan.
Daarover ga ik graag met uw Kamer tijdens het nog in te plannen debat
Voetbal en Veiligheid nader over in gesprek.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 232, nr. 73

8