Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012

Nr. 59

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 november 2011
Hierbij ontvangt u de Mediabegroting 2012, met de concrete uitwerking
van artikel 15 (Media) uit de Rijksbegroting van het ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (hierna: OCW). De brief is nodig om
het budget 2012 vast te stellen voor de media-instellingen en taken die in
de Mediawet zijn vastgelegd.
Het jaar 2012 vormt de opmaat naar een periode waarin een korting op
het mediabudget in het regeerakkoord is aangekondigd. Deze korting
loopt op van € 50 miljoen in 2013 tot € 200 miljoen structureel vanaf
2015. Het grootste gedeelte van dit bedrag wordt geleverd door de
landelijke publieke omroep. Om deze bezuiniging te kunnen realiseren
met behoud van de kwaliteit van het media-aanbod, is een hervorming
van het bestel noodzakelijk. Hierover heb ik u per brief reeds geïnformeerd.1 Komend jaar zal in het teken staan van de veranderingen. Niet
alleen worden de eerste stappen richting de modernisering van het bestel
gezet, ook moet worden gespaard om de frictiekosten die dit proces met
zich meebrengt te kunnen dekken.
Deze brief is als volgt opgebouwd. Hoofdstuk 1 bevat het financiële kader
voor de periode 2012–2016. Ook bevat dit hoofdstuk enkele onderwerpen
met een direct gevolg voor de begroting van 2012. In hoofdstuk 2 vindt u
een terugblik op de resultaten van de publieke omroep in 2010 en een
doorkijk naar de verwachtingen en doelstellingen van de publieke omroep
voor 2012.
In hoofdstuk 3 tot slot geef ik een toelichting op enkele andere mediainstellingen die rechtstreeks door mij worden gefinancierd.

1

Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 1.

kst-33000-VIII-59
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

1

Onderliggende stukken
De Nederlandse Publieke Omroep (hierna: NPO) heeft mij op 28 april de
Terugblik 2010 (incl. rapportage naleving Prestatieovereenkomst)
toegezonden (bijlage 1).1 Op 31 mei 2011 heb ik van het Commissariaat
voor de Media (hierna: CvdM) de jaarlijkse verificatie van de naleving van
de Prestatieovereenkomst ontvangen (bijlage 2).1 Op 14 september 2011
heeft de NPO mij de Meerjarenbegroting 2012–2016 (bijlage 3)1 en de
Financiële terugblik 2010 toegezonden (bijlage 4).1 Over de Meerjarenbegroting 2012–2016 heeft het CvdM mij op 15 oktober 2011 zijn opmerkingen toegezonden (bijlage 5)1, evenals op 20 oktober de Raad voor
Cultuur (hierna: RvC) (bijlage 6).1 Bij brief van 13 september 2011 ontving
ik de begroting 2012 van Radio Nederland Wereldomroep (hierna:
Wereldomroep) (bijlage 7).1 De opmerkingen van het CvdM heb ik
hierover op 13 oktober ontvangen (bijlage 8).1
1. Financieel kader
1.1 Mediabudget
In onderstaand overzicht treft u de bedragen aan zoals die zijn
opgenomen in de Rijksbegroting 2012, met daarnaast het beschikbare
budget media op basis van de meest recente inzichten in de wettelijke
indexering en reclameontvangsten.De voorgestelde bezuinigingen uit het
regeerakkoord2 zijn in de rijksbijdrage vanaf 2013 verwerkt. De mutaties
ten opzichte van de ingediende Rijksbegroting 2012 en de voorgestelde
bezuinigingen zullen nader worden verwerkt in de eerste suppletoire wet
2012 die volgend voorjaar aan de Kamer wordt aangeboden.
Bedragen in € 1 000
Ontvangsten

2012

2012

Rijksbegroting

Mutaties

Mediabudget

715 979
197 000
500
913 479

14 320
18 000
0
32 320

730 299
215 000
500
945 799

Rijksbijdragen media
Inkomsten van de Stichting Etherreclame (Ster)
Rente op algemene mediareserve
Beschikbaar budget media

Ter bepaling van het reële uitgavenkader 2012–2016 ziet het meerjarenbeeld van het beschikbare budget voor media er als volgt uit:
Bedragen in € 1 000
Rijksbijdrage
Rijksbegroting
Indexering
Rijksbijdrage media (geïndexeerd)
Inkomsten van de Ster
Rijksbegroting
Mutatie raming Publieke Omroep en de Ster
Inkomsten van de Ster
Rente op algemene mediareserve
Rijksbegroting
Mutatie raming rente
Rente op algemene mediareserve
Subtotaal beschikbaar budget media
Budget Switch-over
Budget Jonge Journalisten
Totaal beschikbaar budget media

2011

2012

2013

2014

2015

2016

711 439
0
711 439

715 979
14 320
730 299

669 728
20 226
689 954

623 408
25 249
648 657

526 612
26 807
553 419

530 069
32 555
562 624

190 000
0
190 000

197 000
18 000
215 000

190 000
0
190 000

197 000
0
197 000

190 000
0
190 000

197 000
0
197 000

500
0
500
901 939

500
0
500
945 799

500
0
500
880 454

500
0
500
846 157

500
0
500
743 919

500
0
500
760 124

500
902 439

945 799

880 454

846 157

743 919

760 124

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2
De benodigde wijziging van de Mediawet zal
in procedure worden gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

2

Toelichting
De rijksbijdrage
De rijksbijdrage wordt jaarlijks geïndexeerd volgens de systematiek van
de Mediawet. Dit betekent dat voor deze begroting wordt gerekend met de
huishoudensprognose 2012 van het Centraal Bureau voor de Statistiek en
de consumentenprijsindex (hierna: cpi) voor 2012 van het Centraal
Planbureau (hierna: CPB). Ook wordt volgens deze systematiek eerst de
taakstelling verwerkt alvorens genoemde indexeringen toe te passen. De
prijsstijgingen zijn geraamd op basis van de cpi van 2% in 2012. Ik volg
daarmee de ramingen van het CPB zoals opgenomen in de Macro
Economische Verkenning 2012 van 15 september 2011. Voor 2013 tot en
met 2016 wordt voorzichtigheidshalve uitgegaan van een cpi van 1,0%.
In de Rijksbegroting is voor media de volgende bezuinigingsreeks
verwerkt:
Bedragen in € 1 000

Besparingen mediabudget
ZBO-korting1
Besparingen regeerakkoord
1

2011

2012

2013

2014

2015

2016

0
0
0

0
104
104

50 000
370
50 370

100 000
814
100 814

200 000
1 090
201 090

200 000
1 143
201 143

De ZBO-korting voor het jaar 2017 is € 1 201 000. Het structurele bedrag ingaande per 2018 is € 1 258 000.

Naast de besparingen op het mediabudget is er een korting op
zelfstandige bestuursorganen (hierna: ZBO). Het vorige kabinet heeft in de
miljoenennota voor 2011 een taakstelling opgelegd van 1,5% op de
Rijksoverheid, waaronder ZBO’s. Dat betekent dat in 2012 een korting op
het mediabudget plaatsvindt.1 De bezuiniging kan echter niet worden
opgelegd in 2012 aan het CvdM (€ 59 000) en de NPO (€ 45 000), omdat
de hiervoor benodigde wijziging van de Mediawet nog niet van kracht is.
De gewijzigde Mediawet zal naar verwachting uiterlijk 1 januari 2013 in
werking treden. De bedragen € 59 000 en € 45 000 worden voor 2012
eenmalig vergoed en gefinancierd vanuit de algemene mediareserve
(hierna: AMR).
Inkomsten van de Stichting Etherreclame
De reclamemarkt heeft zich in 2010 redelijk hersteld van de recessie in het
jaar daarvoor. De werkelijke ontvangsten van de Stichting Etherreclame
(hierna: Ster) over 2010 bedragen € 214 miljoen2 en vallen daardoor € 17
miljoen hoger uit dan oorspronkelijk geraamd werd. Het is echter niet de
verwachting dat de jaarlijkse Ster-reclameontvangsten weer op hetzelfde
unieke hoge niveau zullen terugkeren als in het evenementenjaar 2008
(€ 226 miljoen) het geval was, mede gezien de onzekere financieeleconomische vooruitzichten. Op basis van de programmering voor het
nieuwe seizoen en de bijbehorende prognose van de kijk- en luistercijfers
raamt de Ster voor het jaar 2012 een bedrag van € 215 miljoen. Daarin is
rekening gehouden met de evenementenuitzendingen (EK voetbal in
Oekraïne en Polen en de Olympische Spelen in Londen).
Ik volg de raming van de Ster en heb een bedrag van € 215 miljoen voor
het jaar 2012 opgenomen in deze mediabegroting.
De verwachte rentebaten op de algemene mediareserve
1

De ZBO-korting heeft betrekking op het
CvdM en de NPO.
2
Jaarverslag Ster, 2010.

Voor het jaar 2012 worden de rentebaten op de AMR geraamd op € 0,5
miljoen. Zij worden ingezet als bijdragen mediabeleid ten behoeve van
incidentele activiteiten en tijdelijke projecten. De rentebaten vallen lager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

3

uit als gevolg van de lagere rentestand. Omdat er nu nog geen duidelijkheid kan worden gegeven over de ontwikkeling van de AMR en de
renteontwikkeling vanaf 2013, wordt voorlopig aangenomen dat de
renteopbrengst de komende jaren circa € 0,5 miljoen zal zijn.
1.2 Uitgaven
De uitgaven uit het mediabudget dalen ten opzichte van 2011. Dit is onder
meer het gevolg van het bestemmen van de index 2012 aan de AMR en
het wegvallen van incidentele uitgaven 2011. De uitgaven zijn:
Bedragen in € 1 000

Uitgaven
Dotaties, bijdragen e.d.
Commissariaat voor de Media
OLON
Kabelraden
Bijdragen mediabeleid
Mediawijsheid Expertisecentrum
Dotatie Stimuleringsfonds voor de Pers
Dotatie Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties
Dotatie Filmfonds van de Omroep en Telefilm
Vergoeding beheertaken
Muziekcentrum van de Omroep
Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
NOB uitzendgereed maken & uitzenden
Vergoeding omroepinstellingen
Budget landelijke omroep
Bijdrage Wereldomroep
Bijdrage minderhedenprogrammering

Subtotaal uitgaven
Mutatie algemene mediareserve
Totaal

2011

2012

4 110
508
389
1 000
2 000
3 300

4 216
508
389
500
2 000
2 300

17 922
7 416
36 645

17 922
7 416
35 251

30 627
19 584
23 973
74 184

30 906
19 584
23 973
74 463

747 448
46 289
4 045
797 782

745 572
46 289
3 745
795 606

908 611
– 6 172
902 439

905 320
40 479
945 799

Toelichting
In mijn brief aan de Tweede Kamer van 17 juni 20111 heb ik aangekondigd
dat het accres 2012 van 2% toegevoegd zal worden aan de AMR. Daardoor
is het mogelijk een bijdrage te leveren in de frictiekosten als gevolg van
de bezuinigingen. Dit betekent dat de uitgaven aan de instellingen ten
opzichte van 2011 niet met het bedrag van het accres stijgen. Toch zijn er
enkele wijzigingen die ik hieronder zal toelichten.
Commissariaat voor de Media
Het CvdM krijgt vanaf 2012 een ZBO-korting opgelegd, oplopend tot
€ 0,711 miljoen structureel vanaf 2018. Voor 2012 heeft dit nog geen
gevolgen (zie paragraaf rijksbijdrage). De uitgaven aan het CvdM stijgen
in 2012 ten opzichte van 2011 met € 106 000. Dit betreft een bijdrage voor
het toezicht op commerciële radio-omroepen. Tot 2011 werden deze
kosten gefinancierd uit de ontvangsten voor vergunningen van commerciële radio-omroepen. Vanaf 2011 worden deze toezichtkosten gefinancierd uit de rijksbijdrage voor media. Deze wijziging was nog niet verwerkt
in het uitgavenoverzicht van 2011.

1

Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

4

Kabelraden.nl
Het landelijk steunpunt Kabelraden.nl is enkele jaren geleden opgericht ter
professionalisering en ondersteuning van de programmaraden. Het
steunpunt wordt gefinancierd uit de mediabegroting. Binnenkort stuur ik u
een brief over de wijziging van de Mediawet in verband met de distributie
van een wettelijk minimumpakket radio en televisie. Als de wijziging van
kracht is, verdwijnen de programmaraden en is er geen rol meer voor
Kabelraden.nl. In 2012 verandert er nog niets voor Kabelraden.nl.
Bijdragen mediabeleid
De renteopbrengst op de algemene mediareserve is bestemd voor bijdragen aan incidentele activiteiten en tijdelijke projecten die de doelstellingen
uit het mediabeleid ten goede komen. Deze projecten beoordeel ik jaarlijks
per aanvraag (zie bijlage 9, onder Bijdragen mediabeleid).1 De
beschikbare renteopbrengst is naar verwachting € 0,5 miljoen (zie
paragraaf De verwachte rentebaten op de algemene mediareserve).
Dotatie Stimuleringsfonds voor de Pers
Het Stimuleringsfonds voor de Pers verleent tijdelijke steun aan noodlijdende persorganen en stimuleert onderzoek dat de persbedrijfstak ten
goede komt. Ook kan het fonds steun bieden aan journalistieke producten
die via internet worden aangeboden. De reguliere bijdrage aan het
Stimuleringsfonds voor de Pers wordt in 2012 gehandhaafd op het
gebruikelijke niveau van € 2,3 miljoen. De hogere bijdrage in 2011 betreft
de laatste tranche van € 1 miljoen voor de Regeling Jonge Journalisten.
Muziekcentrum van de Omroep
Het budget voor het Muziekcentrum van de Omroep (hierna: MCO) voor
2012 is gelijk aan de werkelijke bijdrage voor 2011 plus de loon- en
prijsbijstelling voor 2011 van € 278 000. Het MCO volgt de jaarlijkse
loonindex van gesubsidieerde orkesten. Hierdoor wijkt ook 2012 mogelijk
af van het begrote bedrag.
Vergoedingen landelijk publieke omroep en Wereldomroep
In de paragrafen 1.4 en 1.5 worden de bijdragen aan de landelijke publieke
omroep respectievelijk de Wereldomroep behandeld.
Minderhedenprogrammering
Het kabinet heeft besloten om na de convenantperiodes van Multiculturele Televisie Nederland (hierna: MTNL) en FunX, die beide eind 2012
aflopen, de structurele financiering van circa € 4,0 miljoen in specifieke
minderhedenprogrammering te beëindigen, omdat het van mening is dat
bestaande algemene media-instellingen daar in hun aanbod in moeten
voorzien.
– MTNL
Eind 2012 loopt het convenant over MTNL tussen Amsterdam, Rotterdam
en Utrecht af. De bijdrage van OCW aan MTNL van circa € 3,0 miljoen
wordt vanaf 2013 stapsgewijs afgebouwd en komt vanaf 2015 in zijn
geheel te vervallen.
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

5

– FunX
Tevens loopt het convenant over FunX tussen de vier grote steden –
inclusief Den Haag – en de Rijksoverheid af. De bijdrage van OCW aan
FunX van circa € 1,0 miljoen wordt vanaf 2013 stapsgewijs afgebouwd en
komt vanaf 2015 in zijn geheel te vervallen. In de convenantafspraken
staat dat de financiering van FunX wordt gedragen op basis van matching
(evenredige financiering). In september heeft de gemeente Amsterdam
mij laten weten het convenant voor de periode 2009–2012 vroegtijdig op
te zeggen. Indien dit betekent dat in 2012 de bijdrage van € 0,3 miljoen
van Amsterdam inderdaad komt te vervallen, zal ik op basis van het
convenant mijn bijdrage ten opzichte van 2011 verlagen met € 0,3
miljoen.
Dotatie algemene mediareserve
Een positief saldo van de ontvangsten en uitgaven op de mediabegroting
wordt toegevoegd aan de AMR. Een negatief saldo wordt ten laste
gebracht van de AMR. Bijdragen uit de AMR zijn geen automatisme en
worden jaarlijks beoordeeld bij de budgetvaststelling. Conform de
reguliere jaarlijkse financiering van de publieke omroep, zullen de
beschikbare middelen vanuit de AMR betrokken worden bij de toekenning
van het jaarbudget 2012.
Bedragen in € 1 000

Totaal beschikbaar mediabudget
Totale uitgaven mediabudget
Exploitatiesaldo1 (mutatie AMR)
1

2011

2012

2013

2014

2015

2016

902 439
908 611
– 6 172

945 799
905 320
40 479

880 454
844 066
36 388

846 157
800 104
46 053

743 919
745 752
– 1 833

760 124
753 110
7 014

zonder de uitgaven voor frictiekosten.

In 2011 zijn er meerdere mutaties ten laste of ten gunste van de AMR
geweest:
Bedragen in € 1 000

Beginstand
Verwacht exploitatiesaldo lopende jaar
Meevaller Ster 2010
Toevoeging verwacht exploitatiesaldo
Eindstand (prognose)

2011

2012

59 722
– 6 172
17 000
0
70 550

70 550

40 479
111 029

2011
Het verwachte exploitatiesaldo voor 2011 kan worden beïnvloed door
hogere of lagere reclame-inkomsten (zie paragraaf Inkomsten van de
Ster). Dit wordt duidelijk in het voorjaar van 2012. De meevaller van de
Ster uit 2010 is verwerkt in de prognose van de eindstand 2011. Ik
verwacht dat de AMR ultimo 2011 eindigt op een bedrag van € 70,6
miljoen.
2012
Kijkend naar de totale uitgaven van de mediabegroting, vindt er in 2012
een toevoeging plaats van circa € 40,5 miljoen aan de AMR, vanwege de
reguliere dotatie AMR in 2012 (€ 4,6 miljoen), de bijgestelde raming van
de Ster ten opzichte van de raming van de Rijksbegroting in 2012 (€ 18,0
miljoen), de ingehouden index in 2012 (€ 18,0 miljoen) en de onttrekking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

6

AMR in verband met het vergoeden van de ZBO-korting van 2012 aan het
CvdM en voor de landelijk publieke omroep (€ 0,1 miljoen). De AMR
bereikt ultimo 2012 naar verwachting een stand van € 111,0 miljoen.
In de periode 2012 tot 2015 voeg ik de index voor 2012 toe aan de AMR.
Daarmee neemt de AMR over deze jaren met € 54 miljoen toe. Jaarlijks
kunnen de media-instellingen een bijdrage voor frictiekosten aanvragen.
Voor 2012 stel ik maximaal € 18,0 miljoen beschikbaar. Voor elke
media-instelling geldt een individueel bijdrageplafond dat overeenkomt
met de ingehouden index van desbetreffende instelling. Gelden die niet
nodig zijn voor frictiekosten blijven in de periode 2012 tot 2015 binnen de
AMR gereserveerd voor dat doel, tot het moment dat er geen frictiekosten
meer worden aangevraagd. Het restant zal via de reguliere begrotingssystematiek worden toegekend.
Uitzondering hierop is de Wereldomroep. Het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en het Ministerie van Buitenlandse Zaken zullen
beide verantwoordelijkheid dragen voor de vergoeding van frictiekosten
als gevolg van het besluit om de Wereldomroep niet langer uit de
Mediabegroting te financieren. Het is nog niet duidelijk wat de maximale
bijdrage uit de AMR zal zijn.
De AMR vervult meerdere functies: de financiering van de rekeningcourantverhouding met de Ster, de opvang van incidenteel sterk teruglopende reclame-inkomsten en de reservefunctie in geval van liquidatiekosten en reorganisatie bij omroepen. De reden dat er een rekeningcourantverhouding met de Ster wordt aangehouden, is dat opbrengsten
pas gedurende het jaar binnenkomen, terwijl uitgaven aan de mediainstellingen en de landelijke publieke omroep al bij het begin van het jaar
starten.
Voor de AMR ga ik uit van het gewenste minimumniveau van € 90,8
miljoen als ondergrens, zoals door de Commissie Van der Zwan in 19921
is bepaald.
Gelet op de bezuinigingsopgave voor de landelijke publieke omroep en
voor de andere media-instellingen de komende jaren en de frictiekosten
die daar mee gemoeid zullen zijn, is een stijging van de AMR noodzakelijk.
Vanaf 2012 maak ik daarom middelen vrij voor het ophogen van de AMR,
zodat de frictiekosten gefinancierd kunnen worden en het gewenste
minimumniveau van € 90,8 miljoen wordt behouden.
1.3 Doorkijk 2013 en verder
Definitieve oploop van de bezuinigingsreeks
Zoals toegezegd in mijn brief van 17 juni 20112, zal ik in deze mediabegrotingsbrief de definitieve oploop van de bezuinigingsreeks opnemen. Deze
kon niet eerder weergegeven worden vanwege de onzekerheid over de
hoogte van de index voor 2012. De onderstaande tabel komt uit mijn brief
van 17 juni 2011:

1

«Onderzoek vermogenspositie omroepen»,
Commissie van der Zwan, 1992.
2
Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

7

Budget
Bedragen x 1 000
Budget landelijk publieke omroep (incl.
NOB en CoBO)
Muziekcentrum van de Omroep
Bijdrage Wereldomroep
Dotaties Stimuleringsfonds Ned. Culturele
Mediapr.
Bijdrage minderhedenprogrammering
Mediawijsheid Expertisecentrum
Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid
Dotaties Stimuleringsfonds voor de Pers
OLON
Kabelraden.nl
Commissariaat voor de Media
Besparingen mediabudget
ZBO-korting
Besparingen regeerakkoord

Bezuinigingen (cumulatief)

2010

2012

2013

2014

2015

Struc.

788 968
31 057
45 867

15 528
612
926

19 528
17 239
47 215

69 528
17 239
47 215

127 300
17 239
47 215

127 300
17 239
47 215

17 657
4 059
2 000
19 656
4 300
506
386
4 069

358
81

358
2 081

358
3 081

392

392

392

10
8
81
17 996
104
18 100

10
8
81
86 912
370
87 282

10
401
81
138 305
814
139 119

1 964
4 158
100
1 391
115
36
401
81
200 000
1 090
201 090

1 964
4 158
100
1 391
115
36
401
81
200 000
1 258
201 258

Er is geen aanleiding om deze reeks aan te passen, omdat de index
definitief is vastgesteld op 2%.1
1.4 Landelijk publieke omroep
Besparingen landelijke publieke omroep
Op basis van het onderzoek naar mogelijke besparingen bij de landelijke
publieke omroep is een taakstelling van € 127,3 miljoen in 2015 opgelegd.
In mijn brief van 17 juni 20112 heb ik de verdeling van de bezuinigingstaakstelling over de verschillende onderdelen van de landelijke
omroep gegeven. Bij de aanbieding van het definitieve rapport van de
Boston Consulting Group (hierna: BCG) van 16 september 20113 heb ik
een kleine wijziging aangebracht in de verdeling van taakstelling van de
NTR en de omroepverenigingen.
Een andere noodzakelijke aanpassing betreft de financiële gevolgen van
het onderbrengen van de omroepactiviteiten van de kerkgenootschappen
en genootschappen op geestelijke grondslag (2.42 omroepen) bij de
verschillende omroepen dan wel bij de NTR. Dit heeft gevolgen voor de
verdeling van de bezuinigingstaakstelling tussen de omroepen en de NTR.
Omroeporganisaties en de NTR waarbij 2.42-omroepen zich aansluiten,
krijgen een verlaging in hun taakstelling. In mijn brief van 17 juni had ik de
verhoogde taakstelling van de 2.42-omroepen nog alleen ten gunste laten
komen van de omroeporganisaties en nog niet van de NTR.4
Korting zelfstandig bestuursorgaan
De NPO krijgt (als deeltijd ZBO) vanaf 2012 een ZBO-korting opgelegd,
oplopend tot € 0,547 miljoen structureel vanaf 2018. Voor 2012 heeft dit
nog geen gevolgen (zie paragraaf rijksbijdrage).
Bijdrage landelijk publieke omroep
1

Dit is hetzelfde percentage dat gebruikt is in
de junibrief (Kamerstukken II, 2010/11, 32 827,
nr. 1).
2
Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 1.
3
Kamerstukken II, 2010/11, 32 033, nr. 8
(bijlage).
4
Hiermee geef ik invulling aan de aangehouden motie van het lid Voordewind (Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 14) over 2.42
omroepen.

De NPO vraagt voor 2012 voor de landelijke publieke omroep een budget
aan van € 792,5 miljoen. In de aanvraag is € 24,5 miljoen opgenomen
voor de kosten van de beheertaak «uitzendgereed maken en uitzenden»
van het geprivatiseerde Nederlands Omroep Bedrijf (hierna: NOB) en
€ 7,6 miljoen voor de dotatie aan het Filmfonds van de Omroep, het
Telefilmproject en het project Teledocs van het CoBO.
In de budgetaanvraag wordt rekening gehouden met een accres van 2%
(circa € 15,5 miljoen). Het accres voeg ik echter toe aan de AMR en ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

8

bestem dit voor een bijdrage in de frictiekosten als gevolg van de
bezuinigingen bij de landelijke publieke omroep. Van dit voornemen heb
ik de NPO medio april per brief op de hoogte gesteld. Het CvdM adviseert
het aangevraagde budget van € 792,5 miljoen, verminderd met het
accres, toe te kennen. Ik heb de NPO verzocht een aangepaste budgetaanvraag te doen met een toelichting welke gevolgen het niet toekennen van
het accres op de ingediende begroting heeft. Op grond van bovenstaande
stel ik het budget voor de landelijke publieke omroep (incl. NOB en CoBO)
vast op € 777 miljoen. Het budget is € 1,9 miljoen lager dan het budget
voor 2011 vanwege het incidentele budget voor Innovatie & Nieuwe
Media.
Financieel jaarverslag landelijk publieke omroep 2010
De NPO heeft het financieel jaarverslag landelijk publieke omroep
samengesteld. Dit jaarverslag bestaat uit de samengevoegde baten en
lasten uit de individuele jaarrekeningen van de omroepinstellingen. Het
financieel jaarverslag is opgenomen in de Financiële Terugblik 2010 van
de NPO.
Uit het exploitatieoverzicht blijkt dat de publieke omroep als geheel in
2010 een positief exploitatiesaldo behaalde van € 8,9 miljoen. Dit resultaat
bestaat uit het positieve resultaat van de NPO van € 10,1 miljoen en een
negatief resultaat bij de omroepen van € 1,2 miljoen. De resultaten zijn
toegevoegd aan, respectievelijk ten laste gebracht van, het eigen
vermogen.
Maximering reservevorming landelijke publieke omroep totaal
Aan het eind van 2010 heeft de publieke omroep als geheel een totaal aan
programmareserves en stichtingsreserve van 7,8% op een totaal batenniveau van € 857 miljoen. Dit blijft onder de toegestane norm van 10%. Er
hoeft over 2010 daarom geen afroming van de programmareserve plaats
te vinden ten gunste van de AMR.
De verenigingsreserves van de individuele omroepen zijn al sinds 1993
bevroren en kunnen niet meer groeien. Nieuwe omroepen kunnen onder
de huidige Mediawet tot een maximum van € 750 000 aan verenigingsvermogen opbouwen. Dit verenigingsvermogen is nodig om enig werk- en
weerstandsvermogen te hebben bij veranderingen in de organisatie of
tegenvallers.
Bezuiniging Nederlands Publieke Omroep (Stichting)
De bezuinigingstaakstelling voor de NPO, exclusief de ZBO-korting, is
€ 25,9 miljoen1 structureel in 2015. Eind mei kondigde de raad van
bestuur de reorganisatie van de NPO aan. De plannen worden volgens de
NPO dit jaar uitgewerkt en volgend jaar geïmplementeerd.

1

Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 1
(bijlage).

In 2012 bereidt de publieke omroep zich voor op de aangekondigde
bezuinigingen voor 2013 en verder. Omdat in 2012 al de index over de
gehele begroting van de landelijk publieke omroep wordt ingehouden, is
er komend jaar al sprake van koopkrachtverlies. Het kostenniveau zal per
direct moeten worden teruggebracht. Bij de NPO zal daarom al gestart
worden met een reorganisatie, die er tevens voor moet zorgen dat de
eerste formele bezuinigingskorting in 2013 kan worden opgevangen met
volledig behoud van de programmering. Dat betekent dat de budgetreducties in 2012 worden gezocht in kostenposten waar geen rechtstreeks
verband is met het primair proces van programma’s maken en distribueren. Dit is in lijn met de adviezen in het BCG-rapport over de implementatie van de besparingsmogelijkheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

9

Transparantie meerjarenbegroting
Het CvdM merkt naar aanleiding van de Meerjarenbegroting 2012 op dat
er evenals in voorgaande jaren verbeteringen mogelijk zijn bij de
financiële presentatie van de beleidsvoornemens. De nieuwe indeling in
de exploitatieoverzichten naar de platforms video en audio is volgens het
CvdM een verbetering. Ik ga met de NPO en het CvdM in overleg hoe de
kwaliteit van de toelichting op de exploitatieoverzichten in de meerjarenbegrotingen nog verder verbeterd kan worden.
Naleving wetgeving
Met het indienen van het exploitatieoverzicht 2010–2016 wordt voldaan
aan de wettelijke verplichting tot budgettair inzicht in de periode
2013–2016 (artikel 2 147, lid2, onder c). Het CvdM onthoudt zich echter van
een advies over de budgetten 2013–2016, omdat een adequate toelichting
en financiële vertaling van ambities ontbreekt. Ook de bezuinigingen zijn
niet verwerkt in de begroting waardoor geen reëel beeld van de begroting
ontstaat. Ik heb er begrip voor dat in deze meerjarenbegroting het lastig is
om de bezuinigingen in de exploitatieoverzichten te verwerken zolang de
plannen nog niet zijn uitgewerkt. Ik verwacht wel dat de meerjarenbegroting voor het jaar 2013 inzicht geeft in de gevolgen van de bezuinigingen.
1.5 Wereldomroep
De Wereldomroep vraagt voor 2012 een budget aan van € 46,3 miljoen.
De reguliere bijdrage aan de Wereldomroep wordt in 2012 gehandhaafd
op het niveau van 2011. Het CvdM adviseert het gevraagde budget toe te
kennen. Dat advies neem ik over. Een verdere toelichting bij de activiteiten
van de Wereldomroep en de voortgang in de uitwerking van het regeerakkoord staan vermeld in hoofdstuk 3.
1.6 Overzicht financieringsstromen publieke omroep en aansluitingen jaarverslagen 2010
In het rapport Publieke Omroep in beeld. Financiering, bedrijfsvoering en
toezicht1 doet de Algemene Rekenkamer aanbevelingen op het gebied van
financieringsstromen, kostentoerekening en reservevorming bij omroepverenigingen. Hierin wordt geadviseerd een overzicht op te stellen van de
financieringsstromen en de verschillen tussen de jaarverslagen van OCW,
het CvdM en de landelijke publieke omroep toe te lichten. Hieronder volgt
dit overzicht.
In de onderstaande tabel staan de uitgaven volgens het Rijksjaarverslag
2010 van OCW2, de Kerncijfers van OCW 2006–20103, het Jaarverslag 2010
van het Cvdm4 en het Financieel jaarverslag 2010 landelijke publieke
omroep:5

1

Kamerstukken II, 2007/08, 31 557, nr. 1–2.
Kamerstukken II, 2010/11, 32 710 VIII, nr. 1.
Kamerstukken II, 2010/11, 32 710 VIII, nr. 5
(bijlage).
4
Kamerstukken II, 2010/11, 32 500 VIII, nr. 157
(bijlage).
5
Financiële terugblik, NPO, 2010.
2
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

10

Bedragen in € 1 miljoen
2010
Landelijke omroepen
Wereldomroep
Overige uitgaven
via CvdM
direct OCW

Jaarverslag
OCW

Kerncijfers
OCW

757,9
46,5
124,6

755,5
46,5
99,8

Jaarverslag
CvdM

Jaarverslag
LPO

765,2
45,7
79,6

79,2
45,4

773,0
0,0
0,0
79,6
0,0

0,0
0,0

929,0

901,8

890,5

773,0

Mutatie AMR

– 27,2

0,0

– 10,7

0,0

Uitgaven

901,8

901,8

879,8

773,0

Aansluiting Jaarverslag OCW en Kerncijfers OCW
De uitgaven aan de landelijke omroepen (€ 757,9 miljoen) zijn in het
Jaarverslag OCW € 2,4 miljoen hoger dan in de Kerncijfers OCW (€ 755,5
miljoen). Dit verschil betreft het budget voor switch-over en de naburige
rechten die in het Jaarverslag OCW verantwoord zijn onder de overige
uitgaven. Het verschil van € 0,1 miljoen (€ 46,4 miljoen versus € 46,5
miljoen) bij de Wereldomroep betreft een verrekening die in het
Jaarverslag OCW in mindering is gebracht op de overige uitgaven, omdat
het niet ten laste van de rijksomroepbijdrage wordt betaald (bijdrage
Rijksvoorlichtingsdienst (hierna: RVD) voor de Netherlands Information
Services (hierna: NIS)). In de Kerncijfers OCW is de uitgave aan de
Wereldomroep wel meegenomen.
De overige uitgaven in de Kerncijfers OCW zijn niet verder uitgesplitst
naar uitgaven via het CvdM, uitgaven direct door OCW en mutatie AMR.
Het totaalbedrag van de uitgaven (€ 901,8) is gelijk aan dat in het
Jaarverslag OCW.
Aansluiting Jaarverslag OCW en Jaarverslag CvdM
Het CvdM deed in 2010 namens OCW uitgaven aan de landelijke
omroepen (€ 765,2 miljoen), de Wereldomroep (€ 45,7 miljoen) en de
overige media-instellingen (inclusief incidentele kosten): MCO, NOB,
NIBG, MTNL, FunX en OLON (€ 79,6 miljoen). Naast de bovenstaande
uitgaven die het CvdM namens OCW doet, verzorgt OCW ook direct een
aantal betalingen. Deze uitgaven worden daarom niet verantwoord in het
Jaarverslag van het CvdM. Het gaat om de betalingen van bijdragen
mediabeleid, de apparaatskosten van het CvdM, Kabelraden.nl, het
Mediawijsheid-expertisecentrum, OLON, en de dotaties aan de fondsen.1
In het totaal is dit een bedrag van € 45,5 miljoen.
De uitgaven aan de landelijke publieke omroepen (€ 765,2 miljoen) zijn
volgens het Jaarverslag CvdM € 7,3 miljoen hoger dan verantwoord in
het Jaarverslag OCW (€ 757,9 miljoen). Dit betreft de dotatie aan het
CoBO die in het Jaarverslag OCW verantwoord is onder de overige
uitgaven.

1

Dotatie Cobo, Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele mediaproducties, Dotatie
Stimuleringsfonds voor de Pers (structureel),
Dotatie Stimuleringsfonds voor de Pers
(incidenteel), Jonge Journalisten (Stimuleringsfonds voor de Pers).

De uitgaven aan de Wereldomroep € 46,5 miljoen (incl. RVD-bijdrage NIS)
zijn volgens het Jaarverslag CvdM € 45,7 miljoen. Het verschil van € 0,8
miljoen heeft betrekking op een bijdrage aan het project Arabische
radio-uitzendingen. In 2010 was de bijdrage door OCW niet nodig, omdat
door de late start van het project in het jaar 2008 de bijdragen uit 2008 en
2009 voldoende bleken te zijn voor de dekking van de kosten in 2010. De
bijdrage door OCW van 2010 (€ 0,8 miljoen) is daarom toegevoegd aan de
AMR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

11

De post overige uitgaven via het CvdM (€ 79,6 miljoen) is volgens het
Jaarverslag CvdM per saldo € 0,4 miljoen hoger dan verantwoord in het
Jaarverslag OCW (€ 79,2 miljoen). Dit verschil bestaat uit de gerealiseerde
uitgaven voor en de jaarlijks terugkerende kosten van advies en accountantscontrole van het beheer van de AMR door het CvdM. Deze kosten
worden pas achteraf bekend en zijn daarom niet meegenomen in het
Jaarverslag OCW. Verder bestaat het verschil uit de eenmalige bijdrage
voor de verzelfstandiging van de NOS en een bijdrage van € 0,3 miljoen
voor een pilot naar de digitale archieffunctie voor de regionale omroepen.
Hiertegenover staat een uitgave van € 0,1 miljoen aan de Wereldomroep
die in het Jaarverslag OCW meegenomen is, maar niet in het Jaarverslag
van het CvdM.
De onttrekking aan de AMR is € 10,7 miljoen volgens het Jaarverslag
CvdM en dat is per saldo € 16,5 miljoen hoger dan de verantwoorde
onttrekking van € 27,2 miljoen in het Jaarverslag OCW. De reden hiervoor
is dat de werkelijke reclamegelden voor 2010 € 17,0 miljoen hoger zijn
dan de geraamde reclamegelden volgens het Rijksjaarverslag. Ook is in
2010 € 1,3 miljoen aan reclamegelden verantwoord met betrekking tot
2009. Daartegenover staat dat de rente-inkomsten en de bijzondere baten
werkelijk € 1,3 miljoen lager zijn dan geraamd en er € 0,5 miljoen meer
uitgaven zijn ten laste van de AMR (zie boven: Overige uitgaven).
Aansluiting Jaarverslag CvdM en Jaarverslag LPO
De uitgaven aan de Landelijke omroepen (€ 765,2 miljoen) zijn volgens
het Jaarverslag CvdM € 7,8 miljoen lager dan verantwoord in het
Jaarverslag LPO (€ 773,0 miljoen). Het verschil betreft de bijdrage van de
overheid aan het NOB (€ 23,7 miljoen) voor de beheertaken, die bij het
CvdM onder de Overige uitgaven staan. Daartegenover staat dat in het
Jaarverslag LPO de CoBO-uitgaven, LLiNK en de Stichting verzorging
Islamitische Zendtijd (hierna: SVIZ) niet zijn meegenomen. Tot slot heeft
de NPO een aantal posten opgenomen als overlopende passiva.
2. Landelijk publieke omroep
In het eerste hoofdstuk heb ik u het financiële kader bij het mediabeleid
van het komende jaar geschetst. In het tweede en derde hoofdstuk vindt u
de beleidsmatige toelichting bij deze cijfers. In het tweede hoofdstuk staat
de landelijke publieke omroep centraal, met onder andere aandacht voor
de naleving van de Prestatieovereenkomst 2010–2015 en de verdere
uitwerking van het regeerakkoord op het onderdeel media. Hoofdstuk drie
bevat de toelichting bij de andere media-instellingen die deel uitmaken
van de mediabegroting.
2.1 Terugblik 2010

1

Het Concessiebeleidsplan 2010–2016 is terug
te vinden op www.publiekeomroep.nl.
2
Kamerstukken II, 2009/10, 32 123 VIII, nr. 128.

Op 1 september 2010 is de nieuwe concessieperiode voor de landelijke
publieke omroep van start gegaan. Op deze datum zijn aspirant-omroepen
Powned en WNL tot het bestel toegetreden en moest omroep LliNK het
bestel verlaten. Omroep Max kreeg een definitieve erkenning. De
uitgangspunten voor de nieuwe concessieperiode zijn neergelegd in het
Concessiebeleidsplan 2010–2016.1 De vier belangrijkste ambities waaraan
de publieke omroep zich heeft gecommitteerd, zijn het aansluiten bij
veranderend mediagebruik, het bieden van een evenwichtig en onderscheidend aanbod, het verbeteren van het bereik en het vergroten van de
impact. Deze ambities zijn geconcretiseerd en vertaald in prestatieafspraken die ik met de publieke omroep heb vastgelegd in de Prestatieovereenkomst 2010–2015.2 Op grond van de Mediawet legt de NPO
jaarlijks voor 1 mei verantwoording af over de uitvoering van de publieke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

12

mediaopdracht en de naleving van de prestatieovereenkomst. Zoals ik u
heb laten weten in de Mediabegrotingsbrief 20111, is met de NPO
afgesproken dat zij over heel 2010 mag rapporteren op grond van de
nieuwe prestatieovereenkomst. Dit rapport, getiteld Terugblik 2010, stuur
ik u als bijlage bij deze brief mee.2
Naleving prestatieovereenkomst 2010–2015
De Prestatieovereenkomst 2010–2015 is korter en bondiger geformuleerd
dan haar voorganger. De prestatieovereenkomst bestaat uit vierentwintig
afspraken waarvan er jaarlijks over twintig afspraken wordt gerapporteerd. Van vier afspraken wordt aan het einde van de concessieperiode de
balans opgemaakt. Het CvdM valideert eenmalig de nieuwe prestatieovereenkomst en verifieert jaarlijks de door de NPO genoemde resultaten.
Over het jaar 2010 heeft het CvdM daarom zowel de prestatieovereenkomst gevalideerd als de resultaten geverifieerd.
Van de twintig prestatieafspraken heeft de NPO er over 2010 achttien
gerealiseerd. Voor wat betreft het weekbereik van het audio aanbod is de
trend positief, maar het gestelde doel nog niet volledig bereikt.3 Daarnaast
blijft het bereik onder de doelgroep 20–34 jaar op Nederland 3 achter bij
de verwachtingen.
Gelet op het grote aantal prestatieafspraken dat de NPO heeft gerealiseerd
ben ik tevreden over de naleving van de prestatieovereenkomst door de
NPOin 2010. Wel verzoek ik de raad van bestuur de komende periode
bijzondere aandacht te besteden aan het bereik van de doelgroep 20–34
jaar.
Programmatische terugblik
Zoals verwoord in het Concessiebeleidsplan 2010–2016, wil de publieke
omroep zijn onderscheidende karakter, bereik en impact verder vergroten
en aansluiten bij een veranderd mediagebruik. In 2010 heeft de publieke
omroep hiertoe een goede eerste stap gezet. Uit het jaarlijkse imagoonderzoek blijkt dat deze onverminderd populair is met een gemiddeld
rapportcijfer van een 7,1.4 Een ruime meerderheid van de Nederlandse
bevolking geeft aan het belangrijk te vinden dat de publieke omroep er is,
en het aanbod in de domeinen nieuws en opinie pluriform te vinden.
In 2010 heeft de NOS grote sportevenementen zoals de Olympische
Spelen en het WK voetbal verslagen. Het jaar 2010 was ook het jaar van
de grote hulpactie voor Haïti, zowel op tv met Nederland Helpt als op de
radio met een speciale uitzending van Radio 555. Het uitgesteld kijken
nam in 2010 met 9% toe. De publieke omroep heeft verder geïnvesteerd in
het breder beschikbaar maken van Uitzending Gemist op verschillende
platforms (onder andere iPhone, NetTV). Daarnaast is het aantal HD
programma’s uitgebreid.

1

Kamerstukken II, 2010/11, 32 500 VIII, nr. 55.
Het rapport is ook te vinden op www.publiekeomroep.nl.
3
De NPO onderscheidt sinds 2010 audio en
video aanbod, in plaats van tv, radio en
internet.
4
Zie: Terugblik 2010, NPO 2011.
2

Een van de ambities in deze concessieperiode is het bereiken van een
breder en jonger publiek. Daarom is geïnvesteerd in meer drama, film en
muziek. Met programma’s als PowNews en Journaal op 3 probeert de
publieke omroep meer jongeren te bereiken met haar nieuws- en
opinieprogramma’s. Ondanks een sterke toename van het aantal spelers
op de jeugd- en kindertelevisie, blijft het kijkaandeel van Z@pp en
Z@ppelin hoog. Nieuw waren de live uitzendingen van het jeugdjournaal
om 08:45 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

13

De publieke omroep heeft een goed radiojaar achter de rug. De luistertijd
van de publieke radiozenders was het hoogste van de afgelopen tien jaar
(32,6%). De radiozenders wisten wekelijks 500 000 mensen meer dan in
2009 aan de zenders te binden. Een eervolle vermelding daarbij verdient
nog de actie Serious Request 2010 waarmee de radiozender 3FM, dit maal
zonder bijdrage van de rijksoverheid, € 7 135 707 euro heeft opgehaald
voor de stille slachtoffers van aids (de kinderen). Deze actie bevestigt de
toegevoegde waarde van de publieke omroep in het verbinden van
mensen door middel van aandacht voor maatschappelijk relevante
thema’s. Daarnaast sluit het concept visual radio goed aan bij veranderend mediagedrag.
2.2 Vooruitblik 2012
Programmering
In het komend jaar worden de ambities uit het Concessiebeleidsplan
2010–2015 verder verwezenlijkt. De Meerjarenbegroting 2012–2016 is de
tweede uitwerking van dit concessiebeleidsplan. Hierin zijn de belangrijkste doelen opgenomen waar in 2012 speciale aandacht naar uitgaat.
Elk van deze doelen is gekoppeld aan een van de hoofdambities uit het
concessiebeleidsplan. Hieronder worden er twee uitgelicht.
De kunst- en expressieprogramma’s van de publieke omroep maken een
belangrijk deel uit van zijn onderscheidende karakter. In 2012 gaan
omroepen die op Nederland 2 de kunstprogrammering verzorgen, meer
tijd en aandacht besteden aan de onderlinge samenwerking, en deze
kunstprogrammering expliciet verbinden aan de kunstprogrammering
binnen andere delen van het publieke domein (zoals internet, themakanalen). Ook wordt drama en film op Nederland 2 aantrekkelijker gemaakt
voor een breder en jonger publiek. Tot slot zal Z@pp meer kunst- en
muziekprogramma’s gaan uitzenden.
Om het bereik onder jongeren te verbeteren zal de samenwerking tussen
Nederland 3 en 3FM op het gebied van popmuziek en fictie verder worden
geïntensiveerd. Het profiel van Nederland 3 wordt verder aangescherpt en
Nederland 3 zal meer experimenteren met nieuwe concepten die
interactief en crossmediaal zijn.
De Raad voor Cultuur heeft op 20 oktober jl. geadviseerd over de
Meerjarenbegroting NPO 2012–2016. De Raad heeft zijn advies geplaatst
in het perspectief van de recente beleidsontwikkelingen, in het bijzonder
mijn brief over de uitwerking van het regeerakkoord onderdeel media, van
17 juni jl. De Raad richt zich vooral op de omroepfusies en digitale
activiteiten van de publieke omroep.
De Raad bepleit in verband met de beoogde fusies van omroepverenigingen meer specialisatie en samenwerking op thema’s omdat die naar
het oordeel van de Raad meer nog dan fusies zullen bijdragen aan
efficiëntie. Ik kan mij vinden in dit pleidooi. De trend naar verdergaande
samenwerking en specialisering is al langer gaande. De fusies en
bezuinigingen zullen deze beweging naar mijn oordeel verder versterken.
De Raad merkt verder terecht op dat specialisatie door omroeporganisaties ook zal leiden tot een herkenbaarder profiel van de publieke
omroep als geheel.
De Raad spreekt daarnaast zijn zorgen uit over de gevolgen van de
bezuinigingen voor de diversiteit van de programmering. Hoewel ik
hiervoor begrip heb, deel ik die zorgen niet. Het BCG-rapport ondersteunt
de visie van het kabinet dat de bundeling van krachten juist niet ten koste
gaat van de (externe) pluriformiteit, van de kwaliteit en de betrouwbaarheid van het programma-aanbod.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

14

Websites & Themakanalen
Zoals ik heb laten weten in mijn brief van 17 juni 20111, zal de publieke
omroep met het oog op de naderende bezuinigen in de toekomst extra
scherpe keuzes moeten maken in de benutting van de diverse platforms.
Concreet betekent dit dat omroepverenigingen hun activiteiten op de
themakanalen voortaan uit eigen middelen gaan betalen, en dat de
publieke omroep vanaf 2012 het aantal websites drastisch, met minimaal
35 procent, zal verminderen. De publieke omroep maakt zelf de inhoudelijke keuzes, het kabinet ziet erop toe dat de afspraken worden
nagekomen. Ik heb daarbij aangegeven dat ik de eerste voorstellen al in
de Meerjarenbegroting voor 2012 verwacht.
De publieke omroep heeft gehoor gegeven aan deze opdracht. Uit de
Meerjarenbegroting 2012–2016 blijkt dat de NPO voornemens is het aantal
websites in het eerste kwartaal van 2012 terug te brengen van 1 074 naar
maximaal 615. Dit betekent een afname van minimaal 43% van het aantal
websites. Daarnaast zullen de overgebleven websites beter gaan
aansluiten bij de programma’s op de hoofdkanalen. Ook zal het aantal
digitale themakanalen op televisie teruggebracht worden van twaalf naar
acht zenders. Tot slot heeft de NPO per 1 september 2011 de doorgifte
gestaakt van alle twaalf thematisch ingevulde radiozenders die op de
digitale kabel beschikbaar waren. Een aantal van deze radiozenders blijft
wel op het internet te beluisteren.
2.3 Voortgang uitwerking Regeerakkoord landelijk publieke
omroep
Op 16 september jl.2 heb ik het BCG rapport naar uw Kamer gestuurd.
In het belang van een spoedige uitwerking van het regeerakkoord en in
aansluiting op mijn mediabrief van 17 juni 20111, heb ik verder de
volgende stappen gezet. Allereerst heb ik de Raad van Bestuur (hierna
RvB) van de NPO gevraagd om de uitwerking van de bezuinigingen op
basis van het BCG-rapport ter hand te nemen. Ik verwacht per 31 maart
een eerste voortgangsrapportage te ontvangen. Op de tweede plaats
hebben de omroepen een brief gekregen over de procedure voor de
aanvraag van frictiekosten. Onderdeel van de procedure is dat de
organisaties voor 31 maart 2012 een voorstel moeten indienen voor de
invulling van de besparingen over de periode 2012–2015 en de daarbij
behorende frictiekosten.
Op de derde plaats heb ik het College van Omroepen (hierna CvO) en de
RvB van de NPO per brief van 28 september jl. om duidelijkheid verzocht
over de uitvoering van hun gezamenlijke voorstel van 19 mei 2011 voor
vereenvoudiging van het bestel. Snelle duidelijkheid is nodig om de
voortgang van de uitwerking van het wetsvoorstel dat fusies mogelijk
moet maken, niet in gevaar te laten komen. In dezelfde brief heb ik ook de
twee aspirant-omroepen gevraagd hoe zij hun toekomst zien in het
publieke bestel. Ten slotte heb ik gevraagd om een stand van zaken rond
de beoogde aansluiting van de 2.42-omroepen bij aanverwante omroepen
dan wel de NTR.

1

Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 1.
Kamerstukken II, 2010/21, 32 033, nr. 8
(bijlage).

2

In reactie op mijn brief van 28 september jl. ontving ik van de raad van
bestuur en het college van omroepen een uitgewerkt model tot invulling
van de acht beschikbare plaatsen voor omroep- en taakorganisaties met
leden voor de volgende erkenningsperiode (2016–2021). De NOS en de
NTR vullen in dit model de twee plaatsen voor de taakorganisaties in,
zoals afgesproken in de mediabrief van 17 juni jl. De zes plaatsen voor
omroeporganisaties op basis van leden worden ingevuld door drie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

15

fusiecombinaties, te weten AVRO-TROS, BNN-VARA en KRO-NCRV, en
drie omroepen die zelfstandig blijven. Dit zijn EO, MAX en VPRO.
Het door Hilversum gepresenteerde model wordt gedragen door alle
erkende omroepverenigingen in het bestel. Het is een uitwerking van de
brief die ik al in mei jl. ontving van de publieke omroep, en past binnen de
door dit kabinet gestelde eisen. Het model biedt mij de zekerheid dat er
per 2016 niet meer dan acht omroeporganisaties bestaan en dat de
bezuinigingsopdracht wordt gehaald in het daarvoor gestelde tijdsbestek.
Bovendien biedt het model een goede balans tussen vereenvoudiging van
het bestel enerzijds en behoud van (externe) pluriformiteit van het
media-aanbod anderzijds. Ik ga dan ook akkoord met het gepresenteerde
model en verwacht van de raad van bestuur en het college van omroepen
dat zij dit model voortvarend zullen uitvoeren.
Zoals ook afgesproken in de mediabrief, hebben de omroepen in het
voorstel nog geen rekening gehouden met de aspirant-omroepen WNL en
PowNed. Deze omroepen moeten immers nog getoetst worden op leden
en toegevoegde waarde, alvorens zij mogen toetreden tot het bestel en
aansluiting kunnen vinden bij een van de andere omroeporganisaties.
Deze toets zal in 2014 plaatsvinden, tegelijkertijd met de ledentelling van
de erkende omroepen en eventuele nieuwkomers.
WNL en PowNed hebben mij desgevraagd laten weten, dat zij van mening
zijn dat hun kansen om definitief toe te treden tot het bestel, aanzienlijk
zullen afnemen bij intrede van de strengere maatregelen rond ledenwerving en de verhoging van de contributie. Om tegemoet te komen aan
dit terechte punt, heb ik besloten de strengere maatregelen rondom
ledenwerving en de verhoging van de contributie uit te stellen tot na de
ledenpeiling in 2014. WNL en PowNed kunnen daarmee onder dezelfde
condities hun leden werven als aspirant-omroepen in het verleden altijd
hebben gedaan.
Deze maatregel geeft tevens de erkende omroepverenigingen de
mogelijkheid om gefaseerd hun contributies te kunnen verhogen naar het
nieuwe wettelijke minimum. Een abrupte, te snelle verhoging zou kunnen
leiden tot onnodig ledenverlies. Voor alle omroepen is daarmee voorafgaand aan de nieuwe erkenningsperiode duidelijk wat de nieuwe
condities zijn waaronder voortaan geworven mag worden.
Na de ledenpeiling, de toetsing van de aspiranten en eventuele nieuwkomers, wordt duidelijk hoe de verdeling van het vaste budget vanaf 2016
over de omroepen verdeeld wordt. Ook wordt dan duidelijk hoe de
verdeling van het cascadebudget, dat de raad van bestuur gekoppeld
heeft aan zijn fusiemodel, er in de praktijk zal uitzien. Het rekenvoorbeeld
dat de raad van bestuur meegezonden heeft in zijn reactie op het voorstel,
is immers gebaseerd op het ledenpeil 2009. In de situatie vanaf 2016
zullen ook de eventuele toegelaten aspirant-omroepen zich in de
systematiek gevoegd hebben, en zullen ook de nieuwe ledentallen bekend
zijn.
Duidelijk is dat de modernisering van het bestel in Hilversum veel te weeg
zal brengen. Niet alleen gaan omroepen fuseren, ook wordt de omroepcontributie verhoogd en worden de programmagegevens vrijgegeven. De
systematiek is echter zo dat de ledenpeiling in 2014 bepalend is voor de
financiering voor de periode 2016–2021. Omdat in 2014 nog onder de
oude condities gepeild wordt, voordat de vele veranderingen hun
uitwerking kunnen hebben op de ledentallen, is het kabinet voornemens
in de concessieperiode 2016–2021 tussentijds de leden te peilen, zodat
halverwege de erkenningsperiode de totale interne budgetverdeling
aangepast kan worden op de dan geldende verhoudingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

16

Tot slot wil ik hier nog mijn waardering uitspreken voor het werk dat de
omroepen onder leiding van de raad van bestuur verricht hebben. Het
voorstel dat er ligt biedt een goede basis voor een pluriforme, kwalitatief
hoogwaardige publieke omroep met een mooie programmering voor alle
bewoners van Nederland.
In verband met de behandeling van het wetsvoorstel zal ik per 31 maart
2012 bekijken of de uitvoering van de voorstellen van de omroepen
volgens plan verloopt. Ik betrek daarbij de voortgangsrapportage van de
RvB van de NPO en het plan van de omroepen voor de invulling van de
besparingen in de periode 2012–2015.
De verdere planning van het wetsvoorstel is als volgt. Het wetsvoorstel zal
uiterlijk per 1 januari 2014 van kracht worden. De aanvragen voor
erkenningen voor de periode 2016–2021 zullen op dezelfde datum moeten
zijn ingediend. Uiterlijk per 1 juni 2014 neem ik dan een definitief besluit
over de erkenningsaanvragen. De erkenningen zullen ingaan per 1 januari
2016.
Voortgang uitvoering moties
In het Kamerdebat van 27 juni 20111 zijn enkele moties aangenomen die
gevolgen hebben voor de uitwerking van de mediabrief. Ik wil u hier op de
hoogte stellen van de voortgang in de uitvoering van deze moties.
Allereerst heeft de Kamer verzocht om het aantal presentatoren, verslaggevers en bestuurders dat meer verdient dan de bezoldigingsnorm te
beperken tot drie.2 Zoals ik u al heb laten weten tijdens het debat, wil ik
voor de uitvoering van deze motie eerst de evaluatie afwachten van het
Beloningskader Presentatoren Publieke Omroep. Deze evaluatie wordt
uiterlijk begin 2012 verwacht.
Ook heeft uw Kamer mij tijdens bovengenoemd debat gevraagd ervoor
zorg te dragen dat in de prestatieovereenkomst met de NPO wordt
afgesproken dat de zender Radio 2 tussen 7.00 en 19.00 uur een
percentage Nederlandstalig muziekrepertoire biedt van tenminste 35%.3
Tijdens het debat heb ik aangegeven dat ik met een letterlijke uitvoering
van de motie zou treden in de programmatische autonomie van de
omroepen en de bevoegdheden van de raad van bestuur. Wel heb ik
toegezegd deze wens onder de aandacht van de raad van bestuur te
brengen. Dat heb ik inmiddels gedaan.
Ten derde heeft uw Kamer mij in het debat over de mediabrief verzocht
om een jeugdlidmaatschap van de omroepverenigingen te introduceren,
voor jongeren van 16 tot 25 jaar.4 Dit jeugdlidmaatschap stelt jongeren in
staat om tegen een gereduceerd tarief van € 7,50 lid te worden van een
omroepvereniging. Aan deze motie heb ik inmiddels uitvoering gegeven
door het jeugdlidmaatschap op te nemen in de wijziging van de Mediawet
in verband met aanpassing van de Rijksmediabijdrage etc., die op
28 september 2011 naar uw Kamer verstuurd is.5
3. Overige Media-instellingen
3.1 Wereldomroep
1

Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 24.
Motie Bosma C.S. zie Kamerstukken II,
2010/11, 32 827, nr. 6.
3
Motie Bosma C.S. zie Kamerstukken II,
2010/11, 32 827, nr. 7.
4
Motie Haverkamp en Van Miltenburg zie
Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 9.
5
Kamerstukken II, 2011/12, 33 019, nrs. 1–4.
2

Analoog aan het Concessiebeleidsplan 2010–2015, diende ook de
Wereldomroep in 2010 voor het eerst een vijfjarenplan in. In het
Beleidsplan 2010–2015 zijn kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen
opgenomen voor het media-aanbod en het publieksbereik. In het licht van
de opdracht uit het regeerakkoord, heb ik het beleidsplan goedgekeurd
onder voorbehoud. Daarnaast is voor de eerste keer een prestatieovereen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

17

komst gesloten met de Wereldomroep, waarin de ambities uit het
beleidsplan zijn uitgewerkt. Net als bij de landelijke publieke omroep,
valideert en verifieert het CvdM jaarlijks de wijze waarop de naleving van
de afspraken wordt verantwoord. Een eerste rapportage over de naleving
van deze afspraken volgt hieronder.
Naleving Prestatieovereenkomst 2010–2015
De prestatieovereenkomst bestaat uit 46 afspraken gevat in 15 clusters. De
15 clusters zijn ondergebracht in drie kwaliteitsdimensies. Over 2010 heeft
de Wereldomroep in afstemming met het CvdM gekozen voor een
voortgangsrapportage over de naleving. Dit in verband met de ontwikkeling van het instrumentarium voor de monitoring van de afspraken, die
in 2010 nog volop aan de gang was en veel tijd en inspanning vergde. Het
CvdM heeft er in dit verband ook van afgezien om de naleving van alle
afspraken in 2010 te analyseren en te beoordelen.
In de voortgangsrapportage 2010 heeft de Wereldomroep allereerst twee
belangrijke instrumenten toegelicht die de basis vormen voor de meting
van verschillende afspraken. Het streven is om de komende jaren een
vergelijkbare methodische onderbouwing voor alle afspraken te ontwikkelen. Het CvdM stelde vast dat de Wereldomroep voortvarend meetinstrumenten heeft ontwikkeld en verwacht dat tijdig een definitief
validatiedocument voor alle afspraken kan worden vastgesteld. De
Wereldomroep gaat verder in op 21 afspraken die golden voor 2010.
Hiervan zijn 3 afspraken niet gehaald, waaronder het bedienen van een
substantieel aantal Nederlanders en Nederlandstaligen in het buitenland
via een doelgerichte aanpak. Ook de doelstelling rond de uitbreiding van
de mogelijkheden voor on demand gebruik van content, zowel voor
individuele gebruikers als voor mediapartners, is niet geheel gehaald. Het
absolute aantal video’s is wel met meer dan 50% toegenomen, maar het
aandeel in de distributiemix is met 36% toegenomen.
Het CvdM concludeert dat de Wereldomroep in 2010 grote vooruitgang
heeft geboekt om instrumenten voor het meten van de prestatieafspraken
te ontwikkelen. Dat niet alle afspraken zijn gehaald, is daaraan volgens het
CvdM van ondergeschikt belang. De niet behaalde afspraken laten wel
zien waar nadere inspanning nodig is.
Als gevolg van het regeerakkoord en de uitwerking daarvan ligt voor de
hand om de afspraken in de prestatieovereenkomst nader te beschouwen
op de toekomstige functie en positionering van de Wereldomroep.
Daartoe voer ik in 2012 overleg met de Wereldomroep en het CvdM.
Het advies van het CvdM onderkent de bestaande spanning tussen de het
huidige beleidskader en de gevolgen van het Regeerakkoord. Deze
spanning is terug te vinden in de begroting voor 2012.
Het kabinet wil de Wereldomroep nu de ruimte geven om zich te richten
op het doen van reorganisatievoorstellen. Ik wil daarop niet vooruit lopen
en onthoud mij daarom van een oordeel over de in het advies van het
CvdM gegeven opvattingen die raken aan de toekomstige vormgeving
van de Wereldomroep.
Vooruitblik: voortgang uitwerking Regeerakkoord
In het belang van een spoedige uitwerking van het regeerakkoord en in
aansluiting op mijn mediabrief van 17 juni 2011, heb ik de Wereldomroep
gevraagd om uiterlijk voor 1 december van dit jaar een reorganisatie- en
sociaal plan op te stellen. Ik heb de Wereldomroep hierbij een aantal
uitgangspunten meegegeven. De taken gericht op Nederlandstaligen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

18

het buitenland en het Koninkrijk worden belegd bij de Nederlandse
publieke omroep. Zo zal de televisiezender het Beste van Vlaanderen en
Nederland (hierna: BVN) worden overgedragen aan de publieke omroep
en heb ik de publieke omroep ook gevraagd om in overleg met de
Wereldomroep een voorstel te doen voor de mediavoorziening voor de
overzeese delen van het Koninkrijk. In deze overdracht zal het principe
personeel volgt werk gelden.1
De Wereldomroep is verzocht om in de toekomstplannen duidelijke keuzes
te maken, en mogelijke allianties en alternatieve financieringsbronnen te
onderzoeken.
De brief geeft ook duidelijkheid over de bestuurlijke taakverdeling. Tot
1 januari 2013 blijft de minister van OCW verantwoordelijk voor de
Wereldomroep. Na deze datum zal de Wereldomroep vallen onder de
verantwoordelijkheid van de Minister van Buitenlandse Zaken. De
wetswijziging waarin geregeld wordt dat de Wereldomroep als publieke
media-instelling ophoudt te bestaan, is op 28 september 2011 aan de
Tweede Kamer aangeboden.2
3.2 Muziekcentrum van de Omroep
Voortgang uitwerking Regeerakkoord
In mijn brief van 17 juni 2011 heb ik gemeld dat enkele delen van het MCO
kunnen blijven bestaan. Hiervoor heeft het kabinet € 14 miljoen gereserveerd. Het budget van het MCO wordt met ingang van het seizoen
2013–2014 verlaagd. Afgelopen zomer heb ik MCO en NPO gevraagd om
gezamenlijk de toekomstige inrichting van een kleiner MCO vorm te
geven. Het uitgangspunt hierbij vormde het behoud van twee symfonisch
volwaardige muziekgezelschappen (koor en orkest) die in staat zijn om
bijzonder werk voor een grote bezetting uit te voeren. Gezamenlijk wordt
gewerkt aan een artistiek plan, de nieuwe organisatorische inrichting van
de gezelschappen, de bestuurlijke aansturing en een sociaal plan. Begin
2012 zullen deze plannen op hoofdlijnen gereed zijn.
Verder heeft heb ik in mijn brief van 17 juni aangegeven, dat het kabinet
eventueel bereid is om het Metropole Orkest te begeleiden naar een
zelfstandige positie in het muzieklandschap. Ik heb het Metropole Orkest
verzocht hiervoor een ondernemingsplan in te dienen, waarin wordt
aangetoond dat een zelfstandige positie een haalbare optie is. Het
Metropole Orkest heeft op 9 november 2011 bij mij een plan ingediend.3 Ik
beraad mij momenteel op de haalbaarheid van dit plan en de hieraan
verbonden financiële consequenties.
3.3 Regionale omroep
Rapport CvdM financiering regionale omroep

1

Dit principe sluit aan bij de aangehouden
motie Van der Ham zie: Kamerstukken II,
2010/11, 32 827, nr. 18.
2
Kamerstukken II, 2011/12, 33 019, nrs. 1–4.
3
Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 2467.

Sinds het jaar 2006 zijn de provincies verantwoordelijk voor de financiering van de regionale omroepen. De Mediawet bepaalt dat de nieuwe
financieringssystematiek telkens na drie jaar wordt geëvalueerd. Een
eerste evaluatie is in 2008 door het CvdM uitgevoerd. Nu, weer drie jaar
later, heeft een tweede evaluatie plaatsgevonden. Terugkijkend op de
periode 2009–2011 constateert het CvdM dat provincies aan hun
zorgplicht hebben voldaan: door middel van indexering van het subsidieniveau hebben provincies het de omroepen mogelijk gemaakt het
activiteitenniveau van 2004 kwalitatief en kwantitatief in stand te houden.
Alle provincies hebben zorg gedragen voor de bekostiging van ten minste
één regionale omroep en er is sprake van continuïteit van bekostiging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

19

Voortgang uitwerking regeerakkoord: integratie met landelijk publieke
omroep
In mijn brief van juni 2011 beschrijf ik de ambitie om te komen tot
integratie van de landelijke en de regionale publieke omroep. Ik heb
aangekondigd de meest betrokken partijen de Stichting Regionale
Omroep Overleg en Samenwerking (hierna: ROOS) en de NPO te vragen
om binnen een halfjaar een voorstel te doen tot een model voor integratie
dat het meeste effect sorteert. Ik zal u in het voorjaar van 2012 informeren
over de plannen.
Vereenvoudiging van het publieke bestel in Nederland blijft daarbij het
uitgangspunt. Het model moet daarom een voorstel bevatten voor een
effectieve aansturing. Hierbij zal nadrukkelijk ook aandacht zijn voor de
borging van het regionale karakter en de calamiteitenfunctie van de
regionale omroepen.1
Vindbaarheid regionale omroep op digitale kabel
In de Mediabegrotingsbrief 20112 heb ik uw Kamer toegezegd u nader te
informeren over de positie van de regionale omroep op de digitale kabel.
Die toezegging kom ik graag na. In het voorjaar van 2011 heeft er nader
overleg plaatsgevonden met ROOS en de kabelmaatschappijen. De door
de regionale omroep gewenste positie (11) is niet haalbaar gebleken.
Ziggo heeft per 1 november 2011 de regionale en lokale omroepen uit de
(aangrenzende) provincie(s) verplaatst naar kanaalnummers 30–50. Bij
UPC zijn de lokale en regionale zenders uit de eigen provincie op de
kanaalnummers 30–35 geplaatst. Ik constateer dat de vindbaarheid van
deze zenders door de plaatsing op deze kanaalnummers sterk is verbeterd
in vergelijking met de positie vanaf kanaalnummer 700.
3.4 Samenvoeging fondsen

1

Moties 579 en 570 zullen worden betrokken
bij de uitwerking integratie.
Kamerstukken II, 2010/11, 32 500 VIII, nr. 55.
3
Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 1.
4
Focus op Functies. Uitdagingen voor een
toekomstbestendig mediabeleid. WRRrapporten aan de regering, nr. 71, WRR, 2005.

In mijn mediabrief van 17 juni 20113 heb ik aangekondigd dat het kabinet
zal komen met een voorstel voor samenvoeging van de twee fondsen die
op basis van de Mediawet 2008 functioneren: het Stimuleringsfonds
Nederlandse Culturele Mediaproducties en het Stimuleringsfonds voor de
Pers. De reden voor deze samenvoeging van beide fondsen is gelegen in
de convergentie tussen de «oude en nieuwe» mediumtypen en mediamarkten. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR)
noemde digitalisering en convergentie al in zijn advies Focus op Functies
als de dominante trends die de inrichting van het medialandschap
beïnvloeden.4 Het kabinet meent dat deze functiebenadering ook
gevolgen moet hebben voor de organisatie van de beide mediafondsen,
uiteraard met inachtneming van hun specifieke en onderscheiden
mediawettelijke taken op terrein van respectievelijk nieuwsvoorziening/
opinievorming en cultuur.
Ik vraag de RvC om mij te adviseren over de uitvoering van dit kabinetsbesluit. Ik verwacht dit advies in maart 2012. Ik heb de RvC verzocht om alle
relevante stakeholders te betrekken bij het opstellen van dit advies; naast
de beide mediafondsen zijn dat (koepel)organisaties die actief zijn op de
convergerende werkterreinen van beide fondsen, zoals publieke en
commerciële omroep, onafhankelijke audiovisuele producenten, Nederlands Uitgevers Verbond, Nederlandse Nieuwsbladpers, Nederlandse
Vereniging van Journalisten, Stichting Kennisland en het CvdM.

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

20

3.5 Mediawijsheid
Mediawijzer.net, het Mediawijsheid Expertisecentrum dat bestaat sinds
2009 bevordert een bewuste, kritische en actieve houding van burgers en
instellingen in de gemedialiseerde samenleving. Het programma loopt tot
2014. Het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, het
Sectorinstituut Openbare Bibliotheken, ECP-EPN, de publieke omroep
(NTR), Kennisnet en het NIBG zijn erbij betrokken. Het budget voor het
expertisecentrum is € 2,0 miljoen in 2012. Dit budget wordt besteed aan
het Mediawijsheid Expertisecentrum, de regeling innovatieve projecten en
de centrale loketfunctie.
Bescherming van minderjarigen tegen mogelijk schadelijke media-inhoud
vindt plaats op basis van co-regulering. Audiovisuele media werken
hiervoor samen via het NICAM (hierna: Nederlands Instituut voor
Classificatie van Audiovisuele Media). Dit classificatiesysteem, bekend
onder de naam Kijkwijzer, wordt binnen de mediasector breed gedragen.
Naast de Kijkwijzer, is de afgelopen jaren ook een maatschappelijke
behoefte gesignaleerd naar een systeem dat ouders informeert over
geschiktheid van audiovisuele producties. Om de haalbaarheid van een
dergelijk systeem te kunnen vaststellen, is een driejarig pilotproject
opgezet om een dergelijk geschiktheidsinformatiesysteem te ontwikkelen.
Dit pilotproject, onder de naam «Mediasm@rties», beleeft in 2012 zijn
laatste jaar. In de loop van 2012 zal duidelijkheid worden verschaft over de
haalbaarheid van – en draagvlak voor – dit systeem. Dan zal ook over de
voortzetting worden besloten.
3.6 Uitvoering moties
Sinds de zomer van 2009 hebben de commerciële omroepen een mediagedragscode. Tijdens het wetgevingsoverleg van 10 december 2010 heeft
uw Kamer via een motie1 mij verzocht om in gesprek te gaan met
commerciële omroepen ter bevordering van het instellen van een
(nieuwe) onafhankelijke klachtenfunctie in aanvulling op deze
gedragscode.
De VESTRA (brancheorganisatie van de commerciële omroepen) heeft
begin dit jaar de mediagedragscode geëvalueerd. Ik heb deze op 8 april
2011 ontvangen. Daaruit is gebleken dat de gedragscode in de huidige
vorm en opzet goed werkt. Commerciële omroepen hebben in hun
gedragscodes onder meer vastgelegd hoe en waar kijkers met klachten en
opmerkingen terecht kunnen. Daarbij wordt ook verwezen naar de al
bestaande onafhankelijke klachtenfuncties in het mediaveld, die geboden
worden door het NICAM, de Raad voor de Journalistiek en de Reclame
Code Commissie.
Uit de evaluatie blijkt dat tot op heden zich geen situatie heeft voorgedaan
waarbij een klacht niet bij een al bestaande onafhankelijke klachteninstanties kon worden ingediend.
In het voorjaar van 2011 heb ik overleg gevoerd met de VESTRA. De
VESTRA stelt dat – mede op basis van de evaluatie – een nieuwe
onafhankelijke klachtenfunctie geen meerwaarde biedt. Ik kan mij hierin
vinden. De VESTRA is voornemens in 2013 de mediagedragscodes
nogmaals te evalueren. Zoals bij de opstelling van de mediagedragscodes
met de commerciële omroepen is afgesproken, zal ik ook de uitkomsten
van deze evaluatie volgen.

1
2

Kamerstukken II, 2010/11, 32 500 VII, nr. 112.
Kamerstukken II, 2010/11, 32 827, nr. 23.

In het debat van 27 juni 2011 heb ik toegezegd terug te zullen komen op
de aangehouden motie van het leden Peters en van der Ham2 over het
opnemen van een bepaling in de Mediawet over digitaal beschikbaar
stellen van programma’s door het NIBG. Gelet op het feit dat de
auteurswet al de kaders stelt voor (her)gebruik van materiaal en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

21

bestaande praktijk van digitale beschikbaarstelling, vind ik het opnemen
van een bepaling in de Mediawet waarin de facto het CvdM de hoogte van
auteursrechtelijke vergoedingen zou vaststellen, ongewenst en strijdig
met de belangen van andere rechthebbenden.
Ik hecht er aan op te merken dat er binnen de bestaande wettelijke kaders
al zoveel mogelijk programmamateriaal beschikbaar wordt gesteld. Een
aantal voorbeelden. Gedigitaliseerd ouder materiaal uit het archief van het
NIBG waar geen auteursrecht meer op rust is bijvoorbeeld vrij toegankelijk voor iedereen via het project Open Beelden. Ook wordt archiefmateriaal aangeboden via het project Europeana. In dit geval is toestemming
verkregen van rechthebbenden. Via andere projecten waarin het NIBG in
participeert, worden gedigitaliseerde programma’s als digitaal lesmateriaal beschikbaar gemaakt voor het onderwijs. De publieke omroep zelf
maakt recent eigen materiaal toegankelijk op Uitzending Gemist en bij
wijze van experiment ook ouder materiaal via de Video on Demand dienst
(VOD-dienst) van Ximon.
Voor de volledigheid vermeld ik dat er vragen zijn gesteld door het lid Van
Dam naar aanleiding van de wijziging van de Mediawet in verband met de
aanpassing van de rijksmediabijdrage. Die gaan o.a. over het vragen van
een auteursrechtelijke vergoeding door de NPO aan kabelexploitanten of
rechtstreeks aan kijkers of luisteraars. Op deze vragen zal ik meer specifiek
ingaan in de beantwoording van het verslag.
Deze brief bevat zware opgave voor de betrokken partijen. Ik realiseer me
dat terdege. De komende jaren zullen veel vergen van de instellingen uit
de mediabegroting en al hun medewerkers. Maar juist bij een bezuinigingsopdracht van deze omvang, is een gedegen voorbereiding en
zorgvuldige uitvoering van groot belang. De Mediabegrotingsbrief 2012 is
een volgende stap in dat proces.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 59

22