A. van Leeuwenhoeklaan 9
Bilthoven
3721 MA Bilthoven
www.rivm.nl
T 030 274 91 11
F 030 274 29 71
Datum
16 december 2013
Ons kenmerk
225/2013 M&V MvR/pudh

Beoordeling Risicoanalyse aardgasbevingen

Behandeld door
P.A.M. Uijt de Haag, E.S. Kooi
Centrum Veiligheid
T 030 274 3713
paul.uijt.de.haag@rivm.nl

Het Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu (RIVM) heeft op verzoek van het
Staatstoezicht op de Mijnen een beoordeling uitgevoerd van de notitie “Risico
Analyse Aardgasbevingen Groningen”1.
Reikwijdte van de beoordeling
De beoordeling van het RIVM was gericht op de risicomaten die gebruikt zijn en
de vergelijking met andere risicobronnen. Hierbij is beoordeeld of de gebruikte
risicomaten gangbaar zijn en vergelijkbaar zijn met de risicomaten voor andere
risicobronnen. Ook is beoordeeld of de berekening van de risicomaten juist is
uitgevoerd en de analyse begrijpelijk is.
Het RIVM heeft geen inhoudelijke expertise op het gebied van aardbevingen. De
gepresenteerde kansen op aardbevingen en de gevolgen van aardbevingen zijn
daarom als een gegeven aangenomen en niet beoordeeld. Om dezelfde reden zijn
de onderliggende onderzoeksrapporten niet meegenomen in deze beoordeling.
Proces van de beoordeling
Het RIVM heeft een eerdere versie van de notitie becommentarieerd en besproken
met de auteurs. Op basis van het commentaar is een aangepaste versie
uiteindelijk ter beoordeling voorgelegd aan het RIVM.
Resultaten van de beoordeling

Er zijn twee risicomaten gebruikt voor de presentatie van de risico’s van
aardbevingen in Groningen, namelijk het groepsrisico en het Lokaal
Persoonlijk Risico. Dit is in lijn met de standaard risicomaten voor externe
veiligheid, waar het groepsrisico en het plaatsgebonden risico als
risicomaten worden gebruikt. Zowel voor het plaatsgebonden risico als het
Lokaal Persoonlijk risico wordt hetzelfde uitgangspunt gehanteerd, namelijk
een persoon die continu aanwezig is op de meest kwetsbare plaats (binnen
danwel buiten). Dat maakt deze risicomaten vergelijkbaar.

De berekening van de risicomaten is gebaseerd op een overschrijdingskans
voor de maximale grondversnelling (figuur 1). Een belangrijke aanname in
de analyse is dat deze overschrijdingskans voornamelijk kan worden
toegekend aan het gebied rond Huizinge. Indien deze kans verspreid is over
een (aanzienlijk) groter gebied, heeft dit invloed op zowel het berekende
groepsrisico als het berekende Lokaal Persoonlijk Risico.
1

De beoordeelde versie is op 13 december 2013 ontvangen van mevr. dr. A.G. MuntendamBos van het Staatstoezicht op de Mijnen

Pagina 1 van 2









De berekende groepsrisicocurve is gebaseerd op een aantal ‘karakteristieke
bevingen’ (tabel 1) en is weergegeven in figuur 3. Er zijn geen
karakteristieke scenario’s doorgerekend met een maximale grondversnelling
groter dan 0,49g, hoewel deze wel een kans van optreden hebben (figuur
1). Dit heeft tot gevolg, zoals ook in de notitie is opgemerkt, dat de
groepsrisicocurve niet is berekend voor meer dan 118 slachtoffers. Uit figuur
3 mag dus niet geconcludeerd worden dat er geen aardbevingen kunnen
optreden met meer dan 118 slachtoffers.
De gevoeligheidsanalyse van het groepsrisico geeft in tabel 1 een goed
beeld van de gevoeligheid van het aantal slachtoffers voor locaties in de
omgeving van Huizinge en voor de gebruikte kwetsbaarheidsfunctie2.
Het Lokaal Persoonlijk Risico is berekend uit de kans op een aardbeving met
een bepaalde grondversnelling, de kans op het instorten van huizen en de
kans op het overlijden van personen in een instortend huis. In de
berekening is aangenomen dat bij het instorten van een woning de
sterftekans van een individu gelijk is aan 10%3. Het is niet duidelijk waar
deze kans op is gebaseerd en hoe deze zich bijvoorbeeld verhoudt tot de
waarden in de richtlijn PGS-14.
De risico’s van aardbevingen zijn vergeleken met de risico’s van
overstromingen, Schiphol en externe veiligheid van gevaarlijke stoffen. Ook
is een vergelijking uitgevoerd met de oriëntatiewaarde voor inrichtingen met
gevaarlijke stoffen. Omdat de risicomaten vergelijkbaar zijn voor deze
verschillende domeinen, is deze vergelijking mogelijk. De vergelijking is ook
correct uitgevoerd.

Datum
16 december 2013
Ons kenmerk
225/2013 M&V MvR/pudh

Conclusie
De notitie “Risico Analyse Aardgasbevingen Groningen” geeft de risicomaten
groepsrisico en Lokaal Persoonlijk Risico weer voor aardgasbevingen in Groningen
voor de komende drie jaar. Daarnaast worden deze risico’s vergeleken met de
risico’s van andere domeinen. Deze berekening en de vergelijking zijn, op enkele
details na, correct uitgevoerd en geven een goed beeld van de risico’s van
aardbevingen, gegeven de gepresenteerde kansen op aardbevingen en de
gevolgen van aardbevingen.

2

De vertaling van de scenario’s in tabel 1 naar de punten in de groepsrisicocurve is voor de
gevoeligheidsanalyse niet volledig navolgbaar.
3
Deze waarde lijkt niet te zijn gebruikt voor de berekening in paragraaf 3.3, waar in het
scenario 1200 huizen instorten en ’s nachts 106 dodelijk slachtoffers zijn.
4
PGS-1. Methoden voor het bepalen van mogelijke schade. Deel 2A: Effecten van explosie
op personen
http://www.publicatiereeksgevaarlijkestoffen.nl/publicaties/PGS1.html, geraadpleegd op 15
december 2013. In dit document wordt een sterftekans van 20 tot 50% gehanteerd indien
een gebouw instort.
Pagina 2 van 2