Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 821

Nationale Veiligheid

36 045

Situatie in de Oekraïne

Nr. 167

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 november 2022
Sinds de oorlog in Oekraïne maken veel mensen zich extra zorgen om
veiligheid en vrijheid. Deze zorgen zijn ook door uw Kamer geuit. De vraag
is gesteld in hoeverre Nederland voorbereid is op een nucleair scenario.
Hoewel het scenario voor de inzet van een kernwapen in Nederland
onwaarschijnlijk wordt geacht, begrijp ik dat de oorlog in Oekraïne vragen
oproept over de mate waarin Nederland is voorbereid op ernstige
gebeurtenissen. Het lid Eerdmans (JA21) heeft hier ook vragen over
gesteld tijdens de begrotingsbehandeling Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (Handelingen II 2022/23, nr. 12, Begrotingsbehandeling
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (Kamerstuk 36 200 VII)). Vanuit
mijn coördinerende rol binnen het kabinet voor de nationale veiligheid en
de nationale crisisstructuur informeer ik u hier graag over.
Nationale crisisstructuur en communicatie
De overheid is voorbereid op gebeurtenissen met een ontwrichtend effect
op onze samenleving, waarbij er veel afhangt van de precieze impact van
deze gebeurtenissen. Op het moment dat zoiets gebeurt in Nederland of
omringende landen, dan activeren we de nationale crisisstructuur. Dat kan
aanvullend en ondersteunend zijn aan de regionale crisisaanpak, met een
belangrijke verantwoordelijkheid voor de 25 veiligheidsregio’s. De
primaire verantwoordelijkheid voor crisisplannen bij specifieke incidenten
is belegd bij de verschillende departementen en betrokken veiligheidsregio’s.
Mocht zich een ernstig incident voordoen, waarbij de inzet van een
kernwapen Nederland schaadt, dan zal voor de crisiscommunicatie een
beroep worden gedaan op communicatiesystemen. Nederlanders worden
dan zo goed mogelijk geïnformeerd via bestaande crisissystemen zoals
NL-Alert. De inhoud van de boodschap (inclusief handelingsperspectief)
wordt daarbij aangepast aan de kenmerken van de gebeurtenis.

kst-30821-167
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 167

1

Binnen de nationale crisisstructuur wordt het Nationaal Kernteam
Crisiscommunicatie in werking gesteld om de communicatie vanuit de
overheid te stroomlijnen. Op crisis.nl is op dit moment al basisinformatie
beschikbaar over diverse crisistypes, waaronder stralingsincidenten. We
zullen deze informatie de komende periode blijven uitbreiden.
Specifieke continuïteits- en crisisplannen
Het kabinet acht het dreigen met het gebruik van kernwapens zeer
onverantwoord en de inzet ervan in Nederland onwaarschijnlijk. Een
dergelijke gebeurtenis kan in potentie tot grootschalige verwoesting
leiden, waaronder verstoring binnen meerdere vitale sectoren (zoals
havens, energiecentrales of drinkwatervoorzieningen). In geval van een
dergelijke verstoring van deze sectoren, wordt teruggevallen op de
continuïteitsplannen en nationale crisisplannen voor die sectoren. Gezien
de hoeveelheid mogelijke variaties in scenario’s en de waarschijnlijkheid
van deze verschillende scenario’s, is er geen specifiek crisisplan voor inzet
van een nucleair wapen in Nederland, maar wordt er gebruik gemaakt van
de crisisplannen die aansluiten bij de omstandigheden van de gebeurtenis. Zo treedt bijvoorbeeld bij een grote verstoring van de drinkwatervoorziening het nationaal crisisplan drinkwater in werking.
Specifiek voor stralingsgevaar bij nucleaire incidenten is er een landelijk
crisisplan dat ingaat op stralingsbescherming bij stralingsongevallen in
Nederland. Hoewel dit plan niet is geschreven voor stralingsgevolgen van
een kernwapen kunnen elementen uit de nucleaire crisisstructuur wel
gebruikt worden. Het gaat bijvoorbeeld om advisering vanuit het Crisis
Expert Team straling en nucleair maar ook om radiologische metingen en
het omgaan met de gevolgen voor de voedselketen en besmetting van
wateren.
Bij fysieke impact is er allereerst sprake van hulpverlening aan getroffenen, met aandacht voor veiligheid van hulpverleners. In geval primaire
communicatieverbindingen uitvallen, hebben we beschikking over
alternatieve voorzieningen voor hulpverlening en crisiscoördinatie.
Mocht de situatie in Oekraïne aanleiding geven om onze continuïteits- en
crisisplannen te herzien dan zal ik uw Kamer daarover informeren.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 821, nr. 167

2