Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-28

Defensieraad

Nr. 69

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 mei 2011
Op 23 mei a.s. komt in Brussel de Raad Buitenlandse Zaken (RBZ) bijeen
in formatie van de ministers van Defensie van de Europese Unie. De
agenda betreft vooral de voortgang op het gebied van defensiesamenwerking. Daarnaast zal HV Ashton ook haar reactie presenteren op de
GVDB-plannen van de Weimar-landen Duitsland, Frankrijk en Polen en
zullen de ministers waarschijnlijk spreken over de operationele aspecten
van de anti-piraterijoperatie Atalanta en van de plannen voor een
eventuele militaire EU-ondersteuning van humanitaire hulp in Libië.
Capaciteiten
Het voornaamste punt op de agenda betreft de bevordering van defensiesamenwerking in Europa, mede in het licht van de krimpende defensiebudgetten. Het gaat hier om voortzetting van de discussie die is begonnen
tijdens de informele ministeriële in Gent, in september 2010, onder het
Belgische EU-voorzitterschap. U bent hierover in eerdere brieven
geïnformeerd. Inmiddels hebben de EU Militaire Staf en het Europees
Defensie Agentschap op basis van informatie vanuit de landen geïnventariseerd welke additionele mogelijkheden tot samenwerking zich voordoen.
De resultaten worden thans geanalyseerd, maar landen lijken vooral
voordeel te zien in samenwerking ten aanzien van materieelontwikkeling
en opleidingen en trainingen. Het zal aan de landen zijn om op basis
hiervan concrete initiatieven te nemen. Ik zal erop aandringen dat het
proces er toe moet leiden dat de landen zich concreet gaan committeren
aan nieuwe vormen van onderlinge samenwerking. De EU (in nauwe
samenwerking met de NAVO) dient dit proces aan te jagen, hoewel de
verantwoordelijkheid vanzelfsprekend bij de lidstaten zelf ligt. Nederland
werkt in dit opzicht, zoals bekend, aan concrete samenwerkingsmogelijkheden met in het bijzonder het VK, Duitsland en de Benelux. Bovendien
zal ik onderstrepen dat we onderling moeten leren van de manier waarop
samenwerking kan leiden tot kostenbesparingen. Mede daarom blijft
Nederland voorstander van een vertrouwensteam onder EDA auspiciën,
bestaande uit enkele voormalige functionarissen van hoog niveau, dat op

kst-21501-28-69
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-28, nr. 69

1

meer vertrouwelijke wijze met de hoofdsteden de mogelijkheden maar
ook de knelpunten op gebied van defensiesamenwerking kan bespreken.
GVDB agenda
Zoals u bekend hebben de Weimar-landen Duitsland, Frankrijk en Polen in
december 2010 ideeën gepresenteerd om het GVDB te verbeteren. In
januari jl. heeft de RBZ de HV gevraagd om, in reactie op dit Weimarinitiatief, met voorstellen te komen voor de verbetering van onder meer
de civiel-militaire planning van GVDB-missies en operaties, defensiesamenwerking en EU-NAVO samenwerking. Op 23 mei a.s. zal de HV
waarschijnlijk haar ideeën over de defensieaspecten van deze voorstellen
presenteren aan de ministers van Defensie. De overige onderdelen zal zij
naar verwachting presenteren aan de ministers van Buitenlandse Zaken
tijdens de RBZ in juni. De HV zal haar definitieve voorstellen naar
verwachting voorleggen tijdens het Poolse EU-voorzitterschap in de
tweede helft van 2011. Nederland steunt het streven om GVDB-missies en
operaties geïntegreerder en efficiënter te plannen. Verbeterde planningsstructuren dienen echter wat Nederland betreft vooral in plaats te komen
van bestaande structuren, en er niet bovenop. Ook ten aanzien van
EU-NAVO samenwerking zal Nederland blijven aandringen op verbetering, zowel wat betreft de formele samenwerking als de informele
manieren om beide organisaties zoveel mogelijk in contact te laten
blijven. In dit verband juicht Nederland het toe dat ten aanzien van Libië
de staven van beide organisaties nauw samenwerken en dat er een
gezamenlijk overleg van de Noord-Atlantische Raad en het Politiek en
Veiligheidscomité van de EU is gehouden op 6 mei jl.
Europees Defensie Agentschap
De ministers van Defensie komen tevens bijeen als Bestuursraad van het
Europees Defensie Agentschap (EDA). Op de agenda staat onder meer de
goedkeuring van de volgende stap in de ontwikkeling van de European Air
Transport Fleet (EATF). Dit initiatief beoogt intensieve samenwerking
tussen nationale en multinationale militaire luchttransportvloten te
bevorderen om zo meer Europese standaardisatie en versterking van de
beschikbare luchttransportcapaciteit te bereiken. Het is een overkoepelend
raamwerk waarin concrete projecten op gebied van gezamenlijke
verwerving van capaciteiten of reserve-onderdelen, trainingprogramma’s,
onderhoud en dergelijke gelanceerd zouden kunnen worden. Het is
complementair aan reeds lopende luchttransportinitiatieven zoals het
European Air Transport Command te Eindhoven. Ook Nederland zal de
programma-afspraken van de EATF mede ondertekenen, vanuit het
belang van intensievere Europese samenwerking op dit gebied en vanuit
de complementariteit met het EATC. Hieraan zijn nog geen concrete
consequenties verbonden, aangezien nu alleen het raamwerk
totstandkomt.
Verder zal ook het uitzendbare forensische laboratorium voor geïmproviseerde explosieven, waaraan ook Nederland experts levert, aan de orde
komen. De deelnemende landen zullen tijdens de bestuursraad een
«technical arrangement» voor dit project ondertekenen. Het is de
bedoeling dat dit vanuit het EDA-budget en door de deelnemende landen
bekostigde laboratorium door Frankrijk, als «lead nation», wordt ingezet in
ISAF in Afghanistan. De capaciteit en de lessen die uit haar inzet geleerd
kunnen worden zullen vervolgens ook beschikbaar zijn voor andere
landen.
Ten slotte ontvangen de ministers een voortgangsrapportage ten aanzien
van andere EU beleidsgebieden die van invloed kunnen zijn op defensie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-28, nr. 69

2

zoals op gebied van ruimte, marktwerking en luchtruimregulering. Het
EDA treedt hierbij op als behartiger van defensiebelangen bij de betreffende EU instituties of agentschappen.
Operaties: Atalanta en Libië
Met betrekking tot de militaire GVDB-operaties zullen de ministers van
Defensie waarschijnlijk spreken over de operationele aspecten van de
anti-piraterijoperatie Atalanta. Als uitvloeisel van het informele ministeriële overleg in Boedapest, waarover u bent geïnformeerd (Kamerstuk
21 501-28, nr. 68), werkt de EU thans mogelijkheden uit om de effectiviteit
van de operatie verder te verhogen, ondermeer door robuuster op te
treden tegen piraten. Voor Nederland is het van belang dat de benodigde
wijzigingen zo spoedig mogelijk worden toegepast.
Ten aanzien van de operationele aspecten van de planning voor eventuele
militaire EU-ondersteuning van humanitaire hulp in Libië verwijs ik u
kortheidshalve naar de Kamerbrief over dit onderwerp die 2 mei naar uw
Kamer is verstuurd.
De minister van Defensie,
J. S. J. Hillen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-28, nr. 69

3