Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 550 V

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2017

Nr. 62

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 januari 2017
Bij de start van het Nederlands voorzitterschap van de Benelux Unie in
2017, informeer ik u over de belangrijkste resultaten van de Benelux Top
op 3 oktober jl. en de wijze waarop het kabinet hier tijdens het Nederlands
voorzitterschap op zal voortbouwen. Nederland heeft het stokje overgenomen van het Luxemburgse voorzitterschap. Tevens heeft Nederland het
tweejarig voorzitterschap van het Benelux Parlement overgenomen van
België. De Benelux is een «sterk merk» en dat wil Nederland het komende
jaar ook verder uitdragen.
Benelux Top
De Minister-Presidenten van de Benelux zijn op 3 oktober bijeen gekomen
voor hun jaarlijkse topontmoeting in het historische plaatsje Schengen,
dat door het Luxemburgse voorzitterschap was gekozen als symbolische
locatie van een Europa zonder grenzen. De belangrijkste thema’s van
gesprek waren de ontwikkeling van de Digitale Benelux binnen de
Europese interne markt en de staat van de Europese Unie na de top in
Bratislava.
De premiers hebben benadrukt dat de EU actiever moet inspelen op de
wensen en zorgen van de burgers. Als medeoprichters van de EU dienen
de Benelux-landen verantwoordelijkheid te nemen door bij te dragen aan
de concrete invulling van een zichtbaar meer responsieve EU. Met de
Bratislava verklaring in het achterhoofd (bijlage bij Kamerstuk 21 501-20,
nr. 1150), hebben zij de prioriteiten voor de komende maanden vastgesteld om de uitdagingen van de EU het hoofd te bieden, als startpunt van
een denkproces richting de 60e verjaardag van het Verdrag van Rome. De
tijdens de Top afgegeven politieke verklaring kunt u hier vinden:
http://www.benelux.int/files/8614/7556/0287/
Gezamenlijk_persbericht_NL.pdf.

kst-34550-V-62
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 V, nr. 62

1

In het kader van de interne markt is gesproken over de implementatie van
het Benelux-actieplan voor banen en groei (bijlage bij Kamerstuk 34 000 V,
nr. 71), dat in april 2015 werd aangenomen. De focus is gelegd op gezamenlijke initiatieven voor de ontwikkeling van een Digitale Benelux, als
«slimme regio» binnen de EU, waarover de volgende verklaring is
afgegeven:
http://www.benelux.int/nl/nieuws/gezamenlijke-verklaring-benelux-top2016.
De aandacht gaat o.a. uit naar maatregelen en projecten voor het
vergemakkelijken van de mobiliteit van burgers binnen de Benelux,
wederzijdse diploma-erkenning en vermindering van obstakels voor een
digitale interne markt in lijn met de Benelux Retailagenda. Tijdens het
Nederlands voorzitterschap zal door het Benelux Secretariaat verder
worden gewerkt aan de implementatie van dit initiatief.
Prioriteiten Nederlands voorzitterschap
Nu Nederland per 1 januari 2017 het roulerend voorzitterschap van de
Benelux op zich heeft genomen, zal het kabinet zich in goede samenspraak met het Benelux Secretariaat inzetten voor continuering en
effectieve uitvoering van de initiatieven die de afgelopen periode zijn
opgestart, waaronder de Digitale Benelux.
Nederland zal er op toezien dat de vaart wordt gehouden in het Benelux
werkprogramma en dat concrete resultaten worden behaald. Voorbeelden
van concreet te behalen resultaten zijn
• gezamenlijke nucleaire inspecties;
• regelgeving voor drones;
• infrastructuur voor alternatieve brandstoffen in vervoer; en
• vermindering van fraude, o.a. met elitepaarden.
Nederland zal gedurende het voorzitterschap een aantal bijzondere
accenten zetten, op basis van gedeelde Nederlandse- en Beneluxprioriteiten. De focus zal daarbij liggen op de overkoepelende thema’s (1)
Duurzame Economische Regio en (2) Grenzeloze Zekerheid en Veiligheid,
in lijn met de centrale pijlers van onze samenwerking binnen de Benelux.
Daarbinnen heeft het kabinet zeven prioritaire aandachtsgebieden
vastgesteld voor het Nederlands voorzitterschap:
1. Duurzame Economische Regio
a. Grenzeloze economie en arbeid
Om de interne markt binnen de Benelux beter te laten functioneren en
werknemers betere kansen te bieden, zal worden gewerkt aan het
stimuleren van grensoverschrijdende mobiliteit door het verder
koppelen van arbeidsmarktdata, en aan het benutten van schaalvoordelen door het wegnemen van barrières in de retailmarkt. Zo zal in de
loop van 2017 de Benelux Retailagenda worden gepresenteerd, wat
kan worden gekoppeld aan het opstellen van een actieplan voor de
aanpak van belemmeringen en het benutten van kansen. Ook zal
worden samengewerkt bij de ontwikkeling van duurzaam grensoverschrijdend personenvervoer, inclusief openbaar vervoer. NoordrijnWestfalen zal daar ook bij worden betrokken.
b. Circulaire hotspot Benelux
In een tijd waarin de roep om snellere, duurzame economische
transitie steeds luider wordt, zullen de Benelux-landen elkaar stimuleren om tot een versnelling te komen in de transitie naar een circulaire
economie en samen actief optrekken in EU-verband. In dit kader zal
een gezamenlijke studie op het gebied van ecodesign worden opgezet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 V, nr. 62

2

en zal ondersteuning worden geboden aan de opzet van een Werkgroep Circulaire Economie.
c. Vervoer en logistiek
In het verlengde van het voorgaande punt zal in het kader van de
energietransitie worden gewerkt aan versterking van infrastructuur
voor alternatieve brandstoffen. Optimalisering van multimodaal
vervoer zal ook worden nagestreefd, o.a. door middel van digitalisering van vrachtbrieven en de vorming van vervoerscorridors. Tenslotte
zal worden ingezet op gezamenlijke regelgeving voor testlocaties en
vergunningen voor drones, die nu nog op grenzen stuiten, mogelijk
samen met Duitsland en Frankrijk.
2. Grenzeloze Zekerheid en Veiligheid
a. Criminaliteit en fraude
Bij de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit hebben de
onderhandelingen voor de herziening van het Benelux Politieverdrag
uit 2004 (Verdrag van Senningen) de hoogste prioriteit. Samenwerking
bij de bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit (o.a.
motorbendes, corruptie, witwassen, afpersing en mensenhandel) zal
worden versterkt. Dat geldt ook voor de bestrijding van sociale fraude.
In het Europees Platform Zwartwerk zal gecoördineerd worden
opgetreden. Ook wordt gewerkt aan samenwerking tussen de Benelux
en Noordrijn-Westfalen om fraude in de handel met elitepaarden terug
te dringen en daarmee o.a. belastinginkomsten te genereren.
b. Belasting-rulings
Op financieel gebied is de verbetering van uitvoering van EU-regelgeving en OESO-afspraken over informatie-uitwisseling m.b.t.
belasting-rulings ook van belang. Nederland wil hier eind 2017 een
themabijeenkomst over organiseren, waar ook Frankrijk en Duitsland
voor zullen worden uitgenodigd, om ervaringen te delen en knelpunten in kaart te brengen.
c. Coördinatie crisismanagement
Voor effectievere bestrijding van rampen zal worden ingezet op betere
operationele samenwerking tussen crisiscentra, o.a. via informatieuitwisseling en gezamenlijke oefeningen. Dit geldt ook voor nucleaire
crises. Voorts worden binnen de prioritaire aandachtsgebieden in
Benelux-verband verkennende gesprekken georganiseerd rond het
thema van maatschappelijke spanningen en de rol die lokale overheden hierin kunnen spelen.
d. Nucleaire inspecties
Gedurende 2016 hebben meerdere gezamenlijke inspecties in
Nederland en België plaatsgevonden en in 2017 zal deze samenwerking worden gecontinueerd. Voortbouwend op deze positieve praktijk
wil Nederland zich ook inzetten voor gezamenlijke inspecties van de
Benelux-landen en Noordrijn-Westfalen (Duitsland).
Europese en buitenlandse politieke samenwerking
Het Nederlandse voorzitterschap van de Benelux valt samen met een
periode waarin de Europese Unie zich zal bezinnen op haar onderlinge
samenwerking na uittreding van het Verenigd Koninkrijk. De post-Brexit
situatie noopt tot nauwere samenwerking met de Benelux-partners en
andere gelijkgezinde EU-lidstaten. De Benelux-partners hebben individueel en gezamenlijk een goede reputatie binnen de EU, ook daar zijn zij
een «sterk merk». De Benelux-landen zijn op veel terreinen gelijkgezind.
Door hun krachten te bundelen, kunnen zij hun invloed vergroten en
kansen beter benutten, vooral wanneer zij samen optrekken met andere
regionale verbanden, zoals de Baltische en Noordse landen. Nederland,
België en Luxemburg achten het ieder van groot belang te blijven werken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 V, nr. 62

3

aan hoe de Europese Unie functioneert en willen zich hier ook als Benelux
voor inzetten. Zij zijn het erover eens dat de implementatie van gemaakte
afspraken daarbij van essentieel belang is. Het nakomen van afspraken
raakt immers direct aan het vertrouwen in elkaar. Gemaakte afspraken
dienen daarom effectief en voor iedereen op gelijke wijze te worden
uitgevoerd, met een belangrijke rol voor de Commissie en het Europese
Hof van Justitie als neutrale en onafhankelijke hoeders van de Verdragen
en het acquis communautaire. In deze context zal Nederland als voorzitter
de mogelijkheden verkennen of voor de Benelux een rol van «voorloper»
in de EU is weggelegd, bijvoorbeeld op het gebied van versterking van de
rechtsstaat.
De laatste jaren trekken de Benelux-landen bij gelegenheid ook op het
terrein van hun buitenlands beleid gezamenlijk op. Zo leggen zij
gezamenlijk bezoeken af, zoals het recente bezoek van de drie premiers
aan Tunesië en het bezoek van de drie Ministers van Buitenlandse Zaken
aan Jordanië, Irak en Egypte, en voeren zij samen overleg met partners
binnen en buiten de EU, zoals met de drie Baltische staten. Ook
ontmoeten de drie Ministers van Buitenlandse Zaken elkaar regelmatig
voorafgaand aan een Raad Buitenlandse Zaken van de EU. De agenda
voor deze samenwerking op buitenlands politiek terrein wordt grotendeels bepaald door de actualiteit. Hiervoor is derhalve geen specifieke
agenda opgesteld voor de periode van het Nederlandse Beneluxvoorzitterschap. U wordt hierover in de loop van het jaar op de hoogte
gehouden via de reguliere kanalen, zoals de Kamerbrieven en debatten
rondom de Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse Zaken.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 V, nr. 62

4