Jaarverslag 2022
Inspectie Militaire Gezondheidszorg
‘Vertel het hele verhaal’

Jaarverslag Integriteit | 2020

2

Colofon
Inspectie Militaire Gezondheidszorg
Adres
De Zwaluwenberg, gebouw 2
Utrechtseweg 225-D2
1213 TR Hilversum
Telefoon
088 9566322
Postadres
Postbus 155
1230 AD Loosdrecht
MPC51R
Web
https://intranet.mindef.nl/bs_2021/Directies/IMG/Index.aspx
Datum
Maart 2023

Voorwoord
‘Vertel het hele verhaal‘
Uit onze activiteiten in 2022 blijkt dat medewerkers van Defensie niet altijd ‘het hele verhaal vertellen’.
Wat bedoelen wij daarmee? Dat medewerkers vaak goed rapporteren over de resultaten, maar niet met
welk kunst-en-vlieg werk achter de schermen datzelfde resultaat is behaald.
Het onderliggende motief? “Wij fixen het met de middelen en het personeel dat we hebben”. Dat is de
can-do mentaliteit, waarbij onvoldoende of zelfs geen ruimte is voor we can’t. Het is door de hele
organisatie te zien, ook in 2022. We hebben er alle begrip voor, want het komt voort uit decennia
bezuinigingen waarin we met steeds minder mensen en middelen toch proberen maximaal resultaat te
bereiken. Maar worden we daar met zijn allen beter van? Wordt de organisatie er beter van? Ik durf het te
betwijfelen.
Defensie moet herstellen voordat Defensie weer sterker kan groeien. Dat geldt voor mensen, maar ook
voor organisaties. Dat is de reden dat de IMG in 2023 inzet en stuurt op het vertellen van het hele verhaal.
U leest het in de ‘Conclusie en aanbevelingen’ van dit jaarverslag, met een sprekend voorbeeld ter
verduidelijking. In de hoofdstukken ervoor nemen wij u mee in onze activiteiten in 2022, onze bevindingen
daarbij en de vervolgstappen die we in 2023 willen zetten.
Defensie: dat zijn wij samen. Laten we leren van elkaar door open te zijn naar elkaar. Er is energie, er is
enthousiasme en er is nog veel te doen.

Brigadegeneraal M.Y. (Manon) Molenaar
Inspecteur Militaire Gezondheidszorg

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

3

4

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

Inhoud
1
2

3
4

Toezicht 2022

6

Hoofdlijnen uit het Toezicht

7

2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6
2.7

7
9
11
13
14
15
16

Ontwikkelingen van de IMG
Reguliere gezondheidszorg
Operationele gezondheidszorg
Gezondheidsbescherming
Voedselveiligheid
Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming
Meldingen

Conclusie en aanbevelingen

17

Bijlagen

18

Bijlage 1 | Uitgevoerde activiteiten
Bijlage 2 | Lopende onderzoeken gestart in 2022
Bijlage 3 | Afkortingen

18
20
21

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

5

1 Toezicht 2022
Inleiding
Over de IMG
De Inspectie Militaire Gezondheidszorg (IMG) is binnen Defensie de onafhankelijke toezichthouder op het
gebied van zorg voor gezondheid. De IMG is een Bijzondere Organisatorische Eenheid (BOE) onder de
Secretaris-generaal (SG) en is bevoegd om de minister rechtstreeks gevraagd en ongevraagd te adviseren
en te informeren. De inspectie staat onder leiding van de Inspecteur Militaire Gezondheidszorg.
Onze militairen moeten altijd en overal kunnen rekenen op de best mogelijke zorg. Zij worden immers
ingezet in gevaarlijke situaties. Daarom beschikt Defensie als enige organisatie over een eigen zorgsysteem
voor het behoud, herstel en de bevordering van de gezondheid van militairen. Zij zijn verplicht hiervan
gebruik te maken. Deze uitzonderlijke omstandigheden vragen om professioneel effectief toezicht van de
IMG.
Wij houden toezicht binnen de volgende domeinen:

1.

Reguliere militaire gezondheidszorg

2.

Operationele militaire gezondheidszorg

3.

Gezondheidsbescherming

4.

Voedselveiligheid

5.

Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming
We voeren ons toezicht uit in samenwerking met de Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ), de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en
Stralingsbescherming (ANVS). Het toezicht is gebaseerd op wet- en regelgeving en de wijze van
samenwerking is vastgelegd in convenanten.
De toezichtstaak van de externe inspecties is in beginsel beperkt tot het Nederlandse grondgebied. De IMG
voert ook toezicht uit bij extraterritoriaal optreden. We beschikken over een breed palet aan
interventiemogelijkheden, van stimuleren en adviseren tot en met handhaving.

6

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

2 Hoofdlijnen uit het Toezicht
Dit hoofdstuk start met de ontwikkelingen die de IMG zelf heeft doorgemaakt
in 2022. Daarna leest u de hoofdlijnen uit onze vijf toezichtsdomeinen en
informeren wij u over de meldingen die wij ontvingen. De paragrafen over onze
toezichtsdomeinen starten met onze activiteiten, gevolgd door onze bevindingen
en de vervolgstappen.

2.1

Ontwikkelingen van de IMG
In juli 2022 heeft de voormalige Inspecteur Militaire Gezondheidszorg, BGen M.H.G.B. (Mathon) Heuts
afscheid genomen en is BGen M.Y. (Manon) Molenaar aangetreden als de nieuwe IMG. We zijn voortvarend
van start gegaan met de doorontwikkeling van de IMG. Zo zijn we gestart met een reorganisatie, hebben
we onze missie en kernwaarden opnieuw
geformuleerd en herzien we onze methodes
van toezicht. Dit alles doen wij om onze
kwaliteit en effectiviteit te vergroten.

“De IMG draagt bij aan de inzetbaarheid
van militairen door de gezondheid van
defensiepersoneel te bewaken,
beschermen, behouden en te bevorderen.”

De reorganisatie vergroot de kwantitatieve en
kwalitatieve capaciteit van de IMG. Dit is nodig
om het toezicht in haar domeinen door te
ontwikkelen en aan te sluiten bij de
ontwikkelingen buiten en binnen het
geneeskundig domein. Een aantal voorbeelden
van deze ontwikkelingen zijn de innovaties in het toezicht, de ‘Defensienota 2022’, de ontwikkelingen in
de verschuiving naar de eerste hoofdtaak en de invoering van het ‘normenkader voor geneeskundige inzet
onder operationele omstandigheden’. Daarnaast wordt het toezichtdomein steeds specialistischer, zoals
bijvoorbeeld bij de medische technologie.
De opnieuw geformuleerde missie en kernwaarden geven weer wat de IMG beoogt met haar toezicht en
op welke wijze zij invulling wil geven aan haar rol.
Onze missie:

De IMG draagt bij aan de inzetbaarheid van militairen door de gezondheid van defensiepersoneel te
bewaken, beschermen, behouden en te bevorderen.
De IMG handelt op basis van de onderstaande vier kernwaarden:

1.

We zoeken actief verbinding met onze omgeving en zijn onafhankelijk in ons oordeel.

2.

We stimuleren ‘leren en verbeteren’ en handhaven waar dat nodig is.

3.

We handelen vanuit gezond vertrouwen, vanuit het besef dat vertrouwen een wederkerig
proces is.

4.

We zijn transparant over ons proces en zorgvuldig met het delen van informatie.

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

7

De IMG is dit jaar gestart om, naast de reguliere inspecties, ook systeemgericht toezicht (gericht op de
opzet, het bestaan en de werking van (kwaliteit) managementsystemen) en toezicht aan de voorkant van
processen te ontwikkelen en uit te voeren. Deze vormen van toezicht sluiten aan bij de actuele
ontwikkelingen in toezicht. Hiermee wil de IMG meer effect bereiken met haar toezicht.

Ontwikkelingen intern toezicht Defensie
Samen met de andere toezichthouders van Defensie werken we aan een sterkere positie van het toezicht
bij Defensie en daarmee aan een betere balans binnen de driehoek ‘beleid, uitvoering en toezicht’. Dat
doen we op twee gebieden. Enerzijds in het Toezichtberaad: het coördinerende overleg met de
Beveiligingsautoriteit (BA), de Functionaris voor Gegevensbescherming (FG), het Korps Militaire
Controleurs Gevaarlijke Stoffen (KMCGS), de Militaire Luchtvaart Autoriteit (MLA), de Inspecteur-Generaal
der Krijgsmacht (IGK) en de Inspectie Veiligheid Defensie (IVD). Anderzijds in ons geneeskundige domein
met de commandant Defensie Gezondheidszorgorganisatie (DGO), de Militair Geneeskundige Autoriteit
(MGA) en met het hoofd Cluster Gezondheidskundig beleid van de Hoofd Directie Personeel (HDP/CL
GZHKB). Daarnaast investeren wij in de samenwerking binnen de driehoek van ‘beleid, uitvoering en
toezicht’ in onze domeinen ‘Voedselveiligheid’ en ‘Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming’.

8

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

2.2

Reguliere gezondheidszorg			
Activiteiten
In 2022 heeft de IMG inspecties uitgevoerd op verschillende gezondheidscentra in het domein ‘Reguliere
gezondheidszorg’. De inspecteurs maken gebruik van de inspectietool voor het Eerstelijns
gezondheidscentrum (EGB) en de Defensie Tandheelkundig dienst (DTD), gebaseerd op de ‘Wet kwaliteit,
klachten en geschillen zorg’ (Wkkgz).

Organisatie
zorg

Onderwerpen
Inspectietool

Personeel

Materieel

Infrastructuur

Medische
apparatuur

Kwaliteitsborging

7 inspecties

6 inspecties

Belangrijkste bevindingen
Personele bezetting
• Onvoldoende beschikbaarheid personeel (AMA)
• Tekort aan specifieke beroepsgroepen (bedrijfsartsen)

(Interne) scholing
• Onvoldoende tijd voor scholing (BIG)-registratie
• Onvoldoende scholing voor gebruik (nieuwe) apparatuur

Infrastructuur
• Onderhoud en nieuwbouw blijven achter

Materiaal(beheer)
• Onderhoudoverzicht niet altijd beschikbaar
• Geen eenduidige systematiek onderhoud artsentassen

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

9

Toelichting
Personeel
Het daadwerkelijk beschikbare personeel is niet op alle centra in overeenstemming met de
patiëntenpopulatie. Door dit tekort ervaart het personeel een hoge werkdruk en lopen de wachttijden voor
patiënten op. Dit laatste wordt mede veroorzaakt door daadwerkelijke onderbezetting van
beroepsgroepen (met name bedrijfsartsen) en een tekort aan beschikbaarheid van Algemeen Militair
Artsen (AMA)’s door operationele taken.

Kwaliteitsborging
Door de toegenomen ervaren werkdruk komt de individuele scholing in het gedrang. Daarnaast geven
meerdere centra aan dat apparatuur zonder instructie of scholing in gebruik wordt genomen op de
werkvloer. Beide zaken zorgen ervoor dat de kwaliteit van de zorg onder druk komt te staan.

Infrastructuur
Zoals vorige jaren ook is gerapporteerd geven meerdere centra aan dat onderhoud ontbreekt of
achterblijft door voorgenomen nieuwbouw of renovatieplannen.

Materieel
Een aantal centra beschikt niet (aantoonbaar) over een actueel onderhoudsoverzicht van de bestaande
apparatuur op het centrum, onder andere door het ontbreken van autorisatie in de bestaande
overzichtsapplicaties. Voor artsentassen is er geen eenduidige systematiek in het up-to-date houden van
bijvoorbeeld medicatie en ijk-apparatuur.

Vervolgstappen: doorkijk naar volgend jaar
De IMG start in 2023 met systeemgericht toezicht bij het EGB en de DTD. Hierbij richten we ons op de
ketens waarbinnen zorgbedrijven functioneren en maken we gebruik van hun eigen
kwaliteitsmanagementsysteem. De afgelopen jaren hebben de zorgbedrijven een professionaliseringsslag
gemaakt en zijn zij gecertificeerd. Deze certificeringen helpen hen verbetermogelijkheden zelf te
identificeren en deze ook te implementeren en op te volgen, waaronder onze bevindingen uit 2022.
De IMG heeft het plan van aanpak om het bedrijfsartsentekort op locatie op te lossen opgevraagd bij
C-EGB. In 2023 wordt de voortgang op dit onderwerp bewaakt.

10

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

2.3

Operationele gezondheidszorg			
Activiteiten
Om het toezicht op de operationele gezondheidszorg te versterken, heeft de IMG in april 2022 een
‘inspecteur operationele gezondheidszorg’ aangesteld. Door deze aanstelling heeft het toezicht op de
operationele gezondheidszorg een structureler karakter gekregen. Deze uitbreiding is echter niet
voldoende om toezicht te houden op alle operationele activiteiten. In 2022 zijn daarom op basis van
risicoschatting en signalen keuzes gemaakt in het toezicht.

4 werkbezoeken

4 onderzoeken

1 adviesaanvraag

Bevindingen
Ambities niet in balans
Er is een mismatch tussen de hoge ambities van de organisatie en de daadwerkelijk beschikbare operationele
medische capaciteit.
Onvoldoende Mensen, Materieel, Middelen
Er zijn binnen de operationele geneeskundige keten onvoldoende mensen, materiaal en middelen om invulling
te kunnen geven aan de opgedragen capacity (capaciteit) en capability (taakstelling).
Kennis niet geborgd
Door een combinatie van een ervaren hoge werkdruk en een uitstroom van collega’s met ervaring is kennisoverdracht, kennisbehoud en doorontwikkeling binnen het werkveld niet geborgd.
Stimuleren kwaliteit loont
De sectie GZHZ van de KMar en 13 Geneeskundige Compagnie hebben geïnvesteerd in de kwaliteit en zijn
afgelopen jaar NEN 90001 gecertificeerd. Certificering van de overige operationele eenheden laat op zich
wachten door de disbalans in beschikbare capaciteit en de opgedragen taken.

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

11

Toelichting
Ambities niet in balans
Er is sprake van een structurele disbalans tussen het ambitieniveau van de organisatie en de beschikbare
geneeskundige capaciteit. Mede hierdoor is de commandovoering, regie, opleiding, training en
beschikbare capaciteit van de operationele medische keten niet op orde. De huidige veiligheidssituatie in
Europa en de verhoogde staat van paraatheid hebben het beeld versterkt dat Defensie op dit moment niet
in staat is om een sluitende medische afvoerketen uit te brengen.

Onvoldoende Mensen, Materieel, Middelen
Er zijn tekorten op het gebied van personeel, materieel en medische logistiek. Veel eenheden zitten in een
fase van (her)ontwikkeling van de taakstelling of zijn (al jaren) in afwachting van het effectueren van een
goedgekeurde reorganisatie (uitbreiding). Dit heeft negatieve gevolgen voor de beschikbare capaciteit en
taakstelling. Dit leidt tot te weinig voorzettingsvermogen en onvoldoende kwaliteit van zorg die geboden
kan worden bij inzet en ondersteuning van oefeningen.

Kennis niet geborgd
Kennis- en vaardigheidsbehoud, kennisoverdracht en kennisontwikkeling binnen het operationele
medische domein staan onder druk. Door het (te) hoge aantal opdrachten, gecombineerd met de can-domentaliteit wordt gekannibaliseerd op ‘de lerende organisatie’. Samen met de uitstroom van schaarse
categorieën personeel naar de civiele gezondheidszorg, heeft dit direct en op de lange termijn negatieve
gevolgen voor de kwaliteit van zorg.

Stimuleren kwaliteit loont
Er is ook positief nieuws. In 2022 is 13 Geneeskundige Compagnie en de sectie Gezondheidszorg van de
KMar ‘ISO 90001’ gecertificeerd. Dit zijn ontwikkelingen die bijdragen aan de kwaliteit van zorg en een
hogere operationele gereedheid. Deze activiteiten vragen echter om een forse (tijds)investering, waardoor
andere eenheden nog niet zijn gevolgd.

“De huidige veiligheidssituatie in Europa en de verhoogde staat van
paraatheid hebben het beeld versterkt dat Defensie op dit moment
niet in staat is om een sluitende medische afvoerketen uit te brengen.”
Vervolgstappen
De kwaliteit van de operationele gezondheidszorg staat continu onder druk. Dit is het gevolg van de
huidige veiligheidssituatie met een noodzaak tot hogere gereedheid en meer opdrachten, in combinatie
met bovenstaande uitdagingen. De maatregelen uit de Defensienota zullen bijdragen aan de hoognodige
herstelreparaties, maar het zal nog enige tijd duren voor de positieve invloed hiervan zichtbaar wordt. Dat
vraagt op korte(re) termijn om scherpte. Niet alleen van de geneeskundige eenheden, maar van de gehele
defensieorganisatie. Commandanten zijn immers verantwoordelijk voor de inzet van hun geneeskundige
eenheden, inclusief het accepteren van eventuele restrisico’s. De IMG ziet in 2023 verscherpt toe op de
uitvoering van deze inzet en het bijbehorende planningsproces. Parallel hieraan doet de IMG onderzoek
naar de uitvoering, de doorontwikkeling en het implementatieproces van het aan dit planningsproces
onderliggende normenkader: de ‘HDP G03’. In 2023 geplande buitenlandse oefeningen op het Afrikaanse
continent dragen bij aan dit onderzoek, waarbij de IMG meer zal bewegen richting ‘toezicht aan de
voorkant’.
De IMG zal ook in 2023 het proces en de voortgang volgen van de personele, materiële en medisch
logistieke tekorten.

12

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

2.4

Gezondheidsbescherming			
Defensie besteedt steeds meer aandacht aan preventie en gezondheidsbescherming. Deze ontwikkeling
sluit aan bij ontwikkelingen buiten Defensie. Zo bieden bijvoorbeeld zorgverzekeringen steeds meer
activiteiten voor preventie aan. De activiteiten van Defensie vinden voor een deel plaats binnen de
beschreven domeinen van gezondheidszorg, voedselveiligheid en nucleaire veiligheid en
stralingsbescherming, maar ook daarbuiten.
De IMG heeft in 2022 de keuze gemaakt om gezondheidsbescherming als apart domein te benoemen om
in haar toezicht aan te sluiten bij deze ontwikkelingen. In 2022 heeft de IMG hier nog geen separate
toezichtsactiviteiten op uitgevoerd. Activiteiten in dit domein in 2023 zijn opgenomen in ons jaarplan
2023.

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

13

2.5

Voedselveiligheid
Activiteiten
In 2022 heeft de IMG een
samenwerkingsconvenant afgesloten met de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. In
dit convenant zijn onderlinge afspraken
vastgelegd met als doel de samenwerking
tussen beide partijen te verbeteren. De IMG
kijkt uit naar de intensivering van deze
samenwerking.

BGen Mathon Heuts (voormalig IMG) en de heer
Johan Bakker (NVWA) bij de ondertekening van het
convenant

Bevindingen
Herziening HDBV-aanwijzing
De herziening van de HDBV-aanwijzing vordert gestaag en afronding wordt medio 2023 verwacht. Met deze
herziening worden taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden in de voedselveiligheid beter beschreven.
Paresto
Na kantooronderzoek en verificatie-inspecties bij Paresto bleek dat zij voldoet aan de Warenwet.

Toelichting
De Bestuursstaf Defensie werkt aan een herziening van de HDBV-aanwijzing ‘Voedselveiligheid’. Er is het
afgelopen jaar goede voortgang gemaakt en de afronding is voorzien medio 2023. De aanwijzing schept
de randvoorwaarden voor de inrichting, ondersteuning, planning en werking van de instructie
voedselveiligheid, welke wordt vormgegeven door het Food Safety Management Systeem (FSMS). Bij het
schrijven van de aanwijzing werd duidelijk dat voor het borgen van de voedselveiligheid binnen de gehele
organisatie extra personeel nodig is. Op dit moment wordt per Defensieonderdeel geïnventariseerd wat de
extra behoeften zijn.
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft dit jaar, in het bijzijn van de IMG, kantooronderzoek
uitgevoerd bij Paresto. De NVWA heeft naar aanleiding van dit onderzoek voldoende vertrouwen in de
werking van het ondersteuningssysteem voedselveiligheid van de cateraar. Er werden daarop door de
NVWA en de IMG vier verificatie-inspecties uitgevoerd, die dit beeld bevestigden.

Vervolgstappen
Komend jaar krijgt de samenwerking met de NVWA verder vorm en worden ook een aantal niet-Paresto
locaties bezocht, zoals onderdeelsbarren. Daarnaast besteedt de IMG aandacht aan de operationele
voedselveiligheid.

14

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

2.6

Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming
Activiteiten

inspectiebezoeken
7 autorisatiehouders

4 meldingen voorval

Bevindingen
Scholing
De scholing bij de operationele eenheden op het gebied van straling blijft wederom achter. Dit heeft te maken
met opleidingscapaciteit en doorstroom van personeel. De IMG adviseert om externe scholingscapaciteit in te
huren en beleid centraal te beleggen.

Toelichting
In 2022 heeft de IMG extra focus gelegd op het domein stralingsbescherming. Uit analyse van het
stralingsdomein van zowel ‘ioniserende-’ als ‘niet ioniserende-straling’, blijkt dat het domein is
versnipperd op beleid en uitvoering. Vooral op beleidsontwikkeling was dit te herkennen.
De IMG heeft de SG op dit probleem gewezen en geadviseerd om voor beleidsontwikkeling een centrale
aansturing te organiseren. Naar aanleiding hiervan heeft de veiligheidsraad besloten om een
beleidscoördinator met domein ‘straling’ aan te stellen binnen de Directie Veiligheid. Deze is inmiddels
aangesteld.
De scholing bij de operationele eenheden op het gebied van straling blijft achter. Dit heeft te maken met
opleidingscapaciteit en doorstroom van personeel. De IMG constateerde dit als zorgpunt in 2021. Ook in
2022 blijft het een rode draad in de tekortkomingen. De IMG heeft geadviseerd om externe
scholingscapaciteit in te huren.
De IMG heeft vier meldingen binnengekregen over straling. Voor twee meldingen is een oplossing
gevonden. De andere twee meldingen hebben geresulteerd in een onderzoek, waarvan er een op verzoek
van de IMG is uitgevoerd door de Stralingsbeschermingdienst Defensie (SBD). De andere is uitgevoerd
door de betrokken autorisatiehouder.
De IMG heeft meegeschreven aan ‘de staat van stralingsbescherming’, samen met ANVS en andere
betrokken civiele toezichthouders. Dit document geeft inzicht in de volle breedte van de stand van zaken
met betrekking tot stralingsbescherming in Nederland.

Vervolgstappen
De IMG ziet de aangestelde beleidscoördinator als een goede stap in een transitieproces om het gehele
versnipperde stralingsbeleid centraal te beleggen. De IMG zal aandacht blijven vragen om beleid centraal
te beleggen. Daarnaast zal de IMG extra aandacht houden voor de scholing.

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

15

2.7

Meldingen
Achtergrond
Vanuit haar toezichthoudende taak onderzoekt de IMG meldingen over de militaire gezondheidszorg,
voedselveiligheid en nucleaire veiligheid en stralingsbescherming. Verreweg de meeste meldingen komen
van zorggebruikers over ernstig of structureel tekortschieten van de militaire gezondheidszorg. Naast deze
meldingen onderzoekt de IMG ook meldingen van professionals over problemen en misstanden die in de
weg staan van een goede zorgverlening. Ook andere betrokken instanties en functionarissen kunnen
misstanden bij de IMG melden. Op basis van het ‘Reglement Meldingen’ worden de meldingen onderzocht
en beoordeeld, waarna een uitspraak wordt gedaan over de zorgvuldigheid van handelen, respectievelijk
de adequaatheid van verleende zorg. Waar nodig worden hierbij ook aanbevelingen of aanwijzingen
gegeven ter verbetering.
De inspectie kan bij tekortschietende zorg ook direct interveniëren om ongewenste situaties weg te nemen
en goede zorg mogelijk te maken. Daarbij moet dan wel sprake zijn van nog lopende zorgverlening. Naar
aanleiding van acute vragen van zorggebruikers of zorgverleners wordt daarnaast ook regelmatig formeel
of informeel geadviseerd over de te nemen stappen in probleemsituaties.

Activiteiten
Melder
Gebruiker
Professional

54 nieuwe meldingen

70 meldingen afgehandeld

Onderwerp melding

Overig

Reden melding in de zorg

Zorg

Begeleiding

Behandeling

Voedselveiligheid

Bejegening

Communicatie

Stralingshygiene

Diagnostiek

Procedures

Gezondheidsbescherming

Verslaglegging

Overig

Bevindingen
Tekort aan bedrijfsartsen
De IMG heeft meerdere meldingen ontvangen over het tekort aan bedrijfsartsen. Hierdoor loopt de verzuimbegeleiding in veel gevallen vertraging op. Vaak is bij SMT’s geen bedrijfsarts meer aanwezig. Het Ministerie van
Defensie is in deze gevallen niet in staat de verplichtingen vanuit de ‘Wet verbetering poortwachter’ goed uit te
voeren.

16

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

3 Conclusie en aanbevelingen
Er is energie, er is enthousiasme en er is nog veel te doen. De ambities van Defensie zijn groot. Tegelijk zit
Defensie in een herstelfase met tekort aan personeel en materieel. Onze aanbevelingen voor de
organisatie sluiten aan bij deze herstelfase en gaan uit van een rode draad: ‘vertel het hele verhaal’. Een
fictief voorbeeld.
Een militaire eenheid krijgt de opdracht om op 4 december 20.00u in Parijs te zijn. Op 5 december komt namelijk
Sinterklaas langs. Vanwege tekorten krijgt de eenheid benzine om tot Brussel te komen. Maar uiteraard is de eenheid op
tijd in Parijs. Ze vergeten alleen te rapporten hoe ze dat voor elkaar hebben gekregen (benzine gestolen, auto geduwd,
versleten schoenen, op het einde meegelift in een vrachtauto...).
De commandant is tevreden: missie geslaagd. Gevolg: vanaf dat moment krijgen eenheden met bestemming Parijs
standaard de hoeveelheid benzine mee om tot Brussel te komen.

Het hele verhaal vertellen en benoemen wat nodig is, geeft inzicht in wat er nodig is voor herstel en
verbetering. Bovenstaand verhaal geeft weer wat wij in de praktijk zien gebeuren. De opdracht is gehaald,
maar de weg ernaartoe wordt niet helemaal geduid.
Onze insteek is dat het goed is om onze can-do mentaliteit vast te houden, maar dat we ook eerlijk moeten
zijn over wat ervoor nodig was om het doel te bereiken. Defensie is aan het herstellen. En de realiteit van
deze herstelfase is dat we soms met de huidige mensen en middelen niet ‘tot Parijs’ komen. Dat betekent
niet dat we de ambitie los moeten laten, maar wel dat we ons doel op een zo gezonde en veilige manier
bereiken en benoemen wat ervoor nodig was. En dat we soms beslissen dat Parijs niet haalbaar is. Daar
worden wij allemaal beter van.
Dit geldt ook voor de gezondheidszorg. Het betekent dat er geen afbreuk wordt gedaan aan de kwaliteit
van zorg, maar dat tekorten realistisch worden benoemd, zodat we passende maatregelen kunnen nemen
als organisatie. Het is daarbij belangrijk om restrisico’s reëel in kaart te brengen, zodat de commandant
daar verantwoordelijkheid voor kan nemen. Dat is een cultuuromslag: we zijn inmiddels gewend om met
tekorten te werken. Tekort is ‘normaal’ geworden, maar dat is het niet.
Ons advies voor 2023: rapporteer exact, schrijf niet om zaken heen, benoem de dingen zoals ze zijn, maak
tekorten zichtbaar in rapportages en accepteer dit van elkaar op alle niveaus. Rapporteer separaat over de
inspanning van de medewerkers, die ondanks de tekorten toch het doel hebben bereikt. Want we zijn trots
op onze can-do mentaliteit. Wij op onze beurt zullen aansturen op het vertellen van ‘het hele verhaal’ en
aansluiten bij realistische en realiseerbare doelen die de organisatie in deze fase nodig heeft.

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

17

4 Bijlagen
Bijlage 1: Uitgevoerde activiteiten
Stakeholders
De IMG heeft in 2022 diverse stakeholders gesproken. Op deze wijze blijft de IMG in verbinding met de
organisatie en externe partners.

Inspecties militair
en civiel
Ambtelijke leiding
en politiek

DGO
Zorginstellingen

IMG

BS ondersteunende
diensten
Zorgpersoneel

Vakbonden

Zorggebruiker/
militair
Operationele
commandanten

Operationele
gezondheidszorg

Medezeggenschap

Werkbezoeken van de Inspecteur Militaire Gezondheidszorg
Werkbezoeken van de Inspecteur Militaire Gezondheidszorg

18

1

Schietserie Bergen-Hohne

2

Trainingsgeneeskunde en Trainingsfysiologie (TGTF)

3

Centraal Militair Hospitaal (CMH)

4

13 Geneeskundige Compagnie

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

Reguliere gezondheidszorg
De inspectie militaire gezondheidszorg heeft de volgende centra bezocht:

Eerstelijns Gezondheidscentra

Tandheelkundige centra

1

’t Harde

8

Vught

2

Apeldoorn

9

Schaarsbergen

3

Oirschot

10

Den Helder

4

Havelte

11

Breda

5

Schiphol

12

Gilze Rijen

6

Mons Casteau

13

Den Haag

Operationele Gezondheidszorg
Activiteiten
1

De appreciatie van het nieuwe normenkader HDP G/03

2

Werkbezoek Heavy Airlift Wing (HAW) te Hongarije

3

Gereedstelling MTF Role 2 Basic ten behoeve van de Very High Readiness Joint Task Force (VJTF)

4

Werkbezoek Basis Medische Eenheid (BME) van het Korps Mariniers

5

Werkbezoek Operationele Gezondheidszorg (OGC) CLSK

6

Onderzoek naar de planning en besluitvorming van de oefening African Rhino (2022)

7

Onderzoek naar de planning en besluitvorming van de oefening Rwandan Bison (2021)

8

Thema-onderzoek ‘Inzet AMA als Senior Medical Officer (SMO)’

9

Werkbezoek 13 Geneeskundige Compagnie

Voedselveiligheid
De IMG heeft, samen met de NVWA, voor de verificatie-inspectie de volgende Parestolocaties bezocht:
1

Nieuwe Haven, Den Helder, Dok 6

2

Johannes Postkazerne Havelte, Gebouw S

3

Kantorencomplex, Maasland

4

Prinses Margrietkazerne, Wezep, gebouw 205

De IMG heeft in verband met meldingen de volgende locaties bezocht:
1

Amersfoort

2

Kumpulan (KTOMM)

Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming
De IMG heeft naar aanleiding van verschillende meldingen een aantal activiteiten uitgevoerd. In verband
met de vertrouwelijkheid van het domein worden de bezochte locaties niet benoemd.

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

19

Bijlage 2: Lopende onderzoeken gestart in 2022
• Inzet AMA als Senior Medical Officer

Hoewel in de RMG-richtlijn 055 staat dat kennis van de militaire operationele gezondheidzorg vereist is,
zijn er signalen dat onervaren AMA’s als Senior Medical Officer worden uitgezonden. De IMG doet
onderzoek naar dit onderwerp en de eventuele gevolgen voor de kwaliteit van zorg.

• Oefening African Rhino in Senegal 2022

In 2022 heeft een oefening plaatsgevonden op het Afrikaanse continent. De IMG onderzoekt de
aanloop, het planningsproces en de uitvoering met als doel eventuele problemen aan het licht te
brengen en het lerend vermogen van de organisatie te verbeteren.

• Oefening Rwandan Bison in Rwanda 2021

In 2021 heeft een oefening plaatsgevonden op het Afrikaanse continent. De IMG onderzoekt de
aanloop, het planningsproces en de uitvoering met als doel eventuele problemen aan het licht te
brengen en het lerend vermogen van de organisatie te verbeteren.

20

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

Bijlage 3: Afkortingen
AMA
ANVS

Algemeen Militair Arts
Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming

BA
Bgen
BME
BOE

Beveilingsautoriteit
Brigadegeneraal
Basis Medische Eenheid
Bijzondere Organisatie Eenheid

CLAS
CLSK
CMC
CMH

Commando Landstrijdkrachten
Commando Luchtstrijdkrachten
Centrale Medezeggenschapcommissie
Centraal Militair Hospitaal

DGO
DOSCO
DTD

Defensie gezondheidsorganisatie
Defensie Ondersteuningscommando
Defensie Tandheelkundige Dienst

EGB

Eerstelijns Gezondheidszorg Bedrijf

FG
FSMS

Functionaris Gegevensbescherming
Food Safety Management Systeem

HAW
HDBV
HDP/CL-GZHKB

Heavy Airlift Wing
Hoofddirectie Bedrijfsvoering
hoofd Cluster Gezondheidszorg beleid Hoofd Directie Personeel

Ig-IGJ
IGK
IGJ
IMG
IVD

Inspecteur-generaal Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
Inspectie Militaire Gezondheidszorg
Inspectie Veiligheid Defensie

KMCGS
KTOMM

Korps Militaire Controleurs Gevaarlijke Stoffen
Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum

MGA
MLA
MTF

Militair Geneeskundige Autoriteit
Militaire Luchtvaart Autoriteit
Medical Treating Facility

NONEX
NVWA

Non-Exercise
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

OGZ

Operationele Gezondheidszorg

PDCA

Plan Do Check Act cyclus

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022

21

22

SBD
SG
SMART
SMO
SMT

Stralingsbeschermingsdienst
Secretaris-Generaal
Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch Tijdgebonden
Senior Medical Officer
Sociaal Medisch Team

TGTF

Trainingsgeneeskunde en Trainingsfysiologie

VJTF

Very High Readiness Joint Task Force

Wkkgz

Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg

Inspectie Militaire Gezondheidszorg | Jaarverslag 2022