Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2512
Vragen van het lid Kops (PVV) aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat over het bericht «Gasunie vraagt om jaarlijkse bijdrage van € 100
miljoen om draai te maken naar «groen»» (ingezonden 26 maart 2021).
Antwoord van Minister Van ’t Wout (Economische Zaken en Klimaat)
(ontvangen 28 april 2021).
Vraag 1
Hoe reageert u op de «vraag» van Gasunie om een jaarlijkse Rijksbijdrage
van 100 miljoen euro (in totaal zo’n 750 miljoen euro) «om de businesscase
voor waterstof rond te krijgen»?1 Deelt u de conclusie dat een businesscase
die sterk afhankelijk is van subsidie geen gezonde businesscase is?
Antwoord 1
Het kabinet onderzoekt momenteel samen met de landelijke netbeheerders en
netwerkbedrijven Gasunie en TenneT of en onder welke voorwaarden een
deel van het gasnet kan worden ingezet voor het transport en distributie van
waterstof. Medio mei is het onderzoek gereed en zal het aan de Kamer
worden aangeboden. Uit het onderzoek zal blijken: (1) of een transportnet
voor waterstof noodzakelijk is voor het behalen van de klimaatdoelstelling en
het realiseren van de ambities van een CO2-vrije waterstofketen, (2) of het
bestaande gasnet hiervoor kan worden ingezet en zo ja, (3), onder welke
voorwaarden. Het kabinet wil vooraleerst de uitkomsten van dit onderzoek
afwachten voordat verdere standpunten in worden genomen.
Bij CO2-reducerende technieken, de productie van hernieuwbare energie en
de ontwikkeling van benodigde nieuwe energie-infrastructuren om de
energietransitie te ondersteunen, is in een aantal gevallen nog geen sprake
van een gelijk speelveld met alternatieven met (meer) CO2-uitstoot. Redenen
kunnen zijn dat de CO2-kosten nog onvoldoende in de prijs kunnen worden
meegenomen of dat er sprake is van innovatieve technieken die nog
onvoldoende marktrijp zijn. In zulke gevallen kan het in het kader van het
publiek belang nodig en wenselijk zijn dat met gerichte inzet van subsidies de
business cases ondersteund worden. In beginsel is het uitgangspunt dat
subsidies tijdelijk zijn.

1

ah-tk-20202021-2512
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Financieel Dagblad, 18 maart 2021 «Gasunie vraagt om jaarlijkse bijdrage van € 100 mln om
draai te maken naar «groen»» (https://fd.nl/ondernemen/1376480/gasunie-vraagt-om-jaarlijksebijdrage-van-100-mln-om-draai-te-maken-naar-groen-jsc1ca2vMzwD)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 2
Deelt u de mening dat het onverantwoord is om zoveel geld te «investeren»
in het geschikt maken van het net voor waterstof waarvan (zoals de financieel
directeur van Gasunie zelf stelt) «we niet weten wie de klanten zullen zijn»,
kortom een markt die helemaal niet bestaat?
Antwoord 2
In de Kamerbrief Kabinetsvisie Waterstof van 30 maart 2020 beschrijft het
kabinet dat CO2-vrije waterstof een noodzakelijk onderdeel van onze
toekomstige CO2-vrije energie- en grondstoffenvoorziening zal worden.2 Zoals
aangegeven worden nut en noodzaak van een transportnet onderzocht en
wordt bezien of het bestaande gasnet hiervoor kan worden ingezet. Hierbij
worden inschattingen gemaakt van de vraag naar waterstof in Nederland en
in de buurlanden, van de productie, van de noodzaak van opslag etc. Een
eventueel besluit over de ontwikkeling van een transportnet voor waterstof,
zal dus worden gebaseerd op onder andere inschattingen van de toekomstige
vraag. Bij de uitrol is onder meer de geconcretiseerde vraag die voortkomt uit
de energiestrategieën (CES) van de zes grootste industrieclusters van belang.
Het kabinet heeft aangegeven met het Programma Infrastructuur Duurzame
Industrie (PIDI) een grotere regierol op zich te nemen bij de uitrol van
infrastructuur voor de industrie.
Vraag 3
Deelt u de mening dat het tegenstrijdig is dat Gasunie het tegelijkertijd heeft
over «investeren in een maatschappelijke behoefte»? Welke maatschappelijke
behoefte wordt hier bedoeld? Oftewel: welke burgers hebben om deze
peperdure, onrendabele «investeringen» in waterstof gevraagd?
Antwoord 3
CO2-vrije waterstof is een onmisbaar onderdeel van een CO2-vrije energie- en
grondstoffenvoorziening. In de kabinetsvisie op waterstof is aangegeven dat
op termijn de inzet van CO2-vrije waterstof nodig is in de industrie, voor de
productie van elektriciteit, in de mobiliteit en het transport en in de
gebouwde omgeving. In de industrie bijvoorbeeld blijkt dit onder meer uit de
koploperprogramma’s die door alle zes industriële clusters zijn opgesteld en
aan mij zijn aangeboden op 22 oktober 2020. Hierin is de rol van waterstof
voor het behalen van de klimaatdoelen weergegeven. Ook is met het advies
van de Taskforce Infrastructuur Klimaatakkoord Industrie (TIKI) een industriebrede onderbouwing gegeven voor de noodzaak van een CO2-vrij molecuul
voor de verduurzaming van de industrie en de daarop volgende behoefte aan
infrastructuur. De industriële clusters pleiten voor de ontwikkeling van een
transportnet voor waterstof. Toegang tot waterstof stelt de industrie in staat
om duurzame energie en duurzame grondstoffen in te kopen en zo kosteneffectief te verduurzamen. Dat draagt bij aan het behoud en de ontwikkeling
van werkgelegenheid.
Vraag 4
Hoe reageert u op de conclusie van het Planbureau voor de Leefomgeving
dat «er nog veel onduidelijk is over de toekomstige toepassing van waterstof
in het Nederlandse energiesysteem»?3 Wat is Gasunie dan in hemelsnaam
van plan?
Antwoord 4
CO2-vrije waterstof zal in verschillende vormen van eindverbruik een rol
krijgen: in de industrie als grondstof en als energiedrager voor de productie
van hoge temperaturen, voor elektriciteitsproductie, in de mobiliteit en
transport en in de gebouwde omgeving. Het rapport van het Planbureau voor
de Leefomgeving (PBL) waaraan in de vraag wordt gerefereerd, gaat specifiek
in op de inzet van waterstof in de gebouwde omgeving. Het PBL noemt
waterstof hierin een veelbelovende energiedrager en schetst tegelijkertijd

2
3

Kamerstuk 32 813, nr. 485
Planbureau voor de Leefomgeving, 24 september 2020 «Waterstof voor de gebouwde
omgeving; operationalisering in de Startanalyse 2020» (https://www.pbl.nl/publicaties/
waterstof-voor-de-gebouwde-omgeving-operationalisering-in-de-startanalyse-2020)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

onzekerheden ten aanzien van bijvoorbeeld de kostendaling van de productie
van waterstof, de kosten van infrastructuur en de hoeveelheden waterstof die
op termijn beschikbaar zijn voor de verwarming van gebouwen. We staan nu
aan het begin van de ontwikkeling van een CO2-vrije waterstofketen en in de
loop der tijd ontstaat een steeds betere inschatting van kosten en volumes.
Hiervoor is het ook belangrijk om meer inzicht te krijgen in de toepassing van
waterstof in verschillende eindverbruikerssectoren. Voor de gebouwde
omgeving gebeurt dit o.a. door het onderzoeken van de toepasbaarheid en
veiligheid van het verwarmen van gebouwen met waterstof, zodat wanneer
waterstof breder beschikbaar wordt, duidelijk is hoe het ingezet kan worden.
Vraag 5
Bent u ervan op de hoogte dat de productie van «blauwe» waterstof twee tot
drie keer duurder is dan aardgas en «groene» waterstof zelfs vier tot vijf keer
duurder?4 Klopt het dat de benodigde «investeringen» in het net niet in deze
kosten zijn meegenomen?
Antwoord 5
Het klopt dat de inzet van waterstof momenteel duurder is dan de inzet van
aardgas. In de PBL-adviezen voor de SDE++ 2021 komen de meerkosten voor
waterstofproductie met elektrolyse uit op maximaal € 7/kg ten opzichte van
grijze waterstof. De onrendabele top voor groene waterstof wordt niet geheel
met de SDE++ afgedekt, omdat er maximaal 300 €/ton CO2-reductie wordt
vergoed. Toepassing van CO2-afvang en opslag bij conventionele waterstofproductie («blauwe» waterstof) is momenteel veel goedkoper dan groene
waterstof en een van de meest kosteneffectieve technieken in de SDE++ om
CO2 te reduceren. De kosten voor het net zijn hierbij niet inbegrepen.
Vraag 6 en 7
Deelt u de conclusie dat waterstof simpelweg niet rendabel is? Deelt u
bovendien de mening dat het fout is om waterstof kunstmatig «rendabel te
maken» door de belasting op aardgas te verhogen?
Bent u bereid te stoppen met waterstof en de energiebelasting te verlagen?
Deelt u de mening dat er niets boven een oude, vertrouwde gasaansluiting
gaat (de schoonste fossiele brandstof)?
Antwoord 6 en 7
Zoals ook gesteld bij het antwoord op vraag 2, ziet het kabinet CO2-vrije
waterstof als een noodzakelijk onderdeel van een CO2-vrije energie- en
grondstoffenvoorziening. De meerkosten voor waterstofproductie waarvan op
dit moment sprake is, ontstaan daarbij enerzijds door het uitblijven van een
voldoende hoge CO2-prijs, en anderzijds door een voorlopig tekort aan
private investeringen in schaalvergroting en verdere technologische
ontwikkeling van productiefaciliteiten.
In de huidige fiscale systematiek zijn de tarieven voor waterstof en aardgas
gekoppeld, dus een verhoging van de belasting op aardgasverbruik draagt
niet bij aan het aantrekkelijker maken van de inzet van waterstof ten opzichte
van aardgas.
Binnenkort ontvangt Uw Kamer de evaluatie van de energiebelasting met
daarin onder meer denkrichtingen voor aanpassing van de energiebelasting
om de energietransitie beter te stimuleren. Het komend kabinet kan deze
evaluatie gebruiken om te komen tot eventuele wijzigingsvoorstellen voor de
energiebelasting.

4

NU.nl, 20 januari 2021 «Rapport: Groene waterstof in 2030 nog altijd duurder dan aardgas»
(https://www.nu.nl/klimaat/6102938/rapport-groene-waterstof-in-2030-nog-altijd-duurder-danaardgas.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3