Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 2048

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR LANGDURIGE ZORG EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 april 2023
In mijn brieven van 16 december 20221 en 1 februari 20232 heb ik uw
Kamer toegelicht dat het kabinet de morele verplichting voelt om een
specifieke groep zorgmedewerkers met langdurige post-COVID klachten
aanvullend financieel te ondersteunen. De afgelopen periode heb ik alle
voorbereidingen in gang gezet om te komen tot een regeling voor deze
groep. Zoals toegezegd in het debat van 1 februari 20233 informeer ik uw
Kamer met deze brief over de vormgeving van deze regeling, waaronder
de contouren, de uitvoering en de planning. Tot slot geef ik, zoals
toegezegd in het debat van 8 maart 20234, een reactie op het vonnis van
de voorzieningenrechter naar aanleiding van het kort geding dat is
aangespannen door FNV en CNV inzake dit onderwerp.
1. Contouren van de regeling
Het kabinet betreurt het ten zeerste dat er mensen zijn met langdurige
post-COVID klachten, waardoor zij ingrijpende gevolgen ervaren voor hun
werk- en privéleven. Dat geldt te meer voor zorgmedewerkers die zich
tijdens de eerste coronagolf hebben ingezet om COVID-19-patiënten te
blijven verzorgen, ondanks alle onzekerheden over de gezondheidsrisico’s
die het nieuwe virus met zich meebracht. Voor een specifieke groep
zorgmedewerkers (zie onderstaand) voelt het kabinet de morele
verplichting om hen aanvullend financieel te ondersteunen middels een
regeling. Deze regeling komt niet voort uit vermeende aansprakelijkheid
van de Staat. Daarover heeft de Afdeling Advisering van de Raad van
State, naar mijn mening terecht, geconcludeerd dat de werkgever of

1

Kamerstuk 25 295, nr. 1987
Kamerstuk 25 295, nr. 2011
3
Debat over het eerste deelrapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid inzake de coronacrisis (Handelingen II 2022/23, nr. 47, item 12)
4
Debat EU-Gezondheidsraad (formele EU-Gezondheidsraad 14 maart 2023) (Kamerstuk
21 501-31, nr. 697)
2

kst-25295-2048
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 295, nr. 2048

1

opdrachtgever de eerste aansprakelijke partij is voor de schade die is
ontstaan als gevolg van een ziekte opgelopen tijdens het werk.
Afbakening doelgroep
In de Kamerbrieven van 16 december 2022 en 1 februari 2023 is toegelicht
welke specifieke groep zorgmedewerkers het kabinet voornemens is
aanvullend financieel te ondersteunen. Samengevat gaat het om:
Zorgmedewerkers
1) die in de eerste golf van de coronapandemie veelvuldig en intensief
zorg hebben verleend aan COVID-patiënten en/of daar nauw
betrokken bij waren (maart tot en met juni 2020);5
2) die langer dan twee jaar post-COVID klachten ondervinden die zijn
vastgesteld door een arts volgens de actuele beroepslijn6 en als
gevolg hiervan minder of helemaal niet meer kunnen werken,
blijkend uit een WIA-beoordeling of vergelijkbaar, en
3) vanwege een arbeidsrelatie (in vaste dienst, ingehuurd of met een
tijdelijk dienstverband) gedurende de periode van maart 2020 tot en
met juni 2020 werkten voor of in opdracht van een werkgever in de
branches7:
C de verzorgings- en verpleeghuizen8,
C de (universitaire) ziekenhuizen,
C de gehandicaptenzorg,
C de wijkverpleging,
C de geboortezorg,
C de ambulancezorg,
C de intramurale jeugdzorg,
C de justitiële inrichtingen (alleen medisch, BIG-geregistreerd
personeel),
C de intramurale geestelijke gezondheidszorg, of
C de huisartsenzorg.
Het kabinet is zich er uiteraard van bewust dat een veel grotere groep in
de samenleving grote gevolgen ondervindt als gevolg van langdurige
post-COVID klachten. Voor iedereen in Nederland zet het kabinet zich in
om hen zo goed als mogelijk te ondersteunen door bijvoorbeeld het doen
van onderzoek naar de diagnose en behandeling van de klachten en het
(tijdelijk) vergoeden van paramedische herstelzorg.
Hoogte van de aanvullende financiële ondersteuning
Zorgmedewerkers vallende onder de bovenstaande afbakening kunnen in
aanmerking komen voor aanvullende financiële ondersteuning van
€ 15.000 per persoon. Deze financiële ondersteuning is aanvullend op de
ondersteuningsmaatregelen voor iedereen met post-COVID klachten én
op het stelsel van sociale zekerheid voor iedere werknemer die meer dan
5

Het gaat hier zowel om de handen aan het bed – de verpleegkundigen, de verzorgenden en de
artsen die de directe zorg verleenden – als de handen voor het bed – de mensen die op de
werkvloer de zorg mogelijk maakten en daarvoor veelvuldig en intensief verbleven in ruimten
waar voor COVID-patiënten werd gezorgd, bijvoorbeeld diegenen die de kamers van COVIDpatiënten schoonmaakten.
6
In de actuele richtlijn van de NHG gaat het om langdurige klachten na COVID-19, waaronder
vermoeidheid of verminderde inspanningstolerantie, spiermassa- of spierkrachtverlies,
disfunctioneel ademen, cognitieve klachten zoals vergeetachtigheid en moeite met concentreren en/of reuk- en smaakstoornissen. In dit geval gaat het om zorgmedewerkers die deze
klachten langer dan twee jaar ervaren met als gevolg dat zij minder of helemaal niet meer
kunnen werken.
7
Het defensiepersoneel dat tijdens de eerste golf is ingezet in de reguliere zorg valt ook onder
deze doelgroep.
8
Inclusief eerstelijns verblijf en geriatrische revalidatiezorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 295, nr. 2048

2

twee jaar ziek is. Voor de bepaling van de hoogte is een vergelijking
gemaakt met recent door de
Staat verstrekte onverplichte tegemoetkomingen. In dit geval is besloten
om aansluiting te zoeken bij de tegemoetkoming in verband met de grote
gevolgen van de Q-koortsuitbraak.9 Er zijn immers grote gelijkenissen met
de casuïstiek van de Q-koorts(patiënten). Dat is gelegen in het volgende:
De gezondheidsklachten werden beiden veroorzaakt na het doormaken
van een infectie die tot dan toe relatief onbekend was. Een van de
ziektebeelden dat ontstaat na een Q-koortsbesmetting, namelijk die van
het Q-koortsvermoeidheidssyndroom (QVS), toont gelijkenissen met het
ziektebeeld van post-COVID; in beide gevallen gaat het onder andere vaak
om langdurige vermoeidheidsklachten als gevolg van een doorgemaakte
infectie. De gevolgen van de ziekte zijn daarmee ook vergelijkbaar; in
beide gevallen ervaart men verlies van gezondheid en daardoor verlies
van werk en kwaliteit van leven. Daarom acht het kabinet de gekozen
hoogte van het bedrag passend. Interdepartementaal wordt verkend of de
regeling tijdelijk uitgezonderd kan worden bij vermogenstoetsen, zodat
het ontvangen van de eenmalige aanvullende financiële ondersteuning
geen nadelige effecten kan hebben voor onder andere toeslagen.
2. Uitvoering van de regeling
Met de uitvoeringsorganisatie Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I) is reeds gestart met de voorbereiding van de uitvoering
van deze regeling. Hierbij wordt overleg gevoerd met het UWV over
eventuele uitwisseling en verificatie van gegevens die nodig zijn bij de
beoordeling van de aanvragen. De uitvoering van de regeling is en blijft
echter complex, omdat geen enkele organisatie de doelgroep zonder
verdere uitvraag in beeld heeft. Voor het ontvangen van de aanvullende
financiële ondersteuning zal de aanvrager informatie moeten aanleveren,
waarna een beoordeling zal plaatsvinden door DUS-I. Indien nodig kan
een medische commissie worden ingericht. Bij het opvragen van stukken
ter beoordeling van de aanvraag zal een constante afweging gemaakt
moeten worden tussen enerzijds het beperken van de administratieve last
voor de aanvrager en anderzijds het zoveel mogelijk voorkomen van
misbruik en oneigenlijk gebruik. Daarbij komt het belangrijke aspect dat
de privacy van de zorgmedewerker als aanvrager gewaarborgd blijft.
Bij het uitwerken van de regeling wordt uitgegaan van het opvragen van
de onderstaande informatie ter beoordeling of de aanvrager in
aanmerking komt voor een aanvullende financiële ondersteuning. Deze
voorwaarden worden nader gepreciseerd in de regeling.
1) DigiD-inlog en aanvullende noodzakelijke informatie ter authenticatie
van de identiteit van de aanvrager;
2) Een kopie van de arbeidsovereenkomst, waaruit blijkt dat deze
persoon tijdens de eerste golf veelvuldig en intensief heeft gewerkt
als zorgmedewerker bij een zorgaanbieder vallende onder de
afbakening. Indien een persoon werkzaam was via een opdrachtconstructie, bijvoorbeeld via uitzend- of detacheringsbureau, dan is
tevens een overeenkomst van opdracht nodig tussen de uitlenende
partij (de werkgever/ZZP) en de inlenende partij (de zorgaanbieder).
Als uit de arbeidsovereenkomst of opdrachtconstructie niet direct
blijkt dat het gaat om een beroep/functie met veelvuldig en intensief
contact met COVID-patiënten, dan zal de zorgaanbieder dit moeten
verklaren;
3) Een uitdraai van het arbeidsverleden in 2020 (via Mijn UWV) ter
verificatie van de arbeidsovereenkomst of een vergelijkbaar
9

Beleidsregel tegemoetkoming Q-koorts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 295, nr. 2048

3

4)

5)

document voor personen die werkzaam waren via een opdrachtconstructie;
Een kopie van de WIA-toekenningsbeschikking, WIAafwijzingsbeschikking met als reden <35% arbeidsongeschikt of een
vergelijkbaar document (van een (private) verzekering), waaruit blijkt
dat deze persoon ziek is geworden tijdens de eerste golf én na twee
jaar arbeidsongeschikt is geraakt.
Een bewijs van een arts dat de persoon in kwestie kampt met
langdurige klachten na COVID-19. Dit blijkt bij voorkeur uit de
diagnose vastgelegd tijdens de WIA-beoordeling. De langdurige
post-COVID klachten moet in ieder geval vastgelegd zijn voor de
inwerkingtreding van de regeling.

De WIA-beschikking (punt 4) is nodig om te kunnen beoordelen of er
sprake is van ziekte ontstaan in de eerste golf én of iemand na twee jaar
hierdoor arbeidsongeschikt is geraakt. In Nederland kunnen werknemers
en ZZP’ers met een verzekering bij het UWV een WIA-beoordeling
aanvragen als zij langer dan twee jaar ziek zijn. Er zijn echter drie groepen
die wel minimaal twee jaar ziek kunnen zijn en daarom gevolgen kunnen
ondervinden voor hun inzetbaarheid, maar geen WIA-beschikking kunnen
overleggen: werknemers waarvan de werkgever vrijwillig loon heeft
doorbetaald na het tweede ziektejaar en privaat verzekerde en onverzekerde ZZP’ers. Er is uitvoerig verkend in hoeverre zij objectief en verifieerbaar kunnen aantonen dat zij arbeidsongeschiktheid zijn geraakt.
Voor de eerste doelgroep, werknemers met vrijwillige loondoorbetaling,
zal een kopie van de vrijwillige loondoorbetaling van het UWV volstaan
als daaruit blijkt dat de aanvrager werkzaam is of was bij een zorgaanbieder én ziek is geworden tijdens de eerste golf waarna hij of zij een
WIA-uitkering ter beoordeling van arbeidsongeschiktheid had kunnen
aanvragen. Hiermee kan objectief worden getoetst op de voornoemde
inhoudelijke maatstaven. Voor de tweede doelgroep, de privaatverzekerde
ZZP’ers, wordt momenteel verkend in hoeverre zij een objectief en
verifieerbaar bewijs van hun private verzekeraar kunnen overleggen om te
beoordelen of daadwerkelijk sprake is van twee jaar ziekte en arbeidsongeschiktheid als gevolg van langdurige post-COVID klachten.
De verkenning voor de ZZP’ers zonder arbeidsongeschiktheidsverzekering
heeft echter nog niet geleid tot een geschikt alternatief voor de
WIA-beschikking. Deze doelgroep valt niet onder het stelsel van
werknemersverzekeringen en heeft geen private verzekering afgesloten,
waardoor de arbeidsongeschiktheid niet formeel is vastgelegd. De
omvang van deze groep is mij onbekend. Gelet op het risico van misbruik
en oneigenlijk gebruik, alsmede de houdbaarheid van de werklast voor de
uitvoeringsorganisatie, is een dergelijk objectief en verifieerbaar bewijs
wel noodzakelijk. Gelet op het belang van een werkbare en uitvoerbare
regeling, is om die reden besloten om vast te houden aan de voorwaarde
om een WIA-beschikking of zeer vergelijkbaar document op te vragen. Dat
heeft als gevolg dat ZZP’ers zonder arbeidsongeschiktheidsverzekering
niet kunnen voldoen aan de voorwaarden in de regeling. Hoezeer ik ook
begrijp dat dit voor sommige zorgmedewerkers een teleurstelling is, moet
ik ook de uitvoerbaarheid van de regeling bewaken. Daarom kan ik op dit
moment de onverzekerde ZZP’ers niet includeren in de regeling. Wel
hecht ik eraan om op korte termijn hierover in gesprek te gaan met de
vertegenwoordiging van ZZP’ers in de zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 295, nr. 2048

4

3. Planning van de regeling
De regeling wordt voor het einde van dit tweede kwartaal bekend
gemaakt. Dit houdt onder meer in dat deze regeling wordt opengesteld
voor internetconsultatie, zodat suggesties kunnen worden gedaan om de
kwaliteit en uitvoerbaarheid van deze regeling te verbeteren. Deze
internetconsultatie is een standaard onderdeel van het wetgevingsproces
omtrent nieuwe regelingen. Een gemiddelde internetconsultatie duurt
minimaal vier, maar gemiddeld zes weken. Het streven is om de definitieve regeling rond de zomer te publiceren in de Staatscourant.
Daarnaast wordt komende periode verder gewerkt om de uitvoering zo
spoedig mogelijk in gereedheid te brengen door onder meer het inrichten
van het aanvraagsysteem. Ook worden daarvoor noodzakelijke stappen
doorlopen zoals het opstellen van een risicoanalyse en het uitvoeren van
een regeldruk- en uitvoeringstoets. Zodra de regeling is gepubliceerd in
de Staatscourant, wordt gestart met de communicatie richting zorgmedewerkers die mogelijk in aanmerking komen, zodat zij zich kunnen
voorbereiden op het doen van een aanvraag. Het streven is om het
aanvraagloket bij DUS-I vanaf september 2023 open te stellen.
4. Reactie vonnis voorzieningenrechter Den Haag
Tot slot is mij verzocht te reageren op het vonnis van de voorzieningenrechter te Den Haag. De vakbonden FNV en CNV hebben op 20 januari
2023 een kort geding aangespannen tegen het Ministerie van VWS en
SZW. Daarin vorderden zij van de Staat een bedrag te betalen van
€ 22.839 per zorgmedewerker die in 2020 ziek is geworden door een
COVID-besmetting en die het werk (gedeeltelijk) niet meer kan verrichten,
als voorschot voor de vergoeding van de door die zorgmedewerker
geleden schade. Daarnaast gebieden zij de Staat om binnen 14 dagen na
de betekening van het vonnis met de vakbonden in overleg te treden om
daarin te onderzoeken op welke wijze een regeling om zorgmedewerkers
met post-COVID financieel tegemoet te komen kan worden vormgegeven,
met als uitgangspunt dat die regeling niet afhankelijk kan zijn van
financiële bijdragen van derden.
Op 8 maart 202310 heeft de Rechtbank Den Haag uitspraak gedaan. FNV
en CNV zijn niet in het gelijk gesteld. In het vonnis overweegt de
Rechtbank Den Haag onder andere als volgt: de vordering van de
vakbonden tot vergoeding van schade voor zorgpersoneel met
post-COVID kan niet worden toegewezen in een zogenaamde collectieve
actie-procedure. Of voor gedupeerde zorgmedewerkers een recht op
vergoeding van schade bestaat moet van geval tot geval worden
beoordeeld. Daarvoor is een beoordeling nodig aan de hand van ieders
concrete situatie. De voorzieningenrechter kan daarom geen oordeel
geven over de vraag of, en in welke gevallen, eventuele schade is toe te
rekenen aan onrechtmatig handelen van de Staat. Ook is er geen
juridische grond aan te wijzen die de Staat verplicht met de vakbonden in
overleg te treden, zodat ook de daartoe strekkende vordering wordt
afgewezen.
De uitspraak van de Rechtbank is in lijn met het standpunt dat de Staat
heeft ingenomen tijdens de procedure. Het sluit tevens aan bij de richting
die het kabinet heeft gekozen om een regeling te treffen voor een
specifieke groep zorgmedewerkers met langdurige post-COVID klachten.

10

Uitspraak Rechtbank Den Haag d.d. 8 maart 2023; ECLI:NL:RBDHA:2023:2686 – Rechtbank Den
Haag, 08-03-2023 / C/09/641239 / KG ZA 23/38

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 295, nr. 2048

5

De komende periode werk ik daarom onverminderd verder aan de
regeling en de uitvoering daarvan.
Hopende uw Kamer hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Hoogachtend,
de Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 295, nr. 2048

6