voor Burgerzaken
NVV3 NederlandseVereniging

Volkspartij voor Vrijheid en Democratie
T.a.v. De heer mr J. Taverne
Binnenhof 1A
Postbus 20018
2500 EA Den Haag

Onderwerp:

Inlichtingen bij
Datum
Ons kenmerk
Uw kenmerk

14 maart 2016
82016-065
-

Tijdelijke experimentenwet elektronische voorzieningen bij verkiezingen

Geachte heer Taverne,
Graag gaan wij, de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB), in op uw verzoek te
reageren op het initiatiefwetsvoorstel tijdelijke regels voor experimenten met het gebruik
van elektronische voorzieningen bij de stemmen en de stemopneming. Ofwel; De tijdelijke
experimentenwet elektronische voorzieningen bij verkiezingen.
Hieronder leest u onze ambitie in relatie tot uw voorstel en vervolgens enkele inhoudelijke
opmerkingen over uw voorstel.
De NVVB heeft als ambitie om echte innovatie door te voeren in het verkiezingsproces.
Dat betekent dat wij graag meedenken over hoe we internetstemmen (veilig) mogelijk
maken. Wij realiseren ons dat dit op dit moment in Nederland nog niet mogelijk is. En dat
hierover nog de nodige discussie, dan wel onderzoek moet plaatsvinden. Invoering op korte
termijn is dus niet waarschijnlijk.
Dit betekent dat u nu vooral kijkt naar optimalisatie van het verkiezingsproces. Optimalisatie
betekent voor ons onder meer een efficiënter proces, verbeterde toegankelijkheid en een
betrouwbare uitkomst.
De NVVB heeft eerder al aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
laten weten (dd. 1 mei 2015, kenmerk 2015-129957) dat het voorstander is van
experimenteren in pilots van het gebruik van elektronisch stemmen en/of tellen en verzocht
dit op te nemen in de tijdelijke experimentenwet centrale stemopneming en nieuwe
stembiljet in het stemlokaal.
Dit wetsvoorstel is ook te zien als een optimalisatiestap van het proces. Wij hebben echter
aangegeven dat het niet meenemen van cie mogelijkheid tot gebruik van elektronisch
stemmen en/of tellen een gemiste kans is.
Wij zijn daarom ook blij met uw initiatiefwetsvoorstel, dat weer een stap in de goede richting
is om te komen tot een kwalitatief beter, betrouwbaarder en efficiënter verkiezingsproces.

Bezoekadres Boerhaavelaan 14, 2713 HX Zoetermeer Postadres Postbus 79 2700 AB Zoetermeer
Tel + 31(0)79 361 7747 E-rnail nvvb@nvvb.nl
BAN NL86 INGB 00004917 17 KvI< 40482707 BTW 806203845B01

ÎI VVB. I’I L

Na het lezen van het concept-initiatiefwetsvoorstel, hebben wij over een aantal punten nog
wat opmerkingen:
•
•

•

•

Artikel 7: Dit is een cruciale stap in het hele verkiezingsproces, omdat dit de
waarborgen integriteit en stemgeheim raakt. Wij zouden graag toevoegen:
vervoer en de opslag van de elektronische voorzieningen, voor zowel
voorafgaand, tijdens als direct na de verkiezingsdag (tot en met ophalen van de
apparatuur), als ook de opslag van de apparatuur tussen twee verkiezingen in.”
Artikel 8: ‘Niet of onvoldoende functioneren’ vraagt om nadere uitleg: wie bepaalt dat
een voorziening niet of onvoldoende functioneert en hoe wordt er verder gehandeld?
Als er overgegaan moet worden op handmatig tellen, dan zou elk stembureau
volledig uitgerust moeten zijn met alle middelen die nodig zijn voor het uitvoeren
van een volledig papieren proces. Dit lijkt onwenselijk. Daar zou een
overgangsperiode voor moeten komen
1 waarin het stembureau gefaciliteerd wordt na
de constatering.
Artikel 8: Indien op de verkiezingsdag zelf blijkt dat de stemopneming niet of
voldoende functioneert, dan moet duidelijk zijn wat te doen met de stemmen die al
reeds zijn opgenomen. Dit wordt dan een gecombineerde telling van prints uit de
stemmenprinter en de op papier ingevulde stembiljetten.
‘

Verder lezen we in de Memorie van Toelichting vooral een combinatie van een
stemmenprinter en een stemmenteller. Voor de NVVB is het zeer wenselijk, maar niet
noodzakelijk dat deze twee tegelijk worden ingezet, als blijkt dat bijvoorbeeld de
stemmenteller nog niet geschikt is, maar de stemmenprinter wel.
Wij steunen uw voorstel en zijn blij als de mogelijkheid wordt gecreëerd om deze
optimalisatieslag in gang te zetten. Uiteraard zijn wij graag bereid om te adviseren over de
verdere invulling van de regels en de toets op praktische uitvoering die nog nader gesteld
moeten worden.
Tot slot gaan wij graag in gesprek over hoe een verdere ontwikkeling richting
internetstemmen mogelijk kan worden.
Hoogachtend,
Het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken

S.A.) Rijsdijk
Voorzitter

Afschrift VNG