Aan

Vaste Commissie VWS, Tweede kamer der Staten Generaal

Van
Datum
Contact
Ons kenmerk
Onderwerp

Zorgverzekeraars Nederland
20 september 2019
Wouter Kniest 06-31048760
FS-19-257
ZN-position paper Rondetafelgesprek Wonen en zorg voor ouderen

Geachte leden van de Vaste Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
Ouderen moeten kunnen vertrouwen op goede zorg. Goede zorg komt het meest tot
zijn recht als ouderen toegang hebben tot geschikte en betaalbare woningen. Samen
met een zinvolle dagbesteding en een stabiele financiële situatie, levert een geschikte
woning een enorme bijdrage aan preventie en de kwaliteit van leven van ouderen.
Zorgverzekeraars en zorgkantoren zien dat geschikte woonvoorzieningen voor ouderen
een groeiend probleem zijn. Dit heeft direct invloed heeft op de kwaliteit en
doelmatigheid van de zorgverlening.
Geschikte en betaalbare woningen voor ouderen vergroten de mogelijkheden om langer
thuis te kunnen blijven wonen. Een geschikte woning is daarmee een randvoorwaarde
om zo lang mogelijk veilig en zelfredzaam te kunnen blijven wonen in de eigen
woonomgeving, ook als de zorgvraag toeneemt. Met het oog op personeelstekorten en
de stijgende zorgkosten is het cruciaal dat gemeenten en woningcorporaties tijdig
bouwen aan een breed en gevarieerd aanbod van woningen voor ouderen. Maar net zo
belangrijk is dat ouderen ook zelf tijdig nadenken over hun toekomstige woonbehoeftes.
1. Afstemming noodzakelijk over wonen en zorg voor ouderen in de regio
Zorgverzekeraars hebben geen invloed op de beschikbaarheid van voldoende woningen
voor ouderen. Deze verantwoordelijkheid ligt bij gemeenten, woningcorporaties en
vastgoedontwikkelaars. Toch agenderen zorgverzekeraars het thema ‘wonen en zorg’
steeds nadrukkelijker in gesprekken met zorgaanbieders en gemeenten. Met name
omdat doelmatige inzet van zorgprofessionals en investeringen in eHealth in sterke
mate afhankelijk zijn van geschikte woningen voor (kwetsbare) ouderen. Zonder
afstemming over wonen en zorg lopen we het risico dat we zorggeld verkeerd inzetten
en dat ouderen sneller dan nodig een beroep moeten doen op verpleeghuiszorg.
• Zorgverzekeraars vinden het noodzakelijk dat patiëntenorganisaties,
zorgaanbieders en zorgverzekeraars actief worden betrokken bij de lokale
woonopgaves1 van gemeenten en woningcorporaties. Zo kunnen we de
meerjarige woningbehoefte en de zorgvraag in een regio op elkaar afstemmen.
Afgestemde plannen in de regio dragen bij aan het tegengaan van versnippering van

1

Programma Langer Thuis, actielijn 3, VWS juni 2018
pagina 1 van 2

allerlei kleinschalige woonvormen waarop zorgverleners en de zorginfrastructuur in
de wijk niet zijn berekend.
2. Meerjarige en voorspelbare agenda voor de wonen en zorg
Verreweg de meeste ouderen wonen thuis. Daar ligt dan ook de grootste woonopgave.
Maar vanwege de demografische ontwikkelingen neemt ook de autonome vraag naar
intramurale verpleeghuisplekken toe. Investeringen in zowel geschikte woningen als
intramurale verpleeghuisplekken vragen om een meerjarige en voorspelbare agenda
voor wonen en zorg. Als we in de zorg plannen blijven maken voor de dag van morgen,
dan lopen we het risico dat er teveel of ongeschikte woningen worden gebouwd die leeg
komt te staan dan wel dat de gewenste capaciteit niet op het juiste moment beschikbaar
is. Ook de lokale woonopgave die gemeenten en woningcorporaties maken, zijn
afhankelijk van duidelijk, meerjarig ouderenzorgbeleid.
• Om de beschikbaarheid en doelmatigheid van publieke als private investeringen in
woonvoorzieningen voor ouderen zeker te stellen, is het van belang dat de overheid
een meerjarige en voorspelbare agenda maakt voor wonen en zorg.
3. Stimuleer levensloopbestendig wonen
Naast de verantwoordelijkheid van de woningsector om zich voor te bereiden op het feit
dat in 2030 ongeveer 25% van de huiseigenaren/huurders ouder is dan 65 jaar, kunnen
ouderen ook zelf actie ondernemen. De huidige zorg en ondersteuning richt zich vaak op
de actuele situatie van ouderen. Maar in toenemende mate staan ouderen samen met
hun naasten en hun zorgverleners ook stil bij hun toekomstige zorgbehoefte. Een
belangrijk onderdeel van dat gesprek is de vraag wat de toekomstige woonbehoefte.
Hoe lang is de huidige woning nog geschikt of geschikt te maken? En is er een sociaal
netwerk aanwezig? Het is belangrijk dat mensen op tijd beslissingen (kunnen) nemen die
zorgen dat hun woning levensloopbestendig is. Bijvoorbeeld door de woning aan te
passen of te verhuizen naar een andere woning. Ook eventuele financiële drempels
moeten hierin worden meegenomen.
• Zorgverzekeraars willen dat overheid (nationaal en lokaal) zich actief inzet voor
levensloopbestendig wonen voor ouderen. Het is belangrijk dat ouderen worden
gestimuleerd om vroegtijdig na te denken en maatregelen te nemen zodat zij
levensloopbestendig wonen.
• De overheid kan ook verkennen welke maatregelen nodig zijn om nieuwe
woningen levensloopbestendig te bouwen. Bijvoorbeeld door aanpassingen in het
bouwbesluit. Maar ook planologisch, zodat er woonvormen komen in de wijk die
sociale netwerken van ouderen stimuleren.
Met vriendelijke groet,
Zorgverzekeraars Nederland

Mevrouw P.H. van Holst-Wormser
Algemeen directeur
pagina 2 van 2