2012D34845

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Financiën1, heeft over de Miljoenennota 2013 en
over de Macro Economische Verkenning 2013 van het Centraal
Planbureau (2012D34347) de navolgende vragen ter beantwoording aan
de regering voorgelegd.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Heijnen
De griffier van de commissie,
Berck

nds-tk-2012D34845

1

I. Miljoenennota 2013
Nr
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Vraag
Wat is het totale bedrag aan pensioenpremies in de
tweede en derde pijler? Hoe groot is het budgettaire
beslag van de aftrek pensioenpremies in de periode
2013–2017? Welk deel daarvan wordt afgetrokken tegen
52%?
Wat is het totale bedrag dat de overheid in de periode
2013–2017 kwijt zal zijn aan pensioenpremies voor zijn
medewerkers? Is hierbij rekening gehouden met
mogelijke premiestijgingen?
Kunt u een actueel overzicht geven van de totale
(in)directe exposure van de Nederlandse overheid met
betrekking tot alle lopende monetaire steunoperaties in
het kader van de Europese schuldencrisis (waaronder in
elk geval, maar niet uitsluitend: LTRO, SMP, MTRO, OMT,
IMF) alsmede het interbancaire betalingsverkeer
(Target-2)?
Kunt u een overzicht geven van de uitbetaalde en nog uit
te betalen gelden aan steunontvangende landen in het
kader van de eurocrisis (in tranches met het aandeel van
het IMF, het aandeel van Europa, het aandeel van
Nederland; uitgesplitst naar de verschillende steunprogramma’s)?
Kunt u een overzicht geven van de voorwaarden/
doelstellingen die gesteld zijn aan de programmalanden
in ruil voor financiële steun? In hoeverre voldoen of
hebben deze landen al voldaan aan deze voorwaarden?
Wat is hierbij het verantwoordings- en sanctiemechanisme?
Kunt u een overzicht geven van de stand van zaken in
Griekenland met betrekking tot (doel versus realisatie):
privatiseringen, belastinginning, reductie van ambtenarenapparaat, pensioenen, lonen, arbeidsmarkt, zorgsector
etc.?
De economische groei in de probleemlanden valt keer op
keer tegen ten opzichte van eerdere ramingen. Hierdoor
worden de begrotingsdoelstellingen voortdurend niet
gehaald. Het negatieve effect van de bezuinigingen op de
ontwikkeling van het BBP wordt telkens zwaar onderschat
en nooit overschat. Is het rekenmodel waarmee de
economische groei in eurolanden wordt berekend, anno
2012 nog voldoende om berekeningen te maken in de
totaal gewijzigde macro-economische omgeving?
Kunt u een geactualiseerd overzicht geven van de
gecommitteerde bedragen voor de programma’s vanuit
het EFSF/ESM (incl. hoofdgaranties, overgaranties,
rentegaranties en de tijdelijke garanties aan de ECB)?
Zijn er, los van de in de Voorjaarsnota 2012 en het
Begrotingsakkoord 2013 aangekondigde maatregelen,
nog andere maatregelen getroffen in deze Miljoenennota?
Klopt de stelling van Raad van State in de advisering over
de Miljoenennota 2013 dat de gehele aardgasbaten
dreigen te worden ingezet voor consumptieve uitgaven?
Kan inzichtelijk worden gemaakt welk percentage van de
aardgasbaten wordt gebruikt voor consumptieve
bestedingen en welk gedeelte voor investering? (blz. 10
van de bijlage).

2

Nr
11

12

13

14

15

16

17

18
19

20

21

Vraag
Wat is de belangrijkste reden dat zowel de binnenlandse
consumptie, de investeringen en de overheidsbestedingen teruglopen?
Op pagina 13 wordt gesproken over een dempend effect
«van het noodzakelijke proces van wereldwijde schuldafbouw» met name bij overheden en de financiële sector.
Kunt u een overzicht geven voor Nederland, met daarin
op macroniveau de totale schuldsituatie aan het begin
van de crisis (2007) tot en met heden, uitgedrukt als
percentage van het BBP en uitgesplitst naar Overheid,
Particulieren en Bedrijfsleven (incl. financiële sector)? Dit
moet inzicht geven in welke deel van de schuldafbouw
reeds is gerealiseerd.
Heeft het CPB ook scenario’s doorgerekend waarin wel
sprake is van een escalatie van de eurocrisis? Zo ja, wat
zijn de gevolgen hiervan op de economische groei, de
werkgelegenheid, de koopkracht, het begrotingstekort en
overheidsschuld? Zo nee, waarom niet?
Kunt een onderbouwing geven van de passage op pagina
22 waarin u stelt dat door de economische neergang de
inkomsten sterk zijn teruggelopen, nog sterker dan op
basis van de economische ontwikkeling verwacht mocht
worden. Bij welke inkomsten treedt dit effect op? Wat is
de verklaring hiervoor?
Waarom zijn de belastinginkomsten sterker teruggelopen
dan op basis van de economische neergang werd
verwacht? Komt dit doordat de begrotingsmultipliers in
tijden van recessie groter zijn dan in tijden van conjuncturele opgang? Is dit aanleiding om de aannames met
betrekking tot de begrotingsmultiplier(s) bij te stellen?
Hoe kan het dat ondanks ophoging van het 18 miljardpakket uit het regeerakkoord naar een 30 miljard-pakket,
in het jaar 2014 nog steeds een EMU-tekort boven de 3%
resteert? Impliceert dit dat – ceteris paribus – een nieuwe
regering, in aanvulling op het begrotingsakkoord,
sowieso extra maatregelen zal moeten treffen voor 2014?
Waaruit bestaat de verbetering van het EMU-saldo 2012
met 0,4%-punt BBP, ofwel ca. € 2½ miljard, die in een
paar maanden is opgetreden ten opzichte van de
Voorjaarsnota 2012?
Waarom is «uit de schuld groeien» geen reële optie?
Wat zijn de oorzaken van het feit dat Nederland wordt
gezien als veilige haven? Zou Nederland bij het nietvoldoen aan de eis om een begrotingstekort te hebben
dat niet hoger is dan 3% van het BBP, niet meer worden
gezien als veilige haven?
Waarom valt de afschaffing van de onbelaste reiskostenvergoeding voor woon-werkverkeer niet onder de
beperking van belastinguitgave in bijlage 5? (blz. 25 van
de bijlage).
Wat is de reden dat de geraamde inkomstenderving van
de fiscale behandeling van de eigen woning voor 2013
ruim € 1 miljard gunstiger uitpakt dan in de Miljoenennota 2012 nog werd voorzien?

3

Nr
22

23

24
25

26

27
28
29

30

31

32
33

34
35

Vraag
Heeft dit te maken met voorziene maatregelen ter
beperking van de aftrekmogelijkheden voor de eigen
woning in 2013? Zo ja, waarom is daar in tabel 5.2.1 een
bedrag van slechts € 5 miljoen voor geraamd? Zo nee, is
sprake van een verminderd beroep op aftrekmogelijkheden of een verkeerde raming in de Miljoenennota 2012?
Op pagina 26 van de bijlage in tabel 5.3.1 staat het bedrag
dat gemoeid is met de inkomstenbeperkende maatregel
omtrent pensioenen. Gaat het hier alleen om de
vrijstelling in box 3 of gaat het ook om de aftrekbaarheid
van pensioenpremies?
Bij welke hoogte van de overheidsschuld spreekt men
van een «hoge schuld»?
Met welke feiten of verwachtingen is de op pagina 30
gedane stelling dat de inkomenspositie van ouderen zal
verbeteren te onderbouwen? Hoe heeft de inkomenspositie van ouderen zich de afgelopen jaren ontwikkeld? Wat
is de verwachting met betrekking tot de ontwikkeling van
deze inkomenspositie in de toekomst? Hoe verhoudt de
inkomenspositie van ouderen zich tot die van jongeren?
Kunnen deze cijfers in internationaal perspectief worden
geplaatst?
Wat is de achtergrond van het feit dat de gederfde
belastinginkomsten door de zelfstandigenaftrek € 415
miljoen hoger dan verwacht is? Heeft dit te maken met de
stijging van het aantal zelfstandigen (waaronder zzp’ers)?
Is deze stijging niet een structurele trend die al enige
jaren gaande is? (Blz. 30 van de bijlage.)
Op welke wijze toetst de AFM of beloningen niet leiden
tot perverse prikkels?
In hoeverre hebben de achtergebleven bestedingen door
huishoudens effect op de groei van het BBP?
Hoe kan het dat aan de ene kant blijkt dat Nederlandse
huishoudens internationaal gezien een hoog netto
vermogen hebben, maar dat tegelijkertijd uit het «OECD
Factbook 2011–2012» blijkt dat de Nederlandse spaarquote van huishoudens (household net savings rate)
onder het OESO-gemiddelde zit? En wat is de achtergrond van de halvering van de Nederlandse spaarquote
sinds 1997, van 13,3% in 1997 naar 6,8% in 2009?
Wat is de consequentie van de flexibilisering van de
arbeidsmarkt met betrekking tot de mogelijkheid voor
huishoudens om hypothecair krediet op te nemen?
Kunt u nader ingaan op de stelling dat het stelsel nog niet
neutraal is ten aanzien van investeringen in fysiek
kapitaal, pensioenkapitaal, of menselijk kapitaal? Welke
beleidsopties kunnen overwogen worden om deze
verschillen weg te nemen?
Hoe groot is de groep van huishoudens van wie de
hypotheek onder water staat?
Hebben de bezuinigingen van het kabinet Rutte en het
Begrotingsakkoord 2013 effect op het aantal faillissementen? Zo ja, hoe groot is dit effect?
Wat is het onderzoeksmandaat van de taskgroep
verzilveren?
Hoe ziet het beeld van oprichtingen versus opheffingen
van bedrijven eruit als de zzp’ers buiten beschouwing
worden gelaten?

4

Nr
36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46
47

48

49

50

Vraag
Waarom leidt het verplichten van pensioenfondsen door
overheden om in de nationale economie te stimuleren tot
sterk verminderde prestaties in termen van risico en
rendement? Wat zijn de belangrijkste argumenten die uit
het onderzoek naar voren komen?
Op welke wijze treedt de overheid nu faciliterend op bij
nieuwe financieringsvormen voor het MKB, in het
bijzonder voor pensioenfondsen?
Het EMU-saldo van decentrale overheden loopt tussen
2012–2013 op en vervolgens weer af. Welke veronderstelling ligt hieraan ten grondslag?
Waarom daalt het EMU-saldo van decentrale overheden
in 2013 ten opzichte van 2012? Hebben de decentrale
overheden minder inkomsten en/of geven zij meer uit?
Wat zijn de oorzaken hiervan?
Hoe is de departementale taakstelling van € 875 miljoen
uit het Begrotingsakkoord 2013 verdeeld over de
verschillende ministeries? Zijn er hierbij nog verschillen
met de verdeelsleutel uit het Begrotingsakkoord 2013? En
klopt het dat er in het Begrotingsakkoord is afgesproken
dat dit structurele taakstellingen zijn? Hoe kan het in dat
licht dat er bij de invulling van de taakstellingen veelal –
bijvoorbeeld bij OCW – gebruik is gemaakt van meevallers of ramingsbijstellingen?
Waarom zijn de uitgaven voor vergroening en natuur uit
het Begrotingsakkoord 2013 nog niet in de departementale begrotingen verwerkt?
Wie heeft besloten om de uitgaven voor vergroening en
natuur uit het Begrotingsakkoord 2013 niet in de
departementale begrotingen te verwerken? Is de
beslissing om de uitgaven voor vergroening en natuur uit
het Begrotingsakkoord 2013 niet in de departementale
begrotingen te verwerken genomen door de relevante
departementen of op niveau van de Ministerraad? En
wanneer is dit besluit genomen?
Welke vorderingen zijn er al gemaakt bij het in voldoende
mate uitwerken van de beoogde uitgaven voor vergroening en natuur uit het Begrotingsakkoord 2013?
Wanneer wordt de uitwerking van de beoogde uitgaven
voor vergroening en natuur uit het Begrotingsakkoord
2013 formeel vastgesteld?
Waarom wordt de beslissing om de uitgaven voor
vergroening en natuur uit het Begrotingsakkoord 2013
niet in de departementale begrotingen te verwerken niet
in de Miljoenennota apart verantwoord?
Welk effect heeft de invoering van een verhuurderheffing
op de huurprijzen?
Is er sinds het maken van de afspraken nader onderzoek
gedaan naar de gevolgen van het afschaffen van de
accijnsvrijstelling voor rode diesel?
Voor welke nog niet gerealiseerde besparingen zijn
wetswijzigingen vereist? In hoeverre lopen deze
wetswijziging voor of achter op schema?
Welke invulling wordt overwogen voor de terugsluis van
de vergroeningsmaatregelen vanaf 2014 en wanneer
wordt deze uitgewerkt?
Zijn er nog nieuwe of dreigende besparingsverliezen
opgestreden sinds de Voorjaarsnota 2012?

5

Nr
51

52
53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

Vraag
Welke veronderstellingen liggen ten grondslag aan het
structurele EMU-saldo? Waarop wordt de output-gap
geraamd en is deze raming de afgelopen jaren aangepast
aan de hand van nieuwe inzichten ten aanzien van
bijvoorbeeld de potentiële economische groei en de
evenwichtswerkloosheid?
Wat zijn de determinanten van het structurele EMUsaldo?
Kan een integraal overzicht worden gegeven van alle
kasschuiven binnen de verschillende budgetdisciplinesectoren?
Op welke wijze wordt de omvang van het uitgavenniveau
vastgesteld? Wat is precies het verschil met het lopende
kader?
Kunnen de ruilvoetwinsten en -verliezen binnen de
verschillende budgetdisciplinesectoren nader worden
toegelicht? Welke factoren zijn hierop van invloed?
Hoe groot is de lastenverzwaring die in 2013 optreedt als
gevolg van het Begrotingsakkoord 2013? Is dat de € 8,2
miljard die op pagina 83 van de Miljoenennota wordt
genoemd of de € 8,5 miljard die resulteert als in de 30
miljard-monitor de lastenverzwarende en lastenverlichtende maatregelen gesaldeerd worden? Wat verklaart dit
verschil?
Waarop is de veronderstelling gebaseerd dat in 2014 de
raming voor zorgpremies inclusief zorgtoeslag met € 1,3
miljard omlaag kan? Is dat het gevolg van voorziene
beleidsmaatregelen in de zorg?
Wat is de achtergrond van de stijging van de zorgpremies
inclusief zorgtoeslag in 2013 met € 0,9 miljard? Op basis
waarvan wordt er vervolgens een daling van € 1,3 miljard
in 2014 verwacht?
Hoe worden de daling van de arbeidsongeschiktheidspremie en de algemeen werkloosheidsfondspremie gedekt?
Of komen deze verlagingen ten laste van het EMU-saldo?
Onder schatkistbankieren staat dat decentrale overheden
een «marktconforme rentevergoeding» zullen ontvangen
over de tegoeden die ze aanhouden in de Nederlandse
schatkist. Waarop wordt de marktconforme rentevergoeding gebaseerd? Kan nader worden toegelicht waarom
schatkistbankieren in dit geval leidt tot een besparing
binnen de Rijksoverheid aangezien laatstgenoemde
doorgaans tegen gunstigere rentetarieven kan lenen?
Worden de mogelijkheden van leenfaciliteiten voor
decentrale overheden uitgebreid, bijvoorbeeld voor het
doen van infrastructurele investeringen? Graag een
nadere toelichting op dit punt.
Worden belastinginkomsten op lokaal niveau door het
kabinet gemonitord of zelfs genormeerd? Zo ja, op welke
wijze kunt u de ontwikkeling van de lokale lasten concreet
sturen? Zo nee, hoe voorkomt u dat lokale overheden
(nationale) beleidsmaatregelen via belastingverhoging
afwentelen op de burger, of – andersom – mogelijkheden
onbenut laten die bijdragen aan door het kabinet
gewenste saldo- en schuldreductie?
Indien verplicht schatkistbankieren voordelig uitpakt voor
de staatsschuld en risico’s bij lagere overheden vermindert, waarom is dit dan niet eerder ingevoerd?

6

Nr
64

65

66

67

Vraag
Is het denkbaar dat dit concept van schatkistbankieren in
de nabije toekomst nog breder wordt toegepast naar
andere (semi-)publieke en/of begrotingsgefinancierde
organen en organisaties? Zo ja, in welke sectoren zou
schatkistbankieren nog meer toepasbaar zijn? Zo nee,
waarom niet?
Klopt het dat in het bestuurlijk overleg met de provincies
reeds afspraken zijn gemaakt over de inzet van de € 200
miljoen intensivering uit het Begrotingsakkoord 2013
voor natuurbeheer en aanleg? Worden deze middelen
beschouwd als zijnde «bestuurlijk verplicht»?
Wat is de laatste stand van zaken met betrekking tot de
inzet van het kabinet voor volwaardige publieke externe
controle op het ESM (in lijn met motie 21 501-20 nr. 618)?
Wanneer zal de Commissie Risicoregelingen (CRR) klaar
zijn met de toetsing van de huidige bestaande risicoregelingen? Zal deze commissie alle in tabel 2.18 opgesomde
garanties toetsen?

II. Macro Economische Verkenning 2013 van het Centraal
Planbureau
Nr
1

2

3

4
5

6
7

8

9

10

Vraag
Kunt u een overzicht geven van de verhouding binnenslands geproduceerde uitvoer-wederuitvoer en het aandeel
van beide categorieën in het BBP sinds 2000?
Hoeveel personen hebben zich sinds medio 2011
«afgemeld» als werkzoekende wegens het «discouraged
worker-effect»? In hoeverre zitten zij in WW-uitkeringen
en bijstandsuitkeringen?
Wat is het effect van de relatief grote tekortreductie door
Nederland in de jaren 2011–2013 op de economische
ontwikkeling en werkgelegenheid?
Hoe is de toename van de collectieve lasten tussen 2011
en 2013 opgebouwd?
Hoe kan het dat de arbeidsongeschiktheidsuitgaven
ongeveer constant blijven terwijl op pagina 46 melding
wordt gemaakt dat de instroom arbeidsongeschiktheid
juist stijgt?
Waardoor pakt de Wet uniformering loonbegrip vooral
voor gepensioneerden met hoge inkomens ongunstig uit?
Wat is de jaarlijkse raming van de rentetarieven van
Nederlandse staatsobligaties tot 2017, zowel voor korteals voor langetermijnfinanciering?
Hoe beoordeelt u de stelling van het CPB dat interventie
via de ECB niet zozeer goedkoper is, maar vooral minder
zichtbaar?
Hoe beoordeelt u de uitspraken van het CPB over de
begrotingsmultiplier? Geven deze uitspraken aanleiding
tot beleidswijzigingen en andere ramingsmethodieken?
Naast de adviezen van het IMF en de OESO, wat is het
algemene advies van het CPB als het gaat om de
hoeveelheid bezuinigingen, lastenverzwaringen en
hervormingen door de Nederlandse Staat de aankomende jaren?

7

Nr
11

12
13
14
15

16

17

18

19

20

21
22

23
24

25

26
27

Vraag
In de laatste alinea wordt een advies geformuleerd over
hoe en in welk tempo de overheidsfinanciën op orde
gebracht zouden moeten worden, daarbij wordt gewezen
op de verhouding ombuigingen en structurele hervormingen, kan dit omgezet worden in een concreet advies voor
de komende jaren?
Wat wordt er bedoeld met structurele hervormingen?
Welke structurele hervormingen zouden de economie en
de overheidsfinanciën het meeste versterken?
Bij louter structurele hervormingen, wat is het budgettaire pad naar begrotingsherstel tot 2017?
Kijkende naar de huidige trend, hoe lang gaat het dan
duren voordat de Zuidelijke eurolanden hun arbeidskosten per eenheid product weer in lijn hebben gebracht met
hun arbeidsproductiviteit en deze landen hun concurrentiekracht weer hebben hersteld?
Wat is de reden van het feit dat in landen als China, India
en Brazilië de groei aanzienlijk is vertraagd? Welke
effecten hebben de bezuinigingen die worden doorgevoerd in de Europese landen op deze groeivertraging?
Waarop is de aanname gebaseerd dat de Nederlandse
economie in 2013 met ¾% gaat groeien en met welke
mate van onzekerheid is dit omgeven?
Klopt het wat het CPB zegt dat het lage consumentenvertrouwen eigenlijk gerechtvaardigd is, kijkende naar de
verwachte negatieve tendens van de consumptie door
lagere vermogensposities door dalende huizenprijzen en
inkomensdalingen door lagere lonen en uitkeringen?
In hoeverre is de groei van het BBP afhankelijk van de
lage inkomens- en vermogensgroei van de afgelopen
jaren?
Wat zou het effect zijn op de dekkingsgraad van de
pensioenfondsen wanneer men bij het berekenen ervan
niet naar de huidige rente kijkt, maar een gemiddelde
rekenrente van de afgelopen vijf jaren zou gebruiken?
Welke financiële belemmeringen voor bedrijfsinvesteringen noemen ondernemers precies?
Is de verwachting dat de waarde van de euro tot 2017
laag blijft? Tot hoeveel extra uitvoer leidt een daling van
de koers van 5 eurocent?
Waarom verbeterde de prijsconcurrentiepositie van de
binnenlands geproduceerde uitvoer sinds 2008?
Hoeveel zzp’ers zitten de komende jaren zonder opdrachten of zakken door de grens van de Wet op het minimumloon?
Klopt het dat een half procentpunt van de 2% inflatie in
2013 veroorzaakt wordt door de BTW-verhoging? Zo nee,
welke belastingverhogingen hebben allemaal nog meer
invloed?
Hoe komt het dat de hoeveelheid niet-belastingmiddelen
sinds 2008 zo daalt?
Zijn de begrotingsmultipliers van de overheidsuitgaven of
lagere belastingen op economische groei bij doorrekening van de verkiezingsprogramma’s aangepast op basis
van de kennis dat zij grotere positieve effecten hebben als
banken zeer terughoudend zijn met het uitlenen aan
consumenten en producenten? Zo nee, waarom niet, en
wordt dit in de toekomst nog wel aangepast?

8

Nr
28

29

30
31

32

33
34

Vraag
Heeft het CPB een raming gemaakt wat de drempelwaarde van de overheidsschuld voor Nederland is,
waarbij in ogenschouw genomen wordt dat Nederland
een overschot op de betalingsbalans en een goede
reputatie op financieel-economisch gebied heeft?
Wat is de reden dat in de Zorgverzekeringswet (Zvw) een
prijsmutatie van 2,5% wordt geraamd, terwijl door
uitbreiding van het B-segment en meer concurrentie
tussen zorgverzekeraars wordt verwacht dat de prijzen
juist zullen dalen of in ieder geval minder hard zullen
stijgen?
Wat waren de volumemutaties en prijsmutaties in de Zvw
jaarlijks sinds 2006?
Wat is de jaarlijkse raming van de i/a-ratio tot 2017, en
welk gedeelte hiervan wordt veroorzaakt door een
toename van het aantal pensioengerechtigden?
Is het mogelijk met beleid dat er op gericht is op korte
termijn de werkgelegenheid te vergroten, de groei van de
uitgaven aan sociale zekerheid te remmen of de uitgaven
aan sociale zekerheid te doen afnemen?
Hoe groot is het effect geweest van de daling van de
koopkracht van 4% op het BBP in de afgelopen vier jaren?
Klopt het dat de totale wig sinds 1996 nog niet zo hoog is
geweest als nu? Is de dit vooral te verklaren door een
hogere belasting op arbeid of door de pensioenpremies?

9