Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2153
Vragen van de leden Beckerman (SP), Moorlag (PvdA) en Agnes Mulder
(CDA) aan de Minister van Economische Zaken en Klimaat over de
compensatieregeling voor omwonenden van de windparken N33 en
Oostermoer (ingezonden 11 februari 2020).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
19 maart 2020).
Vraag 1 en 2
Kunt u aangeven wat de actuele stand van zaken is omtrent de toegezegde
compensatie voor de waardedaling van woningen rondom de windparken
N33 en Oostermoer?
Kunt u verder toelichten hoe de compensatieregeling uitgevoerd gaat
worden?
Antwoord 1 en 2
De betrokken overheden hebben geen compensatie voor waardedaling
toegezegd. Zij hebben toegezegd de leefbaarheid in het gebied te versterken.
Omwonenden van windparken kunnen wel een aanvraag indienen om beroep
te doen op de planschaderegeling. De planschaderegeling is een wettelijk
vastgesteld instrument om tegemoet te komen aan schade ontstaan door
bepaalde ruimtelijke ontwikkelingen, waaronder de plaatsing van windturbines. Dit verzoek voor tegemoetkoming van planschade kan worden ingediend
via de gemeente. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl)
behandelt planschadeverzoeken voor projecten die onder de Rijkscoördinatieregeling vallen. Er zal hierbij altijd een onafhankelijke planschadedeskundige
worden ingeschakeld om de aanvraag te beoordelen.
Daarnaast zijn in het gebied van windpark De Drentse Monden en Oostermoer, onder regie van provincie Drenthe, verschillende stappen genomen om
een gebiedsfonds vorm te geven. Het gebiedsfonds is geen compensatie voor
individuele schadegevallen, maar heeft als doel om de leefbaarheid in het
gebied te versterken en te komen tot een meer evenwichtige lusten- en
lastenverdeling. In de gemeente Aa en Hunze is een omgevingsadviesraad
ingesteld. In deze raad zijn bewoners uit het gebied in gesprek met de
initiatiefnemers van het windpark, provincie Drenthe en de gemeente Aa en
Hunze over de besteding van het gebiedsfonds. In de gemeente BorgerOdoorn worden nog gesprekken gevoerd om de stap naar een omgevingsadviesraad te zetten.

ah-tk-20192020-2153
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

De provincie Drenthe heeft mij, mede namens gemeenten Aa en Hunze en
Borger-Odoorn, verzocht om ook een bedrag beschikbaar te stellen voor het
gebiedsfonds van windpark De Drentse Monden en Oostermoer. Omdat de
komst van het windpark tot grote onrust bij bewoners heeft geleid, is bij wijze
van uitzondering een Rijksbijdrage van 2,1 miljoen euro beschikbaar gesteld
aan het gebiedsfonds van het windpark, gelijk aan de provinciale bijdrage
(Kamerstuk 33 612, nr. 72). De bijdrage is bedoeld voor de versterking van de
structuur van het gebied waarin het windpark zich bevindt. Het is aan
omwonenden om te bepalen waaraan deze bijdrage besteed gaat worden.
De provincie Groningen en de gemeenten Midden-Groningen, Veendam en
Oldambt zijn met omwonenden en initiatiefnemers nog in gesprek over het
vormen van een gebiedsfonds naar aanleiding van windpark N33. Eerder heb
ik aangegeven dat ik, vanwege de vergelijkbare omstandigheden als bij
windpark De Drentse Monden en Oostermoer, ook voor windpark N33 bereid
ben om te onderzoeken op welke manier het rijk kan bijdragen aan het
versterken van de leefbaarheid van het gebied (Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2018–2019, nr. 3865). Een verzoek van de Groningse overheden
voor een bijdrage aan het gebiedsfonds van windpark N33 zal op eenzelfde
manier worden afgewogen als het Drentse verzoek voor het windpark De
Drentse Monden en Oostermoer.
Alle windparken, ook die tot stand komen onder de Rijkscoördinatieregeling,
moeten voldoen aan de eisen van een goede ruimtelijke ordening. In de
milieueffectrapportage zijn daarom de mogelijke effecten van de windparken
N33 en De Drentse Monden en Oostermoer beoordeeld aan de hand van de
wettelijke normen die hiervoor gelden. De Raad van State heeft de plannen
en de procedures getoetst aan de wettelijke vereisten en heeft geconcludeerd
dat de plannen voldoen aan de vereisten van een goede ruimtelijke ordening.
Ik zie daarom geen aanleiding voor het toezeggen van directe compensatie
van omwonenden van deze windparken, zoals ik ook in een eerdere
beantwoording op Kamervragen van het lid Beckerman heb aangegeven
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3865).
Vraag 3, 4 en 5
Kunt u aangeven wat het aantal woningen is dat in waarde is gedaald en wat
de waardedaling van deze woningen is?
Worden al deze huishoudens gecompenseerd? Zo ja, voor welke bedragen?
Zo nee, waarom niet?
In hoeverre bent u bereid te zoeken naar een oplossing voor gedupeerden die
wel te maken hebben met waardedaling van hun woning, maar die (nog) niet
gecompenseerd zijn? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3, 4 en 5
Ik heb geen overzicht van het aantal woningen in de gebieden van de
windparken N33 en De Drentse Monden en Oostermoer dat in waarde is
gedaald en wat de waardedaling van deze woningen is. Op basis van
ingediende verzoeken op basis van de planschaderegeling (art. 6.1. Wro)
wordt op individueel niveau de tegemoetkoming in de planschade vastgesteld. Bij windpark De Drentse Monden en Oostermoer zijn er tot nu toe meer
dan 120 planschadeaanvragen ingediend. Hiervan zijn zeven verzoeken
inmiddels afgehandeld. De overige verzoeken zijn nog in behandeling. Bij
windpark N33 zijn er inmiddels twee verzoeken ingediend. Deze verzoeken
worden momenteel beoordeeld.
Aanvragen voor planschade kunnen worden ingediend tot vijf jaar na het
onherroepelijk worden van het plan. Dit betekent dat aanvragen voor
planschade van windpark De Drentse Monden en Oostermoer tot en met
20 februari 2023 kunnen worden ingediend. Voor windpark N33 kunnen
aanvragen voor planschade tot en met 28 mei 2024 worden ingediend.
Niet alle aanvragen voor planschade zullen leiden tot een tegemoetkoming in
de planschade. Om in aanmerking te komen voor tegemoetkoming in de
planschade, dient de bewoner op de peildatum eigenaar te zijn van de
woning. Een andere mogelijkheid is dat de vermogensschade (waardedaling)
lager is dan het normaal maatschappelijk risico.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 6 en 7
Wat is uw reactie op de vaststelling dat door de steeds groter wordende
turbines de waardedaling ook steeds groter wordt, zoals blijkt uit het
onderzoek «Windturbines, zonneparken en woningprijzen» van de Vrije
Universiteit en Universiteit van Amsterdam?1 In hoeverre speelt dit een rol bij
het aanbieden van een eerlijke compensatie?
Hoe gaat u invulling geven aan de aanbevelingen die uit bovengenoemd
onderzoek naar voren komen?
Antwoord 6 en 7
Allereerst geven de onderzoekers aan dat een bredere vergelijking tussen
effecten van ruimtelijke ingrepen op de woningwaarde duidelijker zou kunnen
maken wat de kosten en baten zijn met betrekking tot het ruimtegebruik in
Nederland. Het is inderdaad een gegeven dat ruimtelijke ontwikkelingen
kunnen leiden tot achterblijvende waardeontwikkeling. Of het nu gaat om de
bouw van een school, een intensieve veehouderij of een rondweg: ruimtelijke
ontwikkelingen kunnen gepaard gaan met een waardedaling of waardestijging van omliggende woningen. Realisatie van de energiedoelstellingen
wordt nagestreefd binnen de context van een dichtbevolkte en complexe
ruimtelijke omgeving, waarbinnen tal van (maatschappelijke) functies dienen
te worden gecombineerd. De planschaderegeling biedt hier een antwoord op,
waarbij er sprake is van een normaal maatschappelijk risico.
Ten tweede bevelen de onderzoekers aan om de waardederving als gevolg
van windmolens mee te nemen in de afweging om hogere turbines te
plaatsen. Dit gebeurt in de regionale energiestrategieën. Hoewel uit het
onderzoek blijkt dat hogere turbines kunnen leiden tot negatievere woningwaardeontwikkeling, leveren hogere turbines (met langere wieken) beduidend
meer energie dan lagere turbines omdat zij exponentieel meer wind vangen.
Zo dragen zij meer bij aan de doelstelling 35 TWh duurzaam opgewekt op
land in 2030 uit het Klimaatakkoord en zijn er in totaal minder windturbines
nodig. Het in het onderzoek gevonden resultaat dat een tweede of meerdere
turbines in de regel geen extra significant effect hebben op woningwaarde,
pleit daarnaast voor de clustering van windturbines. Dit sluit aan bij de
Nationale Omgevingsvisie (NOVI) waarin de voorkeur wordt gegeven aan
grootschalige clustering van de productie van duurzame energie. Daarnaast is
het op projectniveau aan een windontwikkelaar om een afweging te maken
tussen de kostenefficiëntie van hoge turbines en de naar verwachting uit te
keren planschade.
In mijn brief van 17 december 2019 (Kamerstuk 33 612, nr. 71) heb ik
aangegeven dat we werken aan collectieve klimaatdoelen waar iedereen baat
bij heeft, maar dat mensen op individueel niveau last kunnen ervaren van de
maatregelen die we moeten nemen. Dit geldt voor alle situaties waarbij zich
als gevolg van ruimtelijke ingrepen een negatieve waardeontwikkeling
voordoet. Daarom is er het wettelijk vastgelegde recht op planschade.
In het rapport wordt, ten derde, aanbevolen nader onderzoek te doen naar de
effecten van zonneparken. Momenteel is het aantal transacties in de nabijheid
van zonneparken te beperkt om sterke conclusies te trekken. Ik zal daarom
nader onderzoek laten doen naar de effecten van zonneparken op de
waardeontwikkeling van huizen wanneer er voldoende transacties hebben
plaatsgevonden.
Ten slotte wordt in het rapport aangegeven dat het rapport een belangrijke
input en richting kan vormen voor een deskundige om de (hoogte van de)
planschade te bepalen bij de komst van windturbines of zonneparken. Ik ben
het eens met deze aanbeveling. Het rapport komt echter niet in de plaats van
een beoordeling door een planschadedeskundige van een individuele
aanvraag voor planschadevergoeding. Planschade zal altijd op individueel
niveau moeten worden vastgesteld.

1

Vrije Universiteit en Universiteit van Amsterdam, december 2019, rapport «Windturbines,
zonneparken en woningprijzen»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3