1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

A

31 909

Subsdiariteitstoets van het voorstel voor een
kaderbesluit van de Raad inzake de voorkoming
en bestrijding van mensenhandel en de
bescherming van slachtoffers, en tot intrekking
van Kaderbesluit 2002/629/JBZ (COM(2009)136)

Nr. 1

VOORSTEL VOOR EEN KADERBESLUIT VAN DE RAAD
Brussel, 25.03 2009

TOELICHTING

1. ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL
1.1. Motivering en doel van het voorstel
Mensenhandel wordt beschouwd als een van de meest ernstige vormen
van criminaliteit ter wereld, een grove schending van de mensenrechten,
een moderne vorm van slavernij, en een zeer winstgevende bezigheid
voor de georganiseerde misdaad. Het misdrijf bestaat in het werven,
overbrengen of opnemen van personen, met gebruik van dwang, misleiding of andere onrechtmatige middelen, met het oog op seksuele of
arbeidsuitbuiting, gedwongen arbeid, huishoudelijke slavernij of andere
vormen van uitbuiting zoals het wegnemen van organen.
Mensenhandel moet derhalve krachtig worden bestreden; de voorkoming
en vervolging van het misdrijf, en de bescherming van de slachtoffers
staan hierbij centraal.
1.2. Algemene context
Een aantal EU-lidstaten zijn belangrijke landen van bestemming voor
stromen van mensenhandel vanuit derde landen. Er zijn ook aanwijzingen
voor stromen van mensenhandel binnen de EU. Op basis van de beschikbare cijfers kan redelijkerwijs worden geschat dat verschillende honderdduizenden mensen jaarlijks het slachtoffer worden van mensenhandel
naar de EU of binnen de EU.
Sociale kwetsbaarheid is waarschijnlijk de hoofdoorzaak van mensenhandel. Kwetsbaarheid vloeit voort uit economische en sociale factoren
zoals armoede, discriminatie op grond van het geslacht, gewapende
conflicten, huiselijk geweld, een verstoord gezinsleven en persoonlijke
omstandigheden zoals leeftijd, gezondheidstoestand of handicaps. Die
kwetsbaarheid wordt door internationale georganiseerde misdaadnetwerken misbruikt om migratie te bevorderen en vervolgens mensen

KST129371
0809tkkst31909-1
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

1

zwaar uit te buiten door middel van geweld, bedreiging, dwang of diverse
vormen van misbruik zoals schuldslavernij. De hoge winsten die zo
worden gegenereerd vormen in feite een belangrijke onderliggende
drijfveer, net als de vraag naar seksuele diensten en goedkope arbeidskrachten.
1.3. Bestaande bepalingen op het door het voorstel bestreken
terrein

1

Mededeling van de Commissie aan de Raad,
het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de
Regio’s – Een routekaart voor de gelijkheid van
vrouwen en mannen 2006–2010, {SEC(2006)
275}, COM(2006) 92 definitief.
2
Mededeling van de Commissie – Naar een
EU-strategie voor de rechten van het kind
{SEC(2006) 888}, SEC(2006) 889, COM(2006)
367 definitief.
3
Kaderbesluit 2001/220/JBZ van de Raad van
15 maart 2001 inzake de status van het slachtoffer in de strafprocedure, PB L 82 van
22.3.2001, blz. 1.
4
Richtlijn 2004/81/EG van de Raad van
29 april 2004 betreffende de verblijfstitel die in
ruil voor samenwerking met de bevoegde
autoriteiten wordt afgegeven aan onderdanen
van derde landen die het slachtoffer zijn van
mensenhandel of hulp hebben gekregen bij
illegale immigratie, PB L 261 van 6.8.2004,
blz. 85.
5
Richtlijn 2004/80/EG van de Raad van
29 april 2004 betreffende de schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven, PB L
261 van 6.8.2004, blz. 15.

Het in 1989 goedgekeurde VN-Verdrag inzake de rechten van het kind
heeft tot doel kinderen te beschermen tegen alle vormen van seksuele
uitbuiting en seksueel misbruik. Deze verplichting geldt ook in geval van
seksuele uitbuiting en seksueel misbruik van kinderen in het kader van
mensenhandel.
In 2000 keurde de VN een Protocol goed inzake de voorkoming, bestrijding en bestraffing van mensenhandel, in het bijzonder vrouwenhandel
en kinderhandel, tot aanvulling van het Verdrag van de Verenigde Naties
tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad. Het Protocol was
het eerste internationale instrument over mensenhandel in al zijn
aspecten. In maart 2009 is het Protocol reeds door 23 EU-lidstaten
geratificeerd, en de overige 4 hebben het ondertekend. De Europese
Gemeenschap heeft het Protocol ondertekend en aangenomen.
Het Verdrag van de Raad van Europa inzake de bestrijding van mensenhandel biedt een ruim en coherent kader en behandelt uiteenlopende
aspecten, zoals preventie, samenwerking tussen de verschillende partijen,
bescherming van en bijstand aan slachtoffers, en de verplichting om
mensenhandel strafbaar te stellen. Dergelijke maatregelen zouden de
situatie aanzienlijk verbeteren. Het Verdrag is reeds door 12 EU-lidstaten
geratificeerd. 13 andere hebben het ondertekend en zijn bezig met de
ratificatie.
Het Kaderbesluit inzake bestrijding van mensenhandel is op 19 juli 2002
aangenomen om in te spelen op de algemeen erkende noodzaak van een
Europese aanpak voor het ernstige misdrijf dat mensenhandel is. In mei
2006 heeft de Commissie een rapport over de uitvoering van het kaderbesluit goedgekeurd.
Richtlijn 2004/81/EG voorziet in bijstand aan en een verblijfstitel voor
onderdanen van derde landen die het slachtoffer zijn van mensenhandel.
De Commissie brengt in de herfst van 2009 verslag uit over de uitvoering
van Richtlijn 2004/81/EG en zal passende maatregelen overwegen om de
bescherming die de lidstaten aan de slachtoffers verlenen, verder te
versterken.
1.4. Samenhang met andere beleidsterreinen en doelstellingen
van de Unie
De strijd tegen alle vormen van gendergerelateerd geweld waaronder
mensenhandel maakt integraal deel uit van de verbintenis die de Commissie is aangegaan in de routekaart voor de gelijkheid van vrouwen en
mannen1. De strijd tegen kinderhandel is ook opgenomen in de strategie
voor de rechten van het kind2. De strijd tegen mensenhandel en de
bijstand aan slachtoffers sluiten aan bij de bepalingen van Kaderbesluit
2001/220/JBZ van de Raad inzake de status van het slachtoffer in de
strafprocedure3, en van Richtlijn 2004/81/EG van de Raad inzake verblijfsvergunningen4, die immigratieaangelegenheden betreft en enkel van
toepassing is op onderdanen van derde landen. De bepalingen van dit
kaderbesluit zijn van toepassing voor zover de kwestie niet onder bovengenoemde richtlijn valt. De strijd tegen mensenhandel sluit tevens aan bij
Richtlijn 2004/80/EG van de Raad betreffende de schadeloosstelling van
slachtoffers van misdrijven5, die de toegang tot schadeloosstelling in
grensoverschrijdende situaties beoogt te bevorderen, en bij Kaderbesluit

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

2

2008/841/JBZ ter bestrijding van georganiseerde criminaliteit1. Mensenhandel is opgenomen in de lijst misdrijven die overeenkomstig Kaderbesluit 2002/584/JBZ van de Raad betreffende het Europees aanhoudingsbevel na een dergelijk Europees aanhoudingsbevel aanleiding geven tot
overlevering2. De hierboven vermelde doelstellingen zijn volledig in
overeenstemming met deze instrumenten, met het Verdrag van de Raad
van Europa inzake de bestrijding van mensenhandel en met de mandaten
van Europol en Eurojust.
Elke maatregel die de Unie op dit gebied neemt, moet de grondrechten
eerbiedigen en de beginselen naleven van met name het Handvest van de
grondrechten van de Europese Unie (EU-Handvest) en het Europees
Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM). De lidstaten moeten bij de tenuitvoerlegging van de
regelgeving van de Unie deze rechten en beginselen in acht nemen.
Aan dit voorstel is grondig onderzoek voorafgegaan om ervoor te zorgen
dat de bepalingen volledig in overeenstemming zijn met de grondrechten,
met name de bescherming van de menselijke waardigheid, het verbod
van folteringen en van onmenselijke of vernederende behandelingen of
bestraffingen, het verbod van slavernij en dwangarbeid, de rechten van
het kind, het recht op vrijheid en veiligheid, de vrijheid van meningsuiting
en van informatie, de bescherming van persoonsgegevens, het recht op
een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht,
alsmede het legaliteitsbeginsel en evenredigheidsbeginsel inzake delicten
en straffen.
Bijzondere aandacht werd besteed aan artikel 5, lid 3, van het EU-Handvest dat mensenhandel uitdrukkelijk verbiedt. Artikel 24 van het EU-Handvest was ook belangrijk, want kinderen zijn vaak het slachtoffer van
mensenhandel. Bepalingen inzake de bescherming van en bijstand aan
slachtoffers hebben een positieve invloed op de grondrechten. Het recht
op bescherming tegen slavernij, gedwongen arbeid en dienstbaarheid werd erkend door het Europees Hof voor de rechten van de mens.
Ook het recht van het slachtoffer op een accuraat, onpartijdig,
doeltreffend en snel onderzoek is van belang, en zou in de hand worden
gewerkt door een grotere erkenning van de rol van het slachtoffer in de
strafprocedure.
De versterkte rol van het slachtoffer in strafprocedures zou evenwel ook
een negatief gevolg kunnen hebben, indien daardoor afbreuk zou worden
gedaan aan de procedurerechten van de verdediging, met name het recht
op een onpartijdig gerecht (artikel 47 van het EU-Handvest) en het recht
op verdediging (artikel 48 van het EU-Handvest). Het Europees Hof voor
de rechten van de mens heeft echter duidelijke beginselen vastgesteld om
de respectieve rechten van de verdediging en die van het slachtoffer in
overeenstemming te brengen. Door de wettekst, die de basis vormt voor
de correcte uitvoering door de lidstaten, zorgvuldig op te stellen werd
derhalve gezorgd voor een onverkorte eerbiediging van de rechten van de
verdediging.
2. RAADPLEGING VAN BELANGHEBBENDEN EN
EFFECTBEOORDELING
2.1. Raadpleging van belanghebbenden

2.1.1. Wijze van raadpleging, belangrijkste geraadpleegde sectoren en
algemeen profiel van de respondenten
1

PB L 300 van 11.11.2008, blz. 42.
2
Kaderbesluit van de Raad van 13 juni 2002
betreffende het Europees aanhoudingsbevel
en de procedures van overlevering tussen de
lidstaten, PB L 190 van 18.7.2002.

Op verzoek van de Raad heeft de Commissie in december 2007 ter
beoordeling van de uitvoering van het EU-plan aan de lidstaten een
vragenlijst toegezonden. 23 lidstaten en Noorwegen hebben deze
beantwoord. De resultaten werden verwerkt in het werkdocument van de
Commissie van 17 oktober 2008.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

3

Er vonden met het oog op het opstellen van de effectbeoordeling drie
raadgevende vergaderingen plaats. De Deskundigengroep mensenhandel
is op 2 en 3 oktober 2008 samengekomen, en heeft na uitvoerige besprekingen een schriftelijk advies uitgebracht. Op 7 oktober 2008 vond een
raadgevende vergadering plaats met deskundigen met diverse achtergronden, waaronder regeringen, rechtshandhavingsinstanties, ngo’s,
internationale organisaties en universiteiten. De deelnemers werd
vervolgens gevraagd schriftelijk hun opmerkingen kenbaar te maken, en
verschillende deskundigen hebben dat gedaan. Op 17 oktober 2008 vond
een bijeenkomst met de vertegenwoordigers van de lidstaten plaats.

2.1.2. Overzicht van de standpunten en hoe hiermee rekening is
gehouden
–

In zijn schriftelijk advies benadrukte de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie de volgende uitgangspunten: de
noodzaak van een adequaat juridisch kader in elk land, de noodzaak
om mensenrechten centraal te plaatsen en een holistische, gecoördineerde en geïntegreerde aanpak te hanteren waarbij het regeringsbeleid inzake mensenhandel en dat inzake migratie samen worden
bekeken, alsmede de noodzaak om de kinderrechten te eerbiedigen,
onderzoek over mensenhandel te bevorderen en de impact van het
beleid ter bestrijding van mensenhandel te monitoren.

–

Vele belanghebbenden waren het eens over de noodzaak van
specifieke bepalingen ter versterking van onderzoek en vervolging. De
cruciale rol van bijstand aan de slachtoffers werd algemeen beklemtoond.

–

De belanghebbenden waren het niet eens over het al dan niet invoeren
van een specifieke verplichting om klanten die zich bewust seksuele
diensten laten verstrekken door een slachtoffer van mensenhandel,
strafbaar te stellen. Een aantal lidstaten wees erop dat een dergelijke
bepaling in geen geval bindend mocht zijn.

2.2. Bijeenbrengen en benutten van deskundigheid
Er hoefde geen beroep te worden gedaan op externe deskundigheid.
2.3. Effectbeoordeling
Voor verschillende beleidsopties werd nagegaan of ze de doelstellingen,
mensenhandel doeltreffender voorkomen en bestrijden, en slachtoffers
beter beschermen, konden helpen verwezenlijken.
• Beleidsoptie (1): geen nieuwe maatregelen op EU-niveau
De EU zou geen maatregelen treffen ter bestrijding van mensenhandel; de
lidstaten kunnen de ondertekenings- en ratificatieprocedure van het
Verdrag van de Raad van Europa inzake de bestrijding van mensenhandel
voortzetten.
• Beleidsoptie (2): niet-wetgevende maatregelen
Kaderbesluit 2004/629/JBZ zou niet worden gewijzigd. Niet-wetgevende
maatregelen zouden kunnen worden genomen op het gebied van bijstand
aan slachtoffers, monitoring, preventiemaatregelen in landen van bestemming en in landen van oorsprong, opleiding en samenwerking op het
gebied van rechtshandhaving.
•

Beleidsoptie (3): nieuwe wetgeving inzake vervolging, bijstand aan
slachtoffers, preventie en monitoring

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

4

zEen nieuw kaderbesluit zou worden aangenomen met daarin bepalingen
van het bestaande kaderbesluit, een aantal bepalingen van het Verdrag
van de Raad van Europa en aanvullende elementen. Het nieuwe kaderbesluit zou met name bepalingen bevatten op het gebied van materieel
strafrecht, rechtsmacht en vervolging, de rechten van het slachtoffer in
strafprocedures, bijstand aan slachtoffers, speciale beschermingsmaatregelen voor kinderen, preventie en monitoring.
•
–

–

Beleidsoptie (4): nieuwe wetgeving (zoals in optie 3) + niet-wetgevende
maatregelen (zoals in optie 2)
Een nieuw kaderbesluit zou worden aangenomen met daarin de
bepalingen van het bestaande kaderbesluit aangevuld met nieuwe
bepalingen. Het nieuwe kaderbesluit zou worden aangevuld met de in
optie 2 bepaalde niet-wetgevende maatregelen.
Op basis van de economische en de sociale impactanalyse, en de
analyse van de impact op de grondrechten, vormen opties 3 en 4 de
beste aanpak van het probleem; de gestelde doelstellingen zouden op
die manier volledig bereikt kunnen worden. Optie 4 zou de voorkeur
genieten.

3. JURIDISCHE ELEMENTEN VAN HET VOORSTEL
3.1. Overzicht van de voorgestelde maatregel(en)
Het nieuwe kaderbesluit zou naast de bepalingen van het huidige
kaderbesluit de volgende nieuwe elementen bevatten:

A Bepalingen van materieel strafrecht:
– een definitie;
– verzwarende omstandigheden en sancties;
– de niet-toepassing van sancties ten aanzien van het slachtoffer.
B Rechtsmacht en vervolging:
– een ruimere en meer bindende regeling inzake extraterritoriale
rechtsmacht;
– coördinatie van de vervolging; een dergelijke bepaling mag worden
afgeschaft zodra het voorstel voor een kaderbesluit over jurisdictiegeschillen in strafzaken is aangenomen1;
– onderzoeksinstrumenten.
C Rechten van het slachtoffer in strafprocedures:
– een speciale behandeling ter voorkoming van secundaire victimisatie;
– bescherming op basis van een risicobeoordeling;
– schadeloosstelling, waaronder toegang tot bestaande fondsen.
D Bijstand aan slachtoffers:
– de totstandbrenging van mechanismen voor vroegtijdige opsporing
van en bijstand aan slachtoffers;
– een minimumnorm voor bijstand, waaronder toegang tot de noodzakelijke medische behandelingen, counseling en psychologische bijstand;
– speciale maatregelen voor kinderen.

1

Voorstel voor een kaderbesluit van de Raad
over het voorkomen en oplossen van jurisdictiegeschillen in strafzaken, op 20 januari 2009
door Tsjechië, Polen, Slovenië, Slowakije en
Zweden ingediend. Document van de Raad
nr. 5208/09.

E Preventie:
– maatregelen die de vraag naar seksuele diensten en goedkope
arbeidskrachten moeten doen afnemen;
– opleiding;
– de strafbaarstelling van personen die diensten laten verrichten door
een persoon van wie zij weten dat die het slachtoffer van mensenhandel is.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

5

F Monitoring:
– de aanstelling van nationale rapporteurs of de totstandbrenging van
gelijkwaardige mechanismen.
3.2. Toegevoegde waarde van het voorstel ten opzichte van het
Verdrag van de Raad van Europa inzake de bestrijding van
mensenhandel van 2005
Het voorstel bouwt voort op het Verdrag van de Raad van Europa en gaat
uit van dezelfde holistische benadering waarbij rekening wordt gehouden
met preventie, vervolging, bescherming van de slachtoffers, en monitoring. Het voorstel biedt bovendien toegevoegde waarde op de volgende
punten:
–

nieuwe bepalingen over een specifieke behandeling van kwetsbare
slachtoffers in strafprocedures, ter voorkoming van secundaire
victimisatie (artikel 9);

–

een bredere reikwijdte van de bepaling inzake de niet-toepassing van
sancties ten aanzien van de slachtoffers voor hun betrokkenheid bij
onwettige activiteiten, ongeacht de onwettige methoden die door de
mensenhandelaars worden gebruikt (artikel 6);

–

hogere normen voor de bijstand aan slachtoffers, in het bijzonder wat
medische behandeling betreft (artikel 10);

–

een ruimere en meer bindende regeling inzake extraterritoriale rechtsmacht, op grond waarvan de lidstaten verplicht zijn onderdanen en
personen die gewoonlijk op hun grondgebied verblijven te vervolgen
wanneer deze zich buiten het grondgebied van de lidstaat schuldig
maken aan mensenhandel (artikel 8);

–

een aan de ernst van de strafbare feiten aangepast niveau van
bestraffing (artikel 3);

–

het opnemen van bepalingen met een gelijkaardige inhoud als
bestaande verdragsbepalingen in het EU-acquis, biedt bovendien
voordelen die voortvloeien uit de sterkere verbindende kracht die de
rechtsorde van de EU tot stand brengt, met name de onmiddellijke
inwerkingtreding en het toezicht op de naleving.

3.3. Rechtsgrondslag
Artikel 29, artikel 31, lid 1, onder e), en artikel 34, lid 2, onder b), van het
Verdrag betreffende de Europese Unie.

4. SUBSIDIARITEITSBEGINSEL
De doelstellingen van het voorstel kunnen om de volgende redenen niet
voldoende door de lidstaten alleen worden verwezenlijkt.
Om de strijd tegen mensenhandel te kunnen winnen, moeten de lidstaten
hun inspanningen op elkaar afstemmen en internationaal samenwerken.
Verschillen in de juridische aanpak in de lidstaten staan gecoördineerde
inspanningen in de weg en belemmeren internationale rechtshandhaving
en justitiële samenwerking.
De doelstellingen van het voorstel kunnen om de volgende reden beter
door een optreden van de Europese Unie worden verwezenlijkt.
Het voorstel zal het materiële strafrecht en de procedureregels van de
lidstaten dichter tot elkaar brengen dan het geval is met het huidige

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

6

kaderbesluit. Dit zal de internationale rechtshandhaving en justitiële
samenwerking, en de bescherming van en bijstand aan de slachtoffers ten
goede komen. Het voorstel is derhalve in overeenstemming met het
subsidiariteitsbeginsel.

5. EVENREDIGHEIDSBEGINSEL
Het voorstel is in overeenstemming met het evenredigheidsbeginsel: het
is beperkt tot het minimum dat vereist is om de vastgestelde doelstellingen op Europees niveau te bereiken, en gaat niet verder dan wat
daartoe nodig is.

6. KEUZE VAN INSTRUMENTEN
Voorgesteld instrument: kaderbesluit.
Andere instrumenten zouden niet geschikt zijn. Enkel een kaderbesluit kan
in de strijd tegen mensenhandel tot de onderlinge aanpassing van
nationale wetgeving leiden, wat noodzakelijk is ter versterking van de
internationale rechtshandhaving en justitiële samenwerking.

7. GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING
Het voorstel heeft geen gevolgen voor de begroting van de Gemeenschap.

8. AANVULLENDE INFORMATIE
Intrekking van bestaande wetgeving
De vaststelling van het voorstel heeft de intrekking van bestaande
wetgeving tot gevolg.
2009/0050 (CNS)
Voorstel voor een
KADERBESLUIT VAN DE RAAD
inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de
bescherming van slachtoffers,
en tot intrekking van Kaderbesluit 2002/629/JBZ
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag betreffende de Europese Unie, en met name op
artikel 29, artikel 31, lid 1, onder e), en artikel 34, lid 2, onder b),
Gezien het voorstel van de Commissie,
Gezien het advies van het Europees Parlement1, Overwegende hetgeen
volgt:
(1) Mensenhandel is een ernstig misdrijf, dat vaak in het kader van
georganiseerde misdaad wordt begaan, en een grove schending van
de mensenrechten.

1

PB C van , blz. .

(2) De Europese Unie zet zich in voor de preventie van en de strijd tegen
mensenhandel, en voor de bescherming van de rechten van de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

7

slachtoffers van mensenhandel. Hiertoe werden Kaderbesluit
2002/629/JBZ van de Raad van 19 juli 2002 inzake bestrijding van
mensenhandel1 en een EU-plan inzake de beste praktijken, normen
en procedures bij de voorkoming en bestrijding van mensenhandel
(2005/C 311/01)2 aangenomen.
(3) Dit kaderbesluit gaat uit van een geïntegreerde en holistische
benadering van de strijd tegen mensenhandel. Een verbetering van
de preventie en vervolging, en van de bescherming van de rechten
van de slachtoffers, zijn belangrijke doelstellingen van dit kaderbesluit. Kinderen zijn kwetsbaarder en lopen derhalve meer risico om
het slachtoffer te worden van mensenhandel. Alle bepalingen van dit
kaderbesluit moeten, in overeenstemming met het Verdrag van de
Verenigde Naties van 1989 inzake de rechten van het kind3, in het
belang van het kind worden toegepast.
(4) Het Protocol van de Verenigde Naties van 2000 inzake de voorkoming, bestrijding en bestraffing van mensenhandel, in het bijzonder
vrouwenhandel en kinderhandel, tot aanvulling van het Verdrag van
de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde
misdaad4 en het Verdrag van de Raad van Europa van 2005 inzake de
bestrijding van mensenhandel5 vormen essentiële stappen met het
oog op de versterking van de internationale samenwerking in de
strijd tegen mensenhandel. Om de onderlinge aanpassing van
wetgeving te bevorderen, hanteert dit kaderbesluit de ruime definitie
van het misdrijf die in de bovengenoemde instrumenten van de VN
en de Raad van Europa is opgenomen. De definitie omvat tevens
mensenhandel met het oog op het wegnemen van organen, wat met
orgaanhandel in verband kan worden gebracht en een grove
schending vormt van de menselijke waardigheid en lichamelijke
integriteit.
(5) Sancties moeten doeltreffend, afschrikkend en evenredig aan de ernst
van het misdrijf zijn, ook om het onderzoek en de vervolging doeltreffender te maken en de internationale rechtshandhaving en justitiële
samenwerking te bevorderen. Door middel van verzwarende omstandigheden moet rekening worden gehouden met de noodzaak om
bijzonder kwetsbare slachtoffers te beschermen, met name alle
kinderen alsmede volwassenen die wegens persoonlijke omstandigheden, of wegens de lichamelijke of psychologische gevolgen van het
misdrijf, kwetsbaar zijn.

1

PB L 203 van 1.8.2002, blz. 1.
PB C 311 van 9.12.2005, blz. 1.
3
Verdrag van de Verenigde Naties inzake de
rechten van het kind, goedgekeurd en opengesteld voor ondertekening, ratificatie en
toetreding bij resolutie nr. 44/25 van de
Algemene Vergadering van 20 november
1989.
4
Protocol van de Verenigde Naties inzake de
voorkoming, bestrijding en bestraffing van
mensenhandel, in het bijzonder vrouwenhandel en kinderhandel, tot aanvulling van het
Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad,
gedaan te Palermo in 2000.
5
Verdrag van de Raad van Europa inzake de
bestrijding van mensenhandel, gedaan te
Warschau op 16 mei 2005, Raad van Europa,
European Treaty Series nr. 197.
6
PB L 82 van 22.3.2001, blz. 1.
2

(6) Slachtoffers moeten, krachtens een beslissing van de bevoegde
autoriteit, worden beschermd tegen vervolging en bestraffing voor
onwettige activiteiten waarbij zij betrokken zijn geraakt als rechtstreeks gevolg van het feit dat zij slachtoffer zijn van een van de door
mensenhandelaars gebruikte illegale praktijken, zoals de overtreding
van immigratiewetgeving, het gebruik van valse documenten of de in
prostitutiewetgeving bedoelde strafbare feiten. Die bescherming
moet hen tevens aanmoedigen als getuige op te treden in strafprocedures.
(7) Het Kaderbesluit van de Raad van 15 maart 2001 inzake de status van
het slachtoffer in de strafprocedure (2001/220/JBZ)6 stelt weliswaar
een aantal rechten van slachtoffers in strafprocedures vast, waaronder het recht op bescherming en schadeloosstelling, maar
slachtoffers van mensenhandel zijn kwetsbaar en hebben derhalve
specifieke maatregelen nodig. Deze slachtoffers, die de gevolgen
dragen van de criminele activiteiten die gepaard gaan met mensenhandel, waaronder het wegnemen van organen, moeten worden

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

8

beschermd tegen intimidatie en secundaire victimisatie, d.w.z. dat zij
opnieuw slachtoffer worden of trauma’s oplopen ten gevolge van het
verloop van de strafprocedure. Er moet bovendien worden voorzien
in specifieke instrumenten die een daadwerkelijke bescherming en
schadeloosstelling garanderen.
(8) Slachtoffers moeten hun rechten daadwerkelijk kunnen uitoefenen.
Derhalve moet er voor, tijdens en na strafprocedures passende
bijstand beschikbaar zijn voor de slachtoffers. Krachtens dit kaderbesluit moeten de lidstaten elk slachtoffer voldoende bijstand
verlenen om herstel van het trauma mogelijk te maken.
(9) Terwijl Richtlijn 2004/81/EG voorziet in de afgifte van een verblijfstitel
aan onderdanen van derde landen die het slachtoffer zijn van
mensenhandel, en Richtlijn 2004/38/EG de uitoefening van het recht
van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten
reguleert voor de burgers van de Unie en hun familieleden, met
inbegrip van bescherming tegen uitzetting, bevat dit kaderbesluit
specifieke beschermende maatregelen voor alle slachtoffers van
mensenhandel, waarbij het niet gaat over de voorwaarden van hun
verblijf op het grondgebied van de lidstaten of een andere aangelegenheid die onder de Gemeenschapsbevoegdheid valt.
(10) Elke lidstaat zorgt ervoor dat er, naast de maatregelen voor volwassenen, voor minderjarige slachtoffers bovendien specifieke beschermingsmaatregelen zijn.
(11) Elke lidstaat moet een beleid ontwikkelen en/of zijn beleid aanscherpen om mensenhandel te voorkomen, onder meer met maatregelen
om de vraag, die de voedingsbodem is voor alle vormen van
uitbuiting, te doen afnemen, door middel van onderzoek, informatie,
bewustmaking en educatie. Elke lidstaat moet bij dergelijke initiatieven oog hebben voor genderkwesties en de rechten van het kind.
(12) [Richtlijn 2009/.../EG van het Europees Parlement en de Raad van ...
tot vaststelling van minimumnormen inzake sancties voor werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen] stelt
sancties vast voor werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen
van derde landen die, zonder beschuldigd te zijn van of veroordeeld
te zijn voor mensenhandel, werkzaamheden of diensten laten
verrichten door een persoon van wie zij weten dat die het slachtoffer
van mensenhandel is. De lidstaten dienen bovendien de mogelijkheid
te overwegen om sancties op te leggen aan personen die welke
diensten ook laten verrichten door een persoon van wie zij weten dat
die het slachtoffer van mensenhandel is. Deze ruimere strafbaarstelling zou ook kunnen gelden voor werkgevers van legaal verblijvende onderdanen van derde landen en EU-onderdanen, en voor
kopers van seksuele diensten van slachtoffers van mensenhandel,
ongeacht hun nationaliteit.
(13) Nationale monitoringsystemen zoals nationale rapporteurs of
gelijkwaardige mechanismen moeten tot stand worden gebracht om
gegevens te verzamelen en de tendensen op het gebied van mensenhandel te evalueren, de resultaten van maatregelen ter bestrijding
van mensenhandel te meten, en regeringen en parlementen te
adviseren over de ontwikkeling van maatregelen ter bestrijding van
mensenhandel. Dergelijke mechanismen en maatregelen zijn
essentieel voor een doeltreffend beleid ter bestrijding van mensenhandel.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

9

(14) Daar het doel van dit kaderbesluit, met name de strijd tegen mensenhandel, niet voldoende door de lidstaten alleen kan worden verwezenlijkt en derhalve wegens de omvang en effecten ervan beter op
het niveau van de Unie kan worden gerealiseerd, kan de Unie
overeenkomstig het in artikel 2 van het Verdrag betreffende de
Europese Unie en in artikel 5 van het Verdrag tot oprichting van de
Europese Gemeenschap neergelegde subsidiariteitsbeginsel
maatregelen nemen. Overeenkomstig het in laatstgenoemd artikel
neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat dit kaderbesluit niet verder
dan nodig is om deze doelstelling te verwezenlijken.
(15) Dit kaderbesluit eerbiedigt de grondrechten en is in overeenstemming met de beginselen die met name in het Handvest van de
grondrechten van de Europese Unie zijn erkend, inzonderheid de
menselijke waardigheid, het verbod van slavernij, dwangarbeid en
mensenhandel, het verbod van folteringen en van onmenselijke of
vernederende behandelingen of bestraffingen, de rechten van het
kind, het recht op vrijheid en veiligheid, de vrijheid van meningsuiting en van informatie, de bescherming van persoonsgegevens, het
recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht en het legaliteitsbeginsel en evenredigheidsbeginsel
inzake delicten en straffen. Dit kaderbesluit beoogt in het bijzonder de
onverkorte eerbiediging van deze rechten en beginselen te
waarborgen,
HEEFT HET VOLGENDE KADERBESLUIT VASTGESTELD:

Artikel 1
Strafbare feiten op het gebied van mensenhandel
1. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de
hieronder opgesomde handelingen strafbaar worden gesteld:
het werven, vervoeren, overbrengen van en het bieden van onderdak
aan of het opnemen van personen, door dreiging met of gebruik van
geweld of andere vormen van dwang, van ontvoering, bedrog,
misleiding, machtsmisbruik of misbruik van een kwetsbare positie of
het verstrekken of in ontvangst nemen van betalingen of voordelen
teneinde de instemming van een persoon te verkrijgen die zeggenschap heeft over een andere persoon, ten behoeve van uitbuiting.
2. Een persoon bevindt zich in een kwetsbare positie wanneer deze geen
andere werkelijke of aanvaardbare keuze heeft dan het betrokken
misbruik te ondergaan.
3. Uitbuiting omvat minstens de uitbuiting van de prostitutie van anderen
of andere vormen van seksuele uitbuiting, gedwongen arbeid of
diensten, slavernij of met slavernij vergelijkbare praktijken, dienstbaarheid, uitbuiting van met bedelarij verband houdende activiteiten
of van onwettige activiteiten, of het wegnemen van organen.
4. De instemming van een slachtoffer van mensenhandel met de
beoogde of bestaande uitbuiting is irrelevant indien een van de in lid 1
genoemde middelen is gebruikt.
5. Indien de in lid 1 bedoelde handelingen betrekking hebben op een
kind, maakt dit gedrag het strafbare feit van mensenhandel uit, ook al
is geen van de in lid 1 genoemde middelen gebruikt.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

10

6. In dit kaderbesluit wordt onder «kind» verstaan: elke persoon die
jonger is dan 18 jaar.

Artikel 2
Uitlokking, medeplichtigheid en poging
Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de
uitlokking van, de medeplichtigheid aan en de poging tot een in artikel 1
bedoeld feit strafbaar worden gesteld.

Artikel 3
Sancties en verzwarende omstandigheden
1. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat
een feit zoals bedoeld in de artikelen 1 en 2, strafbaar wordt gesteld
met een maximum gevangenisstraf van ten minste zes jaar.
2. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat
een feit zoals bedoeld in artikel 1, strafbaar wordt gesteld met een
maximum gevangenisstraf van niet minder dan tien jaar wanneer het
strafbare feit in een van de volgende omstandigheden is gepleegd:
a) het strafbare feit is gepleegd door een ambtenaar bij de uitoefening
van diens taken;
b) het strafbare feit is gepleegd ten aanzien van een bijzonder
kwetsbaar slachtoffer;
c) het strafbare feit is gepleegd in het kader van een criminele
organisatie in de zin van Kaderbesluit 2008/841/JBZ1.
3. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat
een feit zoals bedoeld in artikel 1, strafbaar wordt gesteld met een
maximum gevangenisstraf van niet minder dan twaalf jaar wanneer
het strafbare feit in een van de volgende omstandigheden is gepleegd:
a) het strafbare feit heeft het leven van het slachtoffer in gevaar
gebracht;
b) het strafbare feit is gepleegd met ernstige geweldpleging of heeft
het slachtoffer bijzonder ernstige schade toegebracht.

Artikel 4
Aansprakelijkheid van rechtspersonen
1. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat
een rechtspersoon aansprakelijk kan worden gesteld voor een
strafbaar feit zoals bedoeld in de artikelen 1 en 2, te zijnen voordele
gepleegd door een persoon die individueel of als deel van een orgaan
van de rechtspersoon optreedt en bij de rechtspersoon een leidende
positie heeft, die gebaseerd is op:
a) de bevoegdheid om de rechtspersoon te vertegenwoordigen, of
b) de bevoegdheid om namens de rechtspersoon beslissingen te
nemen, of
c) de bevoegdheid tot controle bij de rechtspersoon.

1

PB L 300 van 11.11.2008, blz. 42.

2. De lidstaten zorgen er eveneens voor dat een rechtspersoon aansprakelijk kan worden gesteld wanneer als gevolg van gebrekkig toezicht of
gebrekkige controle door een in lid 1 bedoelde persoon strafbare feiten
zoals bedoeld in de artikelen 1 en 2 konden worden gepleegd ten
voordele van die rechtspersoon door een persoon die onder diens
gezag staat.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

11

3. De aansprakelijkheid van de rechtspersoon krachtens de leden 1 en 2
sluit strafvervolging tegen natuurlijke personen die daders of uitlokkers zijn van, dan wel medeplichtig zijn aan de in de artikelen 1 en 2
bedoelde strafbare feiten, niet uit.
4. In dit kaderbesluit wordt onder «rechtspersoon» verstaan ieder
lichaam dat krachtens het toepasselijke recht rechtspersoonlijkheid
bezit, met uitzondering van de staten of andere overheidslichamen in
de uitoefening van het openbaar gezag en de publiekrechtelijke
internationale organisaties.

Artikel 5
Sancties tegen rechtspersonen
1. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om tegen een rechtspersoon die volgens artikel 4, lid 1, aansprakelijk is gesteld, sancties te
kunnen treffen die doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn; deze
sancties omvatten al dan niet strafrechtelijke geldboetes en kunnen
andere maatregelen omvatten, zoals:
a) uitsluiting van door de overheid verleende voordelen of steun,
b) een tijdelijk of permanent verbod op het uitoefenen van commerciële activiteiten,
c) plaatsing onder toezicht van de rechter,
d) een rechterlijk bevel tot ontbinding,
e) tijdelijke of permanente sluiting van vestigingen die zijn gebruikt
voor het plegen van het strafbare feit.

Artikel 6
Niet-toepassing van sancties ten aanzien van het slachtoffer
Elke lidstaat voorziet in de mogelijkheid slachtoffers van mensenhandel
niet te vervolgen of geen sancties op te leggen voor hun betrokkenheid bij
onwettige activiteiten die rechtstreeks voortvloeit uit het feit dat zij
slachtoffer zijn van een van de in de artikelen 1 en 2 bedoelde illegale
praktijken.

Artikel 7
Onderzoek en vervolging
1. Elke lidstaat zorgt ervoor dat het onderzoek naar of de vervolging van
in de artikelen 1 en 2 bedoelde strafbare feiten niet afhangt van de
aangifte of beschuldiging van een slachtoffer en dat de strafprocedure
zelfs voortgezet kan worden wanneer het slachtoffer zijn of haar
verklaring intrekt.
2. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om een in de artikelen 1 en
2 bedoeld strafbaar feit te kunnen vervolgen gedurende een voldoende
lange tijdsspanne nadat het slachtoffer meerderjarig is geworden, een
tijdsspanne die in verhouding staat tot de ernst van het betrokken
strafbare feit.
3. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de
personen, eenheden of diensten die belast zijn met het onderzoek naar
of de vervolging van de in artikelen 1 en 2 bedoelde strafbare feiten, de
hiertoe vereiste opleiding krijgen.
4. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

12

personen, eenheden of diensten die belast zijn met het onderzoek naar
of de vervolging van de in artikelen 1 en 2 bedoelde strafbare feiten,
beschikken over de in georganiseerde misdaadzaken gebruikte onderzoeksinstrumenten, zoals het afluisteren van telefoons, elektronisch
toezicht en financieel onderzoek.

Artikel 8
Rechtsmacht en coördinatie van de vervolging
1. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om zijn rechtsmacht vast te
stellen voor een strafbaar feit zoals bedoeld in de artikelen 1 en 2,
wanneer:
a) het strafbare feit geheel of gedeeltelijk op zijn grondgebied is
gepleegd, of
b) de dader een eigen onderdaan is dan wel gewoonlijk op zijn
grondgebied verblijft, of
c) het strafbare feit is gepleegd tegen een van zijn onderdanen of
tegen een persoon die gewoonlijk op zijn grondgebied verblijft, of
d) het strafbare feit is gepleegd ten voordele van een rechtspersoon
die is gevestigd op zijn grondgebied.
2. Met het oog op de vervolging overeenkomstig lid 1, onder b), van een
in de artikelen 1 en 2 bedoeld strafbaar feit dat buiten het grondgebied
van de betrokken lidstaat werd gepleegd, neemt elke lidstaat de nodige
maatregelen om ervoor te zorgen dat de vaststelling van zijn rechtsmacht niet afhangt van de voorwaarde dat de feiten op de plaats waar
ze zijn gepleegd, strafbaar zijn.
3. Met het oog op de vervolging overeenkomstig lid 1, onder b), van een
in de artikelen 1 en 2 bedoeld strafbaar feit dat buiten het grondgebied
van de betrokken lidstaat werd gepleegd, neemt elke lidstaat de nodige
maatregelen om ervoor te zorgen dat zijn rechtsmacht niet afhangt van
de voorwaarde dat vervolging slechts kan worden ingesteld indien het
slachtoffer op de plaats waar het strafbare feit is gepleegd, aangifte
heeft gedaan of indien de staat van de plaats waar het strafbare feit is
gepleegd, een aanklacht heeft geformuleerd.
4. Indien meer dan een lidstaat rechtsmacht heeft met betrekking tot een
strafbaar feit en elk van hen ten aanzien van dezelfde feiten geldig
vervolging kan instellen, bepalen de betrokken lidstaten in onderling
overleg wie van hen de daders zal vervolgen, teneinde de vervolging
zo mogelijk in één lidstaat te concentreren. Daartoe kunnen de
lidstaten een beroep doen op Eurojust of op elk orgaan of mechanisme
dat binnen de Europese Unie is ingesteld om de samenwerking tussen
de justitiële autoriteiten van de lidstaten en de onderlinge afstemming
van hun optreden te bevorderen. Bij het bepalen welke lidstaat de
dader zal vervolgen, wordt in het bijzonder rekening gehouden met de
volgende criteria:
– op het grondgebied van welke lidstaat is het strafbare feit
gepleegd?
– van welke lidstaat is de dader een onderdaan of ingezetene?
– uit welke lidstaat is het slachtoffer afkomstig?
– op het grondgebied van welke lidstaat is de dader aangetroffen?

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

13

Artikel 9
Bescherming van kwetsbare slachtoffers van mensenhandel in
strafprocedures
1. Kinderen die het slachtoffer zijn van een in artikelen 1 en 2 bedoeld
strafbaar feit worden als bijzonder kwetsbare slachtoffers beschouwd
in de zin van artikel 2, lid 2, artikel 8, lid 4, en artikel 14, lid 1, van
Kaderbesluit 2001/220/JBZ.
2. Elke volwassene die het slachtoffer is van een in de artikelen 1 en 2
bedoeld strafbaar feit wordt mogelijk als bijzonder kwetsbaar slachtoffer beschouwd in de zin van artikel 2, lid 2, artikel 8, lid 4, en artikel
14, lid 1, van Kaderbesluit 2001/220/JBZ, op grond van een individuele
beoordeling door de bevoegde autoriteiten, waarbij rekening wordt
gehouden met leeftijd, maturiteit, gezondheid, zwangerschap,
handicap, andere persoonlijke of sociale omstandigheden, en met de
lichamelijke of psychologische gevolgen van de criminele activiteit
waarvan de betrokkene het slachtoffer is geworden.
3. Onverminderd de rechten van de verdediging, zorgt elke lidstaat
ervoor dat bijzonder kwetsbare slachtoffers behalve de rechten die
voortvloeien uit Kaderbesluit 2001/220/JBZ recht hebben op een
specifieke behandeling om secundaire victimisatie te voorkomen door,
voor zover mogelijk en in overeenstemming met de in de nationale
wetgeving bepaalde criteria, het volgende te vermijden:
a) visueel contact tussen de slachtoffers en de daders in het kader van
de bewijsvoering, zoals tijdens ondervragingen en kruisverhoren,
door het gebruik van passende instrumenten zoals audio- en
videofaciliteiten;
b) vragen over het privéleven die niet absoluut noodzakelijk zijn om
de feiten te bewijzen die de kern van de beschuldiging uitmaken;
c) bewijsvoering in openbare zitting;
d) de overbodige herhaling van ondervragingen tijdens het
onderzoek, de vervolging en het proces.
4. Elke lidstaat voorziet in de mogelijkheid dat, in voorkomend geval, de
identiteit van een bijzonder kwetsbaar slachtoffer die als getuige
optreedt, niet wordt bekendgemaakt.
5. Elke lidstaat zorgt ervoor dat slachtoffers van mensenhandel na een
individuele risicobeoordeling aangepaste bescherming krijgen, en,
indien nodig en in overeenstemming met de door de nationale
wetgeving vastgestelde criteria, toegang hebben tot programma’s voor
de bescherming van getuigen.
6. Elke lidstaat zorgt ervoor dat bijzonder kwetsbare slachtoffers
gedurende het verloop van de strafprocedure toegang hebben tot
gratis juridisch advies en tot vertegenwoordiging in rechte volgens
dezelfde criteria als die welke krachtens de nationale wetgeving gelden
voor de verdediging, onder meer met het oog op het vorderen van
schadeloosstelling. Dit lid laat de toepassing van artikel 11 in geval van
een minderjarig slachtoffer onverlet.

Artikel 10
Bijstand aan slachtoffers
1. Elke lidstaat zorgt ervoor dat slachtoffers voor, tijdens en na de strafprocedure worden bijgestaan en zo hun rechten kunnen uitoefenen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

14

zoals bepaald in dit kaderbesluit en in Kaderbesluit 2001/220/JBZ van
de Raad van 15 maart 2001 inzake de status van slachtoffers in de
strafprocedure.
2. Een persoon wordt als slachtoffer beschouwd zodra de bevoegde
autoriteiten een aanwijzing hebben dat tegen die persoon een in de
artikelen 1 en 2 bedoeld strafbaar feit zou zijn gepleegd.
3. Elke lidstaat neemt de nodige maatregelen om op nationaal en lokaal
niveau de passende mechanismen tot stand te brengen om, in samenwerking met de betrokken hulpverleningsorganisaties, een vroegtijdige
identificatie van en bijstand aan de slachtoffers mogelijk te maken.
4. Slachtoffers krijgen in het kader van strafprocedures de nodige
bijstand en ondersteuning van de lidstaten, zodat zij kunnen herstellen
van hun trauma en kunnen ontkomen aan de invloed van de daders,
onder meer door te zorgen voor een veilige verblijfplaats en materiële
bijstand, de noodzakelijke medische behandelingen waaronder
psychologische bijstand, counseling en informatie, bijstand om hun
rechten en belangen vertegenwoordigd te zien en te laten gelden in
strafprocedures, en indien nodig vertaal- en tolkdiensten. De lidstaten
behartigen de speciale noden van de meest kwetsbaren.

Artikel 11
Speciale beschermingsmaatregelen voor kinderen
Elke lidstaat past artikelen 14 en 15 toe van het Kaderbesluit ter bestrijding
van seksueel misbruik, seksuele uitbuiting van kinderen en kinderpornografie en tot intrekking van Kaderbesluit 2004/68/JBZ.

Artikel 12
Preventie
1. Elke lidstaat tracht de vraag, die alle vormen van uitbuiting voedt, te
doen afnemen.
2. Elke lidstaat voorziet in regelmatige opleiding voor ambtenaren die in
contact kunnen komen met slachtoffers en potentiële slachtoffers,
waaronder eerstelijnspolitieofficieren, zodat zij slachtoffers en
potentiële slachtoffers kunnen herkennen, en kunnen omgaan met in
artikel 9, leden 1 en 2, van dit kaderbesluit bedoelde bijzonder
kwetsbare slachtoffers.
3. Onverminderd de bepalingen van het Gemeenschapsrecht overweegt
elke lidstaat maatregelen te nemen om het gebruik van diensten die
het voorwerp zijn van uitbuiting zoals bedoeld in de artikelen 1 en 2,
verricht door een persoon van wie de gebruiker weet dat die het
slachtoffer is van een in de artikelen 1 en 2 bedoeld strafbaar feit,
strafbaar te stellen.

Artikel 13
Monitoring
De lidstaten nemen de nodige maatregelen om nationale rapporteurs aan
te duiden of andere gelijksoortige mechanismen tot stand te brengen.
Dergelijke mechanismen hebben minstens tot taak de uitvoering van de in
dit kaderbesluit bedoelde maatregelen te monitoren.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

15

Artikel 14
Territorialiteit
Dit kaderbesluit is van toepassing op Gibraltar.

Artikel 15
Intrekking van Kaderbesluit 2002/629/JBZ
Kaderbesluit 2002/629/JBZ inzake bestrijding van mensenhandel wordt
ingetrokken.

Artikel 16
Tenuitvoerlegging
1. De lidstaten nemen de nodige maatregelen om uiterlijk [twee jaar na
vaststelling] aan de bepalingen van dit kaderbesluit te voldoen.
2. De lidstaten delen het secretariaat-generaal van de Raad en de
Commissie uiterlijk [twee jaar na vaststelling] de tekst mee van de
voorschriften waarmee zij hun verplichtingen uit hoofde van dit
kaderbesluit in nationaal recht omzetten. De Raad beoordeelt uiterlijk
[vier jaar na vaststelling] op basis van een verslag dat deze informatie
weergeeft en een door de Commissie toegezonden schriftelijk verslag
in hoeverre de lidstaten de maatregelen hebben genomen die nodig
zijn om aan dit kaderbesluit te voldoen.

Artikel 17
Inwerkingtreding
Dit kaderbesluit treedt in werking op de dag van zijn bekendmaking in het
Publicatieblad van de Europese Unie.
Gedaan te Brussel, [...]

Voor de Raad
De voorzitter

Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 31 909, A en nr. 1

16