Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1916
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over misstanden met arbeidsmigranten bij distributiecentra
van Albert Heijn (ingezonden 12 maart 2018).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) mede
namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
25 april 2018)
Vraag 1 en 2
Wat is uw oordeel over het artikel in de Groene Amsterdammer «Callgirl voor
Albert Heijn» naar aanleiding van onderzoek van Investico naar flexwerkers in
distributiecentra?1
Hoe oordeelt u over de werkdruk waar de uitzendkrachten bij distributiecentra
van Albert Heijn aan blootgesteld worden, waarbij onhaalbare normen
worden gesteld, mensen «gestimuleerd» worden om tijdens de pauze door te
werken en om de paar uur wordt omgeroepen dat er harder gewerkt moet
worden waardoor mensen soms niet naar de WC durven te gaan?
Antwoord 1 en 2
Ik vind het van groot belang dat mensen in hun werk goed behandeld
worden. Als het gaat om de veiligheid en de gezondheid stelt de wet
duidelijke grenzen. Volgens de Arbeidsomstandighedenwet mogen werkzaamheden geen gevaar opleveren voor de veiligheid en gezondheid van de
werknemer, waaronder zeker ook het voorkomen van stress en overmatige
werkdruk verstaan dient te worden. Ook de Arbeidstijdenwet stelt duidelijke
grenzen. Het is de taak van de werkgever om voor goede arbeidsomstandigheden te zorgen en om de preventie van arbeidsrisico’s vorm te geven.
Werknemers, waaronder ook flexwerkers, kunnen individueel of via een
vakbond of ondernemingsraad een klacht indienen bij de Inspectie SZW als
de zorg van de werkgever niet voldoet aan de wet. Een melding bij de
Inspectie SZW kan ook anoniem en in verschillende talen, waaronder in het
Pools en Roemeens gedaan worden. Alle meldingen worden betrokken bij de
risico-evaluatie van de Inspectie SZW. Bij een melding of klacht afkomstig
van een vakbond of ondernemingsraad volgt altijd een onderzoek.
Om arbeidsmigranten te informeren over hun arbeidsrechten subsidieer ik
een project van de NGO FairWork waarbij arbeidsmigranten in verschillende

1

ah-tk-20172018-1916
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.groene.nl/artikel/callgirl-voor-albert-heijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

talen worden geïnformeerd met behulp van de website, folders, online fora
en sociale media. FairWork biedt hulp en ondersteuning en zal als er
indicaties zijn van slechte arbeidsomstandigheden ook een melding doen bij
Inspectie SZW.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het ontoelaatbaar is dat uitzendbureau Otto de
slaapplek verzorgt van zeker de helft van zijn arbeidsmigranten, die meestal
bestaat uit een bed in een wooncontainer of vakantiehuisje met vier anderen
en waarbij het uitzendbureau de huur inhoudt op het loon (300 tot 400 euro
per maand), ook als de medewerkers niet fulltime werken?
Antwoord 3
Iedereen heeft recht op degelijke huisvesting, ook als zij slechts tijdelijk in
Nederland verblijven. Het kabinet streeft er daarom naar dat de huisvesting
van arbeidsmigranten van goede kwaliteit is, ongeacht de verhuurder of
eigenaar.
Sinds 1 januari 2017 geldt het verbod op inhoudingen en verrekeningen op
het Wettelijk minimumloon. Huisvesting vormt daar één van de uitzonderingen op. Er mag voor huisvesting maximaal 25% ingehouden worden op het
wettelijk minimumloon onder strikte voorwaarden. Dit minimumloon is het
minimumloon dat voor de werknemer geldt. Bij een werknemer die parttime
werkt, mag slechts 25% van het minimumloon dat bij die parttimefunctie
geldt worden ingehouden. Onduidelijk is of in dit geval sprake is van
inhoudingen die niet zijn toegestaan.
Eén van de voorwaarden voor inhoudingen voor huisvesting is dat de
huisvesting moet voldoen aan de kwaliteitseisen die zijn overeengekomen in
de cao tussen sociale partners. Daarnaast dienen deze kwaliteitseisen te zijn
gecontroleerd door een geaccrediteerde instelling. Een voorbeeld van een
dergelijke normenset met geaccrediteerde controlerende instellingen is het
keurmerk van de Stichting Normering Flexwonen (SNF).
Vraag 4
Wat is uw reactie op de constatering dat veel woningen niet aan de eisen
voldoen, waarbij mensen moeten eten op hun versleten bed omdat er
onvoldoende stoelen zijn voor het aantal bewoners?
Antwoord 4
Het is in eerste instantie aan de gemeente om controles op de huisvesting
van arbeidsmigranten uit te voeren. Dit gaat om controles in het kader van
bouw- en woningtoezicht en op voorwaarden in afgegeven vergunningen.
Wanneer de betrokken huisvester een specifiek keurmerk heeft, zoals het SNF
keurmerk, kan ook bij de betrokken controlerende organisatie een klacht
worden ingediend. Deze organisatie kan de klachten en signalen meenemen
in hun (extra) controles in het kader van het keurmerk. Een klacht bij SNF kan
ook in het Pools of Roemeens worden ingediend.
Vraag 5
Wat is uw reactie op de intimiderende controle door twee mannen van het
door Otto ingehuurde bedrijf Goodstay, waarbij de heren alles opzij schoven,
persoonlijke spullen doorzochten en een waterpijp in beslag namen? Wat is
uw reactie op het geven van waarschuwingen n.a.v. dit soort controles in de
privésfeer, waarbij drie waarschuwingen leidt tot vertrek?
Antwoord 5
Zaken die zijn afgesproken in het huurcontract dienen te worden nageleefd
door de verhuurder en huurder. Wanneer dit niet het geval is, kan een van
beide partijen naar de burgerlijk rechter stappen.
De verhuurder mag de woning niet te pas en te onpas betreden. Dit geldt ook
voor de gemeenschappelijke ruimte. De verhuurder kan alleen – tenzij in de
huurovereenkomst anders bepaald – toegang tot de woning vorderen als
sprake is van noodzakelijk onderhoud en de controle daarop of bij een
bezichtiging van belanghebbende en verhuurder. Het is uiteindelijk aan de
rechter om in individuele gevallen een oordeel te geven over het recht op
toegang van de verhuurder tot de woning; de feiten en de omstandigheden
van het geval dienen bij die beoordeling te worden betrokken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Mijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft uw Kamer
onlangs een brief2 gestuurd waarin zij ingaat op goed verhuurderschap.
Praktijken als intimidatie of misbruik onderdeel maken van tijdelijke contractvormen passen niet bij een sector, waarin een zo belangrijke functie als
wonen ligt besloten. Deze signalen zal zij meenemen in haar gesprek met de
sector dat nog voor de zomer zal plaatsvinden.
Vraag 6
Wilt u onderzoeken welk verdienmodel ten grondslag ligt aan de inhuur door
Otto van QualityStay voor reparaties en onderhoud, van CleanStay voor
onderhoud en van Huursnel voor onderverhuur en welke gevolgen dit heeft
voor de arbeidsmigranten die van deze huisvesting gebruik moeten maken?
Antwoord 6
Het staat een uitzendbureau dat huisvesting aanbiedt vrij om bedrijven in te
huren voor reparaties, onderhoud en verhuur. Ik zie geen aanleiding om hier
nader onderzoek naar te laten doen.
Vraag 7
Vindt u de huurprijs van bijna dertig euro per vierkante meter aanvaardbaar,
die arbeidsmigranten betalen voor een wooncontainer in Diemen, waar zij
met vijf personen in wonen, terwijl studenten voor geheel zelfstandige
wooncontainers nog geen 13 euro per vierkante meter kwijt zijn? Zo nee, wat
onderneemt u hiertegen?
Antwoord 7
In aanvulling op mijn antwoorden op vraag 3 en 4:
Met de voorwaarden die zijn gesteld voor inhoudingen in de Wet Aanpak
Schijnconstructies mag maximaal 25% van het minimumloon worden
ingehouden, naar rato van het aantal gewerkte uren. Daarbij wordt er met de
verplichte cao-afspraken over kwaliteit van de huisvesting een waarborg
gelegd voor een degelijke kwaliteit. Daarnaast kan de huurder naar de
huurcommissie stappen, indien de huurder van mening is dat de huurprijs
niet voldoet aan de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte en onderliggende
regelgeving.
Vraag 8
Hoe oordeelt u over het feit dat mensen thuis «stand-by» moeten zijn en elk
moment oproepbaar moeten zijn, maar daarvoor niet betaald krijgen? Vindt u
het aanvaardbaar dat werknemers een verbod wordt opgelegd om parttime
bij een andere werkgever aan de slag te gaan?
Antwoord 8
Ik realiseer mij dat er ongewenste situaties bestaan bij oproepkrachten,
waarbij nodeloze beschikbaarheid ook ten koste gaat van de mogelijkheden
van werkenden om bijvoorbeeld andere (deeltijd)banen te accepteren.
Daarom zijn in het regeerakkoord afspraken gemaakt om dit te voorkomen,
onder andere dat in deze situaties de werknemer binnen een bepaalde
termijn niet gehouden is gehoor te geven aan een oproep en dat bij een
afzegging recht op loon ontstaat. Zoals in mijn brief van afgelopen december
is aangekondigd, verwacht ik u het wetsvoorstel waarin deze maatregelen zijn
opgenomen de tweede helft van 2018 naar uw Kamer te sturen. Ook door de
uitzendbranche zelf zijn maatregelen genomen om een betere balans te
krijgen tussen de inkomenszekerheid van de uitzendkracht en de gevraagde
beschikbaarheid van de uitzendonderneming. Hierover zijn per 1 januari 2018
bepalingen opgenomen in de ABU-cao en de NBBU-cao.
Vraag 9
Deelt u de mening dat het ontoelaatbaar is dat een jobcoach van Otto een
zieke werknemer telkens belt om weer aan de slag te gaan en vervolgens
dwingt om ontslag te nemen?

2

Kamerstuk 32 847, nr. 334

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Een werknemer mag niet onder druk worden gezet door zijn werkgever om
weer aan het werk te gaan als hij nog niet voldoende hersteld is. Een zieke
werknemer kan bovendien niet gedwongen worden ontslag te nemen. Indien
een werkgever een werknemer op een onaanvaardbare wijze onder druk zet
in het kader van de re-integratie kan er onder omstandigheden sprake zijn
van ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever.3 Bij ontslag kan de
rechter in dat geval een billijke vergoeding aan de werknemer toekennen.
Vraag 10
Wat is uw mening over het feit dat Otto-medewerkers in distributiecentra
worden betaald volgens de winkel-cao en niet volgens de cao voor distributiecentra, waardoor ze onder meer toeslagen mislopen voor avond- en
nachtdiensten, stand-by staan en werken in de vriescel?
Antwoord 10
Op basis van de Waadi4 hebben uitzendkrachten recht op dezelfde arbeidsvoorwaarden als werknemers in gelijke of gelijkwaardige functies in dienst
van het bedrijf waar de uitzendkracht aan ter beschikking is gesteld (de
inlener). Bij de cao van de uitzender of de inlener kan hier – mits in duur
beperkt – van worden afgeweken. Ik ga er vooralsnog van uit dat Albert Heijn
en OTTO Workforce aan deze voorwaarden voldoen en dat Albert Heijn zich
ervan vergewist dat OTTO Workforce haar werknemers correct betaalt. Het is
niet aan mij om een uitspraak te doen over welke cao van toepassing is op
de arbeidsverhoudingen bij de inlener. De uitleg van de werkingssfeer van
een cao is aan cao-partijen.
Vraag 11
Wat is uw oordeel over de uitspraak van de logistiek directeur van Albert
Heijn: «Als de uitzendkracht het (de normen) echt zo erg zou vinden, dan zou
hij wel weggaan»?
Antwoord 11
Zoals gezegd is het de taak van de werkgever om voor goede arbeidsomstandigheden te zorgen en om de preventie van arbeidsrisico’s vorm te geven.
Daarbij dient de werkgever signalen van uitzendkrachten over de ervaren
arbeidsomstandigheden en de wens om deze te verbeteren serieus te nemen
en het vertrek van uitzendkrachten om deze reden te voorkomen.
Vraag 12
Wat is uw mening over het hoge percentage uitzendkrachten dat ongelukken
krijgt, waarbij zij veertig procent van het personeel uitmaken en vijftig
procent van alle ongelukken krijgen?
Antwoord 12
Het hogere percentage uitzendkrachten dat ongelukken krijgt hangt samen
met de aard van de verrichte werkzaamheden. Werknemers met een flexibel
contract hebben vaker te maken met fysiek belastend werk en ongunstige
omgevingsfactoren dan werknemers met een vast contract. Voorts hebben zij
over het algemeen minder autonomie bij het verrichten van hun werkzaamheden.
Uit de Arbobalans 2016 van TNO/CBS blijkt dat uitzendkrachten vaker te
maken hebben met een arbeidsongeval en met verzuim dan werknemers met
een vast contract (1,8% versus 1,4%). Er zijn meerdere wetten tot stand
gekomen om de positie van werknemers, waaronder flexwerkers, te
verbeteren. Ook zijn in het regeerakkoord afspraken gemaakt om werken
meer te laten lonen en mensen meer perspectief te geven op zekerheid. Zoals
in vraag 8 al aangekondigd verwacht ik het wetsvoorstel waarin deze
maatregelen zijn opgenomen de tweede helft van 2018 naar uw Kamer te
sturen.

3

Hugo Sinzheimer Instituut (HSI), Ernstig verwijtbaar handelen of nalaten in de Wwz,UvA:
Amsterdam, 2017.
4
Waadi, Wet allocatie arbeidskrachten door intermediars.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4

Vraag 13, 14 en 15
Waarom is er nog niet opgetreden tegen deze misstanden?
Gaat u zo snel mogelijk handhavend optreden tegen deze misstanden? Zo
nee, waarom niet?
In hoeverre spelen dezelfde misstanden bij vergelijkbare bedrijven? Gaat u
dat onderzoeken?
Antwoord 13, 14 en 15
Zoals ik op mijn antwoord op vraag 1 en 2 heb aangegeven is het de taak van
de werkgever om voor goede arbeidsomstandigheden te zorgen en om de
preventie van arbeidsrisico’s vorm te geven. Als de zorg van de werkgever
niet voldoet aan de wet kunnen werknemers, waaronder ook flexwerkers,
vakbond en ondernemingsraad zoals gezegd een klacht indienen bij de
Inspectie SZW. Deze meldingen worden in de risico-analyse betrokken. Een
melding door een vakbond of ondernemingsraad leidt altijd tot onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

5