Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 352

Uitvoering en evaluatie Participatiewet

Nr. 50

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 december 2016
Inleiding
In deze brief geef ik een beeld van de uitvoering van de Participatiewet.
Hiermee doe ik mijn toezegging gestand om u hier jaarlijks over te
informeren.1 Dit beeld is mede gebaseerd op de meest actuele
CBS-gegevens. Deze gegevens zijn opgenomen in de bijlage van deze
brief onder «Kwantitatief beeld van de uitvoering». Ook geef ik in deze
brief een reactie op het rapport van de Inspectie SZW «Als je ze loslaat,
ben je ze kwijt» over arbeidsondersteuning aan jonggehandicapten (zie
bijgevoegd rapport)2. En informeer ik u over de stand van zaken herindeling Wajong.
Daarnaast kom ik met deze brief tegemoet aan de toezeggingen, die ik
gedaan heb tijdens het AO van 27 oktober, om u te informeren over de
pilot inkoop van diensten en de evaluatie AMvB experimenten (Kamerstuk
34 352, nr. 49). Ook ga ik in op twee verzoeken van uw Kamer naar
aanleiding van een onderzoek naar de kostendelersnorm in Amsterdam,
en informeer ik u over de toepassing van de kostendelersnorm in de
Toeslagenwet. Tenslotte maak ik van de gelegenheid gebruik om uw
Kamer te informeren over de ontwikkelingen rond brutering van de
bijstand, een door gemeenten aangedragen oplossingsrichting om tijdelijk
en deeltijdwerk vanuit de bijstand eenvoudiger te faciliteren.
In mijn twee Kamerbrieven van 14 oktober ben ik reeds ingegaan op de
invoering van de Praktijkroute voor de banenafspraak, de laagste
loonschalen en de middelen voor de uitvoering van de Wsw.3 Daarom
komen deze onderwerpen niet aan de orde in deze brief. Ik stuur uw
Kamer voor de begrotingsbehandeling SZW separaat een brief over de
1

Kamerstuk 34 352, nr. 1
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
3
Kamerstuk 34 352, nrs. 40 en 41
2

kst-34352-50
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

1

middelen Wsw en beschut werk, naar aanleiding van mijn toezeggingen
bij de plenaire behandeling op 23 november (Handelingen II 2016/17, nr.
26, debat over verplichten van beschermd werk) van het wetsvoorstel tot
Wijziging van Participatiewet en enkele andere wetten in verband met het
verplichten van beschut werk en met betrekking tot het quotum van
arbeidsbeperkten en het openstellen van de Praktijkroute.4
Beeld uitvoering Participatiewet
De Participatiewet heeft als doel om mensen, zonder of met een arbeidsbeperking, aan het werk te helpen en een bijstandsuitkering te verstrekken
indien zij niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. De wet
kent veel beleidsruimte aan gemeenten toe, om samen met andere
partners, ondersteuning op maat te bieden en steeds beter in te spelen op
de nieuwe doelgroep jonggehandicapten. Daarbij is het van belang te
beseffen dat het een ontwikkelingsproces is om de nieuwe doelgroep
effectief te ondersteunen naar werk. Er is hierbij sprake van een geleidelijke groei van de instroom van de nieuwe doelgroep van de Participatiewet. Jaarlijks komt er een nieuw cohort bij, die voorheen een beroep
zou hebben gedaan op de Wsw of de Wajong. Pas na verloop van tijd
wordt het structurele niveau bereikt. Gemeenten gaven tijdens de
interviews in de eerste helft van 2015 aan een periode van één tot twee
jaar nodig te hebben om de transitie te maken die de Participatiewet van
hen vraagt.
Deze brief laat de ontwikkelingen zien ten opzichte van mijn eerdere brief
van 27 november 2015. Er zijn duidelijk stappen vooruit gezet. Zo hebben
de werkgevers van markt en overheid de afgesproken aantallen banen uit
de banenafspraak voor 2015 ruim gehaald. Ook constateert de Inspectie
SZW op basis van een representatief onderzoek onder gemeenten en vsoen proscholen dat gemeenten schoolverlaters met een arbeidsbeperking
afkomstig van de vso- en proscholen goed in beeld hebben. Bij de meeste
gemeenten is er sprake van een warme overdracht van deze schoolverlaters van school naar gemeente. Er komen ook intensievere vormen van
(veelal regionale) samenwerking voor tussen scholen en gemeenten,
gericht op een structureel betere aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt en het creëren van stages en banen voor de doelgroep. Gemeenten
zijn in deze intensievere vorm van samenwerking ook bereid te investeren
als de jongere nog op school zit.
De meest actuele CBS-gegevens laten zien dat het aantal voorzieningen
en het aantal mensen met een voorziening op peil blijft. De Inspectie
constateert ook dat de meerderheid van de gemeenten – zij het vaak
begrensd – de belangrijke instrumenten loonkostensubsidie, jobcoaching
en proefplaatsing vaak of altijd inzet. Het verstrekken van loonkostensubsidies voor de Participatiewet begint volgens de CBS-cijfers op gang te
komen. Er is sprake van een stijgende lijn. Daarnaast is via bestuurlijke
afspraken met partijen die deel uitmaken van de Werkkamer en het daarop
aansluitende wetsvoorstel stroomlijning loonkostensubsidie Participatiewet actie ondernomen naar aanleiding van signalen uit de praktijk die
wezen op belemmeringen voor de toepassing van loonkostensubsidie. De
Inspectie wijst hier ook op in haar rapportage. Ik verwacht voor de
toekomst een positief effect op de inzet van het instrument loonkostensubsidie vanwege de maatregelen op grond van het wetsvoorstel
stroomlijning loonkostensubsidie Participatiewet.5 Een onderdeel van het
wetsvoorstel is ook het structureel beschikbaar maken van de no-riskpolis
voor mensen uit de gemeentelijke doelgroep banenafspraak en beschut
4
5

Kamerstuk 34 578, nr. 2
Kamerstuk 34 514, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

2

werk. Deze maatregel is er op gericht de werkgevers zoveel mogelijk te
ontlasten bij het aannemen van mensen met een arbeidsbeperking en zo
zorg te dragen voor structurele banen.
Er is echter ook een aantal aandachtspunten die van belang zijn om met
alle betrokken partijen aan te pakken. Ten eerste het aantal beschutte
werkplekken dat ver achterblijft bij de ramingen. Daarom heb ik een
wetsvoorstel bij uw Kamer ingediend dat gemeenten verplicht om
beschutte werkplekken te realiseren, aansluitend bij de behoefte.6 Met dit
wetsvoorstel heeft uw Kamer op 29 november ingestemd. Hiermee wordt
ook tegemoetgekomen aan het aandachtspunt uit de rapportage van de
Inspectie dat gemeenten bepaalde groepen jonggehandicapten geen
ondersteuning bieden naar betaald werk. Ten tweede wil ik met deze wet
ook het creëren van banen voor de doelgroep waar mogelijk verder
vereenvoudigen. Daarom wordt met deze wet ook de praktijkroute
ingevoerd. Met de praktijkroute kunnen mensen via een gevalideerde
loonwaardemeting door de gemeente op de werkplek worden toegelaten
tot het doelgroepenregister voor de banenafspraak.
Een derde aandachtspunt is de beschikbaarheid en vindbaarheid van
kandidaten voor de banenafspraak. Het mag niet zo zijn dat werkgevers
die passend werk aanbieden geen kandidaten krijgen omdat kandidaten
niet vindbaar zijn. Voor de banenafspraak biedt de Kandidatenverkenner
hiervoor een oplossing. De Kandidatenverkenner maakt het voor
werkgevers mogelijk om in geanonimiseerde klantprofielen naar geschikte
kandidaten te zoeken. Inmiddels staan bijna 60.000 mensen met een
profiel in de Kandidatenverkenner. Essentieel is dat blijvend wordt
geïnvesteerd in kennis van het klantenbestand en het opstellen en
beschikbaar maken van klantprofielen zodat kandidaten vindbaar zijn.
Vooral gemeenten moeten een grote inhaalslag maken. De Programmaraad ondersteunt gemeenten en arbeidsmarktregio’s hierbij met de
inzet van een vliegende brigade. Om regio’s zicht te geven op de
voortgang, publiceert de Programmaraad begin februari 2017 cijfers over
het aantal klantprofielen dat per arbeidsmarktregio vindbaar is via de
Kandidatenverkenner. Voor de langere termijn werk ik met landelijke
partijen en de arbeidsmarktregio’s aan een gezamenlijke aanpak om
matchen op werk in brede zin duurzaam te verbeteren. Zie ook mijn brief
van 27 oktober.7 Ik doe er alles aan om in overleg met betrokken partijen
eventuele knelpunten in de wetgeving en de uitvoeringsprocessen weg te
nemen. Hierbij luister ik goed naar alle partijen in de uitvoering om er
voor te zorgen dat de afgesproken aantallen banen gerealiseerd worden.
Deze constructieve wisselwerking tussen beleid en uitvoering draagt bij
aan de gewenste cultuuromslag om een inclusieve arbeidsmarkt te
realiseren.
Ik blijf de uitvoering van de Participatiewet monitoren en evalueren. Op dit
moment bereiden de onderzoeksbureaus samen met de klankbordgroepen de tweede ronde van ervaringsonderzoeken onder cliënten,
werkgevers en gemeenten voor.8 Deze ervaringsonderzoeken worden de
eerste helft van 2017 uitgevoerd. In deze onderzoeken wordt onder meer
de arbeidsondersteuning aan de doelgroep van de Participatiewet
gemonitord, de inzet van de instrumenten zoals beschut werk, loonkostensubsidie en jobcoach, de regionale samenwerking, de werkgeversdienstverlening en de vormgeving van de cliëntenparticipatie. Over de

6

Kamerstuk 34 578, nr. 2
Kamerstuk 29 544, nr. 745
8
Zie voor de uitkomsten van de eerste ronde ervaringsonderzoeken de brief die op 27 november
naar uw Kamer is gestuurd, Kamerstuk 34 352, nr. 1
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

3

uitkomsten van deze ervaringsonderzoeken wordt u in het najaar van 2017
geïnformeerd.
CBS start binnenkort met de meting van uitval naar ZW/WW van
baanstarters uit de eerste jaargroep van de Participatiewet, de jaargroep
2015. Via die meting zal in september/oktober 2017 kunnen worden
vastgesteld of de eerder vastgestelde grenswaarde wordt overschreden. U
wordt hierover ook in het najaar van 2017 geïnformeerd.
In het wetsvoorstel verplichten beschut werk en openstellen praktijkroute,
waarmee uw Kamer op 29 november heeft ingestemd, is naar aanleiding
van een amendement vastgelegd dat de doeltreffendheid en de effecten
van deze wet in de praktijk worden geëvalueerd.9 Een verslag hiervan
wordt in 2019 aan de Tweede Kamer gestuurd.
Het SCP rondt op dit moment de eerste fase van de eindevaluatie
Participatiewet af. In deze eerste fase beschrijft SCP de probleemanalyse
en de beleidstheorieën die ten grondslag liggen aan de Participatiewet en
werkt het SCP de effectiviteitmeting nader uit. Er is een start gemaakt met
de tweede fase waarin de effectiviteitmeting en de doelgroepanalyse
wordt uitgevoerd. Hiermee wordt nagegaan of de doelstellingen van de
Participatiewet zijn behaald. De eindevaluatie wordt in 2019 opgeleverd.
Ik constateer al met al dat er stappen vooruit worden gezet, maar dat we
er zeker nog niet zijn. Ik roep alle betrokken partijen om in overleg met
elkaar door te gaan met de transformatie die met de Participatiewet
beoogd wordt. Om ervoor te zorgen dat mensen met een arbeidsbeperking de kans krijgen te participeren in de samenleving, bij voorkeur
met betaald werk bij een reguliere werkgever. Door te werken kunnen
mensen in hun eigen inkomen voorzien, kunnen ze bijdragen aan de
samenleving en krijgen ze een gevoel van eigenwaarde. Dit is wat we
nastreven met een inclusieve arbeidsmarkt.
Beleidsreactie Inspectie SZW-rapport arbeidsondersteuning aan
jonggehandicapten
Inleiding
De Inspectie SZW heeft op mijn verzoek onderzocht of gemeenten de
groep jongeren met een arbeidsbeperking in beeld heeft en de ondersteuning geeft om hen naar werk toe te leiden. Het is voor deze groep
jongeren heel belangrijk dat zij een goede start maken op de arbeidsmarkt. Als deze start goed verloopt, zijn hun toekomstperspectieven ook
beter. Gezien het belang hiervan wil ik goed zicht blijven houden op de
begeleiding van deze jongeren naar werk. Deze rapportage «Als je ze
loslaat, ben je ze kwijt» is een vervolgonderzoek naar de begeleiding door
gemeenten van hun nieuwe doelgroep. Het eerste onderzoek heeft zijn
weerslag gekregen in het Inspectierapport «De weg naar extra banen» dat
de Kamer op 12 september 2016 is aangeboden.10 In deze brief ben ik
uitgebreid ingegaan op de resultaten van dit rapport. Het bijgevoegd
vervolgonderzoek «Als je ze loslaat, ben je ze kwijt» is gebaseerd op een
enquête onder 89 gemeenten en groepsgesprekken met 10 centrumgemeenten (zowel de beleid- als de uitvoeringskant), in aanwezigheid van
vso- en proscholen. Deze activiteiten zijn uitgevoerd in juni en juli 2016.
Daarnaast is op basis van de resultaten van de enquête en de groepsgesprekken met gemeenten en scholen een online discussie gehouden
onder vso- en proscholen in augustus en september 2016.
9
10

Kamerstuk 34 578, nr. 16
Kamerstuk 34 352, nr. 37

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

4

Onderzoeksresultaten
De Inspectie SZW constateert in deze rapportage dat gemeenten steeds
beter bekend raken met de nieuwe doelgroep. Gemeenten en vso- en
proscholen werken op dit punt steeds beter samen, daar zijn afgelopen
jaar flinke stappen in gemaakt. Bij de meeste gemeenten is er sprake van
een warme overdracht van de schoolverlaters van school naar gemeente.
Er komen ook intensievere vormen van (veelal regionale) samenwerking
voor tussen scholen en gemeenten, gericht op een structureel betere
aansluiting van onderwijs en arbeidsmarkt en het creëren van stages en
banen voor de doelgroep. Gemeenten zijn in deze intensievere vorm van
samenwerking ook bereid te investeren als de jongere nog op school zit.
Gemeenten hebben schoolverlaters met een arbeidsbeperking afkomstig
van de vso- en proscholen goed in beeld.
Andere groepen zoals schoolverlaters die niet afkomstig zijn van vso- en
pro-scholen, nuggers en jongeren die na werk weer uitvallen zijn blijkens
de rapportage minder goed in beeld. Gemeenten zijn zich volgens de
Inspectie bijvoorbeeld vaak (nog) niet bewust van hun wettelijke verantwoordelijkheid voor de begeleiding van de jongeren die tot de doelgroep
loonkostensubsidie behoren en na uitval na werk een uitkering ontvangen
van UWV. Diverse gemeenten ondernemen activiteiten om bovengenoemde groepen beter in beeld te krijgen, maar de verschillende partijen
in het netwerk van de jongeren zijn nog zoekende naar hun precieze rol
daarbij. De rol van het RMC is hierin ten tijde van het onderzoek veelal
nog beperkt. Wat betreft de samenwerking met scholen is ruimte voor
verbetering. Scholen ervaren soms te vaak wisselende aanspreekpunten
bij gemeenten. De uitdaging ligt in een betere regionale coördinatie vanuit
de centrumgemeenten met daarbij ook een actieve rol van de andere
gemeenten om hun bijdrage te leveren aan de invulling van de regionale
samenwerking. De Inspectie ziet hier overigens goede voorbeelden van.
De Inspectie constateert dat de meerderheid van de gemeenten – zij het
vaak begrensd – de belangrijke instrumenten loonkostensubsidie,
jobcoaching en proefplaatsing vaak of altijd inzet. Ook constateert zij dat
de meerderheid van de gemeenten jongeren met een lage arbeidsproductiviteit niet leidt naar betaald werk maar naar alternatieve vormen van
participatie zoals dagbesteding of vrijwilligerswerk. De Inspectie ziet hier
spanning met de uitgangspunten van de Participatiewet.
Financiële overwegingen spelen daarbij een rol, bijvoorbeeld omdat de
inzet van de loonkostensubsidie niet opweegt tegen de besparingen op de
uitkering. Dat blijkt uit het gegeven dat die gemeenten ondergrenzen van
loonwaarde hanteren bij de inzet van loonkostensubsidie. Maar ook de
overtuiging dat betaald werk geen haalbare kaart is voor deze groep, is
een overweging van gemeenten om hen niet naar betaald werk te
begeleiden. De Inspectie constateert verder dat de meerderheid van de
gemeenten de inzet van het instrument jobcoach in omvang en duur
begrenst waardoor de kans op duurzame participatie kleiner is. De inzet
van de jobcoach wordt verder verschillend vormgegeven. Een deel van de
gemeenten koopt de dienstverlening van een jobcoach in, een ander deel
vergoedt de werkgever kosten van begeleiding en een deel heeft eigen
jobcoaches om jongeren te begeleiden op de werkplek.
Gemeenten hebben over het algemeen het uitgangspunt dat jongeren
nooit «thuis op de bank komen te zitten» (sluitende aanpak). Als zij geen
werk hebben, dan krijgen zij bijvoorbeeld een traject om hun arbeidsmogelijkheden te ontwikkelen of op peil te houden, of ze krijgen tijdelijk een
plaats in de dagbesteding. De Inspectie constateert echter dat er
gemeenten zijn die onvoldoende middelen hebben of beschikbaar stellen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

5

om de jongeren een dergelijke voorziening aan te bieden. Voor die
jongeren is het een reëel risico dat zij hun (werknemers) vaardigheden
kwijtraken of zelfs uit beeld verdwijnen.
Beleidsreactie
Algemeen
Allereerst dank ik de Inspectie SZW voor deze rapportage. Zoals u weet
vind ik de begeleiding van kwetsbare jongeren met een arbeidsbeperking
naar werk belangrijk. Door te werken kunnen jongeren in hun eigen
inkomen voorzien, kunnen ze bijdragen aan de samenleving en krijgen ze
een gevoel van eigenwaarde. Dit is ook wat we nastreven met een
inclusieve arbeidsmarkt. Het is de verantwoordelijkheid van gemeenten
om de nieuwe doelgroep in beeld te krijgen en te begeleiden naar werk. Ik
vind het van belang dat gemeenten deze verantwoordelijkheid nemen en
deze jongeren door middel van maatwerk en met inzet van de nieuwe
instrumenten die de Participatiewet biedt, ondersteunen bij het vinden
van werk. Daarom heb ik de Inspectie SZW ook verzocht nader onderzoek
te doen naar de vraag of de gemeenten de jongeren met een arbeidsbeperking in beeld hebben en of zij deze groep actief oppakken.
De rapportage laat positieve ontwikkelingen zien ten opzichte van de
eerdere rapportage van de Inspectie «De weg naar extra banen»
(Kamerstuk 34 352, nr. 37): het blijkt dat er stappen vooruit zijn gezet.
Tegelijk benoemt de Inspectie ook een aantal aandachtspunten die van
belang zijn om met alle betrokken partijen aan te pakken. De Participatiewet kent daarbij veel beleidsruimte aan gemeenten toe, om samen met
andere partners, beleid op maat te bieden en steeds beter in te spelen op
de nieuwe doelgroep.
Samenwerking vso/pro-scholen en gemeenten; jongeren in beeld
Ik ben blij met de constatering dat gemeenten stappen vooruit hebben
gemaakt in de ondersteuning van hun nieuwe doelgroep. De overgrote
meerderheid van de gemeenten (80 procent van de gemeenten) heeft de
jongeren in zijn gemeente vroegtijdig, veelal op school, al in beeld.
Daardoor zijn gemeenten volgens de Inspectie in staat om met de
begeleiding van de jongeren met een arbeidsbeperking al op de school of
direct bij instroom van de jongere in de uitkering te starten. Ook is er bij
verreweg de meeste gemeenten sprake van een warme overdracht tussen
de vso- en proscholen en gemeente. Ten opzichte van de vorige
rapportage van de Inspectie is er op dit punt veel werk verzet. Deze
overdracht is cruciaal voor een goede aansluiting tussen onderwijs en
arbeidsmarkt, zoals ook wordt bevestigd in het rapport van december
2015 van Regioplan over de regionale samenwerking rondom arbeidstoeleiding van kwetsbare jongeren. Eén van de succesfactoren die Regioplan
formuleert voor de samenwerking bij arbeidstoeleiding is dat de informatie over de leerling door de school wordt overgedragen aan de
gemeente en hierbij persoonlijk overleg plaatsvindt.
De rapportage laat ook zien dat ruim de helft van de gemeenten, zeker
grote gemeenten (60 procent van de grote gemeenten), de
vier-wekenzoektermijn wat betreft de arbeidsondersteuning niet
toepassen bij deze jongeren. De Participatiewet biedt gemeenten de
ruimte om jongeren al tijdens de vier-wekenzoektermijn te ondersteunen.
Dit is niet bij alle gemeenten bekend. Er zullen jongeren zijn die weinig tot
geen ondersteuning nodig hebben, maar er zullen er ook zijn die zonder
adequate ondersteuning van de gemeente na het verlaten van het
onderwijs de weg naar de arbeidsmarkt of naar een vervolgopleiding niet
kunnen vinden. Het is belangrijk dat gemeenten wat betreft het toepassen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

6

van de vier weken zoektijd en het aanbieden van ondersteuning vanuit
hun verantwoordelijkheid de juiste individuele afweging maken. Voor
jongeren met een beperking is een continue begeleiding essentieel.
Bij intensieve samenwerkingsvormen zijn gemeenten ook bereid te
investeren in de jongeren die nog op school zitten. Bij sommige
gemeenten gaat de begeleiding ook door als de jongere werkt met een
loonkostensubsidie en weer uitvalt uit dat werk. Daardoor krijgt de
jongere blijvende ondersteuning, wat erg belangrijk is voor vooral deze
groep jongeren met een arbeidsbeperking. Zoals de Inspectie ook
aangeeft in zijn rapportage zijn gemeenten wettelijk verplicht om mensen
die met loonkostensubsidie werken en vervolgens uitvallen arbeidsondersteuning te bieden als er geen werkgever meer is.11
De Inspectie merkt ook op dat er in de praktijk onduidelijkheid lijkt te zijn
over de nazorgtaak van scholen. Wat dit betreft geldt als uitgangspunt dat
de scholen verantwoordelijk zijn zolang leerlingen nog op school zitten.
De nazorgverplichtingen zijn als volgt geregeld. Voor het pro en mbo geldt
dat er geen wettelijke nazorgplicht is, voor het vso is een beperkte nazorg
opgenomen in de wet. Scholen kunnen tot twee jaar na het verlaten van
de school op initiatief van de leerling nog adviseren over bijvoorbeeld de
werkplek. Er is wat dit betreft geen sprake van een actieve rol van de
school.
Regionale coördinatie
De Inspectie constateert dat sommige scholen het lastig vinden om met
veel gemeenten met eigen beleid en procedures te moeten samenwerken.
Scholen vragen daarom om meer regionale coördinatie vanuit de
centrumgemeenten. Blijkens de rapportage worden er in de praktijk
verschillende oplossingen gekozen om tot die coördinatie te komen. Wat
voorkomt is dat de regionale meld- en coördinatiefunctie van gemeenten
(RMC), een arbeidsdeskundige van UWV, een leerplichtambtenaar of een
speciaal coördinatiepunt de coördinatie verzorgt.
De Inspectie wijst ook op het belang van regionale samenwerking tussen
gemeenten en scholen en de belangrijke rol die de RMC-functie van
gemeenten speelt bij het in beeld krijgen en houden van jongeren.
Voordat gemeenten jongeren naar werk kunnen begeleiden is het nodig
dat ze in beeld zijn bij de juiste diensten.
Ik benadruk graag het belang van een goede samenwerking in de
regionale scholingsnetwerken van gemeenten, scholen, UWV, MEE en
andere betrokkenen en de blijvende inzet om jongeren uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en de entreeopleiding van het mbo
in beeld te houden en passende ondersteuning te bieden bij het vinden
van werk. Deze scholingsnetwerken zijn in verband met de invoering van
de Participatiewet medio 2015 overgedragen van UWV naar de centrumgemeenten van de 35 arbeidsmarktregio’s. Uit de rapportage blijkt dat de
meeste gemeenten een warme overdracht met scholen kennen voor de
groep afkomstig uit het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal
onderwijs.
De Inspectie wijst ook op het belang van het RMC. Het RMC heeft als taak
om op regionaal niveau voortijdig schoolverlaten (vsv) tegen te gaan en
daarvoor afspraken te maken met het onderwijs en andere betrokken
partijen. Gemeenten hebben daarmee jongeren onder de 23 jaar die geen
11

Zie ook ministeriële regeling procesgang vangnetters gemeentelijke doelgroep Partiicipatiewet, in werking getreden per 1 juli 2016, Stcrt. 2015, nr. 27502

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

7

startkwalificatie hebben in beeld en kunnen zo bijdragen aan een goede
aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt door deze jongeren vanuit
het onderwijs over te dragen aan de diensten die hen begeleiden naar
werk. De Minister van OCW heeft op 15 februari 2016 een brief aan de
Tweede Kamer gestuurd over het vervolg van de aanpak voortijdig
schoolverlaten. De Minister van OCW geeft in dat verband aan in
afstemming met SZW waar mogelijk en passend bij de privacyvereisten
RMC de beschikking te geven over de nog ontbrekende arbeidsmarktpositie-informatie voor de groep kwetsbare jongeren tot 23 jaar zodat een
zo volledig mogelijk beeld van deze jongeren ontstaat. Hiermee kan RMC
de jongeren monitoren en hen overdragen aan de juiste partijen wanneer
iemand hulp nodig heeft.
De Ministers van OCW, SZW en ik onderschrijven het belang van het in
beeld krijgen en houden van jongeren zonder startkwalificatie als gevolg
van voortijdig schoolverlaten ook vanuit de aanpak Jeugdwerkloosheid.
Deze jongeren hebben een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt. Ze zijn
vaker werkloos, oververtegenwoordigd in de bijstand en een deel van hen
is buiten beeld voor bemiddeling naar werk. Voor deze jongeren is geen
sluitend vangnet. Als eerste stap richting een sluitend vangnet hebben de
betrokken wethouders afspraken gemaakt, in aansluiting met de nieuwe
aanpak voortijdig schoolverlaten, over de samenwerking tussen RMC en
de dienst Werk & Inkomen. We faciliteren de uitvoering als volgt. We
monitoren de uitvoering van de bestuurlijke afspraken. We maken
mogelijk dat gemeenten in beeld krijgen welke jongeren tussen 23 en 27
jaar geen startkwalificatie hebben, geen opleiding volgen, niet werken en
geen uitkering hebben. We starten pilots om informele organisaties een
rol te geven bij het in beeld brengen van deze jongeren. We stimuleren de
samenwerking tussen gemeenten en uitzendorganisaties om deze
jongeren te matchen op werk en bij te scholen.
Maar willen we echt tot een sluitend vangnet komen voor jongeren die
voortijdig school verlaten, dan is er meer nodig. Daarom maken we, zoals
toegezegd aan de Tweede Kamer12, inzichtelijk wat er voor nodig is om
jongeren zonder startkwalificatie te Matchen op werk. We hebben
knelpunten geïnventariseerd die spelen bij het Matchen op werk van deze
jongeren. Een deel van deze knelpunten kan in de praktijk worden
opgelost, deze zullen worden benoemd in een nog te ontwikkelen
handreiking. Daarin kan ook aandacht worden besteed aan de nazorgplicht van scholen. Een deel van de knelpunten vraagt om bestuurlijke
besluitvorming, daarom zullen Minister Bussemaker en ik in gesprek gaan
met wethouders Werk en Inkomen en wethouders Onderwijs, tijdens het
werkcongres in februari 2017 dat we samen met de G32 organiseren. Daar
zal ook worden gemarkeerd welke knelpunten vragen om nadere analyse
of politieke keuzes.
Een belangrijk punt waar de Inspectie aandacht voor vraagt is de
aansluiting van de arbeidsondersteuning aan jongeren en de werkgeversdienstverlening. In de brief aan de TK van 27 oktober 2016 over matchen
op werk in de regio heb ik ook het belang benadrukt van de samenwerking tussen partijen die betrokken zijn bij de arbeidsondersteuning van
jongeren (gemeenten, vso- en proscholen, RMC’s) en partijen die
werkgeversdienstverlening aanbieden (gemeenten en UWV etc.).13 Samen
met deze partijen werk ik aan een gezamenlijke aanpak in en met de
regio’s om matchen op werk, ook voor jongeren zonder startkwalificatie,
duurzaam te verbeteren. Het streven is om in de zomer deze aanpak vast
te stellen. Ik zal uw Kamer, voor 15 maart, per brief informeren over de
voortgang.
12
13

Kamerstuk 29 544, nr. 674, p. 6
Kamerstuk 29 544, nr. 745

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

8

Loonkostensubsidies
De rapportage van de Inspectie wijst op een terughoudende inzet van het
instrument loonkostensubsidie, met name voor jongeren met een lage
arbeidsproductiviteit. Uit het rapport van de Inspectie blijkt dat veel
gemeenten de loonkostensubsidies niet inzetten voor jongeren met een
lage arbeidsproductiviteit omdat de inzet van de loonkostensubsidie niet
opweegt tegen de besparingen op de uitkering. Ik wil nogmaals
benadrukken dat het instrument loonkostensubsidie juist bedoeld is om
jonggehandicapten structureel aan het werk te helpen en houden bij een
reguliere werkgever. De wettelijke kaders laten een ruimhartige
toepassing door gemeenten toe. De financiële risico’s voor gemeenten
zijn beperkt omdat de financiering verloopt via het Inkomensdeel dat
aansluit op feitelijke realisaties, zie ook mijn brief van 27 november 2015
aan uw Kamer.14
Geredeneerd moet worden vanuit de jongeren. Dit vraagt om maatwerk.
Met de Inspectie en Divosa ben ik van oordeel dat het uitsluiten van
bepaalde instrumenten voor sommige groepen op gespannen voet staat
met de Participatiewet. De Participatiewet verplicht gemeenten om bij
verordening regels te stellen om voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling evenwichtig over de gemeentelijke doelgroep worden verdeeld. Ik
roep gemeenten daarom op hieraan gevolg te geven.
Ik verwacht voor de toekomst een positief effect op de inzet van het
instrument beschut werk vanwege het wetsvoorstel waarmee uw Kamer
op 29 november heeft ingestemd dat gemeenten verplicht om beschutte
werkplekken te realiseren, aansluitend bij de behoefte.15 Dit instrument
kan onder meer ingezet worden voor de groep jonggehandicapten voor
wie het lastig is werk te vinden bij een reguliere werkgever zonder extra
begeleiding. Met dit wetsvoorstel wil ik ook het creëren van banen voor
de doelgroep waar mogelijk vereenvoudigen. Daarom wordt met dit
voorstel ook de praktijkroute ingevoerd. Met de praktijkroute kunnen
mensen, waaronder jonggehandicapten ook via een gevalideerde
loonwaardemeting door de gemeente op de werkplek worden toegelaten
tot het doelgroepenregister voor de banenafspraak.
Ook mag een positief effect worden op de inzet van het instrument
loonkostensubsidie vanwege het inmiddels door het Parlement aanvaarde
wetsvoorstel stroomlijning loonkostensubsidie Participatiewet.16 Zo wordt
het mogelijk in het eerste halfjaar van een dienstbetrekking een vaste
loonkostensubsidie van 50 procent van het wettelijk minimumloon te
verstrekken. Ook wordt loonkostensubsidie mogelijk voor schoolverlaters
uit vso, pro en mbo-entreeonderwijs die al werken. Verder wordt naar
aanleiding van praktijksignalen de berekening van de loonkostensubsidie
vereenvoudigd waardoor naar verwachting meer werkgevers hiervoor in
aanmerking zullen komen. De meest recente cijfers laten zien dat per 1 juli
2016 het aantal mensen met een loonkostensubsidie Participatiewet
inmiddels is gestegen naar 2.330. Dit wijst er op dat ondanks een
langzame start de inzet van dit instrument door gemeenten nu op gang
begint te komen. Tot slot wordt de no-riskpolis structureel beschikbaar
voor mensen uit de gemeentelijke doelgroep banenafspraak en beschut
werk.

14

Kamerstuk 34 352, nr. 1
Kamerstuk 34 578, nr. 2
16
Kamerstuk 34 514, nr. 2
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

9

Jobcoach
Uit het rapport van de Inspectie SZW blijkt dat een meerderheid van de
gemeenten aangeeft jobcoaching vaak of altijd in te zetten bij de plaatsing
van jongeren uit de doelgroep bij werkgevers. Wel zijn jobcoachregelingen van gemeenten zeer verschillend: het vaakst blijkt er sprake te zijn
van de inzet van jobcoaches vanuit externe organisaties dan wel van
jobcoaches die door de werkgever zelf worden ingezet en door de
gemeente worden vergoed. Daarnaast zijn er ook gemeenten die
jobcoaches binnen de eigen organisaties hebben, en zijn er gemeenten
die hun eigen klantmanagers opleiden tot jobcoach. De regionale
Werkbedrijven hebben de opdracht om invulling te geven aan een
eenduidige regionale aanpak hiervoor.
De Inspectie constateert ook dat gemeenten grenzen stellen aan de inzet
van de jobcoach in duur of omvang. Dit kan een risico zijn voor het
duurzaam aan het werk helpen van deze doelgroep. Dit is een belangrijk
aandachtspunt. Ik juich het toe dat de Programmaraad is gevraagd om
een handreiking op het instrument jobcoaching te maken. De planning is
dat deze in het eerste kwartaal van 2017 beschikbaar komt. Het is verder
van belang de wijze van inzet van dit instrument in beeld te krijgen. In de
vervolgmeting in 2017 van het ervaringsonderzoek onder gemeenten, dat
onderdeel is van de monitor Participatiewet, wordt onderzocht hoe
gemeenten de jobcoach vormgeven. Ik blijf verder, zoals ik ook aangaf bij
de eerdere rapportage van de Inspectie SZW, bij de gemeenten aandacht
vragen voor een adequate ondersteuning van jongeren met beperkingen,
o.a. via loonkostensubsidies en jobcoaches, via de Verzamelbrief, in mijn
contacten met gemeenten (VNG, Divosa) en het wethoudersoverleg.
Tot slot
De inspanningen van gemeenten en scholen om jongeren met een
beperking aan een goede werkplek te helpen blijven onverminderd van
belang. Waar mogelijk ondersteun ik deze inspanningen, onder meer via
het programma vakmanschap en professionalisering. Vanuit de praktijk
worden daarbij goede initiatieven ondernomen. Als voorbeeld wijs ik op
de Implementatiescan Participatie Jongeren in een Kwetsbare positie die
door een landelijk samenwerkingsverband van onder andere Landelijk
Expertisecentrum Speciaal Onderwijs (LECSO), Divosa, UWV en MEE NL
ontwikkeld. De implementatiescan is een digitale kennis- en actietool voor
de verbetering van de werkkansen voor deze jongeren. Deze scan is in
overleg met een gebruikersgroep tot stand gebracht door adviesbureau
Ecorys en getest door onder andere gemeenten, scholen, MEE en UWV.
Het Ministerie van SZW heeft ook, in samenspraak met de Programmaraad, onlangs een kennisdocument opgesteld over de ondersteuning,
de beschikbare instrumenten, zoals loonkostensubsidie en jobcoach, en
de financiering in de Participatiewet. Dit kennisdocument is te vinden op
www.samenvoordeklant.nl.17 In dit kennisdocument wordt ook ingegaan
op punten waarvan gemeenten zich blijkens de rapportage van de
Inspectie nog niet altijd bewust zijn, zoals de verantwoordelijkheid voor
jongeren die uitvallen uit werk met loonkostensubsidie.
Gemeenten hebben in de monitor in de eerste helft van 2015 aangegeven
dat zij één tot twee jaar nodig hebben om de transitie te maken die de
Participatiewet van hen vraagt. Ik spreek mijn waardering uit voor al het
17

http://www.samenvoordeklant.nl/sites/default/files/bestandsbijlage/
kennisdocument_ondersteuning_mensen_pwet_definitief_25-10-2016.pdf#overlaycontext=nieuws/procedure-overstap-van-een-gemeente-naar-een-andere-arbeidsmarktregio

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

10

werk dat de gemeenten al verzet hebben en roep ze tegelijkertijd op
hiermee door te gaan: het samen met betrokken partijen, zoals scholen, zo
goed mogelijk in beeld krijgen van de jonggehandicapten en arbeidsondersteuning op maat bieden. Om ervoor te zorgen dat deze jongeren de
kans krijgen te participeren in de samenleving en dan bij voorkeur betaald
werk bij een reguliere werkgever.
Wajong herindeling
Inleiding
Met deze brief informeer ik u over de stand van zaken herindeling Wajong.
Met de invoeringswet Participatiewet is de Wajong afgesloten voor
jonggehandicapten met arbeidsvermogen. Het zittend bestand Wajong
blijft bij UWV en wordt onderverdeeld in een categorie met arbeidsvermogen en een categorie zonder arbeidvermogen. In dit kader voert UWV
een herindelingsoperatie uit. De uitkering van Wajongers zonder
arbeidsvermogen blijft op 75 procent van het wettelijk minimumloon.
Wajongers met arbeidsvermogen krijgen te maken met een korting op de
uitkering van 5 procentpunt met ingang van 1 januari 2018. De herindeling
van de Wajong legt een fors beslag op de beperkt beschikbare capaciteit
van verzekeringsartsen. Met een brief van de Minister van 31 mei 2016
heb ik u geïnformeerd dat enkele maanden na de start van de herindelingsoperatie Wajong, meer artsencapaciteit benodigd bleek om deze
Wajongers op spreekuur te zien (Kamerstuk 26 448, nr. 569). Conform de
toezegging in deze brief informeer ik u over de wijze waarop UWV deze
problematiek binnen het dossier van de herindeling oplost.
Proces herindeling
Op verzoek van uw Kamer heeft UWV, in overleg met mijn departement,
een proces ingericht dat de Wajongers niet meer mag belasten dan strikt
noodzakelijk. Deze werkwijze heb ik vastgelegd in artikel 2a van het
schattingsbesluit. Hierbij is het uitgangspunt dat de beoordeling zo
efficiënt en zorgvuldig mogelijk plaatsvindt. Voor de betrokkenen is het
immers van belang dat zij met zo min mogelijke belasting en op een zo
duidelijk mogelijke manier te horen krijgen waar zij aan toe zijn en welke
stappen zij kunnen ondernemen wanneer zij het oneens zijn met de
vooraankondiging of het besluit van UWV.
De Wajong2010 kent reeds een onderscheid in personen met arbeidsvermogen (Wajong werkregeling) en personen zonder arbeidsvermogen
(Wajong uitkeringsregeling). De herindelingsoperatie richt zich daarom
hoofdzakelijk op de oWajong. Vanuit het oogpunt van zorgvuldigheid
ontvangen personen in de Wajong2010 ook een brief waarin UWV de
indeling kenbaar maakt en Wajongers uitnodigt om te reageren. Hiermee
verwacht UWV een piek in herbeoordelingen Wajong2010 eind 2017 te
voorkomen.
De meerderheid van alle oWajongers is op basis van systeem- en
dossierinformatie voorlopig ingedeeld. Op volgorde van leeftijd
ontvangen Wajongers gefaseerd een vooraankondiging met het
voornemen om de Wajonger in te delen in een van de twee categorieën.
UWV vraagt daarbij of de Wajonger het eens is met deze voorlopige
indeling. Wajongers die het niet eens zijn worden uitgenodigd nadere
informatie te verstrekken waarom zij in een andere categorie thuishoren.
Ook Wajongers die UWV op basis van dossier- of systeeminformatie niet
in kon delen (onbepaald) ontvangen een vragenlijst voor nadere informatie. UWV beoordeelt op basis van deze informatie in welke categorie de
Wajonger voorlopig wordt ingedeeld. Op het moment dat een Wajonger

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

11

het niet eens is met de indeling volgt een beoordeling op basis van de vier
criteria Wajong 2015. Indien een Wajonger het eens is met de voorlopige
indeling, dan wel een beoordeling heeft plaatsgevonden, volgt een besluit
van UWV. Tegen dit besluit kan de Wajonger bezwaar en beroep
aantekenen.
Stand van zaken herindeling
In juli 2015 is UWV gestart met de landelijke verzending van vooraankondigingen aan Wajongers van wie UWV inschat dat ze arbeidsvermogen
hebben. Tot en met augustus 2016 levert dit het volgende beeld op:
Tabel: Voorlopige indeling in kader van integrale activering Wajongers 2015
Wajongers: met arbeidsvermogen
Verstuurde vooraankondigingen eind aug. 2016

139.000
86.000

Wajongers: duurzaam geen arbeidsvermogen
Verstuurde vooraankondigingen eind aug. 2016
Wajongers: niet ingedeeld omdat ze vóór 1 januari 2018 met pensioen gaan of
omdat ze nog studeren

67.000
44.000
17.000

Wajongers: niet ingedeeld, omdat UWV over onvoldoende relevante
informatie beschikt: krijgen oproep voor beoordeling op arbeidsvermogen

2.000

Wajongers: krijgen oproep voor beoordeling omdat zij in de periode 1 januari
2008 tot 1 januari 2015 relatief kort hebben gewerkt

10.000

Wajongers: niet ingedeeld op basis van dossierscreening: krijgen eerst
vragenlijst om dossier te actualiseren en waar nodig een oproep voor
beoordeling op arbeidsvermogen

16.000

UWV ligt op schema met het verzenden van vooraankondigingen en
verrichten van beoordelingen. Eind augustus 2016 heeft UWV in totaal
bijna 36.000 beoordelingen verricht: 27.000 beoordelingen van personen
die het niet eens waren met hun voorlopige indeling in de categorie
«arbeidsvermogen» en 9.000 beoordelingen van personen die UWV niet
voorlopig heeft kunnen indelen. Op basis van de beoordelingen heeft
UWV vastgesteld dat gemiddeld 51 procent van de beoordeelde
Wajongers duurzaam geen arbeidsvermogen heeft.
Daarnaast heeft UWV eind augustus 2016 ook ruim 44.000 vooraankondigingen gestuurd aan Wajongers waarvan UWV inschat dat zij duurzaam
geen arbeidsvermogen hebben. Ook heeft UWV Wajongers die die voor
1 januari 2018 de pensioengerechtigde leeftijd zullen hebben bereikt,
geinformeerd dat zij niet zullen worden ingedeeld.
UWV heeft veel geïnvesteerd om dit proces zorgvuldig in te richten, volgt
het proces nauwgezet en past het proces op basis van nieuwe inzichten
aan. Dit heeft in het voorjaar geleid tot het aanpassen van het proces. Het
proces is bijvoorbeeld aangepast zodat dat Wajongers die het niet eens
zijn met de voorlopige indeling eerst worden gebeld, voordat voor hen
een beoordeling wordt ingepland. Deze zorgvuldige werkwijze heeft
bijgedragen aan een zeer laag aantal bezwaren tegen de afgegeven
beschikking (minder dan 1 procent).
UWV constateert dat met het oplopen van de leeftijd van de Wajongers,
de indicatoren waarop UWV de voorlopige indeling baseert steeds minder
goed voorspellen of er sprake is van arbeidsvermogen. UWV moet
daarom steeds meer Wajongers op basis van een beoordeling indelen.
Het aantal Wajongers met arbeidsvermogen dat het niet eens is met de
voorlopige indeling en na een beoordeling wordt ingedeeld als iemand
zonder arbeidsvermogen, neemt daarbij toe. UWV heeft daarop besloten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

12

de voorlopige indeling voor het laatste leeftijdscohort, binnen de ruimte
van het Schattingsbesluit, op basis van minder indicatoren uit te voeren.
Dit betekent dat meer mensen dan oorspronkelijk verwacht zullen worden
ingedeeld in de categorie «geen arbeidsvermogen». De verwachting is dat
met deze aanpassing minder beoordelingen door UWV nodig zijn. Dit doet
recht aan het streven Wajongers niet meer te belasten dan strikt noodzakelijk. Deze wijziging maakt het mede mogelijk dat UWV de herindeling
conform afspraak binnen de beschikbare artsencapaciteit kan afronden.
Stand van zaken actvering oWajongers met arbeidsvermogen
Met de herindeling heeft het kabinet 95 miljoen gereserveerd om
oWajongers met arbeidsvermogen te activeren. Dit houdt in dat alle
oWajongers waarvan definitief is vastgesteld dat zij arbeidsvermogen
hebben worden overgedragen aan Werkbedrijf (een divisie binnen UWV)
en dienstverlening gericht op re-integratie ontvangen. Tot en met
augustus 2016 zijn 42.000 oWajongers overgedragen aan Werkbedrijf. Van
deze 42.000 hebben 27.000 Wajongers reeds een dienstbetrekking of
ontvangen reeds re-integratieondersteuning van UWV. De overige 15.000
zijn opgeroepen voor een startgesprek. Deze startgesprekken resulteren in
een klantprofiel ten behoeve van de matching op werk in het kader van de
banenafspraak. Deze klantprofielen zijn tevens beschikbaar voor
werkgevers via de Kandidatenverkenner. Daarnaast maakt UWV afspraken
met de Wajonger over het vervolg van de re-integratie. Uit de 12.000
gevoerde startgesprekken blijkt dat ca. 9 procent van de gesproken
Wajongers klaar is voor een baanaanbod, ca. 70 procent geactiveerd en/of
arbeidsfit gemaakt moet worden en ca. 21 procent afziet van dienstverlening.
Inkoop van diensten
Uw Kamer heeft over het onderwerp inkoop van diensten verschillende
moties18 ingediend. Recent zijn de moties van de leden Heerma en
Schouten19 aangenomen, waarin zij de regering verzoeken dat er op korte
termijn wordt gestart met pilots waarbij de inkoop bij bedrijven met de
hoogste trede op de Prestatieladder socialer ondernemen (PSO)
overdraagbaar wordt.
In het algemeen overleg (AO) van 27 oktober 2016 over de Participatiewet
heb ik uw Kamer toegezegd u te informeren over het verschil tussen
inkoop van diensten en inkoop van producten voor de banenafspraak. Ik
heb tevens toegezegd in te gaan op de pilot die regelt dat inkoop van
diensten bij bedrijven op de hoogste trede van de PSO-ladder
overdraagbaar wordt. Ook heb ik toegezegd u uit te leggen waarom de
Werkkamer nog niet met een standpunt is gekomen om de inkoop van
diensten te laten meetellen.
Het verschil tussen de inkoop van producten en de inkoop van diensten
In de discussie wordt de inkoop van producten vaak in één adem
genoemd met de inkoop van diensten. Het gaat echter om twee verschillende zaken.
• Bij de inkoop van producten zijn mensen uit de doelgroep in dienst van
een onderneming en dragen zij op de locatie van die onderneming bij
aan de totstandkoming van een (deel van een) product dat door deze
onderneming wordt verkocht aan een andere onderneming, de
inkopende onderneming.

18
19

Kamerstuk 33 981, nrs. 33 en 36, Kamerstuk 34 352, nr. 10
Kamerstuk 34 352, nrs. 22 en 31

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

13

•

Bij de inkoop van diensten zijn mensen uit de doelgroep in dienst van
een onderneming en wordt de dienst (bij voorbeeld schoonmaak,
groenonderhoud of catering) uitgevoerd door hen op de locatie van de
inkopende onderneming.
In beide situatie ligt de vraag voor of de uren die gewerkt zijn door
mensen uit de doelgroep kunnen meetellen bij de inkopende onderneming in plaats van bij de verkopende onderneming, waarbij zij in dienst
zijn. Voorop staat dat tijdens de banenafspraak alle gerealiseerde banen
voor mensen met een arbeidsbeperking meetellen, ook die banen die via
inkoop van diensten tot stand zijn gekomen. De inkoopconstructie gaat
over het mogelijk maken van urenoverdracht bij inkoop van diensten
tijdens de periode van de quotumheffing van de «aanbieder» naar de
«inkoper».
De scheidslijn tussen een dienst of product is niet altijd helder, maar laat
zich het best onderscheiden door de vraag waar de werkzaamheden
worden verricht: al dan niet op de locatie van de inkopende onderneming.
Daarmee is het grootste verschil tussen inkoop van diensten en inkoop
van producten dat bij de inkoop van producten het locatievereiste wordt
losgelaten. Ook is een verschil dat de uren bij inkoop van diensten
eenvoudiger te identificeren zijn dan bij inkoop van producten. Bij de
inkoop van diensten gaat het veelal om een facturering op basis van
«uurtje-factuurtje». omdat de dienst wordt uitgevoerd op de locatie van de
inkopende onderneming, is er een duidelijke relatie te leggen tussen
gewerkte uren en de persoon. Bij de inkoop van product is het veel
lastiger het aantal uren te koppelen aan het maken van een product. Daar
zal op basis van forfaitaire uren een schatting gemaakt moeten worden
van de uren die kunnen worden overgedragen.
De discussie in de Werkkamer
In de Werkkamer hebben de partijen diverse malen over de mogelijkheden
en complexiteit van de inkoop van diensten gesproken. Werknemersorganisaties maken zich zorgen om de mate waarin de inkoop van
diensten zal bijdragen aan de inclusieve arbeidsmarkt. Zoals ik u ook in
mijn brief van 14 oktober 201620 meldde is met name de FNV tegen het
meetellen van de uren van inkoop van diensten bij de opdrachtgever. Zij
beschouwt dit als afkoop van verantwoordelijkheid via inkoop en geeft de
voorkeur aan het in dienst nemen van mensen met een arbeidsbeperking
door de inkopende werkgever. Ook is de FNV er niet van overtuigd dat
inkoop van diensten daadwerkelijk leidt tot meer en duurzame banen. Het
CNV ziet kansen, maar heeft grote zorgen over de complexiteit. Daarnaast
heeft het CNV aangegeven tegen het loslaten van het locatievereiste te
zijn. Werkgeversorganisaties zien wel kansen, want het regelen van
inkoop van diensten zal leiden tot meer arbeidsplekken, maar zij hikken
aan tegen de kosten en administratieve lasten die voortvloeien uit de
noodzaak van een systeem van certificering. De kosten die een
PSO-certificering (30+ certificaat) met zich meebrengen bedragen
gemiddeld 1.300 euro per jaar.
Ook de uitvoeringstechnische complexiteit is onderwerp van gesprek
geweest. Dit alles heeft ervoor gezorgd dat de Werkkamer heeft aangegeven andere varianten op de constructie van inkoop van diensten te
willen verkennen die ook leiden tot extra werk voor mensen met een
arbeidsbeperking en tegelijkertijd voldoen aan de voorwaarden van
exclusiviteit. Ik verwacht dit advies in de eerste helft van 2017.

20

Kamerstuk 34 352, nr. 41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

14

De pilot
De pilot, die is voorgesteld door PSO Nederland en Cedris, waar in de
Tweede Kamer over is gesproken, ziet alleen op de inkoop van producten
en laat dus het vereiste dat het werk moet worden verricht op de locatie
van de inkopende werkgever los. Ik ben in lijn met de aangenomen moties
bereid om die pilot te starten in samenwerking met PSO Nederland, TNO
en Cedris om – in aanvulling op de discussie in de Werkkamer over inkoop
van diensten op locatie van de inkopende onderneming – uit te zoeken of
en hoe binnen de gestelde randvoorwaarden (waaronder rechtmatigheid,
uitvoerbaarheid, maximale kansen voor de doelgroep van de banenafspraak en tegemoetkoming aan zowel de wensen van werknemers als
werkgevers), quotumoverdracht naar inkopende werkgevers kan
plaatsvinden, ook als het werk niet op de werkvloer van de inkopende
onderneming wordt uitgevoerd. In de pilot moet ook de uitvoerbaarheid
aan de orde komen, waaronder hoe de gegevensuitwisseling vormgegeven kan worden tussen de verkopende onderneming en het UWV.
Ik zal naast Cedris ook de Werkkamer vragen om deel te nemen in de
begeleidingscommissie die deze pilot gaat begeleiden. De pilot kan begin
2017 starten.
Tot slot
Zoals ik u al eerder meldde sta ik in principe positief ten opzichte van het
mogelijk maken van de inkoop van diensten, mits dit voor alle partijen
goed uitvoerbaar is. Een werkbaar systeem is een noodzakelijke randvoorwaarde, temeer omdat het om massale processen gaat die bovendien
kunnen uitmonden in een beschikking met rechtsgevolgen, namelijk een
quotumheffing. Eveneens van belang is dat het mensen uit de doelgroep
van de banenafspraak kansen biedt op regulier werk en inkoop van
diensten een inclusieve arbeidsmarkt dichterbij brengt. In aanvulling op
de verkenning door de Werkkamer naar andere varianten op de
constructie van inkoop van diensten kan informatie over de pilot inzicht
geven of en hoe de inkoopconstructie mogelijk is bij werkzaamheden die
niet op locatie van de inkopende werkgever worden verricht. De uitkomst
van de nadere verkenning door de Werkkamer en van de pilot verwacht ik
beide in de eerste helft van 2017.
Evaluatie AMvB experimenten
In het AO Participatiewet van 27 oktober 2016 heb ik toegezegd uw Kamer
te informeren of het opportuun is om het «Tijdelijk besluit experimenten
Participatiewet» te evalueren. In dit ontwerp besluit, dat thans bij de Raad
van State ligt voor advies, heb ik conform artikel 83 van de Pw een
evaluatiebepaling opgenomen. Conform deze bepaling dient de regering
de doeltreffendheid en effecten van experimenten te evalueren. De
regering stuurt drie maanden voor het einde van de experimenten een
verslag naar de Staten-Generaal. Daarin zal ik ook ingaan op de werking
van de AMvB zelf. Daarnaast zal ik, zoals ik heb toegezegd tijdens het
genoemde AO, uw Kamer jaarlijks inzicht verschaffen in het verloop van
de experimenten op hoofdlijnen, op basis van de informatie die de
deelnemende gemeenten aanleveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

15

Gevolgen kostendelersnorm Amsterdam
Uw Kamer heeft mij twee verzoeken gestuurd om te reageren op op het
onderzoek «Gevolgen kostendelersnorm Amsterdam».21 Hieronder ga ik
in op de uitkomsten van het onderzoek.
Inhoud onderzoek
De gemeente Amsterdam heeft onderzoek laten doen naar de maatschappelijke gevolgen van de invoering van de kostendelersnorm. De gemeente
heeft hiervoor onderzoeksbureau Regioplan gevraagd antwoord te geven
op de vragen welke groepen negatieve effecten ondervinden van de
kostendelersnorm, wat de orde van grootte van de inkomenseffecten is en
wat de aard van de problematiek is waar deze groepen mee te maken
krijgen.
Het rapport concludeert dat er een oververtegenwoordiging is van
alleenstaanden en van mensen met een niet-westerse migratieachtergrond. Tevens is de conclusie dat bij een deel van de kostendelershuishoudens de inkomsten uit de bijstand lager zijn dan de uitgaven in
voorbeeldbegrotingen zoals gehanteerd door Nibud. Dit geldt met name
voor huishoudens met drie of meer kostendelers. Voor alleenstaande
ouders geldt het niet. Voor gezinnen met twee kostendelers geldt het in
mindere mate, namelijk wanneer een van beiden een hoger inkomen
ontvangt en de ander door het wegvallen van de inkomensondersteunende maatregelen niet meer de helft van de kosten kan bijdragen.
Reactie
De bijstand is zeker geen vetpot. Het is een vangnet met als doel om te
voorzien in de noodzakelijke kosten van het bestaan. De kostendelersnorm
is ingevoerd omdat er kosten gedeeld kunnen worden. Als er voorheen
binnen één huishouden meerdere bijstandsuitkeringen werden
toegekend, kon door de stapeling van uitkeringen het huishoudinkomen
zo hoog zijn dat daarmee meer dan alleen de noodzakelijke kosten werden
gedekt. Het verzamelinkomen kon soms hoger zijn dan het inkomen van
een huishouden met een vergelijkbare samenstelling maar waarbij er
slechts één kostwinner was met een modaal inkomen.
Bij de berekening van de kostendelersnorm is de regering uitgaan van de
norm voor een zelfstandig wonende alleenstaande. Die bedraagt 70
procent. Als de alleenstaande huwt (of een gezamenlijke huishouding gaat
voeren) dan stijgt deze norm met 30 procent tot 100 procent. Dit
weerspiegelt de toename van de kosten van de huishouding door de
komst van een extra persoon. De toename houdt rekening met het feit dat
samenwonen kostenvoordelen genereert. Bij drie kostendelers is het
gezamenlijke inkomen daarom 130 procent, bij vier kostendelers 160
procent en zo verder. Deze berekening vindt bevestiging in CBS budgetonderzoek naar de feitelijke uitgaven van huishoudens.22
De conclusie dat in woningen met meer dan drie kostendelers de uitgaven
hoger zijn dan de inkomsten, zijn de uitkomst van een statistische analyse.
De bijstandsnormen zijn vergeleken met begrotingen op basis van
gegevens van het Nibud. De Nibud begroting is gebaseerd op aannemelijke kosten van de noodzakelijke uitgaven. Er is dus niet gekeken welke
uitgaven de doelgroep daadwerkelijk doet en of zij kunnen rondkomen. De
21

Verzoek van het lid Voortman tijdens regeling van werkzaamheden, 3 november 2016
(Handelingen II 2016/17, nr. 18, item 6) en brief Vaste Kamercommissie d.d. 18 november
22
CBS 2004, equivalentiefactoren 1995–2000.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

16

onderzoekers doen daarbij bovendien aannames over de kosten die
ondeelbaar zijn. Bij een gezin met drie inwonende volwassen kinderen
worden geen schaalvoordelen als gevolg van gezamenlijke inkoop
verondersteld, terwijl die er in de praktijk wel zijn.
De kostendelersnorm is recentelijk ingevoerd. Ik vind het daarom van
groot belang om signalen te ontvangen over eventuele knelpunten die
gemeenten tegenkomen bij de uitvoering van de Participatiewet. Dit geldt
ook voor de kostendelersnorm. Hoewel er bij de berekening van de
kostendelersnorm rekening is gehouden met de schaalvoordelen van het
kunnen delen van kosten, kunnen zich in individuele gevallen schrijnende
situaties voordoen. Het is onmogelijk en bovendien onwenselijk om elke
denkbare specifieke situatie van een wettelijke regeling te voorzien. Als de
gemeenten een signaal krijgen dat mensen in de problemen komen, is het
de bevoegd- en verantwoordelijkheid van gemeenten om actie te
ondernemen. Ik heb de gemeenten hier in de verzamelbrief23 op
geattendeerd.
In 2017 en 2018 wordt 7,5 miljoen euro beschikbaar gesteld om
gemeenten meer ruimte te geven om ouderen in moeilijke situaties te
kunnen helpen. Er is daarbij vooral gedacht aan bijzondere bijstand voor
gepensioneerden zonder volledige AOW. Deze groep kan via de Sociale
Verzekeringsbank weliswaar een beroep doen op algemene bijstand in de
vorm van Aanvullende Inkomensondersteuning voor Ouderen (AIO), maar
is op de gemeente aangewezen in situaties waarin bijzondere bijstand
nodig kan zijn.
Kostendelersnorm Toeslagenwet
Met de tweede nota van wijziging bij het wetsvoorstel Verzamelwet SZW
201624 is het overgangsrecht van de kostendelersnorm in de Toeslagenwet (TW) aangevuld met overgangsrecht met betrekking tot de
gebruikelijke maximering van de toeslag. De kostendelersnorm en
bijbehorend overgangsrecht is in de TW ingevoerd met ingang van 1 juli
2016. In zijn brief van 1 juni jl. geeft het UWV aan in verband met
releaseplanningen dit overgangsrecht voor de maximering van toeslagen
in aanvulling op de uitkeringen ZW, IOW, WIA, WAO, WAZ en Wajong niet
tijdig (met ingang van 1 juli 2016) geautomatiseerd te kunnen uitvoeren.
Hierdoor ontvangen naar schatting op jaarbasis 80 kostendelers die een
gemaximeerde toeslag zouden moeten ontvangen tijdelijk meer dan zij
rechtens zouden moeten ontvangen. Het UWV geeft aan dat een juiste
uitvoering van de wet voor de ZW kan plaatsvinden per 1 april 2017 en
voor de IOW, WIA, Wajong, WAZ en WAO per 1 september 2017.
Het verzoek van UWV de maximering van de toeslag bij het overgangsrecht van de kostendelersnorm voor de ZW eerst op 1 april 2017 en voor
de andere arbeidsongeschiktheidsregelingen en IOW eerst op
1 september 2017 uit te voeren is niet in overeenstemming met de TW,
zoals die per 1 juli 2016 is komen te luiden (contra-legem). Gedogen van
contra-legembeleid dient op grond van het geldende kabinetsbeleid aan
een aantal voorwaarden te voldoen. De gedoogsituatie dient tijdelijk te
zijn, moet worden gemeld aan het parlement en de Inspectie SZW en mag
nimmer ten nadele werken van diegenen op wie de wetsuitvoering
betrekking heeft. UWV geeft in zijn brief aan dat de gedoogsituatie uiterlijk
duurt tot 1 april 2017 voor de ZW en tot 1 september 2017 voor de IOW,
WIA, WAO, WAZ en Wajong. Aan de voorwaarde van tijdelijkheid is dus
voldaan. Voorts ontvangen de kostendelers in het overgangsrecht die een
23
24

Verzamelbrief aan gemeenten, 13 november 2015.
Kamerstuk 34 273, nr. 8, p. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

17

gemaximeerde toeslag zouden moeten ontvangen, in deze periode een
niet-gemaximeerde toeslag. Zij ontvangen dus meer dan waar zij eigenlijk
recht op zouden moeten hebben. Ook aan de voorwaarde van het
niet-benadelen is voldaan. Bij deze informeer ik u dat ik besloten heb het
hiervoor genoemde tijdelijke contra-legem handelen van UWV te
gedogen. De Inspectie SZW wordt ook geïnformeerd over de gedoogsituatie.
Brutering van de bijstand
Ik heb uw Kamer in mijn brief van 11 november 2015 geïnformeerd over
een aantal maatregelen om zowel tijdelijk als deeltijdwerk vanuit de
bijstand gemakkelijker en aantrekkelijker te maken.25 In die brief schrijf ik
ook over de gesprekken met gemeenten over de gevolgen van brutering
van de bijstand. Brutering van de bijstand is een door gemeenten
aangedragen oplossingsrichting om tijdelijk en deeltijdwerk eenvoudiger
te faciliteren. Met deze oplossingsrichting wordt de netto-systematiek
vervangen door een brutosystematiek en wordt de netto inkomenswaarborg losgelaten. De afgelopen tijd heb ik in nauw overleg met onder
andere gemeenten, VNG, Divosa, de LCR en de Ministeries van Financiën
en BZK onderzocht wat de gevolgen zijn voor de uitvoering van
gemeenten en voor het besteedbaar inkomen van bijstandsgerechtigden.
Voor deze twee punten is onafhankelijk onderzoek uitgevoerd, waarbij
onder andere de bovengenoemde partijen lid waren van de begeleidingscommissie. De belangrijkste conclusies uit de onderzoeken zijn dat de
effecten op de uitvoering zeer beperkt zijn (onderzoek uitgevoerd door
Panteia) en dat de inkomenseffecten voor het grootste deel van de
bijstandsgerechtigden beperkt zijn, maar dat de effecten bij echtparen
waarvan één van de partners aan het werk gaat een aandachtspunt zijn.
Bij deze bied ik u van beide onderzoeken de rapportage aan26.
In het bestuurlijk overleg met de VNG van 26 oktober jl. ben ik samen met
de VNG, alles afwegende, tot de conclusie gekomen dat een overstap naar
een bruto bijstand op dit moment niet gewenst is.
Afgelopen periode is door verschillende departementen en uitvoeringsinstanties verkend hoe inkomensbegrippen in verschillende regelingen
zodanig kunnen worden vereenvoudigd en geharmoniseerd dat burgers
de regelingen beter kunnen begrijpen en de regelingen beter uitvoerbaar
en gericht worden. In dat kader kan brutering van de bijstand een bijdrage
leveren, mocht een volgend kabinet besluiten tot harmonisering van
inkomensbegrippen. Zie het eindrapport van de interdepartementale
werkgroep harmonisatie inkomensbegrippen van 22 september 2016:
https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-sociale-zaken-enwerkgelegenheid/documenten/rapporten/2016/09/22/eindrapportharmonisatie-inkomensbegrippen
Ik roep alle betrokken partijen om in overleg met elkaar door te gaan met
de transformatie die met de Participatiewet beoogd wordt. Om te komen
tot een inclusieve arbeidsmarkt waarin mensen met een arbeidsbeperking
de kans krijgen te participeren in de samenleving, óók op de arbeidsmarkt
net zoals ieder ander.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

25
26

Kamerstuk 28 719, nr. 90.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

18

Bijlage

Kwantitatief beeld uitvoering Participatiewet
Bijstandsvolume
Er zijn duidelijke signalen dat de economie en de arbeidsmarkt zich aan
het herstellen zijn van de crisis. Deze positieve signalen zien we nu nog
niet terug in de ontwikkeling van de bijstand. Eind september ontvingen
462 duizend personen tot de AOW-leeftijd een bijstandsuitkering. Dat zijn
er 22 duizend meer dan een jaar eerder. De groei van het aantal bijstandsgerechtigden is het gevolg van de toename van het aantal statushouders
en een aantal kabinetsmaatregelen zoals verhoging van de AOW-gerechtigde leeftijd en veranderingen in de toelatingseisen voor de Wajong.
Eind september 2016 zaten 7 duizend meer jongeren tot 27 jaar in de
bijstand dan in september 2015. De stijging van het aantal jongeren onder
27 jaar met bijstand komt voor een deel door de instroom van jongeren
met een arbeidsbeperking en arbeidsvermogen die voorheen de Wajong
instroomden.
Voorzieningen
Figuur 1: Voorzieningen totaal

Figuur 1 laat zien dat het aantal voorzieningen en het aantal mensen met
een voorziening op peil blijft of zelfs licht groeit naar 217.780 respectievelijk 170.220 eind juni 2016. Het gaat hier om alle typen voorzieningen
die gemeenten kunnen inzetten, zoals loonkostensubsidie, beschut werk,
participatieplaatsen, etc. Het aantal voorzieningen ligt aanzienlijk hoger
dan het aantal mensen met een voorziening. 21 procent van de mensen
met een voorziening maakt gebruik van meer dan één voorziening.

Het grootste deel van de voorzieningen wordt ingezet voor mensen in de
bijstand zonder werk (72 procent). 19 procent van de mensen met een
re-integratievoorziening werkt al dan niet met een (aanvullende) uitkering.
9 procent betreft niet-uitkeringsgerechtigden (nuggers) zonder werk en
bijstand. Voorzieningen worden zowel aan langdurig als kortdurend
werklozen aangeboden. Circa een kwart (23 procent) van de bijstandontvangers met een voorziening zit korter dan een jaar in de bijstand,
daarnaast ontvangt ook circa een kwart al langer dan 5 jaar bijstand (24
procent). Ook ouderen met bijstand krijgen een re-integratievoorziening
aangeboden: 19 procent is ouder dan 55 jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

19

Beschutte werkplekken
Figuur 2: aangevraagde en toegekende beschut werkplekken

Eind september 2016 is de stand van zaken wat betreft het totaal aantal
aanvragen beschut werk (cumulatief): 777. Dit resulteerde in 382 toegekende aanvragen (69 procent van de behandelde aanvragen). 220
aanvragen zijn eind september nog in behandeling. Hoewel het aantal
aanvragen voor beschutte werkplekken achterblijft bij de verwachting,
worden er meer aanvragen ingediend en toegekend. Tot en met maart
2016 waren er volgens het tweede rapport van de Inspectie SZW over
beschut werk 115 beschutte werkplekken gerealiseerd.27 Bovendien biedt
een toenemend aantal gemeenten in het geheel geen beschut werk aan. In
de Statistiek Re-integratie Gemeenten staan op 1 juli 2016 110 plekken
beschutte werkplekken geregistreerd. Blijkbaar zijn (nog) niet alle plekken
beschut werk geregistreerd door de gemeenten.
Het aantal beschutte werkplekken blijft achter bij de ramingen (de raming
betrof 1.600 in 2015). Op 29 november heef uw Kamer ingestemd met een
wetsvoorstel bij uw Kamer ingediend dat gemeenten verplicht om
beschutte werkplekken te realiseren, aansluitend bij de behoefte.28

27
28

Kamerstuk 34 352, nr. 19
Kamerstuk 34 578, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

20

Loonkostensubsidie
Figuur 3: Loonkostensubsidies en mensen met loonwaarde onder WML

Het verstrekken van loonkostensubsidies voor mensen met verminderde
productiviteit op grond van de Participatiewet begint op gang te komen.
We zien daarin een stijgende lijn. Eind juni 2016 zijn er 2.330 loonkostensubsidies ingezet voor mensen uit de Participatiewet die niet het wettelijk
minimumloon kunnen verdienen. Het aantal tijdelijke loonkostensubsidies
daalt. Uit cijfers van gemeenten (SiSa-verantwoording over 2015) blijkt
dat 53 procent van de gemeenten (213 gemeenten) in 2015 loonkostensubsidie Participatiewet heeft ingezet, voor in totaal 8,4 miljoen euro. Het
aantal door gemeenten geregistreerde mensen met een voorziening voor
wie is vastgesteld dat ze een loonwaarde hebben van minder dan het
WML stijgt harder. Dit is in de eerste helft van 2016 meer dan verdubbeld
naar 5.890. Dit zijn deels mensen met een loonkostensubsidie en deels
mensen met een andere voorziening die op den duur mogelijk met een
loonkostensubsidie aan het werk zullen gaan.
Banenafspraak
Afgesproken is dat er eind 2015 9.000 banen worden gecreëerd ten
opzichte van de nulmeting eind 2012; 6000 in de markt en 3000 bij de
overheid. Eind van dit jaar (2016) dient de teller op totaal 20.500 banen te
staan. Ik gaf al in mijn brief van 15 juli 2016 over de uitkomsten van de
éénmeting aan dat in 2015 de afspraak ruimschoots is gehaald.29 Medio
2017 volgt de meting over 2016.
We zien dat er dit jaar tot en met september circa 13.000 aanvragen zijn
gedaan voor het doelgroepenregister.
Tabel 1: Aanvragen en toekenningenvoor het doelgroepenregister (van 1 januari 2016
t/m september 2016)
Totaal
Aantal aangevraagde beoordelingen banenafspraak
Aantal afgehandelde aanvragen banenafspraak
Positieve beschikking banenafspraak
Percentage toekenning tov afgehandeld

13.037
12.827
8.525
66%

Van het totaal aantal aanvragen in 2016 (t/m september) heeft 76 procent
van de mensen zich rechtstreeks aangemeld bij het UWV. 24 procent (dus
circa 1.800) heeft zich via de gemeente aangemeld voor een beoordeling.
29

Kamerstuk 34 352, nr. 34

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

21

Circa 2/3 van het aantal aanvragen voor een indicatie banenafspraak
wordt door UWV toegekend. Eind juni 2016 stonden er 243.735 mensen
met een geldige grondslag in het doelgroepregister. Dat is een afname
van 4.004 personen ten opzichte van de nulmeting eind december 2012.
De afname kan met name worden verklaard door de herbeoordeling
Wajong. In de nulmeting zaten nog Wajongers zonder arbeidsvermogen.
Die worden er nog met de herindeling uitgehaald.
Uitstroom met behulp van een voorziening
In 2015 zijn ruim 48 duizend banen gestart door bijstandsontvangers en
nuggers vanuit een re-integratievoorziening. Dit ligt op een met 2014
vergelijkbaar niveau (bijna 47 duizend). Eén maand na de start bestond 90
procent van deze banen nog. Van deze bijna 43,5 duizend banen startte 93
procent vanuit de bijstand. De overige 7 procent startte vanuit een
nug-positie.
Figuur 4: Werkenden vanuit re-integratievoorziening 1 maand na de start.

In figuur 4 zien we dat 24 procent van deze mensen helemaal is uitgestroomd en werkt zonder voorziening en uitkering. 43 procent werkt met
zowel een uitkering als een voorziening. Deze cijfers zijn vergelijkbaar met
de cijfers uit de eerste helft van 2014. Het meest ingezette instrument bij
aanvang van de baan was een participatieplaats (werken met behoud van
uitkering), dit betrof 3.620 plaatsen, 8 procent van het aantal gestarte
banen. Daarna volgt de tijdelijke loonkostensubsidie, 2.740 subsidies, 6
procent van aantal gestarte banen.
Wajong
De instroom in de Wajong is sinds 1 januari 2015 sterk afgenomen. In
2014 ging het om een instroom van circa 1.450 uitkeringen per maand en
in 2015 om circa 375 uitkeringen per maand. In het eerste tertaal van 2016
is dit iets verder afgenomen naar ca. 325 nieuwe uitkeringen per maand.
Het aantal werkende Wajongers bij reguliere werkgevers is tussen 2008 en
2015 toegenomen met 11.800 naar 32.400 Wajongers eind 2015. Het
aandeel werkgevers met een Wajonger in dienst is toegenomen: eind 2014
had 5,2 procent van alle reguliere werkgevers een Wajonger in dienst,
eind 2015 5,4 procent. Het aandeel werkende Wajongers is toegenomen
van 22,2 procent in 2014 naar 22,8 procent in 2015.30

30

UWV Monitor Arbeidsparticipatie 2015 en 2016 (2016 binnenkort te publiceren).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

22

Wsw
De definitieve cijfers over heel 2015 (stand ultimo 2015) laten een
uitstroom uit de Wsw in personen zien van 6,4 procent in 2015 (van
102.857 personen eind 2014 naar 96.321 personen eind 2015). In arbeidsjaren is de uitstroom 6,0 procent (van 90.858 naar 85.375). Het gemiddeld
aantal arbeidsjaren in 2015 is iets lager dan de ramingen in het financieel
kader Pwet (88.300 arbeidsjaren).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 50

23