Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

69
Vragen van de leden Tanamal en Kerstens (beiden PvdA) aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de inkomensbescherming van
slachtoffers van arbeidsongevallen en beroepsziekten (ingezonden
2 september 2015).
Antwoord van Minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 22 september 2015)
Vraag 1
Kent u het bericht «Inkomen na ongeval op werk niet goed beschermd»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Klopt het dat Nederland achterblijft bij de internationale normen als het gaat
om de inkomensbescherming van slachtoffers van arbeidsongevallen en
beroepsziekten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Naar mijn mening is de inkomensbescherming bij arbeidsongeschiktheid als
gevolg van een arbeidsongeval of beroepsziekte in Nederland niet minder, zo
niet beter, geregeld dan in andere landen. Dit baseer ik op de vergelijkende
tabel van Missoc (Mutual Information System on Social Protection) waarin
voor 28 EU-landen informatie is opgenomen over de sociale bescherming bij
arbeidsongevallen en beroepsziekten. Daarbij merk ik op dat onderlinge
vergelijking niet eenvoudig is, onder meer omdat de mate van arbeidsongeschiktheid op verschillende manieren wordt vastgesteld, de uitkeringen soms
vaste bedragen zijn (dus niet gerelateerd aan het loonverlies) en niet altijd
duidelijk is hoe de daglonen worden vastgesteld. Met deze slag om de arm
kan worden vastgesteld dat de meeste EU-landen onderscheid maken tussen
enerzijds kortdurende en anderzijds langdurige uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid door een arbeidsongeval of beroepsziekte. Bij kortdurende
uitkeringen is Nederland bijzonder doordat over een periode van maximaal
104 weken recht bestaat op loondoorbetaling, terwijl in veel andere

1

ah-tk-20152016-69
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.volkskrant.nl/economie/inkomen-na-ongeval-op-werk-niet-goedbeschermd~a4132889/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

EU-landen die periode niet langer is dan één jaar. De inkomensbescherming
in Nederland is zodoende in het tweede jaar gunstiger, omdat de werknemer
in dat jaar recht heeft op 70% loondoorbetaling, ongeacht de mate van
arbeidsongeschiktheid. In die andere EU-landen is de uitkering in het tweede
jaar, omdat de werknemer reeds overgegaan is naar de langdurige uitkering,
wel afhankelijk van de mate van arbeidsongeschiktheid. Na 104 weken ziekte
heeft een werknemer in Nederland recht op een uitkering op grond van de
WIA, indien hij ten minste 35% arbeidsongeschikt is. De hoogte van de
toegangsdrempel loopt zeer uiteen in de andere EU-landen, van 0% (zoals
België) tot 50% (Bulgarije en Kroatië). Bij langdurige uitkeringen wordt in veel
EU-landen onderscheid gemaakt tussen volledige en gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid. Bij volledige arbeidsongeschiktheid bedraagt de WIA-uitkering
75% (IVA) of 70% (WGA) van het dagloon. In de andere EU-landen ligt de
uitkering bij volledige arbeidsongeschiktheid tussen 67% (Duitsland)2 en
100% (onder andere België) van het dagloon. De langdurige uitkeringen bij
gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid zijn lastig vergelijkbaar, omdat de
EU-landen uiteenlopende staffels gebruiken en omdat – als gezegd –
sommige landen een vaste uitkering kennen. Ook hier is Nederland in die zin
bijzonder doordat de loongerelateerde WGA-uitkering 70% van het dagloon
bedraagt, indien de werknemer geen inkomen uit arbeid heeft. De andere
EU-landen kennen niet het systeem dat de werkloosheidsuitkering is
geïntegreerd in de arbeidsongeschiktheidsuitkering. De loongerelateerde
WGA-uitkering is daardoor meestal hoger dan de langdurige uitkering bij
gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid in andere EU-landen. De daaropvolgende
WGA-loonaanvulling is vergelijkbaar met de uitkering die werknemers in
andere EU-landen ontvangen bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid. Voor de
WGA-loonaanvulling is vereist dat de werknemer voldoet aan de inkomenseis. Als hij daar niet aan voldoet, heeft hij recht op de WGAvervolguitkering. Deze kan, althans voor werknemers die meer hebben
verdiend dan het WML, lager zijn dan de arbeidsongeschiktheidsuitkering bij
gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid in andere EU-landen doordat de
vervolguitkering is gerelateerd aan het WML en niet aan het dagloon.
Mensen die ziek worden door werk kunnen bovenop de inkomensbescherming die voor iedereen geldt de schade claimen bij de werkgever als de
werkgever zich niet heeft gehouden aan zijn zorgplicht en verwijtbaar heeft
gehandeld. De procedure bij het claimen van schadevergoeding bij arbeidsongevallen en beroepsziekten kan worden verbeterd. Hierover zal ik de Kamer
binnenkort per brief nader informeren.
Vraag 3 en 4
Deelt u de conclusie uit het bericht dat de schadecompensatie bij beroepsrisico’s niet aan de eisen van de internationale arbeidsorganisatie voldoet? Zo
nee, waarom niet?
Klopt het dat de wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) niet op
alle punten voldoet aan de vastgestelde normen? Zo ja, om welke normen
gaat het hier?
Antwoord 3 en 4
In 2011 heeft het Comité van Deskundigen van de ILO (hierna: Comité) zijn
oordeel gegeven over de vraag of de Wet WIA in overeenstemming is met
ILO-verdrag nr. 121 (zie ILO, Report of the Committee of Experts on the
Apllication of Conventions and Recommendations, Report III, Part 1A). Dit
verdrag bevat normen waaraan een wettelijke regeling inzake het risico van
inkomensverlies als gevolg van arbeidsongeschiktheid door een arbeidsongeval of een beroepsziekte moet voldoen. Volgens het Comité zou de Wet WIA
op acht punten in strijd zijn met ILO-verdrag nr. 121. De toenmalige Staatssecretaris van SZW, de heer De Krom, heeft zijn zienswijze over het oordeel van
het Comité gegeven in een brief van 6 april 2011 aan de Tweede Kamer (zie
Kamerstukken II 2010/11, 29 427, nr. 70). In die brief geeft hij een uitgebreide
motviering waarom de opvatting van het Comité op zes punten niet wordt
gedeeld door de Nederlandse staat. Met betrekking tot de andere twee
punten werd het volgende opgemerkt. Ten eerste zou volgens artikel 22 van

2

Hierbij is Hongarije buiten beschouwing gelaten, want dat is met een uitkering van 30% van het
dagloon, een uitschieter naar beneden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

ILO-verdrag nr. 121 geen sanctie mogen worden opgelegd als een arbeidsongeschikte niet meewerkt aan zijn re-integratie. Hieruit blijkt dat het verdrag tot
stand is gekomen in een tijd dat inkomensbescherming voorop stond. Dat
men er toen niet aan heeft gedacht dat ook re-integratieverplichtingen aan
arbeidsongeschikten moeten kunnen worden opgelegd, is dan ook begrijpelijk. Tegenwoordig ligt de nadruk in het beleid echter op zoveel mogelijk aan
het werk blijven of het werk hervatten. Daarbij past dat zo nodig een sanctie
wordt opgelegd als een arbeidsongeschikte daar niet aan meewerkt. Ten
tweede zou de hoogte van de WGA-vervolguitkering te laag zijn ten opzichte
van de hoogte van de IVA-uitkering of de WGA-uitkering bij volledige
arbeidsongeschiktheid. Op grond van artikel 14, derde lid, van ILO-verdrag
dient de uitkering bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid namelijk in een
billijke verhouding te staan tot de uitkering bij volledige arbeidsongeschiktheid. Daarover kan worden opgemerkt dat de WGA-vervolguitkering als
zodanig voldoet aan artikel 20 van ILO-verdrag nr. 121. Men zou dan ook
kunnen stellen dat de IVA- en WGA-uitkering bij volledige arbeidsongeschiktheid «te hoog» zijn. Er is echter geen enkele aanleiding om deze uitkeringen
te verlagen. Dat de huidige situatie begunstigend is voor (duurzaam) volledig
arbeidsongeschikten valt mijns inziens goed te rechtvaardigen.
Vraag 5
Herkent u zich in het beeld dat werkgevers «nauwelijks maatregelen nemen
om de werkplek gezonder en veiliger te maken»? Zo ja, op welke manier gaat
u werkgevers aansporen om te zorgen voor een gezondere en veiligere
werkplek voor werknemers? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Het algemene beeld is dat werkgevers en werknemers werk maken van
gezond en veilig werken, maar ook dat verbeteringen nodig en mogelijk zijn.
Met beleid en inspectie blijf ik werkgevers en werknemers aansporen om
meer of beter werk te maken van gezond en veilig werken. Onder andere met
de programma’s «Zelfregulering» en «Duurzame Inzetbaarheid» stimuleer en
ondersteun ik werkgevers om samen met de werknemers te zorgen voor een
gezonde, veilige en prettige werkomgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3