Onderzoeksrapport Stichting Zonnehuizen

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Directie Markt en Consument
Oktober 2012

Inhoudsopgave

pagina

1. Aanleiding

3

2. Onderzoeksaanpak

4

3. Korte beschrijving van Stichting Zonnehuizen

6

4. Beschrijving van het normenkader en

7

het handelen van de te onderzoeken partijen
4.1 Normenkader voor het handelen van de te onderzoeken partijen

7

4.2 (Primair) verantwoordelijke partijen voor continuïteit van zorg

9

4.2.1 Raad van bestuur en raad van toezicht

9

4.2.2 Zorgkantoren

11

4.2.3 Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)

12

4.2.4 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

14

4.3 (Primair) verantwoordelijke partijen voor kwaliteit van zorg

15

4.3.1 Raad van bestuur en raad van toezicht

15

4.3.2 Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)

15

4.3.3 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

17

4.4 Overige betrokken partijen

18

4.4.1 Ondernemingsraad en cliëntenraad

18

4.4.2 Waarborgfonds voor de zorgsector (WFZ)

19

4.4.3 Betrokken banken

20

4.4.4 Overnemende partijen

21

5. Slot

22

2

Bijlage 1: Chronologisch feitenoverzicht

25

3

1. Aanleiding
In het voortgezet algemeen overleg (VAO) van 1 december 2011 over Stichting Zonnehuizen heeft de
staatssecretaris van VWS toegezegd een onderzoek te zullen doen naar het in surseance van betaling
raken van Stichting Zonnehuizen. Daarbij is specifiek toegezegd te onderzoeken welke rol de
zorgkantoren, de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
hebben gespeeld bij de financiële problemen van Stichting Zonnehuizen. De staatssecretaris van VWS
heeft aangegeven dit onderzoek uit efficiencyredenen te willen laten uitvoeren door haar eigen
medewerkers. Dit rapport bevat de resultaten van dit onderzoek.
De toezegging aan de Tweede Kamer is gedaan op het moment dat Stichting Zonnehuizen in
surseance van betaling verkeerde. Op 27 december 2011 is de stichting failliet verklaard en heeft de
curator de zorg tijdelijk door laten leveren. Vanaf 10 januari 2012 werden de zorgactiviteiten
overgenomen door twee andere partijen, namelijk LSG-Rentray en de heer Winter1. De voormalige
Stichting Zonnehuizen ging vanaf dat moment verder onder de namen ‘Zonnehuizen Kind & Jeugd’ en
‘DeSeizoenen’. Onder andere gezien deze feiten, is niet alleen de periode tot surseance van betaling
onderzocht, maar is de onderzoeksperiode verbreed. De periode die onderzocht is, loopt van februari
2010 (kort hierna kreeg zorgkantoor Agis de eerste signalen van mogelijke financiële problemen bij
Stichting Zonnehuizen) tot en met juli 2012 (ruim een half jaar na het faillissement).
In dit onderzoek is een groter aantal partijen dan toegezegd betrokken. De toezegging aan de
Tweede Kamer had betrekking op de IGZ, de NZa en de zorgkantoren, maar in dit onderzoek zijn ook
de raad van bestuur en de raad van toezicht van Stichting Zonnehuizen, de ondernemingsraad, de
cliëntenraad, het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ), de betrokken banken, de overnemende
partijen en het ministerie van VWS meegenomen. Hierdoor kan er een completer beeld geschetst
worden van de situatie omtrent de financiële problemen bij Stichting Zonnehuizen.
In dit rapport wordt antwoord gegeven op de volgende vragen:
1.

Wat zijn de (wettelijke) rollen, taken en verantwoordelijkheden van de te
onderzoeken partijen2 in het geval een zorgorganisatie in financiële problemen komt?
2.
Hoe hebben de te onderzoeken partijen gehandeld met betrekking tot de financiële
problemen bij Stichting Zonnehuizen vanaf februari 2010 tot en met juli 2012 (ruim een half
jaar na het faillissement)?

Dit rapport gaat niet in op de oorzaken van het faillissement en/of de vraag of er aanleiding bestaat
om vorderingen in te stellen tegen de voormalige (interim-)bestuurders van Stichting Zonnehuizen in
verband met het ontstaan van het faillissement. De curator doet hiernaar momenteel onderzoek. Zij
zal hierover op een later moment een conclusie trekken en dit publiceren op de website
www.vanvanriet.nl.

1

De heer Winter heeft zorgactiviteiten overgenomen vanuit zijn rol als zorgondernemer en in dit geval als
eigenaar van DeSeizoenen.
2
Hier wordt, naast de IGZ, de NZa en het zorgkantoor, dus ook gekeken naar de raad van bestuur en de raad
van toezicht van Stichting Zonnehuizen, de ondernemingsraad, de cliëntenraad, het Waarborgfonds voor de
Zorgsector (WFZ), de betrokken banken, de overnemende partijen en het ministerie van VWS.

4

2.

Onderzoeksaanpak

Het onderzoek is in de periode van januari 2012 tot en met oktober 2012 uitgevoerd door de directie
Markt en Consument van het ministerie van VWS. Zoals eerder staat beschreven, is in het onderzoek
de periode van februari 2010 tot en met juli 2012 onderzocht.
De eerste stap in het onderzoek betrof het in kaart brengen van de partijen die betrokken zijn
geweest bij de verslechterde financiële situatie van Stichting Zonnehuizen. Dit betreft: de IGZ, de
NZa, de zorgkantoren, de raad van bestuur van Stichting Zonnehuizen (in verschillende
samenstellingen), de raad van toezicht van Stichting Zonnehuizen (in verschillende samenstellingen),
het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ), de verschillende betrokken banken, de cliëntenraden
van Stichting Zonnehuizen, de ondernemingsraad van Stichting Zonnehuizen, de overnemende
partijen en het ministerie van VWS3.
Vervolgens is er in drie stappen een feitelijke reconstructie gemaakt van alle gebeurtenissen:
1) Als eerste stap is er op grond van de bij het ministerie van VWS beschikbare kennis een
feitelijke reconstructie gemaakt van de belangrijkste gebeurtenissen bij en rondom Stichting
Zonnehuizen. Deze feitelijke reconstructie is vormgegeven in een chronologisch
feitenoverzicht.
2) Als tweede stap is aan elke partij dát deel van het chronologisch feitenoverzicht voorgelegd,
dat op hem/haar betrekking heeft. Daarbij is aan alle partijen gevraagd om het chronologisch
feitenoverzicht te controleren op juistheid en de witte vlekken nader in te vullen.
Daarnaast heeft er, gezien de toezegging aan de Tweede Kamer, een interview
plaatsgevonden met de zorgkantoren, de NZa en de IGZ. In deze interviews zijn enkele
onderwerpen en gebeurtenissen meer uitgebreid besproken. Daarbij ging het vooral over de
momenten en de manier waarop de partijen betrokken zijn geraakt en geweest bij Stichting
Zonnehuizen.
3) Ten slotte zijn de reacties uit stap 2 verwerkt en is aan alle partijen de mogelijkheid geboden
het complete chronologisch feitenoverzicht te controleren op juistheid.
In de eerste hoor- en wederhoorfase (stap 2) hebben de voormalige raad van bestuur, de voormalige
raad van toezicht, de zorgkantoren, de NZa, de IGZ, het WFZ en de curator4 meerdere aanvullingen
op het chronologisch feitenoverzicht gegeven. De ondernemingsraad heeft laten weten geen
aanvullingen te hebben. De betrokken banken hebben twee aanvullingen doorgegeven en
aangegeven verder niet inhoudelijk te reageren op het chronologisch feitenoverzicht. De interimbestuurder, de nieuwe raad van toezicht, de cliëntenraad en de overnemende partijen hebben geen
inhoudelijke reactie op het chronologisch feitenoverzicht gegeven in de fase van stap 2.

3

Aangezien Stichting Zonnehuizen ook speciaal onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs aanbood, waren
het ministerie van OCW en de Inspectie van het Onderwijs ook betrokken. Deze partijen vallen echter buiten de
reikwijdte van dit onderzoek.
4
Het handelen van de curator wordt binnen dit onderzoek niet onderzocht, maar aangezien zij wel in het
chronologisch feitenoverzicht voorkomt, is het chronologisch feitenoverzicht voor hoor en wederhoor aan haar
voorgelegd.

5

Na het verwerken van de reacties van de partijen op het chronologisch feitenoverzicht én de
interviews met het zorgkantoor/de zorgverzekeraar dat/die namens de betrokken zorgkantoren
opereerde (Achmea/Agis), de NZa en de IGZ, is het aangepaste chronologisch feitenoverzicht in zijn
geheel aan de te onderzoeken partijen toegezonden (stap 3). In de tweede hoor- en wederhoorfase
hebben de betrokken banken, zoals reeds kenbaar gemaakt in de eerste hoor- en wederhoorfase,
niet gereageerd op het chronologisch feitenoverzicht. De overige eerder genoemde partijen hebben
gereageerd door geen, slechts enkele of meerdere (tekstuele) aanpassingen voor te stellen. Deze
aanpassingen zijn vervolgens verwerkt.
De aanvullende feiten die in het kader van hoor en wederhoor door de te onderzoeken partijen zijn
aangeleverd ten behoeve van het chronologisch feitenoverzicht, zijn gecontroleerd op basis van de
kennis die het ministerie van VWS tot zijn beschikking heeft. Wanneer deze feiten niet strookten met
de kennis die het ministerie van VWS tot haar beschikking heeft, dan zijn deze feiten niet opgenomen
in het chronologisch feitenoverzicht.
In bijlage 1 is het definitieve chronologisch feitenoverzicht opgenomen.
Dit overzicht is vervolgens per partij tegen het voor hen geldende normenkader aangehouden (zie
hoofdstuk 4.1). Het normenkader beschrijft per partij de verschillende (wettelijke) rollen, taken en
verantwoordelijkheden. Vervolgens is gekeken of het handelen van de partijen overeen komt met
het normenkader. De belangrijkste bevindingen van deze analyse zijn weergegeven in het
voorliggende onderzoeksrapport.

6

3. Korte beschrijving van Stichting Zonnehuizen
Stichting Zonnehuizen was, zoals in haar jaarverslag over 2009 staat, een landelijk werkende
organisatie voor geestelijke gezondheidszorg, gehandicaptenzorg, speciaal onderwijs en voortgezet
speciaal onderwijs voor kinderen, jeugdigen en volwassenen. Het jaarverslag over 2009 staat in het
teken van de groei die Stichting Zonnehuizen heeft doorgemaakt in de jaren voorafgaand aan 2009.
Het gaat hier om de fusies tussen Zonnehuizen Kind en Jeugd en Bronlaak-Heimdal in 2008, leidend
tot de organisatie Stichting Zonnehuizen, en in vervolg daarop de fusie per 1 januari 2009 van
Stichting Zonnehuizen en de BellisGroep.
Stichting Zonnehuizen werkte vanuit een antroposofische inspiratie en positioneerde zich
nadrukkelijk op het snijvlak van cure, care, speciaal onderwijs en arbeidsgerichte leerwegen.
Stichting Zonnehuizen was verspreid over een groot aantal locaties. Stichting Zonnehuizen had een
klinische capaciteit van 807 plaatsen en leverde aan 2025 cliënten extramurale zorg. Het
personeelsbestand bestond uit 1208 FTE’s en het exploitatiebudget bedroeg ongeveer € 90 miljoen
(cijfers 2009). Het budget van 2009 was grotendeels afkomstig uit de AWBZ (ongeveer € 70 miljoen).
Daarnaast was er budget afkomstig uit de Zvw (ongeveer € 13 miljoen). Op titel van speciaal
onderwijs beschikte Stichting Zonnehuizen over ongeveer € 6 miljoen budget.

7

4. Beschrijving van het normenkader en het handelen van de te onderzoeken partijen
Dit hoofdstuk geeft antwoord op de twee onderzoeksvragen die eerder al vermeld werden, namelijk:
1.

Wat zijn de (wettelijke) rollen, taken en verantwoordelijkheden van de te
onderzoeken partijen5 in het geval een zorgorganisatie in financiële problemen komt?
2.
Hoe hebben de onderzochte partijen gehandeld met betrekking tot de financiële
problemen bij Stichting Zonnehuizen vanaf februari 2010 tot en met juli 2012 (ruim een half
jaar na het faillissement)?

De eerste onderzoeksvraag wordt beantwoord in alle paragrafen van dit hoofdstuk. De tweede
onderzoeksvraag wordt beantwoord in de paragrafen 4.2 tot en met 4.4.
4.1 Normenkader voor het handelen van de te onderzoeken partijen
Het normenkader voor het handelen van de te onderzoeken partijen wordt gevormd door drie
onderdelen:
1) Het eerste onderdeel van het normenkader is van toepassing op alle te onderzoeken partijen.
Het bestaat uit de specifieke (wettelijke) rollen, taken en verantwoordelijkheden van de te
onderzoeken partijen. Dit onderdeel is in de volgende paragrafen, per te onderzoeken partij,
weergegeven in een tekstvak.
2) Het tweede onderdeel van het normenkader is slechts van toepassing op partijen die
(primaire) verantwoordelijkheden hebben voor de continuïteit van zorg. Dit zijn de raad van
bestuur en raad van toezicht, de zorgkantoren, de NZa en het ministerie van VWS.
Dit onderdeel van het normenkader bestaat uit de (wettelijke) rollen, taken en
verantwoordelijkheden van de hierboven genoemde partijen in situaties waarin een
zorgaanbieder financiële problemen heeft. Deze rollen, taken en verantwoordelijkheden zijn
nader beschreven in de brief ‘Waarborgen voor continuïteit van zorg’6 die in april 2011 aan
de Tweede Kamer is gestuurd en die onder andere is gebaseerd op de lessen die getrokken
zijn na de financiële problemen bij Meavita en het IJsselmeerziekenhuis. De inhoud van deze
beleidsbrief is staand beleid en door de Tweede Kamer niet controversieel verklaard bij de
val van het Kabinet Rutte in april 2012.
De kern van deze brief ‘Waarborgen van continuïteit van zorg’ wordt gevormd door het feit
dat bestuurders van zorgaanbieders in Nederland de vrijheid hebben om keuzes te maken die
bijdragen aan verantwoorde zorgverlening. Daarbij zijn bestuurders van zorgaanbieders ook
verantwoordelijk voor de financiële consequenties van die keuzes. In het uiterste geval
betekent dit dat een zorgaanbieder failliet kan gaan. Dat neemt niet weg dat ook andere
partijen verantwoordelijkheden hebben wanneer duidelijk wordt dat een zorgaanbieder in
financiële problemen verkeert: zorgverzekeraars en zorgkantoren hebben een wettelijke
zorgplicht (artikel 11 lid 1 Zvw en artikel 6 AWBZ) en de NZa houdt toezicht op de naleving
van de zorgplicht door zorgverzekeraars en zorgkantoren. Het ministerie van VWS heeft een
5

Hier wordt naast de IGZ, de NZa en het zorgkantoor (de partijen waar het onderzoek conform de toezegging
aan de Tweede Kamer betrekking op had) ook gekeken naar de raad van bestuur en de raad van toezicht van
Stichting Zonnehuizen, de ondernemingsraad, de cliëntenraad, het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ),
de betrokken banken, de overnemende partijen en het ministerie van VWS.
6
Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 620, nr. 10.

8

specifieke verantwoordelijkheid voor het waarborgen van bepaalde vormen van zorg
wanneer de aanbieder daarvan failliet is gegaan én er (nog) geen andere aanbieder(s) bereid
is/zijn om deze zorg over te nemen. Het gaat daarbij om cruciale zorg7. Het ministerie van
VWS levert geen financiële steun aan zorgaanbieders om daarmee een faillissement te
voorkomen. Het ministerie waarborgt kort gezegd de continuïteit van zorg voor
patiënten/cliënten en niet de continuïteit van de instelling. De brief ‘Waarborgen voor
continuïteit van zorg’ wordt ondersteund door een wetsvoorstel waarmee onder andere de
regels voor signalering van risico`s ten aanzien van kwaliteit worden aangescherpt8. Dit
wetsvoorstel ligt momenteel ter bespreking in de Tweede Kamer.
3) Het derde onderdeel van het normenkader is slechts van toepassing op partijen die
(primaire) verantwoordelijkheden hebben voor de kwaliteit van zorg. Dit zijn de raad van
bestuur en de raad van toezicht, de IGZ en het ministerie van VWS.
Dit onderdeel van het normenkader bestaat uit de (wettelijke) rollen, taken en
verantwoordelijkheden van de hierboven genoemde partijen bij het waarborgen van de
kwaliteit van de geleverde zorg. Deze rollen, taken en verantwoordelijkheden zijn nader
beschreven in de Kwaliteitswet Zorginstellingen.
In de volgende paragrafen wordt, op basis van het chronologisch feitenoverzicht, naast de eerste
onderzoeksvraag ook de tweede onderzoeksvraag beantwoord. Allereerst zijn de partijen beschreven
op wie het eerste en het tweede onderdeel van het normenkader van toepassing is (de partijen die
(primaire) verantwoordelijkheden dragen voor de continuïteit van zorg). Daarna worden de partijen
beschreven op wie het eerste en het derde onderdeel van het normenkader van toepassing is (de
partijen die (primaire) verantwoordelijkheden dragen voor de kwaliteit van zorg). Tot slot worden de
overige partijen beschreven waarop slechts het eerste deel van het normenkader van toepassing is
(de ondernemingsraad, de cliëntenraad, het WFZ, de betrokken banken en de overnemende
partijen).

7

Cruciale zorg is die zorg waarvoor geldt dat wanneer zij (tijdelijk) niet (voldoende dichtbij) beschikbaar is,
cliënten ernstige gezondheidsschade kunnen oplopen of (bij langdurige zorg) ernstig worden belemmerd in hun
dagelijks functioneren. Op dit moment is dat AWBZ-zorg, spoedeisende hulp, acute verloskunde,
ambulancezorg en crisis GGZ.
8
Tweede Kamer, vergaderjaar 2011-2012, 33 253, nr. 2 en 3

9

4.2 (Primair) verantwoordelijke partijen voor continuïteit van zorg
4.2.1 Raad van bestuur en raad van toezicht
•

•

•

De raad van bestuur van een zorginstelling zoals Stichting Zonnehuizen is als gevolg van
artikel 2:291 van het Burgerlijk Wetboek belast met het besturen van de stichting,
behoudens beperkingen volgens de statuten.
Een toezichthoudend orgaan (vaak een raad van toezicht) is bij zorgaanbieders met een
WTZi-toelating verplicht als gevolg van artikel 6.1 van het Uitvoeringsbesluit WTZi. Het
uitvoeringsbesluit bepaalt ook de taak van het toezichthoudende orgaan, namelijk toezicht
houden op het beleid van de dagelijkse of algemene leiding van de instelling en deze met
raad ter zijde staan.
Op basis van artikel 3.5 van de Kwaliteitswet Zorginstellingen organiseert de zorgaanbieder
de zorgverlening op zodanige wijze, voorziet de zorgaanbieder de instelling zowel kwalitatief
als kwantitatief zodanig van personeel en materieel, en draagt zorg voor een zodanige
verantwoordelijkheidstoedeling, dat een en ander leidt of redelijkerwijs moet leiden tot
verantwoorde zorg.

De raad van bestuur van een organisatie is primair verantwoordelijk voor het besturen van de
organisatie, de continuïteit ervan en het leveren van verantwoorde zorg binnen zijn zorgorganisatie.
Het behoort tot de taak van de raad van bestuur om een gezonde financiële situatie te creëren en te
behouden. In het geval van financiële problemen mag van de raad van bestuur verwacht worden dat
deze alles doet wat in zijn vermogen ligt om financiële problemen op te lossen en de continuïteit en
kwaliteit van de zorg veilig te stellen. De raad van toezicht is conform de Wet Toelating
Zorginstellingen (WTZi) verantwoordelijk voor het houden van toezicht op (het handelen van) de
raad van bestuur en heeft ten opzichte van de raad van bestuur een adviesfunctie. In het geval van
financiële problemen mag van de raad van toezicht verwacht worden dat deze extra toeziet op het
handelen van de raad van bestuur en op de continuïteit en kwaliteit van zorg die de zorgorganisatie
levert.
Raden van bestuur en raad van toezicht van januari 2009 t/m mei 2011
Op 1 januari 2009 vindt er een fusie plaats tussen de Bellisgroep en Stichting Zonnehuizen. In de raad
van bestuur en raad van toezicht hebben nadien verschillende bestuurlijke wisselingen
plaatsgevonden. De eerste bestuurlijke wisseling binnen de raad van bestuur vindt plaats in het
derde semester van 2009. Volgens het jaarverslag over 2009 constateert de raad van toezicht dat de
duale bestuursstructuur niet het best werkende model is. Daarop heeft de raad van toezicht zijn
verantwoordelijkheid genomen en besloten het duale karakter van de raad van bestuur op te heffen.
In het jaarverslag over 2009 staat dat in goed onderling overleg is besloten de samenwerking met
één van de bestuurders te beëindigen, waardoor de raad van bestuur voortaan zou bestaan uit één
persoon. De tweede bestuurlijke wisseling vindt plaats in april 2011 toen de bestuurder in overleg
met de raad van toezicht zijn functie neerlegde en overdroeg. De laatste bestuurlijke wisselingen
binnen de raad van bestuur hebben in mei en juni 2011 plaatsgevonden, na het opzeggen van het
vertrouwen in de raad van bestuur door de ondernemingsraad.

10

De ondernemingsraad en de cliëntenraad zeggen in mei 2011 ook het vertrouwen in de raad van
toezicht op, waarna een volledig nieuwe raad van toezicht binnen een week is benoemd.
Onder de verantwoordelijkheid van de voormalige raad van bestuur die in functie is vanaf het derde
kwartaal 2009 tot april 2011, verslechtert de financiële situatie van Stichting Zonnehuizen ernstig
(jaarrekening 2009: positief resultaat ± € 500.000; concept-jaarrekening 2010: verlies € 18,4 miljoen;
jaarrekening 2011: niet beschikbaar.). De negatieve financiële resultaten hebben er niet toe geleid
dat er wijzigingen in de raad van toezicht of de raad van bestuur zijn doorgevoerd tussen het derde
kwartaal van 2009 tot april 2011.
Raad van bestuur en raad van toezicht van mei 2011 t/m december 2011
Na het vertrek van de voormalige raad van bestuur in april 2011, zijn er na elkaar twee interimbestuurders geweest. De eerste interim-bestuurder is afkomstig uit de raad van toezicht en heeft de
functie ongeveer drie weken vervuld. Nadat de ondernemingsraad het vertrouwen in haar als
interim-bestuurder opzegt, heeft ze haar portefeuille direct ter beschikking gesteld, waarna er half
juni 2011 een tweede interim-bestuurder (hierna: interim-bestuurder) wordt aangesteld.
De interim-bestuurder en de nieuwe raad van toezicht hebben veelvuldig contact met de betrokken
partijen, met name de zorgkantoren, de IGZ, de betrokken banken en het WFZ. Over de mogelijke
risico’s voor de kwaliteit van zorg wordt voornamelijk gesproken met de IGZ. De IGZ concludeert
meerdere malen dat de interim-bestuurder zich in 2011 sterk maakt voor een goede kwaliteit van
zorg en daar stevig verbeteringen in doorvoert. Dit wordt bevestigd door de cliëntenraad en de
ondernemingsraad.
De gesprekken met de zorgkantoren, de betrokken banken en het WFZ gaan voornamelijk over
pogingen de financiële problemen op te lossen. In mei 2011 besluiten de betrokken banken om
Stichting Zonnehuizen onder aanvullende voorwaarden een krediet te verstrekken van € 3 miljoen. In
juni 2011 blijkt dat Stichting Zonnehuizen niet kan voldoen aan de aanvullende voorwaarden van de
banken: zij kan niet tijdig de jaarrekening van 2010, de begroting van 2011 en een herstelplan ter
beschikking stellen aan de betrokken banken. In juli 2011 verstrekken de betrokken banken nogmaals
een krediet van € 3,5 miljoen. In augustus 2011 geven de banken aan dat ze geen extra krediet meer
zullen verstrekken, ondanks het verzoek daartoe van zowel de interim-bestuurder als de raad van
toezicht. Eén van de redenen die de betrokken banken hiervoor geven, is dat Stichting Zonnehuizen
naar hun idee onvoldoende heeft voldaan aan de gemaakte afspraken over het aanleveren van
voortgangsinformatie. Vervolgens probeert de interim-bestuurder nieuwe investeerders aan te
trekken, maar wanneer dit niet lukt wordt er op 28 november 2011 surseance van betaling
aangevraagd. Op 27 december 2011 volgt het faillissement van Stichting Zonnehuizen, omdat de
stichting niet in staat is haar schuldeisers te betalen en het er niet naar uitziet dat ze dit na verloop
van tijd wel zal kunnen.
Dit onderzoek richt zich niet op de oorzaak van het faillissement. Vanuit haar wettelijke taak doet de
curator momenteel onderzoek naar de oorzaak van het faillissement. De curator is nog niet klaar met
haar onderzoek, maar in het laatste verslag van 30 juli 2012 geeft zij aan dat uit de gesprekken die zij
voerde blijkt dat de vele fusies in 2008 en 2009 niet zorgden voor efficiency, omdat er geen adequaat
integratieplan was. Ook was er beperkte managementinformatie beschikbaar, waardoor de raad van
bestuur weinig zicht had op de financiën. De curator geeft in haar laatste faillissementsverslag aan

11

dat zij nog niet voldoende gevorderd is met haar onderzoek naar de oorzaken van het faillissement9.
Het al dan niet aansprakelijk stellen van de (interim-)bestuurder(s) is afhankelijk van de uitkomsten
van het onderzoek van de curator.

4.2.2 Zorgkantoren
•

•

De Zvw-verzekeraar respectievelijk de AWBZ-verzekeraar hebben een zorgplicht ten opzichte
van hun verzekerden. Dit is vastgelegd in artikel 11 van de Zvw en artikel 6 van de Algemene
wet bijzondere ziektekosten (AWBZ):
Zorgkantoren zijn als gevolg van artikel 4 van een beschikking van de staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Stcrt. 2011, 16602, houdende de aanwijzing van
administratie-instellingen bijzondere ziektekosten, belast met een aantal taken. Zij zijn onder
andere belast met de zorginkoop en de controle op de financiële positie van de
zorgaanbieders. Ze nemen, indien nodig, actie met het oog op continuïteit van zorgverlening
aan cliënten.

Zorgplicht
Zorgverzekeraars en zorgkantoren hebben volgens de Zorgverzekeringswet en de AWBZ een
‘zorgplicht’. Deze zorgplicht houdt in dat zorgverzekeraars de zorg waaraan hun verzekerden
behoefte hebben, in alle gevallen moeten (laten) leveren of vergoeden. Deze zorgplicht geldt altijd,
ook als de continuïteit van zorg door financiële problemen van een specifieke zorgaanbieder in het
geding is. Om de zorgplicht te kunnen waarborgen, moet een zorgkantoor of zorgverzekeraar ervoor
zorgen dat hij vroegtijdig op de hoogte is van een mogelijk risico voor de continuïteit van zorg voor
zijn verzekerden. Een manier om dit te doen is het opnemen van afspraken in contracten met
zorgaanbieders over het vroegtijdig melden van mogelijke risico’s voor de continuïteit. Hiernaast
kunnen zorgkantoren en zorgverzekeraars zelf financiële gegevens van zorgaanbieders in de gaten
houden. De risico’s kunnen op financieel gebied liggen, maar ook meer kwalitatief van aard zijn, zoals
een wijziging in de samenstelling van de raad van bestuur of een grote reorganisatie. Het
zorgkantoor bepaalt, samen met de zorgaanbieder, welke financiële en kwalitatieve indicatoren
relevant zijn. Met die indicatoren kunnen het zorgkantoor en de zorgaanbieder actief in gesprek gaan
over de nakoming van de afspraken. Daarnaast kan het zorgkantoor op tijd meedenken over
mogelijke oplossingen wanneer de zorgaanbieder aangeeft dat er problemen zijn op het gebied van
continuïteit van zorg. Het zorgkantoor moet ook proactief beleid opstellen dat beschrijft welke
stappen het zorgkantoor onderneemt om aan zijn zorgplicht te blijven voldoen bij een signaal dat
een aanbieder de zorg (mogelijk) niet meer kan continueren. Dit proactieve beleid wordt vaak ook
wel een ‘terugvalplan’ genoemd. Voorbeelden van ‘terugvalplannen’ zijn het contracteren van
andere aanbieders of het enthousiasmeren van anderen partijen om de zorg over te nemen.
Stichting Zonnehuizen was een landelijk werkende zorginstelling en dus waren er meerdere
zorgkantoren bij de stichting betrokken. Zorgkantoor Agis fungeerde als aanspreekpunt namens de
andere betrokken zorgkantoren. Vanaf februari 2010 was er bij zorgkantoor Agis verhoogde
aandacht voor Stichting Zonnehuizen, aangezien het zorgkantoor constateerde dat er noodzakelijke
9

Op de website van de curator (www.vanvanriet.nl) is steeds het meest recente faillissementsverslag te
vinden.

12

veranderingen moesten plaatsvinden ter uniformering en integratie van processen. Medio 2010
wordt door zorgkantoor Agis, op basis van een analyse van de jaarstukken over 2009 die toen
openbaar werden, geconstateerd dat de financiële situatie van Stichting Zonnehuizen een potentieel
risico zou kunnen vormen; in het ‘early-warning-systeem’ van het zorgkantoor scoort Stichting
Zonnehuizen ‘code rood’. Overigens is het resultaat in 2009 nog positief en is er een goedkeurende
accountantsverklaring aangeleverd. Stichting Zonnehuizen heeft tot dan toe bij zorgkantoor Agis zelf
geen melding gemaakt van financiële problemen. Hierna houden de zorgkantoren de financiële
situatie van Stichting Zonnehuizen onderwerp van gesprek.
Vanaf oktober 2010 is er naar aanleiding van een liquiditeitsprobleem bij Stichting Zonnehuizen (een
vordering van Agis Zorgverzekeringen op Stichting Zonnehuizen die ontstond door een herrekening
van de financiering van onderhanden werk) bij de zorgkantoren toenemende aandacht voor
financiële problematiek van de stichting. Er is frequent overleg geweest tussen Stichting Zonnehuizen
en de zorgkantoren over financiële situatie, uitmondend in een gesprek op 8 februari 2011 met de
raad van bestuur van Stichting Zonnehuizen en zorgkantoor Agis. Tijdens dit gesprek wordt
afgesproken dat Stichting Zonnehuizen wekelijks een update stuurt van de financiële situatie aan
zorgkantoor Agis. Stichting Zonnehuizen houdt zich volgens zorgkantoor Agis, ondanks rappel, niet
aan deze afspraak. Rond die periode wordt het zorgkantoor Agis ook duidelijk dat in het resultaat
over 2010 diverse correcties moeten plaatsvinden over aspecten die in 2009 al bekend waren,
uitmondend in een beoogd verlies van circa € 16 miljoen.
Tijdens de interviews die in het kader van stap 2 van de onderzoeksaanpak zijn gehouden met de
zorgkantoren en de IGZ, is naar voren gekomen dat zowel de zorgkantoren als de IGZ in de maanden
die volgden het idee hadden dat zij van Stichting Zonnehuizen niet dezelfde informatie ontvingen
over de financiële situatie. Hoewel dit verklaard zou kunnen worden vanuit de verschillende rollen en
veronderstelde informatiebehoefte, verbaasde het de zorgkantoren de IGZ en schaadde het het
vertrouwen in de raad van bestuur van Stichting Zonnehuizen. Als gevolg hiervan gaan de
zorgkantoren en de IGZ in april 2011 met de raad van toezicht in gesprek, waarbij ze naar eigen
zeggen beide aangeven geen vertrouwen meer te hebben in het bestuur van Stichting Zonnehuizen.
De raad van bestuur besluit vervolgens zelf zijn functie neer te leggen. Uit informatie van de NZa en
de zorgkantoren blijkt dat de interim-bestuurder van Stichting Zonnehuizen, in nauwe betrokkenheid
met zorgkantoor Agis, actief werkt aan een oplossing voor de problemen.
De continuïteit van de zorg binnen Stichting Zonnehuizen is niet in gevaar geweest. Nadat surseance
van betaling is aangevraagd en tot het faillissement, hebben de zorgkantoren/zorgverzekeraars10
besloten om Stichting Zonnehuizen te blijven bevoorschotten, op basis van de toezegging van
Stichting Zonnehuizen dat de continuïteit van zorg gewaarborgd zou worden.
Tijdens het faillissement waarborgen de zorgkantoren de continuïteit van zorg door de
productieafspraken met Stichting Zonnehuizen te blijven continueren en deze over te zetten op de
overnemende partijen (de heer Winter en LSG-Rentray). Met de overnemende partijen zijn daarna
door de zorgkantoren opnieuw afspraken gemaakt.

10

Vanaf 1 juli 2011 wordt er niet langer gehandeld vanuit zorgkantoor Agis, maar vanuit Achmea en Agis
gezamenlijk. Daarom wordt vanaf dit moment in de tekst de term ‘zorgkantoor/zorgverzekeraar’ gehanteerd.

13

4.2.3 Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
•

•

De taken van de NZa zijn vastgelegd in de artikelen 16 e.v. van de Wet marktordening
gezondheidszorg. De NZa is onder andere belast met het toezicht op de rechtmatige
uitvoering door de Zvw-zorgverzekeraars en de rechtmatige en doelmatige uitvoering door
de AWBZ-verzekeraars en zorgkantoren (artikel 16 sub b en sub d WMG).
Hiernaast is de NZa belast met markttoezicht, marktontwikkeling en tarief- en
prestatieregulering op het terrein van de gezondheidszorg (artikel 16 sub a WMG). In het
geval van faillissement en overname ziet de NZa toe op het risico van aanmerkelijke
marktmacht (artikel 47 e.v. WMG).

De NZa ziet toe op de naleving van de zorgplicht door de zorgverzekeraar, of in dit geval het
zorgkantoor. Zorgkantoren moeten proactief maatregelen treffen als er signalen zijn dat de
continuïteit van de zorg in het geding is. De NZa heeft dit voor de AWBZ als prestatie-indicator
opgenomen in het normenkader voor de uitvoering van de AWBZ in 2011 en houdt hier toezicht op.
Indien zorgkantoren niet proactief maatregelen treffen, kan de NZa een aanwijzing opleggen. Ook als
het zorgkantoor wel proactief maatregelen treft, heeft de NZa de mogelijkheid het zorgkantoor
verbeteracties op te leggen. De NZa heeft zo meerdere prikkels om zorgkantoren te stimuleren om
afspraken te maken met de aanbieders over continuïteitsvraagstukken.
De NZa informeert het ministerie van VWS in maart 2011 dat zowel de zorgkantoren als de NZa op de
hoogte zijn van financiële problemen bij Stichting Zonnehuizen. Daarbij geeft de NZa aan dat
Stichting Zonnehuizen op dat moment werkt aan een oplossing en dat zorgkantoor Agis daar nauw
bij betrokken is. Via de zorgkantoren en de IGZ wordt de NZa op de hoogte gehouden van de situatie
bij Stichting Zonnehuizen. In juni 2011 laten de zorgkantoren de NZa weten een terugvalplan gereed
te hebben om de zorgplicht jegens hun verzekerden te waarborgen, mocht de continuïteit van zorg
bij Stichting Zonnehuizen in gevaar komen. In het terugvalplan beschrijven de zorgkantoren
meerdere scenario’s, waaronder de mogelijkheid waarbij Stichting Zonnehuizen opgesplitst wordt.
De NZa stelt het ministerie van VWS in september 2011 op de hoogte van het feit dat ze regelmatig
contact onderhoudt met de zorgkantoren over de ontwikkelingen rondom Stichting Zonnehuizen.
Eind november 2011, nadat Stichting Zonnehuizen surseance van betaling heeft aangevraagd, vraagt
het ministerie van VWS aan de NZa of de zorgkantoren ook voor het geval Stichting Zonnehuizen
failliet gaat een terugvalplan gereed hebben. Dit is het geval. De inhoud van het terugvalplan is niet
gedeeld met het ministerie van VWS, gezien de rol van het ministerie bij continuïteit van zorg en
aangezien in het algemeen de afspraak geldt dat de NZa (marktgevoelige) informatie uit zo’n
terugvalplan strikt voor zichzelf houdt.
Daarnaast meldt de NZa in november 2011 dat ze geen gevallen van fraude bij Stichting Zonnehuizen
heeft aangetroffen. De NZa heeft dit onderzocht nadat het ministerie van VWS de NZa dat had
gevraagd naar aanleiding van vragen van de Tweede Kamer tijdens het algemeen overleg op 23
november 2011. In de aanloop naar het faillissement in december 2011 heeft de NZa zeer intensief
contact met de zorgkantoren over de financiële situatie bij Stichting Zonnehuizen.

14

4.2.4 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
•

De landelijke overheid heeft op basis van artikel 22 van de Grondwet de taak om
maatregelen te treffen ter bevordering van de volksgezondheid.

Het ministerie van VWS is ervoor verantwoordelijk dat de zorg aan patiënten en cliënten van goede
kwaliteit, toegankelijk en betaalbaar is. Die verantwoordelijkheid neemt het ministerie door het
scheppen van (wettelijke) randvoorwaarden zoals eisen aan goed bestuur, een adequaat
bekostigingssysteem, waarborgen voor kwaliteit van zorg, goed toezicht en randvoorwaarden ten
aanzien van de zorgplicht. Naast de verantwoordelijkheden van zorgaanbieders,
zorgverzekeraars/zorgkantoren en de NZa bij het waarborgen van continuïteit van zorg, heeft het
ministerie van VWS een specifieke verantwoordelijkheid voor het waarborgen van bepaalde vormen
van zorg wanneer de aanbieder daarvan failliet is gegaan én er (nog) geen andere aanbieder(s)
bereid is/zijn om deze zorg over te nemen. Het gaat daarbij om cruciale zorg11. Wanneer de NZa
heeft geconcludeerd dat zorgverzekeraars of zorgkantoren terecht een beroep hebben gedaan op
overmacht, dan zorgt de overheid ervoor dat de zorg geleverd kan blijven door een vangnetstichting
op te richten. Om te kunnen voldoen aan hun zorgplicht, zullen zorgverzekeraars en zorgkantoren
met zo’n vangnetstichting een contract afsluiten. Het ministerie van VWS levert geen financiële steun
aan zorgaanbieders om daarmee een faillissement te voorkomen. Het ministerie waarborgt kort
gezegd de continuïteit van zorg voor patiënten/cliënten en niet de continuïteit van de instelling.
Het ministerie van VWS wordt op 4 maart 2011 door het WFZ op de hoogte gebracht van de
financiële problemen bij de Stichting Zonnehuizen. Dit doet het WFZ op basis van de afspraak op
grond waarvan zij het ministerie van VWS dient te informeren indien er financiële problemen zijn bij
zorginstellingen die leningen hebben waarop een rijksgarantie rust. Vanaf dat moment wordt het
ministerie van VWS geregeld op de hoogte gehouden door met name de NZa, de IGZ en het WFZ. De
NZa informeert het ministerie van VWS over de wijze waarop de zorgkantoren hun zorgplicht
vervullen. De IGZ informeert het ministerie van VWS over de kwaliteit van de (cruciale) zorg die
geleverd wordt door Stichting Zonnehuizen. Het WFZ informeert het ministerie van VWS over de
voor het ministerie relevante financiële kwesties. Het ministerie ontvangt deze informatie om
voorbereid te zijn op het waarborgen van de continuïteit van zorg voor cliënten, indien de
zorgverzekeraar dan wel het zorgkantoor niet kan voldoen aan zijn zorgplicht met betrekking tot
cruciale zorg. Daarnaast ontvangt het ministerie informatie om de Tweede Kamer te kunnen
informeren over de gang van zaken.

11

Cruciale zorg is die zorg waarvoor geldt dat wanneer zij (tijdelijk) niet (voldoende dichtbij) beschikbaar is,
cliënten ernstige gezondheidsschade kunnen oplopen of (bij langdurige zorg) ernstig worden belemmerd in hun
dagelijks functioneren. Op dit moment is dat AWBZ-zorg, spoedeisende hulp, acute verloskunde,
ambulancezorg en crisis GGZ.

15

4.3 (Primair) verantwoordelijke partijen voor kwaliteit van zorg
4.3.1 Raad van bestuur en raad van toezicht
•

•

•

De raad van bestuur van een zorginstelling zoals Stichting Zonnehuizen is als gevolg van
artikel 2:291 van het Burgerlijk Wetboek belast met het besturen van de stichting,
behoudens beperkingen volgens de statuten.
Een toezichthoudend orgaan (vaak een raad van toezicht) is bij zorgaanbieders met een
WTZi-toelating verplicht als gevolg van artikel 6.1 van het Uitvoeringsbesluit WTZi. Het
uitvoeringsbesluit bepaalt ook de taak van het toezichthoudende orgaan, namelijk toezicht
houden op het beleid van de dagelijkse of algemene leiding van de instelling en deze met
raad ter zijde staan.
Op basis van artikel 3 van de Kwaliteitswet Zorginstellingen organiseert de zorgaanbieder de
zorgverlening op zodanige wijze, voorziet de zorgaanbieder de instelling zowel kwalitatief als
kwantitatief zodanig van personeel en materieel, en draagt zorg voor een zodanige
verantwoordelijkheidstoedeling, dat een en ander leidt of redelijkerwijs moet leiden tot
verantwoorde zorg.

Zoals in paragraaf 4.2.1 reeds is beschreven, is de raad van bestuur altijd primair verantwoordelijk
voor de kwaliteit van zorg die er geleverd wordt en dient de raad van toezicht hier toezicht op te
houden. In deze paragraaf staat tevens dat de IGZ meerdere malen concludeert dat de interimbestuurder zich in 2011 sterk maakt voor een goede kwaliteit van zorg en daar stevig verbeteringen
in doorvoert. Dit wordt bevestigd door de cliëntenraad en de ondernemingsraad.

4.3.2 Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
•
•

•

De IGZ is op basis van artikel 7 van de Kwaliteitswet Zorginstellingen belast met het toezicht
op de kwaliteit van zorg die geleverd wordt door zorgaanbieders in Nederland.
De IGZ heeft zelf op basis van haar risicogebaseerd systeemtoezicht bepaald dat bij
zorgaanbieders met continuïteitsproblemen een aanvullend risico voor de kwaliteit van zorg
bestaat en dat haar toezicht indien nodig geïntensiveerd wordt.
Op basis van artikel 8 van de Kwaliteitswet Zorginstellingen kan de IGZ een schriftelijk bevel
geven aan een instelling indien het nemen van maatregelen in verband met gevaar voor de
veiligheid of de gezondheid redelijkerwijs geen uitstel kan lijden. Het bevel heeft een
geldigheidsduur van zeven dagen.

Toezichtsvormen
De IGZ ziet er op toe dat de zorg die in Nederland geleverd wordt, verantwoorde zorg is. Vanuit
efficiëntie- en effectiviteitoverwegingen houdt de IGZ risicogebaseerd systeemtoezicht. Dat betekent
dat de IGZ op verschillende manieren informatie verzamelt en signalen beoordeelt over de kwaliteit
en veiligheid van de zorg en op basis daarvan risico’s in kaart brengt en ter plekke onderzoekt. In de

16

toezichtvisie12 is beschreven dat de IGZ vijf vormen van toezicht hanteert: incidententoezicht,
thematoezicht, risico-indicatorentoezicht, risico-gebaseerd systeemtoezicht en opsporing.
De IGZ heeft in de onderzochte periode (van februari 2010 tot en met juli 2012) verschillende
vormen van toezicht ingezet bij Stichting Zonnehuizen. In 2010 legt de IGZ bij locaties van Stichting
Zonnehuizen vier bezoeken af: één in het kader van thematisch toezicht en drie in het kader van
risico-indicatorentoezicht. Eenmaal heeft de IGZ daarbij, bij een locatie in Roggel, hoge risico`s
aangetroffen voor het leveren van verantwoorde zorg. In januari 2011 constateert de IGZ dat
Stichting Zonnehuizen de onmiddellijk te nemen maatregelen (naar aanleiding van het bezoek
waaruit hoge risico’s bleken) in voldoende mate heeft gerealiseerd.
In 2011 legt de IGZ acht bezoeken af. Dit zijn bezoeken in het kader van risico-indicatorentoezicht
(gefaseerd toezicht) en incidententoezicht. Bij de meeste van deze bezoeken treft de IGZ geringe
risico`s aan. Daar waar wel risico`s worden geconstateerd, wordt bij vervolgbezoeken duidelijk dat de
stichting verbeteringen doorvoert. Bij haar onderzoek betrekt de IGZ ook diverse cliëntenraden en de
ondernemingsraad. In 2011 geeft de IGZ aan dat de stichting twee afdelingen van het Klinisch
Centrum Jeugd GGZ op de locatie Veldheim te Zeist wegens grote risico`s moet sluiten. Stichting
Zonnehuizen neemt hierop direct actie en sluit de afdelingen Luna 1 en Luna 2. De jongeren die op
de afdelingen Luna 1 en Luna 2 woonden, zijn overgeplaatst naar andere woningen van Stichting
Zonnehuizen.
In de eerste helft van 2012 worden er acht inspectiebezoeken gebracht bij locaties van de voormalige
Stichting Zonnehuizen (zie ook de volgende paragraaf).
Kwaliteit van zorg in relatie tot financiële problemen bij een zorgaanbieder
De IGZ houdt toezicht op de kwaliteit van zorg, ongeacht de financiële situatie van de zorgaanbieder.
De IGZ geeft aan dat ernstige financiële problemen of een (dreigend) faillissement een negatief effect
kunnen hebben op de kwaliteit van de zorg, waardoor zij in zo`n geval extra toeziet op de kwaliteit
van zorg. Dit is in het geval van Stichting Zonnehuizen ook gebeurd. In de eerste maanden van 2011
geeft de IGZ aan de raad van bestuur en de raad van toezicht aan dat zij zich zorgen maakt over de
financiële situatie van Stichting Zonnehuizen. De IGZ onderhoudt gedurende de gehele onderzochte
periode (van februari 2010 tot tot en met juli 2012) intensief contact met de voormalige raad van
bestuur, de voormalige raad van toezicht, de interim-bestuurder, de nieuwe raad van toezicht en
later de overnemende partijen. Daarnaast onderhoudt de IGZ nauw contact met de verschillende
cliëntenraden en de ondernemingsraad. Op basis van deze contacten en de afgelegde
toezichtbezoeken is er voor de IGZ geen aanleiding om te oordelen dat de kwaliteit van de zorg die
geleverd wordt bij Stichting Zonnehuizen niet voldoet. Daarnaast is het voor de IGZ duidelijk dat er
door Stichting Zonnehuizen, met succes, inspanningen worden gepleegd om verbeteringen op het
gebied van kwaliteit van zorg door te voeren. De IGZ heeft dan ook geen gebruik hoeven maken van
haar bevoegdheid uit de Kwaliteitswet Zorginstellingen om een schriftelijk bevel af te geven.
Na overname van de zorgactiviteiten door LSG-Rentray en de heer Winter besluit de IGZ op 13
januari 2012 tot het instellen van verscherpt toezicht bij Stichting Zonnehuizen. Dit is conform het
beleid van de IGZ: een overname kan volgens de IGZ extra risico’s met zich meebrengen voor de
kwaliteit van zorg, mede vanwege organisatorische veranderingen waarmee een overname
onvermijdelijk gepaard gaat. Eind mei 2012 brengt de IGZ bezoeken aan zowel Zonnehuizen Kind &
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011-2012, 33 149, nr. 4

17

Jeugd als DeSeizoenen. Ter voorbereiding op deze bezoeken spreekt de IGZ met de nieuwe
ondernemingsraden, de cliëntenraden, de raden van bestuur en de raden van toezicht. Zowel de
ondernemingsraden als de cliëntenraden geven aan dat ze weer perspectief zien en vertrouwen
hebben in de nieuwe raden van bestuur. Ook de IGZ heeft vertrouwen in beide raden van bestuur,
omdat zij goed zicht hebben op de risico`s en ze problemen met concrete acties aanpakken.
Het verscherpt toezicht voor DeSeizoenen is afgelopen op 10 juli 2012. Het verscherpt toezicht voor
Zonnehuizen Kind & Jeugd is op 10 juli 2012 deels verlengd: het verscherpt toezicht ten aanzien van
alle kwaliteitsaspecten voor verantwoorde zorg is opgeheven, met uitzondering van het
kwaliteitsaspect ‘veiligheid’, omdat (belangrijke onderdelen van) het vastgoed volgens de IGZ in
deplorabele staat verkeert en er sprake is van een hoog risico op onveilige situaties. Zonnehuizen
Kind & Jeugd moet vóór 1 oktober 2012 alle noodzakelijke maatregelen nemen om de huisvesting op
alle locaties te verbeteren. De IGZ meldt dat de kwaliteit van de zorg voor de kinderen goed is.
Het verscherpt toezicht wordt in ieder geval gecontinueerd tot 31 december 2012. Dit houdt onder
andere in dat de raad van bestuur van Zonnehuizen Kind & Jeugd de IGZ maandelijks moet
informeren over de voortgang van maatregelen die de risico’s op onveilige situaties verkleinen.
De IGZ meldt begin september 2012, in het kader van dit onderzoek, aan het ministerie van VWS dat
er inmiddels verbetermaatregelen zijn getroffen op het gebied van de brandveiligheid, organisatie
van de bedrijfshulpverlening, ontruimingsoefeningen en het opknappen van het terrein.

4.3.3 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
•
•

De landelijke overheid heeft op basis van artikel 22 van de Grondwet de taak om
maatregelen te treffen ter bevordering van de volksgezondheid.
Op basis van artikel 8 van de Kwaliteitswet Zorginstellingen kan de minister van VWS een
bevel van de Inspectie voor de Gezondheidszorg aan een zorgaanbieder verlengen of zelf een
schriftelijke aanwijzing geven aan een zorgaanbieder in het geval de zorgaanbieder in strijd
handelt met artikel 2, 3 of 4 de Kwaliteitswet Zorginstellingen.

Zoals in paragraaf 4.2.4 reeds is beschreven, is het ministerie van VWS ervoor verantwoordelijk dat
de zorg aan patiënten en cliënten van goede kwaliteit, toegankelijk en betaalbaar is. Die
verantwoordelijkheid neemt het ministerie door het scheppen van (wettelijke) randvoorwaarden
zoals eisen aan goed bestuur, een adequaat bekostigingssysteem, waarborgen voor kwaliteit van
zorg, goed toezicht en randvoorwaarden ten aanzien van de zorgplicht.
Zoals in de vorige paragraaf al staat, is de IGZ op basis van artikel 7 van de Kwaliteitswet
Zorginstellingen belast met het toezicht op de kwaliteit van zorg die geleverd wordt door
zorgaanbieders in Nederland. Op basis van artikel 8 hebben de IGZ en de minister van VWS een
gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de handhaving van de Kwaliteitswet Zorginstellingen. In
uitzonderlijke gevallen, bijv. wanneer de kwaliteit van de geleverde zorg erg laag is en de
zorgaanbieder niet succesvol actie onderneemt om verbeteringen door te voeren, kan de minister
van VWS ingrijpen. Zo is de minister van VWS bevoegd is om een bevel van de IGZ aan een
zorginstelling te verlengen (zie paragraaf 4.3.2). Ook is de minister van VWS bevoegd om zelf een
schriftelijke aanwijzing te geven aan een zorgaanbieder, waarin beschreven staat op welke punten de
zorgverlening niet voldoet en binnen welke termijn de instelling maatregelen moet nemen. Wanneer
18

een instelling een bevel van de IGZ of een aanwijzing van de minister niet opvolgt, kan de minister
haar een dwangsom opleggen of zelfs bestuursdwang toepassen.
Tijdens de financiële problemen bij Stichting Zonnehuizen en de overname van de zorgactiviteiten na
het faillissement is er door de IGZ wel verscherpt toezicht uitgeoefend, maar was de kwaliteit van
zorg aan de cliënten dusdanig goed dat het geven van een schriftelijke aanwijzing door de minister
van VWS niet aan de orde is geweest.

4.4 Overige betrokken partijen

4.4.1 Ondernemingsraad en cliëntenraad
•

•
•

•
•

•

De ondernemingsraad (OR) heeft op basis van artikel 25 van de Wet op de
ondernemingsraden (WOR) het recht advies uit te brengen voordat bepaalde besluiten
genomen worden.
De OR heeft op basis van artikel 27 van de WOR een instemmingsrecht bij de vaststelling van
bepaalde regelingen.
Artikel 2 van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) regelt dat een
cliëntenraad voor veruit de meeste zorgaanbieders verplicht is (zo ook voor Stichting
Zonnehuizen).
De cliëntenraad heeft op basis van artikel 3 en 4 van de Wmcz een aantal adviesrechten en
verzwaarde adviesrechten.
De cliëntenraad heeft op basis van artikel 7 van de Wmcz de mogelijkheid om invloed uit te
oefenen op de samenstelling van de raad van toezicht door een bindende voordracht te doen
voor één lid van de raad van toezicht.
Een cliëntvertegenwoordigend orgaan (vaak de cliëntenraad) heeft op basis van artikel 6.2
van het Uitvoeringsbesluit WTZi de bevoegdheid om een enquêteverzoek als in artikel 345
van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in te dienen bij de Ondernemingskamer van het
gerechtshof te Amsterdam.

Op basis van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) en de Wet medezeggenschap cliënten
zorgsector (Wmcz) hebben respectievelijk de ondernemingsraad en de cliëntenraad binnen een
zorgorganisatie recht op medezeggenschap, wat wil zeggen dat zij invloed uit kunnen oefenen op de
manier waarop de raad van bestuur de zorginstelling bestuurt. De WOR regelt onder andere dat de
ondernemer is gehouden tot het voeren van overleg met de ondernemingsraad en het tijdig vragen
van advies ten aanzien van voorgenomen besluiten over belangrijke financieel-economische of
bedrijfsorganisatorische aangelegenheden. In de Wmcz zijn de rechten van de cliëntenraad
vastgelegd, namelijk: het recht op informatie, het recht op overleg, het recht om te adviseren en het
recht op het doen van een bindende voordracht voor een lid van de raad van toezicht. Als bij een
faillissement een einde komt aan de zorgorganisatie en dus een eind komt aan de zeggenschap van
de bestuurder(s), komt er in principe ook een eind aan de medezeggenschap (van de
ondernemingsraad en de cliëntenraad). Wel kunnen de voormalige ondernemingsraad en
cliëntenraad advies blijven geven aan de curator, bijvoorbeeld bij de verkoop van (delen van) de
19

organisatie. In geval van een doorstart na een faillissement zal er een nieuwe ondernemingsraad en
cliëntenraad worden gevormd die dan weer hun volledige wettelijke bevoegdheden kunnen
uitoefenen.
Binnen Stichting Zonnehuizen waren meerdere cliëntenraden actief. Als hier gesproken wordt over
‘de cliëntenraad’, dan gaat het over de overkoepelende centrale cliëntenraad. Indien een specifieke
cliëntenraad is bedoeld, dan is deze met naam genoemd.
De ondernemingsraad en de cliëntenraad van Stichting Zonnehuizen maken gedurende de periode
tot aan het faillissement op verschillende manieren gebruik van hun wettelijke recht op
medezeggenschap en hun informele beïnvloedingsmogelijkheden. De raad van bestuur en de raad
van toezicht leggen in mei 2011 hun functie neer, nadat de ondernemingsraad het vertrouwen in de
raad van bestuur opzegt en de ondernemingsraad en de cliëntenraad het vertrouwen in de raad van
toezicht opzeggen.
De ondernemingsraad en de cliëntenraad brengen in juni 2011 een positief advies uit over het
herstelplan voor de stichting. In augustus 2011 stuurt de voorzitter van de cliëntenraad ‘Zonnehuizen
Kind&Jeugd’ een brief aan de minister van VWS en vindt er op verzoek van de ondernemingsraad een
gesprek plaats tussen vertegenwoordigers van de ondernemingsraad, de cliëntenraad, de vakbond
en het WFZ (als vertegenwoordiger van het ministerie van VWS voor de uitvoering van de
Rijksgarantieregeling, zie ook paragraaf 4.4.2). In de brief en in het gesprek wordt met name de
bezorgdheid van zowel de ondernemingsraad als de cliëntenraad over de financiële situatie en de
toekomst van Stichting Zonnehuizen onder de aandacht gebracht. Tussen september en december
2011 heeft de IGZ meerdere malen contact met de ondernemingsraad en verschillende
cliëntenraden om mede op basis daarvan te kunnen beoordelen hoe het gesteld is met de kwaliteit
van zorg. In december 2011 sturen de medewerkers van Stichting Zonnehuizen een brief aan het
ministerie van VWS, waarin ze de staatssecretaris en alle politieke partijen verzoeken om alle
mogelijkheden en middelen in te zetten om de continuïteit van zorg en de werkgelegenheid van alle
locaties van Stichting Zonnehuizen te behouden. Daarnaast stuurt de ‘Centrale Cliënten Raad
Volwassenen’ van Stichting Zonnehuizen, door tussenkomst van een advocate, in december 2011
brieven aan de zorgkantoren, de NZa, het ministerie van VWS, de IGZ en de Vaste Kamercommissie
van VWS, onder andere om de problemen bij de stichting extra onder de aandacht te brengen. Vlak
vóór het faillissement van Stichting Zonnehuizen, maar ook daarna, heeft de IGZ meerdere keren
contact met de ondernemingsraad en verschillende cliëntenraden om van hen te horen hoe het gaat
met de kwaliteit van zorg.

4.4.2 Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ)
Op basis van een overeenkomst die in 2004 is gesloten tussen het WFZ en het ministerie van VWS
voert het WFZ de Rijksgarantieregelingen uit namens het ministerie van VWS.
Sinds 2004 is het WFZ namens het ministerie van VWS verantwoordelijk voor de uitvoering van een
aantal (aflopende) Rijksgarantieregelingen. Voor leningen aan zorgorganisaties waarop nog een
rijksgarantie rust, is de overheid direct aanspreekbaar voor het nakomen van de rente en aflossing op
de lening wanneer de zorgorganisatie dat niet meer kan. In de overeenkomst met het WFZ is
afgesproken dat het WFZ tijdig risico’s met het oog op de betaling van rente en aflossing signaleert
20

en de minister van VWS hierover informeert. Dit financiële belang doet niets af aan de rol die het
ministerie van VWS speelt in zijn beleid op het gebied van continuïteit van zorg. Maatschappelijke
partijen, allereerst de instelling zelf, maar daarna ook banken en het zorgkantoor/de zorgverzekeraar
zijn verantwoordelijk voor het oplossen van problemen als de continuïteit van zorg in het geding
komt. De lijn die het WFZ, als vertegenwoordiger van het ministerie van VWS, dan ook richting
Stichting Zonnehuizen heeft uitgedragen is dat het ministerie geen middelen beschikbaar stelt om
Stichting Zonnehuizen uit de financiële problemen te helpen, ook niet als dat uiteindelijk zou
betekenen dat de afgegeven rijksgarantie wordt aangesproken.
Op 4 maart 2011 brengt het WFZ het ministerie van VWS op de hoogte van de financiële problemen
bij Stichting Zonnehuizen. Stichting Zonnehuizen beschikt dan over ongeveer € 12 miljoen aan
leningen waar rijksgaranties op rusten. In de periode daarna houdt het WFZ, optredend als
vertegenwoordiger van de Staat der Nederlanden, zichzelf op de hoogte van de inspanningen van
andere partijen om een einde te maken aan de financiële problemen bij Stichting Zonnehuizen. Het
WFZ trekt daarbij samen op met de betrokken banken. De betrokken banken hebben diverse
gesprekken met de interim-bestuurder gevoerd. Het WFZ behartigt tijdens die gesprekken de
belangen van het ministerie van VWS in die zin dat erop wordt toegezien dat het ministerie
evenredig aan de banken wordt behandeld. Het WFZ onderhoudt hierover nauw contact met het
ministerie van VWS. Na het faillissement heeft het WFZ samen met de banken en de overnemende
partijen onderhandeld over onder andere het vastgoed. Het resultaat is dat het onroerend goed in de
boedel blijft en de overname door LSG-Rentray en de heer Winter enkel de zorgactiviteiten en niet
het vastgoed van Stichting Zonnehuizen betreft. Tussen de curator en de overnemende partijen
wordt afgesproken dat op een later moment nadere afspraken gemaakt zullen worden over huur
en/of aankoop door de overnemende partijen. Het WFZ is betrokken bij die onderhandelingen,
omdat er een directe relatie bestaat tussen de opbrengst van het onroerend goed en de
verplichtingen op basis van de rijksgarantie. In geval het onroerend goed onvoldoende opbrengt om
de gegarandeerde leningen af te lossen, dan is een aanspraak op de afgegeven garantie
waarschijnlijk.

4.4.3 Betrokken banken
Het is gebruikelijk dat een grote zorginstelling leningen heeft bij meerdere banken, bijvoorbeeld voor
grote investeringen zoals de aankoop of verbouwing van één of meerdere panden. Bij Stichting
Zonnehuizen was dit ook het geval en waren er in totaal zes banken betrokken, namelijk: BNG, ING,
Rabobank, ABN-AMRO, Triodos en RGG. In het faillissementsverslag van de curator is te lezen dat
deze banken gezamenlijk een krediet van bijna € 60 miljoen hebben verstrekt aan Stichting
Zonnehuizen. Hiervan is € 3 miljoen verstrekt in mei 2011 en € 3,5 miljoen in juli 2011. Met deze
laatste twee kredieten moesten de acute financiële problemen van de stichting afnemen.
Voorafgaand aan deze twee extra kredietverstrekkingen en in de periode daarna onderhouden de
betrokken banken, met betrekking tot de financiële problemen van Stichting Zonnehuizen,
gezamelijk contact met het WFZ in zijn rol als vertegenwoordiger van het ministerie van VWS voor de
rijksgarantieregelingen (zie hiervoor ook paragraaf 4.4.2). In augustus 2011 vraagt Stichting
Zonnehuizen de betrokken banken om aanvullend krediet. De betrokken banken geven gezamenlijk
aan niet bereid te zijn aanvullend krediet te verstrekken.

21

Na het faillissement van Stichting Zonnehuizen stellen de betrokken banken de panden waar een
hypotheek op rust na overleg (met Stichting Zonnehuizen, de heer Winter, LSG-Rentray, het WFZ en
de curator) ter beschikking aan de overnemende partijen. Hierdoor komt de continuïteit van zorg aan
de cliënten in deze panden niet in gevaar.

4.4.4 Overnemende partijen
•
•

Bij het overnemen van een zorgaanbieder geldt als gevolg van artikel 29 van de
Mededingingswet (Mw) dat voldaan worden moet worden aan de eisen in artikel 29.
De overname moet op basis van artikel 24 van de Mw gemeld worden aan de Nederlandse
Mededingingsautoriteit.

Wanneer een partij geïnteresseerd is in het overnemen van een zorgorganisatie die op korte termijn
failliet dreigt te gaan of failliet is gegaan, dan zijn er doorgaans twee partijen tot wie hij zich kan
wenden:
• het zorgkantoor/de zorgverzekeraar (als inkoper van de zorg): gezien de wettelijke zorgplicht
van het zorgkantoor/de zorgverzekeraar, zal deze in het geval van ernstige financiële
problemen bij een zorgaanbieder een faillissement proberen te voorkomen of proberen te
realiseren dat de zorg bij een andere (overnemende) partij wordt ingekocht. Daarnaast zal
een zorgkantoor/zorgverzekeraar, zeker als het gaat om langdurige zorg, proberen te
voorkomen dat zijn verzekerden naar een andere instelling worden verplaatst.
Verzekerden/cliënten willen dat vaak niet, omdat zij een vertrouwensrelatie hebben
opgebouwd met de zorgaanbieder en er langdurig verblijven. Daarom zal een
zorgkantoor/zorgverzekeraar interesse hebben in een partij die een faillissement wil
voorkomen of een doorstart wil financieren/realiseren.
• de curator: deze heeft tot taak om na een faillissement (een deel van) de boedel te verkopen
tegen een maximale prijs, ten gunste van de schuldeisers.
In het geval van Stichting Zonnehuizen is er vóór het faillissement contact geweest tussen Stichting
Zonnehuizen en de overnemende partijen. LSG-Rentray en de heer Winter bereiken op 26 oktober
2011 in principe overeenkomst met de interim-bestuurder over hun inzet en financiële participatie in
Stichting Zonnehuizen. Daarbij zijn ook de zorgkantoren betrokken. Dit wordt vervolgens niet
omgezet in een definitieve overeenkomst. Nadat LSG-Rentray en de heer Winter geen definitieve
overeenstemming bereiken met de interim-bestuurder, vraagt de interim-bestuurder op 28
november 2011 surseance van betaling aan. Een dag later wordt er een bewindvoerder aangesteld.
Op 27 december 2011 volgt het faillissement en wordt de bewindvoerder tot curator benoemd. Op
30 december 2011 krijgt de heer Winter goedkeuring van de NMa voor een versnelde fusie nadat hij
de NMa heeft meegedeeld dat twee van zijn BV’s een deel van Stichting Zonnehuizen willen
overnemen. Na afspraken met de curator en de zorgkantoren worden de zorgactiviteiten van de
stichting op 10 januari 2012 overgenomen door LSG-Rentray en de heer Winter.

22

5. Slot

Samenvatting
Dit rapport bevat de resultaten van het onderzoek naar het handelen van de raad van bestuur en
raad van toezicht van Stichting Zonnehuizen, de zorgkantoren/zorgverzekeraars, de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa), het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de Inspectie voor
de Gezondheidszorg (IGZ), de ondernemingsraad en cliëntenraad van Stichting Zonnehuizen, het
Waarborgfonds voor de zorgsector (WFZ), de betrokken banken en de overnemende partijen bij de
financiële problemen van Stichting Zonnehuizen.
In de periode dat Stichting Zonnehuizen financiële problemen had, hebben de raad van
bestuur en de raad van toezicht verschillende samenstellingen gekend. Uiteindelijk zijn de (interim-)
bestuurders en toezichthouders van Stichting Zonnehuizen er niet in geslaagd om van Stichting
Zonnehuizen weer een financieel gezonde organisatie te maken.
In dit onderzoek is naar voren gekomen dat zorgkantoor Agis medio 2010, naar aanleiding
van de gegevens uit het jaarverslag over 2009, heeft geconstateerd dat er mogelijke financiële
problemen waren bij Stichting Zonnehuizen. In de loop van 2010 en gedurende 2011 is er bij de
zorgkantoren/zorgverzekeraars een beter beeld ontstaan van de omvang van deze financiële
problemen. Hierop is er, met een oplopende mate van intensiteit, contact geweest tussen de
zorgkantoren/zorgverzekeraars en Stichting Zonnehuizen over de financiële situatie van de stichting.
De NZa heeft, sinds zij vanaf februari 2011 op de hoogte was van de financiële problemen bij
Stichting Zonnehuizen, veelvuldig contact gehad met de zorgkantoren om hen te wijzen op hun
zorgplicht. In juni 2011 laten de zorgkantoren de NZa weten een terugvalplan gereed te hebben om
hun zorgplicht jegens hun verzekerden te waarborgen.
Het ministerie van VWS laat zich op regelmatige basis op de hoogte houden van de situatie
bij Stichting Zonnehuizen door met name de NZa, de IGZ en het WFZ. Het ministerie van VWS
ontvangt deze informatie om voorbereid te zijn indien de zorgkantoren/de zorgverzekeraars niet
kunnen voldoen aan hun zorgplicht met betrekking tot cruciale zorg en om de Tweede Kamer te
kunnen informeren over de gang van zaken.
De IGZ was vanaf de eerste maanden van 2011 op de hoogte van de financiële problemen bij
Stichting Zonnehuizen. De IGZ legde in 2010 en 2011 verschillende bezoeken af, waarbij bij de
meeste bezoeken geringe risico’s zijn aangetroffen. Naar aanleiding van de bezoeken waar meer dan
geringe risico’s ten aanzien van kwaliteit werden aangetroffen, zijn door Stichting Zonnehuizen op
voortvarende wijze maatregelen getroffen. Eén van de bezoeken van de IGZ leidt tot sluiting van
twee afdelingen van een locatie van Stichting Zonnehuizen. Nadat de financiële problemen van
Stichting Zonnehuizen bekend worden bij de IGZ, heeft de IGZ intensief contact onderhouden met
Stichting Zonnehuizen om intensief toe te blijven zien op de kwaliteit van zorg. Financiële problemen
kunnen immers een risico vormen voor de kwaliteit van zorg.
De ondernemingsraad en de cliëntenraden zijn actief geweest in het behartigen van de
belangen van respectievelijk de werknemers en de cliënten. Dit deden ze onder andere door het
opzeggen van vertrouwen in een interim-bestuurder (ondernemingsraad) en toezichthouders
(ondernemingsraad en cliëntenraad), door het onderhouden van contact met de IGZ en door via de
politiek en de media aandacht te vragen voor de problemen waar Stichting Zonnehuizen mee te
maken had.
23

Het WFZ brengt, conform zijn verantwoordelijkheid met betrekking tot de rijksgarantie op
leningen aan zorgaanbieders, het ministerie van VWS op de hoogte van de financiële situatie bij
Stichting Zonnehuizen. Vervolgens laat het WFZ zich op de hoogte houden van de financiële situatie
van de stichting en behartigt ze de belangen van het ministerie van VWS bij gesprekken met de
bestuurders en toezichthouders van Stichting Zonnehuizen, de betrokken banken en later ook de
overnemende partijen en de curator.
De betrokken banken hebben in 2011 € 6,5 miljoen aan extra krediet verstrekt aan Stichting
Zonnehuizen om de acute financiële problemen bij de stichting te doen afnemen.
De overnemende partijen, te weten LSG-Rentray en de heer Winter, hadden vóór het
faillissement van Stichting Zonnehuizen al contact gehad met de interim-bestuurder en
toezichthouders van de stichting. Na afspraken met de curator en de zorgkantoren nemen zij op 10
januari 2012 de zorgactiviteiten van de stichting over.
Conclusie
De vragen die in dit rapport beantwoord zijn, luiden als volgt:
1.

Wat zijn de (wettelijke) rollen, taken en verantwoordelijkheden van de te
onderzoeken partijen13 in het geval een zorgorganisatie in financiële problemen komt?
2.
Hoe hebben de te onderzoeken partijen gehandeld met betrekking tot de financiële
problemen bij Stichting Zonnehuizen vanaf februari 2010 tot en met juli 2012 (ruim een half
jaar na het faillissement)?
In hoofdstuk 4 worden de antwoorden op deze onderzoeksvragen beschreven en hierboven zijn ze
kort samengevat.
Continuïteit van zorg
Aangezien Stichting Zonnehuizen in december 2011 failliet is verklaard, kan geconstateerd worden
dat de (interim-)bestuurders niet in staat zijn geweest hun primaire verantwoordelijkheid voor de
continuïteit van zorg binnen de organisatie waar te maken. Daarom is in het kader van dit onderzoek
kennis genomen van het handelen van partijen die ook een verantwoordelijkheid hebben met
betrekking tot continuïteit van zorg, namelijk de zorgkantoren, de NZa en het ministerie van VWS. De
handelswijze van deze partijen is getoetst aan het normenkader dat op hen van toepassing is. Op
basis daarvan kan geconcludeerd worden dat de zorgkantoren/zorgverzekeraars in oplopende mate
en succesvol actie hebben ondernomen om hun zorgplicht na te komen richting hun cliënten. De NZa
heeft frequent contact onderhouden met de zorgkantoren/zorgverzekeraars, zodat ze zich ervan kon
vergewissen dat aan de zorgplicht voldaan kon worden. Het ministerie van VWS ontving van de NZa
de garantie dat Stichting Zonnehuizen een terugvalplan had waarin beschreven stond hoe de
continuïteit van zorg gewaarborgd werd in het geval de stichting failliet zou gaan.
Kwaliteit van zorg
De IGZ is, sinds zij op de hoogte was van de financiële problemen bij Stichting Zonnehuizen, nauw
betrokken geweest bij de stichting en heeft veelvuldig contact gehad met de (interim-)bestuurders
13

Hier wordt naast de IGZ, de NZa en het zorgkantoor (de partijen waar het onderzoek conform de toezegging
aan de Tweede Kamer betrekking op had) ook gekeken naar de raad van bestuur en de raad van toezicht van
Stichting Zonnehuizen, de ondernemingsraad, de cliëntenraad, het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ),
de betrokken banken, de overnemende partijen en het ministerie van VWS.

24

over de kwaliteit van zorg. De (interim-)bestuurders van Stichting Zonnehuizen hebben hun primaire
verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van zorg tijdens de financiële problemen van de stichting
waar kunnen maken. De kwaliteit van zorg is bij de stichting volgens de IGZ immers niet in gevaar
geweest. De IGZ en de minister van VWS hebben dan ook geen gebruik hoeven maken van hun
bevoegdheden tot het geven van respectievelijk een schriftelijk bevel of een schriftelijke aanwijzing.
Algemeen
Er kan geconcludeerd worden dat de zorgkantoren/zorgverzekeraars, de NZa, het ministerie van VWS
en de IGZ gehandeld hebben conform hun (wettelijke) rollen, taken en verantwoordelijkheden. Deze
staan voor wat betreft kwaliteit van zorg in de Kwaliteitswet Zorginstellingen. Voor wat betreft
continuïteit van zorg is de brief ‘Waarborgen voor continuïteit van zorg’14 staand beleid. Deze brief is
april 2011 aan de Tweede Kamer is gestuurd en is onder andere gebaseerd op de lessen die
getrokken zijn na de financiële problemen bij Meavita en het IJsselmeerziekenhuis.
Op de overige betrokken partijen (de ondernemingsraad, de cliëntenraad, het WFZ, de betrokken
banken en de overnemende partijen) is slechts het eerste algemene deel van het normenkader van
toepassing en daarom wordt over hun handelen geen algemene conclusie getrokken.
Er wordt in dit onderzoek niet ingegaan op de oorzaken van het faillissement en/of de vraag of er
aanleiding bestaat om vorderingen in te stellen tegen de voormalige (interim-)bestuurders van
Stichting Zonnehuizen in verband met het ontstaan van het faillissement. Daarover kan dus ook geen
conclusie getrokken worden. De curator doet hiernaar momenteel onderzoek. Zij zal hierover op een
later moment een conclusie trekken en dit publiceren op de website www.vanvanriet.nl.
Aanbeveling
Zoals in hoofdstuk 2 van dit onderzoeksrapport is vermeld, zijn er gedurende stap 2 van de
onderzoeksaanpak interviews gehouden met de zorgkantoren, de NZa en de IGZ. In deze interviews
kwam naar voren dat de zorgkantoren, de NZa en de IGZ van mening waren dat hun onderlinge
samenwerking verbeterd kan worden wanneer een zorginstelling in financiële problemen verkeert.
Het gaat hierbij bijvoorbeeld over de manier waarop informatie uitgewisseld wordt en op welk
moment in het proces partijen met elkaar in contact treden. Deze verbeteringen moeten ertoe leiden
dat de zorgkantoren, de NZa en de IGZ in de toekomst nog sneller en beter hun rol in het
continuïteitsbeleid spelen.
Op basis van deze informatie wordt de aanbeveling gedaan om als eerste stap in de goede richting
het reeds bestaande samenwerkingsprotocol van de toezichthouders en de zorgkantoren te
optimaliseren.

14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 620, nr. 10.

25

Bijlage 1: Chronologisch feitenoverzicht

26

Chronologisch feitenoverzicht over de financiële problemen bij Stichting Zonnehuizen (februari 2010 – september 201215)
Datum

Wat?

Toelichting

Februari 2010
– medio 2010

Zorgkantoor Agis bespreekt
doorlopend met Stichting
Zonnehuizen de financiële
situatie.

De financiële situatie van Stichting Zonnehuizen is onderwerp van gesprek vanuit de zijde van zorgkantoor
Agis (voor de AWBZ) en Agis Zorgverzekeringen (voor de GGZ Zvw), omdat zorgkantoor Agis constateert dat
er noodzakelijke veranderingen moeten plaatsvinden ter uniformering en integratie van processen. De
invoering van ZZP’s,de invoering van DBC’s en de daarbij behorende wijziging in financiering hebben impact
op bedrijfsvoering en liquiditeit. Stichting Zonnehuizen is hiermee volgens zorgkantoor Agis hard aan de slag
en de stichting heeft er zelf alle vertrouwen in dat ze dit op orde krijgt.

12-02-2010

Er vindt een
accounthoudergesprek
plaats tussen de IGZ en de
RvB van Stichting
Zonnehuizen.
De IGZ brengt een bezoek
aan Elivagar te Roggel.

In dit gesprek wordt onder andere gesproken over de forse groei die Stichting Zonnehuizen, vooral na de
fusie met de Bellisgroep in 2009, de afgelopen jaren heeft doorgemaakt en de organisatorische gevolgen die
dat met zich meebrengt. In 2009 is er een risicoscan uitgevoerd door Stichting Zonnehuizen, waar
huisvesting, financiën, integratie van de ondersteunende diensten en ICT als belangrijkste risico’s zijn
benoemd.
De IGZ heeft een thematisch toezichtbezoek afgelegd. Ze schrijft hierover in haar rapport: “Dit bezoek vond
plaats in het kader van het beleid van de inspectie om actief toezicht te houden op het verantwoord
terugdringen van vrijheidsbeperking in de zorg.”
De IGZ maakt het rapport openbaar op 07-12-2010.
Het jaarverslag is vóór de deadline van 1 juni 2010 gepubliceerd. Uit het jaarverslag blijkt een positief
bedrijfsresultaat over 2009.

06-04-2010

31-05-2010

Juni 2010

17-08-2010

15

Het jaarverslag 2009 van
Stichting Zonnehuizen wordt
gepubliceerd.
Zorgkantoor Agis analyseert
de jaarstukken over 2009
van Stichting Zonnehuizen.
De IGZ brengt een bezoek
aan locaties Virgilius,
Matabia en Krullelaan te
Zeist.

Zorgkantoor Agis signaleert (in haar ‘early-warning-systeem’) op basis van de ratio-analyse 2009 een
potentieel risico voor discontinuïteit van zorg (‘code rood’). Het resultaat over 2009 is wel positief en er is
een goedkeurende accountantsverklaring afgegeven.
De IGZ heeft een algemeen toezichtbezoek afgelegd. Ze schrijft hierover in haar rapport: “Het bezoek vond
plaats in het kader van de behandeling van een melding. De kwaliteit van het onderzoek (naar die melding
red.) dat eerder door een extern bureau in opdracht van de Stichting Zonnehuizen is uitgevoerd en de
rapportage heeft de inspectie als onvoldoende beoordeeld. De conclusies in het rapport waren voor de

Zoals in het onderzoeksrapport staat beschreven, is de periode vanaf februari 2010 tot en met juli 2012 onderzocht. Dit chronologisch feitenoverzicht loopt door tot en
met september 2012, omdat er na juli 2012 nog enkele IGZ-rapporten zijn verschenen over bezoeken die in de onderzochte periode zijn afgelegd.

03-09-2010
Oktober 2010

01-12-2010

De IGZ brengt een bezoek
aan Helios te Zutphen.
Er is bij zorgkantoor Agis
toenemende aandacht voor
de financiële situatie bij
Stichting Zonnehuizen.
De IGZ brengt een bezoek
aan Elivagar te Roggel.

03-12-2010

Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 3 september
2010 aan Helios te Zutphen
wordt openbaar gemaakt.

07-12-2010

Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 6 april 2010
aan Elivagar te Roggel wordt
openbaar gemaakt.
Daarnaast voert de IGZ een

inspectie niet goed herleidbaar en niet in voldoende mate onderbouwd. Hierdoor was het voor de inspectie
niet mogelijk de conclusies over te nemen. Naar aanleiding daarvan heeft de inspectie besloten om zelf een
onderzoek in te stellen.” Het bezoek was een algemeen toezichtbezoek, omdat tijdens het bezoek niet het
incident is onderzocht, maar gekeken is of er sprake was van structurele tekortkomingen (wat niet het geval
bleek te zijn).
De IGZ maakt het rapport openbaar op 04-01-2011.
De IGZ heeft een gefaseerd toezichtbezoek afgelegd. De IGZ maakt het rapport openbaar op 03-12-2010.
Naar aanleiding van een liquiditeitsissue is er bij zorgkantoor Agis toenemende aandacht met betrekking tot
de financiële situatie bij Stichting Zonnehuizen. Er blijft frequent overleg tussen zorgkantoor Agis en
Stichting Zonnehuizen over de financiële situatie.
Na het bezoek aan Elivagar te Roggel op 6 april 2010, brengt de IGZ hier nogmaals een bezoek op 1
december 2010. Ditmaal gaat het om een gefaseerd toezichtbezoek. De inspectie brengt dit bezoek naar
aanleiding van vier meldingen, waaruit mogelijk structurele tekortkomingen in de zorg blijken. De IGZ
constateert naar aanleiding van dit bezoek drie keer een ‘matig tot hoog risico’ en vijf keer een ‘hoog tot
zeer hoog risico’. De IGZ constateert een achteruitgang op het gebied van vrijheidsbeperking ten opzichte
van het thematisch toezichtbezoek van een half jaar daarvoor (6 april 2010). De IGZ voert vervolgens op 7
december 2010 een indringend gesprek met de bestuurder en de directeur en eist onmiddellijk maatregelen
om de continuïteit van zorg en de veiligheid te waarborgen en de managementstijl te verbeteren. Op korte
termijn moet er een verbeterplan komen.
De IGZ concludeert dat het Plan van Aanpak dat Helios n.a.v. een eerder bezoek (op 16 februari 2009) heeft
opgesteld en op 1 juli 2009 aan de IGZ heeft opgestuurd, actief wordt uitgevoerd. De IGZ schrijft dat tijdens
het inspectiebezoek waarneembaar was dat de kwaliteit van de zorgverlening een positieve ontwikkeling
door maakt. In het rapport zijn ook verbeterpunten opgenomen:
- Deskundigheidsbevordering van medewerkers vraagt om adequate planning;
- Adequaat beleid ten aanzien van vrijheidsbeperkende maatregelen is niet op orde;
- Medezeggenschap en dialoog met cliënten en cliëntvertegenwoordigers vraagt blijvende aandacht.
De IGZ heeft een positief eindoordeel n.a.v. haar thematische toezichtbezoek aan Elivagar te Roggel op 6
april 2010. De conclusie van het rapport luidt: “Tijdens het inspectiebezoek op 6 april 2010 aan Stichting
Zonnehuizen, locatie Elivagar, heeft de inspectie beperkte risico’s aangetroffen (…). Het beleid, welke tot
uiting komt in de werkwijze van de organisatie, is gericht op het zo min mogelijk toepassen van
vrijheidsbeperkende maatregelen. Op basis van deze bevindingen is de inspectie dan ook van oordeel dat
28

indringend gesprek met de
bestuurder en de
betreffende directeur van
Stichting Zonnehuizen.

Januari t/m
maart 2011

04-01-2011

07-01-2011

Februari 2011

De raad van bestuur (hierna:
RvB) van Stichting
Zonnehuizen verstrekt niet
op eigen initiatief informatie
aan de IGZ over de financiële
situatie van Stichting
Zonnehuizen.
Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 17 augustus
2010 aan de locaties
Virgilius, Matabia
en Krullelaan te Zeist wordt
openbaar gemaakt.

De IGZ brengt een
onaangekondigd bezoek aan
Elivagar te Roggel.
Zorgkantoor Agis
constateert dat er correcties

de kwaliteit van zorg met betrekking tot het toepassen en het terugdringen van vrijheidsbeperkingen
binnen deze locatie op een overwegend verantwoorde wijze plaatsvindt. De kwaliteit van zorg blijkt in de
laatste periode te zijn verbeterd door een betere beschikbaarheid van expertise, scholing van medewerkers
van wonen en dagbesteding en het nieuwe aannamebeleid.”
Zoals hierboven al staat vermeld, voert de IGZ op 7 december 2010 een indringend gesprek met de
bestuurder en de directeur en eist onmiddellijk maatregelen om de continuïteit van zorg en de veiligheid te
waarborgen en de managementstijl te verbeteren. Op korte termijn moet er een verbeterplan komen.
De IGZ geeft haar ontevredenheid hierover aan in een gesprek met de bestuurder d.d. 7 april 2011. Het is
immers gebruikelijk en wenselijk dat zorgaanbieders de IGZ informeren over financiële problemen,
aangezien deze gevolgen kunnen hebben voor de kwaliteit van zorg.
De RvB en de raad van toezicht (hierna: RvT) geven in het kader van dit onderzoek aan dat ze in deze
periode wel actief informatie over de financiële situatie verstrekken aan de zorgkantoren, de banken en het
Waarborgfonds voor de Zorgsector (hierna: WFZ).
De IGZ heeft een positief eindoordeel n.a.v. haar algemene toezichtbezoek op 17 augustus 2010. De
conclusie van het rapport luidt: “De goede samenhang in alle zorgprocessen en de sterke onderlinge
betrokkenheid van alle disciplines op de kinderen en jongeren en op elkaar leiden tot goede zorg. De
inspectie heeft in de gesprekken en contacten met kinderen, jongeren, ouders en medewerkers kunnen vast
stellen dat er in de drie woningen sprake is van een veilig woon-, leef- en werkklimaat. De bejegening is
zorgvuldig en respectvol en de werkhouding van de medewerkers is professioneel. Dit blijkt ondermeer uit
de open meldcultuur. Er is verder niet alleen veel aandacht voor de problematiek van de cliënten, maar ook
voor hun mogelijkheden. De inspectie heeft met bijzonder veel genoegen kennis genomen van de kwaliteit
van het ondersteuningsplan, de doelgerichte rapportage en de uitmuntende dossiervorming. De matige
kwaliteit van de rapportage over het onderzoek dat door een extern bureau is uitgevoerd naar een melding
over mogelijk (seksueel) grensoverschrijdend gedrag, was voor de inspectie aanleiding om een eigen
onderzoek in te stellen naar de kwaliteit van zorg in de woningen Virgilius, Matabia en Krullelaan. Op grond
van de bevindingen tijdens het inspectiebezoek komt de inspectie tot het oordeel dat er in de drie
genoemde woningen nauwelijks risico’s voor verantwoorde zorg aanwezig zijn.”
Dit bezoek is een onaangekondigd gefaseerd toezichtbezoek. De IGZ constateert dat de onmiddellijk te
nemen maatregelen (n.a.v. het bezoek op 1 december 2010) in voldoende mate zijn gerealiseerd.
Het gaat om diverse correcties over aspecten die in 2009 al bekend waren (voorzieningen, onderhoud, ICT),
uitmondend in een beoogd verlies van circa € 16 miljoen voor Stichting Zonnehuizen.
29

Februari 2011

op het resultaat over 2010
van Stichting Zonnehuizen
moeten plaatsvinden.
De NZa was vanaf februari
2011 op de hoogte van de
financiële problemen bij
Stichting Zonnehuizen.

08-02-2011

Zorgkantoor Agis signaleert
een ongezonde financiële
situatie bij Stichting
Zonnehuizen en bespreekt
dit met de RvB van Stichting
Zonnehuizen.

15-02-2011

De IGZ ontvangt de eerste
melding over structurele
tekortkomingen op locatie
Veldheim te Zeist.
Het WFZ ontvangt van
Stichting Zonnehuizen
financiële informatie over
boekjaar 2010.

16-02-2011

24-02-2011

De IGZ brengt een bezoek
aan Elivagar te Roggel.

De NZa kwam op de hoogte van de problemen door capaciteitsmutaties die Stichting Zonnehuizen heeft
doorgegeven aan de NZa. De capaciteitsmutaties van Stichting Zonnehuizen vielen de NZa op; de mutaties
konden namelijk een indicatie zijn voor een verslechterende financiële positie.
De NZa heeft de mutaties waar Stichting Zonnehuizen recht op had, ter waarde van € 3 miljoen, versneld
doorgevoerd. Daarnaast wordt een besluit op bezwaar, waarmee € 1 miljoen gemoeid is, versneld afgerond.
Zorgkantoor Agis constateert blijvend ‘code rood’ in hun ‘early warning-systeem’. Het zorgkantoor
bespreekt dit (opnieuw) met de RvB van Stichting Zonnehuizen en onderhoudt vanaf nu wekelijks contact
met Stichting Zonnehuizen. Er wordt onder andere gesproken over de zorginhoud, de gebouwkwaliteit,
solvabiliteit en liquiditeit. De acties ter verbetering van de zorginhoud lijken genoeg effect te sorteren, wat
minder het geval lijkt te zijn rond de gebouwkwaliteit, solvabiliteit en liquiditeit. Afgesproken wordt dat
Stichting Zonnehuizen wekelijks een update stuurt aan zorgkantoor Agis, maar die afspraak wordt volgens
zorgkantoor Agis niet nagekomen.
Volgens de melder was er sprake van structurele tekortkomingen die betrekking hadden op de letterlijk en
figuurlijk sterk verwaarloosde organisatie (huisvesting, aansturing en financiën). Deze melding is voor de IGZ
aanleiding geweest om op 7 april 2011 een indringend gesprek te hebben met de RvB van Stichting
Zonnehuizen.
Sinds 2004 voert het WFZ o.a. werkzaamheden uit t.a.v. overheidsgaranties die in het verleden zijn verstrekt
betreffende door zorginstellingen aangetrokken leningen. Het Rijk heeft hiertoe een overeenkomst gesloten
met het WFZ. In deze overeenkomst is afgesproken dat het WFZ tijdig risico's signaleert en de minister
hierover informeert. In dit kader heeft het WFZ bij Stichting Zonnehuizen financiële informatie over het
boekjaar 2010 opgevraagd en daarna ontvangen.
In het verdere vervolg van dit chronologisch feitenoverzicht is op een aantal momenten (data) sprake van
het innemen van standpunten dan wel het nemen van besluiten door het WFZ. Het WFZ heeft in alle
gevallen, na eerst voorafgaande raadpleging en overleg met het ministerie van VWS, hiervoor instemming
dan wel goedkeuring van het ministerie van VWS verkregen.
Dit bezoek is een gefaseerd toezichtbezoek. Naar aanleiding van dit bezoek constateert de IGZ dat er nog
twee ‘matig tot hoge risico’s’ zijn op het gebied van de individuele ondersteuning van cliënten en de
deskundigheid van het personeel. De IGZ constateert wel dat er sprake is van duidelijke verbeteringen over
de hele linie, maar dat de kwaliteitsverbeteringen nog niet voldoende zijn geborgd.

30

02-03-2011

Het WFZ heeft een gesprek
met de RvB van Stichting
Zonnehuizen.

04-03-2011

Het WFZ brengt het
ministerie van VWS op de
hoogte van de financiële
situatie van Stichting
Zonnehuizen (i.v.m.
Rijksgarantie).
Het ministerie van VWS laat
zich over de situatie bij
Stichting Zonnehuizen
geregeld op de hoogte
houden door met name de
NZa, de IGZ en het WFZ.

Maart 2011
t/m februari
2012

10-03-2011

12-03-2011

28-03-2011

Zorgkantoor Agis is nauw
betrokken bij het zoeken
naar oplossingen voor de
financiële problemen bij
Stichting Zonnehuizen.
Stichting Zonnehuizen gaat
met ING, BNG, Triodos Bank,
Rabobank en ABN AMRO
(hierna: de betrokken
banken) in gesprek over
mogelijkheden voor het
verstrekken van extra
krediet aan Stichting
Zonnehuizen.
De IGZ ontvangt opnieuw
een melding over

Naar aanleiding van de ontvangen schriftelijke informatie heeft het WFZ een gesprek met de RvB van
Stichting Zonnehuizen. In het gesprek is gesproken over de aard en de toedracht van de financiële
problematiek alsook over welke maatregelen Stichting Zonnehuizen hiervoor heeft getroffen dan wel
voornemens is te treffen.
Het WFZ doet dit op 4 maart 2011 met een brief aan het ministerie van VWS waarin ze de financiële
problemen bij Stichting Zonnehuizen meldt. Hiermee komt het WFZ de gemaakte afspraak in de met het
Rijk in 2004 gesloten overeenkomst na.
Het ministerie van VWS heeft kennisgenomen van deze informatie en heeft enkele dagen daarna aan de
NZa gevraagd of zij hierover signalen hebben ontvangen en of zij weten of het zorgkantoor hiervan op de
hoogte is. Op 10 maart ontvangt het ministerie van VWS de reactie van de NZa.
De NZa informeert het ministerie van VWS over de wijze waarop de zorgkantoren hun zorgplicht vervullen.
De IGZ informeert het ministerie van VWS over de kwaliteit van de (cruciale) zorg die geleverd wordt door
Stichting Zonnehuizen. Het WFZ informeert het ministerie van VWS over de voor het ministerie relevante
financiële kwesties. Het ministerie ontvangt deze informatie om voorbereid te zijn op het waarborgen van
de continuïteit van zorg voor cliënten, indien de zorgverzekeraar dan wel het zorgkantoor niet kan voldoen
aan zijn zorgplicht met betrekking tot cruciale zorg. Daarnaast ontvangt het ministerie informatie om de
Tweede Kamer te kunnen informeren over de gang van zaken.
Uit navraag van het ministerie van VWS bij de NZa blijkt dat de NZa en zorgkantoor Agis op de hoogte zijn
van financiële problemen bij Stichting Zonnehuizen. De NZa meldt aan het ministerie van VWS dat er door
Stichting Zonnehuizen al hard gewerkt wordt aan de oplossing van de financiële problemen en meldt dat
zorgkantoor Agis hier nauw bij betrokken is.
Stichting Zonnehuizen verzoekt de banken in dit gesprek om het liquiditeitstekort voor 2011 op te vangen
door (tijdelijk) aanvullend krediet te verstrekken. In een gespreksverslag van de banken staat dat Stichting
Zonnehuizen aan de betrokken banken heeft aangegeven dat uit hun eigen liquiditeitsprognose voor 2011
blijkt dat dit tekort € 11,2 miljoen bedraagt.
De banken geven in dit gesprek aan dat ze niet bereid zijn het volledige liquiditeitstekort te financieren.

In deze melding worden structurele tekortkomingen in de zorg genoemd, die het gevolg zouden zijn van
financiële problemen en bezuinigingen. Volgens de IGZ waren de zorgkantoren hiervan niet op de hoogte.
31

29-03-2011

structurele tekortkomingen
bij een afdeling van de
locatie Veldheim van
Stichting Zonnehuizen.
Er vindt een overleg plaats
tussen Stichting
Zonnehuizen, de betrokken
banken en het WFZ.

07-04-2011

De IGZ heeft een indringend
gesprek met de RvB van
Zonnehuizen.

07-04-2011

Aansluitend op het gesprek
dat hierboven genoemd
wordt, vindt er een gesprek
plaats tussen de IGZ en
zorgkantoor Agis.
Er vindt een overleg plaats
tussen Stichting
Zonnehuizen, de betrokken
banken en het WFZ.

13-04-2011

15-04-2011

Er vindt een gesprek plaats
tussen de IGZ en de RvB van
Stichting Zonnehuizen over
de risicoanalyse van
Stichting Zonnehuizen.

Deze melding wordt door de IGZ, evenals de eerste melding van 15 februari 2011, meegenomen in het
gesprek met de RvB van Stichting Zonnehuizen op 7 april 2011.

Op gezamenlijk verzoek van de betrokken banken en het WFZ heeft een gesprek plaatsgevonden met de
RvB van Stichting Zonnehuizen. In het gesprek is gesproken over de financiële problematiek en de daarop
getroffen dan wel nog te treffen maatregelen. Tevens is gesproken over de door Stichting Zonnehuizen aan
de banken en het Rijk afgegeven zekerheden, dit in ruil voor de verstrekte kredieten en de door het Rijk
afgegeven garanties.
Volgens de IGZ ging het om een indringend gesprek met de RvB over de ‘rood-scorende locaties’ van
Stichting Zonnehuizen, de ernstige financiële situatie bij Stichting Zonnehuizen en het feit dat de IGZ
hierover niet actief is geïnformeerd.
In het gesprek heeft de IGZ, gelet op de problematische situatie van de financiën, aan de RvB gevraagd om
binnen 14 dagen een risicoanalyse t.a.v. de kwaliteit van zorg op te stellen. Door het aftreden van de heer
Broekhuizen als RvB op 21 april 2011 ontstaat enige vertraging in de oplevering. Uiteindelijk ontvangt de IGZ
de risicoanalyse op 26 april 2011.
De IGZ en zorgkantoor Agis delen hun ernstige zorgen met elkaar en constateren dat de tot nu toe
uitgezette acties onvoldoende resultaat laten zien. Er worden afspraken gemaakt over het vervolgproces.

Door Stichting Zonnehuizen is een herstelplan opgesteld en tijdens dit overleg is er gesproken over de
uitwerking daarvan. Het herstelplan behelst onder andere een structurele bezuiniging van € 5,3 miljoen en
de mogelijkheden tot sale & lease back van een deel van het vastgoed van Stichting Zonnehuizen. Verder is
hypotheekvestiging ten gunste van de banken en het Rijk (goedkeuring door de RvT) van Stichting
Zonnehuizen en daarbij geldende voorwaarden aan de orde geweest. Ook is ingegaan op de taakverdeling
tussen RvB en de heer Kasteleyn en de heer Van Klaren. Die ochtend was de heer Kasteleyn begonnen als
interim-manager Financiën en de heer Van Klaren als adviseur van de RvB.
Volgens de IGZ wordt de risicoanalyse door de RvB van Stichting Zonnehuizen niet tijdig aangeleverd.
Hierover heeft IGZ telefonisch contact met het zorgkantoor en in dit gesprek blijkt dat er sprake is van
fundamentele informatieverschillen tussen het zorgkantoor en de IGZ. Dit schaadt het vertrouwen zodanig
dat de IGZ aanleiding ziet voor een gesprek met de RvT.

32

18-04-2011

Er vindt een gesprek plaats
tussen de IGZ, zorgkantoor
Agis, zorgkantoor UVIT en de
RvT.

19-04-2011

De IGZ nodigt de NZa, het
ministerie van VWS en de
zorgkantoren uit voor een
strategisch overleg op 3 mei
2011.

21-04-2011

De RvB van Stichting
Zonnehuizen, de heer
Broekhuizen, draagt zijn
functie over aan mevr.
Hodapp.
De IGZ ontvangt de
risicoanalyse van Stichting

26-04-2011

16

Dit gesprek vindt plaats op initiatief van de IGZ, op basis van de bevindingen van de IGZ tijdens het gesprek
op 15 april met de RvB van Stichting Zonnehuizen. De IGZ heeft voor dit gesprek ook zorgkantoor Agis
uitgenodigd, waarna zorgkantoor UVIT er zelf voor gekozen heeft ook aan te sluiten bij het overleg. De RvB
en de RvT waren naar eigen zeggen niet op de hoogte van het feit dat zorgkantoor Agis en UVIT aanwezig
zouden zijn.
Tijdens dit gesprek heeft de IGZ uitgesproken geen vertrouwen meer te hebben in de RvB, wat voor de RvT
en de RvB geheel onverwacht kwam en volgens de RvB en de RvT haaks stond op de positieve
kwaliteitszorglijn die door de RvB was ingezet bij tal van locaties van Stichting Zonnehuizen en door de IGZ
vervolgens is bevestigd.
De vertegenwoordigers van zorgkantoor Agis en zorgkantoor UVIT hebben aangegeven zich bij de door de
IGZ geschetste zienswijze (t.a.v. de situatie bij Stichting Zonnehuizen) aan te sluiten. De zorgkantoren geven
aan ook uitgesproken te hebben onvoldoende vertrouwen te hebben in de RvB. Volgens de IGZ staat dit
ook vermeld in hun bevestigingsbrief aan de RvT. Echter, volgens de RvB en de RvT hebben de aanwezige
zorgkantoren niet expliciet aangegeven dat men ook aansloot bij het stellen van de vertrouwenskwestie.
Het ministerie van VWS constateert dat de juiste partijen voor dit overleg aan tafel zitten en ziet voor
zichzelf geen rol weggelegd in dit overleg (dat gaat over de continuïteit van zorg). Immers, het ministerie
van VWS verstrekt in geval van financiële problemen bij een zorgaanbieder geen financiële steun (in ieder
geval nooit voordat er sprake is van een faillissement16) en ziet er dus geen meerwaarde in om bij het
overleg aanwezig te zijn. De NZa geeft aan niet deel te nemen omdat ze al contact hebben met de
zorgkantoren. Daarnaast merkt de NZa op dat het ook niet bij de rol van de NZa past om actief met de
zorgkantoren en een zorgaanbieder aan een oplossing voor financiële problemen te werken.
Door de hierboven beschreven afmeldingen van het ministerie van VWS en de NZa, is het overleg als
zodanig niet doorgegaan. De IGZ heeft op 3 mei 2011 nog wel gesproken met medewerkers van zorgkantoor
Agis.
De IGZ wordt telefonisch geïnformeerd door de voorzitter van de RvT dat de heer Broekhuizen is
teruggetreden en opgevolgd wordt door mw. J.M. Hodapp. Zij was lid van de RvT en wordt vanaf dit
moment de bestuurder ad interim (hierna RvB a.i.). De IGZ heeft contact met de cliëntenraad, die aangeeft
geen vertrouwen te hebben in mw. Hodapp. De IGZ deelt deze informatie met de RvB a.i. van Stichting
Zonnehuizen op 3 mei 2011.
De IGZ heeft Stichting Zonnehuizen tijdens het gesprek op 7 april 2011 gevraagd deze risicoanalyse op te
stellen. Op 4 mei 2011 volgt de schriftelijke reactie van de IGZ aan de RvB van Stichting Zonnehuizen.

Zie het onderzoeksrapport voor een volledige beschrijving van de rollen, taken en verantwoordelijkheden van het ministerie van VWS.

33

28-04-2011

Zonnehuizen.
Er vindt een overleg plaats
tussen twee adviseurs (de
heer Van Klaren en de heer
Benjamins) van Stichting
Zonnehuizen en het WFZ.

03-05-2011

De IGZ heeft gesprekken
met de ondernemingsraad,
zorgkantoor Agis en de RvB
a.i. van Stichting
Zonnehuizen.

04-05-2011

De IGZ reageert schriftelijk
op de risicoanalyse van de
RvB van Stichting
Zonnehuizen.

04-05-2011

Er vindt een gesprek plaats
tussen de IGZ en de
cliëntenraad van de locatie
Overkempe.

In het gesprek geven twee adviseurs van Stichting Zonnehuizen een nadere toelichting op de inhoud en
uitwerking van het door Stichting Zonnehuizen voorgenomen herstelplan. Verder is de noodzaak tot
hypotheekvestiging ten gunste van de banken en het Rijk aan de orde geweest.
Daarnaast gaf het WFZ onder meer aan geen uitbreiding aan de garantieverstrekking te kunnen geven.
Op 26, 27 en 28 april 2011 zijn er door Stichting Zonnehuizen met alle banken afzonderlijke gesprekken
gevoerd over de financiële positie van Stichting Zonnehuizen en zijn er mogelijkheden onderzocht voor
aanvullende financiering. Stichting Zonnehuizen had behoefte aan nadere financiering, onder andere met
betrekking tot de kosten van het herstelplan. In een reactie in het kader van dit onderzoek laat de heer
Laurey weten dat de betrokken banken daartoe na ampel beraad, geclausuleerd bereid, mits Stichting
Zonnehuizen alle vastgoed in onderpand bij de banken zou geven.
Tijdens het gesprek tussen de IGZ en zorgkantoor Agis is er gesproken over de actuele bestuurlijke en
financiële situatie van Stichting Zonnehuizen en de risico’s die daaruit kunnen voortvloeien.
Het gesprek met de ondernemingsraad ging ondermeer over de actuele situatie en het komend
toezichtbezoek.
De IGZ voert ook een gesprek met de RvB a.i. en de heer Van Klaren (adviseur van de RvB a.i.). Tijdens dit
gesprek komt volgens de IGZ aan de orde dat er bij de benoeming van de RvB a.i. gehandeld is in strijd met
de governance code en de Wet op de ondernemingsraden. De IGZ brengt in het gesprek het gebrek aan
vertrouwen in de RvT, de RvB a.i. en het management aan de orde dat door de ondernemingsraad en de
cliëntenraad is uitgesproken. Ook de IGZ spreekt uit geen vertrouwen te hebben in de RvB a.i.. (de heer Van
Klaren geeft aan deze zin niet te herkennen). Tot slot wordt de financiële situatie besproken.
De IGZ laat de RvB a.i. weten dat de IGZ ook na lezing van de risicoanalyse nog steeds grote zorgen heeft of
de RvB in staat is het herstelplan voor Stichting Zonnehuizen uit te voeren en tegelijkertijd de kwaliteit van
de zorg te borgen en de gesignaleerde risico’s te beperken. Deze zorgen worden volgens de IGZ versterkt
omdat de RvB a.i. niet duidelijk heeft gemaakt hoe zij de gevolgen van het herstelplan op de kwaliteit van
zorg in beeld krijgt en houdt. De IGZ kondigt aan zowel de voorgenomen aangekondigde bezoeken als
verschillende onaangekondigde bezoeken uit te zullen voeren.
Dit gesprek vindt plaats ter voorbereiding op een bezoek van de IGZ op 13 mei 2011. De cliëntenraad van de
locatie Overkempe is zeer tevreden over de ontwikkelingen en de kwaliteitsverbeteringen die bereikt zijn op
de locatie Overkempe. Zij maken gewag van hun zorgen over de situatie bij de Stichting Zonnehuizen in
Zeist en zijn bang meegezogen te worden in de problemen waarvan – naar hun oordeel – de oorzaak ligt bij
de afdeling Kind en Jeugd en met name in de locaties in Zeist.

34

05-05-2011

Zorgkantoor Agis stuurt een
brief aan de RvB a.i. van
Stichting Zonnehuizen.

In deze brief maakt zorgkantoor Agis duidelijk wat de actuele stand van zaken is met betrekking tot de
relatie tussen de bevoorschotting en de betaling en geeft aan de betalingen tot de hoogte van het
onderhanden werk te zullen doen, en te verrekenen met de uitstaande vorderingen, om risico te beperken.

09-05-2011

De IGZ voert een gesprek
met de centrale cliëntenraad
(CCR) en de
ondernemingsraad van
Stichting Zonnehuizen.
Het resultaat over 2010 van
Stichting Zonnehuizen wordt
volgens de NZa negatiever
dan verwacht.

Het doel van dit gesprek was om vanuit het perspectief van de CCR en ondernemingsraad te horen hoe het
gaat binnen Stichting Zonnehuizen. Beide organen spreken uit geen enkel vertrouwen meer te hebben in de
RvB a.i.. Zij maken zich ernstige zorgen over de toekomst van Stichting Zonnehuizen.

11-05-2011

12-05-2011

13-05-2011

De NZa heeft deze informatie ontvangen van het zorgkantoor. Volgens de NZa is er een tekort van € 12
miljoen en lijkt de continuïteit van zorg hierdoor in gevaar. Zorgkantoor Agis vraagt de NZa naar
mogelijkheden voor steun. De NZa geeft aan dat er strenge voorwaarden gelden voordat een instelling voor
steun in aanmerking komt. De NZa maakt aan zorgkantoor Agis duidelijk dat de beleidsregel Steunverlening
een ultimum remedium is.
In het kader van dit onderzoek geeft de nieuwe RvT (die op 16 mei 2011 aantrad) aan dat ze tijdens de
overdrachtsperiode van de oude RvT meekreeg dat het tekort in 2010 hooguit enkele tonnen zou zijn. In
een reactie laat de oude RvT weten dat de nieuwe RvT destijds geïnformeerd is over het feit dat het tekort
in 2010 op dat moment in de orde van grootte van € 10 miljoen was.
Er vindt een gesprek plaats
Nadat de ondernemingsraad van Stichting Zonnehuizen het vertrouwen in de RvB a.i. heeft opgezegd, heeft
tussen de betrokken banken, zij direct haar portefeuille ter beschikking gesteld. De leden van de RvT zullen aftreden bij hun
het WFZ en o.a. de interimeerstvolgende vergadering. Er wordt in het gesprek tussen de betrokken banken, WFZ en Stichting
manager Financiën en de
Zonnehuizen gesproken over de financiële problemen bij Stichting Zonnehuizen, over juridische kwesties
adviseur van de RvB a.i. van
daaromtrent en over de samenstelling van de RvB a.i. en de RvT.
Stichting Zonnehuizen.
De ondernemingsraad heeft het vertrouwen in de RvB a.i. en de RvT per brief opgezegd op 12 mei 2011.
De ondernemingsraad van
Stichting Zonnehuizen heeft
kort voor dit gesprek het
vertrouwen in de RvB a.i. en
de RvT opgezegd.
De NZa wijst zorgkantoor
Daarnaast is deze datum volgens de NZa, op dat moment, de uiterste datum waarop de banken aan zullen
Agis mondeling op de
geven of ze krediet kunnen blijven verstrekken.
zorgplicht van het
zorgkantoor.
35

13-05-2011

De IGZ brengt een bezoek
aan locatie Overkempe (het
Joseph Beuyshuis) te Olst.

Het bezoek is een gefaseerd toezichtbezoek. De IGZ heeft het rapport openbaar gemaakt op 11-08-2011.

15-05-2011

De centrale cliëntenraad
(CCR) van Stichting
Zonnehuizen zegt het
vertrouwen in de RvT op.
De gehele RvT wordt
vervangen.

De centrale cliëntenraad (CCR) doet dit schriftelijk.

16-05-2011

16-05-2011

18-05-2011

20-05-2011

Er worden een of meerdere
suggesties gedaan voor het
aanstellen van een interim
bestuurder voor Stichting
Zonnehuizen.
De IGZ brengt een bezoek
aan Klinisch Centrum Jeugd
GGZ, locatie Veldheim te
Zeist.

Er vindt een gesprek plaats
tussen de IGZ en de RvT en
de RvB a.i. van Stichting
Zonnehuizen.

Dit gebeurt na het opzeggen van het vertrouwen in de RvT door de ondernemingsraad en de centrale
cliëntenraad (CCR) van Stichting Zonnehuizen.
Er wordt een nieuwe RvT (met vier leden) aangesteld. De nieuwe RvT merkt in een reactie op dat aan de
aanstelling van de nieuwe RvT een sollicitatieprocedure van een half jaar vooraf is gegaan.
Op dit moment is de heer Van Klaren aangesteld als RvB a.i., met positief advies van de ondernemingsraad
en de cliëntenraad. Hij vervulde deze functie tot de aanstelling van de heer Laurey als RvB a.i.. (de heer
Laurey wordt op 21 juni 2011 formeel aangesteld als interim bestuurder).
Volgens het WFZ hebben het WFZ en de betrokken banken aan de heer Van Klaren meerdere suggesties
gedaan (namen genoemd) voor de aan te stellen interim bestuurder van Stichting Zonnehuizen. Volgens de
heer Van Klaren en de voorzitter van de centrale cliëntenraad (CCR) heeft één van de banken een dergelijke
suggestie gedaan.
Dit is een bezoek in het kader van incidententoezicht. De IGZ schrijft in haar rapportage dat de aanleiding
voor haar bezoek tweeërlei is: “In de eerste plaats heeft de inspectie enkele meldingen ontvangen over
mogelijk structurele tekortkomingen in de zorg. In de tweede plaats heeft de inspectie informatie
ontvangen over de financiële en bestuurlijke ontwikkelingen die risicovol zijn voor de continuïteit en
besturing van de organisatie. Er zijn grote financiële tekorten en zowel de Raad van Bestuur als de Raad van
Toezicht zijn teruggetreden. De combinatie van meldingen, financiële en bestuurlijke problemen hebben er
toe geleid dat de inspectie besloten heeft zelf ter plaatse een onderzoek in te stellen.”
De IGZ heeft het rapport openbaar gemaakt op 16-06-2011.
De landelijk accounthouder en programmaleider Gehandicaptenzorg van de IGZ spreekt met de nieuwe RvT
en de nieuwe bestuurder a.i. over de bevindingen tijdens het bezoek op 18 mei 2011 (Klinisch Centrum
Jeugd GGZ, locatie Veldheim te Zeist). De RvB a.i. en RvT nemen de conclusies van de IGZ onverkort over en
nemen onmiddellijk actie door te besluiten de afdelingen Luna 1 en Luna 2 te sluiten.

36

24-05-2011

De betrokken banken geven
aan dat zij in beginsel bereid
zijn om een deel van het
liquiditeitstekort van
Stichting Zonnehuizen te
financieren. Onder
aanvullende voorwaarden
verstrekken ze € 3 miljoen.

26-05-2011

De IGZ brengt een bezoek
aan Bronlaak te Sint
Anthonis.
Binnen Stichting
Zonnehuizen wordt er
prioriteit gegeven aan het
verkrijgen van betrouwbare
financiële informatie.
De heer Laurey wordt
benoemd als interimbestuurder en enig lid van
de RvB van Stichting
Zonnehuizen.

Eind mei 2011

14-06-2011

In een brief van de betrokken banken aan Stichting Zonnehuizen worden voor de financiering aanvullende
voorwaarden genoemd. Het bedrag dat gefinancierd wordt, is hoofdzakelijk bestemd voor salarisbetalingen.
De aanvullende voorwaarden voor het verstrekken van de € 3 miljoen euro luiden als volgt:
“- ontvangst van specificatie van de gemaakte crediteurenafspraken (incl. bedragen) per heden, uiterlijk
voor 25 mei a.s.;
- terugbetaling van het aanvullende krediet bij voorrang ten opzichte van het bestaande krediet;
- vestiging van gezamenlijke hypotheek ten gunste van de banken en WFZ (hier staat ‘WFZ’, maar volgens
het WFZ moet dit ‘het Rijk’ zijn), uiterlijk 10 juni a.s.;
- conveniërende (blijkende uit voorafgaande toestemming van banken) aanstelling van een bestuurder a.i.
zo spoedig mogelijk edoch uiterlijk voor 10 juni a.s.; graag ontvangen wij z.s.m. de cv’s van de voorgedragen
kandida(a)t(en);
- conveniërende aanstelling van RvT uiterlijk voor 31 mei a.s.; graag ontvangen wij z.s.m. de cv’s van de
voorgedragen kandida(a)t(en);
- aanlevering van de verzochte informatie, bijgevoegd als bijlage, uiterlijk 10 juni a.s.; en
- maandelijkse aanlevering van verzochte informatie (zie idem bijlage), iedere 3e week van de maand vanaf
juni 2011”.
De heer Van Klaren geeft aan dat de banken op de hoogte waren van de onmogelijkheid om adequate
informatie op te stellen en ondersteunen volgens de heer Van Klaren het proces om tot goede
managementinformatie te komen. Volgens hem wordt de termijn verlengd van 10 juni tot 20 juni.
Het bezoek is een gefaseerd toezichtbezoek. De IGZ heeft het rapport openbaar gemaakt op 23-11-2011.

De RvB a.i. en de RvT geven aan dat er een overleg plaatsvindt met de accountant over de jaarrekening
2010 en de negatieve verrassingen rond het verwachte resultaat 2010.

De RvT heeft de heer Laurey benoemd als nieuwe RvB a.i. van Stichting Zonnehuizen. De heer Laurey
maakte geen onderdeel uit van de suggestie(s) voor nieuwe bestuurders die de betrokken banken en het
WFZ op 16 mei 2011 heeft/hebben verstrekt aan Stichting Zonnehuizen. Op 21 juni 2011 wordt de heer
Laurey formeel aangesteld als interim-bestuurder van Stichting Zonnehuizen. Op die dag vindt inschrijving in
de Kamer van Koophandel plaats. De heer Van Klaren treedt terug.
In de maand juni 2011 maakt zorgkantoor Agis afspraken met de heer Laurey, waarin zorgkantoor Agis
37

Half juni 2011
en verder

Zorgkantoor Agis informeert
de NZa wekelijks over de
voortgang.

15-06-2011

De IGZ reageert schriftelijk
op een brief die zij op 19 mei
2011 van de RvB a.i. heeft
ontvangen inzake de
risicoanalyse die is
opgesteld.

16-06-2011

Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 18 mei 2011
aan het Klinisch Centrum
Jeugd GGZ te Zeist wordt
openbaar gemaakt.
De IGZ gelast sluiting van de
afdelingen Luna 1 en Luna 2.

aangeeft dat zij hem verantwoordelijk houden voor de continuïteit van zorg. De heer Laurey zegt
zorgkantoor Agis toe (en komt dat ook na) dat hij geen stappen zal zetten die de continuïteit van zorg
kunnen beïnvloeden, zonder voorafgaand hierover overleg te hebben gepleegd.
Daarnaast is zorgkantoor Agis wekelijks (soms dagelijks) in contact met Stichting Zonnehuizen. De diagnose
die zorgkantoor Agis stelt over de problemen bij Stichting Zonnehuizen, is dat er na diverse overnames geen
efficiencyslag is doorgevoerd, waardoor de exploitatie negatief is beïnvloed, er veel te hoge overhead is en
veel te duur vastgoed – bij een qua bejegening en visie als goed ervaren kwaliteit van zorgverlening.
In het kader van het herstelplan is de reductie van te hoge personele inzet op personeelsbezetting conform
ZZP- en DBC-normering nodig. Dit hoeft volgens de IGZ niet te leiden tot bijzondere risico’s. De IGZ
waardeert de aandacht voor het werkklimaat bij de uitvoering van het herstelplan en de ambitie om
verzuim terug te brengen. De IGZ wijst op het belang om de inzet van gedragskundigen te waarborgen. De
IGZ wil niet dat er getornd wordt aan het opleidingsniveau van medewerkers en de
opleidingsmogelijkheden. De IGZ stelt dat Stichting Zonnehuizen kansen gemist heeft en onvoldoende
prioriteit gegeven heeft aan het tijdig realiseren van (ver)nieuwbouw. De uitvoering van het
veiligheidsbeleid moet onverlet doorgang blijven vinden.
De IGZ geeft een negatief eindoordeel n.a.v. haar bezoek aan het Klinisch Centrum Jeugd GGZ te Zeist. De
algemene conclusie van het rapport luidt: “De inspectie vindt de situatie in het Klinisch Centrum Jeugd GGZ
op de locatie Veldheim, zoals zij die tijdens het bezoek op 18 mei 2011 heeft aangetroffen, zeer
zorgwekkend. De kwaliteit van de individuele cliëntenzorg wordt in het Klinisch Centrum overeind
gehouden door de persoonlijke inzet en betrokkenheid van de (persoonlijk) begeleiders en de
behandelaren/gedragskundigen, maar dit is een te kwetsbare basis om structureel verantwoorde zorg te
kunnen bieden.”
De IGZ kondigt enkele ‘onmiddellijk te nemen maatregelen’ af:
1) “U dient met onmiddellijke ingang maatregelen te treffen die ertoe leiden dat de afdelingen Luna 1 en 2
binnen maximaal vier weken buiten gebruik worden gesteld en de cliënten die nu op deze afdelingen
verblijven, kunnen worden overgeplaatst naar een woonplek (bijvoorbeeld in portal cabins) waar hun
veiligheid wordt gewaarborgd en de woonomstandigheden aanzienlijk verbeteren.
2) U dient met onmiddellijke ingang maatregelen te treffen die ertoe leiden dat gebouw Helias wordt
opgeknapt en leefbaar wordt gemaakt voor de cliënten, zodat zij in een kindvriendelijk gebouw kunnen
wonen (…).
3) U dient met onmiddellijke ingang direct onder de nieuwe bestuurder a.i. een beleidsverantwoordelijke
functionaris met de portefeuille zorg aan de stellen.
4) U dient met onmiddellijke ingang naast de manager een beleidspsychiater aan de stellen (…).”
38

21-06-2011

21-06-2011

23-06-2011

23-06-2011

23-06-2011

De IGZ sluit de eerder
binnengekomen meldingen
over structurele
tekortkomingen bij de
locatie Veldheim van
Stichting Zonnehuizen af.
De heer Laurey wordt
formeel aangesteld als
interim-bestuurder van
Stichting Zonnehuizen.
De RvB a.i. voert een
gesprek met de betrokken
banken.
Zorgkantoor Agis en de NZa
hebben de afgelopen
periode contact
onderhouden over de
financiële problemen van
Stichting Zonnehuizen.
De zorgkantoren
onderzoeken
toekomstscenario’s voor

De RvB a.i. heeft naar aanleiding van contact met de IGZ op 20 mei 2011 zelf actie ondernomen door te
besluiten Luna 1 en Luna 2 te sluiten. De IGZ geeft aan dat de RvB a.i. daarna direct actie heeft ondernomen
om de locatie daadwerkelijk te sluiten, maar dat dit nog enige tijd heeft gekost omdat het hier om een
woonsituatie ging.
Na een onaangekondigd bezoek van de IGZ aan het Klinisch Centrum Jeugd GGZ op 18 juli blijkt dat aan alle
vier de hierboven genoemde maatregelen is voldaan.
De IGZ meldt in het kader van dit onderzoek dat de jongeren die woonden in Luna 1 en Luna 2 zijn
overgeplaatst naar andere woningen binnen Stichting Zonnehuizen. Stichting Zonnehuizen heeft destijds op
korte termijn een gebouw geschikt gemaakt voor bewoning. Deze nieuwe woonomgeving voldeed aan
veiligheidseisen en bood ook een cliëntvriendelijke woonomgeving. De IGZ meldt dat er geen kinderen naar
een andere instelling zijn overgeplaatst.
De burgers en medewerkers die de meldingen gedaan hebben (in februari en maart 2011) hebben een
inhoudelijk afsluitende brief gekregen met verwijzing naar het inspectierapport van het toezichtbezoek op
18 mei 2011. Er wordt geen verscherpt toezicht ingesteld, omdat de RvB a.i. zijn verantwoordelijkheid
neemt door o.a. Luna 1 en Luna 2 te sluiten.

Op 14 juni 2011 werd de heer Laurey al benoemd als interim-bestuurder van Stichting Zonnehuizen, maar
op 21 juni 2011 wordt de heer Laurey formeel aangesteld d.m.v. inschrijving in de Kamer van Koophandel.

Tijdens dit gesprek wordt kennisgemaakt en wordt er volgens de RvB a.i. een toelichting gegeven op het
herstelpan en de financieringsbehoefte.
Zorgkantoor Agis laat de NZa weten dat er een ‘plan B’ beschreven is: wat er gedaan moet worden als
Stichting Zonnehuizen failliet gaat. In het kader van ‘plan B’ worden er informele gesprekken gevoerd met
eventuele overnamekandidaten. Zorgverzekeraar Achmea heeft een voorstel voor een betalingsregeling
m.b.t. de cure-GGZ besproken met Stichting Zonnehuizen om in 2011 de teveel betaalde voorschotting
terug te krijgen.
De NZa laat het ministerie van VWS weten dat zorgkantoor Agis en andere betrokken zorgkantoren diverse
scenario’s onderzoeken en dat daarbij ontvlechting van Stichting Zonnehuizen niet wordt uitgesloten.

39

23-06-2011

24-06-2011

Stichting Zonnehuizen.
MEE vraagt aan de IGZ of ze
cliënten kan blijven
doorverwijzen naar Stichting
Zonnehuizen.
Stichting Zonnehuizen stuurt
een voortgangsnotitie aan
de betrokken banken en het
WFZ over de voortgang van
de informatievoorziening die
Stichting Zonnehuizen aan
de banken en het WFZ dient
te leveren.
Daarin meldt ze dat er een
herstelplan is vastgesteld.

Hierop heeft de IGZ positief gereageerd, omdat slechts twee afdelingen van Stichting Zonnehuizen,
namelijk Luna 1 en Luna 2 van de locatie Veldheim zijn gesloten. Elders in de organisatie (regio Zeist e.o.)
zijn volgens de IGZ op dit moment geen grote risico’s en wordt er verantwoorde zorg geleverd.
Op 18 juli 2011 heeft de directeur van Bureau Jeugdzorg uit Rotterdam volgens de IGZ een vergelijkbare
vraag gesteld aan de IGZ.
De door de banken gestelde voorwaarde voor het aanleveren van de conveniërende informatieset aan de
banken en het WFZ, uiterlijk op 10 juni 2011, wordt door Stichting Zonnehuizen niet nagekomen volgens het
WFZ. (In een reactie in het kader van dit onderzoek laten de RvT en de RvB a.i. weten dat Stichting
Zonnehuizen daar feitelijk niet toe in staat was, dat de banken daarvan op de hoogte waren en dat zij
instemden met het proces van verbetering daarvan.)
Uit de voortgangsnotitie blijkt onder andere dat Stichting Zonnehuizen, in tegenspraak met eerdere
afspraken, nog niet in staat is om de jaarrekening van 2010, de begroting van 2011 en het herstelplan ter
beschikking te stellen aan de banken en het WFZ.
Stichting Zonnehuizen schrijft in een memo aan de betrokken banken en het WFZ het volgende over dit
herstelplan:
“Afgelopen donderdag 23 juni heeft de Raad van Toezicht het herstelplan goedgekeurd. Wij willen nog
enkele laatste aanpassingen en correcties doorvoeren en verwachten dat het herstelplan op dinsdag 28 juni
a.s. beschikbaar is.
Het herstelplan gaat uit van een aantal maatregelen om tot een structureel nulresultaat te komen.
Sommige maatregelen in het herstelplan zijn te kwalificeren als efficiëntiemaatregelen, enkele zijn
ingrijpender. De nieuwe
bestuurder en het directieteam hebben vervolgafspraken gemaakt om medio september a.s. een tweede
fase herstelplan af te ronden. Onderwerpen hierbij zijn onder andere:
− de missie en het bestaansrecht van Stichting Zonnehuizen in de huidige vorm;
− de mogelijkheden tot fusie of samenwerking of juist ontvlechting;
− een strategische analyse van de productportfolio en het mogelijk afstoten van capaciteit;
− een heroverweging van de vastgoedportefeuille en detaillering van sale and
leaseback.”
Uit het faillissementsverslag van de curator blijkt dat de ondernemingsraad en de cliëntenraad positief
hebben geadviseerd over dit herstelplan.
Daarnaast wordt er door de RvT goedkeuring gegeven op de overlegstructuur van Stichting Zonnehuizen:
− wekelijks Crisisberaad (OR, CR, MT en key professionals Stichting Zonnehuizen);
40

28-06-2011

Er vindt een gesprek plaats
tussen de RvB a.i., het WFZ
en de betrokken banken.

01-07-2011

Er vindt een gesprek plaats
tussen de RvB a.i., de RvT,
de betrokken banken en het
WFZ.

01-07-2011

Er komt een
hypotheekvestiging en er
wordt een overeenkomst
van gedeelde zekerheden
getekend.
Het ministerie van VWS
stuurt een brief aan interimbestuurder Laurey.

06-07-2011

07-07-2011

Overleg tussen de betrokken
banken, het WFZ en
Stichting Zonnehuizen over

− wekelijks RvT;
− maandelijks overleg met de betrokken banken, zorgkantoren en zorgverzekeraars, IGZ en het CSZ.
Het gesprek is een kennismakingsgesprek tussen de banken, het WFZ en de heer Laurey (RvB a.i.). Er wordt
gesproken over de rol en taken van de heer Laurey binnen Stichting Zonnehuizen en over de stand van
zaken m.b.t. de financiële problemen. Daarnaast worden ook enkele mogelijke toekomstscenario’s voor
Stichting Zonnehuizen besproken, waaronder zelfstandig voortbestaan, overname door derden, opsplitsing
& verkoop en faillissement.
Voorafgaand aan dit gesprek ontvangen de betrokken banken en het WFZ verschillende documenten,
waaronder het herstelplan. Er wordt gesproken over o.a.:
- de concept-jaarrekening van 2010, waarover volgens mededeling van Stichting Zonnehuizen inmiddels
overeenstemming is met de externe accountant;
- de uitblijvende tussentijdse financiële rapportages over 2011;
- het herstelplan dat door de RvT is geaccodeerd en dat zou voorzien in een ombuiging van € 6 miljoen;
- de toekomstscenario’s, waarbij de RvB a.i. en de RvT de overtuiging hebben dat een volledig zelfstandig
voortbestaan van Stichting Zonnehuizen geen reële optie is;
- de hypotheekvestiging, een mogelijk extra overbruggingskrediet en een eventuele aanvraag van surseance
van betaling.
De betrokken banken en het Rijk vestigen gezamenlijk daadwerkelijk een hypotheek op alle bij Stichting
Zonnehuizen in eigendom zijnde vastgoed. Dit volgt rechtstreeks uit de voorwaarden bij de eerder door de
banken verstrekte financiering en de door het Rijk gegeven garantie. De betrokken banken en het Rijk
leggen vast dat bij verkoop van het vastgoed de opbrengst naar rato van de uitstaande financiering/garantie
zal worden verdeeld.
Het ministerie van VWS schrijft dat ze door het WFZ op de hoogte gebracht is van de zorgelijke situatie bij
Stichting Zonnehuizen. De brief gaat niet over continuïteit van zorg, maar over de overheidsgaranties die
zijn verstrekt aan Stichting Zonnehuizen: het ministerie wijst de RvB a.i. op het feit dat, conform de
eerdergenoemde regeling, het bestuur zich verbonden heeft al die maatregelen te nemen die de minister
nodig acht ter waarborging van de financiële belangen van het Rijk. Daarnaast schrijft het ministerie van
VWS dat zij zich zal laten blijven informeren door het WFZ om zodoende zicht te houden op de inspanning
van het bestuur om de aangegane verplichtingen te kunnen honoreren, zodat van het aanspreken van de
Rijksgarantie geen sprake zal hoeven zijn.
In het overleg wordt besloten dat de betrokken banken aan de RvB a.i. van Stichting Zonnehuizen de
opdracht gaan verstrekken om zich met een verzoek om een financiële tegemoetkoming in contanten of
aanvullende garantie tot het ministerie van VWS te wenden. Het WFZ geeft aan dat een afwijzend
41

08-07-2011

08-07-2011

08-07-2011

08-07-2011

15-07-2011
18-07-2011

een extra
overbruggingskrediet.
Achmea/Agis17 is op de
hoogte van het overleg
tussen de betrokken banken
en Stichting Zonnehuizen.
Stichting Zonnehuizen meldt
het ministerie van VWS dat
de betrokken banken bereid
zijn een extra € 3,5 miljoen
te verstrekken.

Stichting Zonnehuizen
onderhandelt met de
vakbonden en informeert
medewerkers.
De RvB a.i. en LSG-Rentray
gaan in gesprek over
samenwerking.

Een vijfde lid treedt toe tot
de RvT.
De IGZ brengt een
onaangekondigd bezoek aan
het Klinisch Centrum Jeugd

antwoord van het ministerie van VWS voor de hand ligt.
De NZa schrijft aan het ministerie van VWS dat ze contact heeft gehad met Achmea/Agis. Achmea/Agis
heeft de NZa geïnformeerd over het overleg tussen de banken en Stichting Zonnehuizen over een
overbruggingskrediet.
De betrokken banken hebben besloten, na intern en onderling overleg, elk naar rato van de stand van hun
huidige financiering deelnemen in het extra overbruggingskrediet (met de eerder verstrekte € 3 miljoen
verstrekken de betrokken banken hiermee in totaal € 6,5 miljoen).
Stichting Zonnehuizen vraagt daarnaast, in afstemming met de betrokken banken, om een extra garantie
van het ministerie van VWS (bovenop de bestaande overheidsgarantie die Stichting Zonnehuizen vanuit het
verleden al had; zie 16-02-2011). Het ministerie van VWS geeft aan dat er vanuit de overheid geen garantie
verstrekt zal worden.
Er wordt onderhandeld over een addendum op het Sociaal Plan Zonnehuizen.
Daarnaast maken het bestuur en de directie een rondgang in de organisatie om de ernst van de situatie uit
te leggen en medewerkers voor te bereiden op het einde van een zelfstandige Stichting Zonnehuizen.
Op uitnodiging van Stichting Zonnehuizen vindt een eerste gesprek plaats met LSG-Rentray over
samenwerking. Er is een globale verkenning gemaakt van mogelijkheden hiertoe. Conclusie: een
gezamenlijk eerste onderzoek doen naar een oplossing voor de problemen bij de locatie Michaëlshoeve. De
problemen bij de Michaëlshoeve betroffen de formatie overhead in relatie tot het primaire proces en de
fysieke inrichting van de locatie, die ingrijpende aanpassingen vroegen om tot een gezonde exploitatie te
komen.
Het doel van een bezoek is om een oordeel te kunnen geven over de uitvoering van de onmiddellijk te
nemen maatregelen op basis van het inspectierapport d.d. 16 juni 2011 over het bezoek op 18 mei 2011. De
IGZ stelt vast (per brief d.d. 21 juli 2011) dat voldaan is aan het nemen van de vier onmiddellijk te nemen

17

Vanaf 1 juli 2011 is in het feitenoverzicht niet meer de term ‘zorgkantoor Agis’ opgenomen, maar ‘Achmea/Agis’. De reden hiervoor is dat er vanaf dat moment
gehandeld werd vanuit Achmea en Agis gezamenlijk.

42

20-07-2011

21-07-2011

26-07-2011

26-07-2011

Augustus
2011

GGZ te Zeist.
De IGZ brengt een bezoek
aan de Michaëlshoeve te
Brummen.
Er wordt een
intentieverklaring
ondertekend door LSGRentray en Stichting
Zonnehuizen.
Het CSZ geeft toestemming
voor de verkoop van een
gebouw (KDC Heimdal te
Waalre).

Er vindt een gesprek plaats
tussen de IGZ en de RvB a.i.
over de voorgenomen
sluiting van Michaëlshoeve
te Brummen.
De RvB a.i. bezoekt
mogelijke geïnteresseerden
voor de overname van
Stichting Zonnehuizen.
Met twee zorgorganisaties
(niet zijnde LSG-Rentray en
de heer Winter) vinden
serieuze gesprekken plaats

maatregelen.
Het bezoek is een gefaseerd toezichtbezoek. De IGZ concludeert dat er geen risico’s zijn voor de kwaliteit
van zorg en legt geen maatregelen op. De IGZ vertrouwt erop dat de organisatie aandacht blijft houden voor
risicobeperking en zich verder blijft ontwikkelen in de kwaliteitsborging.
De IGZ heeft het rapport openbaar gemaakt op 24-11-2011.
In de intentieverklaring komen de partijen overeen in de komende periode actief met elkaar in gesprek te
gaan over de voorwaarden waaronder samenwerking tot stand kan komen, het vormgeven van
samenwerking en het daarbij combineren van voorzieningen. Tevens wordt overeengekomen dat dat in
eerste instantie de Michaëlshoeve betreft, maar dat dit in een latere fase ook andere jeugdonderdelen van
de beide organisaties kan betreffen.
Eén van de panden van Stichting Zonnehuizen te Waalre zal op 2 augustus 2011 worden verkocht, aldus de
betrokken notaris. Reden voor de verkoop van het gebouw is om extra liquide middelen ter beschikking te
hebben. De opbrengst van de verkoop zal € 495.000,- bedragen. Op dit pand rust een hypotheek ten gunste
van de betrokken banken en het Rijk. De dagen hierop wordt er door het WFZ en de banken onderhandeld
over de verdeling/aanwending van de opbrengst. Uiteindelijk wordt het volgende besloten: de
verkoopopbrengst wordt aan Stichting Zonnehuizen ter beschikking gesteld t.b.v. de exploitatie en derhalve
niet ingeperkt op de ter beschikking staande kredietruimte.
De IGZ verifieert op welke wijze de continuïteit gewaarborgd wordt. De IGZ neemt deze informatie voor
kennisgeving aan, omdat continuïteit en financiën een zaak voor het zorgkantoor zijn.

-

43

02-08-2011

over een mogelijk
consortium. 18
De IGZ stuurt een kritische
schriftelijke reactie op het
herstelplan dat door
Stichting Zonnehuizen is
opgesteld.

08-08-2011

Er vindt een overleg plaats
tussen Stichting
Zonnehuizen, de betrokken
banken en het WFZ.

11-08-2011

Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 13 mei 2011
aan locatie Overkempe (het
Joseph Beuyshuis) te Olst
wordt openbaar gemaakt.

De IGZ vraagt aandacht voor medezeggenschap van cliënten/cliëntvertegenwoordigers en stelt dat de RvB
a.i. onverminderd verantwoordelijk blijft voor verantwoorde en veilige zorg. De IGZ wijst erop dat de RvB
a.i. verantwoordelijk is voor continuïteit en zorgvuldige overdracht indien er sprake is van sluiting of
overname. De RvB a.i. dient keuzevrijheid van cliënten te garanderen.
De IGZ blijft onverminderd eisen stellen aan opleidingsbeleid en deskundigheidsbevordering, omdat de
kwaliteit van zorg in belangrijke mate bepaald wordt door opleiding, ervaring, deskundigheid en bejegening
van medewerkers. De IGZ is ook kritisch over besparingen op vervoerskosten, omdat dit niet ten koste mag
gaan van tijdig en veilig vervoer.
(De RvB a.i. en de RvT geven aan dat deze schriftelijke reactie bij Stichting Zonnehuizen niet terug te vinden
is.)
Op 1 augustus 2011 heeft Stichting Zonnehuizen een informatieset aan de banken en het WFZ ter
beschikking gesteld betreffende de actuele financiële positie, de uitwerking van het herstelplan, de
liquiditeitsprognose en het sale & lease back plan betreffende het vastgoed. Het beeld is dat de financiële
positie alsook het financiële perspectief verder is verslechterd. De toereikendheid en betrouwbaarheid van
de door Stichting Zonnehuizen verstrekte informatie wordt door de banken en het WFZ als onvoldoende
gekwalificeerd. Stichting Zonnehuizen vraagt aan de banken om aanvullend krediet.
De IGZ heeft een positief eindoordeel n.a.v. haar bezoek op 13 mei 2011. Het Joseph Beuyshuis scoort op
zes van de zeven onderdelen maximaal (namelijk ‘gering risico’). De IGZ schrijft in haar rapportage onder
andere:
“In de afgelopen jaren heeft Overkempe forse stappen ter verbetering van de zorg
gezet. Actuele zorgplannen zijn voor alle cliënten voorhanden en daarin opgenomen afspraken en doelen
worden nageleefd. Cliënten en/of hun vertegenwoordigers zijn tevreden over de geboden zorg en voelen
zich gezien en gehoord. Er heeft een goede integratie plaatsgevonden van zorg vanuit antroposofisch
oogpunt en
professionaliteit. Dit alles maakt dat Overkempe ondanks de bestuurlijke crisis die bij de Stichting
Zonnehuizen is ontstaan, in samenwerking met de andere locaties binnen de divisie Volwassenen,
verantwoorde zorg levert en kan blijven leveren.”

18

Aangezien deze zorgorganisaties niet betrokken zijn geweest bij dit onderzoek en ze geen grote rol hebben gespeeld in het verdere proces, worden deze zorgorganisaties
in dit feitenoverzicht niet met naam genoemd.

44

12-08-2011

De betrokken banken geven
in een brief aan Stichting
Zonnehuizen aan dat ze
geen aanvullend krediet
meer verstrekken.

16-08-2011

Eenzijdige opzegging van het
Sociaal Plan door de RvB a.i.
van Stichting Zonnehuizen.

22-08-2011

Er vindt een informatief
overleg plaats tussen de RvB
a.i. en de RvT van Stichting
Zonnehuizen en de
zorgkantoren en
zorgverzekeraars.
De voorzitter van de
cliëntenraad Stichting
Zonnehuizen Kind&Jeugd
stuurt een brief aan de
minister van VWS.

23-08-2011

23-08-2011

Op verzoek van de
ondernemingsraad vindt er
een gesprek plaats het WFZ

De betrokken banken zijn niet bereid de aanvullende liquiditeitstekorten te financieren, omdat zij al eerder
financiële steun hebben geboden (in totaal € 6,5 miljoen) en omdat Stichting Zonnehuizen daarbij naar het
idee van de betrokken banken onvoldoende informatie heeft verstrekt. (In een reactie, in het kader van dit
onderzoek, laat de RvB a.i. weten dat het niet bereid zijn om nieuw krediet te verstrekken door de banken
niet samenhing met het niet kunnen opleveren van adequate informatie.)
De looptijd van het reeds extra verstrekte krediet van in totaal € 6,5 miljoen wordt verlengd tot 1 oktober
2011. Voor het benodigde extra krediet verwijzen de betrokken banken Stichting Zonnehuizen naar andere
partijen dan de banken.
In een reactie in het kader van dit onderzoek geeft de RvB a.i. aan dat er in een wekelijks Crisisberaad (met
daarin de directie, professionals en delegaties van de centrale cliëntenraad (CCR) en de OR) het voornemen
voor het eenzijdig opzeggen van het Sociaal Plan besproken is. Deze eenzijdige opzegging had de volledige
steun van het Crisisberaad en leidde tot een expliciet positief advies van de OR.
De RvB a.i. geeft aan dat het effect van de eenzijdige opzegging was dat er onderhandelingen met de
vakbonden moesten worden gevoerd om tot zogenaamde Addenda te komen die zouden dienen te
voorzien in een afbouw van met name de overheadfuncties van Stichting Zonnehuizen.
Het overleg wordt verzorgd door de RvB a.i. en de RvT van Stichting Zonnehuizen. In het overleg wordt het
herstelplan toegelicht.

In deze brief schetst de betreffende voorzitter onder andere zijn ervaring met Stichting Zonnehuizen (vanuit
zijn rol als vader van een cliënt en als voorzitter van de cliëntenraad) en schetst hij zijn bezorgdheid over de
financiële situatie en de toekomst van Stichting Zonnehuizen. Ook vraagt hij de minister van VWS onder
andere om een aandeel te nemen in de aanvullende financiering voor Stichting Zonnehuizen door
uitbreiding van de borgstelling.
Op 17 oktober 2011 verstuurt de staatssecretaris van VWS, gezien haar verantwoordelijkheid voor dit
dossier, een reactie op deze brief. Daarin geeft ze onder andere aan dat de IGZ toezicht houdt op de
kwaliteit van zorg die geleverd wordt en dat voor de continuïteit van zorg vooral het zorgkantoor aan zet is.
Ook geeft ze aan dat de overheid niet zal zorgen voor een uitbreiding van de borgstelling.
Er wordt gesproken over de financiële problemen bij Stichting Zonnehuizen, de omvang van het
personeelsbestand en de mogelijkheid dat het ministerie van VWS financiële ondersteuning biedt. Vanuit
het WFZ wordt aangegeven dat het ministerie van VWS geen financiële ondersteuning zal bieden.
45

24-08-2011

25-08-2011

30-08-2011

September en
oktober 2011

September
t/m
december
2011

12-09-2011

enerzijds en
vertegenwoordigers van de
ondernemingsraad, de
cliëntenraad en de vakbond
anderzijds.
Stichting Zonnehuizen stuurt
een reactie op de brief van
de betrokken banken d.d. 12
augustus 2011.
De NZa heeft Achmea/Agis
via een brief op haar
zorgplicht gewezen.
Medewerkers van het
ministerie van VWS spreken
met interim-bestuurder
Laurey.
Achmea/Agis werkt diverse
scenario’s uit.

In de periode van september
2011 tot aan het
faillissement
heeft de IGZ geregeld
telefonisch of schriftelijk
contact met meldende
ouders, medewerkers en de
RvB a.i. van Stichting
Zonnehuizen.
De NZa onderhoudt contact
met Achmea/Agis over de
financiële en
zorginhoudelijke situatie bij

De voorzitters van de RvT en de RvB a.i. schetsen in de brief aan de betrokken banken o.a. de (wederzijdse)
belangen voor een extra financiering. Ze doen in de brief een klemmend beroep op de banken om hun
besluit tot het niet verstrekken van additioneel krediet te heroverwegen.
-

Op uitdrukkelijk verzoek van de heer Laurey is er met medewerkers van het ministerie van VWS gesproken
over de slechte financiële situatie bij Stichting Zonnehuizen en de recente ontwikkelingen daaromtrent. Er
werd daarbij niet gesproken over de rol van het ministerie van VWS m.b.t. continuïteit van zorg, maar over
de opbrengsten van een verkocht pand en de rol van het ministerie van VWS bij de Rijksgarantieregeling.
Het gaat hier om scenario’s voor de (nabije) toekomst van Stichting Zonnehuizen. Daarnaast gaat
Achmea/Agis op zoek naar overnamekandidaten. Hiernaast blijft het (sinds februari jl. permanente)
wekelijkse contact met Stichting Zonnehuizen gericht op de bewaking van de kwaliteit en de continuïteit
van de zorg.
Het gaat daarbij over grote en kleine incidenten en n.a.v. berichten in de pers en op de sociale media. De
bestuurder a.i. spant zich volgens de IGZ steeds in voldoende mate in om adequaat en snel antwoord te
kunnen geven en de gesignaleerde problemen ten aanzien van kwaliteit op te lossen.

De NZa schrijft aan het ministerie van VWS dat dit contact op regelmatige basis plaatsvindt.

46

15-09-2011

21-09-2011
23-09-2011

23-09-2011
23-09-2011

19
20

Stichting Zonnehuizen.
De betrokken banken
reageren op de brief van de
RvT en de RvB a.i. van
Stichting Zonnehuizen d.d.
24 augustus 2011.

De betrokken banken schrijven dat het standpunt van de banken ongewijzigd is en dat er geen extra
financiering gegeven zal worden. Ze schrijven dat daarbij mede een rol speelt dat Stichting Zonnehuizen
naar hun idee tot nu toe onvoldoende voortgang realiseert bij het zetten van concrete en meetbare stappen
gericht op het herstel van de financiële positie van Stichting Zonnehuizen. Daarnaast beschikken de banken
naar hun oordeel over onvoldoende informatie over de genomen en te nemen herstelmaatregelen.
De banken vragen tot slot om aanvullende informatie t.b.v. het gesprek dat ze op 23 september 2011 met
Stichting Zonnehuizen zullen hebben. Ze schrijven dat ze zich aan de hand van de gevraagde informatie en
het gesprek van 23 september 2011 zullen beraden op hun positie.
De heer Winter meldt zich
Zorgondernemer Loek Winter meldt zich als mogelijk geïnteresseerde bij de RvB a.i. van Stichting
als mogelijk geïnteresseerde. Zonnehuizen.
Er vindt een overleg plaats
De betrokken banken geven nogmaals aan dat ze geen aanvullend krediet zullen verstrekken en geven aan
tussen de RvB a.i. van
dat ze ook niet bereid zijn om zonder nadere (aflossings-)voorwaarden royement te verlenen bij verkoop
van panden volgens de ontvangen informatie.
Stichting Zonnehuizen, de
betrokken banken en het
Daarnaast wordt er in het overleg gemeld dat de ondernemingsraad en de cliëntenraad positief advies
hebben gegeven bij het voorgenomen herstelplan. Verder worden plannen rondom de verkoop en sale &
WFZ.
lease back van vastgoed toegelicht. Stichting Zonnehuizen voert oriënterende gesprekken omtrent
mogelijkheden tot samenwerking met twee andere organisaties. Tevens onderzoekt Stichting Zonnehuizen
mogelijkheid tot samenwerking met zorgondernemer Winter en kind-/jeugdinstelling LSG-Rentray.
De banken schrijven in een brief aan Stichting Zonnehuizen (d.d. 29 september 2011) dat Stichting
Zonnehuizen op zoek zou moeten gaan naar een of meerdere nieuwe investeerders die op korte termijn
financiële middelen ter beschikking kunnen en willen stellen. Daartoe zijn de banken bereid om de termijn
voor de terugbetaling van de € 6,5 miljoen te verlengen tot 1 november 2011 (het was 1 oktober 2011).
LSG-Rentray brengt een bod Dit tijdelijk bod wordt verlengd tot uiteindelijk 1 november 2011.
uit op de Michaëlshoeve.
De betrokken banken wijzen Volgens de RvB a.i. en de RvT wijzen de banken deze Letter of Intent (een intentieverklaring), waarin twee
de Letter of Intent van
andere zorgorganisaties20 schrijven dat ze de intentie hebben om Stichting Zonnehuizen te saneren,
Stichting Zonnehuizen en
unaniem af. De banken zijn volgens hen wel geïnteresseerd in mogelijke plannen van de heer Winter als
twee andere
partner.
zorgorganisaties19 af.

Zie de voetnoot bij de regel ‘Augustus 2011’ in dit feitenoverzicht.
Zie de voetnoot bij de regel ‘Augustus 2011’ in dit feitenoverzicht.

47

26-09-2011
26-09-2011

27-09-2011

30-09-2011

30-09-2011

04-10-2011

21

De heer Winter start met
boekenonderzoek.
Het ministerie van OCW
geeft het ministerie van
VWS het signaal dat de
‘cluster 4 school’ van het
Klinisch Centrum Jeugd GGZ
op de locatie Veldheim er
financieel erg slecht voor
staat.
Er is telefonisch contact
tussen de IGZ en de RvB a.i.
van Stichting Zonnehuizen
over de continuïteit van
zorg.
Er vindt een kennismaking
plaats tussen de heer Winter
en een andere
zorgorganisatie21.
Er komt een akkoord met de
vakbonden over een
Addendum van het Sociaal
Plan (dat op 16 augustus
eenzijdig is opgezegd door
de RvB a.i. van Stichting
Zonnehuizen).
De opbrengst van een pand
van Stichting Zonnehuizen in
Waalre wordt verdeeld.

De IGZ heeft op 16 juni 2011 een kritisch rapport over het Klinisch Centrum Jeugd GGZ openbaar gemaakt,
waarin ze o.a. de sluiting van Luna 1 en 2 gelast. Dit rapport van de IGZ heeft echter geen betrekking op de
school.

Volgens de IGZ laat de RvB a.i. zich zeer positief uit over de kans dat de continuïteit van zorg binnen
Stichting Zonnehuizen gegarandeerd kan worden. Volgens de RvB a.i. is vergaande samenwerking met
derden daarvoor noodzakelijk. Om dit te bewerkstelligen worden intensieve besprekingen gevoerd met
andere zorgaanbieders en een private investeerder.
Op initiatief van de RvB a.i. van Stichting Zonnehuizen vindt er een kennismaking plaats tussen de heer
Winter en een andere zorgorganisatie om te bespreken of het mogelijk is om een gezamenlijk
overnameplan te maken.
Stichting Zonnehuizen komt tot een akkoord met de vakbonden over een Addendum van het Sociaal Plan.
Het Addendum beschrijft een reductie van meer dan 200 fte in de overhead en management.

De banken en het WFZ bereiken overeenstemming over de verdeling van de opbrengst van € 0,5 miljoen.
Het aandeel van de banken wordt aan Stichting Zonnehuizen ter beschikking gesteld
(exploitatiefinanciering). Het aandeel van het Rijk wordt aangewend voor aflossing op Rijksgegarandeerde
leningen.

Zie de voetnoot bij de regel ‘Augustus 2011’ in dit feitenoverzicht.

48

13-10-2011

14-10-2011

17-10-2011

22-10-2011

27-10-2011

22

Er vindt een kennismaking
plaats tussen de RvT en de
RvB a.i. van Stichting
Zonnehuizen met de
voorzitter van de RvT en de
bestuurder van LSG-Rentray.
De heer Winter en LSGRentray onderzoeken een
privaat/publieke
continuering van Stichting
Zonnehuizen.
De staatssecretaris van VWS
schrijft een brief aan de
Tweede Kamer over
Stichting Zonnehuizen en
geeft antwoord op vragen
van de Kamerleden Leijten
(SP) en Kooiman (SP).
De zorgorganisatie22 waar
eerder gesprekken mee
waren t.b.v. overname trekt
zich formeel terug.
Er is een nieuw voorstel van
de RvB a.i. van Stichting
Zonnehuizen, LSG-Rentray
en de heer Winter voor het
op orde brengen van de
financiën van Stichting
Zonnehuizen.

-

De heer Winter en LSG-Rentray gaan, uitgenodigd door de RvB a.i. van Stichting Zonnehuizen, onderzoeken
of het mogelijk is een ‘privaat/publieke continuering’ van de gehele Stichting Zonnehuizen mogelijk te
maken. Bij ‘privaat/publieke continuering’ wordt LSG-Rentray beschouwd als een reguliere publiek
gefinancierde organisatie en de heer Winter wordt gezien als ‘nieuwe toetreder’, die deels ook privaat
gefinancierd wordt.
In de Kamerbrief geeft de staatssecretaris allereerst feitelijke informatie over Stichting Zonnehuizen. Daarna
gaat ze in op de kwaliteit en veiligheid van zorg binnen Stichting Zonnehuizen. Tot slot gaat de brief in op de
continuïteit van zorg geleverd door Stichting Zonnehuizen.
De Kamervragen die beantwoord zijn gingen over de financiële problemen van Stichting Zonnehuizen. De
staatssecretaris geeft aan dat de banken, de zorgkantoren en de zorgverzekeraars in actie zijn gekomen om
het exploitatietekort van Stichting Zonnehuizen te verkleinen. Iedere partij neemt zijn eigen
verantwoordelijkheid. In de toekomst zullen zorgaanbieders exploitatietekorten aan zorgkantoren moeten
melden volgens de Kamerbrief “Waarborgen voor continuïteit zorg”.
-

De RvB a.i. laat de betrokken banken en het WFZ weten dat er op 26 oktober 2011 in principe
overeenstemming is bereikt met LSG-Rentray en de heer Winter over hun inzet en financiële participatie in
Stichting Zonnehuizen. Daarnaast is er volgens de RvB a.i. een principe-akkoord bereikt met Achmea/Agis
over een continuering van de bestaande relatie, onder de voorwaarde dat omvang en kwaliteit van de zorg
ook geborgd worden, waardoor het liquiditeitsrisico beperkt wordt. In het voorstel wordt Stichting
Zonnehuizen juridisch gesplitst in een zorg-poot en een vastgoed-poot. Daarnaast zal er een
dienstverlenings-overeenkomst worden opgesteld met een andere zorgorganisatie voor ondersteuning bij
het beheer van het vastgoed en ICT. Er is bij de heer Winter interesse in Volwassenenzorg en bij LSG-

Zie de voetnoot bij de regel ‘Augustus 2011’ in dit feitenoverzicht.

49

28-10-2011

November
2011

03-11-2011

08-11-2011

09-11-2011

10-11-2011

De heer Winter wordt door
Stichting Zonnehuizen
formeel bij de banken
gepresenteerd als
geïnteresseerde partij.
Er vinden gesprekken plaats
tussen LSG-Rentray, de heer
Winter en Stichting
Zonnehuizen.
Het WFZ stelt aanvullende
vragen aan Stichting
Zonnehuizen m.b.t. het
nieuwe voorstel om de
financiën van Stichting
Zonnehuizen op orde te
brengen.
De betrokken banken
schrijven een brief aan
Stichting Zonnehuizen over
een verlenging van het
aanvullend krediet.
Stichting Zonnehuizen geeft
een reactie op de vragen van
het WFZ d.d. 3 november
2011.

De IGZ brengt een bezoek
aan het Klinisch Centrum
Jeugd GGZ te Zeist.

Rentray in Kind & Jeugd en Onderwijs.
Stichting Zonnehuizen geeft aan dat de betrokken banken ruimte geven om de verkenning van de heer
Winter en LSG-Rentray verder concreet te maken in een overnameplan.
Volgens Stichting Zonnehuizen geven de betrokken banken aan na 30 november 2011 geen nieuwe
kredietfaciliteit meer beschikbaar te willen stellen. De financiering voor het gezond maken van Stichting
Zonnehuizen moet vanuit de eigen organisatie dan wel overnemende partijen komen.
Volgens al deze partijen is er sprake van constructieve gesprekken tussen LSG-Rentray, de heer Winter en
Stichting Zonnehuizen over het gezond maken en afgeslankt continueren van Stichting Zonnehuizen.

Het WFZ geeft aan dat zij, namens het Rijk, geen uitspraak kan doen over het herstructureringsvoorstel
zolang er niet of onvoldoende duidelijkheid bestaat over de aard, inhoud en consequenties van de
gepresenteerde voornemens.

De betrokken banken bevestigen de verlenging van het aanvullend krediet van € 6,5 miljoen tot 1 december
2011. Daarbij wordt als voorwaarde gesteld dat Stichting Zonnehuizen uiterlijk 9 november 2011 een
uitgebreide informatieset over de actuele financiële positie, de (voorgenomen) herstelmaatregelen en het
(voorgenomen) herstructureringsplan aan de betrokken banken verstrekt.
De conclusie van WFZ is dat beantwoording van vragen door Stichting Zonnehuizen te summier is en
daardoor onvoldoende vertrouwen biedt in het door Stichting Zonnehuizen voorgenomen
herstructureringsplan.
Het WFZ is van mening dat er direct drastisch in de exploitatie gesneden moet worden. Stichting
Zonnehuizen richt zich naar het inzicht van het WFZ teveel op de verkoop van onroerend goed. (In een
reactie in het kader van dit onderzoek laten de RvB a.i. en de RvT weten dat dit standpunt niet bij hen
bekend is en dat het tevens niet terug te vinden is.)
Dit bezoek is een incidentonderzoek en een follow-up-bezoek naar aanleiding van de bevindingen op 18 mei
2011 en 18 juli 2011. De IGZ vindt dat de situatie in het Klinisch Centrum Jeugd GGZ in vergelijking met
eerdere bezoeken voldoende verbeterd is. Er zijn voldoende structurele en organisatorische waarborgen
gerealiseerd om verantwoorde zorg te kunnen bieden.
50

15-11-2011

De heer Winter en LSGRentray (de mogelijke
nieuwe investeerders)
presenteren hun
voorgenomen plannen aan
vertegenwoordigers van de
zorgverzekeraars en
zorgkantoren, de betrokken
banken en het WFZ.
Daarbij schetsen ze een
beeld van de huidige situatie
van Stichting Zonnehuizen
dat pessimistischer is dan
voorheen door Stichting
Zonnehuizen geschetst is.

17-11-2011

Stichting Zonnehuizen
breekt de gesprekken met
LSG-Rentray en de heer
Winter af.
Er vindt een overleg plaats
tussen de RvB a.i. en de RvT
van Stichting Zonnehuizen,
de betrokken verzekeraars,
de betrokken banken en het
WFZ.

21-11-2011

23-11-2011

Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 26 mei 2011
aan Bronlaak te Sint
Anthonis wordt openbaar
gemaakt.

Het beeld dat de heer Winter en LSG-Rentray schetsen van de huidige financiële situatie, is volgens
verschillende partijen pessimistischer dan het beeld dat Stichting Zonnehuizen schetste. Volgens de heer
Winter en LSG-Rentray zitten de verschillen in het volgende:
- er is meer achterstallig onderhoud op het terrein van ICT en vastgoed;
- de liquiditeitsbehoefte is groter dan enkele weken eerder werd voorzien.
Als gevolg van de nieuwe feiten is er volgens Achmea/Agis een nieuw tekort van ca. € 5 miljoen toegevoegd.
Volgens de heer Winter en LSG-Rentray schatten zij destijds een extra tekort van € 25 miljoen, met name
veroorzaakt door achterstallig onderhoud van de gebouwen.
De zorgkantoren kunnen naar eigen zeggen niet gaan acteren als kredietverstrekkers en de banken zijn daar
niet toe bereid. De RvB a.i. beraadt zich en zoekt naar oplossingen.
(De RvB a.i. geeft in een reactie aan dat de banken positief waren over de voorgenomen overnameplannen
van de heer Winter en LSG-Rentray, maar dat ze daarbij gelijktijdig aangaven geen aanvullende middelen te
zullen verstrekken om 2011 en 2012 tot een verder herstel te komen. Met andere woorden: er moest vanaf
1 december 2011 nieuw geld worden ingebracht. Volgens de RvB a.i. ging men ervan uit dat Stichting
Zonnehuizen dan wel de twee partijen die de overname voornemens waren te effectueren die middelen
bijeen zouden brengen.)
Het discussiepunt/breekpunt is de waardering van het vastgoed en dan met name de mate van achterstallig
onderhoud.

Stichting Zonnehuizen meldt dat zij en de mogelijke nieuwe investeerders het (nog) niet eens zijn geworden
over kapitaalparticipatie. Er zijn onder andere geschilpunten op het gebied van waardering van vastgoed, de
noodzakelijke investeringen in ICT en de bekostiging van de reorganisatie c.q. het sociaal plan. De nieuwe
investeerders willen alleen kapitaal inbrengen als er sprake is van een levensvatbare zorgexploitatie. In een
overleg met vertegenwoordigers van de betrokken banken, de zorgverzekeraars en zorgkantoren en het
WFZ, geeft de RvB a.i. van Stichting Zonnehuizen te kennen dat Stichting Zonnehuizen hierdoor in beginsel
weer op zichzelf is aangewezen.
De IGZ heeft Bronlaak op vijf van de zeven aspecten de score van ‘matig risico’ gegeven. Ze schrijft in haar
rapportage twee algemene conclusies:
1) “Cliëntgerichtheid en randvoorwaarden voor goede zorg onder druk door financiële situatie
Medewerkers vrezen dat nu opnieuw het verloop onder personeel zal toenemen met gevolgen voor de
kwaliteit van zorg. Medewerkers verkeren in een onzekere situatie en hebben behoefte aan betere
informatie. Ontwikkelingen binnen de organisatie staan nu stil in afwachting van besluitvorming.
51

23-11-2011

In de Tweede Kamer vindt er
een Algemeen Overleg (AO)
plaats over Stichting
Zonnehuizen.

24-11-2011

Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 20 juli 2011
aan de Michaëlshoeve te
Brummen wordt openbaar
gemaakt.

24-11-2011

De RvT besluit tot
voorbereiding op surseance
van betaling.
Er wordt surseance van
betaling aangevraagd.

28-11-2011

2) Goede aandacht voor het terugdringen van vrijheidsbeperking vasthouden”.
Het AO vindt plaats naar aanleiding van de brief van de staatssecretaris van VWS d.d. 17 oktober 2011 over
de financiële situatie bij Stichting Zonnehuizen en toezending van rapporten van de IGZ over Stichting
Zonnehuizen. De staatssecretaris zegt toe dat ze er alles aan zal doen om het jaarverslag van 2010 te
ontvangen. Ook laat ze, op verzoek van meerdere Kamerleden, onderzoeken of er fraude gepleegd is met
zorggeld. Daarnaast zegt ze toe bij de IGZ te controleren of er aanwijzingen zijn voor het vermeende feit dat
ouders van cliënten door Stichting Zonnehuizen geïntimideerd zouden zijn en dat is gedreigd hen uit de
ouderlijke macht te zetten. In een brief aan de Tweede Kamer van 30 november 2011 geeft de
staatssecretaris aan dat de IGZ haar verzekerd heeft dat de IGZ hiervoor geen aanwijzingen heeft.
De IGZ concludeert op basis van haar bezoek op 20 juli 2011 het volgende:
- Het huidige team van locatie de Floriaan heeft hard gewerkt om te komen waar zij nu zijn. De ontwikkelde
werkwijze en de betere huisvesting leiden aantoonbaar tot goede resultaten.
- Preventie van vrijheidsbeperking leeft bij medewerkers maar blijkt niet uit beleid. De IGZ acht het van
groot belang voor de organisatie om de manier van werken om te zetten in vastgelegd beleid.
- De cliëntgerichtheid is goed, maar blijvende aandacht is vereist.
- Het terugdringen van risico’s is mogelijk door geringe inspanningen.
De Michaëlshoeve heeft op een drietal onderwerpen “matig risico” gescoord.
De IGZ sluit met dit rapport het gefaseerd toezicht voor Michaëlshoeve, locatie de Floriaan, af en vertrouwt
er op dat uitgezette acties doorgevoerd worden en leiden tot verdere verbetering van de kwaliteit van de
ondersteuning aan de cliënten.
Op voorstel van de RvB a.i. besluit de RvT unaniem tot voorbereiding van surseance van betaling. Formeel
wordt het herstelplan als beëindigd beschouwd.
De RvB a.i. van Stichting Zonnehuizen heeft op maandag 28 november 2011 de IGZ, de
zorgkantoren/zorgverzekeraars, de Inspectie voor het Onderwijs en het CSZ geïnformeerd dat Stichting
Zonnehuizen surseance van betaling heeft aangevraagd. De directe aanleiding hiervoor is dat er sprake is
van ‘betalingsonmacht’. Er zijn geen reserves meer bij Stichting Zonnehuizen. Gesprekken met
samenwerkingspartners (LSG-Rentray en de heer Winter) zijn afgebroken, omdat er geen overeenstemming
over een aantal zaken kon worden bereikt.
In het contract tussen Achmea/Agis en Stichting Zonnehuizen staat dat de bevoorschotting kan worden
gestopt bij surseance van betaling. Achmea/Agis en de andere zorgkantoren hebben besloten in deze
situatie te blijven bekostigen op korte basis (per twee weken), op basis van de toezegging van de
verantwoordelijken binnen Stichting Zonnehuizen dat de continuïteit van zorg geborgd zou worden.
52

28-11-2011

29-11-2011
30-11-2011

30-11-2011

De RvB a.i. van Stichting
Zonnehuizen overlegt met
de IGZ, de zorgkantoren en
zorgverzekeraars, de
Inspectie van het Onderwijs
en de CSZ.
Stichting Zonnehuizen komt
in surseance van betaling.
Stichting Zonnehuizen
informeert de betrokken
externe partijen, interne
medewerkers, cliëntenraden
en de ondernemingsraad
formeel over de surseance
van betaling.
De staatssecretaris van VWS
schrijft een brief aan de
Tweede Kamer over
Stichting Zonnehuizen.
Daarbij wordt het conceptjaarverslag 2010 van
Stichting Zonnehuizen
openbaar gemaakt.

Na het uitspreken van surseance van betaling is een bewindvoerder aangesteld. De bewindvoerder ziet erop
toe dat de onderneming voldoet aan haar lopende verplichtingen en houdt aldus toezicht op het bestuur,
waardoor er geen overeenkomsten kunnen worden gesloten of betalingen kunnen worden gedaan zonder
haar toestemming en handtekening. Daarnaast moet de onderneming de bewindvoerder ervan overtuigen
dat zij op den duur haar schuldeisers zal kunnen voldoen (bijv. door het uitvoeren van herstelplannen).
De RvB a.i. meldt aan de partijen dat Stichting Zonnehuizen surseance van betaling heeft aangevraagd.
Vervolgens wordt er tijdens dit overleg gesproken over hoe de continuïteit van zorg en onderwijs
gewaarborgd kan worden en welke maatregelen de RvB a.i. van Stichting Zonnehuizen heeft genomen en in
samenspraak met deze partijen zal nemen. Daarnaast wordt er gesproken over welke financiële
middelen/waarborgen daarmee gemoeid zijn.
De surseance van betaling wordt uitgesproken door de Rechtbank Utrecht. Mr. M.J. Cools wordt benoemd
als bewindvoerder. De heer Laurey blijft aan als RvB a.i..
-

In de Kamerbrief geeft de staatssecretaris informatie over de financiële cijfers van Stichting Zonnehuizen
over boekjaar 2010 en voldoet ze aan toezeggingen die ze gedaan heeft tijdens het AO van 23 november
2011. Het concept-jaarverslag van 2010 is als bijlage meegestuurd. De accountant heeft dit conceptjaarverslag nog niet ondertekend, omdat de controlewerkzaamheden nog niet zijn afgerond. De uitkomsten
van deze werkzaamheden kunnen nog tot aanpassing van de cijfers leiden. De jaarrekening laat zien dat er
in 2010 is afgesloten met een verlies van € 18,4 miljoen.
De NZa geeft, naar aanleiding van Kamervragen uit het AO van 23 november 2011, aan dat ze geen
vermoeden heeft dat Stichting Zonnehuizen fraude heeft gepleegd. Stichting Zonnehuizen heeft voor
verschillende onderdelen haar nacalculatieformulier over 2010 ingeleverd. Deze formulieren zijn allemaal
voorzien van een goedkeurende verklaring van een accountant. De NZa heeft ook niet via andere kanalen
signalen gekregen dat er sprake was van onrechtmatigheden. De NZa heeft de staatssecretaris verzekerd
dat Achmea/Agis een terugvalplan heeft opgesteld.
Tot slot meldt de staatssecretaris dat er bij de IGZ gecontroleerd is of er aanwijzingen zijn voor het
53

December
2011
December
2011
01-12-2011

Er is intensief (dagelijks)
contact tussen Achmea/Agis
en de NZa.
De NZa beantwoordt een
brief van de cliëntenraad
van Stichting Zonnehuizen.
In de Tweede Kamer vindt er
een Voortgezet Algemeen
Overleg (VAO) over Stichting
Zonnehuizen plaats.

02-12-2011

Medewerkers van Stichting
Zonnehuizen sturen een
brief aan het ministerie van
VWS.

07-12-2011

De staatssecretaris van VWS
reageert op de brief van
medewerkers van Stichting
Zonnehuizen d.d. 2
december 2011.
Er vindt een procedureel
overleg plaats tussen de
bewindvoerder van Stichting
Zonnehuizen, de betrokken
banken en het WFZ.
De IGZ spreekt met de
cliëntenraad Kind en Jeugd
van Stichting Zonnehuizen.

07-12-2011

07-12-2011

vermeende feit dat ouders van cliënten door Stichting Zonnehuizen geïntimideerd zouden zijn en dat is
gedreigd hen uit de ouderlijke macht te zetten. Ze schrijft dat de IGZ haar verzekerd heeft dat de IGZ
hiervoor geen aanwijzingen heeft.
-

Deze brief ging over de reikwijdte van de zorgplicht in relatie tot zorg op antroposofische basis. De NZa
geeft aan dat de zorgplicht geldt voor geïndiceerde zorg en dat deze zorg niet per se op antroposofische
basis hoeft te zijn.
Er worden meerdere moties ingediend. Eén motie van Kamerlid Leijten wordt aangenomen: deze gaat over
het feit dat de regering de kwaliteit en de continuïteit van zorg van Stichting Zonnehuizen moet garanderen.
Deze motie wordt gestand gedaan in de Kamerbrief waarmee dit onderzoeksrapport aan de Tweede Kamer
wordt aangeboden.
In dit VAO zegt de staatsecretaris van VWS ook toe dat ze een onderzoek zal laten uitvoeren naar de rol van
de IGZ, de NZa en het zorgkantoor bij de financiële problemen van Stichting Zonnehuizen.
De medewerkers van Stichting Zonnehuizen verzoeken de staatssecretaris van VWS en alle politieke partijen
om alle mogelijkheden en middelen in te zetten om de continuïteit van zorg en werkgelegenheid van alle
locaties van Stichting Zonnehuizen te behouden. De medewerkers maken zich zorgen over de toekomst van
de cliënten van Stichting Zonnehuizen, de werkgelegenheid en het voortbestaan van de antroposofische
zorg.
Ze stuurt een brief waarin ze aangeeft dat ze de onrust voor cliënten en personeel heel vervelend vindt. Er
wordt ingegaan op de inzet van het ministerie van VWS t.a.v. de continuïteit van zorg, t.a.v. goed bestuur in
de zorg en het feit dat er een onderzoek gedaan zal worden naar het proces rondom de financiële situatie
bij Stichting Zonnehuizen. In de brief worden geen extra garanties geboden voor het personeel.
-

De cliëntenraad Kind en Jeugd wil dat Stichting Zonnehuizen gaat fuseren met LSG-Rentray. De IGZ legt uit
dat de keuzes m.b.t. de overname een zaak van de bewindvoerder is en niet van de IGZ.

54

08-12-2011

De IGZ spreekt met de
cliëntenraad Volwassenen
(CRV), met de
ondernemingsraad en met
de directeur Volwassenen en
de directeur Kind en Jeugd
van Stichting Zonnehuizen.

08-12-2011

Het bidbook wordt
voorbereid.

12-12-2011

De IGZ voert telefonisch
overleg met de heer
Terlouw, directeur van
KansPlus.

Medio
december
2011

Verschillende partijen
hebben interesse in de
gehele Stichting
Zonnehuizen dan wel delen
daarvan en maken dat
kenbaar bij de

De CRV wil dat Stichting Zonnehuizen Volwassenen apart en zelfstandig verdergaat. De IGZ legt uit dat de
keuzes m.b.t. de overname een zaak van de bewindvoerder is en niet van de IGZ.
Volgens Stichting Zonnehuizen werd de IGZ bij dit gesprek en het gesprek met de cliëntenraad Kind en
Jeugd op 7 december 2012 gevraagd om er bij het ministerie van VWS op aan te dringen om maatregelen te
nemen omdat de risico’s voor de kwaliteit van de zorg onaanvaardbaar groot werden. De IGZ bevestigt dat
dit gevraagd is en heeft hierop geantwoord dat het ministerie van VWS een non-interventiebeleid voert,
maar dat dit signaal mondeling doorgegeven zou worden, hetgeen is gebeurd tijdens de voorbereidingen op
het AO in de Tweede Kamer op 22 december 2011.
Er wordt door Stichting Zonnehuizen en de bewindvoerder een bidbook voorbereid om tot een spoedige
doorstart van Stichting Zonnehuizen te komen. Er wordt voorrang gegeven aan die partijen die voor het
geheel van Stichting Zonnehuizen willen intekenen. In het faillissementsverslag van de curator is te lezen
dat voor dit bidbook geld betaald moest worden: “Omdat de bewindvoerder/curator aan de zorgkantoren
heeft gegarandeerd dat de bevoorschotting op de productie uitsluitend zou worden aangewend voor de
continuering van zorg, heeft de bewindvoerder zich genoodzaakt gezien de geïnteresseerde partijen een
bijdrage te vragen voor de kosten van het samenstellen van het bidbook, nu daarvoor ook vele externe
partijen zijn ingeschakeld, waaronder de bij de stichting werkzame interimmers op de financiële afdeling.
Van geïnteresseerden in een integrale overname is een bijdrage van € 10.000,00 gevraagd en ontvangen.
Van partijen die geïnteresseerd waren in delen van de organisatie tot drie locaties is € 5.000,00 gevraagd en
ontvangen. Van de ruim 40 belangstellende partijen is aan 13 ervan een bidbook toegezonden. De
bewindvoerder is met diverse partijen in overleg getreden.”
De heer Terlouw wil de IGZ laten weten dat cliëntvertegenwoordigers hun zorgen uiten bij KansPlus. De
cliëntvertegenwoordigers zijn zeer tevreden over de medewerkers en de locatiemanagers van Stichting
Zonnehuizen. Zij houden hun hart vast omdat zij zien dat de medewerkers het bijna niet meer volhouden
om in deze onzekerheid te werken. Ouders voorzien meer incidenten en ziekteverzuim. Zij vinden dat het te
lang duurt voordat er duidelijkheid komt. Nu de ‘surseance van betaling’ is uitgesproken, zijn zij onzeker of
zij als cliënten/cliëntvertegenwoordigers nog iets in te brengen hebben. De heer Terlouw wil met dit
telefoongesprek de zorgen die bij KansPlus binnenkomen onder de aandacht van de IGZ brengen.
-

55

Medio
december
2011

13-12-2011
t/m 21-122011

bewindvoerder en de RvB
a.i..
De heer Winter en LSGRentray komen in gesprek
met de bewindvoerder en
de RvB a.i. over een
doorstartplan.
De centrale cliëntenraad
Volwassenen (CRV) van
Stichting Zonnehuizen
neemt een advocate in de
arm die brieven stuurt aan
de IGZ, de zorgkantoren, de
NZa, het ministerie van VWS
en de Vaste
Kamercommissie van VWS.

-

In deze brieven schrijft de advocate o.a. dat ze door de CRV is gevraagd om hen te ondersteunen, zodat de
cliëntenraad optimaal kan functioneren, als postbus kan fungeren, rekenschap kan geven van de eigen
verantwoordelijkheid als wettelijke vertegenwoordigers van de bewoners VG Volwassenen resp. als CRV en
deze verantwoordelijkheid ook goed uit te oefenen in het kader van de wet medezeggenschap cliënten
zorginstellingen.
In de brieven aan de IGZ, de zorgkantoren en de NZa staan onder andere de vijf kernwaarden die de CRV
heeft geformuleerd voor de VG-zorg aan volwassenen. Daarnaast wordt er een verzoek gedaan voor een
preventief terugvalplan bij de IGZ indien de zorg niet verantwoord voortgezet kan worden en wordt het
verzoek gedaan voor de voortzetting van de antroposofische zorg. De IGZ meldt in een schriftelijke reactie
dat dit een verantwoordelijkheid is van de RvB a.i. en de RvT van Stichting Zonnehuizen. De zorgkantoren
geven aan dat de zorgplicht geen plicht betekent om de antroposofische grondslag te behouden, maar dat
ze zoveel mogelijk rekening zullen houden met de wensen van de cliënt m.b.t. deze grondslag. De NZa
meldt dat ze de antroposofische grondslag niet bewaakt en dat ze het terugvalplan niet aan de CRV
verstrekt i.v.m. bedrijfsgevoelige informatie.
In de brief aan het ministerie van VWS vraagt de advocate aan de staatssecretaris van VWS om ervoor te
zorgen dat de medezeggenschapsorganen worden betrokken bij de besluitvorming rond de continuïteit en
om de IGZ, de NZa en de zorgkantoren tot meer samenwerking aan te sporen. Namens de staatssecretaris
van VWS wordt door middel van een brief geantwoord dat het ministerie geen reden ziet om extra acties te
nemen ten aanzien van de IGZ, de NZa en de zorgkantoren, omdat ze gehoor hebben gegeven aan het
verzoek van het ministerie van VWS om hun verantwoordelijkheid te nemen bij de continuïteit en kwaliteit
van de zorg bij Stichting Zonnehuizen. Daarnaast wordt namens de staatssecretaris geantwoord dat de CRV
het bestuur mag en moet blijven adviseren over het gevoerde beleid en dat ze (de advocate) de IGZ kan
informeren wanneer zij signalen heeft dat de kwaliteit van zorg niet langer voldoet. Daarbij wordt
opgemerkt dat de CRV geen formele bevoegdheden heeft om met het zorgkantoor te praten, maar dat de
zorgkantoren wel aan hebben gegeven rekening te zullen houden met de wensen van de cliënten.
Op 21 december 2011 stuurt de advocate een brief aan de Vaste Kamercommissie van VWS waarbij ze de
56

15-12-2011

16-12-2011

20-12-2011

21-12-2011

22-12-2011

Er vindt een overleg plaats
tussen de bewindvoerder
van Stichting Zonnehuizen,
de betrokken banken en het
WFZ.
De staatssecretaris van VWS
stuurt een stand-van-zakenbrief over Stichting
Zonnehuizen aan de Tweede
Kamer.

De opbrengst van een pand
van Stichting Zonnehuizen
in Nuenen wordt verdeeld.
Het eerste gezamenlijke bod
van LSG-Rentray en de heer
Winter wordt uitgebracht.
In de Tweede Kamer vindt
een Algemeen Overleg (AO)
plaats over Stichting
Zonnehuizen.

verstuurde brieven als bijlage toevoegt en waarin ze de Vaste Kamercommissie van VWS vraagt of ze op hun
parlementaire verantwoordelijkheden kan rekenen.
De bewindvoerder doet het verzoek aan de betrokken banken om de surseanceperiode op te rekken naar
januari 2012, teneinde voldoende tijd te hebben voor het zoeken van partijen die (delen van) Stichting
Zonnehuizen willen overnemen. Om dat te realiseren is een additioneel krediet nodig. De banken zijn bereid
om binnen de bestaande kredietlimieten € 1 miljoen te verstrekken, dit onder de voorwaarde dat
Achmea/Agis de benodigde bijna € 4 miljoen zal verstrekken.
Tijdens een procedurevergadering op 7 december 2011 is de staatssecretaris gevraagd een stand-vanzaken-brief op te stellen. Ze schrijft hierin onder andere het volgende:
• Stichting Zonnehuizen bevindt zich sinds 28 november 2011 in surseance van betaling. De rechtbank
heeft een bewindvoerder aangesteld. De NZa heeft verzekerd dat het zorgkantoor een adequaat
terugvalplan (een plan B) heeft.
• De IGZ ziet intensief toe bij Stichting Zonnehuizen, zodat de kwaliteit van zorg wordt gewaarborgd.
• De formele positie van cliëntenraad en ondernemingsraad is in de huidige situatie (surseance van
betaling) niet anders dan onder normale omstandigheden. De IGZ betrekt de ondernemingsraad en
cliëntenraad bij haar intensieve toezicht. De staatssecretaris schrijft dat de bewindvoerder en in een
latere fase eventueel de curator van Stichting Zonnehuizen de cliëntenraden en de
ondernemingsraad zoveel mogelijk moet betrekken.
• De staatssecretaris heeft bij het zorgkantoor haar zorg geuit over de werkgelegenheid voor het
directe-zorg-personeel. Naar aanleiding daarvan heeft Achmea/Agis aan de staatssecretaris laten
weten dat ze ervan op de hoogte te zijn dat de verantwoordelijke partijen zich er bij het
verbeterplan op richten waar mogelijk de sanering in de overhead vorm te geven en de directe
zorgverlening zoveel mogelijk te sparen.
De betrokken banken en het WFZ bereiken overeenstemming over de verdeling van een opbrengst van €
0,6 miljoen (feitelijke verkoop c.q. levering heeft voor de datum van surseance plaatsgevonden).
-

Dit AO is gepland naar aanleiding van de financiële situatie van Stichting Zonnehuizen en de rapporten van
de IGZ. De vragen van de Kamerleden gaan onder andere over het behoud van continuïteit van zorg en de
salarissen van het personeel. Er is discussie tussen de Kamerleden over de vraag of de overheid de
salarissen voor het einde van het jaar moet voorschieten of dat een deel van het salaris later in de maand
57

22-12-2011

22-12-2011

22-12-2011

27-12-2011

27-12-2011

28-12-2011

In de Tweede Kamer vindt
een Voortgezet Algemeen
Overleg (VAO) plaats over
Stichting Zonnehuizen.
Er vindt een overleg plaats
tussen de bewindvoerder
van Stichting Zonnehuizen,
vertegenwoordigers van de
potentiële
overnamepartijen, de
betrokken banken en het
WFZ.
Er worden afspraken
gemaakt over de
continuering van de
bevoorschotting vanuit de
zorgkantoren tussen
Stichting Zonnehuizen en
Achmea/Agis.
De betrokken banken en het
WFZ geven een schriftelijke
reactie op het voorstel van
de heer Winter en LSGRentray d.d. 22 december
2011.
Het faillissement van
Stichting Zonnehuizen wordt
uitgesproken.
Achmea/Agis stuurt een

januari 2012 betaald kan worden. De staatssecretaris geeft aan dat het niet mogelijk is om als ministerie
een bevoorschotting van de salarissen te doen. Ze geeft aan dat de continuïteit van zorg gewaarborgd blijft,
ook bij faillissement. De staatssecretaris geeft in reactie op een vraag van meerdere Kamerleden aan dat
alle partijen (dus ook medewerkers) de kans hebben om mee te bieden bij de verkoop.
Het Tweede Kamerlid Leijten heeft twee moties ingediend. Beide moties zijn verworpen.

De potentiële overnamepartijen (de heer Winter en LSG-Rentray) zetten hun overnameplannen uiteen en
doen een voorstel c.q. verzoek aan de betrokken banken en het WFZ met betrekking tot de financiering van
de overnameplannen. De reactie van de banken en het WFZ volgt op 27 december 2011.

De bevoorschotting wordt gecontinueerd.
De betrokken banken hebben zich bereid verklaard om binnen de bestaande kredietlimieten nog een
boedelkrediet voor maximaal € 2,5 miljoen te verstrekken ten behoeve van de voorschot-/salarisbetaling
aan het personeel over de maand december 2011.

De banken en het WFZ spreken bereidheid uit om de overnameplannen van de heer Winter en LSG-Rentray
verder te verkennen. Daarvoor hebben zij aanvullende informatie c.q. (financiële) onderbouwing van de
plannen nodig. Tevens stellen de betrokken banken voorwaarden c.q. grenzen aan hun bereidheid tot
financiering van de overnameplannen. Het verzoek tot financiering van de voorliggende overnameplannen
van de heer Winter en LSG-Rentray is voor de betrokken banken en het WFZ niet acceptabel.
Het faillissement wordt officieel bekend gemaakt door de rechtbank Utrecht. Stichting Zonnehuizen is
momenteel niet in staat schuldeisers te betalen en het ziet er niet naar uit dat de schuldeisers na verloop
van tijd wél betaald kunnen worden. LSG-Rentray biedt zich bij de curator aan als overnemende partij.
In deze brief geeft Achmea/Agis aan dat ze na het faillissement het beleid continueert (onderhandenwerk
58

brief aan Stichting
Zonnehuizen.

29-12-2011

30-12-2011

Januari 2012

02-01-2012

03-01-2012

De potentiële
overnamepartijen (de heer
Winter en LSG-Rentray)
geven een schriftelijke
reactie op de reactie van de
banken en het WFZ d.d. 27
december 2011.
De heer Winter vraagt NMa
om goedkeuring voor een
versnelde fusie en krijgt
deze toestemming.

Gezien het feit dat de
zorgactiviteiten van Stichting
Zonnehuizen op 10 januari
2012 worden overgenomen,
heeft de NZa in januari 2012
voor de laatste keer contact
met Achmea/Agis over
Stichting Zonnehuizen.
Er vindt een overleg plaats
tussen de heer Winter, LSGRentray, de betrokken
banken en het WFZ.
De betrokken banken en het
WFZ geven een schriftelijke
reactie op het voorstel van

blijft gefinancierd om continuïteit van zorg waar te borgen). Achmea/Agis heeft tijdens dit proces het begrip
‘continuïteit van zorg’ zodanig geoperationaliseerd dat de circa 800 verblijfscliënten van Stichting
Zonnehuizen er op moesten kunnen rekenen dat hun leefsituatie zou kunnen voortduren. Dat impliceerde
volgens Achmea/Agis dat het zorgvastgoed niet leeg verkoopbaar kon worden gemaakt.
De potentiële overnamepartijen (de heer Winter en LSG-Rentray) geven een nadere toelichting op hun
overnameplannen (waarmee de vragen van de betrokken banken en het WFZ gedeeltelijk beantwoord
worden) en stellen hun voorstel c.q. verzoek tot financiering van de overnameplannen enigszins bij (maar
nog afwijkend van de door de betrokken banken getoonde bereidheid d.d. 27 december 2011).

De heer Winter heeft de NMa meegedeeld dat twee van zijn BV’s een deel van Stichting Zonnehuizen willen
overnemen. De NMa heeft hier toestemming voor gegeven. Op de website van de NMa staat hierover het
volgende: “Op 30 december 2011 heeft de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit
besloten dat er voldoende indicatie is ontstaan van onherstelbare schade waardoor sprake is van
gewichtige redenen in de zin van artikel 40 van de Mededingingswet (waarin is bepaald dat er geen
concentratie mag plaatsvinden binnen vier weken na melding red.). Het verzoek tot ontheffing wordt
derhalve toegewezen.”
Er wordt afgesproken dat Achmea/Agis de NZa op de hoogte houdt als er iets gebeurt met betrekking tot de
zorgplicht van Achmea/Agis.

De potentiële overnamepartijen (de heer Winter en LSG-Rentray) doen een finaal voorstel c.q. verzoek aan
de betrokken banken en het WFZ tot financiering van een overname / doorstart van Stichting Zonnehuizen.

De betrokken banken en het WFZ wijzen het finale overnamevoorstel c.q. verzoek d.d. 2 januari 2012 van de
heer Winter en LSG-Rentray af.

59

06-01-2012

09-01-2012

09-01-2012

de heer Winter en LSGRentray d.d. 2 januari 2012.
Er vindt een overleg plaats
tussen de curator van
Stichting Zonnehuizen, de
heer Winter, LSG-Rentray,
de betrokken banken en het
WFZ.
Er wordt een overeenkomst
ondertekend tot het tijdelijk
gebruik van vastgoed van
Stichting Zonnehuizen door
de heer Winter en LSGRentray.
De IGZ brengt een
inspectiebezoek aan de
failliete Stichting
Zonnehuizen, voert
gesprekken met de
ondernemingsraad, de
centrale cliëntenraad (CRR),
de curator van Stichting
Zonnehuizen en de heer
Laurey (voormalig RvB a.i.).

Het doel van dit overleg is te komen tot afspraken over het tijdelijk gebruik van het vastgoed van Stichting
Zonnehuizen door de potentiële overnamepartijen (de heer Winter en LSG-Rentray), vooruitlopend op meer
duurzame afspraken over het gebruik van het vastgoed.

De curator, de overnamepartijen (de heer Winter en LSG-Rentray) en de hypotheekhouders (de banken en
het Rijk) komen overeen dat de overnamepartijen gedurende de periode 2012 en 2013 het vastgoed van
Stichting Zonnehuizen kunnen gebruiken tegen een vooraf vastgestelde gebruikersvergoeding. In 2012
zullen de overnamepartijen en de hypotheekhouders met elkaar in overleg treden over welke
mogelijkheden er bestaan voor een meer duurzaam gebruik van het vastgoed door de overnamepartijen.
Het inspectiebezoek wordt gebracht aan de hoofdlocatie in Zeist. De inspectie heeft het bezoek gebracht
n.a.v. enkele ernstige meldingen dat de veiligheid en continuïteit van zorg in het geding waren. Het bezoek
is kort van te voren aangekondigd. Tijdens het bezoek heeft de IGZ gesproken met de centrale cliëntenraad,
de ondernemingsraad en de heer Laurey. De bevindingen en conclusies zijn opgenomen in de brief (d.d. 12
januari 2012) waarin de IGZ als maatregel het Verscherpt Toezicht instelt per 10 januari 2012 (persbericht
10 januari, brief gepubliceerd op de website van de IGZ op 18 januari).
De belangrijkste conclusies:
1. Medewerkers hebben zich vanuit hun gevoel van betrokkenheid met en verantwoordelijkheid voor de
cliënten in de afgelopen periode van onzekerheid enorm ingezet om de cliënten zo goed als mogelijk te
begeleiden en te ondersteunen. De inspectie spreekt hiervoor haar grote waardering uit.
2. Sinds het uitspreken van het faillissement op 27 december 2011 is er sprake van een cumulatie van
spanning en onzekerheid onder cliënten en medewerkers. Hierdoor nemen de risico’s met betrekking tot de
continuïteit en kwaliteit van zorg en de veiligheid voor cliënten toe. Bovendien zijn de randvoorwaarden
voor het bieden van verantwoorde zorg zijn niet voldoende op orde.
3. De overname van de stichting Zonnehuizen door de stichting LSG-Rentray en de heer Winter biedt
duidelijkheid met betrekking tot de continuïteit van de organisatie, maar kan ook extra risico’s met zich
meebrengen voor de kwaliteit en de continuïteit van zorg.
Op grond van deze conclusies heeft de IGZ besloten Verscherpt Toezicht in te stellen.
60

10-01-2012

De zorgactiviteiten van
Stichting Zonnehuizen
worden overgenomen.

10-01-2012

De IGZ stelt verscherpt
toezicht in bij Stichting
Zonnehuizen.
Achmea/Agis continueert
het zeer frequente contact
met Stichting Zonnehuizen
tot medio februari.
In de media verschijnt een
bericht over kleed- en
voogdijgelden van cliënten
van Stichting Zonnehuizen.
De staatssecretaris van VWS
beantwoordt drie sets
Kamervragen.

10-01-2012

17-01-2012

18-01-2012

19-01-2012

De IGZ spreekt met de
nieuwe eigenaren en

Dit gebeurt door LSG-Rentray en de heer Winter. Er zijn (onder andere) door LSG-Rentray, de heer Winter
(DeSeizoenen), Stichting Continuering Zonnehuizen Groep, Stichting Zonnehuizen Kind & Jeugd en Stichting
Zonnehuizen Onderwijs op 9 januari 2012 drie documenten getekend voor deze overname:
- een protocol m.b.t. het ontwikkelen en overeenkomen van een vastgoedplan lange termijn;
- een gebruikersovereenkomst bedrijfsruimten eigendom in het faillissement van Stichting
Zonnehuizen; en
- de Activa verkoop overeenkomst in het faillissement van Stichting Zonnehuizen.
De IGZ stelt verscherpt toezicht in, omdat Stichting Zonnehuizen is overgenomen door LSG-Rentray en de
heer Winter. De overname kan extra risico’s met zich meebrengen voor de kwaliteit en continuïteit van
zorg. Het verscherpt toezicht is zes maanden geldig.
Na medio februari wordt de frequentie van het contact langzamerhand genormaliseerd.

De Nieuwsbode Zeist meldt in een nieuwsbericht dat het geld van jonge cliënten, die onder toezicht
stonden en zorg ontvingen bij Stichting Zonnehuizen, is verdwenen.

• Antwoorden Kamervragen van Leijten (SP) over het faillissement van Stichting Zonnehuizen: de vragen
gaan over hoeveel geld Stichting Zonnehuizen verschuldigd is aan de Belastingdienst, zorgverzekeraars
en pensioenfondsen; wat de gevolgen voor medewerkers zijn; of de interim bestuurder nalatig is
geweest; en welke rol de curator tot nu toe heeft gespeeld.
• Antwoorden Kamervragen van Leijten (SP) over het faillissement Stichting Zonnehuizen en de gevolgen
voor werknemers van Stichting Zonnehuizen: de vragen gaan over of het terecht is dat Stichting
Zonnehuizen failliet is gegaan; of schuldeisers aan het geld van bewoners kunnen komen; of er
overnamepartijen zijn; of de continuïteit van zorg behouden wordt; en of het personeel ontlast wordt.
• Antwoorden Kamervragen van Leijten (SP) en Van Gerven (SP) over de overname van Stichting
Zonnehuizen en het ontslag van medewerkers : de vragen gaan over de overnamepartijen; verscherpt
toezicht door de IGZ; het verlies van banen; het behoud van continuïteit van zorg; of het de bedoeling is
om het “verdwenen” geld van de cliënten terug te krijgen; en wat de rol van de banken was.
Er wordt gesproken over eigendomsverhoudingen, transitieproces, risico’s en de waarborging van het
antroposofisch gedachtegoed.
61

23-01-2012

bestuurders.
De staatssecretaris van VWS
stuurt een stand-van-zakenbrief over Stichting
Zonnehuizen aan de Tweede
Kamer.

25-01-2012

De IGZ brengt een bezoek
aan locatie Bronlaak te
Oploo van DeSeizoenen.

30-01-2012

De IGZ heeft een gesprek
met verschillende partijen
i.v.m. het verscherpt
toezicht.
De staatssecretaris van VWS
beantwoordt de vragen die
leden van de Tweede Kamer
hebben gesteld bij het
schriftelijk overleg van 26
januari 2012 over de stand-

01-02-2012

Hierin staat onder andere het volgende:
• Op 27 december 2011 is het faillissement van Stichting Zonnehuizen uitgesproken. Dit is
aangevraagd door de bewindvoerder, omdat het vooruitzicht was dat Stichting Zonnehuizen niet in
staat zou zijn om na verloop van tijd haar schuldeisers te voldoen.
• De IGZ hield vóór het AO van 22 december 2011 intensief toezicht a.g.v. de financiële problemen.
Na het faillissement heeft de IGZ dagelijks contact gehad en de IGZ heeft op 10 januari 2012
verscherpt toezicht ingesteld bij Stichting Zonnehuizen i.v.m. mogelijke extra risico’s voor de
kwaliteit en de continuïteit van zorg door overname.
• De curator zal periodiek een openbaar verslag sturen waarin gaandeweg duidelijk zal worden hoe
de financiële situatie van Stichting Zonnehuizen is en hoe deze zo is gekomen. Op 10 januari 2012
hebben de curator, LSG-Rentray en de heer Winter overeenstemming bereikt over de overname
van activiteiten van Stichting Zonnehuizen. De overnamepartij zal een groot deel van het personeel
dat betrokken is bij het primaire zorgproces in dienst nemen.
• Op 17 januari 2012 was er een bericht dat kleed- en voogdijgelden van cliënten niet meer
beschikbaar waren voor cliënten. De staatssecretaris geeft aan op korte termijn in gesprek te gaan
met cliëntenorganisaties en brancheorganisaties om dit in het vervolg te voorkomen.
Dit bezoek is een follow-up toezichtbezoek in het kader van gefaseerd toezicht. Ze schrijft hierover in haar
rapport: “De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft op 25 januari 2012, als vervolg op het gefaseerd
toezichtbezoek van 26 mei 2011, een bezoek gebracht aan De Seizoenen, locatie Bronlaak te Oploo. Het
bezoek had als doel de voortgang en de resultaten van de implementatie van het plan van aanpak te
toetsen.”
De IGZ maakt het rapport openbaar op 18-07-2012.
De IGZ spreekt met de twee nieuwe Bijzondere Ondernemingsraden, de twee nieuwe Centrale
Cliëntenraden en de bestuurders en directie van de twee nieuwe organisaties (DeSeizoenen en van LSGRentray waarvan de Stichting Zonnehuizen Kind, Jeugd en Onderwijs deel uit maken). De IGZ volgt de
ontwikkelingen aan de hand van tweewekelijkse rapportages over risico’s, maatregelen en acties.
De VVD, PVV, CDA, SP en GroenLinks hebben schriftelijke vragen gesteld n.a.v. de stand-van-zaken-brief
over Stichting Zonnehuizen d.d. 23 januari 2012. De vragen en antwoorden gaan o.a. over de positie van het
personeel van Stichting Zonnehuizen, de manier van onderhandelen bij overname, de uitvoering van het
verscherpt toezicht door de IGZ, de kleed- en voogdijgelden van cliënten, het behoud van continuïteit van
zorg en de waardering van panden van Stichting Zonnehuizen.

62

20-03-2012

11-04-2012

12-04-2012

12-04-2012

23-05-2012

24-05-2012

van-zaken-brief inzake
Stichting Zonnehuizen.
De staatssecretaris van VWS
schrijft een brief aan de
Tweede Kamer over de zaken kleedgelden.
De IGZ heeft een gesprek
met de centrale cliëntenraad
(CCR), de Bijzondere
Ondernemingsraad (BOR) en
de bestuurders van
DeSeizoenen BV.
De IGZ heeft een gesprek
met de centrale cliëntenraad
(CCR), de Bijzondere
Ondernemingsraad (BOR) en
de bestuurder van LSGRentray.
Er vindt een overleg plaats
tussen de heer Winter, LSGRentray, de betrokken
banken en het WFZ.

De IGZ brengt een bezoek
aan de locaties Genneper
Hoeve te Eindhoven en
Elivagar te Roggel van
DeSeizoenen.
De IGZ brengt een bezoek
aan locatie Bronlaak van
DeSeizoenen.

De staatssecretaris geeft aan zich ervoor in te spannen dat cliënten niet nogmaals de dupe worden van
financiële problemen bij een instelling. Daarnaast geeft de staatssecretaris, samen met het ministerie van
VenJ, aan zich eenmalig garant te stellen voor zak- en kleedgelden van de cliënten van Stichting
Zonnehuizen.
De CCR geeft een positief signaal af over de kwaliteit van zorg. Zij vinden wel dat ze nog onvoldoende bij de
doorstart worden betrokken. De BOR heeft vertrouwen in de bestuurders. Met de bestuurders is gesproken
over de kwaliteit van zorg op verschillende locaties, de organisatiestructuur, de personele ontwikkelingen,
medezeggenschap van cliënten en de huisvesting.

Volgens de CCR is er op alle vlakken sprake van vooruitgang. De BOR heeft vertrouwen in de directie en de
bestuurder. Met de bestuurder en de directie is gesproken over kwaliteit van zorg, borging van cliëntgelden
d.m.v. een derdenrekening, de toepassing van vrijheidsbeperking, zorgen over huisvesting op specifieke
locaties en ontwikkelingen in de vastgoedportefeuille.

De overnamepartijen (de heer Winter en LSG-Rentray) geven op hoofdlijnen weer wat hun beeld van de
functionaliteit en kwaliteit van het vastgoed van Stichting Zonnehuizen is en welke onderdelen van de
vastgoedportefeuille zij willen overnemen. Afgesproken is dat dit in de komende maanden verder wordt
uitgewerkt. De banken en het WFZ hebben in aansluiting hierop het initiatief genomen om de gehele
vastgoedportefeuille van Stichting Zonnehuizen door een externe taxateur te laten beoordelen en
waarderen.
Deze bezoeken worden afgelegd in het kader van het verscherpt toezicht.
De IGZ maakt beide rapporten openbaar op 19-07-2012.

De IGZ heeft dit bezoek afgelegd in het kader van het verscherpt toezicht.
De IGZ maakt het rapport openbaar op 19-07-2012.

63

29-05-2012

30-05-2012

13-06-2012

10-07-2012

10-07-2012

De IGZ brengt een bezoek
aan het cluster IB (locatie
Stenia) te Zeist van
Zonnehuizen Kind & Jeugd .
De IGZ brengt een bezoek
aan het cluster OBC (locatie
De Brink) te Zeist van
Zonnehuizen Kind & Jeugd.
De IGZ brengt een
onaangekondigd bezoek aan
de locatie Michaëlshoeve te
Brummen van Zonnehuizen
Kind & Jeugd.
Het verscherpt toezicht voor
DeSeizoenen wordt door de
IGZ opgeheven.
Het verscherpt toezicht voor
Zonnehuizen Kind & Jeugd
wordt door de IGZ deels
verlengd.

18-07-2012

Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 25 januari
2012 aan Bronlaak te Oploo
van DeSeizoenen wordt
openbaar gemaakt.

19-07-2012

Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 24 mei 2012

De IGZ heeft dit bezoek afgelegd in het kader van het verscherpt toezicht.
De IGZ maakt het rapport openbaar op 27-08-2012.

De IGZ heeft dit bezoek afgelegd in het kader van het verscherpt toezicht.
De IGZ maakt het rapport openbaar op 27-08-2012.

De IGZ heeft dit bezoek afgelegd in het kader van het verscherpt toezicht. De IGZ stelt vast dat de RvB ‘in
control’ is, maar dat de huisvesting in deplorabele toestand verkeert.
De IGZ maakt het rapport openbaar op 04-09-2012.

Het verscherpt toezicht ten aanzien van alle kwaliteitsaspecten voor verantwoorde zorg wordt opgeheven.

Het verscherpt toezicht ten aanzien van alle kwaliteitsaspecten voor verantwoorde zorg wordt opgeheven,
met uitzondering van het kwaliteitsaspect ‘veiligheid’, omdat er door de deplorabele staat van (belangrijke
onderdelen van) het vastgoed er sprake is van een hoog risico op onveilige situaties. Zonnehuizen Kind &
Jeugd moet vóór 1 oktober 2012 alle noodzakelijke maatregelen nemen om de huisvesting op alle locaties
te verbeteren. De IGZ meldt dat de kwaliteit van de zorg voor de kinderen goed is.
Het verscherpt toezicht wordt gecontinueerd tot 31 december 2012.
De IGZ meldt begin september 2012, in het kader van dit onderzoek, dat er al verbetermaatregelen zijn
getroffen op het gebied van de brandveiligheid, organisatie van de bedrijfshulpverlening,
ontruimingsoefeningen en het opknappen van het terrein.
Dit rapport heeft betrekking op het follow-up toezichtbezoek dat op 25 januari 2012 is afgelegd in het kader
van gefaseerd toezicht. De IGZ geeft aan dat alle aandacht gegaan is naar het draaiende houden van de
organisaties, waardoor veel randvoorwaardelijke zaken zijn blijven liggen. De IGZ ziet toename van de
risico’s en scoort vijf hoge risico’s, ondermeer vanwege gebrek aan methodisch werken, onveiligheid,
vrijheidsbeperking, personele onderbezetting en te weinig deskundigheid. Het verscherpt toezicht is al
ingesteld. De IGZ complimenteert de medewerkers voor de getoonde inzet en betrokkenheid.
Dit rapport heeft betrekking op het toezichtbezoek van 24 mei 2012 in het kader van het verscherpt
toezicht.
64

19-07-2012

27-08-2012

27-08-2012

04-09-2012

aan Bronlaak te Oploo van
DeSeizoenen wordt
openbaar gemaakt.
De rapporten van de IGZ
over de bezoeken op 23 mei
aan Genneper Hoeve te
Eindhoven en Elivagar te
Roggel van DeSeizoenen
worden openbaar gemaakt.
Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 29 mei 2012
aan het cluster IB (locatie
Stenia) te Zeist van
Zonnehuizen Kind & Jeugd
wordt openbaar gemaakt.
Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 30 mei 2012
aan cluster OBC (locatie De
Brink) te Zeist van
Zonnehuizen Kind & Jeugd
wordt openbaar gemaakt.
Het rapport van de IGZ over
het bezoek op 13 juni 2012
aan de locatie
Michaëlshoeve te Brummen
van Zonnehuizen Kind &
Jeugd wordt openbaar
gemaakt

De IGZ concludeert dat er op de locatie Bronlaak te Oploo nu verantwoorde zorg wordt geboden.

De IGZ concludeert dat op beide locaties nu verantwoorde zorg wordt geboden.

De IGZ stelt vast dat de RvB ‘in control’ is. Wel is een aantal woningen in deplorabele toestand.

De IGZ stelt vast dat de RvB ‘in control’ is. De huisvesting is hier voldoende op orde en veilig. Er is sprake van
een hoog risico vanwege onvoldoende scholing van medewerkers en onduidelijkheid onder personeel over
toekomstige organisatorische ontwikkelingen.

De IGZ stelt vast dat de nieuwe bestuurders ‘in control’ zijn, dat de huisvesting in deplorabele toestand
verkeert en de dat lat hoger moet liggen om vrijheidsbeperking verder terug te dringen.

65