Faunafonds
Jaarverslag 2011

Inhoud

Voorwoord / 5

1. Het Faunafonds / 6
1.1. Inleiding / 6
1.2. Samenwerking met de provincies / 7
1.3. Beleid ten aanzien van tegemoetkomingen / 8
1.4. Werkwijze van het Faunafonds / 9
1.4.1. Het aanvragen van een tegemoetkoming in de schade door dieren
behorende tot beschermde inheemse soorten / 9
1.4.2. Bezwaar en beroep / 9
1.4.3. Wet Dwangsom / 10
1.4.4. Financiering / 10

2. Het bestuur / 11
2.1. Het bestuur is bestuurder èn toezichthouder van het Faunafonds / 11
2.2. 2011 in vogelvlucht / 15
2.3. Wet- en regelgeving / 16
2.4. Bedrijfsvoering / 16
2.5. Financiën / 17

3. Kerntaken / 18
3.1 Uitvoering kerntaken / 18
3.1.1. Verzoekschriften voor een tegemoetkoming in de schade door dieren
behorende tot beschermde inheemse diersoorten / 18
3.1.2. Verleende tegemoetkomingen / 18
3.1.3. Bezwaarschriften / 21
3.1.4. Beroepschriften / 21
3.1.5. Klachten / 21
3.2. Adviezen aan de Staatssecretaris van Economische Zaken Landbouw en Innovatie / 22
3.3. Adviezen aan de colleges van Gedeputeerde Staten van de provincies / 24
3.4. Onderzoek en voorlichting / 24
3.5. Overige taken van het Faunafonds / 35

4. Bedrijfsvoering / 37
4.1. Secretariaat / 37
4.2. Informatisering en automatisering / 37

5. Sociaal Jaarverslag / 38
5.1. Personeel / 38
5.2. Arbeidsomstandigheden / 38
5.3. Bedrijfshulpverlening / 38
5.4. Ondernemingsraad / 39
5.5. Personeelsvereniging / 39

2

Faunafonds

Jaarverslag 2011

6. Financieel verslag 2011 / 41
A
Balans per 31 december 2011 / 42
B
Staat van baten en lasten over het jaar 2011 / 43
C
Grondslagen voor de financiële verslaggeving / 44
D
Toelichting op de balans per 31 december 2011 / 45
E
Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen / 48
F
Toelichting op de staat van baten en lasten over het jaar 2011 / 49
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant / 56

Bijlage 1:
Samenstelling Bestuur Faunafonds in 2011 / 58
Bijlage 2:
Samenstelling secretariaat Faunafonds 2011 / 60

Jaarverslag 2011

Faunafonds

3

4

Voorwoord

Bij mijn aantreden als voorzitter van het Faunafonds, per 1 juli 2011, heb ik geconstateerd dat het
Faunafonds in een periode van transitie verkeert. In het Regeerakkoord van het Kabinet Rutte Verhagen is vastgelegd dat het natuurbeleid zal worden gedecentraliseerd naar de provincies. Tussen
Rijk en Provincies is vervolgens in september 2011 een onderhandelaarsakkoord gesloten, dat later door
de provincies is geaccordeerd. In het onderhandelaarsakkoord is onder meer afgesproken dat de
provincies al in 2012 verantwoordelijk worden voor de bekostiging van het Faunafonds.
Voor het Faunafonds is in het onderhandelaarsakkoord vastgelegd dat de taken van het fonds over gaan
naar de provincies. Effectuering van dit akkoord en eventuele noodzakelijke wijzigingen in regelgeving
vergen tijd en ook bijzonder aandacht van alle partijen. Dit vraagt zowel van het bestuur als van de
medewerkers van het secretariaat een extra inspanning om ook tijdens de veranderingen het reguliere
werk kwalitatief zo goed mogelijk te verrichten. De decentralisatie biedt overigens ook weer nieuwe
kansen en mogelijkheden.
Met de vaststelling van het onderhandelaarsakkoord is de organisatie van de werkzaamheden van het
Faunafonds enigszins onduidelijk geworden. Formeel wijzigt de positie van het fonds overigens nog niet.
Materieel is afgesproken dat de provincies vanaf 2012 verantwoordelijk worden voor de financiering van
het Faunafonds, terwijl formeel juridisch de bepalingen van de Flora- en faunawet nog steeds op het
Faunafonds van toepassing zijn en dus het departement van EL&I verantwoordelijk is voor de
bekostiging van het fonds. Het bestuur verkeert evenwel in de vaste overtuiging dat we deze twee
werkelijkheden de komende tijd tot één geheel zullen kunnen smeden. De basis hiervoor is in 2009 al
gelegd. Toen zijn door het ministerie van LNV, het IPO en het Faunafonds goede afspraken over
decentralisatie gemaakt. Deze beginselafspraken zullen de komende maanden verder worden
uitgewerkt.
Gedurende de eerste maanden van mijn voorzitterschap heb ik al intensief met het werk van het
Faunafonds kennis mogen maken. Provinciale Staten van Utrecht hebben onder meer besloten
edelherten toe te laten op de Utrechtse Heuvelrug, de problematiek van de damherten in de duinen van
Noord- en Zuid-Holland en Zeeland en zeker niet tot slot de provinciale besluiten tot het opschorten van
beheer en schadebestrijdingsontheffingen hebben mij de veelzijdigheid en de complexiteit van de taken
van het Faunafonds laten zien. Ook lijkt me het voornemen om tot één set landelijke beleidsregels, die
voor alle provincies gelden te komen, een goed initiatief.
In het verslagjaar heeft het secretariaat weer een hoger aantal verzoekschriften ontvangen als in 2010.
Ook het aantal bezwaren dat tegen beschikkingen van het Faunafonds is ingediend is in 2011
spectaculair gestegen. Het secretariaat heeft hierdoor regelmatig onder grote druk gestaan om de
beschikkingen tijdig te kunnen nemen en verzenden. Ondanks deze grotere druk op bestuur en
medewerkers zien we met vertrouwen de toekomst tegemoet. Uit de afspraken die het bestuur maakt
met de provincies en het departement van EL&I over de wijze waarop wij onze taken uitoefenen, put ik
het vertrouwen dat we ook in 2012, de kwaliteit die het Faunafonds levert, hoog kunnen houden en dat
we laten zien dat we hèt kennis- en adviescentrum voor het beheer van de Nederlandse fauna zijn. Het
bestuur en de medewerkers van het secretariaat zijn er klaar voor!

Mr G.J. Jansen

5

1.

Het Faunafonds

1.1.

Inleiding

Kerntaken en missie
Het Faunafonds is op 1 april 2002, bij de inwerkingtreding van de Flora- en faunawet, ingesteld. Het is
een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO). Sinds de inwerkingtreding van de Kaderwet ZBO zijn ook de
bepalingen van die wet op het Faunafonds van toepassing, voorzover deze niet strijdig zijn met de
bepalingen in de Flora- en faunawet. Zijn de bepalingen uit de kaderwet ZBO wel strijdig met de
bepalingen in de Flora- en faunawet dan zou formeel de Flora- en faunawet moeten worden aangepast.
Het departement heeft er echter voor gekozen deze wet niet meer aan te passen omdat de Flora- en
faunawet op termijn zal worden geïntegreerd in de nieuwe wet Natuur.
De kerntaken van het Faunafonds staan vermeld in artikel 83 van de Flora- en faunawet. Het betreft:
• het bevorderen van maatregelen ter voorkoming en bestrijding van schade door dieren behorende tot
beschermde inheemse soorten;
• het doen van onderzoek en geven van voorlichting omtrent maatregelen ter voorkoming en beperking
van schade door dieren;
• het in daarvoor in aanmerking komende gevallen op verzoek verlenen van een tegemoetkoming in de
schade die dieren behorende tot beschermde inheemse soorten hebben veroorzaakt aan
bedrijfsmatig geteelde landbouwgewassen of bedrijfsmatig gehouden landbouwhuisdieren;
• het op verzoek geven van adviezen aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (thans
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, EL&I) en aan de colleges van gedeputeerde staten over
aan hen bij wet opgedragen taken. Bijzonder in de advisering aan de Minister is onder meer het
wettelijk verplichte Faunafondsadvies over het Faunabeheerplan van het Kroondomein en de hoogte
van de jachtaktebijdrage.
Naast deze wettelijke taken verricht het Faunafonds een aantal van de wettelijke taken afgeleide taken.
Dit betreft ondermeer:
• Rastertaken op de Veluwe en de Meinweg en van verjaagactiviteiten voor rotganzen op Texel. Het
Faunafonds heeft ca. 200 km raster op de Veluwe en in de Meinweg in onderhoud. Daarnaast draagt
het Faunafonds bij aan de verjaging van rotganzen naar de hoeve Zeeburg op Texel.
• Ganzenopvangovereenkomsten voor rotganzen en brandganzen op Terschelling, Ameland en
Schiermonnikoog, alsmede twee overeenkomsten met particuliere ondernemers in Zeeland
(rotganzen) en Noord-Brabant (taigarietganzen). Tot op heden worden de overeenkomsten telkens
voor één jaar afgesloten.
• Opvangovereenkomsten voor edelherten (27 stuks) en dassen (ca. 550 stuks). De
opvangovereenkomsten voor edelherten zijn met ingang van 2011 niet meer verlengd. De
overeenkomsten voor het opvangen van dassen zijn op verzoek van LNV door het Faunafonds
overgenomen. In 2010 heeft het bestuur van het Faunafonds besloten de overeenkomsten vanaf
2011 weer met vijf jaar te verlengen tot en met 2015.
• Onderzoek naar mastaanbod. Op verzoek van de Minister van EL&I verricht het Faunafonds jaarlijks
een onderzoek naar het verwachte mastaanbod (hoeveelheid eikels, beukennootjes en kastanjes) op
de Veluwe en in de Meinweg in de provincie Limburg. Op basis van de verwachte hoeveelheid mast
bepaalt de Minister of de één op één methode voor het beheer van de populatie wilde zwijnen in deze
gebieden moet worden toegepast.
Het Faunafonds kan, op verzoek van de Minister van EL&I of een provincie, incidenteel extra taken
verrichten.

6

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Uitgangspunt is dat al deze taken op een rechtmatige en doelmatige wijze worden uitgevoerd en dat de
kwaliteit van de beslissingen en de adviezen (inhoudelijk en juridisch-procedureel) hoog is.
Kernbegrippen, die als leidraad dienen bij de invulling van de taken van het Faunafonds als organisatie
en de vormgeving van de werkprocessen zijn: deskundigheid, betrouwbaarheid, transparantie,
klantgerichtheid met behoud van onafhankelijkheid, bedrijfsmatigheid, pro-actief handelen en
maatschappelijke aanvaardbaarheid.

Bestuur
De leden van het bestuur van het Faunafonds zijn afkomstig uit kringen van de landbouw, de jacht en
natuurbescherming en zijn deskundig op het gebied van het beheer van soorten en het bestrijden van
schade. In het bestuur hebben voorts zitting een persoon uit kringen van de wetenschap met
deskundigheid ten aanzien van gedragsecologie en een persoon afkomstig uit kringen van de
dierenbescherming met deskundigheid ten aanzien van dierenwelzijn. Met deze brede samenstelling
zijn alle aspecten van het faunabeheer in het bestuur ondergebracht. Deze samenstelling en de
wettelijke verankering van het Faunafonds in de Flora- en faunawet geven de personen die lid zijn van
het bestuur een onafhankelijke status. Het bestuur staat onder leiding van een voorzitter, die geen
directe binding heeft met één of meer deskundigheden die in het bestuur zitting hebben. Het
Faunafonds stelt jaarlijks een begroting op en publiceert een jaarrekening en jaarverslag onder andere
op de website van het Faunafonds www.faunafonds.nl. Naast het verlenen van tegemoetkomingen in
de schade heeft het Faunafonds een belangrijke adviserende taak voor de Minister van Economische
Zaken, Landbouw, en Innovatie en de colleges van gedeputeerde staten, verricht het Faunafonds
onderzoek en geeft voorlichting over maatregelen ter voorkoming en beperking van schade door
beschermde diersoorten.
De samenstelling van het bestuur in 2011 is in bijlage 1 van dit verslag opgenomen.

1.2.

Samenwerking met de provincies

Het Faunafonds is hèt wettelijk adviesorgaan voor de colleges van gedeputeerde staten van de
provincies. In de Flora- en faunawet is in artikel 68 bepaald dat, alvorens gedeputeerde staten een
ontheffing kunnen verlenen, het Faunafonds moet worden gehoord omtrent de aanvraag en de
eventuele ontheffingverlening. De wetgever heeft deze wettelijke adviestaak aan het Faunafonds
opgedragen om landelijk zoveel mogelijk éénzelfde ontheffingenbeleid te voeren. In 2011 heeft het
Faunafonds in totaal 190 adviezen (in 2010: 179) aan gedeputeerde staten uitgebracht. In paragraaf 3.2
is een tabel opgenomen, waarin per provincie het aantal verstrekte adviezen is uitgesplitst. Daarnaast
dienen gedeputeerde staten ontwerp faunabeheerplannen, alvorens zij deze goed keuren, voor een
wettelijk advies aan het Faunafonds voor te leggen. In het verslagjaar zijn drie
faunabeheer(deel)plannen (in 2010: vijf) aan het bestuur voor advies voorgelegd en heeft het bestuur
daarover advies uitgebracht.
De Faunabeheereenheden spelen in de provincies een belangrijke rol bij het planmatig beheer van
diersoorten. Faunabeheereenheden doen regelmatig een beroep op de kennis en de deskundigheid van
het Faunafonds bij het opstellen van provinciale/regionale faunabeheerplannen. Het Faunafonds is
daarom deelnemer aan het overleg van de secretarissen van de Faunabeheereenheden.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

7

Decentralisatie van de Faunafondstaken.
In 2009 heeft het Rijk besloten de Faunafondstaken te decentraliseren naar de provincies. In het
Regeerakkoord van het nieuwe Kabinet Rutte is vervolgens vastgelegd dat vrijwel het gehele
natuurbeleid, waaronder de Faunafondstaken, naar de provincies wordt gedecentraliseerd. De
onderhandelingen tussen het Rijk en IPO hebben ertoe geleid dat op 20 september 2011 tussen partijen
overeenstemming is bereikt over de decentralisatie van de natuurtaken van het Rijk naar de provincies.
Inmiddels hebben de provincies het onderhandelaarsakkoord van 20 september 2011 goedgekeurd.
Voor het Faunafonds heeft één en ander tot gevolg dat op basis van de gemaakte afspraken de
provincies met ingang van 2012 de financiering van het Faunafonds volledig voor hun rekening zullen
nemen. Tussen partijen is voorts afgesproken dat de openeindregeling (verstrekken van
tegemoetkomingen door het Faunafonds) moeten worden ‘dichtgeschroeid’. Provincies hebben de
Staatssecretaris verzocht met een door hen op te stellen concept een ministeriële regeling hier invulling
aan te geven.

1.3.

Beleid ten aanzien van het verlenen van tegemoetkomingen

In de wet is bepaald dat een tegemoetkoming in de schade door dieren behorende tot een beschermde
inheemse soort slechts wordt verleend aan een belanghebbende, indien die schade redelijkerwijs niet
of niet geheel te zijnen laste behoort te blijven. De tegemoetkoming wordt naar billijkheid bepaald.
In 2002 heeft de toenmalige Staatssecretaris van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij het bestuur van het Faunafonds verzocht in overeenstemming met haar als mede met de
colleges van gedeputeerde staten van de provincies beleidsregels op te stellen, (de Regeling vaststelling
schadevergoeding Faunafonds), met inachtneming waarvan het Faunafonds op verzoeken voor een
tegemoetkoming in de schade door beschermde inheemse soorten zal beslissen. De regeling alsmede de
wijzigingen daarop worden gepubliceerd in de Staatscourant.
In deze regeling is tot op detailniveau vastgelegd op welke wijze een verzoekschrift faunaschade bij het
bestuur moet worden ingediend, aan welke voorwaarden moet zijn voldaan om voor een
tegemoetkoming in de schade in aanmerking te komen en in welke gevallen op voorhand reeds is
bepaald dat geen tegemoetkoming in de schade zal worden verleend. Inmiddels zijn onderdelen van de
regeling ter toetsing aan de rechter voorgelegd. De rechter heeft in de tot op heden aan hem
voorgelegde gevallen steeds geoordeeld dat de beleidsregels van het Faunafonds de rechterlijke toets
kunnen doorstaan. Op 4 mei 2011 is artikel 9 lid 2 uit de beleidsregels geschrapt. Deze regel gaf aan dat
in uitzonderingssituaties afgeweken kon worden van de beleidsregels. In de praktijk maakte het bestuur
weinig tot geen gebruik van deze regel, omdat de beleidsregels voldoende doordacht zijn. Daarnaast
bestaat in de Algemene wet bestuursrecht reeds de mogelijkheid in uitzonderlijke situaties af te wijken
van door het bestuur vastgestelde beleidsregels (art. 4.81 AWB). Het bestuur besloot daarom artikel 9
lid 2 te schrappen.

8

Faunafonds

Jaarverslag 2011

1.4.

Werkwijze van het Faunafonds

1.4.1.

Het aanvragen van een tegemoetkoming in de schade door dieren behorende tot
beschermde inheemse soorten

Een verzoek voor een tegemoetkoming in de schade welke dieren behorende tot beschermde inheemse
diersoorten aan bedrijfsmatig geteelde gewassen of bedrijfsmatig gehouden landbouwhuisdieren
hebben veroorzaakt, moet binnen zeven werkdagen nadat de grondgebruiker schade van enige omvang
heeft geconstateerd, op een door het bestuur vastgesteld formulier worden ingediend. Sinds 1 maart
2011 is het ook mogelijk het verzoekschrift Faunaschade digitaal in te dienen. In totaal zijn in 2011
6222 verzoekschriften ontvangen. Daarvan is ruim 40% digitaal ingediend.
Voldoet de aanvraag, voor zover controleerbaar, aan de voorwaarden van de regeling dan wordt aan het
taxatiebureau, in wiens werkgebied de percelen waarop de schade is aangericht zijn gelegen, opdracht
verleend de schade te taxeren. Enkele dagen voor de geplande oogstdatum brengt de taxateur een
laatste bezoek aan het schadeperceel en stelt hij de schadeomvang definitief vast. Een afwijkende
werkwijze wordt gehanteerd bij verzoekschriften bij schade door dassen, reeën, damherten, edelherten
of wilde zwijnen en schade door vossen aan landbouwhuisdieren. In al deze gevallen krijgt de consulent
van het Faunafonds, in wiens werkgebied de schade is gemeld, het verzoek een veldbezoek te brengen.
In voorkomend geval heeft de consulent de bevoegdheid gelijktijdig de omvang van de schade vast te
stellen, als deze lager is dan € 1500. In 2011 hebben de consulenten van het Faunafonds 478 (2010:
236) taxaties uitgevoerd. Wordt het bedrag van € 1500 overschreden dan wordt alsnog een
taxatieopdracht gegeven aan het taxatiebureau, in wiens werkgebied de schade wordt gemeld. Ook als
de consulent de schade vaststelt, heeft de aanvrager de mogelijkheid daartegen een reclame in te
stellen. Met deze werkzaamheden hebben de consulenten gezamenlijk ruim € 143.000 bespaard aan
taxatiekosten.
Verzoekschriften waarin de schade is vastgesteld op een bedrag lager dan € 5.000, in enkele gevallen
€ 10.000, worden door de secretaris in mandaat afgedaan. Verzoekschriften met een vastgesteld
schadebedrag hoger dan € 5.000 resp. € 10.000 worden maandelijks aan het bestuur van het
Faunafonds ter beoordeling voorgelegd. Leidt een verzoekschrift tot betaling van een tegemoetkoming
dan voert het secretariaat van het Faunafonds zelf de betaling uit en ontvangt de aanvrager daarvan
bericht. Wordt een verzoek om een tegemoetkoming in de schade (gedeeltelijk) afgewezen, dan
ontvangt de aanvrager een gemotiveerde beslissing.

1.4.2.

Bezwaar en beroep

Indien een aanvrager van een tegemoetkoming in de schade het niet eens is met de beslissing, die hij
van het Faunafonds op zijn aanvraag heeft ontvangen, dan kan hij daartegen een bezwaarschrift
indienen bij het bestuur van het Faunafonds. Bezwaarde ontvangt een ontvangstbevestiging en een
mededeling dat zijn bezwaarschrift voor advies wordt voorgelegd aan de Afdeling Recht en
Rechtsbescherming van de Dienst Regelingen in Roermond. Het advies van de Afdeling wordt in de vorm
van een conceptbeslissing op bezwaar aan het Faunafonds voorgelegd en indien het bestuur zich daarin
kan vinden, door de voorzitter van het Faunafonds ondertekend. Als een aanvrager het niet eens is met
de beslissing op zijn bezwaarschrift dan staat hem de gang naar de rechter tot wiens rechtsgebied de
woonplaats van de aanvrager behoort, open en in tweede instantie hoger beroep bij de Afdeling
Bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

9

1.4.3.

Wet Dwangsom

Op 1 oktober 2009 is de Wet Dwangsom inwerking getreden. Deze wet houdt in dat wanneer een
bestuursorgaan niet tijdig, dat wil zeggen binnen de wettelijke termijnen of als deze niet zijn gesteld
binnen redelijke termijnen, op een verzoek dient te beslissen. Voor het Faunafonds zijn geen wettelijke
termijnen gesteld. Doorgaans geldt als redelijke termijn de periode van 8-10 weken. Voor het
Faunafonds geldt dat een verzoeker van een tegemoetkoming in de schade de beslissing op zijn verzoek
binnen tien weken, nadat hij de bevestiging taxatie grondgebruiker van de taxateur heeft ontvangen,
tegemoet kan zien. Voor wat betreft de afhandeling van bezwaren zijn afspraken gemaakt met de Dienst
Regelingen dat bezwaarschriften in beginsel binnen de daarvoor geldende termijnen zullen worden
afgerond. In 2011 is in totaal vier keer een vordering ontvangen van aanvragers van een
tegemoetkoming die een beroep op de Wet Dwangsom hebben gedaan. Door het alsnog beslissen
binnen de termijnen die de Wet Dwangsom stelt kon worden voorkomen dat dwangsommen moesten
worden uitbetaald.

1.4.4.

Financiering

De bekostiging van de te verlenen tegemoetkomingen alsmede de kosten van het secretariaat van het
Faunafonds werden in 2011 gefinancierd door de beleidsverantwoordelijke directie van het Ministerie
van EL&I, te weten de directie Natuur, Landschap en Platteland, thans directie Natuur en Biodiversiteit.
De kosten van onderzoek en voorlichting door het Faunafonds worden bekostigd uit de bijdrage die
jachtaktehouders jaarlijks ten behoeve van het Faunafonds verplicht zijn af te dragen en die via het
Ministerie van EL&I aan het Faunafonds ter beschikking wordt gesteld.

10

Faunafonds

Jaarverslag 2011

2.

Het bestuur

2.1.

Het bestuur is bestuurder èn toezichthouder van het Faunafonds

Het bestuur van het Faunafonds heeft tot taak het Faunafonds te besturen. Het bestuur hanteert
daarbij de volgende missie en bestuursvisie:

Missie:
‘Het Faunafonds ontwikkelt zich tot hèt kennis- en adviescentrum voor het beheer van de Nederlandse
Fauna, in het bijzonder ten aanzien van het voorkomen en beperken van bedrijfsmatige schade door in
het wild levende dieren aan landbouwgewassen, bedrijfsmatig gehouden landbouwhuisdieren en de
Nederlandse flora en fauna. Het bestuur geeft hieraan invulling door het (laten) verrichten van
onderzoek, het geven van adviezen en het verlenen van tegemoetkomingen in de schade’.

Bestuursvisie:
Het bestuur voert een beleid dat effectief en efficiënt is en wil zuinig omgaan met de middelen die door
de Minister van EL&I en eventueel anderen beschikbaar worden gesteld. Het bestuur wil transparant,
daadkrachtig en betrouwbaar zijn, gesteund door een efficiënt, burgergericht en bedrijfsmatig werkend
ambtelijk secretariaat.
De wijze waarop het bestuur zijn taak uitoefent is in overeenstemming met Beginselen van deugdelijk
Overheidsbestuur zoals deze zijn vastgelegd in de Nederlandse code voor goed openbaar bestuur van
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Juni 2009, 20522/1722-GMD32). Met het
onderschrijven van deze code geeft het bestuur van het Faunafonds aan zich op een maatschappelijk
geaccepteerde wijze te willen gedragen en erkent het bestuur de uitgangspunten en de principes van de
code. De code staat toe dat op onderdelen gemotiveerd van de principes en uitgangspunten mag
worden afgeweken.
Op de volgende punten wijkt het bestuur af van de principes en uitgangspunten van de code, waarbij de
reden van de afwijking wordt vermeld:
• Het bestuur vervult zowel de taak van bestuur als de taak van de raad van toezicht.
Voor de motivering van deze afwijking van de code wordt verwezen naar de wijze waarop het bestuur
van het Faunafonds is samengesteld en benoemd overeenkomstig de artikelen 85, 86 en 87 van de
Flora- en faunawet. Daarin is impliciet bepaald dat het bestuur zelf het orgaan is dat bestuurt èn
toezicht houdt op het reilen en zeilen van het fonds. Het bestuur houdt in beginsel toezicht op twee
fronten, namelijk als orgaan dat de ontwikkeling van ideeën en voorstellen ten aanzien van in het wild
levende dieren stimuleert en begeleidt (de strategie die moet leiden tot het realiseren van de
doelstellingen) en anderzijds als een soort ‘raad van toezicht’ op de uitvoering van de taken van het
secretariaat (bewaken van de operationele en financiële doelstellingen). Het bestuur is, zoals uit de
wet blijkt, samengesteld uit verschillende geledingen die bij het faunabeleid in ons land betrokken
zijn. Dat zijn de landbouw, de jacht, de natuurbescherming (zowel de gebieds- als de
soortenbescherming) alsmede het dierenwelzijn. Voorts is een persoon uit de wetenschap met
specifieke deskundigheid ten aanzien van dierecologie aan het bestuur toegevoegd. Met deze
samenstelling is gewaarborgd dat alle belangen bij het Nederlandse faunabeleid voldoende in het
bestuur zijn vertegenwoordigd. De onafhankelijk voorzitter zorgt dat het evenwicht tussen belangen
gewaarborgd blijft.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

11

• Het bestuur heeft zelf een Rooster van Aftreden vastgesteld.
In de Flora- en faunawet is voorzien in de benoeming van de bestuursleden. De wettelijke
benoemingswijze staat naar de mening van het bestuur niet garant voor continuïteit. Daarom heeft
het bestuur binnen de kaders van de wet in februari 2006 zelf een Rooster van Aftreden vastgesteld.
Volgens dit rooster is voor de komende jaren bepaald welk bestuurslid zijn zetel op welk moment
beschikbaar stelt. Zo is gewaarborgd dat regelmatig ‘nieuw bloed’ in het bestuur kan instromen. Voor
de verschillende bestuurszetels zijn profielschetsen opgesteld. Bij het vervullen van vacante
bestuurszetels worden steeds de betrokken de organisaties uitgenodigd een voordracht van minimaal
twee personen te doen. Een delegatie van het bestuur heeft vervolgens een gesprek met de
voorgedragen kandidaten, brengt aan het bestuur verslag uit van de gesprekken en doet vervolgens
een voorstel voor benoeming in de bestuursvergadering. Als het bestuur daarmee instemt, wordt de
Minister van EL&I voorgesteld samen met de Colleges van Gedeputeerde Staten van de provincies de
voorgedragen persoon als nieuw Faunafondsbestuurslid te benoemen. Met deze werkwijze wordt,
naar de mening van het bestuur, gewaarborgd dat de belangen, die bij de uitvoering van het
faunabeleid een rol spelen, telkens voldoende aan bod kunnen komen. In 2011 expireerde de
benoemingstermijn van de heer Huys per 30 juni 2011. De heer mr. G.J. Jansen te Zwolle is door de
Minister van EL&I alsmede de colleges van gedeputeerde staten van de provincies per 1 juli 2011
benoemd tot voorzitter van het Faunafonds. De Staatssecretaris van EL&I heeft voorts de
benoemingstermijnen van de heren C.W. Ripmeester (dierenwelzijn), R. Foppen (wetenschap) en
J. Schellekens (jacht) met terugwerkende kracht tot 1 juli 2010 voor de periode eindigend op 30 juni
2014 verlengd. Voor een volledig overzicht van de benoemingsperiodes van de huidige bestuursleden
wordt verwezen naar bijlage 1 van dit jaarverslag.
Bij het functioneren van het fonds let het bestuur erop dat er zoveel mogelijk transparant wordt
gewerkt. Zo is besloten dat de vastgestelde verslagen van bestuursvergaderingen alsmede de aan de
Staatssecretaris van EL&I uitgebrachte adviezen en de resultaten van in opdracht van het Faunafonds
uitgevoerd onderzoek op de website van het Faunafonds worden geplaatst. Daarnaast worden per half
jaar gerangschikt ook de uitbetaalde tegemoetkomingen op de website gepubliceerd. Het jaarverslag
en de jaarrekening worden op de website van het Faunafonds gepubliceerd. Het bestuur heeft met
ingang van 2010 er uit milieu- en kostenoverwegingen voor gekozen het jaarverslag niet meer in
boekvorm uit te brengen. Degenen die in het verleden het jaarverslag van het Faunafonds
toegestuurd kregen ontvangen nu een brief waarin wordt meegedeeld dat het jaarverslag van het
Faunafonds op de website van het Faunafonds is in te zien.
Conform het Aansturingsarrangement Faunafonds dat tussen de Secretaris-Generaal van het
Ministerie van LNV en het bestuur van het Faunafonds is overeengekomen, vindt eens per twee jaar
overleg met de Minister van EL&I (Staatssecretaris) plaats over de taakuitoefening door het bestuur
van het Faunafonds. In de tweede helft van 2011 heeft een kennismakingsgesprek plaatsgevonden
met de Directeur-Generaal van het departement van EL&I, mevrouw ir. A.M. Burger.
• De inrichting van de financiële verslaggeving vindt plaats aan de hand van de met de Minister van
EL&I overeengekomen verslaggevingsgrondslagen.
De Minister van EL&I stelt jaarlijks een controleprotocol vast op basis waarvan de financiële
verslaglegging wordt gecontroleerd door de externe accountant. Daarvan wordt verslag gedaan in de
Controleverklaring, waarin voor de jaarrekening van het fonds de wettelijk verplichte getrouwheidsen rechtmatigheidverklaring wordt afgegeven. Jaarlijks vindt over de wijze van besteding van
middelen en de wijze waarop daarover verslag is gedaan een verantwoording plaats met een
vertegenwoordiger van de Staatssecretaris van EL&I tijdens het Verantwoordingsgesprek.

12

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Hierna zal de wijze waarop het toezicht op het functioneren van het fonds vorm en inhoud heeft
gekregen worden toegelicht. Hierbij moet worden opgemerkt dat een grote rol is weggelegd voor het
secretariaat van het Faunafonds. De medewerkers van het secretariaat verrichten, onder leiding en
verantwoording van de secretaris de dagelijkse werkzaamheden. In de Mandaatregeling Faunafonds is
vastgelegd voor welke werkzaamheden het bestuur de secretaris mandaat heeft verleend. De
toezichtstaken van het bestuur zien op de in mandaat uitgevoerde taken van het secretariaat,
alsmede op het eigen functioneren van het bestuur.
In het kader van good governance heeft het bestuur in 2007 een gedragscode voor bestuursleden en
medewerkers van het Faunafonds vastgesteld. In de gedragscode zijn bepalingen opgenomen, die
moeten voorkomen dat belangenverstrengeling optreedt bij bestuursleden en medewerkers.
Overigens is de door het bestuur vastgestelde gedragscode voor wat de medewerkers van het
Faunafonds aanvullend op de gedragscode, die al voor hen geldt als medewerkers van de directie
Natuur Landschap en Platteland van het Ministerie van EL&I. De gedragscode is op de website van het
Faunafonds gepubliceerd.

Bestuursvergaderingen
Het Faunafonds vergadert maandelijks. Twee keer per jaar wordt ‘op locatie’ vergaderd en wordt
aansluitend een werkbezoek gepland. De ‘april’-vergadering is gehouden in het gemeentehuis van
Strijen (ZH), waar het bestuur te gast was bij deze gemeente en de WBE Hoekse Waard. Na een korte
toelichting werd onder leiding van de heer H. Melissant een veldbezoek gebracht aan de Korendijkse
Slikken, waar uitleg werd gegeven over het ganzenbeleid en het exotenbeleid. De ‘mei’- vergadering
werd in vergaderzaal van Kasteel Groeneveld te Baarn gehouden en stond geheel in het teken van het
afscheid van de scheidend voorzitter de heer Huys. Tijdens het middaggedeelte van deze vergadering
werd de scheidend voorzitter een afscheidssymposium aangeboden, getiteld ‘Focus op 12 jaar
Faunafonds’. Na afloop was er een drukbezochte afscheidsreceptie voor de heer Huys.
De ‘oktober’-vergadering is gehouden te Weesp. De familie Hooijer exploiteert naast een melkveehouderij ook een vergaderlocatie. Tijdens het middagprogramma van deze dag is in aanwezigheid van
bestuursleden van de FBE Noord-Holland gesproken over de invulling van het begrip adequaat gebruik
van de ontheffing voor aan verjaging ondersteunend afschot en is kennisgemaakt met het bedrijf van
de fam. Hooijer.
In aanvulling op de toezichtrol, die het bestuur zelf vervuld en die hiervoor is beschreven, heeft het
bestuur uit zijn midden een aantal commissies benoemd die tot taak hebben bepaalde bestuursbesluiten, die door het secretariaat worden geconcipieerd voor besluitvorming in de bestuursvergadering voor
te bereiden of die, in het geval van de Auditcommissie, toezichttaken verricht op het financiële
middelenbeheer van het fonds. De commissies worden hierna beschreven.

Auditcommissie
Eind 2004 heeft de Minister van LNV de Regeling Liquidemiddelenbeheer vastgesteld en aan het bestuur
van het Faunafonds toegezonden. De Regeling is binnen het bestuur besproken. Naar aanleiding daarvan
heeft het bestuur besloten dat de wijze waarop het bestuur omgaat met zijn liquide middelen moet
worden vastgelegd in een Treasurystatuut. Het concept van het statuut is voorgelegd aan de
accountant van het fonds. Het concept met daarin opmerkingen van de accountant verwerkt, is
vastgesteld in de bestuursvergadering van 7 april 2005.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

13

Het Treasurystatuut bevat bepalingen hoe de liquide middelen die aan het fonds ter uitoefening van zijn
taken ter beschikking worden gesteld, worden beschermd tegen ongewenste financiële risico’s. De
Auditcommissie bestaat uit de voorzitter, twee bestuursleden, ondersteund door de secretaris en de
medewerker financiën. De Auditcommissie wordt naast de werkzaamheden, die uit het Treasurystatuut
voortkomen, ook ingezet bij de voorbereiding van financiële stukken, die aan het bestuur ter
besluitvorming worden voorgelegd. Zo worden de concept-begroting alsmede de concepten van
jaarrekening besproken in een vergadering van de Auditcommissie alvorens deze stukken ter
besluitvorming aan het bestuur worden voorgelegd. Tijdens de bestuursvergadering wordt door één of
meer leden van de Auditcommissie verslag gedaan van de bespreking van het betreffende onderwerp in
de Auditcommissie. De Auditcommissie oefent op deze wijze toezicht uit op een groot deel van de
financiële taken van het fonds. Voorts moet worden vermeld dat de delegatie van het Faunafonds
tijdens het jaarlijkse gesprek met de Minister bestaat uit de leden van de Auditcommissie aangevuld
met enkele andere bestuursleden van het Faunafonds. De Auditcommissie vergadert minimaal twee
keer per jaar. In het voorjaar als de concept jaarrekening met de accountant wordt besproken en in het
najaar als de concept begroting voor het volgend jaar is samengesteld.
De commissie bestaat uit de leden J.S. Huys, (per 1 juli 2011 opgevolgd door de heer mr. G.J. Jansen)
A.G. Dijkhuis en J. Schellekens, welke laatste als voorzitter van de commissie optreedt. De leden van de
commissie vormen ook de basis voor de Faunafondsdelegatie voor het gesprek met de directeur NLP van
EL&I over het verantwoording afleggen over de jaarstukken. De commissie handelt volgens het
september 2008 door het bestuur vastgestelde Reglement Auditcommissie. In het reglement is de taak
en de werkwijze van de Auditcommissie vastgelegd. Zo is ook bepaald dat de functies van voorzitter van
het Faunafonds onverenigbaar is met de functie van voorzitter van de Auditcommissie.

Commissie Onderzoek Faunafonds.
Een andere commissie uit het bestuur van het Faunafonds die een rol vervult bij het toezicht op de
taken van het Faunafonds is de Commissie Onderzoek Faunafonds. De Commissie Onderzoek is door het
bestuur ingesteld en bestaat uit vijf bestuursleden, ondersteund door de secretaris en de coördinator
onderzoek van het Faunafonds secretariaat. De volgende leden hebben zitting in de Commissie
Onderzoek: A.G. Dijkhuis, R.P.B. Foppen, C.W. Ripmeester, P.L. Sterkenburgh en J.J.T. Teeuwisse. Daarmee
is elke discipline uit het bestuur vertegenwoordigd in de Commissie Onderzoek van het Faunafonds.
De Commissie heeft tot taak het onderzoek, waartoe door het bestuur van het Faunafonds is besloten,
te volgen en te bezien of het overeenkomstig de afspraken wordt uitgevoerd. Daarnaast heeft de
Commissie een rol bij het ontwikkelen van onderzoeksvragen en het definiëren van nieuwe onderzoeksvoorstellen. Tenslotte bewaakt de Commissie het onderzoeksfonds, het budget dat voor onderzoek
beschikbaar is. De Commissie Onderzoek vergadert doorgaans vier keer per jaar.
In 2011 heeft de Commissie zich bezig gehouden met initiëring en begeleiding van onderzoek, alsook de
terugkoppeling van onderzoeksresultaten naar het bestuur. Daarnaast is actief het ministerie van EL&I,
provincie en faunabeheereenheden bericht over onderzoekstaken, alsmede verschillende media en
relevante vaktijdschriften. Het onderzoek is uitgezet conform de doelstellingen zoals omschreven in het
Meerjarenprogramma Onderzoek Faunafonds 2009-2013.

14

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Klankbordgroep Faunafonds
Teneinde de contacten met de ‘klanten’ van het Faunafonds te intensiveren heeft het bestuur besloten
tot de instelling van een klankbordgroep. De taak van de klankbordgroep is onder meer het bestuur te
adviseren over zaken die aanvragers van een tegemoetkoming in de schade raken. De klankbordgroep is
in maart 2011 bijeen geweest, waarbij onder meer de evaluatie van de communicatiestrategie, het
adequaat gebruik, het digitale verzoekschrift en natuurpacht als onderwerpen op de agenda hebben
gestaan. De samenstelling van de klankbordgroep is als volgt: de heer P. de Koeijer zit de klankbordgroep voor. Verder hebben in de klankbordgroep zitting de heren: A. Hooijer, M. Dekker, E. Tijhaar,
J. Zevenbergen, C. Smeets en W. Streekstra. Het secretariaat van de klankbordgroep wordt gevoerd door
de heer M. Westebring, beleidsmedewerker Faunazaken bij het secretariaat van het Faunafonds.

2.2.

2011 in vogelvlucht

Faunabeheer(deel)plannen
In 2011 is een drietal faunabeheer(deel)plannen in het bestuur besproken. Dit betrof het faunabeheerplan van de provincie Noord-Brabant en de deelfaunabeheerplannen Damhert NH/ZH en het
deelfaunabeheerplan Limburg. Het faunabeheerplan van de provincie Noord-Brabant beschrijft de
uitvoering van het faunabeheer zoals dat door de provincie Noord-Brabant in zijn beleidsnota is
vastgelegd. De provincie Noord-Brabant is de eerste provincie die de zogenoemde Een Loket functie
heeft ingevoerd. Dit houdt in dat voor alle aanvragen die betrekking hebben op de uitvoering van het
faunabeheer in deze provincie de Faunabeheereenheid Noord-Brabant het aanspreekpunt is. In de
deelfaunabeheerplannen damhert NH/ZH wordt beschreven hoe de damhertenpopulatie zich vanuit de
Amsterdamse Waterleidingduinen op het grensgebied van beide provincie heeft uitgebreid over de
omliggende gronden en daar overlast en schade veroorzaakt. Het plan biedt naar de mening van het
bestuur aanknopingspunten de overlast en de schade te beteugelen.
Tenslotte heeft de FBE Limburg twee aanvullende hoofdstukken uit het vigerende faunabeheerplan aan
het bestuur ter advisering voorgelegd. Het betrof het hoofdstuk Brandgans en het hoofdstuk Een
Loketfunctie. Het hoofdstuk Brandgans is geschreven naar aanleiding van het advies dat het bestuur in
2010 op het Faunabeheerplan Limburg heeft uitgebracht. Het bestuur heeft toen aangegeven het
verstandig te vinden dat ook het beheer van de brandgans in Limburg planmatig wordt aangepakt. Dit is
door de FBE opgepakt. In navolging van zijn buurprovincie heeft Limburg ook de Eén Loketfunctie in het
faunabeheerplan beschreven.

Ontheffingensymposium
Op 15 november 2011 heeft het bestuur in de vaste vergaderlocatie te Nijkerk het Ontheffingensymposium georganiseerd. Tijdens dit symposium, dat goed werd bezocht door vertegenwoordigers van
alle organisaties, die betrokken zijn bij het faunabeheer in ons land werden een aantal thema’s nader
belicht. Enkele van die thema’s waren: evaluatie van twee generaties faunabeheerplannen, adequaat
gebruik van de aan verjaging verleende ontheffing voor afschot, het ontwerp van de nieuwe wet natuur,
gebruik automatiserings- en rapporteringssystemen. Zo’n 120 personen hebben aan het symposium
deelgenomen.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

15

Ongevraagd advies aan de Staatssecretaris van EL&I over het gebruik van kunstlicht.
Op 16 december 2010 heeft de rechtbank Leeuwarden uitspraak gedaan in het geding tussen de
Faunabescherming en de provincie Friesland over een door de provincie verleende ontheffing voor het
gebruik van kunstlicht bij het doden van vossen. Vanwege de mogelijke consequenties van die uitspraak
heeft het bestuur de Staatssecretaris van EL&I geadviseerd.

2.3.

Wet- en regelgeving

In het verslagjaar 2011 zijn geen wijzigingen in de wet noch in de uitvoeringsregelingen van de wet
doorgevoerd die voor het functioneren van het Faunafonds van belang zijn geweest. Wel heeft het
Faunafondsbestuur een advies uitgebracht op het voorontwerp van de nieuwe wet Natuur, thans
Natuurbescherming.

2.4.

Bedrijfsvoering

Administratieve Organisatie:
In het verslagjaar is de administratieve organisatie (AO) van de werkzaamheden van het secretariaat van
het Faunafonds wederom geactualiseerd. In de AO is vastgelegd welke functionaris voor welke taken
verantwoordelijk is en hoe de routing van bepaalde werkzaamheden verloopt. De AO is niet alleen voor
nieuwe medewerkers van groot belang bij hun inwerkprogramma, maar wordt ook door de ervaren
medewerkers als naslagwerk gebruikt. Bovendien maakt de accountant graag gebruik van de AO bij de
controle van de jaarrekening.

Interne controle op de taxaties:
Het bestuur heeft ook in 2011 weer besloten dat een aantal taxaties wordt gecontroleerd door
medewerkers/taxateurs van de Dienst Landbouw Voorlichting (DLV). Met deze dienst is afgesproken dat
jaarlijks in 100 dossiers een controletaxatie door DLV wordt uitgevoerd. In 2011 zijn in 40 grasland- en
40 akkerbouw- en 20 fruitteeltdossiers controletaxaties uitgevoerd. De uitkomsten van de
controletaxaties wezen uit dat in de meeste gevallen tot een nagenoeg zelfde taxatiebedrag werd
gekomen en daar waar de uitkomsten afweken, er een verklaring voor kon worden gevonden. De reden
voor de afwijking was dat meestal een ander referentiepunt als uitgangspunt voor de
schadevaststelling was gekozen.

Digitale inwinning verzoekschriften:
Sinds 1 maart 2011 is het invullen en digitaal inzenden van een verzoekschrift tegemoetkoming
Faunaschade mogelijk. Geconcludeerd moet worden dat in redelijke mate van deze mogelijkheid gebruik
wordt gemaakt. Ca. 40% van de in 2011 ontvangen verzoekschriften wordt digitaal ingediend.

16

Faunafonds

Jaarverslag 2011

2.5. Financiën
In 2011 zijn in totaal 6222 verzoekschriften Faunaschade ontvangen (in 2010: 5829) en is in totaal
ruim € 12,0 miljoen (in 2010: € 8,7 miljoen) aan tegemoetkomingen in de schade betaald. Dit bedrag is
exclusief de schadecomponent in de ganzenopvangovereenkomsten voor de Waddeneilanden. Dat
bedrag was € 1.332.971 (in 2010: € 664.208). In totaal heeft het Faunafonds in 2011 dus ruim
€ 13,3 miljoen betaald aan tegemoetkomingen (in 2010: € 9,4 miljoen).
In de jaarrekening is op pagina 47 een onzekerheid opgenomen omtrent de overschrijding van de
goedgekeurde begroting inzake de gedoogovereenkomsten dassen en edelherten ten bedrage van
€ 146.769 en de overschrijding van de goedgekeurde begroting inzake ganzenopvangovereenkomsten
Wadden ten bedrage van € 564.027. De overschrijdingen zijn veroorzaakt doordat in de overeenkomsten
een schadecomponent is begrepen die variabel is. Bij de opstelling van de begroting 2011 in augustus
2010 was niet te voorzien dat de droge stofprijs in 2011 zou stijgen tot € 0,26 per kg. Omdat het
Ministerie van EL&I expliciet opdracht heeft verleend voor het afsluiten van vijfjarige dassen- en
edelhertenovereenkomsten en éénjarige ganzenopvangovereenkomsten is het bestuur van oordeel dat
het Ministerie hiervoor aanvullende bijdragen ter beschikking dient te stellen. Het bestuur beschikt niet
over eigen middelen om deze lasten voor zijn rekening te nemen, indien het Ministerie desondanks
negatief beslist.
Voor een gedetailleerd overzicht van de financiën wordt volstaan te verwijzen naar hoofdstuk 3.1.
uitvoering kerntaken alsmede naar de jaarrekening 2011, dat bij dit verslag is gevoegd.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

17

3.

Kerntaken

3.1.

Uitvoering kerntaken

3.1.1.

Verzoekschriften voor een tegemoetkoming in de schade door dieren behorende tot
beschermde inheemse diersoorten

In artikel 84 van de Flora- en faunawet is bepaald dat een belanghebbende die schade lijdt veroorzaakt
door dieren behorende tot beschermde inheemse diersoorten aan landbouwgewassen, vee, bossen of
bedrijfsmatige visserij en die in redelijkheid niet tot zijn risico dient te blijven zich tot het Faunafonds
kan wenden met een verzoek een tegemoetkoming in de schade te verlenen.
Tabel 1: aantallen
ontvangen verzoekschriften voor een
tegemoetkoming in de
schade over de jaren
2006 tot en met 2011:

Aantal verzoekschriften:
2006
2007

2008

2009

2010

2011

4259

4845

5311

5829

6222

4080

Het totaal aantal ontvangen verzoekschriften blijft toenemen ten opzichte van voorgaande jaren. Uit
een analyse van de per maand ontvangen verzoekschriften blijkt dat het aantal ontvangen
verzoekschriften gedurende de zomermaanden blijft stijgen. De stijging van het aantal verzoekschriften
heeft zich in de maanden mei tot en met augustus voorgedaan en moet worden toegerekend aan de
overzomerende ganzen.
De in 2010 gesignaleerde trend, dat het aantal verzoekschriften in het najaar waarbij de schade wordt
veroorzaakt door overwinterende ganzen toeneemt, heeft zich in 2011 niet doorgezet. Het aantal is
zelfs iets teruggelopen. Een mogelijke verklaring hiervoor is de gunstige groeiomstandigheden in het
najaar waardoor met name het grasland snel kan herstellen.

3.1.2.

Verleende tegemoetkomingen

Hierna is in tabel 2 vermeld welke bedrag per diersoort is verleend als tegemoetkoming in de schade.
Het gaat hierbij om de tegemoetkoming die per diersoort in 2011 is uitbetaald.
Gelijk aan voorgaande jaren is in het totaalbedrag niet opgenomen de schade die is ontstaan door de
opvang van overwinterende rotganzen en brandganzen op de Waddeneilanden (Terschelling, Ameland
en Schiermonnikoog). Deze opvangovereenkomsten, die door het Faunafonds worden uitgevoerd,
kennen dezelfde systematiek als de PSAN overeenkomsten. Dat wil zeggen dat de opvangovereenkomsten bestaan uit twee componenten, te weten een vaste component voor het feit dat de
grondgebruiker meedoet aan de opvangovereenkomst (extra onkruidbestrijding en extra doorzaaien) en
een variabele component voor de door de ganzen aangerichte gewasschade. In de jaarrekening is op
blz. 55 een totaal bedrag opgenomen voor de ganzenopvangovereenkomsten van € 1.735.027. De
schadecomponent bedroeg in 2011 € 1.332.971. Dat betekent dat voor de vaste component in totaal
€ 402.056 is uitbetaald.
Het totaal bedrag aan in 2011 verleende tegemoetkomingen in de schade, inclusief het
gewasschadebedrag voor de opvang van overwinterende ganzen op de Waddeneilanden, bedraagt
derhalve € 13.388.192.

18

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Diersoort:
Haas
Konijn
Fazant
Wilde eend
Houtduif
Patrijs
Kolgans
Grauwe gans
Rietgans
Kl. rietgans
Brandgans
Rotgans
Canadagans
Overz.gans
Overz. kolgans
Overz. Gr. gans
Overz. Br. gans
Kleine zwaan
Wilde zwaan
Knobbelzwaan
Bergeend
Smient
Meerkoet
Waterhoen
Meesachtigen
Zanglijster
Merel
Vinkachtigen
Spechtachtigen
Ov. zangvogels
Zwarte kraai
Roek
Kauw
Ekster
Spreeuw
Scholekster
Havik
Holenduif
Zilvermeeuw
Huismus
Gaai
Kokmeeuw
Kievit
Edelhert
Damhert
Ree
Wild zwijn
Vos
Das
Bever
Veldmuis
Woelrat
Steenmarter
Kraanvogel

2006
5.361
11.258
11.411
491
793.120
1.081.357
50.733
57.222
334.662
241.805
18.200
18.887
10.351
409.831
10.835
2.329
3.518
74.348
438
553.586
4.914
541
229.357
1.315
25.338
19.213
318.919
11.872
72.638
2.550
2.786
3.687
944
1.266
58
7.934
54.412
8.038
12.504
13.262
8.516
61.381
2.135
56.392
715.239

**
***

2008
37.773

2009
27.042

2010
38.019

2011
14.824

8.586
4.089
132
2.718
2.267.768
2.246.282
88.345
100.054
1.707.528
421.693
1.479

11.763
11.053
2.386

2.135
15.571
31

1.094.709
1.594.771
57.651
60.403
768.345
141.896
3.885

1.296.576
1.917.884
70.341
72.767
870.525
183.205
1.399

4.216
2.781
12.764
169
1.885.917
2.937.937
105.156
86.052
1.573.538
313.290
3.930

72.833
1.055.586
106.893
4.074
4.496
93.116
948
768.144
17.069
1.324
1.572.370
2.828
21.020
119.171
5.583
138.604
8.969
80.258
431
9.736

80.663
1.279.060
65.537
3.822
3.537
65.414
984
523.002
8.290
1.733
508.398
8.259
11.753
9.510

52.190
1.614.118
111.068
5.052
572
71.220

960
377
1.833
5.260

5.722
73
975
12.300

13.095
343
410
5.400
1.762

54.328
21.882
7.910
49.119

70.702
36.311
538
46.239

43.625
71.076
20.566
124.342

2.115
101.508
39.502
17.448
155.653

128.597
81.172
27.740
190.500

71.243
174
466
19.951

59.252
139

101.119
61

100.108
723

89.699
546

4.965

33.190 **

907.615
1.344.536
29.619
42.516
658.140
842.949
1.873
3.638
14.518
536.124
19.886
2.502
2.026
69.891
710
624.992
13.893
189.192
19.129
27.052
63.919
65.301
231.010
6.562
39.271
2.102
5.897

6.080
2.738
66.257
3.912
795
3.166

417.805
8.020
187
1.322.887
23.790
15.950
68.360
64

59.671
1.947.459
127.598
8.388
5.375
83.783
43
802.494
14.984
1.130.544
17.475
20.465
70.577
765

40
50.807
156
8.653
3.226
118

1.162
41.711
264
7.389
65
188

10.517

8.044

390
22.138

645
18.576
1.103

226.570****
77
1.055

5.324.954
*

2007
20.205
279
14.333
9.204

6.042.387

11.207.116*

6.841.803***

8.692.915

12.055.221*****

In de jaarrekening 2008 is een totaalbedrag vermeld van € 11.206.207. Het verschil van € 909 heeft betrekking op correctieboekingen
in 2008.
Dit bedrag betreft twee beslissingen na bezwaar waarbij een (hogere) tegemoetkoming is betaald in schade veroorzaakt door woelratten
aan fruitbomen in het jaar 2005.
In de jaarrekening 2009 is een totaalbedrag vermeld van €6.838.182. Het verschil van €3.621 heeft betrekking op correctieboekingen in 2009.
Het bedrag van €6.841.803 is in 2009 betaald voor tegemoetkomingen in de schade. Daarnaast is €649.414 betaald voor tegemoetkomingen in het kader van de opvang van overwinterende ganzen op de Waddeneilanden (Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog).
Deze opvangovereenkomsten, die door het Faunafonds worden uitgevoerd, kennen dezelfde systematiek als de PSAN overeenkomsten voor
de ganzenopvang die in de rest van Nederland kunnen worden afgesloten. Het totaalbedrag aan in 2009 verleende tegemoetkomingen
bedraagt derhalve €7.491.217.

**** Dit betreft een beslissing na meerdere procedures bij de bestuursrechter waarbij op grond van een finale uitspraak van Raad van State
een hogere tegemoetkoming is betaald in schade veroorzaakt door woelratten aan fruitbomen in het jaar 2005.
***** In de jaarrekening op blz. 43 van dit verslag is een totaal bedrag van € 12.052.003 opgenomen. Het verschil van € 3.218 heeft betrekking
op twee tegemoetkomingen die in 2010 dubbel zijn betaald en die in 2011 zijn terugontvangen.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

19

Tabel 2: verleende
tegemoetkomingen
Faunafonds in 2006
tot en met 2011

Toelichting op de cijfers:
Naast het totaal uitbetaalde bedrag van € 13.388.192 heeft ook Dienst Regelingen aan deelnemers aan
de ganzenopvangregeling in het kader van PSAN een bedrag aan opbrengstenderving aan
landbouwgewassen betaald. Wanneer het totaal door het Faunafonds uitgekeerde bedrag over 2011
wordt vergeleken met voorgaande jaren dan valt het volgende op.
Het bedrag dat als tegemoetkoming in de schade in het kader van de Regeling schadevergoeding
Faunafonds is uitbetaald, bedraagt € 12.055.221. Wanneer dit bedrag wordt vergeleken met het aan
tegemoetkomingen uitgekeerde bedrag in 2010, € 8.692.915, dan is er sprake van een forse toename
van het uitbetaalde bedrag. Deze toename wordt veroorzaakt door een verdere stijging van het aantal
verzoekschriften en de stijging in de prijzen voor landbouwproducten. Met name de prijzen droge stof
voor gras zijn in 2011 aanmerkelijk gestegen.
Het bedrag aan tegemoetkomingen in schade veroorzaakt door overwinterende ganzen is fors gestegen
met een bedrag van € 3.623.124,- De stijging wordt met name veroorzaakt door de hogere droge stof
prijs in combinatie met zwaar beschadigde percelen en slechte groeiomstandigheden in het voorjaar.
Het voorjaar 2011 was met name een droog voorjaar. Mede daardoor herstelde de zwaar beschadigde
grasmat zich slecht.
Ook het bedrag aan tegemoetkomingen in schade veroorzaakt door overzomerende ganzen is in 2011
verder gestegen met een bedrag van € 356.254. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door een
toename van het aantal verzoekschriften en ook stijging van de prijzen.
Het bedrag dat betaald is in schade veroorzaakt door vogels aan afrijpend fruit, is gedaald ten opzichte
van 2010. De daling van de fruitprijzen is hiervoor de belangrijkste redenen.
Wanneer de uitkeringen ten behoeve van de afzonderlijke diersoorten worden vergeleken met
voorgaande jaren dan valt met name het volgende op.
De tegemoetkomingen in de schade door bejaagbare soorten is in totaliteit gedaald. De schade door
hazen wordt vooral veroorzaakt in suikerbieten, winterwortelen.
Opvallend is de schade, die wilde zwijnen hebben toegebracht. Het bedrag is opnieuw gestegen. Het
totaal in 2011 uitbetaalde bedrag voor tegemoetkoming in wilde zwijnenschade bedraagt € 190.500. Dit
is een stijging met ruim € 34.847 ten opzichte van 2010. Opvallend hierbij is dat het aantal
verzoekschriften is teruggelopen van 247 verzoekschriften in 2010 naar 203 in 2011. Deze daling
betekent dat de schade op bedrijfsniveau is toegenomen. Enerzijds wordt deze toename veroorzaakt
door hogere prijzen maar ook door zwaardere schades aan gewassen, met name het gewas mais. Met
name in de zogenaamde ‘nulopie-gebieden’ neemt de druk van de wilde zwijnen op de landbouwgronden
toe.
Verder is opvallend de schade veroorzaakt door edelherten. Het aantal ontvangen verzoekschriften is in
2011 met 18 verzoekschriften gestegen ten opzichte van 2010. Het schadebedrag is gestegen van
€ 101.508 in 2010 naar een bedrag van € 128.597 in 2011. Bij een nadere analyse blijkt dat de schade
met name betrekking heeft op schade in maïspercelen waarbij een groter deel van het gewas vernield
wordt door de edelherten.
De schade veroorzaakt door damherten is in 2011 weer toegenomen ten opzichte van 2010. Het
betaalde bedrag van € 81.172 lag zelfs € 10.096,- hoger dan het piekjaar 2009. Ten opzichte van 2010 is

20

Faunafonds

Jaarverslag 2011

het bedrag gestegen van € 39.502,- naar € 81.172. Dit is een stijging van € 41.670,- Het aantal
ontvangen verzoekschriften is echter gedaald van 36 stuks in 2010 tot 21 verzoekschriften in 2011. Dit
betekent dat de schade op bedrijfsniveau is toegenomen. De schade wordt met name veroorzaakt in
bloembollen en bijzondere groentegewassen.
Verder valt op dat de schade door dassen is gedaald van € 100.108,- naar € 89.699. Dit betekent niet dat
de werkelijke schade door dassen is teruggelopen. In 2011 heeft het bestuur van het Faunafonds de
dassengedoogovereenkomsten opnieuw afgesloten voor een periode van vijf jaar. Hieruit volgt dat een
deel van de indieners van een verzoekschrift een overeenkomst is aangeboden en die hebben
geaccepteerd.

3.1.3.

Bezwaarschriften

Het afgelopen jaar heeft het Faunafonds een enorme toename gezien in het aantal bezwaren dat werd
ingediend tegen afwijzingen in tegemoetkomingen faunaschade. Procentueel gezien is tegen 12,84%
(2010: 3,34%) van de verzoekschriften bezwaar aangetekend. De voornaamste afwijsgrond, waartegen
bezwaar wordt aangetekend, betreft ‘adequaat gebruik’. Een grondgebruiker komt alleen voor een
tegemoetkoming in aanmerking indien hij – nadat een ontheffing door de provincie is verleend om aan
verjaging ondersteunend afschot te plegen ten aanzien van de schadeveroorzakende diersoorten – hier
‘adequaat gebruik’ van heeft gemaakt. Voor de invulling van dit begrip heeft het bestuur aansluiting
gezocht bij het beleidskader faunabeheer voor overwinterende ganzen. De Afdeling Recht en
Rechtsbescherming van de Dienst Regelingen brengt advies aan het bestuur uit.
In 2011 heeft de Afdeling Recht en Rechtsbescherming 669 adviezen in de vorm van concept
beslissingen op bezwaar aan het Faunafonds doen toekomen.

3.1.4.

Beroepschriften

In 2011 is in 0,43% (2010: 0,44%) van de gevallen beroep ingesteld tegen een beslissing op bezwaar
door het Faunafonds. Ondanks het toegenomen aantal bezwaren heeft dit dus niet geleid tot een
procentuele toename van het aantal beroepszaken. Het Faunafonds heeft 81% van haar beroepszaken
gewonnen. Er zijn 6 hoger beroepen ingediend, waarvan 5 door het Faunafonds zelf.

3.1.5.

Klachten

In het verslagjaar 2011 heeft de Klachtencommissie van het Faunafonds één klacht behandeld. De klacht
betrof een uiting van frustratie van een medewerker van het Faunafonds gedaan na afloop van een
telefonische hoorzitting in het kader van een bezwaarprocedure. Van deze hoorzitting was een
geluidsopname gemaakt. De gemachtigde van de bezwaarde had de geluidsopname opgevraagd en
gehoord dat na het beëindigen van het telefoongesprek hij door een medewerker van het Faunafonds
onheus werd bejegend. De betrokken medewerker is hierover benaderd, waarna hij aan de gemachtigde
zowel schriftelijk als mondeling zijn excuses heeft aangeboden. Het bestuur heeft zich aangesloten bij
deze excuses, waarmee deze klacht is afgedaan.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

21

3.2.

Adviezen aan de Staatssecretaris van Economische Zaken Landbouw en Innovatie

In het verslagjaar 2011 heeft het bestuur van het Faunafonds een viertal adviezen uitgebracht aan de
Staatssecretaris van Economische Zaken Landbouw en Innovatie.

Advies gebruik kunstlicht:
Op 2 maart 2011 heeft het bestuur de Staatssecretaris geadviseerd omtrent het gebruik van kunstlicht.
In het advies wordt ingegaan op de uitspraak van 16 december 2010 van de rechtbank Leeuwarden. De
rechtbank heeft uitspraak gedaan in het geding tussen de Faunabescherming en de provincie Friesland
over een door de provincie verleende ontheffing voor het gebruik van kunstlicht bij het doden van
vossen.
De rechtbank heeft geoordeeld dat de BENELUX overeenkomst van toepassing is op deze situatie, omdat
de vos volgens de BENELUX overeenkomst behoort tot een wildsoort. Het feit dat deze soort niet in de
Flora- en faunawet is opgenomen als wild betekent volgens de rechter niet dat de BENELUX
overeenkomst en de daarop gebaseerde beschikkingen niet van toepassing zijn. De rechter is van
oordeel dat de BENELUX beschikking middelen van toepassing is, waarin een limitatieve opsomming
wordt gegeven van de middelen die bij de uitoefening van de jacht zijn toegestaan. Gezien het feit dat
de vos is aangemerkt als wildsoort in de BENELUX overeenkomst en om die reden ook onder het begrip
jacht valt, betekent dat het gebruik van niet op het geweer bevestigde, kunstmatige lichtbronnen bij
het doden van vossen ter voorkoming van schade aan fauna verboden is op grond van de BENELUX
beschikking. De rechter concludeert dat om die reden de ontheffing voor het gebruik van kunstmatige
lichtbronnen niet in stand kan blijven.
Het bestuur van het Faunafonds was van mening dat het gebruik van kunstlicht voor de bestrijding van
schade door vossen noodzakelijk is, aangezien vossen zich gedragen als nachtdieren en bejaging met
kunstlicht dan effectiefkan zijn. Deze uitspraak zou niet alleen consequenties kunnen hebben voor
beheer en schadebestrijding ten aanzien van vossen, maar ook ten aanzien van konijnen, hazen en wilde
zwijnen.
Uit deze uitspraak blijkt dat de regelgeving met betrekking tot schadebestrijding niet eenduidig is. Nu
dit ertoe zou kunnen leiden dat schadebestrijding niet of beperkt mogelijk is, heeft het bestuur van het
Faunafonds er bij de Staatssecretaris op aangedrongen dat overeenstemming wordt gezocht tussen de
Nederlandse wet, Europese regelgeving, waaronder de Vogel- en Habitatrichtlijn en de BENELUX
overeenkomst en de daaraan gelieerde beschikkingen.

Advies exoten:
Exoten en met name invasieve exoten brengen drie belangrijke problemen met zich mee te weten:
(1) landbouwschade, (2) bedreiging van de biodiversiteit en (3) overdracht van ziekten.
Tijdens de werkconferentie 'Exoten in het veld' 2010, is, samen met een breed spectrum aan
maatschappelijke organisaties, nagedacht over mogelijke oplossingsrichtingen.
Het bestuur benadrukt in zijn advies de noodzaak van een helder en éénduidig beleid met de aanwijzing
van een op landelijk niveau opererende regievoerder, die duidelijke bevoegdheden kan geven aan
provinciaal opererende uitvoerders. Hierbij acht het bestuur het van groot belang dat er een duidelijke
kader geboden wordt om adequaat te kunnen handelen door de wetgeving af te stemmen op de
beleidsnotitie ten aanzien van exoten en een éénduidig mandaat te verlenen aan de uitvoerders van de

22

Faunafonds

Jaarverslag 2011

exotenbestrijding en het -beheer. Het advies van het Faunafonds onderstreept daarmee het streven van
het Ministerie van EL&I de regeling omtrent exotenbestrijding transparanter te maken.

Advies mastaanbod 2011:
Jaarlijks brengt het bestuur van het Faunafonds advies uit te brengen over de effectiviteit van het
leggen van lokvoer in relatie tot het realiseren van het benodigde afschot van wilde zwijnen binnen de
leefgebieden Veluwe en Meinweg. In het bijzonder wordt aandacht gevraagd voor het mastaanbod en de
actuele stand van de populatie.

Advies nieuwe wet Natuur:
Op 15 november 2011 heeft het bestuur van het Faunafonds advies uitgebracht aan de Minister van
EL&I over de nieuwe wet Natuur. Met de nieuwe wet wordt beoogd meer balans te brengen tussen
economie en ecologie. Het is juist deze balans die voor het bestuur van het Faunafonds aanleiding is
geweest een aantal aspecten onder de aandacht van de Minister te brengen.
Het bestuur kan zich in hoofdlijnen vinden in het ontwerp van de nieuwe wet en onderstreept dat de
bevoegdheid tegemoetkomingen te verlenen in de schade door beschermde inheemse diersoorten aan
een onafhankelijk en deskundig bestuursorgaan zou moeten worden toegekend waarin de meest bij
deze problematiek betrokken deskundige partijen (de landbouw, de jacht, de natuur- en
soortenbescherming, de dierenbescherming en de wetenschap) zijn verenigd. Verder dienen ook de
taken advies en onderzoek te worden verankerd in de nieuwe wet. Na decentralisatie kan op provinciaal
niveau nadere uitwerking van de regelgeving kan plaatsvinden.
De adviezen zijn integraal te raadplegen op de website van het Faunafonds, www.faunafonds.nl.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

23

3.3.

Adviezen aan de Colleges van Gedeputeerde Staten van de provincies

Provincies zijn wettelijk verplicht het Faunafonds advies te vragen over het faunabeheerplan en het
verlenen van ontheffingen op basis van artikel 68 van de Flora- en faunawet.
Hierna is in tabel 3 opgenomen het aantal verzoeken voor een advies voor een ontheffing voor afschot
ter ondersteuning van de verjaging van schadeveroorzakende dieren, die voor advisering aan het
Faunafonds zijn voorgelegd.
Tabel 3: aantal
verstrekte adviezen
voor ontheffingen art
68 Ff-wet

Provincie

2010

2011

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Gelderland
Flevoland
Utrecht
Noord-Holland
Zeeland
Zuid-Holland
Noord-Brabant
Limburg

2
8
7
6
35
10
20
21
24
20
16
10

3
3
8
18
44
11
15
25
15
17
10
7

Totaal

179

190

Wederom is ten opzichte van het vorige jaar het aantal afgegeven adviezen gestegen.
Over de afgelopen 5 jaar werden gemiddeld 142 aanvragen voor advies gedaan. Het huidige aantal ligt
daarboven.
In 2011 is geen advies gevraagd met betrekking tot het opschorten van ontheffingen of het sluiten van
de jacht in verband met winterse omstandigheden, omdat de winter van 2011 uitbleef.
Het bestuur constateert dat het gewenst is het beleid met betrekking tot de adviezen aan de provincies
nog eens nader onder de loep te nemen. Mede in het licht van de aanstaande decentralisatie van de
Faunafondstaken zal dit in de gesprekken met de provincies worden meegenomen.

3.4.

Onderzoek en voorlichting

Financiële meerwaarde van de Faunafonds onderzoeksgelden
Afhankelijk van de interesse van andere financiers en de mate waarin onderzoeksprojecten binnen het
Meerjarenprogramma van het Faunafonds passen, wordt onderzoek soms geheel door het Faunafonds
gefinancierd, terwijl voor andere onderzoeksprojecten alleen cofinanciering mogelijk is. In 2011 is er in
totaal € 584.071 aan onderzoeksprojecten door het Faunafonds uitgegeven.
Het onderzoek dat hiermee is uitgevoerd, vertegenwoordigt echter een veel hogere waarde dan het
eerdergenoemde bedrag. Immers door cofinanciering hebben meerdere partijen middelen ter
beschikking gesteld. Het totaal bedrag dat hierdoor aan onderzoek, gerelateerd aan preventieve
middelen, schadebestrijding, faunabeheer en monitoring faunasoorten is gegenereerd, bedraagt
€ 1.082.049, dit komt neer op € 497.978 cofinanciering, met andere woorden met de investering door

24

Faunafonds

Jaarverslag 2011

het Faunafonds van € 0,5 miljoen wordt een zelfde bedrag door derden besteed aan voor het
Faunafonds relevant onderzoek.

Meerjarenprogramma Onderzoek 2009-2013
Het Faunafonds heeft in december 2009 het meerjarenprogramma onderzoek 2009-2013 vastgesteld.
In het meerjarenprogramma 2009-2013 zijn de doelstellingen en resultaten uit het voorgaande
meerjarenprogramma geëvalueerd en wordt richting gegeven aan het door het Faunafonds te initiëren
onderzoek voor de komende jaren.
De onderzoeksprioriteiten in het meerjarenprogramma 2009-2013 zijn bepaald aan de hand van de
volgende drie punten:
• de schadeomvang, welke groepen diersoorten veroorzaken de meeste schade?
• de evaluatie van het vorige Meerjarenprogramma, wat hebben we geleerd, wat is inmiddels voldoende
bekend en waar is vervolgonderzoek aan de hand van de bij het bestuur en de maatschappelijke
partners levende vragen nog wenselijk?
• relevante maatschappelijke ontwikkelingen, onder meer de nota Dierenwelzijn, de exotenproblematiek en het lerend beheren in het faunabeheer.
Het Faunafonds wil met dit meerjarenprogrammaonderzoek bijdragen aan het voorkomen en bestrijden
van landbouwschade door beschermde inheemse diersoorten, door de volgende doelstellingen:
• Het toetsen van middelen en maatregelen en methoden voor grondgebruikers op hun effectiviteit en
efficiëntie om schade te voorkomen of te beperken.
• Het toetsen van de effectiviteit en efficiëntie van alternatieve preventieve middelen en alternatief
populatiebeheer, welke mogelijk als vervanging zouden kunnen dienen voor verjaging en
populatiebeheer door middel van afschot.
• Het verbeteren en ondersteunen van efficiënte en doelgerichte uitvoering van de beheercyclus in
faunabeheer, het zogenaamde lerend beheren, zoals benoemd in de Flora- en faunawet en beschreven
in de faunabeheerplannen.
• Het uitvoeren van kwalitatief goed onderzoek, zodat betrouwbare uitkomsten worden gegenereerd,
waardoor robuuste informatie verzameld wordt waarop gefundeerde beleidsbeslissingen mogelijk
zijn.
• Gebruik te maken van een flexibel meerjarenprogramma, waarbij ruimte opengelaten wordt om
nieuwe ontwikkelingen, in de zin van schadeomvang, -gewassen en schadeveroorzakende diersoorten
te kunnen onderzoeken.
• Het stimuleren en ondersteunen van de ontwikkeling van innovatieve middelen en maatregelen uit de
praktijk, door mensen werkzaam in de landbouwsector of op het gebied van preventie van
faunaschade.
• Indien op het Faunafonds beroep wordt gedaan voor cofinanciering en er dus sprake is van gedeelde
belangen waardoor er ook een breder draagvlak bestaat voor het onderzoek, heeft dit de voorkeur van
het Faunafonds.
Belangrijke schadeveroorzakende diersoorten waar in de periode 2009-2013 onderzoek naar zal worden
geïnitieerd zijn:
• broedende en overzomerende ganzen, met name grauwe gans, brandgans en exoten zoals Nijlgans en
Canadese gans;
• overwinterende ganzen, met name kolgans, grauwe gans en brandgans;
• zangvogels, m.n. mezen en kraaiachtigen;
• zoogdieren, o.m. wilde zwijnen, vossen en bevers.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

25

Naast onderzoek naar schadeveroorzakende soorten zal er aandacht zijn voor de volgende onderwerpen:
• ontwikkeling van innovatieve middelen voor schadepreventie en populatiebeheer uit de praktijk;
• rol van exoten in de landbouwschade in Nederland;
• evaluatie van de faunabeheerplannen en het lerend beheren in het faunabeheer.
Bijzondere leerstoel Faunabeheer aan Wageningen Universiteit
Deze leerstoel is in 2007 door de KNJV aangeboden aan Wageningen Universiteit en houdt zich bezig
met de ecologische, beheersmatige en financieel-economische aspecten van het faunabeheer. Prof. Ron
Ydenberg, van de Simon Fraser University, Vancouver, bekleedt deze leerstoel voor vijf jaar. Het
ministerie van LNV, Stichting De Eik en het Faunafonds hebben de leerstoel gefinancierd. Eind 2011 is
besloten de leerstoel opnieuw voor een periode van vijf jaar te verlengen. Na afloop van die periode zal
de leerstoel worden opgenomen in de Wageningen Universiteit zelf.

AIO ‘Geese small-scale’
Het Faunafonds heeft ten behoeve van de bijzondere leerstoel Faunabeheer aan de Wageningen
Universiteit een onderzoeker (AIO) voor vier jaar gefinancierd. Deze AIO heeft het belang van
persoonlijkheid in het gebruik van sociale informatie en gezamenlijke beslissingen bij brandganzen
bestudeerd.
De promovendus Ralf Kurvers is 19 september 2011 aan de WUR gepromoveerd op het proefschrift
getiteld 'Dappere ganzen zetten de toon, maar verlegen ganzen gebruiken de informatie'.

Postdoc Populatiedynamica overwinterende kolganzen
De overwinterende kolganzenpopulatie zorgt voor aanzienlijke landbouwschade. Omdat de
schadetegemoetkomingen de afgelopen jaar fors zijn toegenomen, wordt met behulp van het
provinciaal flankerend verjaagbeleid (Beleidskader Faunabeheer) getracht overwinterende ganzen in
opvanggebieden te concentreren. Daarnaast heeft Nederland zich internationaal verplicht, de gunstige
staat van instandhouding van de overwinterende kolganzenpopulatie te waarborgen. Om als
rijksoverheid of provinciale overheid de gunstige stand van instandhouding van de populatie te
garanderen, is afstemming van het provinciale beheer op de ontwikkelingen op flyway niveau
noodzakelijk. Dit betekent dat er voldoende kennis moet zijn over aantallen en trend van de populatie op
flyway niveau en mogelijk wat de relatie is tussen de verschillende flyways van de soort.
Om deze reden heeft het Faunafonds het postdoc onderzoek 'Naar een effectief en internationaal
verantwoord beheer van de in Nederland overwinterende populatie kolganzen (Anser albifrons)?'
geïnitieerd. De hoofdvraag van het Faunafonds hierbij is; Wat moet men weten om een in Nederland
overwinterende flyway-populatie kolganzen te kunnen beheren om daarmee zowel de landbouwschade
te beperken en tegelijkertijd de duurzame staat van instandhouding van de in Nederland
overwinterende flywaypopulatie te garanderen?
Het project beoogt aan de hand van de volgende vier stappen hier antwoord op te geven:
• Het samenbrengen van alle monitoringsgegevens over deze soort en het daaruit berekenen van
relevante demografische parameters zoals broedsucces en overleving.
• De bouw van een zgn. hiërarchisch metapopulatiemodel, bestaande uit een vogeltrekmodel gekoppeld
aan een metapopulatiemodel. Dit houdt rekening met de respons van individuele ganzen op het

26

Faunafonds

Jaarverslag 2011

beheer, maar ook met de complete levenscyclus van de vogels en het gebruik van verschillende
trekroutes.
• Met behulp van dit model kan het effect van verschillende beheerstrategieën (bijv. afschotscenario’s,
verjaging) op de populatieontwikkeling en de kosten van landbouwschade worden doorberekend. Zo
kunnen beheerscenario’s geïdentificeerd worden die leiden tot een zo gering mogelijke schade, zonder
de gunstige staat van instandhouding van de kolganspopulatie in gevaar te brengen. Daarbij wordt
rekening gehouden met de internationale context en met onzekerheden omtrent de parameters in het
model.
• Het ontwikkelen van een kostenefficiënt monitoringsprogramma dat gebruik maakt van eenvoudig
meetbare variabelen zoals die naar voren komen uit de modelsimulaties. Deze monitoring moet laten
zien hoe de effecten van het uiteindelijk gekozen beheersscenario uitpakken, en handvatten bieden
voor verbetering van de keuzen die in het beheer gemaakt worden.
Het te ontwikkelen model is zowel toepassingsgericht en gebruiksvriendelijk. Er kan immers
gemotiveerd beslist worden over beheeropties, zodanig dat een optimale balans wordt gevonden tussen
enerzijds schadebeperking en anderzijds het voldoen aan de randvoorwaarden die vanuit de
natuurwetgeving worden gesteld aan het behoud van de gunstige staat van instandhouding van de
flyway(s) kolganzen (Vogelrichtlijn). Daarnaast kan het model ook kosteneffectief voor andere soorten
worden omgebouwd.
Deze postdoc plaats wordt uitgevoerd door een samenwerkingsverband van de Radboud Universiteit,
het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO) en SOVON Vogelonderzoek Nederland.

Pilotproject Grauwe ganzen Texel
Op Texel speelt een problematiek van schade en schadepreventie door overzomerende ganzen. De
terreinbeherende organisaties op Texel hebben in samenspraak met de andere betrokken partijen
onderzoek geïnitieerd naar de effecten van de ganzen op landbouw en natuurdoelstellingen, alsmede
naar de effectiviteit van in de ‘Handreiking voor beleid ten aanzien van overzomerende ganzen’
beschreven aantalbeperkende maatregelen.
In 2009 is een start gemaakt met de ‘pilot Texel’, waarin de effecten van broedende ganzen op
natuurdoelstellingen en op de landbouw, alsmede de methoden om nadelige effecten te beperken
onderzocht worden. Het pilotproject heeft een looptijd van drie jaar (2009-2011) en sluit nauw aan op
het Beleidsondersteunende Onderzoek naar overzomerende ganzen dat eerder door LNV werd
gefinancierd. Ook sluit het aan bij het hieronder beschreven onderzoek van het Faunafonds naar
‘landbouwschade overzomerende ganzen’.
Het onderzoek richt zich vooral op de effectiviteit van de beheermaatregelen, zoals genoemd in de
‘Handreiking voor beleid ten aanzien van overzomerende ganzen’ (ministerie van LNV). Daarnaast wordt
in beeld gebracht wat de effecten van overzomerende grauwe ganzen zijn op natuurwaarden op Texel.
De eindrapportage van Alterra wordt begin 2012 verwacht.

Onderzoek landbouwschade overzomerende ganzen
In 2009 is een start gemaakt met het Beleidsondersteunende onderzoek naar overzomerende ganzen
dat eerder door LNV gefinancierd werd, alsook het hierboven genoemde pilotproject dat door het
Faunafonds gefinancierd is. Het onderzoeksproject heeft een looptijd van drie jaar (2009-2011) en sluit

Jaarverslag 2011

Faunafonds

27

nauw aan op het Beleidsondersteunende onderzoek naar overzomerende ganzen dat eerder door LNV
werd gefinancierd. Ook sluit het aan bij het hieronder beschreven onderzoek van het Faunafonds naar
‘pilot Grauwe ganzen Texel’.
Het Faunafonds beoogd hiermee inzicht te krijgen in de relatie met overwinterende ganzen en de
factoren die van bepalend zijn voor de ruimtelijke spreiding van landbouwschadeDe eindrapportage van
Alterra wordt begin 2012 verwacht.

Waarnemingen en monitoring van individueel gemerkte ganzen - www.geese.org
Het Faunafonds draagt bij aan het monitoringsprogramma geese.org, waarbij waarnemers de locaties
van individueel gemerkte ganzen online (http://www.geese.org) kunnen doorgeven. Het doel is een
gegevensbestand van gemerkte ganzen te genereren, waarmee de jaarlijkse overleving, de ruimtelijke
verspreiding en de trekbewegingen in kaart kunnen worden gebracht. De gegevens worden gebruikt voor
analyses ten behoeve van wetenschap, beleid en bescherming. De monitoring stelt ons tevens in staat
de gevolgen van geïmplementeerd beleid te meten en zonodig de gehanteerde modellen bij te stellen en
te verbeteren. Het Vogeltrekstation gaat Geese.org beheren samen met Alterra en SOVON. Naast het
Faunafonds, hebben de GAN en enkele andere nationale en internationale organisaties de toezegging
gedaan dit project de komende jaren te financieren dan wel te ondersteunen.

Kleurringen uitheemse ganzen
Het Faunafonds heeft in 2011 het ringonderzoek naar nijlgans en Canadese gans van SOVON
ondersteund. Dit ringwerk heeft ten doel de populatieopbouw, trekbewegingen en dispersie naar
binnen- en buitenland vast te stellen. Binnen de analyse naar de toekomstige ontwikkeling van de
populaties van geïntroduceerde ganzensoorten blijkt de kennis van deze soorten binnen onze landsgrenzen uitermate gering te zijn. Nijlgans en Grote Canadese Gans zijn binnen deze groep de meest
algemene en snelst in aantal toegenomen soorten. Door de komende jaren exemplaren van deze
soorten te ringen, wordt beoogd inzicht te verkrijgen in de verspreiding, trekbewegingen en de
populatieopbouw. In 2011 heeft dit geleidt tot een aantal succesvolle vangacties, waarbij een groot
aantal ganzen met kleurringen (halsbanden en pootringen) is uitgerust, te weten: 415 nijlganzen en
248 Canadese ganzen.

Monitoring verspreiding winterganzen in het kader van het Beleidskader Faunabeheer.
Met het Beleidskader Faunabeheer zijn foerageergebieden voor ganzen aangewezen, buiten deze
opvanggebieden en natuurgebieden mogen ganzen verjaagd worden. Achterliggend doel is de ganzen
in gebieden te concentreren en daarmee de gewasschade te beperken. Het Ministerie van LNV heeft de
effecten van het ingezette opvangbeleid in een tussenevaluatie laten onderzoeken. Na deze
tussenevaluatie is met de wegvallende financiering van het ministerie de monitoring van de verspreiding
van overwinterende ganzen gestopt. Gegevens over de ruimtelijke en temporele verspreiding van
ganzen zijn naar mening van het Faunafonds evenwel nodig ten behoeve van de eindevaluatie van het
Beleidskader Faunabeheer. Om deze reden heeft het Faunafonds besloten de monitoring van de
verspreiding van winterganzen die vanaf 2005 is ingezet, te continueren in 2010. Ook voor 2011 is
besloten deze monitoring voort te zetten. Op basis van de verzamelde verspreidingsgegevens kan het
Faunafonds een gefundeerd advies geven over de vraag of er sprake is van een 'lerend vermogen' van de
ganzen doordat zij zich concentreren in opvanggebieden en of een eventuele voortzetting of aanpassing
van het beleidskader zinvol is. De monitoring wordt uitgevoerd door SOVON Vogelonderzoek Nederland.

28

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Pilot Firefly bird diverter ter voorkoming van schade aan rijpend fruit door zangvogels
Het totale bedrag aan uitgekeerde tegemoetkomingen voor schade aan fruit veroorzaakt door
zangvogels is de laatste vijf jaar enorm toegenomen. In 2011 werd het hoogste fruitschade bereikt van
meer dan € 1,3 miljoen. De precieze oorzaken voor deze toename in schade bij met name Conference
peren is onbekend. De teelt van de zoete Conference is fors toegenomen en dit is tevens de soort die bij
de kleine zangvogels in trek is. Wat ook een rol kan spelen is een lerend effect bij de vogels. Preventieve
maatregelen die tot een effectieve vermindering van de schade door zangvogels aan rijpend fruit
kunnen leiden zijn dus zeer wenselijk. Gebaseerd op eerdere resultaten heeft het Faunafonds een
tweejarig aanvullend onderzoek (2010-2011) gestart om de effecten van de Firefly bakenkaart op
kwantitatief te kunnen toetsen. In deze veldproef is onderzocht in hoeverre de Firefly een significant
verminderd effect op schade veroorzaakt door vogels aan rijpende Conference peren heeft en of de
positionering van de Firefly daarbij nog een rol speelt. Gemiddeld over de 20 bedrijven was er in de plots
met Firefly’s significant minder schade veroorzaakt door kleine zangvogels dan in de plots zonder
Firefly’s. In de plots waarbij de Firefly’s geconcentreerd langs de windsingel hingen was significant
minder schade aanwezig dan in de plots waar de Firefly verspreid waren opgehangen. In de plots met
Firefly’s verspreid was gemiddeld 31 procent minder schade dan in de controleplots. Plots met Firefly’s
geconcentreerd langs de windsingel hadden gemiddeld 50 procent minder schade in vergelijking met de
controleplots. De hoeveelheid schade veroorzaakt door zangvogels neemt toe naarmate de afstand tot
de Firefly toeneemt.
Het onderzoek is uitgevoerd door SOVON Vogelonderzoek Nederland.

Huidige en toekomstige landbouwschade van exoten – de case de Grote Canadese gans
Het Faunafonds heeft onderzoek geïnitieerd naar potentiële gewasschade veroorzaakt door exoten, te
weten nijlgans en grote Canadese gans. Dit in navolging van de in opdracht van het Team Invasieve
Exoten (ministerie EL&I) uitgevoerde risicoanalyses voor deze soorten. De rapportage voor de nijlgans is
in 2010 gereed gekomen, de rapportage voor de Canadese gans in 2011.
Het Faunafonds wil met deze opdracht betrouwbaar materiaal over schade aan landbouwgewassen
verkrijgen. Dit is wenselijk omdat er geen schaderegeling bestaat voor exoten met als gevolg dat
eventuele schade niet geregistreerd wordt en in de toekomst ook niet aantoonbaar is. Door deze studies
zal een objectieve schatting van de omvang van de schadeproblematiek mogelijk zijn. Een goed beeld
van eventuele schade thans in en de toekomst is noodzakelijk voor een goede onderbouwing van het
faunabeleid en het exotenbeleid. Door middel van een populatiemodel is de draagkracht bepaald. Op
basis van de dagelijkse energiebehoefte en informatie over concreet ontstane schade is een inschatting
van huidige en toekomstige schade gemaakt. De volgende conclusies komen uit het rapport naar voren:
Op basis van de huidige groeicijfers verwachten we in 2020 circa 25.000 broedparen Canadese ganzen in
Nederland. Dit komt overeen met circa 100.000 individuen. Dit aantal is mede afhankelijk van de
concurrentiekracht van grauwe ganzen.
De totale geschatte schade voor 2009-2010 bedraagt € 371.140 ± € 25.357.
De gemelde schade bedroeg € 27.833.
De totale verwachte schade in 2020 over het gehele jaar bedraagt, voor respectievelijk 60.000 en
100.000 ganzen, € 1.861.518 ± € 137.398 en € 4.349.283 ± € 228.997 (± geeft de onzekerheidmarge
aan).
Het onderzoek is uitgevoerd door SOVON Vogelonderzoek Nederland.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

29

Potentiële beverschade in Nederland
Het Faunafonds heeft een analyse laten uitvoeren van de verwachte toekomstige door bever veroorzaakte schade in Nederland. Op basis van de huidige ontwikkeling is de te verwachten verspreiding en
populatieomvang voor 2015-2020 en 2025-2030 in beeld gebracht.
Momenteel leven er ca. 500 bevers in Nederland verdeeld over 150 uurhokken. De aantalschatting voor
2025 komt neer op ca. 1.600-2.000 dieren verspreid over ca. 400 uurhokken. Een en ander hangt samen
met eventuele translocaties van dieren naar nieuwe regio’s in Nederland. Het is de verwachting dat met
de groei van de populatie de problemen en optredende schaden naar rato mee zullen groeien.
Schade veroorzaakt door bevers is grofweg op te splitsen in drie categorieën: natschade door dambouw,
vraatschade aan bomen en veldgewassen en graafschade in oevers en waterkeringen. Om de balans
tussen bever en mens te handhaven wordt gepleit voor de invoering van een bevermanagement
gebaseerd op ervaringen in Beieren, maar aangepast aan de Nederlandse situatie. De vier pijlers van het
bevermanagement zijn: professioneel advies en uitgebreide communicatie, preventieve maatregelen,
schadefonds en ingrijpen bij onacceptabele natschade of gevaar voor de veiligheid. Mede gezien de
delegatie van vrijwel alle natuurbeschermingstaken naar provincies, ligt het voor de hand om de
coördinatie van het toekomstige bevermanagement via de provincies te laten lopen. Waterschappen
kunnen daarbij een uitvoerende taak krijgen en maken de afweging of een beverdam acceptabel is,
conform het opgestelde beverprotocol.
Het onderzoek is uitgevoerd door de Kurstjens Ecologisch adviesbureau en Niewold Wildlife Infocentre.

Bijdrage aan de Goose Specialist Group (GSG) van Wetlands International
Het Faunafonds heeft een financiële bijdrage geleverd aan conferentie over ganzen van noord-Eurazië
van de 'Goose Specialist Group (GSG)' van Wetlands International en de 'Goose, Swan and Duck Study
Group of North Eurasia'. De GSG conferentie vond plaats op 24–29 maart 2011 in Elista, Rusland.
De belangrijke onderwerpen van de conferentie zijn:
• Flyways en geografische verspreiding van ganzenpopulaties;
• Populatiedynamiek;
• Populatiebeheer;
• Fundamentele studies naar de biologie van watervogels.
Evaluatie van twee generaties Faunabeheerplannen
De Provincies, de Faunabeheereenheden en het Faunafonds zijn samen verantwoordelijk voor een
duurzaam, planmatig en gecoördineerd faunabeheer. De afspraken hierover liggen vast in faunabeheerplannen. Na zeven jaar zijn de eerste twee generaties faunabeheerplannen geëvalueerd. De
evaluatie richtte zich op de ree, vos, roek en gans. In de evaluatie is gekeken of er een kwaliteitsverbetering is gerealiseerd in de tweede generatie ten opzichte van de eerste generatie. Daarnaast zijn
er aanbevelingen gedaan voor het verbeteren van de kwaliteit van de derde generatie.
De belangrijkste conclusie is dat de kwaliteit van de faunabeheerplannen sterk verbeterd is. Dit blijkt uit
de onderbouwing van het gevoerde beheer, de monitoring van basisgegevens (aantallen, schade en
afschot) en de interne communicatie, waardoor de planmatige aanpak en effectiviteit zijn toegenomen.
Daarnaast is geconstateerd dat gegevens over bepaalde diersoorten onvoldoende voorhanden zijn en
complexe relaties tussen soorten onvoldoende bekend zijn, waardoor onderbouwing van de
faunabeheerplannen bemoeilijkt wordt.

30

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Aanbevelingen voor de derde generatie faunabeheerplannen zijn:
• Voor die diersoorten die een provincie- en landsgrens overschrijdende aanpak vereisen, dienen de
faunabeheerplannen in samenwerking met andere faunabeheereenheden of landen te worden
opgesteld.
• Een integrale afweging van belangen en (alternatieve) beheermethoden ter voorkoming en/of
beperking van schade dient met het oog op een breed gedragen faunabeheer onderdeel uit te maken
van de faunabeheerplannen.
• Externe communicatie over de uitvoer van het faunabeheer naar de burgers is noodzakelijk voor het
bereiken van draagvlak voor de uitvoering van het vastgestelde faunabeheer en dient verder
verbeterd te worden. Om draagvlak te vergroten bij burgers en agrariërs is continue communicatie
over het faunabeheer nodig.
De evaluatie is uitgevoerd door de Zoogdiervereniging.

Welke invloed heeft de variatie in beleid in de Gelderse Poort op het verspreidingsgedrag van ganzen
Het onderzoek beoogt inzicht te verschaffen in de invloed van de variatie in beleid in de OoijpolderDuffelt grensregio op het verspreidingsgedrag van overwinterende ganzen? In de afgelopen decennia is
in Nederland het beleid ten aanzien van overwinterende ganzen een aantal keren veranderd. Van jacht
tot 10.00 uur 's ochtends, tot geen jacht of schadebestrijding, en de laatste jaren via het beleidskader
faunabeheer waarin ondersteunend afschot in verjaaggebieden is toegestaan. In Duitsland, dat wil in dit
geval zeggen Noordrijn-Westfalen, is sinds begin jaren ’70 het beleid onveranderd: er wordt niet gejaagd
of verjaagd met ondersteunend afschot.
Deze verschillen in beleid bieden de mogelijkheid te onderzoeken in hoeverre de gevolgen van de
veranderingen in beleid aan de Nederlandse kant van invloed zijn op de verspreiding en gedrag van
ganzen door een vergelijking te maken met de verspreiding en gedrag van ganzen aan de Duitse kant
van de grens.
Dit onderzoek wordt uitgevoerd door SOVON en Naturschutzbund Deutschland (NABU).

De komst van de wolf (Canis lupus) in Nederland
In de afgelopen tientallen jaren is de wolf begonnen aan een opmars in bijna geheel Europa, inclusief het
aangrenzende Duitsland. In de zomer van 2011 kwamen er zelfs meldingen uit Nederland (Duiven en de
Veluwe) en België (Ardennen). De kans bestaat dat de komende jaren met een zekere regelmaat wolven
zullen opduiken in Nederland. Deze ontwikkeling zal naar verwachting bij verschillende bevolkingsgroepen uiteenlopende reacties oproepen, variërend van het succes van het natuurbeleid en een kans
voor recreatie, tot een bedreiging voor veeteelt, natuurbeheer, jacht en veiligheid van de mens.
Het IPO, het Faunafonds en het Ministerie van EL&I willen door deze literatuurstudie objectieve
informatie verkrijgen over risico's, ecologische consequenties en draagvlak voor schade door wolven.
Voorliggend rapport bundelt de internationale kennis over de omgang met de wolf. Aan de orde komen
de volgende aspecten:
• de relatie met de landbouw, in het bijzonder de landbouwhuisdieren, inclusief opties voor een
vergoedingensystematiek;

Jaarverslag 2011

Faunafonds

31

• mogelijke gevolgen voor recreatie, verkeersveiligheid en volksgezondheid;
• de komst van de Wolf en natuur- en faunabeheer;
• beleid en bijbehorend instrumentarium in de landen om ons heen, de effectiviteit daarvan en
mogelijke leerpunten;
• attitudes en emoties van burgers,afwegingen die een rol spelen bij het denken over de wolf, en
communicatie;
• effect van vestigingsfase op a t/m e (initiële fase en vestiging op populatieniveau);
• effect van vestigingsgebied op a t/m e (regionale verschillen);
• ontwikkeling van expertise om schade door wolven te herkennen en te taxeren;
• ontwikkeling van expertise voor secties op prooien en op dode wolven;
• de actuele populatieomvang en het verspreidingsgebied van Wolven in de ons omringende landen;
• de kans op vestiging en mogelijke vestigingsplekken van de wolf in Nederland (met 'bandbreedte’) en
waardoor deze worden beïnvloed.
In een vervolgtraject, zullen de verantwoordelijkheden van de verschillende overheidsorganen benoemd
worden en zullen protocollen met betrekking tot communicatie, voorlichting en omgang met
optredende schade worden opgesteld. Hierbij zal een helder communicatieplan voor het moment dat er
werkelijk wolven verschijnen in ons land dienen te worden opgesteld. Het ligt voor de hand om dit
vervolgtraject ook gezamenlijk te doorlopen.
Dit onderzoek is geïnitieerd door het IPO, het Faunafonds en het ministerie van EL&I. De literatuurstudie
naar gevolgen van de komst van de wolf in Nederland wordt uitgevoerd door Alterra.

Dama dama symposium
Het 'Dama dama symposium' gaat over alle facetten, die te maken hebben met de snelle verspreiding
van het damhert in Nederland. Door middel van dit symposium wordt een aanzet gegeven tot een
landelijk beleidsplan waarbij het resultaat moet leiden tot gezonde en geaccepteerde populaties op die
plekken waar dit mogelijk is. Het symposium richt zich op beleidsbepalers, beleidsmakers en andere
direct betrokkenen.
Het symposium is georganiseerd door Vereniging Het Edelhert.

Website Faunafonds
Sinds de start van het Faunafonds heeft het Faunafonds een eigen website, te bereiken via
www.faunafonds.nl. Vanwege de steeds belangrijkere plaats die de website heeft ingenomen binnen de
voorlichtingsactiviteiten van het Faunafonds heeft de website eind 2008 een stevige metamorfose
ondergaan, wat heeft geresulteerd in de website zoals we die nu kennen.
Een korte analyse van statistieken over het websitebezoek levert op dat het aantal bezoekers het
afgelopen jaar flink is toegenomen ten opzichten van de voorgaande twee jaren. In 2011 is de website
29.224 keer bezocht. Dit is een toename van 40% in vergelijking met 2010 (toen 20.904 bezoeken). In de
onderstaande grafiek zijn de bezoekersaantallen per maand over 2009, 2010 en 2011 weergegeven.
De sterke toename in het websitebezoek lijkt met name het gevolg te zijn van de mogelijkheid tot het
digitaal kunnen indienen van verzoekschriften per maart 2011. Eind februari heeft het Faunafonds alle
grondgebruikers die in 2008, 2009 of 2010 een verzoekschrift hebben ingediend een brief gestuurd met

32

Faunafonds

Jaarverslag 2011

de persoonlijke inloggegevens voor de webapplicatie waarmee het verzoekschrift kan worden ingediend.
Dit heeft erin te hebben geresulteerd dat de website vervolgens veelvuldig werd bezocht. Begin maart
valt een sterke piek in het aantal bezoekers van de site waar te nemen, waarbij op 1 maart 2011 het
hoogste aantal bezoekers viel waar te nemen. Op die dag is de website 369 keer bezocht (gemiddeld
over 2011 is 80 bezoekers per dag). Daarnaast valt op dat vanaf maart het aantal bezoekers van de
website structureel hoger ligt dan de periode voorafgaand (met uitzondering van de eerdere piek in
oktober 2009 als gevolg van het uitbrengen van de Handreiking Faunaschade).

Grafiek:
bezoekersaantallen
website in 2009, 2010
en 2011

Tijdens de bezoeken zijn in totaal 111.794 pagina’s bekeken (gemiddeld 3,83 pagina’s per bezoek).
Evenals de voorgaande twee jaren is de pagina waarvan het verzoekschrift faunaschade kan worden
bereikt (downloaden van de papieren versie of de link naar het digitale verzoekschrift) met afstand het
meest bekeken. In 2011 is die pagina 19.165 keer bekeken (tegen 12.386 keer in 2010). Ter vergelijking:
de pagina waar vandaan de Handreiking Faunaschade sluit de top drie van meest bezochte pagina’s en is
in totaal 3.151 keer bekeken. Hoewel verder opvalt dat er een flinke toename is te zien in het bezoek van
de nieuwspagina’s en de onderzoekspagina’s, blijft het indienen van een verzoekschrift de voornaamste
reden om de website van het Faunafonds te bezoeken.

Presentaties:
De secretaris heeft op 24 maart 2011 een inleiding gehouden voor pachters van de stichting het NoordHollandse Hoge Huys. Deze stichting exploiteert in verschillende provincies een aantal boerderijen die
zij verpacht aan landbouwers. Jaarlijks nodigt het bestuur van de stichting de pachters uit om met hen
van gedachten te wisselen over een actueel landbouwonderwerp. Dit jaar is gekozen voor het onderwerp
faunaschade. Tijdens een inleiding heeft de secretaris de taken van het Faunafonds toegelicht alsmede
de voorwaarden voor het verkrijgen van een tegemoetkoming in de faunaschade. De bijeenkomst werd
door ca 50 personen bijgewoond.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

33

Op 28 maart 2011 heeft de secretaris een inleiding gehouden voor het bestuur van de ZLTO afdeling
vollegrondsgroententeelt over de voorwaarden waaronder vollegrondsgroententelers een
tegemoetkoming in de schade door beschermde inheemse diersoorten kunnen krijgen. Een groot aantal
onduidelijkheden en onjuistheden konden ter plekke worden opgehelderd. De bijeenkomst werd door 12
bestuurders bijgewoond.
Tijdens de vergadering van de Faunabeheereenheid Noord-Holland op 16 augustus 2011 heeft de
secretaris een inleiding gehouden over het begrip adequaat gebruik zoals dat door het bestuur wordt
gehanteerd bij het beoordelen van verzoeken voor een tegemoetkoming. De bijeenkomst die tevens in
het teken stond van de voorzitterswisseling van de FBE NH werd bezocht door ca. 45 personen
waaronder de gedeputeerde Bont van NH provinciale ambtenaren en bestuurders van onder meer
landbouworganisaties en de KNJV.
Regelmatig verzorgen de consulenten inleidingen voor afdelingen van landbouworganisaties,
wildbeheereenheden en overige belangstellenden. In het verslagjaar zijn op deze wijze 11 presentaties
verzorgd, waarbij in totaal bijna 650 personen aanwezig zijn geweest. Het merendeel van de
presentaties zijn verzorgd voor agrariërs en jagers. Een enkele keer is een presentatie gegeven voor
leden van een Agrarische Natuurvereniging en voor leden van een agrarische studieclub. De
onderwerpen van de presentaties varieerden van een algemene inleiding over de werkzaamheden van
het Faunafonds en de voorwaarden waaronder een tegemoetkoming kan worden verkregen tot de
specifieke problemen die ganzen en grote hoefdieren veroorzaken aan landbouwgewassen.

Perscontacten
In 2011 heeft het Faunafonds een groot aantal malen de pers bewust gezocht en gehaald. Het betrof
meestal verschillende korte en langere artikelen in landelijke en regionale kranten en in de vakliteratuur
voor agrariërs en jagers over de taken van het Faunafonds alsmede over het verlenen dan wel weigeren
van een gevraagde tegemoetkoming in de schade. In 2011 is voor het eerst gestart met het uitbrengen
van persberichten over de resultaten van door het Faunafonds geïniteerd onderzoek. Zo is op 20 juli
2011 de secretaris voor het Radio 1 programma Lunchuur geïnterviewd over de resultaten voor het
beveronderzoek. Enkele dagen later is de secretaris over het zelfde onderzoek ook geïnterviewd voor
het actualiteitenprogramma Een Vandaag en zijn op het kantoor van het Faunafonds beelden gemaakt.
Ook zijn over de resultaten van het beveronderzoek een aantal artikelen verschenen in landelijke
ochtendbladen.

Overige representatieve verplichtingen
De secretaris heeft op 21 januari 2011 de relatiedag van de KNJV te Oosterhout bijgewoond. Op 9
februari 2011 was een groot deel van het bestuur en medewerkers van het Faunafonds aanwezig bij het
debat Veluwe 2010 te Apeldoorn, waar de toekomst van de Veluwe werd belicht door de provincie
Gelderland. Het Faunafonds was voorts aanwezig bij een aantal symposia. Zo was de secretaris aanwezig
bij het symposium van de Nationale Regiegroep Luchtvaart op 10 maart 2011 op Schiphol en hebben de
voorzitter en de secretaris op 15 april 2011 het Voorjaarsforum van Natuurmonumenten bijgewoond.
Voorts was de secretaris aanwezig bij de Algemene Ledenvergadering van de KNJV op 16 april 2001. Het
Faunafonds was aanwezig tijdens de Doorwerthconferentie op 16 september 2011 alsmede bij het
symposium dat door Boeren Natuur werd georganiseerd op 23 september 2011.
De consulenten van het Faunafonds zijn regelmatig aanwezig geweest bij regionale bijeenkomsten.

34

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Overige representatieve verplichtingen
De secretaris heeft op 29 januari 2010 de relatiedag van de KNJV te Oosterhout bijgewoond. Op
23 februari 2010 was een groot deel van het bestuur en medewerkers van het Faunafonds aanwezig bij
de opheffingsbijeenkomst van het Jachtfonds. Ter gelegenheid van deze bijeenkomst heeft het
Jachtfonds een herinneringsboek over een halve eeuw Jachtfonds uitgebracht. De secretaris heeft voor
dit boek een hoofdstuk geschreven over de opvolger van het Jachtfonds, het Faunafonds.
De voorzitter en de secretaris hebben op 21 april 2010 het Voorjaarsforum van Natuurmonumenten
bijgewoond. Op 27 april 2010 waren de voorzitter en de secretaris aanwezig bij de officiële opening van
de kantoorruimtes van de Zoogdiervereniging en SOVON te Nijmegen.
Op 25 mei 2010 was de secretaris aanwezig bij de Kennisbasisdag van de Wageningen Universiteit.
Op 6 juli 2010 hebben de voorzitter, de secretaris en een tweetal medewerkers van het Faunafonds een
gesprek gevoerd met de Noord-Hollandse gedeputeerde Jaap Bont over de problemen die in die provincie
waren ontstaan over de ontheffingsvoorwaarden verbonden aan de verleende ontheffingen voor aan
verjaging ondersteunend afschot van schadeveroorzakende diersoorten. Op 6 oktober 2010 waren de
voorzitter en de secretaris aanwezig bij een symposium in het Natuurplaza te Nijmegen. Op 3 november
2010 hebben de secretaris en de consulent voor Noord-Holland in Vijfhuizen een symposium over
vogelaanvaringen op Schiphol bijgewoond. Tenslotte heeft een aantal bestuursleden waaronder de
voorzitter en een ruime delegatie van de medewerkers van het Faunafonds op 10 november 2010 het
door de Zoogdierenvereniging georganiseerde symposium over wilde zwijnen in Nederland te Apeldoorn
bijgewoond.

3.5.

Overige taken van het Faunafonds

De Minister van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit heeft het bestuur van het Faunafonds gevraagd,
afgeleid van de wettelijke taken, een aantal andere taken permanent op zich te nemen. Dit betreft in
hoofdzaak taken die in het verleden door het Jachtfonds werden uitgevoerd en die betrekking hebben op
de volgende onderwerpen: onderhoud rasters, gedoogovereenkomsten dassen, gedoogovereenkomsten
edelherten en preventieve maatregelen rotganzen Texel. Na de inwerkingtreding van de Flora- en
faunawet heeft het Faunafonds stilzwijgend deze taak overgenomen. In 2005 heeft de Minister het
Faunafonds formeel verzocht deze taken over te nemen.

Onderhoud rasters
Ter voorkoming en beperking van schade door edelherten en wilde zwijnen is in de tijd van het
Jachtfonds ca. 200 km afrastering aangebracht op de Veluwe. Deze rasters, die veelal op particuliere
gronden staan, werden door het Jachtfonds onderhouden. Na 1 april 2002 is het onderhoud van de
rasters door het Faunafonds overgenomen. Jaarlijks vindt een inspectie van alle rasters plaats en wordt
bezien welk deel van het raster moet worden vervangen. Inspectie en onderhoud vindt plaats door
Arfman Holten. Wordt in de loop van het jaar schade aan een raster gemeld, dan wordt Arfman verzocht
de reparatie daarvan zo spoedig mogelijk ter hand te nemen. Op plaatsen waar geen raster kan worden
geplaatst, bij wegovergangen bijvoorbeeld, zijn betonnen roosters aangebracht.

Dassenovereenkomsten
Het Faunafonds heeft, mede op verzoek van de provincies in 2010 besloten met ingang van 2011
opnieuw overeenkomsten voor de periode van vijf jaar af te sluiten met grondgebruikers die een
dassenburcht of één of meer dassenpijpen op hun gronden hebben.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

35

Edelhertenovereenkomsten
Het Faunafonds heeft in 2006 met 27 ondernemers op de Veluwe overeenkomsten afgesloten voor het
medegebruik van landbouwpercelen door edelherten. De landbouwpercelen zijn voorzien van een wilde
zwijnenkerend raster wat geen belemmering vormt voor edelherten. Voor de schade, die edelherten aan
de gewassen veroorzaakten is met deze ondernemers een overeenkomst gesloten. In de overeenkomst
zijn afspraken gemaakt over het toelaten van de edelherten op de gewassen en de wijze waarop de
schade door de edelherten zal worden gecompenseerd. Deze overeenkomsten zijn afgesloten voor een
periode van vijf jaren. In 2011 is besloten dat met ingang van 2012 de overeenkomsten niet zullen
worden verlengd.

Taxaties van de overeenkomsten die in het kader van de opvang van overwinterende ganzen
worden verricht
Met de directie Natuur Landschap en Platteland en de Dienst Regelingen van het Ministerie van EL&I is
afgesproken dat het Faunafonds opdracht verleent de schade door overwinterende ganzen en smienten
in de aangewezen ganzenfoerageergebieden op percelen waarvoor grondgebruikers een
opvangovereenkomst voor het opvangen van overwinterende ganzen en smienten (PSAN) laat
vaststellen. De kosten daarvan worden aanvankelijk door het Faunafonds voorgeschoten en achteraf
gedeclareerd bij de Dienst Regelingen.

36

Faunafonds

Jaarverslag 2011

4.

Bedrijfsvoering

4.1.

Secretariaat

Het verslagjaar 2011 uitgedrukt in cijfers laat het volgende beeld zien.
6222 verzoekschriften werden ontvangen (2010: 5829, een stijging van 6,32%). Hiervan kwamen 4218
verzoeken tot een uitbetaling (2010: 4355, 3,15% minder dan vorig jaar). Voor wat betreft de
ganzenopvangovereenkomsten op de Waddeneilanden geldt het volgende beeld. In 2011 zijn hiervoor
140 overeenkomsten afgesloten (2010: 139, een toename van 0,72%). Ook kon de doorlooptijd van de
afhandeling van verzoekschriften voor een tegemoetkoming in de schade binnen de administratie
verder worden verminderd. De voor de bedrijfsvoering belangrijke doorlooptijd, de periode tussen
ontvangst van het taxatierapport en het moment van betalen van de tegemoetkoming is van 46 dagen
in 2010 aanzienlijk opgelopen naar 63 dagen in 2011. De oorzaak hiervan is gelegen in het feit dat in
2011 ongeveer 525 herkansingsbrieven zijn verstuurd. Dit was nodig omdat het adequaat gebruik van
de aan verjaging verleende ontheffing moest worden getoetst. De tijd die de aanvrager nodig had om de
aanvullende rapportage in te zenden moet worden meegeteld als doorlooptijd. Het bestuur heeft na de
invoering van de Wet Dwangsom bepaald dat deze termijn de tien weken niet mag overschrijden.
Ondanks het grote aantal herkansingsbrieven en de werkzaamheden die daarmee zijn gemoeid zijn we
ook in 2011 binnen de door het bestuur gestelde termijn gebleven!

Formatie van het secretariaat
De formatie van het secretariaat van het Faunafonds is bepaald op 12 fte permanent en 2,5 fte tijdelijk.
De tijdelijke formatie heeft betrekking op de coördinator onderzoek (0,5 fte), een beleidsmedewerker
faunazaken (1 fte) en een uitzendkracht om piekbelastingen over het jaar op te vangen (1 fte). De
kosten van deze beide functies die via StartPeople worden ingehuurd, worden op grond van de tussen
het departement en de uitzendorganisatie gesloten raamovereenkomst rechtstreeks door EL&I betaald
en komen daarom niet voor in het financieel verslag. De detacheringovereenkomst met de beleidsmedewerker is verlengd tot en met 31 december 2011. Het bestuur heeft besloten voor de coördinatie
van de onderzoekstaken 0,5 fte beschikbaar te stellen uit de onderzoeksgelden. Hiertoe is de medio
2010 gesloten overeenkomst met Van Bommel Faunawerk in 2011 gecontinueerd.

4.2.

Informatisering en automatisering

De verzoekschriften faunaschade worden ingevoerd in het Faunafonds3000 systeem, een op MSAccess
en SQL-server gebaseerd automatiseringsprogramma. Voor het beheer en onderhoud van dit
programma wordt een extern bedrijf ingeschakeld. In het verslagjaar 2011 zijn in de procesapplicatie van
het Faunafonds3000 wederom praktische verbeteringen aangebracht. Deze verbeteringen worden
tevens als basis gebruikt voor een in 2011 opgestart project voor digitale raadpleging en archivering van
jurisprudentie en bezwaarschriften. Dit project zal in de toekomst verder uitgebreid worden voor de
volledige digitalisering van het totale werkproces. Hiermee kan dan tevens worden voldaan aan de
wettelijke verplichtingen met betrekking tot een volledige digitaal werkproces. Dit in het kader van het
project Digitale Overheid waarin is bepaald dat ook het werkproces van het Faunafonds in 2015 geheel
gedigitaliseerd dient te zijn.
Evenals in 2010 ondervond het Faunafonds ook dit verslagjaar regelmatig hinder van de ICT
reorganisatie van DICTU. Beleidsmatig is nog steeds geen keuze gemaakt welke nieuwe vorm van
kantoorautomatisering beschikbaar zal worden gesteld aan het Faunafonds. Evenals voorgaande jaar
leverde deze status regelmatig vertragingen en onduidelijkheden op bij het aanmelden en afhandelen
van ICT storingen. Een definitieve keuze is tevens van belang bij de toekomstige overgang naar de
provincies en bij de voortgang van het opgestarte project rond digitalisering van het werkproces.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

37

5.

Sociaal Jaarverslag

5.1.

Personeel

In hoofdstuk 4 is ingegaan op het secretariaat van het Faunafonds als organisatieonderdeel. Hier zal
daarom worden ingegaan op personeelszaken.
Het aantal medewerkers dat eind 2010 voor het secretariaat van het Faunafonds werkzaam was bedroeg
in totaal 16 (7 vrouwen en 9 mannen).
Eén keer per jaar wordt met alle medewerkers een ontwikkelingsgesprek gevoerd.
Bij het secretariaat zijn vier consulenten werkzaam. De indeling van de werkgebieden is als volgt:
De consulent Noord treedt namens het Faunafonds op in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe.
De consulent Oost werkt in de provincies Overijssel, Gelderland en Utrecht. De consulent West werkt in
de provincies Flevoland, Noord-Holland en Zuid-Holland. De consulent Zuid in Zeeland, Noord-Brabant en
Limburg.

5.2.

Arbeidsomstandigheden

Het secretariaat van het Faunafonds is gehuisvest in het BurgRaadtgebouw in Dordrecht. Dit betreft
een verzamelkantoorpand. Gemiddeld bevinden zich per dag 250-300 personen in het pand. Het pand
is een modern kantoorpand dat is gelegen tegenover het NS-station Dordrecht. De bereikbaarheid met
openbaar vervoer is daardoor uitstekend. Aan de zij- en achterkant van het pand zijn voldoende
parkeerplaatsen beschikbaar. In maart 2008 is een risico-inventarisatie voor de gebouwonderdelen,
waarin het secretariaat van het Faunafonds is gehuisvest, uitgevoerd. Hieruit zijn geen bijzondere
risico’s naar voren gekomen. Wel is op een aantal plaatsen aanpassing in de werkplek voorgesteld.
Deze zijn allen opgevolgd.
Teneinde de medewerkers beter te wapenen tegen verbaal geweld is besloten in 2011 een
communicatietraining te geven aan alle medewerkers. Tijdens deze training die werd verzorgd door twee
medewerkers van Bureau 14 is zowel in theorie als in praktijk uiteengezet hoe in bepaalde situaties het
meest accuraat kan worden gehandeld. In december 2011 is een ‘terugkommiddag’ gehouden en is
geëvalueerd wat de medewerkers van de training hadden opgestoken en hoe zij het geleerde in de
praktijk hebben toegepast. De training werd als zeer nuttig ervaren.

5.3.

Bedrijfshulpverlening

In het pand is een bedrijfshulpverleningsorganisatie opgezet. Binnen die organisatie zijn ontruimers en
bedrijfshulpverleners actief. De secretaris van het Faunafonds fungeert als Hoofd BHV. Vanwege zijn
verantwoordelijkheden ten aanzien van BHV is de secretaris eind 2010 gestart met de opleiding
Coördinator/hoofd BHV. Op 18 februari 2011 is hij geslaagd voor het aan deze cursus verbonden
eindexamen. In het kader van die opleiding heeft de secretaris een nieuwe Risico- Inventarisatie en
Evaluatie (RIE) onder de medewerkers van het Faunafonds uitgevoerd. Uit deze inventarisatie en
evaluatie is een aantal specifieke restrisico’s naar voren gekomen die in het BHV-plan van de totale BHVorganisatie in het BurgRaadtgebouw zullen worden opgenomen.
Door het vertrek van de Dienst Regelingen, die ook het Hoofd BHV leverde, is de BHV-organisatie thans
in herstructurering. Door de vele ‘kleine’ huurders is de BHV-organisatie, zoals die voorheen bestond,
thans niet meer haalbaar en betaalbaar. Daarom is besloten uitsluitend nog te werken met personen die
de basis BHV-training hebben gevolgd. De drie personen met een EHBO diploma blijven beschikbaar,
maar dit aantal zal niet worden uitgebreid. In 2010 is het nieuwe BHV-plan door alle huurders
gezamenlijk vastgesteld. Bij het Faunafonds heeft de secretaris een EHBO- en BHV-diploma en heeft hij

38

Faunafonds

Jaarverslag 2011

in 2011 de herhalingslessen gevolgd die nodig waren om de geldigheid van beide opleidingen te
behouden. In 2012 zullen twee medewerkers van het Faunafonds worden opgeleid tot BHV’er.
In november 2011 is onder leiding van de secretaris als hoofd BHV een algehele ontruimingsoefening in
het gehele BurgRaadtgebouw gehouden. De oefening die werd gevolgd door het externe
opleidingsbedrijf is goed verlopen. Alle gebruikers van het pand hadden na de opdracht tot ontruiming
het pand binnen 10 minuten verlaten en waren verzameld op de afgesproken verzamellocatie.

5.4.

Ondernemingsraad

Het Faunafonds kent, gelet op de omvang van het secretariaat geen eigen ondernemingsraad, maar
maakt deel uit van de ondernemingsraad van de Directie Natuur Landschap en Platteland. De
medewerkers van het Faunafonds worden in de ondernemingsraad vertegenwoordigd door een
medewerker van het secretariaat van het Faunafonds.

5.5.

Personeelsvereniging

Het Faunafonds kent geen eigen personeelsvereniging. Enkele medewerkers van het secretariaat zijn lid
van de LNV-vereniging LAVIVO in Den Haag.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

39

40

Faunafonds

Jaarverslag 2011

6.

Financieel verslag 2011

Inhoud

A Balans per 31 december 2011 / 42
B Staat van baten en lasten over het jaar 2011 / 43
C Grondslagen voor de financiële verslaggeving / 44
D Toelichting op de balans per 31 december 2011 / 45
E Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen / 48
F Toelichting op de staat van baten en lasten over het jaar 2011 / 49
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant / 56

Jaarverslag 2011

Faunafonds

41

A

Balans per 31 december 2011 (na resultaatbestemming)

31 december 2011

€
Activa
VLOTTENDE ACTIVA
Vorderingen
Liquide middelen

Passiva
BESTEMMINGSFONDS
KORTLOPENDE SCHULDEN

42

Faunafonds

31 december 2010

€

113.741
3.049.935

€

€

228.529
582.900
3.163.676

811.429

591.648
2.572.028

677.263
134.166

3.163.676

811.429

Jaarverslag 2011

B

Staat van baten en lasten over het jaar 2011

BATEN

Wettelijke taken
Bijdragen EL&I en provincies
tegemoetkomingen schade
beschermde inheemse
diersoorten
Bijdragen EL&I onderzoek,
voorlichting en opleiding
Bijdrage EL&I overige
bestuurskosten
Bijdrage EL&I secretariaatkosten
Bijdrage EL&I intake en
uitbetaling
Bijdrage EL&I preventie
schade beschermde dieren
(rasters)
Bijdrage EL&I kosten derden
Financiële baten

Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

12.052.003 15.705.000

8.692.915

514.140

510.000

523.590

103.235

144.000

110.551

157.159

219.000

152.234

49.034

-

51.139

227.582
2.714.735
52.226

250.000
2.204.000
-

204.583
1.699.811
24.847

LASTEN

Totale baten

Jaarverslag 2011

726.769

580.000

636.780

1.735.027
699.826

1.171.000
720.000

1.090.548
792.273

3.161.622

2.471.000

2.519.601

19.031.736 21.503.000 13.979.271

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

Wettelijke taken
Tegemoetkoming schade
beschermde inheemse
diersoorten
12.052.003 15.705.000
Onderzoek, voorlichting en
opleiding
599.755
510.000
Bestuur
103.235
144.000
209.385
219.000
Secretariaat
Intake en uitbetaling
49.034
Preventie schade beschermde
dieren
227.582
250.000
Kosten derden
2.714.735 2.204.000

15.870.114 19.032.000 11.459.670
Opdrachten derden
Bijdrage EL&I gedoogovereenkomsten (dassen en
herten)
Bijdrage EL&I ganzen
opvangovereenkomsten
Bijdrage EL&I PSAN

Werkelijk
2011

8.692.915
618.025
110.551
177.081
51.139
204.583
1.699.811

15.955.729 19.032.000 11.554.105
Opdrachten derden
Gedoogovereenkomsten
(dassen en herten)
Ganzen opvangovereenkomsten
Uitvoeringskosten
PSAN

726.769

580.000

636.780

1.735.027

1.171.000

1.090.548

699.826

720.000

792.273

3.161.622

2.471.000

2.519.601

Totale lasten

19.117.351 21.503.000 14.073.706

Totale baten
Totale lasten

19.031.736 21.503.000 13.979.271
19.117.351 21.503.000 14.073.706

RESULTAAT

(85.615)

Resultaatbestemming
Bijdragen EL&I onderzoek,
voorlichting en opleiding
Kosten onderzoek,
voorlichting en opleiding

514.140

523.590

(599.755)

(618.025)

Onttrekking aan het
bestemmingsfonds

(85.615)

(94.435)

Faunafonds

43

-

(94.435)

C

Grondslagen voor de financiële verslaggeving

Algemeen
Wettelijke taken
De wettelijke taken van het Faunafonds betreffen:
• het bevorderen van maatregelen ter voorkoming en bestrijding van schade door dieren;
• het in de daarvoor in aanmerking komende gevallen verlenen van tegemoetkomingen in geleden
schade, aangericht door dieren behorende tot beschermde inheemse diersoorten;
• gedeputeerde staten van de provincies van advies te dienen over de uitvoering van aan hen bij wet
opgedragen taken;
• De Minister van EL&I van advies te dienen bij het ontwerp van algemene maatregelen van bestuur en
ministeriële regelingen.
Financiering
De lasten van het Faunafonds worden door de Minister van EL&I gefinancierd tot ten hoogste de door
het Ministerie goedgekeurde begroting (zoals opgenomen op pagina 43), verminderd met ontvangen
financiering van derden, met uitzondering van betaalde tegemoetkomingen en gerelateerde
taxatiekosten wegens schade door beschermde inheemse diersoorten en de projectkosten PSAN,
waarvoor een open eind regeling geldt.

Grondslagen voor de waardering van Activa en Passiva
Algemeen
De waardering van activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van
historische kosten. Activa en passiva worden gewaardeerd tegen nominale waarde, tenzij in de
onderstaande toelichting anders is vermeld.
Vorderingen
Vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde, waar nodig onder aftrek van een voorziening
voor oninbaarheid. De voorziening wordt bepaald op grond van een individuele beoordeling van de
openstaande vorderingen.
Liquide middelen
De liquide middelen staan, voor zover niet anders vermeld, ter vrije beschikking van het Faunafonds.

Grondslagen voor de bepaling van baten en lasten
Lasten
Lasten worden aan het verslagjaar toegerekend voor zover zij tot betalingen in dat verslagjaar hebben
geleid, met uitzondering van de kosten van onderzoek, voorlichting en opleiding die aan het verslagjaar
worden toegerekend op basis van het baten en lasten stelsel.
Baten
Baten worden aan het verslagjaar toegerekend naar gelang de gerelateerde subsidiabele lasten aan het
verslagjaar zijn toegerekend, met inachtneming van het onder ‘financiering’ vermelde, met uitzondering
van de te ontvangen bijdragen EL&I onderzoek, voorlichting en opleiding, welke aan het verslagjaar zijn
toegerekend afgeleid van het aantal uitgegeven jachtakten.

44

Faunafonds

Jaarverslag 2011

D

Toelichting op de balans per 31 december 2010

ACTIVA
Vorderingen
31 december
2011

31 december
2010

€

€

113.741

228.529

113.741

228.529

2011

2010

€

€

Saldo per 1 januari
Taxatiekosten project PSAN
Kooikers- en valkeniersakten
Af: ontvangen inzake voorgaand boekjaar
Af: ontvangen inzake 2010/2011

228.529
690.978
4.140
(228.186)
(581.720)

233.887
677.636
13.590
(223.987)
(472.597)

Saldo per 31 december

113.741

228.529

31 december
2011

31 december
2010

€

€

188.640
615.232
68.772
177.291
2.000.000

492.437
90.463
-

3.049.935

582.900

Ministerie van EL&I-DR

De vordering op het Ministerie EL&I-DR is als volgt te specificeren:

Liquide middelen

Coöperatieve Rabobank BA, rekening-courant I
Coöperatieve Rabobank BA, rekening-courant II
Coöperatieve Rabobank BA, bedrijfsspaarrekening I
Coöperatieve Rabobank BA, bedrijfsspaarrekening II
Coöperatieve Rabobank BA, bedrijfsspaarrekening III

Het saldo van de rekeningen staat ter vrije beschikking van het Faunafonds. Met het departement van
EL&I zijn in het Aansturingsarrangement afspraken gemaakt over de bevoorschotting van het
Faunafonds. Door de wijze van bevoorschotting ontstaat soms tijdelijk een liquiditeitsoverschot. Deze
middelen worden tijdelijk gestort op één van de spaarrekeningen. Met Coöperatieve Rabobank BA zijn
afspraken gemaakt over variabele rentevergoedingen op die spaarrekeningen.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

45

PASSIVA
Bestemmingsfonds

2011

2010

€

€

Saldo per 1 januari
Bijdragen EL&I onderzoek, voorlichting en opleiding
Kosten van onderzoek, voorlichting en opleiding

677.263
514.140
(599.755)

771.698
523.590
(618.025)

Saldo per 31 december

591.648

677.263

De bijdragen EL&I onderzoek, voorlichting en opleiding hebben voor een bedrag van € 510.000 (2010:
€ 510.000) betrekking op jachtakten en voor een bedrag van € 4.140 (2010: € 13.590) op kooikersen valkeniersakten.
In 2007 heeft het bestuur van het Faunafonds besloten de coördinatie van het onderzoek naar
alternatieven een extra impuls te geven. Besloten werd een coördinator onderzoek aan te trekken voor
0,5 fte en deze te financieren uit het onderzoeksbudget. Met ingang van 2010 is hiervoor een
overeenkomst gesloten met een extern (onderzoeks-)bureau.

Kortlopende schulden

Ministerie van EL&I-Directie NLP, te veel ontvangen bijdrage
Ministerie van EL&I-DOB

46

Faunafonds

31 december
2011

31 december
2010

€

€

2.568.108
3.920

130.246
3.920

2.572.028

134.166

Jaarverslag 2011

Verloop te betalen Ministerie EL&I-Directie NLP:
Boekjaar

Totale
baten volgens
jaarrekening
boekjaar

Af: financiële
baten volgens
jaarrekening
boekjaar

2010 (totaal)
Af: 2010 (DR)

13.979.271
-691.226

-24.847
-

2010 (NLP)

13.288.045

-24.847

2011 (totaal)
Af: 2011 (DR)

19.031.736
-695.118

-52.226
-

2011 (NLP)

18.336.618

-52.226

Af: ontvangen
van provincies
in boekjaar

Af: ontvangen
voorschotten
van Ministerie
van EL&IDirectie NLP
in boekjaar

Saldo te
betalen EL&I
per 31
december
2010

Af: ontvangen Saldo te
van Ministerie betalen
EL&I-Directie
EL&I-Directie
NLP in 2011
NLP per
inzake afreke- 31 december
ning voorgaan- 2011
de jaren

-25.444

-13.368.000

-130.246

130.246

-

-

-20.852.500

-

-

-2.568.108

-130.246

130.246

-2.568.108

Bij de bepaling van de schuld aan het Ministerie van EL&I-Directie NLP inzake teveel ontvangen bijdrage
is er van uitgegaan dat de totale lasten over het boekjaar 2011, voor zover niet onttrokken aan het
bestemmingsfonds, ten bedrage van € 19.031.736, verminderd met de bijdrage van de Dienst
Regelingen ten bedrage van € 695.118 en de financiële baten ten bedrage van € 52.226, door het
Ministerie van EL&I gefinancierd zal worden.
Voor een bedrag van € 710.796, zijnde de overschrijding van de goedgekeurde begroting inzake
gedoogovereenkomsten dassen en herten ten bedrage van € 146.769 en de overschrijding van de
goedgekeurde begroting inzake ganzenopvangovereenkomsten ten bedrage van € 564.027, is dit
onzeker.
Omdat het Ministerie van EL&I opdracht heeft verleend voor het afsluiten van 5-jarige dassenovereenkomsten en 1-jarige ganzenopvangovereenkomsten en sprake is van een variabele vergoedingscomponent in deze contracten, waarvoor bij vaststellen van de begroting voor 2011 niet te voorzien
was dat deze vergoedingen zouden toenemen (zie de meer gedetailleerde toelichting op de lasten
hierna), zijn wij van mening dat het Ministerie van EL&I aanvullende bijdragen dient te verlenen ter
dekking van deze lasten. Aangezien tot op heden geen besluitvorming door het Ministerie van EL&I
heeft plaatsgevonden over deze aanvullende bijdragen, is sprake van een onzekerheid. Het Faunafonds
beschikt niet over eigen middelen om deze lasten voor zijn rekening te nemen, indien het Ministerie van
EL&I desondanks negatief besluit.
Het bedrag 2011 ad € 695.118 dat ten laste komt van Dienst Regelingen betreft taxatiekosten project
PSAN ad € 690.978 en kooikers- en valkeniersakten ad € 4.140. De toelichting van het project PSAN is
opgenomen onder de toelichting op de staat van baten en lasten over het jaar 2011. De vordering op
Dienst Regeling is afzonderlijk in de balans gepresenteerd.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

47

E

Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen

Ganzen opvangovereenkomsten
Met ingang van het seizoen 2007/2008 is de uitvoering van de ganzen opvangovereenkomsten onder
verantwoordelijkheid van de provincie gebracht (PSAN). De provincies hebben besloten dat de Dienst
Regelingen de PSAN voor de provincies zullen uitvoeren. Het gaat daarbij om zesjarige overeenkomsten.
Het Faunafonds is verzocht de taxatie van de schadecomponent in de ganzen overeenkomsten vast te
stellen.
Voor de opvang van rotganzen en toendrarietganzen zijn via drie agrarische natuurverenigingen met
individuele grondgebruikers op de Waddeneilanden en met twee individuele grondgebruikers in
respectievelijk Zeeland en Noord-Brabant opvang-overeenkomsten afgesloten ingaande 1 oktober 2011
voor het seizoen 2011/2012. De resterende verplichtingen per 31 december 2011 bedragen circa
€ 1.000.000.

Dassen gedoogovereenkomsten
Het Faunafonds heeft per 1 januari 2010 besloten de met individuele grondgebruikers
gedoogovereenkomsten per 1 januari 2011 met een periode van vijf jaar te verlengen. De resterende
verplichtingen per balansdatum bedragen circa € 2.320.000.

Edelherten gedoogovereenkomsten
Het bestuur heeft in 2011 besloten de met een dertigtal individuele grondgebruikers op de Veluwe
afgesloten gedoogovereenkomsten voor edelherten per 1 januari 2012 niet meer te verlengen. Jaarlijks
wordt nadat de eigen verklaring is overgelegd, de gedoogvergoeding uitgekeerd.

Tegemoetkomingen schade beschermde inheemse diersoorten en taxatiekosten
Aangezien tegemoetkomingen en taxatiekosten in de jaarrekening verwerkt worden voor zover betaling
heeft plaatsgevonden, is de verplichting inzake schademeldingen en taxaties die hun oorsprong hebben
voor 31 december 2011 niet in de balans opgenomen. Voorts is sprake van nog niet afgewikkelde
bezwaarschriften en enkele beroepsprocedures. Hoewel het belang van deze verplichtingen aanzienlijk
is, is kwantificering van de verplichtingen niet mogelijk.

48

Faunafonds

Jaarverslag 2011

F

Toelichting op de staat van baten en lasten over het jaar 2010

BATEN
Bijdragen EL&I en provincies
Het Ministerie van EL&I heeft de begroting goedgekeurd per brief d.d. 23 november 2010, kenmerk NLP
2010-3083. De begroting inzake de tegemoetkomingen in schade beschermde inheemse diersoorten is
laatstelijk aangepast per brief d.d. 30 november 2011, kenmerk 252754.

Financiële baten
Betreft de bijgeschreven rentevergoeding op de tegoeden bij de Coöperatieve Rabobank BA. Met het
Ministerie van EL&I is afgesproken dat de rentebaten in mindering worden gebracht op de
secretariaatskosten.

LASTEN
Wettelijke taken
Tegemoetkomingen schade beschermde inheemse diersoorten
De betaalde tegemoetkomingen in 2011 zijn als volgt te specificeren:
Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

Schade wildsoorten
Schade ganzen
Schade zwanen
Schade watervogels
Schade zangvogels
Schade roeken en andere kraaiachtigen
Schade overige vogels
Schade zoogdieren

34.754
9.038.454
97.546
816.397
1.239.826
69.102
11.100
744.824

58.000
5.658.000
80.000
587.000
598.000
86.000
22.000
433.000

55.756
6.190.073
76.844
426.012
1.430.987
84.982
13.242
415.019

Meer toegezegd

12.052.003
-

7.522.000
8.183.000

8.692.915
-

12.052.003

15.705.000

8.692.915

Het bedrag dat in 2011 in totaal is betaald voor tegemoetkomingen in de schade door beschermde
inheemse diersoorten bedraagt € 12.055.221. In 2011 is een bedrag van € 3.218 terugontvangen voor
in 2010 teveel betaalde tegemoetkomingen. Het saldo van de uitbetaalde tegemoetkomingen komt
daarmee op € 12.052.003

Jaarverslag 2011

Faunafonds

49

De tegemoetkomingen in de schade door wildsoorten is iets afgenomen. De schade door ganzen,
verreweg de grootste post van de tegemoetkomingen die het Faunafonds het afgelopen jaar heeft
betaald wordt enerzijds veroorzaakt door de schade die met name grauwe ganzen en kolganzen in het
winterseizoen hebben veroorzaakt. Anderzijds is ook de grasprijs sterk gestegen. De prijs van
voorjaarsgras in 2010 bedroeg € 0,16 per kg drogestof, terwijl het bestuur de prijs van voorjaarsgras in
2011 heeft vastgesteld op € 0,26 per kg drogestof.
Ook de schade van jaarrondverblijvende grauwe ganzen is het afgelopen jaar met meer dan € 300.000
gestegen. Verder valt op dat de schade door smienten weer op het niveau is van enkele jaren geleden
namelijk circa € 800.000. Opvallend is dat de schade van zangvogels in met name fruit en dan in het
bijzonder peren lager is dan voorgaand jaar. Daarentegen is de schade door zoogdieren weer fors
toegenomen. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 3.1 van het jaarverslag.

Onderzoek, voorlichting en opleiding

Automatiseringskosten
Onderzoekskosten

Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

15.684
584.071

10.000
500.000

13.257
604.768

599.755

510.000

618.025

De automatiserings- en onderzoekskosten
zijn als volgt te specificeren:
Automatiseringskosten
Handreiking Faunaschade
Aanpassing website

15.684
15.684

Onderzoekskosten
Detachering coördinator Onderzoek
Rasteronderzoek ganzen Deelen/Wieden
Onderzoek ganzen Texel
Pilot Border Collie verjaging
Fruitschade Fireflyonderzoek
Totale schade en baten landbouw CLM
Landbouwschade overzomerende ganzen
Evaluatie faunabeheerplan
Beveronderzoek
Populatiebeheer kolganzen
Overig onderzoek

Minder toegezegd (te onttrekken aan het
bestemmingsfonds)

50

Faunafonds

12.721
536
10.000

70.097
49.750
50.838
48.523
86.934
31.776
9.401
116.141
120.611

13.257

63.069
37.662
273.609
94.726
60.881
74.821

584.071
-

730.000
(230.000)

604.768
-

584.071

500.000

604.768

Jaarverslag 2011

In 2011 is het onderzoek naar de natuur- en landbouwschade door overzomerende grauwe ganzen op
Texel zijn derde en laatste jaar ingegaan. Het eindrapport van dit onderzoek is nagenoeg gereed. Sovon
heeft in 2011 de toepassing van de Firefly bakenkaart op praktijkschaal getoetst. Uit deze toets is
gebleken dat de toepassing van de bakenkaart de schade van zangvogels in fruit sterk lijkt te
verminderen.
De Zoogdiervereniging heeft in 2011 in een gezamenlijke opdracht van het Faunafonds, de provincies en
de Faunabeheereenheden een onderzoek uitgevoerd naar de lessen geleerd uit de eerste generatie
faunabeheerplannen in de tweede generatie van deze plannen. Door bureau Kurstjens is in opdracht van
het Faunafonds een onderzoek ingesteld naar de schade die in de toekomst mogelijk kan worden
verwacht als de beverpopulatie zich verder in ons land uitbreidt. Tenslotte heeft het bestuur besloten
een postdoc positie in de stellen naar de populatieontwikkeling van de overwinterende kolganzen onder
invloed van schadebestrijding in Nederland en jacht in andere landen van de flyway. Voor een
uitgebreidere toelichting wordt hier verwezen naar hoofdstuk 3.4 van het jaarverslag. Alle door het
bestuur vastgestelde onderzoeksrapporten worden gepubliceerd op de website van het Faunafonds
www.faunafonds.nl.

Bestuur

Bestuurskosten
Vergaderkosten
Reis- en vacatiekosten bestuursleden

Accountantskosten
Advieskosten inzake nieuw controleprotocol
en kosten review EL&I
Overige advieskosten
Kosten werkconferentie aanpak van exoten
in het veld
Voorlichting/public relations inzake
decentralisatie
Ontheffingensymposium Nijkerk

Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

3.584
10.673
36.393

15.000
40.000

1.696
3.977
36.391

50.650
21.736

55.000
25.000

42.064
19.107

635
13.616

7.000
-

2.047
-

-

-

41.057

16.598

57.000
-

6.276
-

103.235

144.000

110.551

De vergaderkosten zijn enigszins gestegen ten opzichte van 2010. De oorzaak hiervan is dat in de
oorspronkelijke vergaderlocatie van het Faunafonds (Kasteel Groeneveld) geen zaalhuur in rekening
werd gebracht. Door een grootscheepse renovatie was het met ingang van januari 2011 niet meer
mogelijk daar de bestuursvergadering te houden en heeft het bestuur besloten uit te wijken naar de
Schakel te Nijkerk waar wel zaalhuur moet worden betaald en commerciële prijzen gelden voor
consumpties en lunches.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

51

Op 15 november 2011 heeft het bestuur een ontheffingen symposium georganiseerd. Thema van die
bijeenkomst waren de ontheffingen die provincies verlenen en de rol van de adviezen van het
Faunafonds daarbij.

Secretariaat

Automatisering
Huur- en servicekosten
Opleidingskosten
Notaris-, advocaat- en proceskosten
Bureau- en kantoorkosten
BHV en personeelexcursie

Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

111.569
31.686
6.901
54.493
4.736

120.000
33.000
62.000
4.000

72.596
27.677
8.474
6.223
60.311
1.800

209.385

219.000

177.081

De kosten van automatisering zijn dit jaar sterk gestegen. De reden hiervan is dat het Faunafonds
gebonden is aan de service van de dienst DICTU van EL&I die voor alle diensten die zij voor het
Faunafonds verricht met ingang van 2011 kosten in rekening brengt aan het Faunafonds. Voor het
onderhouden van het administratieve digitale Faunafonds3000 systeem is een bedrag vergelijkbaar met
dat van 2010 besteed.
In 2011 is een communicatie training gegeven aan de medewerkers van het secretariaat van het
Faunafonds met als doel hen beter weerbaar te maken tegen verschillende vormen van verbaal geweld
waar helaas ook medewerkers van het Faunafonds aan de telefoon, in geschrift of in het veld mee
worden geconfronteerd.
Notaris- advocaat en proceskosten zijn in 2011 voor wat betreft juridische advisering aan bestuur
verwerkt onder bestuurskosten en voor wat betreft bezwaarjuristen en proceskosten onder kosten
derden. Gezien het beperkte belang zijn de vergelijkende cijfers niet aangepast.

Intake en uitbetaling

Intake en uitbetaling

Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

49.034

-

51.139

Sinds 1 maart 2011 is de mogelijkheid geopend digitaal een verzoekschrift faunaschade bij het
Faunafonds in te dienen. Deze kosten hebben betrekking op de werkzaamheden die Natuurnetwerk ten
behoeve van het Faunafonds heeft verricht om de digitale inwinning van de verzoekschriften mogelijk
te maken.

52

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Preventie schade beschermde dieren

Rotganzen verjaging Texel
Rasters

Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

11.677
215.905

20.000
230.000

6.188
198.395

227.582

250.000

204.583

Kosten derden (taxateurs, Dienst Regelingen en bezwaar juristen en proceskosten)

Taxatiekosten
Dienst Regelingen
Bezwaar juristen en proceskosten

Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

2.047.021
654.774
12.940

1.604.000
600.000
-

1.699.811
-

2.714.735

2.204.000

1.699.811

De in de jaarrekening 2010 uitgesproken verwachting dat de taxatiekosten in 2011 verder zullen stijgen
is uitgekomen. Het aantal verzoekschriften Faunaschade dat bij het Faunafonds is ingediend is verder
gestegen. Dat betekent ook dat de kosten voor het laten vaststellen van de schade is toegenomen.
Met ingang van 2011 heeft de Directie NLP besloten de kosten van de Dienst Regelingen ten behoeve
van het Faunafonds maakt voor de werkzaamheden van de afdeling Recht en Rechtsbescherming voor
de bijstand in bezwaar- en beroepsprocedures door het Faunafonds zelf te laten betalen.
Een belangrijke kostenpost vormt de post bezwaarjuristen en proceskosten. In 2011 is het Faunafonds
geconfronteerd met enkele civiele procedures. Daarbij is het wettelijk verplicht dat het Faunafonds zich
laat vertegenwoordigen door een advocaat. De kosten daarvan zijn aanzienlijk. Tenslotte wordt het
Faunafonds in het geval een tegen het fonds ingesteld beroep door de bestuursrechter gegrond wordt
verklaard, veroordeeld in de kosten van dat beroep.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

53

OPDRACHTEN DERDEN
Gedoogovereenkomsten (dassen en herten)
Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

Opvang dassen
Opvang edelherten

664.295
62.474

650.000
69.000

573.793
62.987

Minder toegezegd

726.769
-

719.000
(139.000)

636.780
-

726.769

580.000

636.780

Het jaar 2011 is het eerste jaar van de nieuwe verlengingsperiode van deze overeenkomsten. In 2010
heeft het bestuur besloten de dassengedoogovereenkomsten weer voor vijf jaar te verlengen dus voor
de jaren 2011 tot en met 2015. De gedoogovereenkomst bestaat uit twee componenten; een vaste
vergoeding voor het beschermen van de dassenburcht of de dassenpijpen en een variabele vergoeding
voor de gewasschade die dassen veroorzaken. De gewasschade wordt bij het aangaan van de
overeenkomst door de taxateur vastgesteld en geldt in beginsel voor de duur van de overeenkomst.
Als de grondgebruiker van oordeel is dat de gewasschade niet meer in verhouding staat tot het door de
taxateur vastgestelde bedrag kan hij na betaling van € 300 het Faunafonds verzoeken de gewasschade
opnieuw vast te stellen. Het bedrag van € 300 komt overeen met de kosten van de taxatie.
De overschrijding van het voor 2011 begrote bedrag wordt veroorzaakt doordat bij de begroting 2011
die in augustus 2010 door het bestuur is vastgesteld, geen rekening kon worden gehouden met de
hogere opbrengstprijzen die respectievelijk in april en juli 2011 zijn vastgesteld. Het thans uitbetaalde
bedrag staat in beginsel voor de gehele periode van de dassenovereenkomsten vast.
Het bestuur heeft voorts besloten de edelhertenovereenkomsten niet te verlengen. Dat betekent dat
2011 het laatste jaar is dat voor deze diersoort opvangovereenkomsten bestonden. De overschrijding
wordt extra benadrukt, omdat het departement ondanks dat voor deze begrotingspost een bedrag was
begroot van € 719.000 besloten heeft hiervoor € 139.000 minder toe te zeggen.
Voor de dekking van de begrotingsoverschrijding wordt verwezen naar de toelichting op de schuld aan
het Ministerie van EL&I –Directie NLP op pagina 47.

Ganzen opvangovereenkomsten
De aanzienlijk hogere kosten voor de ganzenopvangovereenkomsten worden evenals de hogere kosten
voor de tegemoetkomingen in de schade door beschermde dieren veroorzaakt door de hogere prijs
voor een kg droge stof. Deze is in 2010 van € 0,16 per kg drogestof in 2011 gestegen naar € 0,26 per kg
drogestof. Omdat deze overeenkomsten op uitdrukkelijk verzoek van de Minister van EL&I zijn
afgesloten wordt de overschrijding geacht te vallen onder de openeind financiering voor de
tegemoetkomingen in de schade.

54

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Beheersvergoeding en schade rotganzen op
de wadden
Opvang ganzen individueel

Meer toegezegd

Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

1.662.279
72.748

960.000
72.000

990.947
99.601

1.735.027

1.032.000

1.090.548

-

139.000

-

1.735.027

1.171.000

1.090.548

Voor de dekking van de begrotingsoverschrijding wordt verwezen naar de toelichting op de schuld aan
het Ministerie van EL&I –Directie NLP op pagina 47.

Uitvoeringskosten PSAN

Project PSAN ten laste van Ministerie EL&IDirectie NLP: detacheringkosten
Project PSAN ten laste van Ministerie
EL&I -DR: taxatiekosten

Werkelijk
2011

Begroting
2011

Werkelijk
2010

€

€

€

8.848

70.000

114.637

690.978

650.000

677.636

699.826

720.000

792.273

De lagere detacheringskosten worden veroorzaakt door het feit dat de detacheringskosten met ingang
van 2011 gebracht onder de Raamovereenkomst met Start People rechtstreeks door het ministerie EL&I
worden voldaan. Het hier verantwoorde bedrag van € 8.848 heeft betrekking op kosten die nog in 2010
zijn gemaakt maar die in 2011 zijn gefactureerd.

Jaarverslag 2011

Faunafonds

55

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Baker Tilly Berk N.V.
Lichtenauerlaan 230
Postbus 8545
3009 AM Rotterdam
T: +31 (0)10 253 59 00
F: +31 (0)10 253 59 99
E: rotterdam@bakertillyberk.nl
KvK: 24425560
www.bakertillyberk.nl

Aan: het bestuur van het Faunafonds
Verklaring betreffende de jaarrekening
Wij hebben de in dit verslag op pagina 41 tot en met 55 opgenomen jaarrekening 2011 van het
Faunafonds te Dordrecht gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de balans per 31 december 2011
en de staat van baten en lasten over 2011 met de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van
de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen.
Verantwoordelijkheid van het bestuur
Het bestuur van het Faunafonds is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening, in
overeenstemming met de door de entiteit gekozen en beschreven grondslagen, zoals uiteengezet op
pagina 44 van de jaarrekening. Het bestuur is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne
beheersing als het noodzakelijk acht om het opstellen van de jaarrekening mogelijk te maken zonder
afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten.
Verantwoordelijkheid van de accountant
Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle
als bedoeld in artikel 91, eerste lid van de Flora- en Faunawet. Wij hebben onze controle verricht in
overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden. Dit vereist
dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig
plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen
afwijkingen van materieel belang bevat.
Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controle-informatie over de
bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van
de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico's dat
de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Daarnaast
hebben wij onze controle verricht in overeenstemming met de aanwijzingen zoals omschreven in het
controleprotocol met kenmerk PDOC01/247359.
Het Ministerie van EL&I heeft in het controleprotocol met kenmerk PDOC01/247359 de invulling van het
begrip rechtmatigheid gedefinieerd. Hiermee ligt vast wat wordt bedoeld met de in de oordeelsparagraaf opgenomen zinsnede ‘de van toepassing zijnde wettelijke regelingen, de Regeling
vaststelling beleidsregels schadevergoeding Faunafonds, het Bestuursreglement Faunafonds en de
Mandaatregeling Faunafonds’.

56

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Bij het maken van de risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die
relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het
opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risicoinschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit
van de interne beheersing van het Faunafonds. Een controle omvat tevens het evalueren van de
geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de
door het bestuur van het Faunafonds gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele
beeld van de jaarrekening.
Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een
onderbouwing voor ons oordeel te bieden.
Oordeel betreffende de jaarrekening
Naar ons oordeel is de jaarrekening 2011 van het Faunafonds, in alle van materieel belang zijnde
aspecten, opgesteld in overeenstemming met de door de entiteit gekozen en beschreven grondslagen,
zoals uiteengezet op pagina 44 van de jaarrekening.
Voorts zijn wij van oordeel dat de in deze jaarrekening opgenomen uitgaven 2011 inzake wettelijke
taken tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de van toepassing zijnde wettelijke regelingen,
de Regeling vaststelling beleidsregels schadevergoeding Faunafonds, laatstelijk gewijzigd op 4 mei
2011 nr FF/2011/090, het Bestuursreglement Faunafonds en de Mandaatregeling Faunafonds, laatstelijk
gewijzigd op 22 oktober 2008 nr. FF/2008/251, zoals omschreven in het controleprotocol met kenmerk
PDOC01/247359.
Basis voor financiële verslaggeving
Wij vestigen de aandacht op pagina 44 van de jaarrekening waarin de basis voor de financiële
verslaggeving is uiteengezet. De basis voor financiële verslaggeving betreft de door de entiteit gekozen
grondslagen zoals overeengekomen met het Ministerie van EL&I. Dit doet geen afbreuk aan ons oordeel.
Benadrukking van een onzekerheid in de jaarrekening
Wij vestigen de aandacht op de toelichting van de jaarrekening op pagina 47 ten aanzien van de schuld
aan het Ministerie van EL&I-Directie NLP inzake te veel ontvangen bijdrage, waarin de onzekerheid
uiteengezet is met betrekking tot de financiering van de overschrijdingen op de goedgekeurde
begroting inzake gedoogovereenkomsten dassen en herten ten bedrage van € 146.769 en de ganzen
opvangovereenkomsten ten bedrage van € 564.027. Deze situatie doet geen afbreuk aan ons oordeel.

Rotterdam, 27 april 2012
Baker Tilly Berk N.V.

drs. D.J. Han
Registeraccountant

Jaarverslag 2011

Faunafonds

57

Bijlage 1

Samenstelling bestuur Faunafonds 2011:
Bestuur:
(achter elk bestuurslid is aangegeven moment van aftreden volgens het Rooster van Aftreden)
Leden:
J.S. Huys (voorzitter)
Mr G.J. Jansen (voorzitter)
Mr. A.G. Dijkhuis
Drs. J.J.T. Teeuwisse
Mr. C.W. Ripmeester
P.M. de Koeijer
P.L. Sterkenburgh
Ing. W.A.P. van der Klift
J.H.M.Schellekens
Dr. R.P.B. Foppen

(1 juli 2011, afgetreden)
(1 juli 2015, herbenoembaar)
(1 juli 2012, herbenoembaar)
(1 juli 2013, herbenoembaar)
(1 juli 2014, niet herbenoembaar)
(1 juli 2015,niet herbenoembaar)
(1 juli 2013, herbenoembaar)
(1 juli 2015, niet herbenoembaar)
(1 juli 2014, niet herbenoembaar)
(1 juli 2014, niet herbenoembaar)

De leden ontvangen een vergoeding van € 190 per bezochte vergadering plus vergoeding van de
gemaakte reiskosten. De voorzitter ontvangt € 254 per bezochte vergadering plus vergoeding van
gemaakte reiskosten per bezochte vergadering. Daarnaast kan hij de extra bijeenkomsten en
overleggen, die hij in de hoedanigheid van zijn functie bezoekt, onder dezelfde voorwaarden declareren.

Relevante nevenfuncties bestuursleden:
De heer Huys (72) is voorzitter van de Adviesgroep Natura 2000, voorzitter Stichting Omroep Limburg
L1, lid van Raad van Toezicht bij twee woningbouwcorporaties en bij een instelling voor
gehandicaptenzorg.
De heer Jansen (65) was tot 1 januari 2011 Commissaris van de Koningin in de provincie Overijssel.
Naast voorzitter van het Faunafonds is de heer Jansen ondermeer voorzitter van de Waarderingskamer,
lid van het Planbureau voor de Leefomgeving en bestuurslid van het Nationaal Groenfonds.
De heer Dijkhuis (46) was tot 1 januari 2011 werkzaam als Secretaris en Directeur van de Koninklijke
Nederlandse Jagersvereniging te Amersfoort. Verder is hij Secretaris-Penningmeester van de Stichting
Flora- en faunawet examens, Lid van de Raad van Advies van de Academie voor Verenigingsmanagement
en Lid van de Algemene Vergadering van FACE (Federatie van Jagersverenigingen in Europa).
De heer Teeuwisse (63) was tot begin 2012 directeur van de Zoogdiervereniging. Voorts is hij
secretaris/penningmeester van de FBE Noord-Holland en voorzitter van de IJsselmeervereniging.
De heer Ripmeester (34) is senior Juridisch beleidsmedewerker bij Dierenbescherming in Den Haag.
De heer De Koeijer (55) is akkerbouwer in Zeeland en daarnaast vice-voorzitter van de ZLTO, voorzitter
van de ZLTO provincie Zeeland, Lid van de Commissie Grondgebruik van LTO-Nederland en Voorzitter van
de Raad van Commissarissen van het Centrum voor Landbouw en Milieu te Culemborg.

58

Faunafonds

Jaarverslag 2011

De heer Sterkenburgh (56) is veehouder in Friesland en daarnaast lid van LTO-Noord provincie Friesland,
Lid van het bestuur van de Faunabeheereenheid Fryslân en voorzitter van de Vereniging van
Windmoleneigenaren in Friesland.
De heer Van der Klift (74) is lid van het bestuur van de Faunabeheereenheid Utrecht.
De heer Schellekens (58) is zelfstandig gevestigd rentmeester. Daarnaast is hij vice-voorzitter van de
Stichting Jachtopleiding Nederland en voorzitter van de Jagervereniging Riel.
De heer Foppen (51) is Hoofd van de afdeling Onderzoek en Advies bij SOVON, stichting Vogelonderzoek
Nederland te Nijmegen. Daarnaast is de heer Foppen Lid van de Kenniskring Weidevogels, voorzitter van
de European Bird Census Council en voorzitter van de wedstrijdselectie Nijmegen Atletiek.

Adviseur namens de provincies:
Ir. P. Spapens

Adviseur namens Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit:
Mr. Drs. J.W. van der Ham

Secretaris:
Mr.Ing. H. Revoort

Coördinator Faunazaken:
H.G. Engberink

Notulist:
Mr. T. Jochems-Otte

Jaarverslag 2011

Faunafonds

59

Bijlage 2

Samenstelling secretariaat Faunafonds 2011:
Secretaris Faunafonds:
Mr. Ing. H. Revoort

Coördinator Faunazaken:
H.G. Engberink

Beleidsmedewerker Juridische Zaken:
Mr. T. Jochems-Otte

Coördinator Onderzoek:
drs. F. van Bommel (detachering)

Beleidsmedewerker Faunazaken:
M. Westebring (detachering)

Chef de bureau:
N. Zonnenberg

Medewerker Financiën:
mevr. L. van Helden

Administratief medewerker:
mevr. K. Stotijn
mevr. P. Zonruiter-Cousijnse
mevr. D. de Boer (uitzendkracht)

Secretaresse:
mevr. J. Apelian

Consulenten faunazaken:
Consulent Noord-Nederland: Ing. A. Klaver
Consulent Oost-Nederland: Ing. J.A. van Baarsen
Consulent West-Nederland: K. Maasbach
Consulent Zuid-Nederland: Ing. W.A.P. Remijnse

60

Faunafonds

Jaarverslag 2011

Jaarverslag 2011

Faunafonds

61

Faunafonds
Burgemeester de Raadtsingel 59
Postbus 888
3300 AW Dordrecht
Telefoon 078 - 63 95 375
Fax 078 - 63 95 377
e-mail info@faunafonds.nl
www.faunafonds.nl