18
Afscheid Schouw
Aan de orde is afscheid van het lid Schouw (D66).
De voorzitter:
Ingekomen is de volgende brief.
Geachte Voorzitter, beste Anouchka,
Ruim 25 jaar geleden zette ik de eerste voorzichtige stapjes
op het soms glibberende Binnenhof. Mijn eerste officiële
baan: ik werd voor de D66-fractie juniorbeleidsmedewerker.
Met de overzichtelijke portefeuille landbouw-, wetenschapsen emancipatiebeleid, en dat voor acht uur in de week en
verdeeld over drie ambitieuze Kamerleden die dagelijks
wilden schitteren in de oude vergaderzaal. Het werk verveelde geen seconde! Van een zinnebeeld als "de patatbalie"
had toen nog nooit iemand gehoord. Er werd vergaderd in
een doorrookte, halfduistere rechthoek en politici zaten,
tegen wil en dank, gedrieën opeengepropt in groene pluche
bankjes. Elke politieke generatie heeft zijn eigen dorpspomp
waar opvattingen en nieuwtjes voorbijrazen. Nu zijn dat
Twitter en Facebook. Toen was dat het roemruchte Binnenhof 5A, hét Kamercafé, waar de leden aan formicatafeltjes
verhitte discussies voerden, de klok rond gevoed met
gehaktballen en sfeerverhogende consumpties. Wat is het
jammer dat daar nooit een documentaire over is gemaakt.
Met de juniordeeltijdbaan is de liefde voor de politiek en
het openbaar bestuur aangewakkerd en gegroeid. Toen en
de jaren daarna heb ik mij er met hart en ziel voor ingezet,
op verschillende plaatsen en altijd met boeiende mensen:
als wethouder en lid van de gemeenteraad in Dordrecht,
en vervolgens ruim twaalf jaar als parlementariër. In de
relatieve rust en bezonkenheid van de Eerste Kamer ben
ik, mediatechnisch beschouwd, voor de buitenwereld
onopgemerkt gebleven. Wanneer Eerste Kamerleden
gewoon hun werk doen, is daar geen sterveling in geïnteresseerd.
Het was een voorrecht om elke dinsdag losjes te schrijden
over de roodfluwelen vuistdikke tapijten. Ik kan het overigens iedereen aanraden om eerst ervaring op te doen in
de Eerste Kamer en daarna het Binnenhof over te steken
naar de Tweede. Waarom? Om het belang van goede wetgeving te beproeven en je te bekwamen in de kwaliteit van
wetgeving en de leer van het debatteren met de regering.
De kern daarvan is dit: op het juiste moment net die éne
vlijmscherpe vraag stellen. De overstap naar de Tweede
Kamer was best wennen. In plaats van een stroom wetsvoorstellen dicteert "de kop in de krant" en "het oog van de
camera" het ritme van de dag. Positief geformuleerd: het
is in deze Kamer exotischer, maar soms wel met onvoorspelbare orkaandreigingen.

actuele politieke incidenten en de langetermijnonderwerpen
zo af en toe wat uit balans raken. Dat is een reëel risico voor
de democratische werking van onze huidige parlementaire
democratie. Daardoor gaan dingen mis. Achteraf en dus te
laat komt dat aan het licht door parlementaire onderzoeken
of enquêtes. Meebewegen of juist tegenwicht bieden: dat
is de vraag waar de Kamer wel wat vaker bij stil mag staan.
Het werk in een politieke omgeving is prachtig. Ik had dit
nog vele jaren met plezier kunnen doen. Tegelijkertijd wil
ik ook mezelf blijven uitdagen. Daarom ga ik per 1 augustus
wat anders doen. In een nieuwe omgeving met andere
onderwerpen.
Een Kamerlid is verweesd zonder de betrokken toewijding
van de medewerkers in de Kamer. Altijd attent, zorgvuldig
en met de dienstverlening voorop. Van Bureau Wetgeving,
de Griffie, ICT en telefoon, bodes en al diegenen die zorgen
voor de inwendige mens, heel hartelijk bedankt!
Ik wens iedereen alle goeds.
Met vriendelijke groet,
Gerard Schouw
(Applaus)
De voorzitter:
Van dit ontslag is mededeling gedaan aan de voorzitter van
het centraal stembureau en aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Ik stel voor de brief
voor kennisgeving aan te nemen.
Daartoe wordt besloten.
De voorzitter:
Geachte heer Schouw, beste Gerard,
Een leven zonder politiek … kun je het je voorstellen? Tóch
heb ik zojuist jouw afscheidsbrief voorgelezen, waarin je
aangeeft dat er een nieuwe fase aanbreekt en dat je een
andere weg inslaat.
Een kwart eeuw was het openbaar bestuur jouw leven. Je
was gemeenteraadslid en wethouder in Dordrecht en in
2003 zette je de stap naar het Binnenhof. Geen onbekend
terrein voor jou; van 1988 tot 1990 liep je hier als jong
broekie rond als beleidsmedewerker van de D66-fractie.
Dat je eerst Eerste Kamerlid werd, maakte dat je hier in 2010
met de nodige bagage binnenkwam. Je maidenspeech ging
over de benoeming van een nieuwe Kamervoorzitter. Het
was een glashelder betoog, waarin je niet alleen een profiel
voor een nieuwe Kamervoorzitter schetste, maar waarin je
ook je eigen ambitie een klein beetje liet doorschemeren.

Ik heb hier een aantal fantastische jaren gehad en wil via u
de collega's bedanken voor de goede samenwerking. Zo
was het een plezier in de vergaderzaal wagonnetjes aaneen
te rijgen bij de interruptiemicrofoons. En wanneer een
bewindspersoon al bij het placeren van zo'n wagonnetje
de wenkbrauwen stijf optrok, dacht ik: beet, de vinger op
de zere plek! En zeker, er is ook een kers op de taart. Het
knutselen aan en verdedigen van initiatiefwetsvoorstellen.
Mooi werk. Het is geen groot geheim dat de aandacht voor

In de jaren die volgden heb je die ambitie op een heel eigen
manier vormgegeven. Je koos voor complexe, gevoelige
dossiers, bijvoorbeeld op het beleidsterrein van Justitie of
Binnenlandse Zaken, met het vreemdelingenbeleid, het
toezicht op de inlichtings- en veiligheidsdiensten, de
staatsrechtelijke verhoudingen en niet in de laatste plaats:
de betrokkenheid van burgers bij de politiek. Het zijn dossiers die jou passen.

Tweede Kamer

2 juli 2015
TK 104

Afscheid Schouw

104-18-1

Jij houdt van inhoud, van diepgang. Je geniet ervan om de
Kamer op te roepen om nog een spade dieper te steken,
terwijl je een beetje peinzend en in je handen wrijvend
achter het katheder of de interruptiemicrofoon staat. Op
het moment dat jij een haakje ziet, gaan je ogen glimmen.
Je gaf het zelf al aan: voor jou ligt de kern van het Kamerwerk in die ene scherpe vraag op dat ene kritische moment.

De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Voorzitter: Van Miltenburg

Je bent een Kamerlid dat zijn medewetgevende taak heel
actief invult. Voor jou is het initiatiefwetsvoorstel geen
exotisch instrument. In de vijf jaar dat je Kamerlid was, heb
je elf initiatiefwetsvoorstellen ingediend of mocht je daar,
zoals je dat zelf pasgeleden zei, zo nu en dan "een beetje
bij meehelpen". Zo heb je Boris van der Ham "een beetje
geholpen" met het initiatiefwetsvoorstel voor wijziging van
het Reglement van Orde, over de aanwijzing van de informateur of formateur door de Tweede Kamer. Door de val
van het kabinet werd deze wijziging van het Reglement van
Orde versneld in de praktijk gebracht. En onlangs — ik zei
het deze week ook al in de speech voor de scheidend griffier
— overhandigde de commissie-Bovend'Eert mij de evaluatie
van de kabinetsformatie. Hun voornaamste conclusie is dat
de formatie goed is verlopen en dat het Reglement van
Orde slechts op een klein detail moest worden aangepast.
Gisteren heeft de Kamer daarmee ingestemd. Een mooi
resultaat van iets wat jullie in gang hebben gezet.
Ook het vermelden waard zijn de initiatieven tot deconstitutionalisering van de benoeming van burgemeester en
commissaris van de Koning, een verbod op weigerambtenaren, democratisering van gemeenschappelijke regelingen,
het raadgevend en correctief referendum, het schrappen
van het verbod op godslastering, de verbetering van
rechtsbescherming in asielzaken en — nu nog aanhangig
— de vernieuwing van de Wet openbaarheid van bestuur.
Die, tekenend voor jouw ideeën, Wet open overheid zou
moeten gaan heten. Veel van deze voorstellen hebben de
eindstreep gehaald en zijn inmiddels ook door de Eerste
Kamer aanvaard. Je was, kortom, niet alleen een actief,
maar zeker ook een effectief Kamerlid. Je hebt je tijd hier
ten volle benut, en daar mag je trots op zijn.
Gerard, een leven zonder politiek … je gaat eraan beginnen.
Per 1 augustus word je algemeen directeur van Nefarma,
de Nederlandse Vereniging voor Innovatieve Geneesmiddelen. Maar je vertrekt met een blijvende herinnering aan
een kwart eeuw politiek. Ik mag je namelijk vertellen dat
het Zijne Majesteit de Koning heeft behaagd, jou te benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Mag ik je
verzoeken naar voren te komen, zodat ik je de versierselen
mag opspelden die horen bij deze benoeming?
De heer Schouw krijgt de versierselen opgespeld.
De voorzitter:
Ik heb nog een paar zinnen voor je, Gerard. We gaan je
missen: je ervaring, je kennis van het staatsrecht en je
inhoudelijke bijdragen. Maar wees niet bang: ook zonder
jouw aanwezigheid proberen we die spade dieper te steken.
Ik ben ervan overtuigd dat jij dat ook zult doen, buiten de
Kamer, met dezelfde eigenzinnigheid en hetzelfde plezier
als we hier al die jaren hebben kunnen zien. Het ga je goed.
(Applaus)

Tweede Kamer

Afscheid Schouw

2 juli 2015
TK 104

104-18-2