Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 904

Wijziging van de Gaswet en de Elektriciteitswet
1998, tot versterking van de werking van de
gasmarkt, verbetering van de
voorzieningszekerheid en houdende regels met
betrekking tot de voorrang voor duurzame
elektriciteit, alsmede enkele andere wijzigingen
van deze wetten

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 6 februari
2009 en het nader rapport d.d. 24 maart 2009, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Economische Zaken. Het advies van de Raad van State is
cursief afgedrukt.

Bij Kabinetsmissive van 2 december 2008, no. 08.003467, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Economische Zaken, bij de Raad van State
ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet houdende wijziging
van de Gaswet en de Elektriciteitswet 1998 tot versterking van de werking van
de gasmarkt, verbetering van de voorzieningszekerheid en houdende regels
met betrekking tot de voorrang voor duurzame elektriciteit, alsmede enkele
andere wijzigingen van deze wetten, met memorie van toelichting.
Het voorstel bevat een aantal wijzigingen in de Gaswet en in de Elektriciteitswet 1998 die de werking van de energiemarkt moeten verbeteren, grote
investeringen in infrastructuur en energiecentrales moeten bevorderen en de
investeringen in duurzame elektriciteit moeten bevorderen.
Daartoe wordt de verhandelbaarheid van gas binnen Europa vergemakkelijkt
en worden enkele bijzondere kenmerken van de Nederlandse gasmarkt
afgeschaft. Voorts kunnen de Minister van Economische Zaken dan wel de
Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: NMa) voorafgaand aan een
investering een besluit nemen over de manier waarop investeringen in
infrastructuur en energiecentrales in de energieprijzen verwerkt worden, en
worden de procedures voor de vaststelling van de energieprijzen op elkaar
afgestemd. Ter bevordering van de investeringen in duurzame energie wordt
congestiemanagement ingevoerd. Indien de elektriciteitsproducenten meer
elektriciteit opleveren dan het net aankan, krijgen de leveranciers van
duurzame energie voorrang. De voorgestelde wijzigingen komen voort uit de
evaluatie van de Gaswet en de Elektriciteitswet 1998 alsmede uit toezeggingen
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
De Raad van State onderschrijft de strekking van het wetsvoorstel, maar maakt
een aantal opmerkingen, met name met betrekking tot de Europeesrechtelijke
aspecten. Hij is van oordeel dat in verband daarmee enige aanpassing van het
voorstel wenselijk is.

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.

KST129507
0809tkkst31904-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 2 december 2008,
nr. 08.003467, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies inzake
het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 6 februari 2009, nr. W10.08.0514/III, bied ik U hierbij aan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 904, nr. 4

1

Algemene opmerkingen

1. Het Europese perspectief
Het voorstel bevat enkele maatregelen die de werking van de geliberaliseerde
gasmarkt moeten verbeteren. Deze maatregelen passen tevens in het streven
van de regering om Nederland tot de «gasrotonde» van Noordwest-Europa te
maken. Daarnaast bevat het voorstel enkele maatregelen om de (achterblijvende) investeringen in energiecentrales en transportcapaciteit te bevorderen.
Congestiemanagement moet in de tussentijd een oplossing bieden voor de
dreigende overcapaciteit op het elektriciteitsnetwerk.
De Raad wijst erop dat de energiemarkt en het energiebeleid in toenemende
mate een Europese aangelegenheid zijn geworden. De mogelijkheden van
Nederland om een zelfstandig energiebeleid te voeren zijn in hoge mate
afhankelijk geworden van het Europese beleid en de daarmee samenhangende
communautaire regelgeving. Voorts neemt Nederland op de Europese
gasmarkt een unieke positie in door zijn positie als producent van en tussenhandelaar in aardgas, alsmede door de gasinfrastructuur die vrijwel als enige
in Europa is ingericht op de consumptie van laagcalorisch aardgas. De
beleidskeuze om deze gasinfrastructuur om te vormen tot een gasrotonde lijkt
al vast te staan, waardoor een overzicht van de kansen en risico’s van deze
strategie ontbreekt. Daarbij kan de vraag worden gesteld welke belangen
Nederland heeft bij de ontwikkeling van een gasrotonde. Voorts is het de vraag
wat de gevolgen zijn voor de voorzienings- en leveringszekerheid van het
investeren in gasinfrastructuur terwijl de nog resterende aardgasvoorraden in
toenemende mate buiten West-Europa komen te liggen.
In de toelichting wordt op verschillende plaatsen ingegaan op de situatie in
andere lidstaten van de Europese Unie of worden EG-richtlijnen genoemd,
maar een systematisch overzicht ontbreekt. Daardoor wordt ook niet ingegaan
op de vraag hoe het Nederlandse beleid past binnen de Europeesrechtelijke
kaders. De Raad mist dan ook in de toelichting een algemene en systematische
beschouwing van de wijzigingen in het licht van relevante Europese regelgeving en het beleid van de Europese Unie.
De Raad adviseert aan de toelichting een beschouwing toe te voegen waarin
systematisch wordt ingegaan op de Europese aspecten van het voorstel.
1. Het Europese perspectief
Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is in de toelichting een
Europese paragraaf, 1.3, toegevoegd. In deze paragraaf wordt ingegaan op het
Europese beleid, de Noordwest Europese markt en de rol die Nederland daarin
speelt. Tevens wordt conform het advies systematisch uiteengezet welke
EG-richtlijnen en verordeningen het Europeesrechtelijke kader vormen.

2. Verrekening investeringskosten in de tarieven
Om noodzakelijk geachte investeringen in de energie-infrastructuur te
bevorderen, is het noodzakelijk dat investeerders al in een vroeg stadium
zekerheid kunnen krijgen dat zij de kosten van hun investering in de tarieven
kunnen verwerken, aldus de toelichting. Thans neemt de NMa hierover pas
een beslissing als deze investering in gebruik wordt genomen. Ook moet het
mogelijk worden voor de netbeheerder van het landelijk gastransportnet, GTS,
om in meerjarige transportcontracten vaste tariefafspraken te maken, in plaats
van alleen jaarlijkse. Voorts moet de rolverdeling tussen de NMa, de Minister
van Economische Zaken en de netbeheerders duidelijker worden vastgesteld,
aldus de toelichting. Het voorstel maakt een onderscheid tussen investeringen
van nationaal belang, waarop de rijkscoördinatieregeling van toepassing is, en
investeringen van regionaal belang. Ingevolge de voorgestelde artikelen 39e
van de Gaswet en 20d van de Elektriciteitswet 1998 worden de kosten van een
investering door de raad van bestuur van de NMa verrekend na de vaststelling
van een inpassingsplan of een projectbesluit op grond van artikel 3.28 of 3.29
van de Wet ruimtelijke ordening. De NMa verrekent deze kosten alleen indien
zij doelmatig zijn. Projecten waarop de rijkscoördinatieregeling niet van
toepassing is, worden door de netbeheerders bij de NMa gemeld, als
voorgesteld in de artikelen 39f van de Gaswet en 20e van de Elektriciteitswet
1998. Indien de raad van bestuur van de NMa deze projecten noodzakelijk acht,
worden ook deze kosten in de tarieven verrekend. De NMa stelt hiervoor
beleidsregels vast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 904, nr. 4

2

Voorts kunnen op grond van het voorgestelde artikel 82, elfde lid, van de
Gaswet, bij ministeriële regeling regels worden gesteld over de looptijd van
vaste tariefafspraken voor gastransporten. In paragraaf 3.4 van de toelichting
wordt gesproken over een looptijd van maximaal 15 jaar.
De Raad wijst erop dat de beoogde grootschalige investeringen in de
infrastructuur twee doelen hebben. Bij het elektriciteitsnet moet de capaciteit
worden vergroot en moeten verouderde netten worden vervangen, bij het
gasnet hebben de investeringen volgens paragraaf 3.1 van de toelichting tot
doel de ontwikkeling van Nederland tot gasrotonde mogelijk te maken. Ook het
maken van meerjarige vaste tariefafspraken heeft, volgens paragraaf 3.4 van
de toelichting tot doel bij te dragen aan de ontwikkeling van Nederland tot
gasrotonde. De toelichting brengt tussen beide doelstellingen vrijwel geen
onderscheid aan. De Raad wijst er in dit kader op dat Nederland bij de
ontwikkeling van de gasinfrastructuur niet alleen belangen heeft in het kader
van de leverings- en voorzieningszekerheid, maar ook als producent en
tussenhandelaar van gas. Anders dan in het verleden, toen Gasunie de enige
leverancier en producent was, kunnen deze belangen in een geliberaliseerde
gasmarkt niet zonder meer aan elkaar gelijk worden gesteld. De investeringen
in de gasrotonde hebben niet alleen tot doel de leveringszekerheid te
vergroten, maar beogen ook de positie van Nederland als tussenhandelaar
sterker te maken.
In dit verband mist de Raad in de toelichting de beantwoording van de vraag
hoe de investeringsgaranties in de gasrotonde zich verhouden tot de Europese
regels over staatssteun. Niet onaannemelijk is dat de garanties kunnen worden
beschouwd als een maatregel in de zin van artikel 87, eerste lid, van het
EG-Verdrag. Van steun kan immers ook sprake zijn als deze niet uit overheidsmiddelen wordt bekostigd, maar wel aan de overheid valt toe te rekenen.
Volgens vaste jurisprudentie1 zijn bij de beoordeling van de vraag of sprake is
van staatssteun niet de vorm waarin deze plaatsvindt of de doelstellingen van
de steun van belang, maar de effecten die de maatregelen hebben of kunnen
hebben.2
De Raad adviseert in de toelichting in te gaan op de verhouding van de
aangekondigde investeringsmaatregelen tot de Europese regels met
betrekking tot staatssteun, en het voorstel zo nodig aan te passen.
2. Verrekening investeringkosten in de tarieven
Naar aanleiding van het advies van de Raad is de toelichting op dit punt
aangepast. De twijfel die de Raad uit omtrent eventuele staatssteun meen ik te
hebben weggenomen. De toelichting is op dit punt in paragraaf 3.4.7
uitgebreid.
Gasmarkt

1

Zie onder meer C-173/73, Italië – Commissie,
1974, ECR 709, en C-6/97, Italië – Commissie,
1999 ECR I-2981.
2
Ook een aanmerkelijke wijziging in een
bestaande steunmaatregel valt onder de
definitie van «nieuwe steun» volgens artikel
1,onder c, van Verordening Nr. 659/1999 van
de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van
nadere bepalingen voor de toepassing van
artikel 93 van het EG-Verdrag, Pb 1999 L 83.
Zie voorts T-25/700, T-270/00 en T-277/00, Italië
– Commissie, Gerecht van eerste aanleg,
28 november 2008, r.o. 358.

3. Werking van het nieuwe balanceringregime
Een deel van de maatregelen heeft tot doel de werking van de Nederlandse
gasmarkt te verbeteren door historische gegroeide beperkingen op de
verhandelbaarheid van gas weg te nemen en het transport van gas te
verruimen. Daarbij wordt het huidige balanceringregime gewijzigd in een meer
«marktgebaseerd regime», waarin meer ruimte voor zelfregulering is. Indien
marktpartijen er niet zelf uitkomen, kan de overheid alsnog een ministeriële
regeling opstellen. In paragraaf 2.3 van de toelichting wordt, naar aanleiding
van vragen van marktpartijen, uitgebreid ingegaan op de vraag hoe het nieuwe
balanceringregime naar verwachting zal werken. Uit de toelichting wordt
echter niet duidelijk waarop deze verwachting berust. Bovendien wordt in de
toelichting opgemerkt dat bij marktpartijen nog veel onduidelijkheid bestaat
over de werking van het nieuwe regime en wordt erop gewezen dat het nieuwe
balanceringregime zo nodig bij ministeriële regeling kan worden vastgelegd.
Dit roept de vraag op hoe reëel de verwachting is dat het balanceringregime
zich langs de in de toelichting geschetste lijnen zal ontwikkelen en in welke
omstandigheden de overheid zal overgaan tot het opstellen van een ministeriële regeling.
De Raad adviseert in de toelichting aan bovenstaande vragen aandacht te
besteden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 904, nr. 4

3

3. Werking van het nieuwe balanceringssysteem
Conform het advies van de Raad van State is op dit punt nadere toelichting
gegeven. In de toelichting heb ik een vooruitblik op de gewenste uitwerking
van het balanceringsregime opgenomen. De landelijk netbeheerder rapporteert mij met regelmaat over de voortgang van de uitwerking van het
balanceringsregime. Ik heb zodoende goed zicht op de uitwerking van het
regime en duidelijke signalen dat het ontworpen wordt volgens de lijn zoals ik
die in de toelichting heb beschreven.
Indien het balanceringsregime niet op de beschreven manier uitgewerkt wordt,
biedt de wet mij de mogelijkheid om in een ministeriële regeling nadere regels
te stellen. Ik zal van deze bevoegdheid gebruik maken indien er op belangrijke
onderdelen van het nieuwe balanceringsregime geen gedragen voorstellen
voor de gasvoorwaarden dreigen te komen.

4. Aansluitingsverplichting op het gasnet
Volgens de toelichting is de aansluiting van kleinverbruikers1 op het gasnet
niet wettelijk geregeld. In de praktijk verzorgt de regionale netbeheerder de
aansluitingen. In feite is hier sprake van een niet-functionerende vrije markt
voor gasaansluitingen. Dat heeft tot gevolg dat de (niet-gereguleerde) tarieven
voor gasaansluitingen de laatste jaren fors zijn gestegen, aldus de toelichting.
Voorgesteld wordt nu om, in navolging van de regeling in de Elektriciteitswet
1998, de aansluiting van kleinverbruikers op het gasnet exclusief aan de
netbeheerder op te dragen en het tarief te reguleren. Voor grotere verbruikers
blijft de vrije markt bestaan. Alleen het aanbrengen van de aansluitpunten op
het gastransportnet blijft om veiligheidsredenen voorbehouden aan de
netbeheerder.
De wettelijke vastlegging van het reeds bestaande monopolie voor de
aansluiting van kleinverbruikers op het gasnet vereist in het licht van de
liberalisering van de energiemarkt en de regels voor vrij verkeer en
mededinging als neergelegd in het EG-Verdrag een gedegen motivering. De
Raad heeft in zijn advies over de invoering van de «slimme meters» reeds
gewezen op de noodzaak van een gedegen motivering. Daarin heeft hij
opgemerkt dat het gegeven dat er buiten de netbeheerder geen aanbieders
actief zijn op zich onvoldoende reden is om tot monopolisering over te gaan.2
De Raad mist in dit verband een overzicht van de alternatieven die zijn
overwogen voor dit monopolie, zoals tariefregulering.
Hij adviseert in de toelichting alsnog op bovenstaande vragen in te gaan.
4. Aansluitverplichting op het gasnet
De Raad vraagt naar een nadere motivering van de keuze om de aansluiting
van de kleinverbruikers tot een monopolie voor de netbeheerders te maken en
daarmee aan de vrije markt te onttrekken. Ik heb geconstateerd dat de
aansluiting voor kleinverbruikers in de praktijk uitsluitend door de netbeheerder wordt uitgevoerd. Daarbij bleek bovendien dat de tarieven, die netbeheerder voor de aansluiting in rekening brengen, te hoog zijn. Ik deel de
mening van de Raad dat beide aspecten niet voldoende reden zijn om tot
monopolisering over te gaan. Beide punten waren wel aanleiding om de
gasaansluitingen nader te bekijken. Veiligheid is een zeer belangrijk
aandachtspunt bij deze aansluitingen. Het is onwenselijk dat iemand anders
dan de netbeheerder het aansluitpunt («de knip») op het gasnet verzorgt. Dit
uitgangspunt onderschrijven zowel de netbeheerders als de toezichthouder
Staatstoezicht op de Mijnen. Het maken van dit aansluitpunt dient daarmee
een wettelijke taak voor de netbeheerder te zijn. Voor de kleine aansluitingen
blijft er vervolgens onvoldoende over om voor de aanleg van het resterende
deel van de aansluiting tot goede en zinvolle marktwerking te komen. De
afstand van het aansluitpunt naar de afnemer is daarvoor te klein. Dat is de
reden dat er in dit wetsvoorstel gekozen is om de aansluiting voor kleinverbruikers te monopoliseren. De toelichting is op dit punt uitgebreid.
Elektriciteitsmarkt

1

Verbruikers met een doorlaatwaarde tot
40m3 per uur.
Advies van 19 november 2007, Kamerstukken II 2007/08, 31 374, nr. 4.

2

5. Congestiemanagement
Om overbelasting op het elektriciteitsnet en als gevolg daarvan kortsluiting op
het net tegen te gaan, kan de netbeheerder transportcapaciteit weigeren. Het
wetsvoorstel voorziet er in om bij dreigende overbelasting op het net

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 904, nr. 4

4

duurzaam opgewekte energie voorrang te geven. Daarmee wordt voorkomen
dat duurzaam opgewekte energie bij overcapaciteit wordt afgeschakeld.
De Raad merkt hierover het volgende op.
a. Het voorgestelde achtste lid van artikel 24 van de Elektriciteitswet 1998
bevat een met het oog op congestiemanagement opgenomen definitie van
duurzame elektriciteit die afwijkt van de definitie in artikel 1, onderdeel u. De
definitie in artikel 24, achtste lid, omvat, anders dan de definitie in artikel 1,
onderdeel u, geen elektriciteit die is opgewekt met hernieuwbare energiebronnen in hybride productie-installaties, die ook met conventionele energiebronnen werken. Volgens paragraaf 4.1.1. van de toelichting krijgen hybride
centrales geen voorrang in het kader van congestiemanagement, omdat het
technisch onmogelijk is om onderscheid te maken tussen het duurzame
(groene) deel en het niet-duurzame (grijze) deel van de door hybride centrales
opgewekte elektriciteit.
De Raad wijst erop dat de definitie in artikel 1, onder u, een implementatie is
van de definitie «elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen» in artikel 2,
onder c, van richtlijn 2001/77/EG (hierna: de richtlijn).1 Op grond van artikel 7,
eerste lid, van de richtlijn, mogen lidstaten voorrang verlenen aan elektriciteit
uit duurzaam opgewekte energiebronnen bij het verlenen van toegang tot het
net. In paragraaf 4.1.1 van de toelichting wordt gemotiveerd waarom energie
uit hybride centrales geen voorrang bij congestie zou moeten krijgen en wordt
verwezen naar de relevante richtlijnen, maar een dragende motivering waarom
wordt afgeweken van de definitie van hernieuwbare energiebronnen uit de
richtlijn ontbreekt.
De Raad acht het bij voorbaat uitsluiten van hybride centrales om louter
technische redenen ongewenst, omdat dit afbreuk kan doen aan het in artikel 1
van de richtlijn opgenomen doel, de bevordering van het aandeel van
hernieuwbaar opgewekte energie binnen de gemeenschappelijke elektriciteitsmarkt.
De Raad adviseert ook voor congestiemanagement een definitie van duurzaam
opgewekte elektriciteit te hanteren die overeenkomt met de definitie in de
richtlijn.
b. Ingevolge artikel 24, negende lid, van de Elektriciteitswet, worden bij
ministeriële regeling nadere regels gesteld over de wijze waarop de
netbeheerder uitvoering geeft aan congestiemanagement. Volgens
paragraaf 4.2 van de toelichting zullen de hoofdlijnen in de ministeriële
regeling worden vastgelegd. Omdat de werking van het systeem afhangt van
de uitvoering daarvan, wordt deze ministeriële regeling aan een voorhangprocedure onderworpen.
Gelet op het belang van deze regels ligt echter regeling bij algemene
maatregel van bestuur voor de hand. De Raad wijst in dit verband op het
uitgangspunt dat delegatie aan de minister beperkt blijft tot voorschriften van
administratieve aard, uitwerking van de details van een regeling, voorschriften
die dikwijls wijziging behoeven en voorschriften waarvan te voorzien is dat zij
met grote spoed zullen moeten worden uitgewerkt.2 Regeling bij algemene
maatregel van bestuur klemt te meer nu de inhoud van de beoogde regeling
volgens de toelichting essentieel is voor de werking van het systeem, en er
volgens paragraaf 6.1.2 van de toelichting over de werking van congestiemanagement nog veel onduidelijkheid bestaat bij de geconsulteerde marktpartijen. De Raad acht opname van de voornaamste regels voor congestiemanagement in een algemene maatregel van bestuur dan ook wenselijk en
geboden.
De Raad adviseert het voorstel zodanig aan te passen dat de hoofdlijnen van
de regeling in een algemene maatregel van bestuur worden ondergebracht.

1

Richtlijn 2001/77/EG van het Europees
parlement en de Raad van 27 september 2001
betreffende de bevordering van elektriciteitsopwekking uit hernieuwbare energiebronnen
op de interne elektriciteitsmarkt,
Pb 2001, L 283.
2
Aanwijzing 27 van de Aanwijzingen
voor de regelgeving.

5. Congestiemanagement
Naar aanleiding van het advies van de Raad om niet af te wijken van de
definitie van duurzame elektriciteit zoals deze in artikel 1, onderdeel u, van de
Elektriciteitswet 1998 is opgenomen, is er voor gekozen om hybride installaties
niet bij voorbaat uit te sluiten van voorrang bij congestie. Bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur kunnen voorrangsregels worden vastgesteld
die bepalen wat de mate van voorrang van verschillende soorten productieinstallaties is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 904, nr. 4

5

De opmerking van de Raad om de voornaamste regels voor congestiemanagement in een algemene maatregel van bestuur op te nemen is
overgenomen. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om de delegatiebepaling met betrekking tot congestiemanagement te verruimen. Het nieuwe
artikel 24a, vijfde lid, biedt de mogelijkheid om bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur regels te stellen over de afweging of de gevolgen van
het toepassen van congestiemanagement redelijk en proportioneel zijn en over
de wijze waarop de kosten voor congestiemanagement of de opbrengsten uit
congestiemanagement in het transporttarief worden opgenomen.
6. Tot slot
Het wetsvoorstel dat voor advisering aan de Raad van State is voorgelegd
bevatte een aantal wijzigingen om meerjarige tarieven voor gastransport
mogelijk te maken. Nadere analyse van het onderwerp, mede naar aanleiding
van de uitvoeringstoets van de NMa, heeft een aantal knelpunten in de
uitvoering aan het licht gebracht. Er is op dit moment onvoldoende zekerheid
dat meerjarige tarieven op de gewenste manier vorm kunnen krijgen. Dit is
aanleiding geweest voor mij om te besluiten meer tijd te nemen voor
onderzoek naar en uitwerking van dit onderwerp en het bij eerstvolgende
gelegenheid te regelen, onder de voorwaarde dat de knelpunten zijn opgelost.
Tot slot is van de gelegenheid gebruik gemaakt om een aantal ondergeschikte
redactionele wijzigingen en actualiseringen aan te brengen in het voorstel van
wet en de memorie van toelichting.

De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden aan
de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.
De Vice-President van de Raad van State,
H. D. Tjeenk Willink
Ik moge U verzoeken, het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de
gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 904, nr. 4

6