Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3511
Vragen van de leden Koopmans (VVD) en Van Helvert (CDA) aan de
Ministers van Justitie en Veiligheid en van Infrastructuur en Waterstaat over de
invoering van de Wet ter Bescherming Koopvaardij (ingezonden 6 juli 2020).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
14 juli 2020).
Vraag 1
Herinnert u zich dat de Wet ter Bescherming Koopvaardij op 13 maart 2018 in
de Tweede Kamer en op 19 maart 2019 in de Eerste Kamer is aanvaard, met
de bedoeling alle schepen en bemanningen onder Nederlandse vlag te
kunnen beschermen tegen piraterij?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Erkent u dat het gebrek aan bescherming tegen piraterij zorgt voor onverminderd grote spanningen bij de mensen die werkzaam zijn in de maritieme
sector?
Antwoord 2
Het risico op piraterij zorgt voor spanning bij de mensen die zelf werkzaam
zijn in de maritieme sector, maar ook bij hun familieleden en naasten.
Daarnaast raakt het aan de economische veiligheid van Nederland. In de
voorbij jaren hebben dit kabinet en voorgaande kabinetten daarom sterk
ingezet op de bestrijding van piraterij, onder andere met deelname aan de
EU-missie Atalanta waaraan van 2009 tot en met 2017 jaarlijks met minimaal
één schip werd bijgedragen. Inmiddels is het aantal succesvolle kapingen
door piraten voor de kust van Somalië drastisch afgenomen en zijn de
activiteiten van de missie fors teruggebracht. Dit zien we ook terug in de
sterke afname van het aantal aanvragen voor Vessel Protection Detachments
(VPD’s) van Defensie. De dreiging van piraterij is echter nog niet voorbij en
inzet op de bestrijding van de grondoorzaken daarvan blijft nodig, evenals het
bieden van bescherming aan de mensen die werkzaam zijn in de maritieme
sector. Nog steeds voorziet de overheid in die bescherming met de inzet van
VPD’s. Sinds 2015 werden alle VPD aanvragen gehonoreerd. Daarnaast wordt
momenteel hard gewerkt aan de nadere regelgeving ten behoeve van de
inwerkingtreding van de Wet ter Bescherming Koopvaardij zodat in gevallen

ah-tk-20192020-3511
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

waar de overheid niet in bescherming kan voorzien particuliere beveiligers
kunnen worden ingezet door een scheepsbeheerder, door een overeenkomst
te sluiten met een vergunninghouder.
Vraag 3
Herinnert u zich dat de Kamer voor het laatst op 20 mei 2020 is geïnformeerd
over de geplande datum van inwerkingtreding van de Wet ter Bescherming
Koopvaardij?1
Antwoord 3
Ja. In de antwoorden van 12 februari 2020 op eerdere Kamervragen van de
leden Koopmans (VVD) en Van Helvert (CDA) over de groei van het aantal
ontvoeringen in de West-Afrikaanse Golf van Guinee gaf ik aan te streven
naar inwerkingtreding zo spoedig mogelijk in 2021 (Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 1728). Ik constateer dat de informatie in het jaarverslag van
het Ministerie van Justitie en Veiligheid over 2019 niet meer actueel was.
Vraag 4
Klopt de datum van geplande inwerkingtreding op 1 januari 2021 zoals aan
de Kamer is gemeld nog steeds? Zo nee, kunt u een overzicht geven van de
zaken die na 20 mei 2020 aan het licht zijn gekomen waardoor inwerkingtreding mogelijk later moet plaatsvinden en kunt u aangeven welke datum van
inwerkingtreding voor u acceptabel is?
Antwoord 4
Op basis van de huidige inzichten en rekening houdend met de vaste data
van inwerkingtreding van wet- en regelgeving (1 januari, dan wel 1 juli), gaat
het kabinet er vanuit dat inwerkingtreding van de Wet ter Bescherming
Koopvaardij uiterlijk per 1 januari 2022 zal plaatsvinden. Het is spijtig dat de
inwerkingtreding niet eerder kan plaatsvinden, maar die termijn is noodzakelijk om enerzijds de reparatiewet en de onderliggende regelgeving tot stand
te brengen, en anderzijds om de ILT in staat te stellen de nodige voorbereidingen te treffen voor de uitvoering van de taken van vergunningverlening,
bestuursrechtelijk toezicht en handhaving.
Vraag 5
Op welke momenten is sinds 20 mei 2020 inhoudelijke afstemming geweest
over de Wet ter Bescherming Koopvaardij met de maritieme sector?
Antwoord 5
Op 14 mei jl. heb ik overleg gevoerd met de KVNR, NVKK en vakbond
Nautilus en de initiatiefnemers van de wet. In de afgelopen periode heeft de
prioriteit gelegen bij het creëren van financiële dekking voor de kosten in
verband met zowel de uitvoering van de wet, als het inrichten van de
werkprocessen van de ILT. Ondanks de budgettaire krapte kon uiteindelijk
worden voorzien in deze financiële dekking. In dat verband, maar ook in het
licht van de beantwoording van vraag 4, stuur ik u bijgaand2 de HUF-toets
van de ILT van 16 april jl., ontvangen op 30 april jl., alsmede de ambtelijke
reactie daarop van 23 juni jl.3
Voorts heb ik op 2 juli jl. nader overleg gevoerd met de initiatiefnemers van
de wet en is in aansluiting daarop op 6 juli jl. op ambtelijk niveau nader van
gedachten gewisseld met de KVNR over aanpassingen van de beoogde
regelgeving. Ook met de NVKK en vakbond Nautilus zullen op korte termijn
nadere gesprekken plaatsvinden op de onderdelen die deze organisaties
betreffen.
Vraag 6
Kunt u de reparatiewet en het Besluit bescherming Koopvaardij in het
zomerreces aanbieden bij de Raad van State en in september naar de Kamer
sturen? Zo nee, waarom niet?
1

Jaarverslag en slotwet Ministerie van Justitie en Veiligheid 2019, p. 167 (Kamerstuk 35 470 VI,
nr. 1)
2
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
3
Vgl. de notitie over vergroting van de transparantie van het wetgevingsproces als reactie op de
motie Oosenbrug c.s, Kamerstuk 33 009, nr. 39.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Nee. Mede naar aanleiding van de HUF-toets door de ILT en het advies van
de Autoriteit persoonsgegevens behoeven de reparatiewet en het conceptbesluit bescherming koopvaardij nadere afstemming met de maritieme sector
en de uitvoerende organisaties. Vooralsnog wordt uitgegaan van behandeling
van de reparatiewet en het Besluit bescherming koopvaardij in het najaar van
2020 door de ministerraad, waarna deze ter advisering zullen worden
aangeboden aan de Afdeling Advisering van de Raad van State.
Vraag 7
Bent u bereid een taskforce op te richten, bestaande uit vertegenwoordigers
van de Ministeries van Justitie en Veiligheid, Infrastructuur en Water,
Buitenlandse Zaken en Defensie, Inspectie Leefomgeving en Transport, de
Kustwacht en het openbaar ministerie, en deze wekelijks bijeen te laten
komen om zeker te stellen dat dit traject zo snel mogelijk wordt afgerond en
de maximale inzet is geleverd om de geplande datum van 1 januari 2021 te
halen?
Antwoord 7
Er bestaat reeds een periodiek interdepartementaal overleg ten behoeve van
de voorbereiding van de wet- en regelgeving. Daarnaast wordt overleg
gevoerd over de (voorbereiding op de) uitvoering van de wetgeving door
Kustwacht, Defensie, ILT en OM. Ook wordt een interdepartementaal overleg
opgezet over de communicatie met de maritieme sector, beveiligingssector
en certificerende instanties. Wanneer nodig vindt ook overleg plaats op hoog
ambtelijk niveau. Ik acht het wenselijk noch noodzakelijk om in aanvulling
daarop nog een extra wekelijks overleg in te richten. Waar nodig wordt
steeds extra inzet gepleegd door alle betrokken partijen om de beoogde
inwerkingtreding te realiseren.
Vraag 8
Bent u tevens bereid deze taskforce regulier te laten overleggen met de
maritieme sector?
Antwoord 8
Waar nodig vindt reeds overleg plaats met de maritieme sector, zowel op
ambtelijk als op bestuurlijk niveau. Met het oog op de voorbereiding op de
uitvoering van de wet- en regelgeving zal ook intensief worden samengewerkt met de maritieme sector, maritieme beveiligingsbedrijven en certificerende instanties over de informatievoorziening aan alle betrokkenen in
binnen- en buitenland.
Vraag 9
Hoe wordt invulling gegeven aan de reactietermijn van 48 uur voor de
Kustwacht?
Antwoord 9
Met het oog op een doelmatige uitvoering van de wet door Kustwacht en
Defensie als uitvoerende organisaties wordt vooralsnog een reactietermijn
onderzocht van maximaal 48 uur gedurende de werkweek. De uren in de
weekeinden zijn daarvan uitgezonderd. Over deze invulling vindt nog nader
overleg plaats met de KVNR.
Overigens merk ik daarbij op dat met het oog op het in de WtBK verankerde
uitgangspunt van «VPD-tenzij» een onderscheid moet worden gemaakt tussen
de beslistermijn op een aanvraag voor bescherming en de reactietermijn van
de uitvoerende instantie. De uitvoering van de bescherming van een
transport vergt een gedegen voorbereiding en risicoanalyse die, zeker bij de
inzet van defensiepersoneel, afhankelijk van de aard van het transport, de
benodigde verplaatsingstijd, opstaplocaties en overige omstandigheden meer
dan 48 uur in beslag zal nemen. Een beslistermijn van maximaal 48 uur
betekent dan ook niet dat een transport, dat niet valt onder de in de WtBK
geformuleerde uitzonderingscriteria van VPD-tenzij, daadwerkelijk uiterlijk
48 uur na het indienen van de aanvraag, behoudens verkregen toestemming,
kan plaatsvinden. Dit betekent dat bij het indienen van de aanvraag voor
bescherming door de scheepsbeheerders een redelijke termijn voor de
daadwerkelijke uitvoering van het transport in acht dient te worden genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Ten slotte benadruk ik dat de beslistermijn van maximaal 48 uur, de
mogelijkheid openlaat om in voorkomende gevallen ook sneller dan 48 uur
toestemming te verlenen.
Vraag 10
Bent u bereid de Golf van Guinee bij de aangewezen zeegebieden op te
nemen bij de inwerkingtreding van de wet op 1 januari 2021?
Antwoord 10
Ik ben me ervan bewust dat koopvaardijschepen gevaar lopen in de Golf van
Guinee. Nederland ondersteunt daarom de uitwerking van het EU-concept
«Coordinated Maritime Presences» (gecoördineerde maritieme aanwezigheid,
CMP). Door de maritieme aanwezigheid van de lidstaten te coördineren kan
de zichtbaarheid van EU-inzet worden vergroot. Door informatie te verzamelen, analyseren en verspreiden kan worden bijgedragen aan het ontwikkelen
van «common operational understanding» (awareness) en meer internationale samenwerking, veiligheid en stabiliteit. Een eerste pilot van het
CMP-concept zal worden uitgevoerd in de Golf van Guinee.
Daarnaast ben ik in interdepartementaal verband in gesprek met de maritieme sector over de gevaren in de Golf van Guinee. Als het aanwijzen van de
Golf van Guinee als risicogebied in het Besluit bescherming koopvaardij kan
bijdragen aan een oplossing ben ik bereid om, in samenspraak met mijn
ambtgenoten van Defensie, van Infrastructuur en Waterstaat en van Buitenlandse Zaken, parallel aan de lopende voorbereiding van de wet- en
regelgeving, deze mogelijkheid nader te verkennen.
Echter, gegeven het in artikel 4 van de wet verankerde uitgangspunt van
«VPD, tenzij», zal de Minister van Defensie in dat geval dan ook bereid en in
staat moeten zijn om in voorkomende gevallen buiten de territoriale wateren
VPD-beveiliging in de Golf van Guinee te leveren. Ten slotte merk ik op dat
voor de problematiek van piraterij binnen de territoriale wateren van de
desbetreffende kuststaten VPD’s, noch private beveiligers een oplossing
bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4