Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 VII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor
het jaar 2021

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Ontvangen 15 september 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
Geraamde uitgaven en ontvangsten

3

A.

Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

4

B.

Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

5

1.

Leeswijzer

5

2.
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

Beleidsagenda
Beleidsprioriteiten
Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Strategische evaluatieagenda
Overzicht van risicoregelingen

8
8
27
32
32
36

3.
3.1
3.2
3.3
3.4

39
39
56
58

3.7
3.8
3.9

Beleidsartikelen
Artikel 1. Openbaar bestuur en democratie
Artikel 2. Nationale Veiligheid
Artikel 3. Woningmarkt
Artikel 4. Energietransitie gebouwde omgeving en
bouwkwaliteit
Artikel 5. Ruimtelijke ordening en omgevingswet
Artikel 6. Overheidsdienstverlening en
informatiesamenleving
Artikel 7. Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid
Artikel 9. Uitvoering Rijksvastgoedbeleid
Artikel 10. Groningen versterken en perspectief

89
103
114
119

4.
4.1
4.2
4.3

Niet-beleidsartikelen
Artikel 11. Centraal apparaat
Artikel 12. Algemeen
Artikel 13. Nog onverdeeld

125
125
127
129

5.
5.1
5.2
5.3
5.4
5.5
5.6
5.7
5.8

Begroting agentschappen
Rijksdienst voor identiteitsgegevens (RvIG)
Logius
P-Direkt
Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR)
FMHaaglanden (FMH)
Shared Service Centrum ICT (SSC-ICT)
Rijksvastgoedbedrijf (RVB)
Dienst van de Huurcommissie (DHC)

130
130
137
145
153
159
165
172
182

6.

Bijlagen
Bijlage 1: Zelfstandige Bestuursorganen en
Rechtspersonen met een Wettelijke Taak
Bijlage 2: Verdiepingsbijlage
Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Bijlage 4: Subsidieoverzicht
Bijlage 5: Evaluatie- en overig onderzoek
Bijlage 6: Specifieke uitkeringen
Bijlage 7: Overzicht rijksuitgaven compensatiepakket
Zeeland

188

3.5
3.6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

68
80

189
190
211
244
247
250
256

2

GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Geraamde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en de niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.). Totaal
€ 6.642.953.000
1. Openbaar bestuur en democratie

66,2

2. Nationale Veiligheid

316,8

3. Woningmarkt

4828,4

4. Energietransitie gebouwde omgeving
en bouwkwaliteit

437,3

5. Ruimtelijke ordening en omgevingswet

98,8

6. Overheidsdienstverlening en
informatiesamenleving

170,3

7. Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid

34,3

9. Uitvoering Rijksvastgoedbeleid

141,8

10. Groningen versterken en perspectief

114,3

11. Apparaat kerndepartement

422,1

12. Algemeen

12,7

13. Nog onverdeeld

0,0

0

1.000

2.000

3.000

4.000

5.000

6.000

Figuur 2 Geraamde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en de niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.).
Totaal € 666.431.000.
1. Openbaar bestuur en democratie

24,8

2. Nationale Veiligheid

14,7

3. Woningmarkt

406,4

4. Energietransitie gebouwde omgeving
en bouwkwaliteit

0,1

5. Ruimtelijke ordening en omgevingswet

3,8

6. Overheidsdienstverlening en
informatiesamenleving

1,0

7. Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid

0,1

9. Uitvoering Rijksvastgoedbeleid

121,6

10. Groningen versterken en perspectief

75,0

11. Apparaat kerndepartement

19,0

12. Algemeen

0,0

13. Nog onverdeeld

0,0

0

100

200

300

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

400

500

3

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaten voor
het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijks­
begroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is
opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaten opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
Wetsartikel 2
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en de lasten, het
saldo van de baten en de lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van
de in de staat opgenomen baten-lastenagentschappen voor het
onderhavige jaar vastgesteld en worden de verplichtingen, ontvangsten en
uitgaven van verplichtingen-kasagentschappen voor het onderhavige jaar
vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen worden
toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie van
toelichting en wel in de paragraaf inzake de agentschappen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

4

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
1. Leeswijzer
Algemeen
Voor u ligt de begroting 2021 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII).
Groeiparagraaf
– De begroting 2021 bouwt voort op de ontwikkeling van de begroting
2020. In deze begroting is een eerste uitwerking opgenomen van de
strategische evaluatieagenda, in samenwerking met de rijksbrede
operatie Inzicht in Kwaliteit. Doel hiervan is een verbeterd inzicht te
verkrijgen in de doeltreffendheid en doelmatigheid van het gevoerde
beleid.
– Nieuw in de begroting 2021 is beleidsartikel 10, waarin de inzet van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) met
betrekking tot de versterking van Groningen wordt toegelicht.
– Nieuw is ook het overzicht rijksuitgaven compensatiepakket Zeeland in
bijlage 7, waarin de inzet van het kabinet met betrekking tot het compen­
satiepakket Zeeland wordt toegelicht.
Beleidsagenda
De beleidsagenda geeft een overzicht van de hoofdlijnen van het beleid.
De beleidsagenda wordt afgesloten met de volgende vier overzichten:
– Overzichtstabel met de belangrijkste beleidsmatige mutaties
– Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
– Strategische evaluatieagenda
– Overzicht van Risicoregelingen
In de beleidsagenda zijn de tabellen ‘Garanties‘ en ‘Achterborgstel­
lingen‘ opgenomen. Het betreft de Rijkshypotheekgaranties en de achter­
borgstellingen voor het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en
het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW).
Beleidsartikelen
In de beleidsartikelen staan de beleids- en de financiële informatie over de
voorgenomen uitgaven. De begroting van het Ministerie van BZK bevat
negen artikelen:
– artikel 1 Openbaar bestuur en democratie
– artikel 2 Nationale veiligheid
– artikel 3 Woningmarkt
– artikel 4 Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit
– artikel 5 Ruimtelijke ordening en omgevingswet
– artikel 6 Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving
– artikel 7 Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid
– artikel 9 Uitvoering Rijksvastgoedbeleid
– artikel 10 Groningen versterken en perspectief
Een beleidsartikel is opgebouwd uit de volgende elementen:
A. Algemene doelstelling
B. Rol en verantwoordelijkheid
C. Beleidswijzigingen
D. Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit
E. Toelichting op de instrumenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

5

Budgetflexibiliteit
De peildatum van de gepresenteerde budgetflexibiliteit (op basis van
juridische verplichtingen) is 1 januari 2021.
Niet-beleidsartikelen
De begroting van BZK bevat drie niet-beleidsartikelen:
– artikel 11 Centraal apparaat
– artikel 12 Algemeen
– artikel 13 Nog onverdeeld
Begroting agentschappen
De begroting van BZK kent de volgende acht baten-lastenagentschappen:
– Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG)
– Logius
– P-Direkt
– Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR)
– FMHaaglanden (FMH)
– Shared Service Centrum ICT (SSC-ICT)
– Rijksvastgoedbedrijf (RVB)
– Dienst van de Huurcommissie (DHC)
Bijlagen
De begroting van BZK bevat zeven bijlagen:
1. Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke
Taak
2. Verdiepingsbijlage
3. Moties en toezeggingen
4. Subsidieoverzicht
5. Evaluatie- en overig onderzoek
6. Specifieke uitkeringen
7. Overzicht rijksuitgaven compensatiepakket Zeeland
Het uitgangspunt is om in de verdiepingsbijlage de beleidsmatige en
technische mutaties toe te lichten die groter zijn dan of gelijk zijn aan de
ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften 2020 (RBV 2020)
is opgenomen, de zogenaamde staffel, te weten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

6

Tabel 1 Ondergrens (staffel) op basis van de Rijksbegrotingsvoorschriften 2020
Artikel

Beleidsmatige mutaties (ondergrens in €)

Technische mutaties (ondergrens in €)

1. Openbaar bestuur en democratie

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

2. Nationale Veiligheid

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

3. Woningmarkt

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 5 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 20 mln.
Ontvangsten: 10 mln.

4. Energietransitie gebouwde omgeving en
bouwkwaliteit

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

5. Ruimtelijke ordening en omgevingswet

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

6. Overheidsdienstverlening en
informatiesamenleving

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

7. Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

9. Uitvoering Rijksvastgoedbeleid

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 4 mln.

10. Groningen versterken en perspectief

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 4. mln.

11. Centraal apparaat

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

12. Algemeen

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

13. Nog onverdeeld

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

7

2. Beleidsagenda
2.1 Beleidsprioriteiten
Inleiding
2021 is een bijzonder begrotingsjaar: het staat voor een groot deel in het
teken van de gevolgen van het coronavirus. De Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft verschillende maatregelen
genomen om deze gevolgen zo goed mogelijk op te vangen, met oog voor
mens, economie en milieu. Ook in 2021 spelen deze maatregelen een rol in
de begroting.
De coronacrisis laat eens te meer het belang zien van een sterke democratie,
een slagvaardige overheid, een prettige en veilige woonomgeving en een
goed functionerende digitale overheid. In 2021 werken we daarom volop
verder aan deze onderwerpen.
In 2021 vinden ook verkiezingen plaats. Dit is niet alleen bijzonder voor
het Ministerie van BZK vanwege de verantwoordelijkheid voor de verkie­
zingen zelf, maar ook omdat het betekent dat dit de laatste begroting is van
het huidige kabinet.
2.1.1 Sterke en levendige democratie
In een land waar 17 mln. inwoners op een relatief klein oppervlakte wonen,
werken, recreëren en samenleven, kunnen we niet zonder betrouwbaar,
eigentijds en goed functionerend democratisch bestuur. Grote maatschap­
pelijke opgaven zoals de energietransitie, hebben draagvlak en betrok­
kenheid van inwoners nodig. We versterken en vernieuwen onze
democratie zodat elke stem gehoord wordt, zodat mensen vertrouwen
hebben in hun bestuur en zodat inwoners met goede ideeën de ruimte
blijven houden voor eigen initiatief. Tegelijk zorgen we ervoor dat onze
democratie en het openbaar bestuur veilig, integer en weerbaar zijn.
Verkiezingen en participatie voor een sterke verbinding tussen inwoners en
overheid
In 2021 vindt de verkiezing voor de Tweede Kamer plaats. Samen met
gemeenten en de Kiesraad zetten we ons in voor goed georganiseerde
verkiezingen waarbij we extra aandacht hebben voor de mogelijke gevolgen
van corona.
We versterken de verbinding tussen inwoners en hun overheid, tussen
kiezers en gekozenen. Niet alleen met betrouwbare verkiezingen, maar ook
door te bevorderen dat inwoners meedoen en door democratisch
burgerschap vorm te geven. Daarnaast zorgen we voor een goede
toerusting en ondersteuning van politieke ambtsdragers, zowel door een
goede positionering in beleid en kaders als door het bieden van opleidings­
programma’s.
Lokale democratie versterken
Gemeenteraden zijn de vertegenwoordigers van de belangen van hun
inwoners in de gemeente. Inwoners denken en doen daarnaast ook recht­
streeks mee, bijvoorbeeld door ideeën aan te dragen of zelf initiatief te
nemen. Met het samenwerkingsprogramma Democratie in Actie onder­
steunen we decentrale overheden bij het versterken van de lokale
democratie en het betrekken van inwoners. Met de Quick Scan Lokale
Democratie helpen we in 2021 gemeenten, samen met inwoners, in kaart te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

8

brengen hoe zij hun lokale democratie kunnen versterken en dit uit te
werken in een concrete verbeteragenda (Kamerstukken II 2018/19, 35000VII,
nr. 100). Daarnaast ondersteunen we het groeiende aantal gemeenten dat
met het uitdaagrecht werkt en verankeren we dit recht in de Gemeentewet.
De wet versterking participatie op decentraal niveau beoogt ook de
inspraakverordening uit te breiden naar een participatieverordening, zodat
inwoners ook kunnen participeren bij de voorbereiding, uitvoering en
evaluatie van beleid. Daarnaast zullen de ingezette wetswijzigingen ter
versterking van decentrale rekenkamers en gemeenschappelijke regelingen
in 2021 tot uitvoering komen.
Quick Scan Lokale Democratie
Hoe gaat het met de democratie in jouw gemeente? En hoe kan het
(nog) beter? De Quick Scan Lokale Democratie geeft een beeld, een
momentopname, van hoe het staat met de lokale democratie in een
gemeente. Het is een digitale vragenlijst die de gemeenteraad, het
college van burgemeester en wethouders, de ambtelijke organisatie
en de inwoners invullen. De vragen gaan bijvoorbeeld over
participatie en bewonersinitiatieven. Inhoudelijke experts begeleiden
en onder­steunen de gemeenten voorafgaand en na de scan. De
scan levert een beeld op dat als uitgangspunt kan dienen voor
maatregelen binnen de gemeente en om in gesprek met de
inwoners de lokale democratie te versterken.
Samen met decentrale overheden ontwikkelen we digitale participatiemid­
delen. Door de coronamaatregelen blijkt de toepassing daarvan relevanter
dan ooit. In 2021 stimuleren we dat digitale participatie in steeds meer
gemeenten wordt ingezet. Ook met de opgave van de energietransitie
helpen we gemeenten bij besluitvorming en participatie. In het Groningse
aardbevingsgebied, waar de democratie extra onder druk staat als gevolg
van de aardbevingsproblematiek, ondersteunen we gemeenten onder
andere met het betrekken van inwoners bij plannen voor de toekomst van
de regio.
De coronamaatregelen maken eens te meer duidelijk dat de burgemeester
een cruciale rol heeft in het openbaar bestuur. We werken de Agenda
Burgemeester (Kamerstukken II 2019/20, 35300VII, nr. 108) uit in concrete
acties, om daarmee de rol en positie van de burgemeester te bestendigen.
Wijziging kiesstelsel
Het kabinet is voornemens het kiesstelsel te wijzigen. Straks kan de kiezer
een stem uitbrengen op een partij, en zo stemmen op de hele kandidaten­
lijst, of op één kandidaat van die partij. Kandidaten die kunnen rekenen op
de steun van de kiezers worden dan sneller gekozen op basis van de
voorkeursstemmen die ze krijgen. De planning is om een wetsvoorstel
waarin de Kieswet wordt gewijzigd in het najaar in consultatie te brengen.
Politieke partijen
Met een voorstel tot wijziging van de Wet financiering politieke partijen
(Wfpp) beogen we de onafhankelijke positie van politieke partijen verder te
versterken. Dit voorstel bevat onder andere maatregelen om de transpa­
rantie over de geldstromen van politieke partijen te vergroten en het risico
van onwenselijke buitenlandse beïnvloeding van onze democratie te
beperken. Ook wordt met dit voorstel de motie-Jetten c.s. (Kamerstukken II,
2019-2020, 35300, nr. 19) uitgevoerd; als gevolg van deze motie krijgen de
landelijke politieke partijen extra subsidie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

9

Ook het voorstel voor de Wet op de politieke partijen beoogt de onafhan­
kelijke positie van politieke partijen verder te verstevigen. Dit wetsvoorstel
zal onder andere regels bevatten over de transparantie van digitale politieke
campagnes en de financiering van decentrale partijen.
Jongeren
We willen jongeren meer betrekken bij de politiek. Wat begon onder de
noemer Jongerenparlement, zetten we nu in overleg met jongeren en
jongerenorganisaties om in een vorm van jongereninspraak, die aansluit bij
de wensen die jongeren hebben. Begin 2021 moet de nieuwe vorm van
jongereninspraak actief zijn.
Democratisch Burgerschap
We bevorderen democratisch burgerschap, zodat meer mensen kennis
hebben van en betrokken zijn bij onze democratie. Hiervoor subsidiëren we
een aantal initiatieven uit de samenleving. Daarbij ligt de nadruk op
jongeren. ProDemos, het 'Huis voor democratie en rechtsstaat', krijgt
subsidie voor het in het Regeerakkoord opgenomen voornemen om alle
scholieren tijdens hun schooltijd het parlement te laten bezoeken. Deze
bezoeken dragen bij aan het overbrengen van het belang van democratie.
Leerlingen leren over de werking van de democratie en versterken hun
burgerschapsvaardigheden en –kennis. In 2021 wordt de in 2020 gestarte
dialoog slavernijverleden, over het slavernijverleden en de doorwerking
daarvan in de hedendaagse samenleving, afgerond. Deze dialoog richt zich
op een bredere erkenning en inbedding van dit gedeelde verleden.
Samenwerken aan één slagvaardige overheid
We stellen decentrale overheden in staat goed in te spelen op maatschap­
pelijke opgaven, passend bij hun eigen bestuur, cultuur en regio. Vraag­
stukken die daarbij spelen zijn onder andere passende bestuurlijke schaal,
regionale samenwerking en goede interbestuurlijke en financiële verhou­
dingen. In gevallen waarin een actieve inzet van de kant van de Rijks­
overheid onmisbaar is, nemen we deel in een aantal gebiedsgerichte
interbestuurlijke partnerschappen. Over de financiële en sociaalecono­
mische gevolgen van de corona-aanpak voor de medeoverheden blijven
het kabinet en de medeoverheden met elkaar in gesprek. De hoogte en
omvang van de reële compensatie vraagt een politiek bestuurlijke
afweging, waarbij het uitgangspunt is dat de medeoverheden er als gevolg
van de corona-aanpak niet slechter voor komen te staan dan daarvoor.
In vervolg op de Kamerbrief over de Toekomst van het openbaar bestuur
(Kamerstukken II 2019/20, 35300VII, nr. 7) is in 2020 met een grote groep
bestuurders van medeoverheden gesproken over de toekomst van het
openbaar bestuur. Nieuwe bestuurlijke concepten werken we nader uit en
passen we waar mogelijk toe. Voorbeelden daarvan zijn federatiege­
meenten, herijking van regionale samenwerkingsverbanden en mogelijk­
heden van taakdifferentiatie. Daarnaast worden de herindelingen die per
1 januari 2019 inwerking zijn getreden geëvalueerd. Op basis daarvan bezien
we of aanpassingen in wet- en regelgeving wenselijk zijn.
Met medeoverheden, hun maatschappelijke partners en andere ministeries
continueren we in 2021 de meerjarige samenwerking, gericht op de
integrale ontwikkeling van een aantal gebieden en regio’s. Het gaat in dit
kader – naast onze bijzondere betrokkenheid bij Groningen, Rotterdam-Zuid
en Zeeland – allereerst om onze grensoverschrijdende inzet in zeven grens­
regio’s (en een enkele andere regio waar sprake is van bevolkingsdaling).
Hiernaast gaat het om onze inzet in de zes woondealregio’s. Bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

10

vormgeving van onze inzet maken we met name gebruik van de instru­
menten regiodeals (inclusief de inzet van midden uit de regio-envelop),
woondeals en – waar het gaat om beleidsinnovatie in het kader van de
programma’s (Europese) agenda stad – City Deals en Europese partner­
schappen.
We blijven ook in 2021 met gemeenten samenwerken in het sociaal domein.
Hiervoor werken we aan randvoorwaarden, zoals de uitvoerbaarheid van
het takenpakket met voldoende beleidsvrijheid voor gemeenten, het
versterken van de uitvoeringskracht van gemeenten en een betere borging
van gegevensuitwisseling.
In het Interbestuurlijk Programma (IBP) werken we samen met gemeenten,
provincies en waterschappen aan urgente maatschappelijke vraagstukken.
In het laatste jaar van het IBP staan de leerervaringen en resultaten van deze
samenwerking centraal. Dat gaat bijvoorbeeld over hoe we optimaal
samenwerken aan het behoud van de leefbaarheid in de stad en op het
platteland. Ook in 2021 ondersteunen we met een financiële bijdrage de
regionale en lokale praktijk van samenwerking aan maatschappelijke
opgaven.
Volop werken aan de weerbaarheid van democratie en bestuur
Weerbaar bestuur
Politieke ambtsdragers hebben vaak te maken met bedreiging en
intimidatie. Dat is onaanvaardbaar. Druk of dwang van buitenaf mag de
democratische besluitvorming nooit verstoren. Voor de weerbaarheid van
ons bestuur zorgen we voor een goede rechtspositie van onze politieke
ambtsdragers. Daarnaast zorgen we voor goede ondersteuning en
waarborgen voor een veilige werk- en leefomgeving, zowel voor henzelf als
voor hun gezinnen. Met een adviesteam vanuit het Rijk en de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten (VNG) ondersteunen we gemeenten in hun
aanpak van maatschappelijke onrust. Via de beroepsverenigingen
faciliteren we ook maatwerkondersteuning, bijvoorbeeld door (online)
kennisdeling en (digitale) voorlichting, trainingen en bijeenkomsten. Zo
investeren we in de bewustwording en handelingsperspectieven bij
intimidatie en bedreiging, onder andere aan de hand van de leidraad veilig
bestuur1.
Door het actualiseren van wet- en regelgeving, met handreikingen en met
de modelgedragscode integriteit bevorderen we de bestuurlijke integriteit
van politieke ambtsdagers. Met de eerste tranche wetsvoorstellen ter
bevordering van de bestuurlijke integriteit stellen we onder andere een
Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) voor bestuurders verplicht. Ook worden
bepalingen inzake belangenverstrengeling (stemonthouding, onvere­
nigbare betrekkingen en verboden handelingen) verduidelijkt en
bepalingen met betrekking tot het opleggen en opheffen van geheim­
houding worden verbeterd. Tevens verstevigen we de rol van de
commissaris van de Koning bij ernstige integriteitsschendingen. Inmiddels
is ook een tweede tranche aan wetgeving rondom integriteit in voorbe­
reiding. Het streven is om beide wetsvoorstellen in werking te laten treden
voor de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022. De inrichting van
het Adviescollege rechtspositie politieke ambtsdragers krijgt in 2021
prioriteit.
1

https://www.politiekeambtsdragers.nl/ambt-in-praktijk/integriteit--veiligheid/leidraad-veiligbestuur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

11

In 2021 continueren en actualiseren we het interdepartementale
programma voor de gebiedsgerichte aanpak van leefbaarheid en veiligheid
(Kamerstukken II 2019/20, 30995, nr. 97 en Kamerstukken II 2019/20, 30995,
nr. 98). Met het bestuurlijk instrumentarium voor de aanpak van woono­
verlast en ondermijnende criminaliteit blijven we in 2021 gemeenten onder­
steunen. Dit geldt tevens voor selectieve woningtoewijzing in kwetsbare
buurten en wijken waar de leefbaarheid en veiligheid onder druk staan.
Daarnaast geven we in 2021 een vervolg aan de uitvoering van de interbe­
stuurlijke actie-agenda vakantieparken.
Desinformatie
Sociale mediaplatforms bieden goede mogelijkheden om actief deel te
nemen aan politieke en maatschappelijke discussies. Tegelijk kan desinfor­
matie zich via het internet gemakkelijker verspreiden. Zulke misleidende
informatie kan een gevaar vormen voor de politieke en economische
stabiliteit of onze nationale veiligheid. Ook bij de Tweede Kamerverkiezing
in 2021 kan de verspreiding van desinformatie een negatieve impact
hebben. Bijvoorbeeld als misleidende informatie wordt verspreid over de
manier, of het tijdstip van stemmen. In 2021 gaan we daarom volop door
met onze inzet tegen desinformatie. Samen met andere betrokken partijen
zoals maatschappelijke organisaties, media en politieke partijen proberen
we te voorkomen dat desinformatie impact heeft, verstevigen we onze
informatiepositie en reageren we als het nodig is. Daarnaast blijven we
kijken in hoeverre sociale mediabedrijven hierbij voldoende verantwoorde­
lijkheid nemen en bekijken we of nieuwe regels voor deze bedrijven nodig
zijn. Desinformatie is niet aan nationale grenzen gebonden. We passen onze
acties dan ook voortdurend aan de Europese en internationale ontwikke­
lingen aan.
Het bestrijden van discriminatie
Discriminatie is een diepgeworteld probleem en het bestrijden ervan vereist
de inzet van ons allemaal. Dat kan het kabinet niet alleen. Daarom stimuleert
het kabinet de bewustwording en het wederzijds begrip, wordt de meldings­
bereidheid vergroot, wordt gewerkt aan en met een kwalitatief hoogstaand
stelsel van organisaties, wordt bewezen discriminatie bestraft. Ook zet het
kabinet in op zelf het goede voorbeeld geven, naast de specifieke
maatregelen die gericht zijn op onder andere arbeidsmarktdiscriminatie of
discriminatie op de woningmarkt (Kamerstukken II 2019/20, 30950, nr. 185).
Bescherming van de democratie en grondrechten tegen dreigingen
De Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD) doet onderzoek naar
organisaties, personen en andere landen die een (mogelijk) gevaar vormen
voor de Nederlandse democratische rechtsorde. De Geïntegreerde
Aanwijzing Inlichtingen en Veiligheid (Stcrt. 2018, 68088) is leidend voor
de taakuitvoering, aansturing en verantwoording. De dreiging voor de
nationale veiligheid kenmerkt zich door een onveranderd blijvend jihadis­
tisch-terroristisch dreigingsbeeld, het aanhouden van spionage en
heimelijke (politieke) beïnvloeding door statelijke actoren en een
wereldwijde opleving van rechts-extremisme. De verschillende dreigingen
zijn met elkaar verweven, versterken elkaar en zijn onderhevig aan veran­
derende geopolitieke verhoudingen. De onderzoeken van de AIVD dragen
bij aan het handelingsperspectief van zowel publieke als private organi­
saties om in hun taakuitvoering nationale veiligheidsbelangen te
behartigen, het functioneren van de democratische rechtsorde te
waarborgen of economisch verdienvermogen in stand te houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

12

Jihadistische-terrorisme, radicalisering en extremisme
Het jihadistisch-terroristisch dreigingsbeeld wordt nog steeds gekenmerkt
door een dreiging van aanslagen in het Westen die uitgaat van zowel
mondiaal opererende jihadistische organisaties als van lokale netwerken en
individuen. Ondanks de vermindering van de dreiging tegen het Westen,
die met name blijkt uit de sterke afname van het aantal aanslagen in Europa,
is deze nog steeds aanzienlijk. De aanhouding van diverse personen die
ervan verdacht worden betrokken te zijn bij handelingen met een jihadis­
tisch-terroristisch oogmerk, laat zien dat de geweldsdreiging die van
Nederlandse jihadisten uit kan gaan nog steeds reëel is.
De AIVD doet onderzoek naar verschillende vormen van extremisme.
Extremisme is het actief nastreven en/of ondersteunen van ingrijpende
veranderingen in de samenleving die een gevaar kunnen opleveren voor
(het voortbestaan van) de democratische rechtsorde, eventueel met het
gebruik van ondemocratische methodes (van gewelddadige of niet-geweld­
dadige aard). De onderzoeken richten zich met name op salafistische
aanjagers, links- en rechtsextremisten en anti-overheidsextremisten. De
AIVD tracht zicht te krijgen op hun (vaak heimelijke) activiteiten die door
de nagestreefde doelen en gebruikte middelen een bedreiging op korte of
langere termijn kunnen vormen voor de democratische rechtsorde.
Spionage, cyberdreiging en ongewenste buitenlandse inmenging
Naast digitale en klassieke spionage voeren statelijke actoren heimelijke en
ongewenste activiteiten uit met als doel invloed uit te oefenen op onze
politiek en economie. Zo kan er sprake zijn van heimelijke politieke
beïnvloeding, beïnvloeding en intimidatie van geëmigreerde (ex-)landge­
noten (diaspora), sabotage en misbruik van de Nederlandse ICT-infra­
structuur. Potentiële digitale verstoring en sabotage van vitale en essentiële
infrastructuur worden gezien als één van de grootste cyberdreigingen voor
Nederland. De AIVD zet zich in om de weerbaarheid van Nederland en
Nederlandse bedrijven op het gebied van spionage en ongewenste buiten­
landse inmenging te vergroten.
2.1.2 Duurzaam, betaalbaar, prettig en veilig wonen voor iedereen
Iedereen wil goed kunnen wonen en een woning is meer dan een dak boven
het hoofd. Je woning is de plaats waar je leeft, ervaringen deelt en je veilig
voelt. De corona-uitbraak leert ons hoe belangrijk het is om een eigen plek
te hebben waar je prettig en veilig kan wonen. Gelukkig zijn Nederlanders
veelal (zeer) tevreden met hun woning (87%)2. Maar vanzelfsprekend is dat
niet. Het woningtekort zorgt dat veel mensen geen geschikte en betaalbare
woning kunnen vinden.
Betaalbaar wonen in de huursector
Voor huurders met een laag inkomen is betaalbaarheid vanwege de
economische gevolgen van corona extra van belang. Daarom hebben we
verhuurders meer mogelijkheden gegeven om mensen te helpen via
maatwerk, tijdelijke huurkortingen, of uitstel van huurverhoging. Door de
WOZ-waarde, die afgelopen jaren sterk is gestegen, minder bepalend te
laten zijn voor de hoogte van de huur willen we zorgen dat woningen
betaalbaar blijven. Daarnaast richten we de toewijzing van sociale huurwo­
ningen meer op betaalbaarheid door bij de inkomensgrenzen ook te kijken
naar huishoudenssamenstelling.

2

https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2019/20/monitor-brede-welvaart-sdg-s-2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

13

Voor huurders met een laag inkomen en een hoge huur, nemen we een
gerichte maatregel om de huurprijs voor deze huurders sneller in
verhouding te krijgen tot het inkomen. Op het moment dat de huurder
voldoet aan de gestelde voorwaarde, kan de huurverlaging worden
afgedwongen. Met het oog op deze opgelegde verzwaring van de opgave
van corporaties en gezien de uitkomsten van het onderzoek naar opgaven
en middelen in de corporatiesector (Kamerstukken II 2019/20, 35431, nr. M),
wordt tegelijk met deze maatregel het tarief van de verhuurderheffing
verlaagd met € 138 mln. per jaar.
Om te zorgen dat iedereen prettig kan wonen ligt er een grote bouwopgave
De opgave om meer woningen te bouwen is groot. Het woningtekort is met
4,3% historisch hoog en voor 2030 moet er op elke 7 tot 8 huizen in
Nederland één huis bijkomen3. Vanwege de groeiende bevolking moet de
bouwproductie de komende jaren fors stijgen om het woningtekort naar
een niveau van 2% in 2035 terug te brengen. Het zal voor 2021 een uitdaging
zijn om de woningbouwproductie zo hoog mogelijk te houden. De gezamen­
lijke ambitie uit de woonagenda van 75.000 woningen per jaar is in 2018 en
2019 gerealiseerd, maar de productie zal in 2021 lager uitvallen. Dat komt
met name door vertraging in de vergunningverlening vanwege de stikstofen coronacrises en PFAS problematiek. Het kabinet heeft in mei een eerste
pakket met maatregelen genomen voor 2020, gevolgd door een tweede
pakket aan maatregelen in augustus om de bouwproductie met alle
betrokken partijen zoveel mogelijk op peil te houden en om de verduur­
zaming van woningen niet in gevaar te brengen.
Om de woningbouwopgave aan te pakken bouwen we voort op een brede
aanpak
In de afgelopen jaren hebben we een solide basis gelegd om op voort te
bouwen. Via de woondeals werken we gebiedsgericht en intensief samen
met medeoverheden en hun maatschappelijke partners in de regio’s waar
het woningtekort het meest urgent is. Binnen elke woondeal hebben we
aandacht voor integrale gebiedsontwikkeling, het vernieuwen en revitali­
seren van wijken en de bereikbaarheid van gebieden als onderdeel van de
verstedelijkingsstrategie. Door de zes woondealregio’s zijn in totaal twaalf
binnen- en buitenstedelijke herstructurerings- en uitleggebieden benoemd,
waar grootschalige goed bereikbare woongebieden kunnen worden gerea­
liseerd. Met de betreffende medeoverheden en partners verkennen we in
2021 de realisatiemogelijkheden. Daarnaast zijn er door de woondealregio’s
twaalf grootschalige stedelijke vernieuwingsgebieden benoemd met
relatief omvangrijke problemen op het gebied van leefbaarheid en
veiligheid. Met deze gebieden werken we in 2021 aan een integrale aanpak
in het kader van het interbestuurlijk programma leefbaarheid en veiligheid.
In de Nationale Woonagenda hebben we de landelijke aanpak met
betrokken stakeholders vormgegeven en ook steeds steviger richting
gegeven aan de bouwopgave. Om de aanpak van het woningtekort te
versnellen zien we er met provincies op toe dat er regionaal voor minimaal
130% van de woningbehoefte plancapaciteit beschikbaar is en dat die
plannen versneld gerealiseerd worden. Bovendien moeten deze plannen
ook aansluiten bij de behoefte van verschillende groepen woningzoe­
kenden.

3

ABF Primos 2020/Staat van de woningmarkt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

14

Op gebiedsontwikkeling en woningbouw een sterkere regierol van het Rijk
Met de maatregelen om door te bouwen tijdens de coronacrisis versterken
we de regierol van het Rijk op gebiedsontwikkeling en woningbouw en
wordt deze verder uitgebouwd. Zo zet het kabinet in op het versnellen van
de besluitvorming over grootschalige woningbouwlocaties. Ook wordt om
de stikstofproblematiek aan te pakken tot 2030 € 100 mln. per jaar
beschikbaar gesteld. We verkennen de noodzaak tot en mogelijkheden voor
actief grondbeleid door het Rijk inclusief de inrichting van een mogelijk
Rijksontwikkelbedrijf en uitbreiding van het instrumentarium voor doorzet­
tingsmacht, waarbij we concrete doelstellingen voor plancapaciteit,
woningbouwproductie en bouwen voor doelgroepen met regio’s afspreken.
Via flexpools komt er extra capaciteit en deskundigheid om de procedures
voor gebiedsontwikkeling en woningbouw te versnellen.
Tevens haalt het kabinet in het kader van de Investeringsagenda investe­
ringen naar voren om de economie te ondersteunen en de bouw op gang
te houden. De komende jaren halen de Ministeries van BZK en Infrastructuur
en Waterstaat (IenW) investeringen ter waarde van circa € 1,5 mld. naar
voren. Voorbeelden op BZK-terrein hiervan zijn de versnelling van de
woningbouwimpuls en verduurzaming van Rijksvastgoed. Deze versnel­
lingen dragen bovendien bij aan beleidsdoelen voor de lange termijn, zoals
duurzaamheid en bereikbaarheid.
We ondersteunen de bouw van betaalbare woningen voor starters en
mensen met een middeninkomen in regio’s waar de schaarste het grootst
is. De projecten die in de eerste tranche van de woningbouwimpuls zijn
toegekend worden door gemeenten verder ontwikkeld. Daarbij is ook
speciale aandacht voor kwetsbare groepen, zoals daklozen en arbeidsmi­
granten. Met de maatregelen om door te bouwen intensiveren we de
woningbouwimpuls zodat versneld woningen kunnen worden gerealiseerd
(waaronder ook woningen voor ouderen en kwetsbare groepen). In 2021 is
€ 150 mln. extra beschikbaar voor gemeenten om meer betaalbare
woningen sneller tot stand te brengen. Ook wordt de transformatiefaciliteit
verder aangevuld en ook ingezet om commercieel vastgoed naar woningen
om te zetten.
De coronacrisis kan zorgen voor verdere onzekerheid en vraaguitval,
waardoor nieuwbouwprojecten kunnen uitvallen of vertraging kunnen
oplopen. Het kabinet zal de komende maanden een doorbouwgarantie
verder uitwerken, waarbij ook de financiële risico’s en budgettaire impact in
kaart worden gebracht. Zo kan snel besluitvorming plaatsvinden over
eventuele inzet van dit instrument indien de woningbouw markant sterker
dan voorzien dreigt terug te vallen.
Daarnaast hebben corporaties verminderingen in de verhuurderheffing
aangevraagd voor de bouw van 115.000 nieuwe sociale huurwoningen in
de komende jaren. We verlengen de termijnen van bestaande heffingsver­
minderingen, om vertraging als gevolg van de coronacrisis op te vangen.
Om de bouw van middenhuurwoningen door corporaties te stimuleren,
wordt de marktverkenning drie jaar buiten werking gesteld.
We verduurzamen de gebouwde omgeving om ook op lange termijn prettig
te blijven wonen
Het kabinet heeft met een groot aantal partijen een ambitieus klimaatak­
koord gesloten, om het klimaat te beschermen, zodat we ook op de lange
termijn prettig kunnen blijven wonen. Daarmee zetten we een belangrijke
stap om in alle gebouwen richting 2050 over te gaan van aardgas naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

15

duurzame warmtebronnen. Een enorme transitie. Om dit succesvol te doen,
is het essentieel dat iedereen meegenomen wordt in de aard en omvang
van de opgave. De veranderingen vragen om actieve betrokkenheid en
bijdragen van iedereen. Draagvlak is cruciaal. Bewoners en gebouweige­
naren moeten bereid zijn om over te stappen van aardgas naar andere
warmtealternatieven. Voor bewoners en gebouweigenaren is het belangrijk
dat de transitie betaalbaar en behapbaar is, dat de gevolgen en de
waarborgen die zij hebben duidelijk zijn.
Dat doen we in de wijk, dicht bij mensen
Om mensen mee te nemen in de transitie is het wijkgerichte spoor een
belangrijk onderdeel van de aanpak. Met het Programma Aardgasvrije
Wijken doen we kennis en ervaring op met de wijkgerichte aanpak. Het
hoofddoel is om te leren op welke wijze de aanpak kan worden ingericht en
opgeschaald. Dat doen we met proeftuinen en een kennis- en leerpro­
gramma. Inmiddels zijn 27 proeftuinen gestart. In 2020 en 2021 volgen
een tweede en derde tranche. We hebben de ambitie om de circa 50.000
woningen en andere gebouwen in de proeftuinen ook daadwerkelijk
aardgasvrij (ready) te maken. De bijdragen vanuit het Rijk zijn bestemd voor
het afdekken van de onrendabele top in de proeftuinen zodat bewoners
een betaalbaar aanbod kunnen krijgen. De middelen zijn vooral voor isolatie
en andere CO2-reducerende maatregelen. Centraal staat dat we bewoners
goed betrekken en zoveel mogelijk synergie bereiken met andere opgaven
in de wijk.
Monitoring en evaluatie zijn hierbij van groot belang. In de eerste helft van
2020 is het plan voor de monitoring en evaluatie in uitvoering genomen. In
het plan worden zowel de leervragen, de beleidstheorie als de gekozen
monitoringssystematiek uiteengezet en wordt de samenhang beschreven.
Naast een kwalitatieve en kwantitatieve analyse, vindt een wetenschappe­
lijke analyse plaats door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).
Resultaten van de monitoring maken we via een dashboard inzichtelijk en
via de jaarlijkse voortgangsrapportages die we aan de Tweede Kamer
sturen. In 2022 voeren we een onafhankelijke evaluatie uit. De opzet van
de evaluatie sturen we in 2021 naar de Tweede Kamer.
Maar ook individuele gebouweigenaren kunnen bijdragen aan de transitie
Naast de wijkgerichte aanpak is er een individueel spoor, waarin een
groeiend aantal gebouweigenaren zelf of samen met anderen investeert in
verduurzaming, bijvoorbeeld om te besparen op de energierekening of om
zich alvast voor te bereiden op verwarming zonder aardgas. Dit individuele
spoor ondersteunen we met financierings­ en ontzorgingsarrangementen
en subsidie. De inzet is om een breed palet aan aantrekkelijke, toegankelijke
en verantwoorde financieringsmogelijkheden te realiseren, zodat iedereen
een vorm kan vinden die in de eigen situatie past. Er is een warmtefonds en
de drempels voor het verhogen van de hypotheek voor verduurzaming
worden verlaagd.
De huursector ondersteunen we met regelingen gericht op aansluiting van
huurwoningen op warmtenetten en op kostenreductie en opschaling door
innovatie (de Renovatieversneller). Daarnaast geven we samen met partijen
uit de utiliteitsector richting aan de verduurzaming via streefdoelen, route­
kaarten en eindnormen. Dit moet ertoe leiden dat op termijn alle gebouwen
een lager energieverbruik hebben en van duurzame energie worden
voorzien: via warmtenetten, via all-electric oplossingen, of via hybride
vormen met duurzaam gas.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

16

Tenslotte heeft het kabinet extra maatregelen genomen om aan het
Urgenda-vonnis te voldoen (Kamerstukken II 2019/20, 32813, nr. 496). Het
klimaatakkoord en de maatregelen voor Urgenda geven mensen en
bedrijven handelingsperspectief om zelf mee te doen aan de energietran­
sitie.
De ruimtelijke keuzes die nodig zijn maken we in de NOVI
Ruimtelijke keuzes beïnvloeden hoe prettig we in Nederland kunnen leven.
Ruimte in Nederland is schaars en onze ambities zijn groot. Naast ruimte
voor wonen is ruimte nodig voor onder andere economische activiteiten,
infrastructuur, verduurzaming, landbouw, voor recreatie en natuur. De
groeiende bevolking maakt deze keuzes nog belangrijker. In regio’s met
bevolkingsdaling zijn andere keuzes nodig. Deze regionale opgaven vragen
om meer regie en richting vanuit het Rijk.
Met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) nemen we als Rijk het voortouw
in de ruimtelijke ontwikkeling en geven we weer hoe we alle ambities in
de leefomgeving kunnen inrichten. In 2021 starten we met de uitvoering van
de NOVI. Daarvoor bouwen we de bestaande gebiedsagenda’s uit tot
bredere Omgevingsagenda’s voor alle landsdelen in samenwerking met
medeoverheden. We blijven de NOVI en de omgevingsagenda’s aanpassen.
De monitor die het PBL in samenwerking met andere onderzoeksinstituten
iedere twee jaar uitbrengt zal daarbij helpen. Het eerste concept van de
monitor komt in 2020 beschikbaar.
De Omgevingswet gaat helpen om de opgaven in de omgeving aan te
pakken
De Omgevingswet zorgt in combinatie met de NOVI voor een samenhan­
gende benadering van de leefomgeving. De Omgevingswet helpt
overheden om opgaven in de leefomgeving voortvarend op te pakken. Deze
wet biedt mensen en bedrijven een gebruikersvriendelijk loket om vergun­
ningen aan te vragen, meldingen te doen en plannen voor de fysieke
leefomgeving te raadplegen. Ook zijn overheden wettelijk verplicht om aan
te geven hoe ze mensen en bedrijven meer betrekken bij de visies en
plannen voor de fysieke leefomgeving. Omdat de inwerkingtreding van de
Omgevingswet is uitgesteld tot 2022, lopen veel activiteiten om het wettelijk
stelsel en het digitaal stelsel Omgevingswet (DSO) te implementeren door
in 2021. We ondersteunen samen met de VNG, de Unie van Waterschappen
(UvW), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en Rijk, de gemeenten, water­
schappen, provincies en andere overheden bij de implementatie en
invoering van de wet. Dat doen we onder meer door handreikingen te
maken en bij aansluiting op het DSO te ondersteunen en (online) trainingen
en spreekuren te geven.
Verschillende opgaven vragen om een gebiedsgerichte aanpak
De gebiedsgerichte aanpak van de woondealregio’s en stedelijke vernieu­
wingsgebieden hanteren we ook in door het Rijk geselecteerde voorlopige
NOVI-gebieden. In die gebieden versterken we de sturing op grote
transities. De opgaven en de daarvoor benodigde transitie verschillen per
regio en vragen om een samenhangende inzet van het Rijk en een gebieds­
gerichte aanpak. We maken plannen van aanpak waarin we in beeld brengen
welke extra impuls of noodzakelijke samenhang we willen toevoegen aan
bestaande trajecten van het rijk en de regio. Het Ministerie van BZK neemt
het voortouw bij het opstellen van de Rijksinzet voor diverse NOVIgebieden. In 2021 organiseren we de eerste nationale NOVI-conferentie om
de aanpak in de NOVI-gebieden, omgevingsagenda’s en nationale
programma’s te bespreken en ervaringen en ideeën uit te wisselen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

17

Daarnaast wordt specifiek geïnvesteerd in Groningen, Rotterdam-Zuid,
Zeeland, de grensregio’s en een enkele andere regio waar sprake is van
bevolkingsdaling.
Agenda Stad
Met Agenda Stad zetten steden en rijksoverheid zich samen met
maatschappelijke partners in voor innovatie, leefbaarheid en
economische groei in Nederlandse en Europese steden. Dit doen we
in Nederland met City Deals voor concrete, stedelijke transitieop­
gaven.
Bijvoorbeeld: een experiment met het plaatsen van elektrische
deelauto’s in nieuwe stadsdelen in de City Deal ‘Elektrische
deelmobi­liteit’. Hierdoor zijn er minder parkeerplaatsen nodig, kan
er meer en goedkoper gebouwd worden en verbetert de
luchtkwaliteit in de stad.
In de City Deal ‘Zicht op ondermijning’ hebben we door
gezamenlijke analyses nieuwe inzichten opgedaan rond
ondermijning, drugs- en vastgoedrisico’s. Met deze inzichten hebben
we onder andere vijf drugsprofielen en zes vastgoedrisicoprofielen
samengesteld. In een dashboard van het Centraal Bureau voor de
Statistiek worden die profielen over heel Nederland, per gemeente
en per wijk weergegeven. Zo kan er gerichter onderzoek naar
ondermijning worden gedaan.
In Groningen moeten mensen prettig en veilig kunnen wonen
Ook in Groningen moeten mensen prettig en veilig kunnen wonen.
Groningers ervaren nog steeds gevoelens van angst, frustratie en
onzekerheid als gevolg van de effecten van de gaswinning. Daarom heeft
het kabinet besloten versneld te stoppen met de gaswinning uit het Gronin­
genveld. De laatste verwachting is dat de winning vanaf 2022 nihil zal zijn
in een gemiddeld jaar. Maar er is nog meer te doen. Voor ons staan de
veiligheid, de veiligheidsbeleving en het creëren van perspectief voor de
inwoners voorop.
Daarvoor worden gebouwen, die volgens heersende normen niet veilig zijn
aardbevingsbestendig gemaakt. De nationaal coördinator Groningen voert
deze versterkingsoperatie uit samen met de Provincie en de betrokken
gemeenten. Naast de versterking werken we samen aan een toekomstper­
spectief voor Groningers. In 2018 is daarvoor het nationaal Programma
Groningen van start gegaan, waarbij de komende tien jaar € 1,15 mld.
ingezet wordt om de economische ontwikkeling, de verduurzaming en de
leefbaarheid van de regio te stimuleren. De regio voert zelf de regie over
de besteding van de middelen.
Grensregio’s hebben veel onbenut potentieel om prettig te leven, werken
en wonen
Aan beide zijden van onze grens met Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen,
Vlaanderen en Wallonië is sprake van veel economische, ruimtelijke en
sociaal-culturele ontwikkelingsmogelijkheden. De grens werkt als barrière
waardoor de mogelijkheden in die regio’s maar ten dele worden benut. De
bevolkingsontwikkeling stagneert daardoor en dit heeft gevolgen voor het
aanbod van voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in deze regio’s.
Samen met onze partners willen we de leefbaarheid en economische
structuur van de grensregio’s en enkele regio’s met bevolkingsdaling
versterken. Dat doen we in een interbestuurlijk programma waarin we

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

18

gebiedsgerichte grensoverschrijdende initiatieven stimuleren, knelpunten
aanpakken en de bestuurlijke samenwerking verbeteren via grensland­
agenda’s en –conferenties.
Investeren in Zeeland
Provincie Zeeland, Gemeente Vlissingen, Waterschap Scheldestromen en
het Rijk hebben op 26 juni 2020 een bestuursakkoord gesloten over de
compensatie voor het feit dat de Marinierskazerne niet naar Vlissingen
verhuist.
Rijk en regio gaan hiermee een langdurige partnerschap aan waarin zij
gezamenlijk uitvoering geven aan de afgesproken maatregelen om de
sociaaleconomische structuur in Zeeland en Vlissingen en het beeld van
het vestigingsklimaat te versterken. Onderdeel van de maatregelen zijn de
Law Delta: een justitiecomplex en een Strategisch kenniscentrum Georganiseerde Ondermijnende Criminaliteit in Vlissingen, de ontwikkeling van het
Delta Kenniscentrum voor water, voedsel en energie met Zeeuwse kennis­
instellingen en twee Nederlandse Universiteiten en het verbeteren van de
verbindingen van Zeeland en Vlissingen met de Randstad, Brabant en
Vlaanderen. Bij het totale pakket aan maatregelen zijn meerdere departe­
menten betrokken. Het totale budget aan Rijkszijde van € 650 mln. in tien
jaar tijd wordt inzichtelijk gemaakt met een extracomptabel overzicht bij
de begroting van BZK.
2.1.3 Een waardegedreven digitale overheid
De coronacrisis wees ons nog eens op het grote belang van een goed
functionerende digitale overheid. Die is, zeker in crisistijd, essentieel om
de maatschappij draaiende te houden. Een digitale overheid waarmee je
veilig en makkelijk zaken kunt doen. Een digitale overheid die inclusief,
betrouwbaar en veilig is.
Een inclusieve digitale samenleving waar iedereen meedoet
Iedereen moet digitaal mee kunnen doen. Door de intelligente lockdown zijn
veel volwassenen en kinderen noodgedwongen thuis komen te zitten. Voor
werk, school en sociaal contact zijn zij grotendeels aangewezen op digitale
hulpmiddelen. Digitalisering biedt zo kansen om toch door te werken en te
leren. Mensen hebben ontdekt dat je op afstand kunt beeldbellen met
familie, vrienden en collega’s en zo toch sociaal contact kunt hebben. De
Raad van Kinderen helpt mee om ouderen te helpen om de kansen te zien
van beeldbellen en digitale spelletjes. Behalve dat er meer kansen zijn
ontdekt in het benutten van digitalisering, is ook gebleken dat een
aanzienlijk deel van de bevolking zonder hulp digitaal vastloopt. Met de actie
#allemaaldigitaal zetten we publiek private samenwerking in om kwetsbare
mensen van een digitaal apparaat te voorzien. Een aanvulling op de aanpak
‘digitale inclusie’ waar wij al werkten aan een inclusieve digitale
samenleving die toegankelijker en begrijpelijker is voor iedereen.
#Allemaaldigitaal
Met de actie #allemaaldigitaal zijn aan kwetsbare mensen tijdens de
coronamaatregelen digitale apparaten beschikbaar gesteld, bijvoor­
beeld een laptop of een mobiele telefoon. Dat was mogelijk dankzij
een publiek-private samenwerking van overheid en bedrijven. Naast
deze actie is voor minder digitaal vaardige mensen, die moeite
hebben met het gebruik van een laptop of tablet, een telefonische
hulplijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

19

(0800-1508) geopend. In 2021 kijken we met partners als Seniorweb,
het Nationaal Ouderenfonds en de Koninklijke Bibliotheek hoe we
deze hulplijn verder kunnen ontwikkelen.

Deze inzet gaat in 2021 onverminderd door. Daarom zorgen we ervoor dat
de dienstverlening van de overheid beter aansluit op de situatie, wensen en
behoeften van mensen. Waar dat nodig is, zorgen wij voor maatwerk en
zorgen we dat mensen die hulp nodig hebben passende ondersteuning
krijgen.
Het contact met de overheid moet voor zo veel mogelijk mensen toegan­
kelijk en begrijpelijk zijn. Overheidswebsites en apps worden verder digitaal
toegankelijk gemaakt. Met de ‘Direct Duidelijk Brigade’ bevorderen we dat
overheidsorganisaties begrijpelijk communiceren. Door regeldruk te
verminderen nemen we ergernissen van mensen weg.
We helpen mensen om beter met technologie om te gaan met een landelijk
dekkend cursusaanbod. Ook geven we uitleg hoe digitale dienstverlening,
apparaten en technologie werken, zodat mensen deze beter begrijpen en
meer vertrouwen. Verder is het belangrijk dat mensen zich bewust zijn van
de kansen en risico’s van digitalisering. Om dit te bereiken zetten we in op
verschillende activiteiten, zodat mensen mee kunnen blijven doen aan de
(digitale) samenleving. Zo gaan we het Informatiepunt Digitale Overheid
verder uitbreiden. Ook experimenteren we met manieren om de onder­
steuning aan het loket en cursussen digitale vaardigheden beter aan te laten
sluiten op het dagelijks leven. Daarmee zorgen we voor hulp die laagdrem­
pelig, persoonlijk en dichtbij is. Dit alles doen we samen met bedrijven en
andere organisaties om elkaars kennis en ervaring te delen en te benutten
vanuit de Alliantie Digitaal Samenleven.
Een veilige digitale overheid
Een veilige informatiesamenleving vereist dat de maatschappij erop kan
vertrouwen dat de dienstverlening van de overheid op een veilige manier
verloopt. Digitale veiligheid is dus een randvoorwaarde voor een kwalitatief
goede informatievoorziening van de overheid, net als echtheid en toegan­
kelijkheid van informatie.
Daarom gaat de overheid verder met het toepassen van informatieveilig­
heidsstandaarden voor overheidswebsites. Daarbij is goed oefenen van
belang: zo leren we vooraf in te spelen en voorbereid te zijn als het mis zou
gaan. Om die reden vindt de Overheidsbrede Cyberoefening elk jaar plaats
in de Europese maand van de cybersecurity, in oktober.
Ook voor de digitale veiligheid is het belangrijk dat iedereen in Nederland
goed mee kan doen met de digitale transitie. Digitaal vaardige burgers
dragen bij aan de digitale veiligheid van henzelf en aan die van anderen.
De overheid gaat mee met nieuwe technologieën zoals big data en
kunstmatige intelligentie. Maar dat doet ze niet zonder rekening te houden
met de van haar verlangde zorgvuldigheid en gebruiksvriendelijkheid en
met oog voor de rechten en waarborgen van burgers. Digitale veiligheid is
een randvoorwaarde voor veilige en betrouwbare overheidsdienstver­
lening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

20

Een toegankelijke en transparante digitale overheid
Een effectieve en verantwoorde inzet van gegevens, algoritmen en
broncodes draagt bij aan het vergroten van de overheidstransparantie,
het onderbouwen van besluitvormingsprocessen, het oplossen van
maatschappelijke problemen en het verbeteren van de dienstverlening door
de overheid.
Bij de coronamaatregelen is gebleken dat de inzet van gegevens (data) voor
het maken van prognoses en het traceren van risico’s cruciaal is voor het
besturen van Nederland. De afgelopen jaren is met NL DIGITAAL: Data
Agenda Overheid4 concreet invulling gegeven aan het verder ontwikkelen
van het databeleid van de overheid. Het gaat daarbij om het verder op orde
krijgen van de data- en informatiehuishouding, het effectief delen van
overheidsdata, bijvoorbeeld in de vorm van ‘open data’ en het verantwoord
werken met gegevens. Dat gebeurt door gebruik te maken van algorit­
mische data-analyses en kunstmatige intelligentie. Op deze terreinen valt er
binnen de overheid nog het nodige te verbeteren. Dit vraagt om continue
verbetering van de centrale data-infrastructuur en toegesneden wet- en
regelgeving. We werken ook aan verdere bewustwording in de samenleving
en binnen de overheid over de kansen die data en algoritmen bieden.
Daarnaast is het nodig deze gegevens en algoritmen op een verantwoorde
manier in te zetten, met bescherming van waarden en rechten zoals privacy.
Wij willen in 2021 de broncodes van de overheid vrijgeven (‘open, tenzij‘)
en zullen het beschikbaar stellen van open source overheidssoftware
stimuleren.
In reactie op het Rekenkamerrapport Grip op Gegevens5 werken we aan
de versterking van het stelsel van basisregistraties. Het kunnen combineren
van gegevens uit (basis)registraties wordt steeds belangrijker om burgers
en ondernemers digitale diensten te kunnen bieden. Dat geldt ook voor
het oppakken van maatschappelijke opgaven zoals bestrijding van onder­
mijning, de energietransitie en de woningbouwopgave. Burgers en
ondernemers kunnen in 2021 onjuiste gegevens in basisregistraties melden
bij een centraal meldpunt. Dat begeleidt en ondersteunt hen bij het (laten)
corrigeren van deze gegevens.
In 2021 geven we burgers meer grip op en regie over de gegevens die de
overheid van hen heeft. Dit leggen we in wetten en regels vast. Hiermee
kunnen burgers de gegevens die de overheid van hen heeft, zoals adres,
leeftijd of inkomen, digitaal delen met organisaties buiten de overheid.
Parallel hieraan werken we aan de evaluatie en opschaling van experi­
menten, waarbij het delen van gegevens wordt beproefd. Deze experi­
menten hebben in 2020 plaatsgevonden. Tenslotte werken we in 2021 aan
het beschikbaar stellen van relevante gegevens uit de Basisregistratie
Personen (BRP) en contactgegevens aan burgers, zodat zij deze onder eigen
regie kunnen delen met organisaties.
De BRP verbeteren we op basis van een meerjarige ontwikkelagenda. In
2021 werken we onder andere aan verbetering van het zicht op verblijf van
arbeidsmigranten en aan keuzemogelijkheid voor een genderneutrale
aanschrijving door de overheid. De Wet BRP wordt aangepast. We voegen

4

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2019/02/28/rapport-nl-digitaal-data-agendaoverheid
5
https://www.rekenkamer.nl/publicaties/rapporten/2019/06/18/grip-op-gegevens-het-stelsel-vanbasisregistraties-voor-burgers-en-bedrijven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

21

een experimenteerartikel toe zodat nieuwe initiatieven sneller beproefd en
doorontwikkeld kunnen worden en de verantwoordelijkheden van de
minister voor de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) worden verankerd.
De Wet open overheid (Woo) is een initiatiefwet, die tot doel heeft om
overheden transparanter te maken en overheidsinformatie actief te
openbaren. In 2019 hebben alle ministeries en hun uitvoeringsorganisaties
het wetsvoorstel getoetst op consequenties voor de uitvoering. Deze
toetsen hebben geleid tot een aantal suggesties om het wetsvoorstel aan te
passen. De initiatiefnemers hebben deze suggesties overgenomen en in juni
2020 een wijziging op hun voorstel ingediend. De verwachting is dat de
parlementaire behandeling van de Woo na de zomer van 2020 zal plaats­
vinden.
Een digitale overheid die publieke waarden en grondrechten borgt
We zorgen voor het waarborgen van publieke waarden en grondrechten in
de informatiesamenleving. Digitale technologie biedt veel kansen voor
een persoonlijkere, adequatere en efficiëntere overheid. In breder opzicht
bieden technologieën kansen om belangrijke uitdagingen aan te gaan, zoals
het tegengaan van klimaatverandering en het indammen van een virus als
corona. Bij de inzet van technologieën moeten publieke waarden en grond­
rechten – zoals non-discriminatie, privacy, menselijke waardigheid en
autonomie – altijd gewaarborgd zijn.
Met name bij de opkomst en inzet van nieuwe technologieën kunnen
publieke waarden en grondrechten onder druk komen te staan. Een
voorbeeld van een snel opkomende technologie is artificiële intelligentie
(AI). Ook deze technologie biedt mooie kansen. Zo draagt AI momenteel bij
aan het voorspellen van het verloop van het coronavirus en kan het worden
ingezet om armoede onder sociale groepen in kaart te brengen. De inzet
hiervan kan echter ook risico’s op het gebied van privacy en non-discrimi­
natie met zich meebrengen als het ongericht wordt ingezet of als er fouten
in de gebruikte data of modellen zitten.
We ontwikkelen beleid om kansen van digitale technologie te benutten en
risico’s voor publieke waarden en grondrechten te benoemen. In 2021
blijven we de maatschappelijke dialoog stimuleren, concrete beleidsinstru­
menten ontwikkelen, onderzoek doen en internationaal agenderen. De
maatschappelijke dialoog heeft tot doel om bewustwording en begrip over
de effecten van technologieën onder burgers te versterken. Dat is voor
burgers cruciaal om voor hun belangen op te komen. We zullen in 2021
burgerdialogen over de effecten van technologieën stimuleren en waar
nodig voorlichtingsmateriaal ontwikkelen.
Omdat overheden en ontwikkelaars vaak moeite hebben met de vertaling
van abstracte kaders naar hun praktijk, werken we aan concrete handvatten.
Een voorbeeld hiervan is een instrument dat risico’s voor mensenrechten in
kaart brengt wanneer overheden experimenteren met nieuwe technolo­
gieën. Ook ontwikkelen we principes voor ontwikkelaars om discriminatie
door kunstmatige intelligentie te voorkomen. Naast het ontwikkelen van
concrete handvatten, blijven we onderzoek doen om zicht te houden op de
effecten van snel opkomende nieuwe technologieën en agenderen we in
internationale netwerken het belang van het borgen van grondrechten.
Tijdens de coronamaatregelen is gebleken dat technologie onmisbaar is om
het maatschappelijke leven in crisestijden voort te zetten. De samenleving
is naar aanleiding van de crisis in rap tempo onomkeerbaar gedigitaliseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

22

Nederlanders gingen van het ene op het andere moment over op digitaal
werken, winkelen en contact zoeken. Deze versnelde en verdergaande
digitalisering zal het toekomstige vertrekpunt zijn. In deze sterk gedigitali­
seerde samenleving moeten publieke waarden en grondrechten centraal
staan.
2.1.4 Versnelling naar een grenzeloos samenwerkende overheid
Maatschappelijke opgaven doorsnijden de departementale en interbestuur­
lijke indeling. Dit vereist een samenwerkende en responsieve overheid met
meer oog voor gedrag en initiatieven vanuit burgers en samenleving. We
zien dat dit meer vraagt van de uitvoering van beleid. De coronamaatre­
gelen hebben meer dan ooit duidelijk gemaakt waar het op aan komt om
problemen in de samenleving aan te pakken: een wendbare uitvoering in
de publieke sector.
Het Ministerie van BZK, als hoeder van de kwaliteit en integriteit van de
overheid als geheel en een goed functionerende Rijksdienst in het bijzonder,
jaagt de ontwikkeling naar een wendbare uitvoering aan. Vanuit onze
beleidsverantwoordelijke en coördinerende rollen voor zowel overheids­
breed als rijksbreed gemaakte afspraken en dossiers helpen wij de overheid
beter te laten samenwerken. Zo werken we als één overheid die maatschap­
pelijke vraagstukken gezamenlijk op de kaart zet en aanpakt.
Dat kan alleen als de overheid een aantrekkelijke werkgever blijft en de
rijksbrede bedrijfsvoering de Rijksoverheid maximaal ondersteunt. De
kwaliteit van dienstverlening staat daarbij voorop en die verbeteren we
continu. De Rijksoverheid heeft ook een voorbeeldrol en draagt zelf bij aan
het aanpakken van maatschappelijke opgaven, onder andere met een
inclusieve organisatie en duurzame oplossingen in vastgoed en inkoop. Zo
dragen we met de rijksbrede bedrijfsvoering bij aan een overheid die
maatschappelijke opgaven gezamenlijk adresseert en aanpakt.
Samenwerken aan goede dienstverlening
Wij helpen met het ontwikkelen van een overheidsbrede visie op dienstver­
lening, het zetten van verdere stappen in de digitale agenda en het
doorlichten van wet- en regelgeving. Ook organiseren we een goede
bestuurlijke samenwerking tussen eigenaar, opdrachtgever en uitvoerings­
organisatie (opdrachtnemer) door het gesprek aan te gaan over gedeelde
problemen en risico’s en gezamenlijk op zoek te gaan naar oplossingen.
Goede voorbeelden zetten we in om te inspireren en samen te leren, zoals
de digitalisering van dienstverlening via de vooraf ingevulde belastingaan­
gifte en de persoonlijke dienstverlening in de sociale zekerheid.
Goed werkgeverschap is essentieel
De coronamaatregelen hebben in 2020 het werken bij de Rijksdienst
veranderd. De lessen die we hieruit kunnen trekken en de veranderingen in
de manier van werken bouwen we in 2021 uit en worden verankerd in het
werken bij het Rijk. Dit betreft onder meer digitale ondersteuning van werk
(e-learning, videoconferencing), verbeterde voorzieningen om op afstand
te werken, maar ook aandacht voor behoud van sociale cohesie om aantrek­
kelijk te blijven als werkgever. Het Rijk werkt daarom aan een nieuwe visie
op de werkomgeving van de toekomst.
Met goede collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) met moderne
arbeidsvoorwaarden is en blijft de overheid een aantrekkelijke werkgever.
Dit is essentieel voor een goed functionerende en toekomstbestendige
publieke sector. Goed werkgeverschap betekent niet alleen aandacht voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

23

maatwerk en keuzevrijheid, maar ook voor het stimuleren van duurzame
inzetbaarheid. Zo zetten werkgever en bonden bij de sector Rijk bijvoorbeeld
in op een betere verdeling van de capaciteit voor het werken in rooster­
diensten.
Uitvoering van het Strategische Personeelsbeleid (SPB) 2025 heeft ook in
2021 prioriteit. Zo wordt het Rijkstraineeprogramma vernieuwd en op basis
van een evaluatie (in 2020) wordt de rijksbrede arbeidsmarktcommunicatie
herijkt in een meerjarenplan voor de periode 2021-2023.
We ondersteunen overheidswerkgevers bij het maken en behouden van
een veilige werkomgeving en bij het tegengaan van agressie en geweld
tegen hun medewerkers. We verstrekken onder andere een financiële
bijdrage aan enkele gemeenten om te experimenteren met wat wel en wat
niet werkt. Ook is er budget voor ambassadeurs die in de eigen regio
(centraal) ontwikkeld beleid uitdragen.
Een goed werkgever is inclusief
De Rijksdienst streeft ernaar een inclusieve organisatie te zijn waar
medewerkers veilig en integer werken. We investeren in een sterk interde­
partementaal netwerk op het vlak van inclusie en diversiteit, waar kennis en
ervaringen worden uitgewisseld en gezamenlijke activiteiten worden
ontplooid. De Rijksdienst biedt passend werk voor mensen met een arbeids­
beperking, zowel binnen de eigen organisatie als ook binnen inkoopop­
drachten bij externe dienstverleners.
Het wetgevingstraject voor de invoering van de EU-klokkenluidersrichtlijn
is in gang gezet. De invoering is voorzien voor eind 2021. Als de evaluatie
van de Wet Huis voor klokkenluiders uit 2020 hiertoe aanleiding geeft,
worden de voorgestelde wetswijzigingen betrokken in het wetgevings­
traject voor de invoering van de EU-klokkenluidersrichtlijn. De verkenning
naar ondersteuningsmaatregelen voor klokkenluiders (juridisch, psychoso­
ciaal en financieel) is inmiddels afgerond. Dit voorstel wordt verder
uitgewerkt in 2021.
Het kabinetsstandpunt over de evaluatie van de Wet normering
topinkomens (WNT) wordt volgens planning eind 2020 vastgesteld. Dit
onderwerp staat in 2021 op de politieke agenda en is met inzet van veel
partijen tot stand gekomen. In 2019 en 2020 hebben we praktijkervaringen
verzameld die de effectiviteit en doelmatigheid van de wet verder kunnen
verhogen.
Maatschappelijk verantwoord omgaan met vastgoed en inkoop
Het kabinet wil Nederland verduurzamen. Daarvoor is een ambitieus
klimaat- en duurzaamheidsbeleid opgesteld met een voorbeeldrol voor de
Rijksoverheid. De Rijksoverheid zet stappen op weg naar een klimaatneu­
trale en circulaire bedrijfsvoering en inkoop in 2030, maar de realisatie van
een aantal tussendoelen ligt niet op schema. Het doel van 20% zero emissie
voertuigen in 2020 wordt bijvoorbeeld niet gerealiseerd. Dit geldt ook voor
terugdringen van het eigen restafval en er is nog weinig inzicht in de stand
van zaken voor de circulaire ambities. Risico is dat door de gevolgen van
corona de benodigde versnelling niet plaatsvindt en er verdere vertraging
optreedt in de uitvoering van de inkoopstrategie van het Rijk. Tegelijkertijd
geldt dat de inkoopkracht van het Rijk (€ 12 mld. op jaarbasis) een belangrijk
en efficiënt instrument kan zijn om de economie toekomstbestendig te
maken, zonder volgende crises over ons af te roepen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

24

Als gevolg van het coronavirus en de stikstofproblematiek zou de
bouwsector krimpen. Het Rijksvastgoedbedrijf helpt de sector door zijn
productie op peil te houden en werkzaamheden in de vastgoedportefeuille
versneld te laten uitvoeren. Door stikstofarm te laten werken en bouwen
wordt de sector geholpen de transitie te maken naar een stikstofarm
bouwproces.
Ook in 2021 zet het Rijksvastgoedbedrijf de koers voort die met het
Regionaal Ontwikkelprogramma is ingezet (Kamerstukken II 2018/19, 31490,
nr. 256). Dit programma is bedoeld om met het rijksvastgoed maatschap­
pelijke meerwaarde te realiseren. Voor rijksgronden ontwikkelen we een
grondstrategie. In samenwerking met Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat en
ProRail onderzoeken we welke gronden kunnen worden ingezet voor het
opwekken van hernieuwbare energie. Daarvoor voert het Rijksvastgoedbe­
drijf gesprekken met onder andere de RES (Regionale Energiestrategie)regio’s en desbetreffende gemeenten.
EnergieRijk Den Haag
Het programma EnergieRijk Den Haag (ERDH) is een uniek
samenwer­kingsverband van het Ministerie van BZK, de gemeente
Den Haag en de provincie Zuid-Holland. Samen werken we aan het
verduurzamen van de belangrijkste dertig
(semi-)overheidsgebouwen in het centrum van Den Haag. De drie
samenwerkende overheden sturen onder andere de ERDH
programmaorganisatie gezamenlijk aan. Ook kijken we regelmatig
‘bij elkaar in de keuken’ om zo van elkaar te leren en ervaringen uit te
wisselen. Zo brengen we oplossingen voor de eigen én de
gezamenlijke opgave verder. ERDH kijkt en werkt over de grenzen
heen door semi-publieke partijen, private partijen en ook het hoger
onderwijs actief te laten meedoen in de alliantie. Zo leren we
waardevolle lessen over de werkwijze voor de energietransitie in de
gebouwde omgeving.
Belangrijke dragers van de verduurzaming van de Rijksoverheid zijn de
routekaarten voor de verduurzaming van rijksvastgoed, transitie naar
klimaatneutrale en circulaire rijksinfraprojecten en de rijksbrede inkoop­
strategie. Dat gebeurt onder meer via de criteria voor Maatschappelijk
Verantwoord Inkopen en leernetwerken. Deze ontwikkelingen geven een
extra stimulans om de invoering van de inkoopstrategie stevig door te
zetten.
ICT, informatievoorziening en informatiebeveiliging binnen de Rijksdienst
Het Ministerie van BZK zet in op het op orde brengen en houden van infor­
matievoorziening (IV) en ICT binnen het Rijk en uitvoeringsorganisaties. Om
informatiebeveiliging en ICT bij het Rijk te versterken worden diverse
maatregelen uitgevoerd. Het belangrijkste is dat informatie en data veilig
en betrouwbaar zijn, dat de ICT robuust en toekomstbestendig is en dat
kennis en kunde op het gebied van IV bij de medewerkers op peil is.
De doelstelling voor 2021 is een volgende stap te zetten in het versterken
van de digitale weerbaarheid bij het Rijk. We zetten in op het verhogen van
de veiligheid door meer rijksoverheidsorganisaties bij het Nationaal
Detectie Netwerk (NDN) aan te sluiten. Daarnaast onderzoeken we in
overleg met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid
(NCTV) en het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) hoe een
doorlopende kwetsbaarhedenscan kan worden ingericht. Naast deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

25

verkenning naar het nut en noodzaak van een extra doorlopende kwets­
baarhedenscan wordt een handreiking voor rijksoverheidsorganisaties
opgesteld.
Om beter grip te krijgen op de rijksbrede IV en ICT zetten we vervolgstappen.
Zo werken we in 2021 aan de invoering van onder meer het besluit CIOstelsel Rijksdienst en het kwaliteitskader voor IV-plannen. Het doel hierbij is
de rollen, taken en verantwoordelijkheden van de betrokken belangheb­
benden binnen het CIO-stelsel Rijksdienst te verhelderen en om de kwaliteit
van de IV en ICT-plannen rijksbreed naar een hoger niveau te tillen.
Het Rijks ICT-Dashboard heeft als doel om transparantie in aantallen
projecten, kostenschatting en projectduur rondom ICT-projecten binnen
het Rijk te verhogen. In 2021 werken we aan het verhogen van de informa­
tiewaarde van het Rijks ICT-Dashboard (onder andere door het toevoegen
van meer actuele informatie) en door informatie toe te voegen over ICTbeheer- en onderhoudsaspecten.
Het doel van het Rijksprogramma Duurzaam Digitale Informatiehuis­
houding (RDDI) is om samenwerking binnen het hele Rijk op het terrein van
informatiehuishouding te verbeteren. Daartoe ontwikkelen we kaders en
voorzieningen voor het archiveren van websites en e-mail.
Coronamaatregelen in incidentele suppletoire begrotingen
De afgelopen maanden zijn voor een belangrijk deel getekend door de
coronacrisis. Het kabinet heeft diverse (nood)maatregelen genomen om
de crisis het hoofd te bieden. Deze paragraaf geeft een overzicht van de
maatregelen die op de begroting van BZK zijn genomen. Een uitgebreid
overzicht is te vinden op https://www.rijksfinancien.nl/corona­visual.
Tabel 2 Budgettaire gevolgen coronamaatregelen in incidentele suppletoire begrotingen (bedragen x € 1.000)
Maatregel

Bedrag 2020

Incidentele suppletoire begroting inzake maatregelen
doorbouwen tijdens de coronacrisis en vergoeding
rouwvervoer (Kamerstukken II 2019/20, 35478, nr. 1)
Incidentele suppletoire begroting inzake corona
maatregelen

170.000

7.999

2021 Bijbehorende brieven
0

Maatregelen doorbouwen tijdens de coronacrisis
(Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. 650)

0 Steun- en herstelpakket

Toelichting
De begroting van het Ministerie van BZK is in 2020 verhoogd met een
bedrag van in totaal € 178 mln. Het betreft ten eerste € 100 mln. woning­
bouwimpulsmiddelen die vanuit de Aanvullende Post overgeheveld zijn
naar de begroting van BZK. De middelen zijn uit 2023 naar voren gehaald,
waarbij € 50 mln. wordt ingezet als stimulans voor huisvesting van
kwetsbare groepen en € 50 mln. voor het versneld realiseren van betaalbare
woningen. Daarnaast is € 20 mln. beschikbaar gesteld voor doorbouwlo­
caties om gemeenten in staat te stellen vertraging in de planfase aan te
pakken en € 50 mln. voor de renovatie en verduurzaming van maatschap­
pelijk vastgoed. Ook wordt er € 8 mln. beschikbaar gesteld voor
compensatie voor lokale culturele voorzieningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

26

2.2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Tabel 3 Opbouw uitgaven (bedragen x € 1.000)
Art.

2020

2021

2022

2023

2024

2025

6.195.972

5.922.560

5.915.655

6.017.429

6.083.204

‒

Mutatie 1e suppletoire begroting 2020

361.636

363.126

172.908

43.512

43.016

76.199

Mutatie incidentele suppletoire begrotingen 2020

199.999

95.550

0

0

0

0

Stand begroting 2020 (inclusief NvW)

Belangrijkste mutaties
1 Digitaal hulpmiddel uitslagvaststelling verkiezingen

1

‒ 2.490

‒ 2.600

750

3.250

1.090

0

2 Achtervangvergoeding nationale hypotheekgarantie

3

33.860

0

0

0

0

0

3 Financieringsfaciliteit Binnenstedelijke Transformatie

3

0

20.000

0

0

0

0

4 Huurtoeslag

3

0

‒ 19.000

‒ 38.000

‒ 38.000

‒ 38.000

‒ 38.000

5 Versnellen en intensiveren woningbouwimpuls

3

0

150.000

‒ 50.000

‒ 50.000

0

0

6 Flexpools

3

0

20.000

0

0

0

0

7 STEP

4

‒ 28.451

9.500

18.951

0

0

0

8 SAK

4

‒ 10.000

10.000

0

0

0

0

9 Regionale Energie Strategieën Klimaatakkoord

4

0

12.500

0

0

0

0

10 Impuls doorbouwen verduurzaming sportverenigingen

4

‒ 10.000

0

0

0

0

0

11 Urgenda middelen RRE MKB

4

3.000

30.000

0

0

0

0

12 Verduurzaming woningen (SEEH)

4

0

15.000

15.000

15.000

0

0

13 MOOI regeling

4

0

4.500

9.000

7.500

9.000

0

14 Kasschuif Omgevingswet

5/11

‒ 10.000

10.000

0

0

0

0

15 Basisregistratie Ondergrond

5

‒ 4.070

0

0

0

0

0

16 Gebiedsontwikkeling Woningbouwlocaties

5

0

5.000

0

0

0

0

17 Investeringsfonds Generieke digitale infrastructuur

6

0

0

55.751

0

0

0

18 Niet-huisvestingskosten

9

‒ 500

‒ 10.200

0

0

0

0

19 Niet-bestede middelen 2019 Groningen

10

11.044

0

0

0

0

0

20 Versterkingsoperatie Groningen

10

39.700

6.334

6.334

6.334

0

0

10.834

683

52.328

51.290

‒ 1.720

6.192.061

6.790.534

6.642.953

6.158.677

6.056.315

6.096.590

6.230.260

Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

Toelichting
1) Digitaal hulpmiddel uitslagvaststelling verkiezingen
Bij de eerste suppletoire begroting 2020 is meerjarig in totaal € 8,5 mln.
beschikbaar gesteld voor investeringen in het digitaal hulpmiddel voor het
berekenen van de verkiezingsuitslag en het betrouwbaar gebruik daarvan.
Middels deze kasschuif worden de beschikbare middelen in het juiste
kasritme gezet.
2) Achtervangvergoeding nationale hypotheekgarantie
De Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) betaalt jaarlijks een
achtervangvergoeding voor de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) aan
het Rijk. De jaarlijkse vergoeding wordt gestort in de daarvoor bestemde
risicovoorziening NHG. De afdracht over het boekjaar 2019 bedraagt
afgerond € 33,9 mln.
3) Financieringsfaciliteit Binnenstedelijke Transformatie
De Financieringsfaciliteit voor Binnenstedelijke Transformatie wordt
geïntensiveerd met € 20 mln. waarmee kortlopende leningen aan ontwik­
kelaars versterkt kunnen worden om voormalige winkels, kantoren, horeca­
gelegenheden en bedrijventerreinen te herontwikkelen naar woningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

27

4) Huurtoeslag
Met een verplichte huurverlaging wordt invulling gegeven aan de motie
Kox. Dit leidt tot inverdieneffecten op de huurtoeslag. Afhankelijk van de
mate van aanspraak op de huurverlaging leidt dit tot een maximum inver­
dieneffect van € 38 mln.
5) Versnellen en intensiveren woningbouwimpuls
De woningbouwimpuls wordt geïntensiveerd met € 50 mln. in 2021 voor
diverse maatregelen gericht op het wegnemen van knelpunten in de
woningbouw in combinatie met wederkerige afspraken over de program­
mering van de woningbouw. Waaronder het stimuleren van woningbouw
voor kwetsbare groepen en ouderen. Daarnaast wordt er € 100 mln. van
de woningbouwimpuls naar voren gehaald om in 2021 te investeren.
6) Flexpools
Er wordt € 20 mln. ingezet in 2021 voor flexpools, waardoor er flexibele inzet
van capaciteit beschikbaar is voor gemeenten voor ondersteuning in de
voorfase van de woningbouw.
7) STEP
De Stimuleringsregeling energieprestatie huursector (STEP) is een regeling
voor het verduurzamen van woningen. De aanvragen konden tot eind 2018
worden ingediend. De subsidies worden twee jaar na verlening vastgesteld
en uitbetaald. De regeling bleek eind 2018 overtekend, waardoor er een
wachtlijst is met aanvragen. Zodra er een aanvraag uitvalt, wordt een
aanvraag van de wachtlijst in behandeling genomen. Dit heeft effect op
het kasritme, want de termijn van twee jaar gaat dan opnieuw in. Daarnaast
speelt ook de corona-uitbraak, waardoor aanvragers verzoeken tot uitstel
hebben ingediend. Het tijdig opnemen van de energie-index in woningen
gaat moeizamer. Daarom hebben aanvragers een half jaar uitstel gekregen.
Middels deze kasschuif wordt het kasbudget in het juiste ritme gezet.
8) SAK
In overleg met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en
RVO.nl is besloten dat de wijkgerichte aanpak aardgasvrij koopwoningen
(SAK) per 1 januari 2021 in de Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE)
regeling wordt opgenomen, zodat het aantal verschillende regelingen
zoveel mogelijk wordt beperkt. De SAK-middelen uit 2020 schuiven middels
een kasschuif door naar 2021.
9) Regionale Energie Strategieën Klimaatakkoord
Vanaf de Aanvullende Post is er € 12,5 mln. overgeheveld naar de begroting
van BZK voor de Regionale Energie Strategieën (RES). Het doel van de RES
is een zorgvuldige ruimtelijke inpassing van hernieuwbare energieop­
wekking, warmte(rest)bronnen en bijbehorende infrastructuur. De RES en
transitievisies warmte zullen worden geborgd in met name de gemeente­
lijke omgevingsvisies en omgevingsplannen, hierop is de Omgevingswet
van toepassing. In een RES-regio werken overheden met maatschappelijke
partners, netbeheerders, het bedrijfsleven en waar mogelijk bewoners,
regionaal gedragen keuzes uit. Dit doen zij voor de opwekking van
duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en
de daarvoor benodigde opslag- en energie-infrastructuur. De € 12,5 mln.
wordt onder meer ingezet voor een expertpool om regio’s vanuit centraal
ontwikkelde kennis en vaardigheden te ondersteunen, het bevorderen van
participatie van bewoners en het onderzoeksprogramma Waterbeheer en
Regionale Energiestrategieën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

28

10) Impuls doorbouwen verduurzaming sportverenigingen
Middels de incidentele suppletoire begroting (Kamerstukken II 2019/20,
35478, nr. 1) is € 50 mln. beschikbaar gekomen als investeringsimpuls voor
verduurzaming van bestaande sportaccommodaties en scholen in het
primair en voortgezet onderwijs. Hiervan wordt € 10 mln. overgeboekt naar
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om een impuls
te geven aan de verduurzaming van sportaccommodaties via de subsidie­
regeling Bouw en Onderhoud Sportaccommodaties.
11) Urgenda middelen RRE MKB
Dit betreft middelen voor de maatregelen die in het kader van de invulling
van het Urgenda-vonnis voor de regeling reductie van energieverbruik
(RRE) beschikbaar worden gesteld voor midden- en kleinbedrijven (mkb's).
Daarnaast wordt er een subsidie verstrekt voor Natuur & Milieu ten behoeve
van het opleidingsprogramma en de bewustwordingscampagne voor
monteurs en doe-het-zelvers voor installatie en onderhoud van hybride
warmtepompen.
12) Verduurzaming woningen (SEEH)
Voor de verduurzaming van woningen stelt het kabinet € 15 mln.
beschikbaar in de jaren 2021 tot en met 2023 om de komende jaren extra
ondersteuning te bieden aan woningeigenaren die hun woning verduur­
zamen. Het budget wordt via de subsidie energiebesparing eigen huis
(SEEH)/Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE) beschikbaar gesteld.
13) MOOI regeling
In het kader van de Integrale Kennis en Innovatieagenda van het Klimaat­
akkoord en van het topsectorenbeleid is de missie vastgesteld en geïnstru­
menteerd om te komen tot een CO2 vrije gebouwde omgeving in 2050. Dit
gebeurt via drie Meerjarig Missiegedreven Innovatieprogramma’s:
Versnelling van Energierenovaties (MMIP 3), Duurzame warmte en koude
(MMIP 4) en het Energiesysteem in Evenwicht (MMIP 5). Binnen de
programma’s ondersteunt het Rijk R&D-investeringen van grootschalige
samenwerkingsverbanden tussen marktpartijen en kennisinstellingen. Deze
ondersteuning krijgt vorm via de MOOI-regeling. Vanwege grote gebleken
belangstelling voor deze MOOI-regeling is besloten hiervoor budget naar
voren te halen. Daarmee kan een versnelling worden gegeven aan de
benodigde transitie en kunnen bedrijven worden ondersteund om in
economisch onzekere tijden te blijven investeren
14) Kasschuif Omgevingswet
De combinatie van een stevige implementatieopgave en de maatregelen
rond het coronavirus heeft grote impact op alle partijen die werken aan de
Omgevingswet. Dit vraagt extra tijd, de Kamer is daarover in het voorjaar
2020 geïnformeerd (Kamerstukken 2019/2020, 33118, nr. 139). Het Rijk en
de koepels van gemeenten, provincies en waterschappen hebben overeen­
stemming bereikt over een uitstelperiode van één jaar (Kamerstukken
2019/2020, 33118, nr. 145), wat inhoudt dat de nieuwe ingangsdatum
1 januari 2022 wordt. Een deel van de beschikbare middelen komt dit jaar
niet tot uitputting en wordt middels een kaschuif meegenomen naar 2021.
15) Basisregistratie Ondergrond
Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) ontvangt een
bijdrage voor TNO. TNO verzorgt het kader van de implementatie van de
Wet Basisregistratie Ondergrond (BRO) voor de realisatie van de Landelijke
Voorziening inclusief BRO-loket.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

29

16) Gebiedsontwikkeling
Voor de uitwerking van gebiedsontwikkelingen wordt een ontwikkelbudget
van € 5 mln. beschikbaar gesteld. Over de inzet hiervan wordt in de Bestuur­
lijke Overleggen in het komende najaar en voorjaar besloten.
17) Investeringspost Generieke infrastructuur
Voor 2022 zijn middelen vanaf de Aanvullende Post overgeheveld naar de
begroting van BZK. Het betreft middelen voor gezamenlijke doorontwik­
keling en innovatie van de digitale overheid. De bestemming van de Inves­
teringspost wordt afgestemd in de governance van de digitale overheid
(Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid: OBDO). Hierbij zijn de
agenda NL DIGIbeter en het Programmaplan Basisinfrastructuur leidend.
18) Niet-huisvestingskosten
Dit betreft overboekingen voor de niet-huisvestingskosten in relatie tot
project Renovatie Binnenhof naar de begrotingen van de Staten-Generaal
(IIA), de Raad van State (IIB) en het Ministerie van Algemene Zaken (III).
19) Niet-bestede middelen 2019 Groningen
Het Ministerie van EZK boekt de overgebleven budgetten uit 2019 over aan
het Ministerie van BZK voor de budgetten die bij Nota van Wijziging op de
begroting van 2020 naar de begroting van BZK zijn overgekomen.
20) Versterkingsoperatie Groningen
Voor de versterkingsoperatie Groningen worden middelen overgeheveld
van de Aanvullende Post naar de begroting van BZK. De middelen worden
onder andere ingezet voor het scholenprogramma, de inpassingskosten
voor gemeenten bij de versterkingswerkzaamheden en de rijksbijdrage voor
het uitvoeren van sloop/nieuwbouw in de vergeten hoek van Appingedam
en de Zandplaten Zuid in Delfzijl.
Tabel 4 Opbouw ontvangsten (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand begroting 2020 (inclusief NvW)

Art.

729.449

722.547

669.279

662.479

623.481

‒

Mutatie 1e suppletoire begroting 2020

‒ 3.310

‒ 51.489

‒ 59.800

‒ 57.400

‒ 54.900

‒ 56.200

Belangrijkste mutaties
1 Waterschapsverkiezingen

1

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

2 Achtervangvergoeding nationale hypotheekgarantie

3

33.860

0

0

0

0

0

3 Surplus eigen vermogen DHC

3

3.118

0

0

0

0

0

4 Huurtoeslag

3

‒ 6.000

0

0

0

0

0

5 Diverse afrekeningen 2019

5

2.829

0

0

0

0

0

410

‒ 7.427

‒ 3.827

‒ 252

‒ 252

614.128

763.156

666.431

608.452

607.627

571.129

560.728

Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

Toelichting
1) Waterschapsverkiezingen
De waterschapsverkiezingen worden een keer in de vier jaar georganiseerd
door de gemeenten. De kosten die de gemeenten hiervoor maken worden
vergoed door de Waterschappen. Met ingang van 2020 gebeurt dat via

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

30

een structurele toevoeging aan de algemene uitkering van het gemeente­
fonds van € 2,8 mln. per jaar. Dit bedrag wordt overgeboekt vanuit de
begroting van BZK. Daar tegenover incasseert het Ministerie van BZK
jaarlijks eenzelfde bedrag bij de Waterschappen.
2) Achtervangvergoeding nationale hypotheekgarantie
De Stichting WEW betaalt jaarlijks een achtervangvergoeding voor de NHG
aan het Rijk. De jaarlijkse vergoeding wordt gestort in de daarvoor bestemde
risicovoorziening NHG. De afdracht over het boekjaar 2019 bedraagt
afgerond € 33,9 mln.
3) Surplus eigen vermogen DHC
Uit het jaarverslag 2019 blijkt dat het eigen vermogen hoger is dan de
toegestane 5% (regeling Agentschappen). Het surplus van € 3,2 mln. vloeit
terug naar het moederdepartement.
4) Huurtoeslag
De Belastingdienst verlaagt vanwege de gevolgen van corona tijdelijk de
invorderingsrente. Dit leidt tot minder ontvangsten bij de huurtoeslag. Deze
lagere rente-ontvangsten worden generaal gecompenseerd.
5) Diverse afrekeningen 2019
Dit betreft ontvangsten als gevolg van diverse afrekeningen 2019 met onder
andere het Kadaster, UBR/KOOP en Geonovum.
6) Bijdrage IPO voor beheer DSO-LV
Op 18 december 2018 hebben de UvW, de VNG, het IPO en het Rijk de
beheeroverkomst DSO-LV ondertekend. De overeenkomst regelt onder
andere de inhoud en de uitvoering van de beheertaak, de financieringen
de samenwerkingsafspraken voor een optimale werking van het Digitaal
stelsel Omgevingswet landelijke voorziening. Op grond van de beheerover­
eenkomst DSO-LV draagt het IPO vanaf 1 januari 2020 jaarlijks circa € 1,6
mln. bij aan de kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

31

2.3 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Tabel 5 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming (bedragen x € 1.000)
Art. nr. Naam artikel (€ totale uitgaven artikel)
1 Openbaar bestuur en democratie (66.153)

Juridisch verplichte
uitgaven

Niet-juridisch
verplichte uitgaven

Bestemming van de niet-juridisch verplichte
uitgaven

58.618 (89%)

7.535 (11%)

‒ Bestuur en regio (2.313)
‒ Verbinding inwoner en overheid (2.027)
‒ Weerbaar bestuur (1.343)
‒ Overig (1.852)

3 Woningmarkt (4.828.368)

4.467.924 (93%)

360.444 (7%)

‒ Woningbouwimpuls (354.000)
‒ Woningmarkt (5.524)
‒ Overig (920)

4 Energietransitie gebouwde omgeving en
bouwkwaliteit (437.329)

417.333 (95%)

19.996 (5%)

5 Ruimtelijke ordening en omgevingswet
(98.757)

84.880 (86%)

13.877 (14%)

‒ Energietransitie en duurzaamheid (17.632)
‒ Bouwregelgeving en bouwkwaliteit (2.364)
‒ Basisregistratie Ondergrond (BRO) (4.679)
‒ Gebiedsontwikkeling (3.721)
‒ Kadaster (Basisregistraties) (2.205)
‒ Ruimtelijk instrumentarium (diversen)
(1.352)
‒ Overig (1.920)

6 Overheidsdienstverlening en
informatiesamenleving (170.330)

142.279 (84%)

28.051 (16%)

‒ Overheidsdienstverlening (8.501)
‒ Informatiebeleid (6.249)
‒ Identiteitsstelsel (4.435)
‒ RVIG (3.828)
‒ Overig (5.038)

Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid
7 (34.264)

25.488 (74%)

8.776 (26%)

‒ Bedrijfsvoeringsbeleid (5.606)
‒ Werkgeversbeleid (2.121)
‒ Overig (1.049)

9 Uitvoering Rijksvastgoedbeleid (141.846)

134.177 (95%)

7.669 (5%)

‒ RVB (Bijdrage voor rijkshuisvesting) (3.833)
‒ RVB (Onderhoud- en beheerkosten) (2.401)
‒ RVB (Bijdrage voor monumenten) (1.435)

10 Groningen versterken en perspectief (114.297) 100.200 (88%)

14.097 (12%)

‒ Versterkingsoperatie (6.334)
‒ Nationaal programma Groningen (5.000)
‒ Werk en onderzoeksbudget (2.763)

Totaal aan niet verplichte uitgaven

€ 460.445

2.4 Strategische evaluatieagenda
In lijn met de derde voortgangsrapportage Inzicht in Kwaliteit (Kamer­
stukken II 2019/20, 31865, nr. 168) worden in de begroting van 2021 stappen
gezet richting een strategische evaluatieagenda (SEA).
De begroting van 2021 is een overgangsjaar waarin nadere invulling wordt
gegeven aan de SEA. Dat leidt ertoe dat in plaats van de meerjarenplanning
beleidsdoorlichtingen hier de strategische evaluatieagenda wordt getoond.
Het onderstaande overzicht strategische onderzoeken biedt inzicht in en
toelichting bij een selectie van strategische onderzoeken in aansluiting op
de beleidsprioriteiten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK) in 2021. Het volledige overzicht ‘Evaluatie- en
overig onderzoek’, inclusief de geplande beleidsdoorlichtingen, is te vinden
in bijlage 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

32

Tabel 6 Overzicht strategische onderzoeken
Artikelonderdeel

Strategische onderzoeken

Afronding

Sterke en levendige democratie
Studiegroep Interbestuurlijke en Financiële verhoudingen

2020

Evaluatie Interbestuurlijk Programma (IBP)

2020

Evaluatie programma Sociaal Domein

2021

Monitor Democratie in Actie

2021

Woningbouwimpuls monitoring

2021

Monitoring en evaluatie Programma Aardgasvrije Wijken

2022

Beleidsdoorlichting Energietransitie en duurzaamheid

2021

IBO Ruimtelijke Ordening

2021

Monitor NOVI

2021

6.2 Overheidsdienstverlening, informatiebeleid, en
informatiesamenleving

Monitor tevredenheid overheids-dienstverlening

2021

6.6 Investeringspost Digitale Overheid

Beleidsdoorlichting investeringspost Digitale overheid

2021

7.1 Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid

Brede evaluatie organisatiekaders van het Rijk

2021

9.1 Doelmatige rijkshuisvesting

Beleidsdoorlichting doelmatige rijkshuisvesting

2021

1.1 Bestuur en regio
1.2 Democratie
Duurzaam wonen en leven in heel Nederland
3.3 Woningbouw
4.1 Energietransitie gebouwde omgeving
5.1 Ruimtelijke ordening
Een waardegedreven digitale overheid

Versnelling naar een grenzeloos samenwerkende overheid

Toelichting
Sterke en levendige democratie
Het Ministerie van BZK werkt samen met het Rijk en de medeoverheden aan
een betrouwbaar, eigentijds en goed functionerend democratisch bestuur.
We versterken en vernieuwen de democratie zodat elke stem gehoord
wordt, zodat mensen vertrouwen hebben in hun bestuur en zodat inwoners
met goede ideeën de ruimte hebben voor eigen initiatief. Evaluatie en
onderzoek dragen bij aan het bereiken van deze beleidsprioriteiten.
Studiegroep interbestuurlijke en financiële verhoudingen
Deze studiegroep doet concrete aanbevelingen met betrekking tot de
voorwaarden die nodig zijn om gezamenlijk en gelijkwaardig op te kunnen
trekken als één overheid. De Studiegroep levert – vertrekkend vanuit de
maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven – concrete beleidsopties op
die de kwaliteit van de interbestuurlijke verhoudingen bevorderen ten bate
van het vermogen van het openbaar bestuur om beter in te spelen op
maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven.
Evaluatie Interbestuurlijk Programma (IBP)
In opdracht van het programmateam Interbestuurlijk Programma (IBP) heeft
adviesbureau Andersson Elffers Felix (AEF) een onderzoek uitgevoerd naar
de ervaringen met twee jaar IBP. Wat is er in de praktijk terechtgekomen van
de IBP-uitgangspunten? Heeft interbestuurlijke samenwerking tot (andere)
resultaten geleid? Hoe hebben medewerkers van het Rijk en de koepels hun
betrokkenheid bij de opgaven ervaren? De lessen en aanbevelingen uit
het onderzoek worden gebruikt bij de uitvoering van het IBP in de komende
periode en bij het vervolg na het IBP.
Evaluatie programma Sociaal Domein
Het Programma Sociaal Domein is voor vier jaar ingesteld, de facto tot het
aantreden van het volgende kabinet. Het Programma werkt in opdracht van
de Brede regietafel Sociaal Domein. Na in de beginfase te hebben ingezet
op zestien trajecten heeft het programma zich ontwikkeld naar een netwerk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

33

van gemeenten en rijkspartijen. Doel van de evaluatie is om een bijdrage te
leveren aan de beslissing om al dan niet door te gaan met het programma,
en zo ja, op welke wijze.
Monitor Democratie in Actie
Het kabinet zet in op de versterking van lokale democratie en bestuur. Een
belangrijk instrument daarvoor is het samenwerkingsprogramma
Democratie in Actie, dat in het najaar van 2018 is gelanceerd. Dit programma
is een gezamenlijk initiatief van het Ministerie van BZK, de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) en de beroeps- en belangenverenigingen
in het decentraal bestuur. Onderzoeksbureau BMC monitort de uitvoering
van het programma. Het doel van monitoring is om periodiek te volgen wat
de resultaten en, zo veel als mogelijk, effecten zijn van de ingezette acties.
Monitoring vormt zodoende een basis voor de evaluatie. Daarnaast is het
streven om al tijdens de uitvoering van het actieprogramma te leren. Wat
leveren bepaalde activiteiten op? Zijn er onvoorziene (neven)effecten?
Onder welke voorwaarden slaagt of faalt een actie? Wat moet of kan er
anders?
Duurzaam wonen en leven in heel Nederland
Met onder andere de bouwopgave en de verduurzamingsopgave staat
Nederland voor grote uitdagingen. Ruimte in Nederland is daarbij schaars.
Er is behoefte aan kennis hoe we deze opgaven zo doeltreffend en doelmatig
mogelijk kunnen uitvoeren, en hoe de overheid zich daarbij het beste kan
organiseren. Onderstaande onderzoeken dragen daaraan bij.
Woningbouwimpuls monitoring
De woningbouwimpuls van € 1 mld. beoogt het woningtekort in te lopen
door de bouw van betaalbare woningen met een focus op regio’s waar de
toegankelijkheid het meest onder druk staat te ondersteunen. De woning­
bouwimpuls moet zorgen voor de bouw van extra (betaalbare) woningen
die anders niet of later gebouwd zouden zijn. Om de effectiviteit vast te
stellen wordt gebruik gemaakt van een nulmeting, een jaarlijkse monitor en
een eindevaluatie, uiterlijk binnen zeven jaar na beëindiging van het besluit.
Met de nulmeting wordt een foto gemaakt van het huidige regionale
woningtekort en de stand van de centrale doelen van de woningbou­
wimpuls. Jaarlijks monitoren we de voortgang van projecten aan de hand
van afspraken die we met gemeenten maken. De monitor kan gebruikt
worden om de regeling aan te passen als dat nodig blijkt. Op basis van
gegevens uit de nulmeting en de monitor wordt de effectiviteit van de
impuls geëvalueerd, door projecten die met de impuls tot stand zijn
gekomen te vergelijken met vergelijkbare projecten die geen steun hebben
ontvangen.
Beleidsdoorlichting energietransitie en duurzaamheid
Met de beleidsdoorlichting wordt onderzocht in hoeverre het beleid op
artikel 4.1 duurzaamheid en energietransitie gericht op verduurzaming en
het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving doeltreffend en
doelmatig is geweest in de periode 2015 tot en met 2020. In de beleidsdoor­
lichting wordt binnen het verduurzamingsbeleid op artikel 4.1 onderscheid
gemaakt in enerzijds het beleid in het kader van het Klimaatakkoord
Gebouwde Omgeving (KAGO) en anderzijds het al langer lopende beleid in
het kader van het Energieakkoord en het Woonakkoord uit 2013 en alle
aanvullende afspraken. Deze onderverdeling wordt gemaakt, omdat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

34

beleid in het kader van het Klimaatakkoord betrekkelijk recent is. Het
Klimaatakkoord is gesloten in juni 2019 en is daarmee per 2020 nog maar
net in gang gezet.
Monitor en evaluatie Programma Aardgasvrije Wijken
De monitoring van het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) is een
belangrijke prioriteit, omdat deze waardevolle informatie biedt voor de
wijkgerichte aanpak, de regierol van gemeente daarbinnen en de dooront­
wikkeling van de aanpak. Deze (ex-post) evaluatie wordt in 2023 opgeleverd
en heeft raakvlakken met de evaluatie van de Regionale Energie Strategieën
(RES). Tevens vindt er voor 1 oktober 2020 ook een tussentijdse evaluatie
(ex-durante) plaats van het PAW.
Interdepartementaal Beleidsonderzoek Ruimtelijke ordening
Ruimtelijke ordening is een domein overstijgend onderwerp. Er is in de
laatste jaren sprake van een toenemende ruimtedruk in Nederland vanuit
verschillende concurrerende functies. Nederland is nog niet af en het
inpassen van alle opgaves is een grote uitdaging. Deze opgaven worden
ook samengebracht in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Het interde­
partementaal beleidsonderzoek (IBO) dient in deze veranderende context te
worden bezien. De focus van dit IBO ligt op de governance van de ruimtelijke
ordening; hoe ziet het geheel aan sturing op ruimtelijke ordening er uit? Hoe
zijn de check’s en balances? Wie heeft welke (beleids)verantwoordelijkheid,
beslisbevoegdheid en sturingsinstrumenten?
Monitor NOVI
Uitvoering geven aan de doelstellingen uit de NOVI is een proces voor de
lange termijn. Met behulp van een terugkerende cyclus van vier jaar wordt
de uitvoering gemonitord. Onderdeel van die cyclus is de tweejarige
monitor NOVI. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) brengt in
samenwerking met andere onderzoeksinstuten elke twee jaar de ontwikke­
lingen in de fysieke leefomgeving in beeld. Door deze ontwikkelingen te
vergelijken met doelstellingen of beoogde trends wordt aangegeven voor
welke onderwerpen (verdere) beleidsinzet nodig is.
Een waardegedreven digitale overheid
Het Ministerie van BZK werkt aan een inclusieve, digitale, veilige, toegan­
kelijke en transparante overheid. Het Ministerie van BZK kan hier veelal niet
alleen voor zorgen en werkt daarom samen met medeoverheden als
gemeenten, provincies en uitvoeringsorganisaties als de Belastingdienst en
de Kamer van Koophandel (KvK). Evaluatieonderzoek vindt daarom plaats
in samenwerking met uitvoeringsorganisaties en andere overheden.
Tevredenheid overheidsdienstverlening
Ter onderbouwing van het digitale inclusiebeleid worden diverse
onderzoeken gedaan, die zowel ondersteunend aan de huidige beleidsin­
strumenten als richtinggevend aan toekomstig beleid zijn. In onze digitali­
serende samenleving staan grootse veranderingen te wachten voor
iedereen: niet alleen komen er steeds meer nieuwe toepassingen bij onder
de noemer Internet-of-Things, ook worden traditionele, offline producten en
diensten in toenemende mate enkel nog online aangeboden. Digitale
ongelijkheden zijn daardoor snel aan verandering onderhevig. Doorlopend
en vernieuwend onderzoek is nodig om hiertoe beleidsinstrumenten te
kunnen ontwikkelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

35

De jaarlijkse monitor ‘Oordeel burgers en bedrijven over de overheids­
dienstverdeling’ geeft inzicht in de kwaliteit en tevredenheid overheids­
dienstverlening en maakt inzichtelijk hoe men de overheidsdienstverlening
ervaart. Samen met actieve monitoring op het gebied van digitale toegan­
kelijkheid, vaardigheden en bewustzijn kan het digitale inclusiebeleid
bijdragen aan een grotere tevredenheid over de overheidsdienstverlening.
Beleidsdoorlichting investeringspost digitale overheid
De investeringspost bestaat uit interbestuurlijke opgehaalde middelen om
innovatie in de Digitale overheid te bundelen. De middelen worden ingezet
voor doorontwikkeling en innovatie van generieke digitale infrastructuur
(GDI) voorzieningen en/of voor actielijnen zoals opgenomen in NL
DIGIbeter. De investeringspost is niet alleen budget van BZK, maar aan
het budget is ook bijgedragen door andere ministeries en overheden. De
centrale vraag voor deze doorlichting is daardoor: zijn de interbestuurlijk
opgehaalde middelen door het Ministerie van BZK doelmatig en
doeltreffend ingezet?
Versnelling naar een grenzeloos samenwerkende overheid
Het Ministerie van BZK streeft naar een overheid die haar maatschappelijke
taken op professionele wijze uitvoert en waar de samenleving op kan
vertrouwen. Goed werkgeverschap, maatschappelijk verantwoord omgaan
met vastgoed en inkoop en een veilige informatievoorziening zijn daarbij
van groot belang. Er worden uiteenlopende onderzoeken ingezet om het
functioneren van de Rijksdienst blijvend te verbeteren.
Brede evaluatie organisatiekaders van het Rijk
De Staatssecretaris van BZK en de Minister van Financiën hebben de
wettelijke verplichting om specifieke kaders, die de organisatie van rijksor­
ganisaties met een bepaalde zelfstandige positie reguleren, periodiek te
evalueren. In de periode 2020-2021 dienen deze evaluaties uitgevoerd te
worden. In afstemming met het Ministerie van Financiën is besloten om
deze wettelijke evaluatietaken te combineren in een brede evaluatie.
Beleidsdoorlichting doelmatige rijkshuisvesting
Met de beleidsdoorlichting wordt onderzocht of de uitvoering van het Rijks­
huisvestingsbeleid doeltreffend en doelmatig is geweest voor zover voor
deze uitvoering middelen van artikel 9 ‘Uitvoering Rijksvastgoedbeleid’ van
de begroting van BZK in de periode 2015 tot en met 2020 zijn ingezet. De
doorlichting heeft betrekking op zowel artikelonderdeel 9.1 Doelmatige
huisvesting als artikelonderdeel 9.2 Beheer materiële activa. In deze
doorlichting zal in beeld worden gebracht welke factoren een doelmatige en
doeltreffende uitvoering hebben bevorderd of juist belemmerd.
2.5 Overzicht van risicoregelingen
Tabel 7 Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
Uitstaande Geraamd
te
Garanties
verlenen
2019
2020

Geraamd Uitstaande Geraamd
te
te
garanties
verlenen
vervallen
2020
2021
2020

Geraamd Uitstaande Garantie­
te
Garanties plafond
vervallen
2021
2021

Art.

Omschrijving

7 Werkgevers- en
bedrijfsvoeringsbeleid

Rijkshypotheekgaranties 17

0

6

11

0

2

9

9

Totaal

0

6

11

0

2

9

9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

36

17

Totaal
plafond

Toelichting
Rijkshypotheekgaranties
Het betreft de aflopende regeling Rijkshypotheekgaranties. Bij beschikking
van 23 augustus 1974, nr. AB74/U1271, van de Minister van Binnenlandse
Zaken, is de mogelijkheid gecreëerd om onder bepaalde voorwaarden een
hypotheekgarantie te verlenen voor tijdige betaling van rente en
aflossingop een hypothecaire geldlening, die in verband met de aankoop
van een woning is afgesloten. Er is nog één garantie geldig. De garantie
vervalt in 2024. Het theoretische risico bedraagt in 2021 € 9.000 . Voor deze
garantie is geen begrotingsreserve aanwezig en wordt geen premie
afgedragen als vergoeding voor de afgegeven garantie.
Overzicht achterborgstellingen
Achterborgstelling Sociale Woningbouw (WSW)
Tabel 8 Achterborgstelling Sociale Woningbouw (WSW) (bedragen x € 1
mln.)
Omschrijving

20191

20202

20212

Achterborgstelling

80.061

84.000

87.100

Bufferkapitaal

526,5

517,9

508,9

Obligo

3.036

3.189

3.308

Stand risicovoorziening

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

1 Bron: jaarrekening WSW.
2 Prognose.

Toelichting
Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) staat borg voor de
leningen die deelnemende woningcorporaties aantrekken voor de bouw
van sociale huurwoningen en andere DAEB-activiteiten (Diensten van
Algemeen Economisch Belang) zoals renovatie. Het WSW zorgt er op die
manier voor dat deelnemende woningcorporaties toegang hebben tot de
kapitaalmarkt tegen zo optimaal mogelijke financieringskosten. De
borgstelling is ingebed in een zekerheidsstructuur waarbij verliezen
opgevangen worden door de sector zelf (sanering, obligo of eigen risico­
vermogen van het WSW). Indien deze zekerheden niet toereikend zijn, dan
kan het WSW aanspraak doen op het Rijk en de gemeenten – als achterborg
– voor renteloze leningen (ieder voor 50%). Deze situatie heeft zich nog nooit
voorgedaan en wordt op basis van de huidige prognose ook niet verwacht.
Het WSW stuurt op een zekerheidsniveau van 99%. Dit betekent dat het
WSW in een bepaald jaar voor de dekking van zijn eventuele verliezen met
99% zekerheid geen beroep hoeft te doen op de achtervang. Uit de
prognoses volgt dat de achterborgstelling (bedrag aan gegarandeerde
leningen) komende jaren iets toeneemt. Als gevolg daarvan neemt ook
het obligo licht toe. Voor het bufferkapitaal (eigen vermogen plus voorzie­
ningen) wordt in 2021 net als in 2020 een daling voorzien. Dit heeft te maken
met de uitgaven die WSW voorziet op basis van de betaalverplichtingen
voor de dienst der lening van woningcorporaties Stichting Humanitas
Huisvesting (SHH) en Woningstichting Geertruidenberg (WSG).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

37

Achterborgstelling Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW)
Tabel 9 Achterborgstelling Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW)
(bedragen x € 1. mln.)
Omschrijving

20191

20202

20212

197.000

202.524

214.501

Risicodragend gegarandeerd
vermogen

5.600

Geen prognose

Geen prognose

Bufferkapitaal (Fondsvermogen)

1.437

1.516

1.601

Obligo

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Stand risicovoorziening

201

275

353

Gegarandeerd vermogen

1 Bron: jaarrekening WEW.
2 Prognose.

Toelichting
De Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) is de uitvoerder van
de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Het Rijk vormt de achtervang van
het WEW. Dit betekent dat het Rijk een achtergestelde renteloze lening aan
het WEW zal verschaffen zodra het WEW onvoldoende vermogen heeft om
aanspraken op de garantstelling te kunnen betalen. Tot 2011 vormde het Rijk
samen met de gemeenten de achtervang van het WEW. Vanaf 1 januari 2011
vervult alleen het Rijk deze rol. Voor de oude gevallen blijven de gemeenten
verantwoordelijk voor 50% van de achtervang. Een geldnemer betaalt voor
een hypothecaire lening met NHG een eenmalige premie van 0,7% aan
het WEW, waarvan het WEW 0,3%-punt afdraagt aan het Rijk als vergoeding
voor diens rol als achtervanger. Deze achtervang vergoeding wordt gestort
in de in de tabel genoemde risicovoorziening waaruit een eventuele
aanspraak op de achtervang allereerst zal worden opgevangen.
Het gegarandeerd vermogen is het bedrag aan hypotheken waarop een
NHG is afgegeven verminderd met het bedrag aan garanties dat is vervallen
door volledige aflossing, oversluiting of gedwongen verkopen verminderd
met de annuïtaire daling van de garantie. Nieuwe garanties zullen een
positief effect op het gegarandeerd vermogen hebben. Het gegarandeerd
vermogen is geen weergave van het risico dat het WEW en de overheid (als
achtervanger van het fonds) lopen. Tegenover de hypothecaire leningen
staat de actuele waarde van de desbetreffende woningen. Het risicodragend
gegarandeerd vermogen is het vermogen gecorrigeerd voor de waarde van
de desbetreffende woningen bij gedwongen verkoop en is daarmee een
inschatting van de maximale schadelast voor het WEW als alle lopende
hypotheekgaranties uitmonden in een gedwongen verkoop. Eind 2019
bedroeg het risicodragend gegarandeerd vermogen € 5,6 mld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

38

3. Beleidsartikelen
3.1 Artikel 1. Openbaar bestuur en democratie
A. Algemene doelstelling
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) werkt
aan een slagvaardig en betrouwbaar openbaar bestuur waarop inwoners
kunnen vertrouwen. Een openbaar bestuur dat samen met de samenleving
in staat is de maatschappelijke opgaven op te lossen. Veranderingen in onze
maatschappij beïnvloeden hoe ons bestuur en onze democratie werkt. Om
waarden als legitieme besluitvorming, slagkrachtig openbaar bestuur en
transparantie daarbij te behouden en democratische waarden en vrijheden
te borgen en versterken, is continue aandacht nodig voor de werking en
inrichting van democratie en bestuur.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van BZK heeft de zorg voor het goed functioneren van het
openbaar bestuur van ons land.
Burgers verlangen in toenemende mate maatwerk van de overheid. Dat
vraagt om een overheid die in kan spelen op hun individuele behoeften en
om kan gaan met uiteenlopende maatschappelijke opgaven op verschil­
lende schaalniveaus. Daarnaast zijn er grote maatschappelijke opgaven die
we als overheden alleen samen met de samenleving kunnen oplossen. Om
hier goed op in te kunnen spelen organiseren we de overheid zo dicht
mogelijk bij de burger en met betrokkenheid van de burger.
Met het oog op de doelen binnen dit beleidsartikel is een gezamenlijke inzet
van gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk nodig. Niet alleen
om zo effectief en efficiënt mogelijk te werken, maar met voortdurende
aandacht voor de legitimatie van het overheidshandelen. De belangrijkste
pijler daarin is de democratische legitimatie, maar vloeit die legitimatie ook
voort uit het dagelijks contact tussen overheid en burger.
De slagvaardigheid en legitimatie van het openbaar bestuur vraagt om
een zo helder mogelijke taakverdeling tussen de overheden, financiering die
daarbij aansluit, draagkracht in de uitvoering, onderlinge afstemming en
samenwerking, betrokkenheid van burgers, ruimte voor maatwerk en zorg
voor en toerusting van de mensen werkzaam in het openbaar bestuur.
De basis hiervoor ligt in de Grondwet (GW), de Gemeente- en Provinciewet
(Gemw en PW), de Financiële-verhoudingswet (FVW), de Wet gemeen­
schappelijke regelingen (Wgr), de Kieswet (KW), de Wet financiering
politieke partijen (Wfpp) en de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke
problematiek.
De Minister van BZK heeft hierin een stimulerende, financierende, regisse­
rende en uitvoerende rol.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

39

Stimuleren
– Om de slagvaardigheid van het openbaar bestuur te versterken
stimuleert de Minister van BZK de samenwerking tussen overheden en
het werken als één overheid, onder meer via het interbestuurlijk
programma (IBP) en de regiodeals. De minister bevordert innovatieve
werkwijzen via Agenda stad en de City Deals.
– Ter versterking van het democratisch bestel werkt de Minister van BZK
aan een sterkere verbinding van inwoner en overheid, aan betere
toerusting en ondersteuning van politieke ambtsdragers en aan een
weerbaarder bestuur. De minister stimuleert en faciliteert betrokken
partijen en draagt zorg voor kennisontwikkeling en –verspreiding.
Concrete voorbeelden zijn het samenwerkingsprogramma Democratie
in Actie en Netwerk Weerbaar bestuur.
Financieren
– Op basis van de FVW is de Minister van BZK - samen met de Staatsse­
cretaris van Financiën (de fondsbeheerders) - verantwoordelijk voor
het beheer van het gemeente- en provinciefonds. De middelen voor
beide fondsen kennen een eigen begroting (gemeentefonds en provin­
ciefonds) maar het beheer kan niet los gezien worden van de rest van
het stelsel. Op basis van de Gemw en PW is de Minister van BZK verant­
woordelijk voor het stelsel van decentrale belastingen.
– Tevens financiert de Minister van BZK de rechtspositionele regelingen
van (voormalige) politieke ambtsdragers.
Regisseren
– Op basis van artikel 2 van de FVW wordt van beleidsvoornemens van
het Rijk, die leiden tot een wijziging van de uitoefening van taken of
activiteiten door provincies of gemeenten, aangegeven wat de financiële
gevolgen zijn van deze wijziging voor provincies of gemeenten.
Hiernaast dient te worden aangegeven via welke bekostigingswijze de
financiële gevolgen voor de provincies of gemeenten kunnen worden
opgevangen. Hierover vindt overleg plaats met de Minister van BZK en
de Minister van Financien.
– Op basis van de Gemw en PW is de Minister van BZK daarnaast verant­
woordelijk voor de interbestuurlijke verhoudingen en het Rijksbeleid dat
de medeoverheden raakt. De minister coördineert hierbij het overleg
tussen het Rijk en de medeoverheden. Door de Wgr waarvoor de
Minister van BZK verantwoordelijk is, kunnen gemeenten, provincies en
waterschappen samenwerken in publiekrechtelijke constructies.
– Betrouwbare en transparante verkiezingen zijn essentieel voor het
vertrouwen in de democratie. De Minister van BZK is verantwoordelijk
voor de KW, die de verkiezingen voor de leden van de Eerste Kamer en
Tweede Kamer der Staten-Generaal, het Europees Parlement,
Provinciale Staten, algemene besturen van waterschappen, eilands­
raden en gemeenteraden regelt.
– Om de leefbaarheid te vergroten in ondermijningsgevoelige gebieden
kan de Minister van BZK op basis van de Wet bijzondere maatregelen
grootstedelijke problematiek op verzoek van de gemeenteraad
wooncomplexen of straten aanwijzen waarin aan woningzoekende
huurders eisen kunnen worden gesteld of voorrang wordt verleend. Op
basis van de Wet aanpak woonoverlast (artikel 151d van de Gemw) is
de Minister van BZK stelselverantwoordelijk om hiermee gemeenten
de mogelijkheid te bieden ernstige en herhaaldelijke hinder voor
omwonenden tegen te gaan door middel van het opleggen van een
gedragsaanwijzing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

40

Uitvoeren
– Politieke partijen vervullen een cruciale rol in de democratie. De Minister
van BZK voert de Wfpp uit en financiert deze ook.
– De Minister van BZK geeft uitvoering aan het Nederlandse decoratie­
stelsel en aan de ontslag- en benoemingsprocedures van burge­
meesters, commissarissen van de Koning en leden van de Hoge
Colleges van Staat.
– Om het stelsel van het openbaar bestuur te ondersteunen voert de
minister onderzoek uit en ontwikkelt zij kennisproducten, zoals de Staat
van het Bestuur en de website www.findo.nl.
C. Beleidswijzigingen
Gebiedsspecifieke inzet
Al sinds de start van het kabinet-Rutte III is er veel aandacht voor regionale
vraagstukken en specifieke gebieden. Het Rijk werkt intensief samen met
andere overheden om tot betere oplossingen te komen. Opgaven kunnen
alleen aangepakt worden als het Rijk samen met de decentrale overheden
de handen ineen slaan. Dat vraagt om een gebiedsgerichte aanpak. Dit doen
we onder andere in nationale programma’s, regiodeals, City Deals,
woondeals en de stedelijke vernieuwingsgebieden in het kader van het
programma leefbaarheid en veiligheid. Bij een dergelijke gebiedspecifieke
aanpak kijken Rijk en regio samen naar de opgaven die er in het gebied
spelen en wordt met regionale partners een integrale maatwerkaanpak
ontwikkeld, aansluitend bij de opgaven en kansen.
Investeren in grensregio's
Aan beide zijden van onze grens met Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen,
Vlaanderen en Wallonië is sprake van de nodige economische, ruimtelijke
en sociaal-culturele ontwikkelingsmogelijkheden. Mogelijkheden die niet
alleen relevant zijn voor onze grensregio’s maar in meer algemene zin ook
voor de ontwikkeling van ons land. Door de barrièrewerking van de grens
worden die mogelijkheden tot op heden echter niet of maar ten dele benut.
Mede hierdoor stagneert in verschillende grensregio’s de bevolkingsont­
wikkeling. Dit heeft consequenties voor het aanbod van voorzieningen, die
belangrijk zijn voor de sociaal-fysieke leefbaarheid in deze regio’s.
Het Ministerie van BZK en andere betrokken ministeries werken daarom
vanaf 2021 - in vervolg op de programma’s Grensoverschrijdende Samen­
werking (GROS) en Bevolkingsdaling - samen met de grensregio’s (inclusief
Duitse en Belgische partners) verder aan een grensoverschrijdende
versterking van de ruimtelijk-economische en sociaal-culturele structuur en
verbetering van de sociaal-fysieke leefbaarheid in de onderscheiden grens­
regio’s. In een hierop gericht nieuw interbestuurlijk programma zal worden
voortgebouwd op de beproefde GROS-aanpak langs vier sporen:
1. stimuleren van concrete, gebiedsgerichte grensoverschrijdende initia­
tieven,
2. aanpakken van algemene en regiospecifieke knelpunten en belemme­
ringen,
3. uitbouwen en benutten van de inmiddels ontwikkelde grensoverschrij­
dende governance (onder andere door middel van grenslandagenda’s
en -conferenties),
4. anticiperen op mogelijkheden die EU en BeNeLux bieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

41

Herzien financiële verhoudingen
Naar aanleiding van diverse moties uit de Tweede Kamer voert BZK het
gesprek met gemeenten en provincies over het herzien van de financiële
verhoudingen. De fondsbeheerder - de Minister van BZK en de Staatsse­
cretaris van Financiën - hebben de Tweede Kamer geïnformeerd over de
voornemens van het kabinet ten aanzien van de financiële verhoudingen
(Kamerstukken II 2017/18, 34775B, nr. 18 en Kamerstukken II 2019/20,
35300B, nr. 5). In 2019 is gestart met de herijking van het gemeentefonds. In
2020 is een wetsvoorstel voor de herziening van onder andere het uitke­
ringsstelsel in consultatie gegaan. In 2020 wordt overleg gepleegd met de
betrokken partijen aangaande de wetswijziging.
Daarnaast werkt BZK samen met gemeenten en provincies aan verken­
ningen naar overige aanpassingen. Voor gemeenten gaat het over het
hervormen van het gemeentelijk belastinggebied. Met provincies wordt
gesproken over het onderzoeken van alternatieven voor het provinciaal
belastinggebied en het integraal herijken van de verdeling van het provin­
ciefonds. Daarnaast is een evaluatie uitgevoerd van de normeringssyste­
matiek op basis waarvan het gemeente- en provinciefonds wordt
geïndexeerd. Het doel is om te komen tot overeenstemming over de
mogelijke beleidsvarianten en deze mee te geven ter besluitvorming door
het volgend kabinet.
Het onderzoek omvat nagenoeg het hele gemeentefonds en is opgesplitst
in twee delen: de verdeelmodellen sociaal domein en het «klassieke»
gemeentefonds (de overige onderdelen). In het voorjaar van 2020 is
besloten tot uitstel van de invoering van de herijkte verdeling naar 1 januari
2022 (Kamerstukken II 2019/20, 35300B, nr. 15). In 2021 zal waar nodig
worden gekeken naar flankerende maatregelen ter ondersteuning van de
implementatie van de nieuwe verdeling.
Hervormen gemeentelijk belastinggebied
In mei 2020 is het rapport Bouwstenen voor een beter belastinggebied van
de ambtelijke werkgroep Herziening gemeentelijk belastinggebied aan de
Tweede Kamer aangeboden - als onderdeel van het bouwstenentraject voor
een beter belastingstelsel (geïnitieerd door de Staatssecretaris van
Financiën). De Tweede Kamer is hierover eerder geïnformeerd in brieven
van de Staatssecretaris van Financiën van 15 april 2019 (Bouwstenen voor
een beter belastingstelsel, Kamerstukken II 2018/19, 32140, nr. 50) en van
de Minister van BZK van 19 oktober 2019 (Toekomst openbaar bestuur,
Kamerstukken II 2019/20, 35300VII, nr. 7). De bouwstenen inzake herziening
gemeentelijk belastinggebied zijn bedoeld voor het volgende kabinet.
Herijking provinciefonds
Het huidige verdeelmodel van het provinciefonds kent een aantal
knelpunten die zijn onder te verdelen in acties voor de korte termijn en acties
voor de lange termijn. Voor de korte termijn gaat het onder andere om het
oplossen van de vermogensmaatstaf voor Zeeland, waarvoor nu een
tijdelijke oplossing is gevonden. Hiervoor moet een structurele oplossing
gevonden worden in de herijking van het provinciefonds. Gelet op het feit
dat de onderlinge afspraak voor Zeeland na 2022 afloopt, is het streven om
uiterlijk 1 januari 2023 het verdeelmodel te herzien. Het besluit tot invoering
moet in 2021 genomen worden. De Tweede Kamer wordt hier in het najaar
van 2020 over geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

42

Hervormen provinciaal belastinggebied
Er lopen thans een aantal onderzoeken bij het Rijk die gevolgen kunnen
hebben voor de inkomsten van provincies: waaronder het onderzoek naar
provinciale opcenten op de motorrijtuigenbelasting. Met het Interprovin­
ciaal Overleg (IPO) is afgesproken een ambtelijk onderzoek te doen naar
bouwstenen voor een toekomstig provinciaal belastinggebied. Hierbij
worden kansrijke (alternatieve) mogelijkheden voor provinciale belastingen
in beeld gebracht. Een nieuw kabinet zal hierover in overleg treden met
het IPO.
Evaluatie normeringssystematiek
In 2020 is de werking van de normeringssystematiek geëvalueerd. De
huidige systematiek - die door het huidige kabinet is aangepast - is
beoordeeld aan de hand van toetsingscriteria en er zijn beleidsvarianten
uitgewerkt die door de werkgroep als meest wezenlijk zijn benoemd om
de normeringssystematiek, op onderdelen, aan te passen. De voorstellen
zijn er op gericht om met name de stabiliteit te verbeteren. De Tweede
Kamer wordt in het najaar geïnformeerd over de uitkomsten. Besluit­
vorming ten aanzien van aanpassing van de normeringssystematiek is aan
een volgend kabinet. Het rapport van de evaluatie van de normeringssys­
tematiek, waar ook VNG en het IPO bij betrokken zijn, wordt naar
verwachting op korte termijn afgerond en zal in het najaar 2020 aan de
Tweede Kamer worden aangeboden. Als fondsbeheerder zijn wij bereid om,
op basis van de evaluatie van de normeringssystematiek samen met
gemeenten en provincies in het voorjaar van 2021 verschillende varianten
voor de ontwikkeling van het accres in beeld te brengen ten opzichte van
de stand bij Voorjaarsnota 2020. Gemeenten en provincies kunnen zo met
verschillende varianten rekening houden bij het opstellen van hun
begrotingen voor 2022.
Verkiezingen
In 2021 wordt verder gewerkt aan een reeks veranderingen in wet- en
regelgeving rond het verkiezingsproces. Het kabinet streeft naar inwerking­
treding van het wetsvoorstel nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuit­
slagen voorafgaand aan de verkiezingen in het najaar van 2021 in het geval
van gemeentelijke herindelingen. Het kabinet brengt een wetsvoorstel in
procedure dat in het kader van de transitie van de Kiesraad vorm geeft aan
de eisen voor gebruik van het digitaal hulpmiddel voor de berekening van
de uitslag en de zetelverdeling, en dat vastlegt dat de Kiesraad verantwoor­
delijk wordt voor ontwikkeling, beheer en onderhoud van dit digitaal
hulpmiddel. Het Ministerie van BZK bereidt de eerste experimenten met
nieuwe stembiljetten voor die, als de daarop ziende experimentenwet is
aanvaard, zullen plaatsvinden bij de herindelingsverkiezingen. Tevens
wordt een wetsvoorstel ingediend dat experimenten met het geven van
hulp in het stemhokje mogelijk maakt aan kiezers met een verstandelijke
beperking. Richting de Tweede Kamerverkiezing geeft het Ministerie van
BZK samen met de Vereniging voor Nederlandse gemeenten (VNG), de
Nederlandse vereniging voor Burgerzaken (NVVB), de Kiesraad en het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) uitvoering aan
het Actieplan Toegankelijk Stemmen. De band tussen kiezers en gekozenen
wordt versterkt door het wetsvoorstel voor wijziging van het kiesstelsel.
Daarmee wordt uitvoering gegeven aan een advies van de staatscommissie
Parlementair Stelsel.
Voor kiezers in het buitenland brengt het wetsvoorstel nieuwe procedure
vaststelling verkiezingsuitslagen een aantal verbeteringen mee. Ook gaan
we het nieuwe stembiljet voor kiezers buiten Nederland, waar de afgelopen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

43

jaren mee is geëxperimenteerd, definitief verankeren in de Kieswet. De
grondwetswijziging rond een kiescollege dat wordt gekozen door kiezers in
het buitenland ten behoeve van de samenstelling van de Eerste Kamer
wordt zo mogelijk voortgezet in tweede lezing. Ondertussen wordt gewerkt
aan de voorbereiding van een uitvoeringswet die het mogelijk maakt dat
deze kiezers in het voorjaar van 2023 hun stem kunnen uitbrengen voor dit
kiescollege.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

44

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Openbaar bestuur en democratie (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

66.807

78.829

67.334

66.931

64.916

65.301

60.963

Uitgaven

56.472

77.944

66.153

66.931

64.916

65.301

60.963

waarvan juridisch verplicht

89%

1.1 Bestuur en regio

11.213

21.004

9.324

8.199

8.821

8.808

8.908

Subsidies (regelingen)

5.419

4.705

4.358

4.361

4.503

4.493

4.493

Oorlogsgravenstichting (OGS)

3.414

3.414

3.501

3.501

3.501

3.495

3.495

Bestuur en regio

2.005

1.291

857

860

1.002

998

998

Opdrachten

1.879

4.904

4.465

3.543

4.023

4.023

4.123

Bestuur en regio

1.879

4.904

4.465

3.543

4.023

4.023

4.123

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

3.880

1.360

465

259

259

257

257

Diverse bijdragen

3.880

1.360

465

259

259

257

257

Bijdrage aan medeoverheden

0

10.000

0

0

0

0

0

Compensatiepakket Zeeland

0

2.000

0

0

0

0

0

Lokale culturele voorzieningen

0

8.000

0

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

35

35

36

36

36

35

35

Bijdragen internationaal

35

35

36

36

36

35

35

1.2 Democratie

45.259

56.940

56.829

58.732

56.095

56.493

52.055

Subsidies (regelingen)

29.673

41.803

40.812

39.600

38.448

37.868

33.868

Politieke partijen

17.444

24.714

25.853

25.808

24.808

24.786

21.136

Comité 4/5 mei

113

116

116

116

116

116

116

ProDemos

5.266

7.510

8.125

8.740

8.740

8.725

8.725

Verbinding inwoner en overheid

3.896

5.118

2.493

1.521

1.519

1.507

1.507

Toerusting en ondersteuning politieke
ambtsdragers

2.186

3.371

3.227

2.427

2.421

2.400

2.050

Weerbaar bestuur

603

974

899

988

844

268

334

Stichting Thorbeckeleerstoel

165

0

99

0

0

66

0

Opdrachten

3.842

5.547

5.487

10.710

10.035

10.673

10.235

Verbinding inwoner en overheid

2.295

3.141

2.772

8.143

7.943

8.081

7.643

277

1.084

930

659

659

659

659

Toerusting en ondersteuning politieke
ambtsdragers
Weerbaar bestuur

1.270

1.322

1.785

1.908

1.433

1.933

1.933

Inkomensoverdrachten

6.274

6.396

6.982

6.982

6.982

6.982

6.982

Toerusting en ondersteuning politieke
ambtsdragers

6.274

6.381

6.982

6.982

6.982

6.982

6.982

Vergoeding rouwvervoer

0

15

0

0

0

0

0

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

2.891

1.978

1.339

0

0

0

0

Diverse bijdragen

2.891

1.978

1.339

0

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

496

0

0

0

0

0

0

Verkiezingen

396

0

0

0

0

0

0

Diverse bijdragen

100

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

231

168

170

170

170

170

170

Bijdragen internationaal

231

168

170

170

170

170

170

Bijdrage aan agentschappen

1.852

400

821

1.218

408

800

800

Dienst Publiek en Communicatie

1.852

400

821

1.218

408

800

800

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

0

648

1.218

52

52

0

0

Gemeentefonds (H50)

0

646

1.166

0

0

0

0

Provinciefonds (H51)

0

2

52

52

52

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

45

Ontvangsten

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

21.590

24.765

24.765

24.765

24.765

24.765

24.765

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget op artikel 1 is 89% juridisch verplicht en dit
kent de volgende onderverdeling:
Subsidies (regelingen)
Het subsidiebudget is voor 96% verplicht. Het betreft onder andere
subsidies aan de politieke partijen, de Oorlogsgravenstichting (OGS) en
ProDemos.
Opdrachten
Het opdrachtenbudget is voor 50% juridisch verplicht. Het betreft hier
ondere andere middelen voor verkiezingen, kenniscentra, monitoring
governance regiodeals en onderzoeken door derden.
Inkomensoverdrachten
Het budget voor inkomensoverdracht is voor 100% juridisch verplicht. Het
betreft pensioenen en uitkeringen aan voormalige ministers en staassecre­
tarissen en uitkeringen aan vormalige burgemeesters.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Het budget voor bijdrage aan ZBO's/RWT's is voor 100% juridisch verplicht.
Dit betreft onder meer bijdragen aan ICTU en het Centraal Bureau voor de
Statistiek (CBS) voor de City Deal 'Zicht op ondermijning'.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Het budget voor bijdrage aan (inter-)nationale organisaties is voor 100%
juridisch verplicht. Het betreft onder meer de jaarlijkse bijdrages aan het
European Urban Knowledge Network (EUKN) en het Open Government
Partnership (OGP).
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor bijdrage aan agentschappen is voor 100% juridisch
verplicht. Het betreft een bijdrage aan Dienst Publiek en Communicatie van
het Ministerie van Algemene Zaken (AZ) voor de landelijk informerende
verkiezingscampagnes.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Het budget voor bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken is voor 55%
juridisch verplicht. Het betreft een bijdrage aan de gemeente Den Haag voor
de permanente registratie van kiezers in het buitenland en een bijdrage aan
het orgaan voor de Friese taal DINGtiid welke via de provincie Friesland aan
DINGtiid ter beschikking wordt gesteld.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
1.1 Bestuur en regio
Subsidies (regelingen)
Oorlogsgravenstichting (OGS)
De Oorlogsgravenstichting (OGS) ontvangt een subsidie voor de uitvoering
hiervan op basis van de Subsidieregeling Oorlogsgravenstichting
2019-2022. Namens de Nederlandse overheid onderhoudt de OGS
wereldwijd ongeveer 50.000 graven van Nederlandse oorlogsslachtoffers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

46

Deze graven liggen in meer dan vijftig landen, verspreid over vijf
continenten. Het zwaartepunt ligt daarbij in Indonesië. Tevens verzorgt de
OGS ruim 10.000 graven van militairen van de geallieerde strijdkrachten in
Nederland.
Bestuur en Regio
COELO
Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden
(COELO) ontvangt een subsidie voor het onderzoek naar een laagdrem­
pelige informatievoorziening over economische en financiële aspecten van
medeoverheden.
Ondersteuning Gemeenten
De middelen worden ingezet voor een subsidie aan de VNG gericht op
activiteiten van het Verbindend Landelijk Ondersteuningsteam (VLOT), en
de visitatiecommissie financiële beheersbaarheid sociaal domein. Het VLOT
bestaat uit een team van regioadviseurs en een landelijk kernteam met
vertegenwoordigers van de VNG en de Ministeries van BZK, VWS, en
Justitie en Veiligheid (JenV). Het VLOT ondersteunt gemeenten en haar
ketenpartners in de regio en verbindt landelijke programma's aan en met
elkaar op het gebied van bestuur, zorg en veiligheid en (verbindende)
thema’s uit het Interbestuurlijk Programma (IBP), opdat de versterkte
samenhang tussen deze domeinen bijdraagt aan een blijvende persoons­
gerichte aanpak voor kwetsbare mensen. De visitatiecommissie is gericht
op de aanpak van tekorten in het sociaal domein en ondersteunt gemeenten
bij het krijgen en houden van grip op de uitgaven in het sociaal domein.
Kenniscentrum Europa Decentraal
Het Kenniscentrum Europa Decentraal (KED) ontvangt een subsidie. Dit is
een gezamenlijk initiatief van het Ministerie van BZK, het IPO, de VNG en
de Unie van Waterschappen (UvW), dat zich richt op toepassing en
verspreiding van kennis en expertise over Europees recht bij de medeover­
heden.
Opdrachten
Bestuur en regio
Interbestuurlijk programma en sociaal domein
Het Ministerie van BZK werkt samen met andere departementen en de
medeoverheden aan de aanpak van urgente maatschappelijke vraag­
stukken op basis van de programmastart IBP. In 2021, het laatste jaar van
het IBP, staan de leerervaringen en resultaten van het werken met het IBP
centraal. Hoewel dit het laatste jaar van het IBP is, is het van belang om in
te blijven zetten op het gezamenlijk partnerschap van overheden. Er worden
middelen ingezet voor het versterken van de interbestuurlijke samen­
werking bij maatschappelijke opgaven.
Het Ministerie van BZK ondersteunt gemeenten bij het verbeteren van
oplossingen voor personen die in een sociaal-maatschappelijke kwetsbare
positie terecht zijn gekomen. We zetten in op het versterken van de positie
van gemeenten en de (door)ontwikkeling van een toereikend instrumen­
tarium voor gemeenten, met aandacht voor de uitvoerbaarheid en omvang
van het takenpakket. Om gemeenten beter in staat te stellen om gegevens
te verwerken ten behoeve van een integrale aanpak bij meervoudige proble­
matiek werken we aan een wetsvoorstel en aan een betere borging van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

47

gegevensuitwisseling in de lokale uitvoeringspraktijk. Dit doen we samen
met de betrokken departementen, VNG, gemeenten en andere partijen. Dit
doen we aan de ene kant door de integrale afweging van voorstellen van
Rijkszijde te versterken met een actieve rol en inzet bij vertaling van grote
transities en maatschappelijke bewegingen naar programma’s en beleid en
(interbestuurlijke) activiteiten. En aan de andere kant door samen met de
VNG de interbestuurlijke samenwerking in de uitvoeringspraktijk te
versterken, onder andere middels het netwerk van het Programma Sociaal
Domein en ondersteuning bij de implementatie van beleidswijzigingen.
Kennisopbouw en -uitwisseling
Kennis is onmisbaar voor een effectief, interbestuurlijk en democratisch
gelegitimeerd samenspel tussen overheden. Hierbij staan de inhoudelijke
maatschappelijke opgaven voorop, is er sprake van gelijkwaardige partners
en één overheid, en worden resultaten - zoals woningbouwafspraken en
participatietrajecten - geboekt. De Minister van BZK ondersteunt overheden
in het organiseren van hun samenwerking door middel van kennisopbouw
en – uitwisseling in het openbaar bestuur en het creëren van een feitelijke
basis voor interbestuurlijke afspraken. In 2021 worden diverse opdrachten
verstrekt voor monitoren, digitale kennisproducten, symposia, leertra­
jecten, publicaties en onderzoeken. Voorbeelden hiervan zijn de Staat van
het bestuur, Monitor politieke ambtsdragers, Data Financiën Decentrale
Overheden en Monitor Sociaal domein. De Minister van BZK ondersteunt
medeoverheden, die niet altijd over de benodigde kennis beschikken voor
het maken van strategische beleidskeuzes als gevolg van hun toenemende
takenpakket. Daartoe wordt vervolg gegeven aan het in 2020 te ontwikkelen
functioneel ontwerp voor een regionale kennis- en schakelfunctie.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Diverse bijdragen
Het Ministerie van BZK verleent in 2021 een bijdrage aan de UvW voor het
IBP en aan de VNG voor het VLOT en de visitatie commissie financiële
beheersbaarheid.
Binnen het IBP werkt BZK samen met andere departementen en medeover­
heden aan de aanpak van urgente maatschappelijke vraagstukken In 2021
worden middelen ingezet ten behoeve van het versterken van de interbe­
stuurlijke samenwerking bij maatschappelijke opgaven.
Het VLOT ondersteunt gemeenten en hun partners in de regio en verbindt
landelijke programma’s aan en met elkaar opdat zij de samenhang tussen
zorg, veiligheid en sociaal domein versterken en komen tot een blijvende
persoonsgerichte aanpak voor kwetsbare mensen.
Bijdrage aan medeoverheden
Lokale culturele voorzieningen
In de derde incidentele suppletoire begroting van het Ministerie van BZK
(Kamerstukken II 2019/20, 35553, nr. 1) is een bedrag van € 8 mln.
toegevoegd aan de begroting in verband met het compenseren van
provincies voor de extra kosten die ze gemaakt hebben om de provinciaal
gesubsidieerde culturele instellingen te ondersteunen bij het dragen van
de gevolgen van de coronacrisis. Dit bedrag zal aan de provincies worden
uitgekeerd in de vorm van een specifieke uitkering. Het betreft de volgende
bedragen per provincie:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

48

Provincie

bedrag 2020

Fryslân

€ 1.368.221

Groningen

€ 331.058

Drenthe

€ 905.110

Overijssel

€ 1.146.622

Gelderland

€ 214.039

Utrecht

€ 175.257

Flevoland

€ 398.358

Noord-Holland

€ 384.368

Zuid-Holland

€ 139.221

Zeeland

€ 1.386.859

Noord-Brabant

€ 449.734

Limburg

€ 1.101.154

Totaal

€ 8.000.000

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Bijdragen internationaal
Het Ministerie van BZK betaalt een jaarlijkse contributie aan het European
Urban Knowledge Network (EUKN), een Europees kennisnetwerk van
landelijke overheden die verantwoordelijk zijn voor stedelijke ontwikkeling
en beleid. Nederland, vertegenwoordigd door BZK, is in 2021 vice-voorzitter
van de General Assembly van het EUKN. Het EUKN houdt zich in 2021 als
gebruikelijk bezig met onderzoek, voorlichting, het verzamelen en delen van
expertise en het organiseren van internationale bijeenkomsten zoals policy
labs voor zijn leden. EUKN is daarnaast zeer nauw betrokken bij de Urban
Agenda for the EU (UAEU), onder andere door het ondersteunen van de
opeenvolgende voorzitterschappen van de Raad voor de Europese Unie.
Daarmee is het EUKN een belangrijke relatie voor het Ministerie van BZK,
waarvoor de UAEU een van de EU-prioriteiten is.
1.2 Democratie
Subsidies (regelingen)
Politieke partijen
Politieke partijen ontvangen subsidie op grond van de Wfpp. Een politieke
partij komt voor subsidie in aanmerking als zij voldoet aan de in deze wet
genoemde voorwaarden. Tijdens de begrotingsbehandeling in 2019 is door
het lid Jetten een motie ingediend over het verhogen van het budget voor
de ondersteuning van parlementariërs en de subsidie aan politieke partijen.
Door het kabinet is besloten het Wfpp budget omwille van motie Jetten c.s.
op te hogen met circa € 8,7 mln. (Kamerstukken II, 2019/20, 35300 IIA, nr. 8).
De aanpassing van de Wfpp, waarin deze verhoging wordt meegenomen,
is aangeboden aan de Tweede Kamer. Na de Tweede Kamerverkiezingen
van maart 2021 zal de subsidie conform de Wfpp worden aangepast aan
de nieuwe zetelverdeling in de Tweede Kamer.
Tabel 11 Overzicht subsidies politieke partijen (bedragen in €)
Partij

Waarde 2017

Waarde 2018

Waarde 20191,2

VVD

3.332.009

3.207.731

3.112.395

PvdA

2.432.252

1.422.969

1.364.618

2.019.438

SP

1.581.598

1.531.678

1.513.747

2.282.599

CDA

1.924.344

2.138.116

2.058.115

3.054.905

D66

1.870.175

2.140.093

2.054.396

3.009.764

CU

963.474

967.365

927.838

1.355.966

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

Waarde 2020
4.504.677

49

Partij

Waarde 2017

Waarde 2018

GL

1.250.993

1.712.145

Waarde 20191,2
1.670.739

Waarde 2020
2.475.141

SGP

939.131

882.669

856.545

1.238.351

PvdD

763.276

913.596

881.966

1.194.306

50PLUS

504.017

609.746

683.309

991.155

OSF

366.571

375.519

381.851

563.902

VNL

138.482

0

0

0

DENK

303.606

533.358

607.763

882.919

FvD

589.458

703.746

811.720

1.259.345

Totaal

16.959.386

17.138.730

16.925.002

24.832.468

1 Het betreft hier voorlopige bedragen voor de jaren 2019 en 2020. 80% daarvan is inmiddels uitgekeerd. Uiterlijk
1 juli van het jaar volgend op het subsidiejaar moeten partijen een definitieve subsidieaanvraag indienen. Als
bij de beoordeling daarvan blijkt dat de partijen voldoen aan de voorwaarden, wordt de resterende 20%
uitgekeerd. De loon- en prijsbijstellingen 2019 en 2020 moeten nog in deze bedragen worden verwerkt. De reeks
loopt nu van 2017 tot en met 2020. Bij de subsidiebedragen uit 2019 en 2020 gaat het om voorlopige bedragen.
De Minister van BZK beslist voor 1 november 2020 over de aanvragen tot vaststelling over 2019, die de politieke
partijen uiterlijk 1 juli 2020 moesten aanleveren. '
2 Het budget voor de Wfpp wordt in de periode 2020-2024 opgehoogd door het kabinet omwille van motie Jetten
met een bedrag van € 8.650.000.

De reeks loopt nu van 2017 tot en met 2020. Bij de subsidiebedragen uit 2019
en 2020 gaat het om voorlopige bedragen. De Minister van BZK beslist voor
1 november 2020 over de aanvragen tot vaststelling over 2019, die de
politieke partijen uiterlijk 1 juli 2020 moesten aanleveren.
Comité 4/5 mei
Het Nationaal Comité 4 en 5 mei ontvangt een subsidie om tijdens de
jaarlijkse Nationale Viering van de Bevrijding op 5 mei activiteiten te
ondernemen om de kennis en het bewustzijn over burgerschap, democratie
en rechtsstaat te stimuleren.
ProDemos
ProDemos, Huis voor Democratie en Rechtsstaat, ontvangt een subsidie
voor activiteiten gericht op het vergroten van de betrokkenheid en kennis
van de democratische rechtsstaat. Tot de activiteiten behoren het verzorgen
van bezoeken van scholieren aan het parlement en diverse bijbehorende
educatieve programma’s.
Verbinding inwoner en overheid
In het kader van het samenwerkingsprogramma Democratie in Actie
ontvangt de VNG een subsidie. Democratie in Actie stimuleert en
ondersteunt gemeenten én gemeentelijke spelers ten aanzien van
responsief bestuur en democratische initiatieven, onder meer met ruimte
voor bewonersinitiatief zoals het Uitdaagrecht.
Het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) en de
Landelijke Vereniging van Kleine Kernen (LVKK) ontvangen subsidies voor
het bevordering van bewonersparticipatie in algemene zin en van burger­
betrokkenheid in dorpskernen.
Om de betrokkenheid bij en kennis over democratie en bewustzijn over
burgerschap te stimuleren, ontvangen diverse projecten en activiteiten
een subsidie. ProDemos ontvangt subsidie voor de cursus Politiek Actief,
waarmee gemeenten inwoners op laagdrempelige manier kunnen laten
maken met politiek en bestuur in hun gemeente.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

50

Ten behoeve van evidence based beleid worden meerjarige subsidies aan
universiteiten verstrekt voor onderzoeken op thema’s die relevant zijn voor
democratie en bestuur, zoals een meerjarig onderzoek naar democratische
kernwaarden bij jongeren en een systematische kennisverzameling over
politieke ambtsdragers op nationaal, provinciaal en gemeentelijk niveau en
bij de waterschappen.
Voor de looptijd van de Bestjoersôfspaark Fryske Taal en Kultuer 2019-2023
(BFTK) ) (bijlage bij Kamerstukken II, 2018/19, 35000VII, nr. 83) begroot het
Ministerie van BZK jaarlijks € 0,11 mln. voor de leerstoel Friese taal- en
letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Toerusting en ondersteuning politieke ambtsdragers
Op decentraal niveau zijn er in Nederland ongeveer 12.000 politieke ambts­
dragers actief in gemeenten, provincies en waterschappen. Om te zorgen
dat er voldoende goed toegeruste politieke ambtsdragers beschikbaar zijn
en beschikbaar blijven, verstrekt de Minister van BZK subsidies aan politieke
partijen en aan de beroepsgroepen van politieke ambtsdragers en griffiers,
waaronder de beroepsverenigingen van politieke ambtsdragers
(Nederlands Genootschap van Burgemeesters, Wethoudersvereniging,
Statenlid.nu, Nederlandse vereniging van raadsleden) en de Vereniging van
Griffiers, en aan de VNG. Samen met de beroepsgroepen, de koepels van
medeoverheden en (bestuurdersverenigingen van) politieke partijen wordt
via subsidies zorggedragen voor passende eigentijdse inwerk- en oplei­
dingsprogramma’s voor de verschillende beroepsgroepen. Daarnaast
wordt middels de subsidies in 2021 ook bijzondere inzet gepleegd om
onderlinge kennisdeling en een brede, diverse instroom in het ambt te
bevorderen en te zorgen dat mensen na het ambt weer goed landen op de
arbeidsmarkt. De maatregelen om meer vrouwen tot het openbaar bestuur
toe te laten treden, lopen in 2021 door (Kamerstukken II 2018/19, 30420, nr.
328).
Kennispunt Lokale Politieke Partijen, beheerd door ProDemos, ontvangt in
de periode 2020-2024 jaarlijks een subsidie van circa € 0,4 mln. Het
Kennispunt biedt fysieke en online trainingen aan verenigingsbesturen en
politieke bewindslieden van lokale politieke partijen. In 2021 zullen de
resultaten van de onderzoeksagenda in opdracht van het Ministerie van BZK
worden gepresenteerd tijdens een grote bijeenkomst voor lokale politieke
partijen. Daarnaast staat 2021 in het teken van de verdere professionali­
sering en verzelfstandiging van het Kennispunt in samenwerking met VNG
en de vertegenwoordigers van lokale politieke partijen.
Vanuit het samenwerkingsprogramma Democratie in Actie ontvangt de
VNG subsidie om een collectief aanbod aan gemeenteraden te verzorgen
om leren en reflecteren te stimuleren en daarmee de kwaliteit van het lokaal
bestuur te versterken. Van het aanbod kan in 2021 ook door provinciale
staten gebruik worden gemaakt.
Weerbaar bestuur
In het Netwerk Weerbaar Bestuur wordt door het Ministerie van BZK samen­
gewerkt met andere departementen, beroepsverenigingen van politieke
ambtsdragers, bestuurdersverenigingen van landelijke politieke partijen,
koepels van medeoverheden en diverse andere relevante partners. De
gezamenlijke aanpak richt zich op het bevorderen van de integriteit en
veiligheid van politieke ambtsdragers. Daarbij wordt ingezet op bewust­
wording, vroege signalering en ondersteuning bij incidenten binnen het
lokaal bestuur. Het Ministerie van BZK verstrekt subsidies aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

51

netwerkpartners voor (gezamenlijke) activiteiten, waaronder de dooront­
wikkeling van het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur. Ook wordt via
een subsidie aan het Centrum voor Criminaliteitspreventie (CCV) en
Veiligheid ondersteuning geboden bij veilig wonen door het faciliteren van
een woningscan en een veiligheidsgesprek met advies over basismaatre­
gelen.
Rekenkamers zijn van belang voor sterk lokaal bestuur. De Nederlandse
Vereniging voor Rekenkamers en Rekenkamercommissies (NVRR) ontvangt
subsidie voor de versterking van de lokale rekenkamers en de onder­
steuning van het kwaliteitsbeleid.
Er worden subsidies verstrekt aan o.a. CCV ten behoeve van kennis- en
leerbijeenkomsten voor gemeenten, provincies en andere betrokken
partijen. Hierin wordt de aanpak van de Actie-agenda vakantieparken
2018-2020 (Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. 453) verder verspreid en
kennis gedeeld over de praktijk van de Wet aanpak woonoverlast (Kamer­
stukken II 2020/21, 32847, nr. 651). Ook wordt in 2021 de leerkring gebieds­
gerichte aanpak ondermijnende criminaliteit voortgezet, met name gericht
op kwetsbare wijken.
Ten behoeve van de verkenning door het programma Leefbaarheid en
Veiligheid (Kamerstukken II 2019/20, 30995, nr. 97 en Kamerstukken II
2019/20, 30995, nr. 98) worden aan de samenwerkende organisaties
subsidies verstrekt voor bijvoorbeeld het doen van onderzoek, het delen van
kennis en het uitvoeren van pilots. Dit moet resulteren in een beeld van hoe
een integrale meerjarige gebiedsgerichte aanpak eruit kan zien, wat in dat
kader concrete handelingsperspectieven zijn en wat daarbij de rol van het
Rijk kan zijn.
Stichting Thorbeckeleerstoel
De Stichting Professor mr. J.R. Thorbecke Leerstoel ontvangt de tweede
termijnbetaling van een meerjarige subsidie ter ondersteuning van de
uitvoering van de taken van de leerstoelhouder, zoals onderwijs geven en
wetenschappelijk onderzoek doen op het gebied van het decentraal bestuur
als bestuurlijk, politiek en juridisch systeem.
Opdrachten
Verbinding inwoner en overheid
De gemeente is voor burgers de meest nabije overheid. Het samenwer­
kingsprogramma Democratie in Actie stimuleert en ondersteunt gemeenten
in het versterken van de verbinding met inwoners (Kamerstukken II 2018/19,
35000VII, nr. 100). Vanuit het programma worden opdrachten verstrekt voor
het kennisuitwisseling en - vermeerdering, proeftuinen en pilots om
bewoners meer invloed te geven op besluitvorming.
Voor het thema responsieve overheid worden in 2021 ten minste vier
kennisuitwisselingsbijeenkomsten voor de Regieraad Responsieve
Overheid georganiseerd. De Regieraad denkt mee over oplossingsrich­
tingen voor belangrijke knelpunten in de contacten tussen overheid en
burger en het versterken van het vertrouwen in de overheid en haar
doeflmatig functioneren, zoals het versterken van de (aandacht voor de)
uitvoering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

52

Het Ministerie van BZK bereidt de eerste experimenten met nieuwe stembil­
jetten voor die, als de daarop ziende experimentenwet is aanvaard, zullen
plaatsvinden bij de herindelingsverkiezingen. Het ministerie stelt middelen
ter beschikking voor vernieuwingen aan het digitaal hulpmiddel uitslagbe­
rekening en voor de capaciteit en deskundigheid van de Kiesraad, zodat
het digitaal hulpmiddel op een adequate manier beheerd en onderhouden
kan worden.
Het Ministerie van BZK zet zich als coördinerend ministerie voor de aanpak
van desinformatie in op het vergroten van de weerbaarheid van de
samenleving tegen de impact van desinformatie, door onder meer de
bevordering van transparantie door online platforms en het vergroten van
het inzicht in de aard van de dreiging.
In 2020 heeft de Minister van BZK het Adviescollege dialooggroep slaver­
nijverleden ingesteld (Kamerstukken II 2020/21, 35300VII, nr. 132). In 2021
levert deze dialooggroep het eindrapport op.
In 2021 wordt een streektalensymposium uitgevoerd. Ook wordt een
evaluatie uitgevoerd naar het functioneren van de provincie Fryslân als
‘taalskipper Frysk’ (bijlage bij Kamerstukken II 2018/19, 35000VII, nr. 83).
De taalskipper coordineert, verbindt en inspireert in overleg met het Rijk en
met decentrale betrokkenen het Friese taaldossier in de provincie Fryslân.
Toerusting en ondersteuning politieke ambtsdragers
Om te zorgen dat er voldoende goed toegeruste politieke ambtsdragers
beschikbaar zijn en beschikbaar blijven, verstrekt de Minister van BZK samen met bestuurdersverenigingen van politieke partijen en andere
relevante organisaties - opdrachten voor inwerkprogramma’s, opleidingen
en leermodules (Kamerstukken II 2018/19, 35000VII, nr. 100). Daarnaast
wordt de rolneming van raden, staten en algemene besturen versterkt en
worden maatregelen uitgevoerd om een betere afspiegeling in volksverte­
genwoordiging en bestuur te realiseren (zoals meer vrouwen en mensen
met een beperking).
Weerbaar bestuur
Door het organiseren van bijeenkomsten wordt de kennis en ervaring die
de afgelopen jaren is opgedaan op gebied van integiteit en veiligheid van
het lokale bestuur en van ondermijning, breder gedeeld. Het gaat daarbij
om de activiteiten van het Netwerk Weebaar bestuur, de impuls Weerbaar
bestuur, de pilot Integrale Beveiligingsplannen en de Actie-agenda Vakan­
tieparken.
De ondersteuning aan gemeenten op het gebied van de uitvoeringuit­
voering van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek
(Wbmgp) wordt voortgezet. Tevens wordt voorlichting georganiseerd voor
belangstellende gemeenten en betrokken partners die een aanvraag
overwegen voor de toepassing van selectieve woningtoewijzing op basis
van de Wbmgp (bijvoorbeeld ten behoeve van het screenen van woning­
zoekenden op overlastgevend en crimineel gedrag).
Ten behoeve van de verkenning door het programma Leefbaarheid en
Veiligheid (Kamerstukken II 2019/20, 30995, nr. 97 en Kamerstukken II
2019/20, 30995, nr. 98) worden aan de samenwerkende organisaties
opdrachten verstrekt voor onderzoek, kennisdeling en het uitvoeren van
pilots. Ook wordt de opdracht gegeven voor de uitvoering en onderhoud
van de Leefbaarometer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

53

In 2021 zal verder uitvoering worden gegeven aan de Agenda Toekomst
(interbestuurlijk) Toezicht. Daarin is aangegeven langs welke lijnen Rijk,
provincies en gemeenten het interbestuurlijk toezicht de komende jaren
samen verder willen vormgeven. Ter uitwerking van de Agenda is in 2020
een actieplan opgeleverd dat in de periode 2020-2024 stapsgewijs wordt
uitgevoerd.
De Minister van BZK regisseert een maatschappelijke en bestuurlijke
discussie met burgers, koepels, beroeps- en bestuurdersverenigingen,
gemeenten, provincies en de wetenschap om te bezien of het huidige
wettelijke kader is toegesneden op de opgaven voor het lokale bestuur.
Hiermee wordt in 2021 uitvoering gegeven aan de Kamerbrief over de
toekomst van het openbaar bestuur (Kamerstukken II 2019/20, 35300VII, nr.
7). Verder wordt geïnvesteerd in toerusting en ondersteuning van het lokaal
bestuur om optimaal gebruik te maken van bevoegdheden en instru­
menten.
De Minister van BZK geeft in 2021, mede namens de Minister van JenV,
verder uitvoering aan de Agenda Burgemeester (Kamerstukken II 2019/20,
35300VII, nr. 108). BZK en JenV willen, mede met het oog op maatschappe­
lijke en bestuurlijke ontwikkelingen, dat de burgemeester voldoende is
toegerust om zijn rollen en taken waar te maken, ten behoeve van een
toekomstbestendig en duurzaam burgemeestersambt. De uitwerking van
de agenda richt zich op het verduidelijken van het burgemeestersinstru­
mentarium en het creëren van een evenwicht in zijn formele bevoegdheden,
het verbeteren van de samenwerking en de ketenaanpak in het domein van
Openbare Orde en Veiligheid en het versterken van de ondersteuning van
burgemeesters door hun gemeentelijke apparaat. De agenda wordt
uitgewerkt in samenspraak met de beroepsgroep, om ervoor te zorgen dat
deze aansluit bij de behoeften in de bestuurspraktijk en ook op draagvlak
van alle betrokken partijen kan rekenen.
De Minister van BZK bereidt een modernisering van de Wet op de lijkbe­
zorging (Wlb) voor. Daarbij wordt niet alleen de mogelijke introductie van
nieuwe vormen van lijkbezorging overwogen, maar worden eerst en vooral
verbeteringen doorgevoerd ten aanzien van de bestaande vormen van
lijkbezorging, begraven en cremeren, in lijn met de wensen van
nabestaanden en de uitvoeringspraktijk. Het streven is dat het wetsvoorstel
in het voorjaar van 2021 aan de Tweede Kamer wordt aangeboden. Er
worden in 2021 opdrachten verstrekt ten behoeve van kwaliteitsborging,
scholing en voorlichting over de nieuwe regelgeving.
Inkomensoverdrachten
Toerusting en ondersteuning politieke ambtsdragers
Het Ministerie van BZK financiert de rechtspositionele regelingen van
(voormalige) politieke ambtsdragers. Het betreft pensioenen en uitkeringen
aan voormalige ministers en staatssecretarissen en uitkeringen aan
voormalige burgemeesters.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Diverse bijdragen
Ook in 2021 ontvangen ICTU en het CBS bijdragen ter versterking van de
informatiepositie van het lokaal bestuur. De City Deal ‘Zicht op onder­
mijning’ is inmiddels uitgegroeid tot een intensieve samenwerking tussen
veertien gemeenten en de resultaten zijn beschikbaar voor alle gemeenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

54

Met het dashboard www.zichtopondermijning.nl krijgen gemeenten,
toezichthouders en handhavers beter inzicht in patronen die duiden op
ondermijnende criminaliteit op gemeente en wijk niveau. Het dashboard zal
geïntegreerd worden met de Leefbaarometer en de Veiligheidsmonitor voor
een meer integraal beeld op wijkniveau.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisatie
Bijdragen Internationaal
Het Ministerie van BZK levert een jaarlijkse bijdrage ten behoeve van een
nationaal contactpunt voor de uitvoering van het programma ‘Europa voor
de burger’ dat actief Europees burgerschap bevordert. Vanaf 2021 wordt dit
programma naar verwachting geïntegreerd in het nieuwe ‘Burgers,
Gelijkheid, Rechten en Waarden Programma’, dat het bevorderen van de
betrokkenheid en participatie van burgers aan het democratisch leven van
de EU tot doel heeft. Het Ministerie van BZK levert ook in 2021 een jaarlijkse
bijdrage ten behoeve van de uitvoering van een nationaal contactpunt voor
het nieuwe programma.
Nederland is sinds 2011 lid van het Open Government Partnership (OGP).
Nederland ontvangt binnen dit internationale netwerk onder andere onder­
steuning bij het opstellen en uitvoeren van het nationale actieplan.
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Publiek en Communicatie
De Minister van BZK is verantwoordelijk voor de uitvoering van landelijk
informerende verkiezingscampagnes. De campagne ‘Elke stem telt’ is in
2019 opnieuw aanbesteed voor de komende vier jaar en deze wordt in 2021
uitgevoerd voor de Tweede Kamerverkiezing. Hiervoor wordt een bijdrage
verstrekt aan de Dienst Publiek en Communicatie (DPC) van het Ministerie
van AZ.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Gemeentefonds (H50)
De gemeente Den Haag is ingevolge de KW verantwoordelijk voor de
permanente registratie van kiezers in het buitenland en voor de organisatie
van de Tweede Kamer en Europees Parlementsverkiezingen door kiezers in
het buitenland. Met de invoering in 2017 van de permanente registratie zijn
de verkiezingen toegankelijker geworden voor Nederlanders die buiten
Nederland woonachtig zijn. Aan de gemeente Den Haag wordt hiervoor
meerjarig een bijdrage verstrekt.
Daarnaast ontvangen de gemeenten die bij de Tweede Kamerverkiezing
meedoen aan het experiment centraal tellen in 2021 een bijdrage voor
meerkosten die gerelateerd zijn aan corona.
Provinciefonds (H51)
Het orgaan voor de Friese taal DINGtiid ontvangt een jaarlijkse bijdrage.
Gelden voor de uitvoering van taken worden middels het provinciefonds via
de provincie beschikbaar gesteld aan DINGtiid.
Ontvangsten
De ontvangsten betreffen grotendeels de bijdragen van de waterschappen
ten behoeve van de Waarderingskamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

55

3.2 Artikel 2. Nationale Veiligheid
A. Algemene doelstelling
De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) beschermt de
nationale veiligheid. Dit doet de AIVD door tijdig dreigingen, internationale
politieke ontwikkelingen en risico’s te onderkennen, die niet direct zichtbaar
zijn en doet daartoe onderzoek in binnen- en buitenland. De AIVD signaleert,
adviseert en deelt gericht informatie met samenwerkingspartners zodat
deze de dreiging en risico’s kunnen reduceren. Waar nodig reduceert de
AIVD zelfstandig risico’s.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Uitvoeren
– De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is
verantwoordelijk voor de taakuitvoering van de AIVD. Dit doet de AIVD
door het tijdig onderkennen van dreigingen en risico's voor de nationale
veiligheid en de nationale belangen in het binnen- en buitenland. De
AIVD verricht onderzoek met behulp van bijzondere inlichtingenmid­
delen. Op basis van de bevindingen informeert en adviseert de AIVD
de samenwerkingspartners met ambtsberichten en analyses (waaronder
openbare publicaties). De Minister van BZK legt zo veel als mogelijk in
het openbaar verantwoording af aan de Tweede Kamer als geheel of in
de vaste Kamercommissie BZK. Waar dat niet kan, vanwege geheim­
houdingsnoodzaak, gebeurt dit via de Commissie voor de Inlichtingenen Veiligheidsdiensten (CIVD) van de Tweede Kamer.
– Voor de taakuitvoering zijn stevige waarborgen ingericht in de vorm van
toetsing, toezicht en controle. Dit vanwege de inbreuk in de persoonlijke
levenssfeer van mensen die de inzet van bijzondere inlichtingenmid­
delen kan hebben. Voor de inzet van een groot aantal bijzondere inlich­
tingenmiddelen is toestemming nodig van de Minister van BZK. Met
de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten 2017 is na de
toestemming van de minister en voorafgaand aan de inzet van een groot
aantal bijzondere inlichtingenmiddelen een onafhankelijke toetsing
nodig van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB). Daarnaast
houdt de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheids­
diensten (CTIVD) toezicht tijdens en na afloop van de inzet van bevoegd­
heden of op andere werkzaamheden van de AIVD.
C. Beleidswijzigingen
Sinds de begroting van 2020 hebben er geen beleidswijzigingen op dit
artikel plaatsgevonden. De AIVD doet haar werk op basis van de door de
behoeftestellers opgestelde Geïntegreerde Aanwijzing Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten (GA I&V 2019-2022). Deze is in de tussentijd niet
aangepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

56

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 12 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2. Nationale Veiligheid (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

308.373

316.638

316.767

318.324

318.453

317.872

317.872

Uitgaven

296.971

316.638

316.767

318.324

318.453

317.872

317.872

waarvan juridisch verplicht

100%

AIVD apparaat

279.626

300.576

300.705

302.263

302.392

301.810

301.811

AIVD geheim

17.345

16.062

16.062

16.061

16.061

16.062

16.061

Ontvangsten

15.306

14.714

14.714

14.714

14.714

14.714

14.714

Budgetflexibiliteit
Omdat het budget als apparaat wordt aangemerkt, is het gehele budget
juridisch verplicht verondersteld.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Vanwege het bijzondere karakter van dit begrotingsartikel en de gedeeltelijk
geheime uitgaven zijn de uitgaven niet nader uitgesplitst en zijn de
apparaatsuitgaven niet opgenomen in het centraal apparaatsartikel.
Ontvangsten
De Unit Veiligheidsonderzoeken (UVO), het samenwerkingsverband tussen
de AIVD en de MIVD, verricht veiligheidsonderzoeken voor andere
(overheids-)organisaties en brengt daarvoor een tarief in rekening. De
ontvangsten hebben hier voornamelijk betrekking op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

57

3.3 Artikel 3. Woningmarkt
A. Algemene doelstelling
Een vrij toegankelijke, vraaggerichte woningmarkt met steun voor degenen
die dat nodig hebben.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Het toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig mogelijk maken van
de woningmarkt voor iedereen, lukt alleen door veel samen te werken en
telkens goed alle belangen af te wegen. Als Rijksoverheid, met provincies,
gemeenten, woningcorporaties, zorginstellingen, investeerders, project­
ontwikkelaars, bouwers, makelaars en vele anderen. Ieder heeft een eigen
rol, maar altijd samen met anderen.
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) jaagt
die samenwerking aan. We nemen zoveel mogelijk belemmeringen weg,
bieden perspectief in wetten en regels en bewaken de kwaliteit en
duurzaamheid van bouwen en wonen, zodat prettig en betaalbaar wonen
voor iedereen mogelijk is én blijft.
Beleid en regelgeving
Onder meer via de Wet op de huurtoeslag (WHT), de huur(prijs)regulering
en maatregelen ten aanzien van de koopwoningmarkt is de Minister van
BZK verantwoordelijk voor het beleid en de regelgeving met betrekking tot
de betaalbaarheid van het wonen. Tevens is de Minister van BZK medever­
antwoordelijk voor de regelgeving met betrekking tot de fiscale behandeling
van de eigen woning en de hypothecaire leennormen.
De Minister van BZK is verantwoordelijk voor het beleid en de regelgeving
inzake de huurtoeslag. Tevens is de Minister van BZK verantwoordelijk voor
het budgettair beheer van de huurtoeslag op grond van de WHT.
Regisseren
– De Minister van BZK voert de regie over een heldere verdeling van rollen
en verantwoordelijkheden van de verschillende partijen op het terrein
van wonen. Tevens voert de Minister van BZK de regie ten aanzien van
het bevorderen van een evenwichtige omvang en verdeling van de
woningvoorraad.
– De Minister van BZK is verantwoordelijk voor de regelgeving ten aanzien
van (het stelsel van) woningcorporaties. Woningcorporaties zijn via de
Woningwet (Wonw) gebonden aan een begrensd werkdomein
waarbinnen zij werkzaamheden met staatssteun mogen uitvoeren. Deze
zijn het bouwen, verhuren en beheren van woningen met een lage huur
voor huishoudens met een laag inkomen en andere doelgroepen die op
de reguliere woningmarkt moeilijk een woning kunnen vinden. Tevens
is de Minister van BZK verantwoordelijk voor het beleid en de
regelgeving inzake de verhuurderheffing.
– Tevens draagt de Minister van BZK zorg voor het kapitaalmarktbeleid
betreffende investeringen in de woningmarkt, bijvoorbeeld via het
beleid ten aanzien van de Nationale Hypotheekgarantie (NHG) en het
Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

58

Uitvoeren
– De Minister van BZK draagt zorg voor een adequate uitvoering van een
laagdrempelige beslechting van huurgeschillen. In het Burgerlijk
Wetboek (art. 7:249 t/m 7:261) is vastgelegd dat huurders en verhuurders
een beroep kunnen doen op de Huurcommissie. De organisatie en
werkwijze van de Huurcommissie, evenals de administratieve onder­
steuning door de Dienst van de Huurcommissie (DHC), is vastgelegd in
de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte (Uhw).
– De uitvoering van de verhuurderheffing en de huurtoeslag is onder
verantwoordelijkheid van de Minister van Financiën belegd bij de Belas­
tingdienst respectievelijk bij het directoraat-generaal Toeslagen. De
Belastingdienst en Toeslagen zijn ook verantwoordelijk voor de
bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van de verhuurder­
heffing en huurtoeslag.
C. Beleidswijzigingen
Woningbouwimpuls
Met de inwerkingtreding van het Besluit en de Regeling Woningbou­
wimpuls op 1 juli 2020 (Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. 648) hebben
gemeenten projectaanvragen ingediend voor de middelen uit het eerste
tijdvak. De middelen dienen om een deel van het publieke tekort in de
ontwikkeling van een woningbouwlocatie te dekken, zodat deze locaties
beschikbaar komen en er meer en sneller betaalbare woningen tot stand
komen. Om in aanmerking te komen voor een bijdrage zijn hieraan
voorwaarden gekoppeld zoals:
– de aanvraag heeft betrekking op een afgebakend projectgebied;
– binnen het woningbouwproject worden ten minste vijfhonderd
woningen gerealiseerd;
– minimaal de helft van de te bouwen woningen zijn betaalbare woningen;
– het project kent een aantoonbaar publiek financieel tekort;
– gemeenten en andere medeoverheden dragen ten minste 50% bij aan
dat publiek financieel tekort;
– binnen drie jaar na toekenning van de bijdrage starten met de bouw van
de eerste woningen.
In 2021 vindt een tussentijdse evaluatie van de voorwaarden plaats om te
bezien of er aanleiding is om de regeling te updaten. Gemeenten waarvan
de projectaanvragen uit het eerste tijdvak zijn toegekend zijn gestart met
de verdere ontwikkeling van de projecten. Tevens worden in 2021 nieuwe
aanvraagtijdvakken opengesteld.
Huurverlaging
Voor huurders met een laag inkomen is betaalbaarheid vanwege de
economische gevolgen van de coronapandemie extra van belang. Daarom
heeft het kabinet verhuurders meer mogelijkheden gegeven om mensen te
helpen via maatwerk, tijdelijke huurkortingen, of uitstel van huurverhoging.
Door de WOZ-waarde, die afgelopen jaren sterk is gestegen, minder
bepalend te laten zijn voor de hoogte van de huur wil het kabinet zorgen dat
woningen betaalbaar blijven. Daarnaast wordt de toewijzing van sociale
huurwoningen meer op betaalbaarheid gericht door bij de inkomens­
grenzen voor de corporatiesector ook te kijken naar huishoudenssamen­
stelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

59

Kansen voor starters
Om de drempel voor jongvolwassenen bij het voor het eerst kopen van
een woning te verlagen, stelt het kabinet personen tussen de 18 en 35 jaar
eenmalig vrij van overdrachtsbelasting. Hierdoor zijn zij eerder in staat de
kosten koper op te brengen en verbetert hun positie op de woningmarkt,
zonder de financiële en macro-economische risico’s te vergroten. Tegelij­
kertijd verstevigt het kabinet de positie van starters ten opzichte van kopers
die niet primair tot doel hebben de woning zelf te bewonen, zoals beleggers.
Dit gebeurt door hen uit te sluiten van het verlaagde tarief van 2%. Deze
partijen gaan het standaardtarief voor de overdrachtsbelasting betalen (8%
in 2021). Deze wijzigingen zijn een wijziging van de Wet op belastingen van
rechtsverkeer (Wet differentiatie overdrachtsbelasting) en treden in werking
per 1 januari 2021.
Doorbouwen door corporaties
Corporaties worden verder gestimuleerd om te bouwen en verduurzamen.
In 2020 hebben corporaties aanvragen gedaan voor heffingsverminde­
ringen voor de bouw van 115.000 nieuwe sociale huurwoningen in de
komende jaren. De termijnen van bestaande heffingsverminderingen
worden verlengd, om vertraging als gevolg van de coronacrisis op te
vangen. Om de bouw van middenhuurwoningen door corporaties te
stimuleren, wordt de marktverkenning drie jaar buiten werking gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

60

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 13 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3. Woningmarkt (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

4.040.201

4.659.999

4.838.493

4.460.490

4.608.221

4.763.468

4.909.193

Uitgaven

4.069.601

4.570.517

4.828.368

4.560.490

4.608.221

4.763.468

4.909.193

4.909.193

waarvan juridisch verplicht
3.1 Woningmarkt

93%
4.069.601

4.245.217

4.354.268

4.459.890

4.608.221

4.763.468

Subsidies (regelingen)

21.138

10.890

28.349

8.641

12.441

14.241

9.341

Bevordering eigen woningbezit

3.877

4.000

4.000

5.500

9.300

11.100

6.200
0

Huisvestingsvoorziening statushouders

100

307

0

0

0

0

10.000

0

20.000

0

0

0

0

Woningmarkt

7.161

6.583

4.349

3.141

3.141

3.141

3.141

Opdrachten

38.012

39.646

3.435

3.609

2.893

2.804

2.804

WSW risicovoorziening

4.654

1.031

0

0

0

0

0

NHG risicovoorziening

29.768

33.860

0

0

0

0

0

Woningmarkt

3.590

4.755

3.435

3.609

2.893

2.804

2.804

Binnenstedelijke transformatie

Inkomensoverdrachten

3.996.521

4.178.485

4.311.085

4.436.285

4.581.285

4.729.985

4.880.385

Huurtoeslag

3.996.521

4.178.485

4.311.085

4.436.285

4.581.285

4.729.985

4.880.385

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

2.432

1.224

3.066

3.022

2.944

3.156

3.156

Woningmarkt

2.432

1.224

3.066

3.022

2.944

3.156

3.156

Bijdrage aan medeoverheden

2.350

2.800

0

0

0

0

0

Woningmarkt

2.350

2.800

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

9.148

11.610

8.331

8.331

8.431

12.305

12.305

Dienst van de Huurcommissie

7.235

8.816

10.137

7.261

7.261

7.261

7.235

ILT (Autoriteit Woningcorporaties)

332

1.173

970

970

970

970

970

RVO.nl (Uitvoeringskosten BEW)

0

300

100

100

200

3.381

3.381

RVO.nl (Uitvoeringskosten
huisvestingsvoorziening statushouders)

0

0

0

0

0

719

719

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

0

562

2

2

227

977

1.202

Financiën en Nationale Schuld (H9)

0

562

2

2

227

977

1.202

3.3 Woningbouw

0

325.300

474.100

100.600

0

0

0

Opdrachten

0

250

250

250

0

0

0

Woningbouwimpuls

0

250

250

250

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

0

324.800

473.600

100.100

0

0

0

Woningbouwimpuls

0

324.800

473.600

100.100

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

0

250

250

250

0

0

0

Woningbouwimpuls

0

250

250

250

0

0

0

459.522

447.909

406.400

400.400

399.600

380.400

370.100

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget op artikel 3 is 93% juridisch verplicht en dit
kent de volgende onderverdeling:
Subsidies (regelingen)
Het subsidiebudget is voor 93% juridisch verplicht. Het betreft met name
verplichtingen met betrekking tot de Financieringsfaciliteit voor Binnenste­
delijke Transformatie. Daarnaast betreft het in het verleden aangegane
verplichtingen op basis van de Wet bevordering eigenwoningbezit (BEW),
de subsidie voor huisvestingsvoorziening statushouders en subsidies ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

61

behoeve van onderzoek en kennisoverdracht op het terrein van de
woningmarkt (onder andere onderzoek naar flexwonen, bevolkingsdaling
en woonwagenbeleid).
Opdrachten
Het opdrachtenbudget is voor 12% juridisch verplicht. Het gaat hier hoofd­
zakelijk om opdrachten voor onderzoek en kennisoverdracht op het terrein
van wonen en bouwen.
Inkomensoverdracht
Het huurtoeslagbudget 2021 is voor 100% juridisch verplicht. Jaarlijks wordt
een verplichting aangegaan voor het gehele huurtoeslagbudget voor het
begrotingsjaar.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Het budget voor bijdragen aan ZBO’s/RWT’s is voor 67% juridisch verplicht.
De activiteiten voor (basis)onderzoek en kennisoverdracht hebben
betrekking op het terrein van wonen en bouwen, specifiek in samenwerking
met onder andere het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS).
Bijdrage aan medeoverheden
Het budget voor bijdrage aan medeoverheden is voor 25% juridisch
verplicht. Deze middelen zijn bestemd voor een specifieke uitkering voor
gemeenten ten behoeve van het versnellen van de bouw van betaalbare
woningen en het inlopen van het woningtekort in met name schaarste
regio’s in heel Nederland in het kader van de Woningbouwimpuls. Over
het resterende deel zal begin 2021 besluitvorming over plaatsvinden, dit zal
volledig ingezet worden voor de Woningbouwimpuls.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor bijdrage aan agentschappen is voor 94% juridisch verplicht.
Het betreft bijdragen aan de Inspectie Leefomgeving Transport (ILT) en de
Dienst van de Huurcommissie (DHC).
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Het budget voor bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken is 100%
juridisch verplicht. Dit betreft de jaarlijkse opdracht aan de Belastingdienst
voor de uitvoering van de inkomensafhankelijke huurstijging en verhuur­
derheffing.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
3.1 Woningmarkt
Subsidies (regelingen)
Bevordering eigen woningbezit
De BEW is gericht op de bevordering van het eigen woningbezit onder
lagere inkomensgroepen. Zoals gemeld aan de Tweede Kamer, is voor
nieuwe toekenningen op grond van de BEW geen budget meer beschikbaar
(Kamerstukken II 2009/10, 32123XVIII, nr. 74). De meerjarig beschikbare
middelen dienen uitsluitend voor de betaling van in het verleden aangegane
verplichtingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

62

Woningmarkt
De Minister van BZK verstrekt subsidies ten behoeve van onderzoek en
kennisoverdracht op het terrein van de woningmarkt om te komen tot op
feiten gebaseerde beleidsvorming. Het betreft zowel incidentele subsidies
voor onderzoek op het gebied van wonen als structurele subsidies, zoals
voor de Woonbond om de positie van de huurder op de woningmarkt te
versterken en voor Platform 31 die een onafhankelijke positie inneemt
tussen overheid, corporaties, bewoners en overige stakeholders op de
woningmarkt en (on)gevraagd advies geeft op diverse volkshuisvestelijke
vraagstukken.
Binnenstedelijke transformatie
De bestaande Financieringsfaciliteit voor Binnenstedelijke Transformatie
wordt geïntensiveerd met € 20 mln. waarmee kortlopende leningen aan
ontwikkelaars versterkt kunnen worden om voormalige winkels, kantoren,
horecagelegenheden en bedrijventerreinen te herontwikkelen naar
woningen.
Opdrachten
Woningmarkt
Het gaat hier vooral om opdrachten voor onderzoek en kennisoverdracht op
het terrein van wonen en bouwen, waarbij de ontwikkelingen op de
woningmarkt vragen om actuele gegevens. Het budget wordt besteed aan
onder meer verkenningen, dataverzameling, monitoring en het op feiten
gebaseerd onderbouwen van beleid.
Inkomensoverdracht
Huurtoeslag
Circa 1,4 mln. huishoudens ontvangen huurtoeslag. De huurtoeslag is een
bijdrage in de huurlasten en kan aangevraagd worden als de huur in
verhouding tot het inkomen te hoog is. Per saldo is er over de jaren
2020-2023 sprake van meevallers bij de huurtoeslag die in 2024 en 2025
omslaan in tegenvallers. Voornaamste redenen voor deze omslag zijn de
harder dan verwachte stijging van de werkloosheid in latere jaren, de
hogere ontwikkeling van de hoeveelheid vergunninghouders en de hogere
inflatie vanaf 2021. Over de periode 2020-2025 worden minder terugvorde­
ringen verwacht, hetgeen leidt tot lagere ontvangsten.
Om inzicht te geven in de uitwerking van de huurtoeslag op de huurlasten
voor ontvangers van huurtoeslag tonen onderstaande grafieken het
aandeel van de bruto huur dat per saldo (na aftrek van de huurtoeslag) nog
netto door ontvangers van huurtoeslag is verschuldigd. Het percentage is
berekend voor voorbeeldhuishoudens met een minimum inkomen en een
huur op exact 90% van de diverse huurgrenzen van de huurtoeslag.
Uit de grafieken blijkt dat het aandeel van de bruto huur dat door de
ontvanger van huurtoeslag nog zelf netto betaald moet worden in 2021 voor
de voorbeeldhuishoudens nagenoeg gelijk blijft ten opzichte van 2020.
De raming voor de huurtoeslag is gebaseerd op de uitvoeringscijfers van
Toeslagen en de raming van het Centraal Planbureau (CPB) van voor de
coronacrisis. Effecten van corona zijn in de eerste helft van 2020 niet
zichtbaar in de realisaties van Toeslagen. De verwachting is dat als gevolg
van de oplopende werkloosheid en de daling van inkomens er in de tweede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

63

helft van 2020 en in 2021 oplopende uitgaven zullen optreden. Tevens is
de verwachting dat meer huurders met terugwerkende kracht huurtoeslag
zullen aanvragen.
Voor huurder met een laag inkomen en hoge huur neemt het kabinet een
gerichte maatregel om de huurprijs sneller in verhouding te brengen met
het inkomen. Op het moment dat de huurder voldoet aan de gestelde
voorwaarde, kan bij de corporatie een huurverlaging worden afgedwongen.
Dit leidt tot inverdieneffecten op de huurtoeslag. Afhankelijk van de mate
van aanspraak op de huurverlaging leidt dit tot een maximaal inverdien­
effect van € 38 mln. (€ 19 mln. in 2021).
Figuur 3

Bron: Eigen berekening Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijks­
relaties. Het percentage netto huur is de te betalen huurprijs (bruto huur)
minus de huurtoeslag gedeeld door de bruto huur (%-netto huur=(bruto
huur -/- huurtoeslag)/bruto huur).
Figuur 4

Bron: Eigen berekening Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijks­
relaties. Het percentage netto huur is de te betalen huurprijs (bruto huur)
minus de huurtoeslag gedeeld door de bruto huur (%-netto huur=(bruto
huur -/- huurtoeslag)/bruto huur).
Figuur 5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

64

Bron: Eigen berekening Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijks­
relaties. Het percentage netto huur is de te betalen huurprijs (bruto huur)
minus de huurtoeslag gedeeld door de bruto huur (%-netto huur=(bruto
huur -/- huurtoeslag)/bruto huur).
Figuur 6

Bron: Eigen berekening Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijks­
relaties. Het percentage netto huur is de te betalen huurprijs (bruto huur)
minus de huurtoeslag gedeeld door de bruto huur (%-netto huur=(bruto
huur -/- huurtoeslag)/bruto huur).
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Woningmarkt
De activiteiten voor (basis)onderzoek en kennisoverdracht hebben
betrekking op het terrein van wonen en bouwen, specifiek in samenwerking
met bijvoorbeeld het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) en het Kadaster.
De ontwikkelingen op de woningmarkt vragen om actuele gegevens over
de woningmarkt. Het budget wordt besteed aan onder meer verkenningen,
monitoring en op feiten gebaseerd onderbouwen van beleid, en dataverza­
melingen.
Bijdrage aan agentschappen
Dienst van de Huurcommissie
De Huurcommissie ontvangt een bijdrage van het Ministerie van BZK om
geschillen te beslechten tussen huurders en verhuurders. De Huurcom­
missie bestaat uit het Zelfstandig Bestuursorgaan (ZBO) de Huurcommissie
en het agentschap de Dienst van de Huurcommissie, die het ZBO
ondersteunt in zijn taken. Het werkterrein van de Huurcommissie wordt
gevormd door huurwoningen met een gereguleerd huurcontract. Als
huurders en verhuurders een geschil hebben over de hoogte van de
huurprijs of van de servicekosten en er ook met eventuele hulp van de
Huurcommissie onderling niet uitkomen, doet de Huurcommissie op
verzoek uitspraak. De Huurcommissie beslecht ook geschillen in het kader
van de Wet op het overleg huurders verhuurder (Wohv). Daarnaast doet
de Huurcommissie aan voorlichting op het gebied van huurregelgeving en
kan zij desgevraagd advies leveren aan huurders en verhuurders in de vrije
sector.
ILT (Autoriteit Woningcorporaties)
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ontvangt een bijdrage van
BZK voor de Autoriteit woningcorporaties (Aw), die namens de Minister van
BZK toezicht houdt op de Wet Normering Topinkomens (WNT) bij woning­
corporaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

65

RVO (Uitvoeringskosten BEW)
De Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) ontvangt een
bijdrage voor de uitvoering van de BEW en de verschillende categorieën
van de Regeling Vermindering Verhuurderheffing. Deze uitgaven worden
verantwoord op artikel 4 vanwege gecentraliseerd opdrachtgeverschap.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Financiën en Nationale schuld (H9)
Het Ministerie van Financiën ontvangt een bijdrage voor de uitvoering van
de inkomensafhankelijke huurstijging en verhuurderheffing.
3.3 Woningbouw
Opdrachten
Woningbouwimpuls
Voor de Woningbouwimpuls worden opdrachten verstrekt voor expertise
en beoordeling van de projectaanvragen en voor het doen van onderzoek.
Om de effectiviteit van de Woningbouwimpuls vast te stellen wordt gebruik
gemaakt van een jaarlijkse monitoring, een voortgangsrapportage en
tussenevaluatie. Het budget wordt besteed aan onder meer monitoring,
dataverzameling en voortgang van de projecten.
Bijdrage aan medeoverheden
Woningbouwimpuls
De woningbouwimpuls wordt als specifieke uitkering uitgekeerd aan
gemeenten. Gemeenten kunnen projectaanvragen indienen voor woning­
bouwprojecten. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het versnellen
van de woningbouw en de beschikbaarheid van voldoende betaalbare
woningen voor starters en mensen met een middeninkomen. De aanvragen
worden getoetst door een onafhankelijke toetsingscommissie en onder
specifieke voorwaarden uitgekeerd aan gemeenten. Met gemeenten
worden afspraken gemaakt over monitoring en verantwoording via de SiSaverantwoording.
Het kabinet neemt maatregelen om op korte en lange termijn voldoende
woningen te realiseren en de schokbestendigheid van huishoudens te
vergroten. De woningbouwimpuls wordt geïntensiveerd met € 50 mln. in
2021 voor diverse maatregelen gericht op het wegnemen van knelpunten
in de woningbouw in combinatie met wederkerige afspraken over de
programmering van de woningbouw. Waaronder het stimuleren van
woningbouw voor kwetsbare groepen en ouderen. Daarnaast wordt er 100
mln. van de woningbouwimpuls naar voren gehaald om in 2021 te
investeren.
Daarnaast wordt er € 20 mln ingezet in 2021 voor flexpools, waardoor er
flexibele inzet van capaciteit beschikbaar is voor gemeenten voor onder­
steuning in de voorfase van de woningbouw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

66

Bijdrage aan agentschappen
Woningbouwimpuls
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) ontvangt een bijdrage
voor de voorbereiding en uitvoering van de regeling woningbouwimpuls.
RVO verzorgt de technische ondersteuning aan gemeenten en vervult de
loketfunctie voor de aanvragen.
Ontvangsten
De ontvangsten bestaan uit teruggevorderde huurtoeslag. Terugvorde­
ringen op de huurtoeslag ontstaan tijdens het toeslagjaar door controles
van Toeslagen en na afloop van het berekeningsjaar bij de definitieve
vaststelling van de bijdrage.
Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op de woningmarkt. De Minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in
de Miljoenennota. Naast de fiscale regelingen die in onderstaande tabel zijn
opgenomen, heeft ook de vrijstelling van overdrachtsbelasting (OVB) voor
stedelijke herstructurering betrekking op dit beleidsartikel. Voor een
beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de ramingsgrond, een
verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde jaar van
afronding van de volgende evaluatie wordt verwezen naar de bijlage bij
de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.
Tabel 14 Fiscale regelingen 2019-2021, budgettair belang op
transactiebasis in lopende prijzen (x € 1 mln.)
2019

2020

2021

10.023

9.278

8.752

Aftrek financieringskosten eigen woning

193

181

174

Aftrek periodieke betalingen erfpacht, opstal en
beklemming

30

30

30

Aftrek renteen kosten van geldleningen restschuld
vervreemde eigen woning

20

19

18

1

Hypotheekrenteaftrek

Eigenwoningforfait

‒ 3.405

‒ 3.463

‒ 3.401

Aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld

652

674

678

Schenk- en erfbelasting Eenmalige vrijstelling eigen woning

188

188

188

2.715

2.738

1.899

Overdrachtsbelasting verlaagd tarief woning
Overdrachtsbelasting nultarief woning starters

‒

‒

1.552

Vermindering verhuurderheffing

177

264

421

Kamerverhuurvrijstelling

10

10

10

1 [-] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van de regeling bedraagt in dat jaar
afgerond nihil.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

67

3.4 Artikel 4. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit
A. Algemene doelstelling
Stimuleren van een goede kwaliteit van de gebouwde omgeving op de
aspecten duurzaamheid, energiezuinigheid, veiligheid, gezondheid, bruik­
baarheid en toegankelijkheid.
Met deze doelstelling doet het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK) recht aan diverse publieke waarden.
• De energietransitie in de gebouwde omgeving zorgt voor vermindering
van de CO2-uitstoot kan de woonlasten/gebruikslasten voor eigenaren
en huurders van gebouwen verminderen. Uitgangspunt daarbij is dat
voor steeds meer huishoudens – kopers en huurders - de kosten voor
verduurzaming via een lagere energierekening terugverdiend kunnen
worden.
• Gebouwen voldoen aan de eisen van bouwregelgeving op het gebied
van veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en toegankelijkheid.
• Vermindering van het gebruik van primaire grondstoffen in de bouw
door onder meer zo hoogwaardig mogelijk gebruik van bouw- en
sloopafval draagt bij aan de beschikbaarheid en betaalbaarheid van
producten en diensten op de langere termijn.
Deze publieke waarden worden op onderdelen concreet gemaakt in de
volgende op termijn te bereiken resultaten:
• vermindering van de CO2-uitstoot van de gebouwde omgeving met
minstens 3,4 Mton in 2030 in het kader van de vermindering van de
uitstoot van broeikasgassen in 2030 met minstens 49% ten opzichte van
1990, zoals afgesproken in het Regeerakkoord van het kabinet-Rutte III;
• aardgasvrije gebouwde omgeving richting 2050. Conform het in het
voorjaar 2019 gepubliceerde Klimaatakkoord uitvoering van groot­
schalige proeftuinen in minimaal honderd wijken gericht op opschaling
en het opdoen van kennis en ervaring;
• samen met maatschappelijke partners 50% minder gebruik van primaire
grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen) realiseren in 2030 als
tussendoel. Dit is in lijn met het programma ‘Nederland circulair in
2050’ met als einddoel een volledig circulaire economie in 2050 (Kamer­
stukken II 2015/16, 32852, nr. 33). De bouw is hierbij als een van de vijf
prioriteiten genoemd;
• verbetering van de kwaliteit van werkzaamheden aan gasverbrandings­
installaties teneinde het aantal koolmonoxideongevallen te reduceren.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Met het oog op de doelen binnen dit beleidsartikel is de inzet van burgers,
instellingen, bedrijven en de gehele overheid noodzakelijk. In het kader van
het Klimaatakkoord wordt met partijen gesproken over de noodzakelijke
acties en te nemen maatregelen. Rijk, gemeenten, provincies en water­
schappen zijn gestart met het Interbestuurlijke Programma (IBP) van 2018
en een gezamenlijke agenda. Het belangrijkste doel van het IBP is een
optimale samenwerking tussen de overheden, zodat er rond belangrijke
maatschappelijke opgaven een meer gezamenlijke aanpak tot stand komt.
De minister heeft hierbij een stimulerende en regisserende rol.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

68

Stimuleren
Op basis van artikel 120 van de Woningwet (Wonw), hoofdstuk 4 van de Wet
milieubeheer (Wm) en de Kadasterwet is de Minister van BZK verantwoor­
delijk voor het stimuleren van energiebesparing en reductie van CO2uitstoot in de gebouwde omgeving. De Minister van BZK geeft invulling aan
deze verantwoordelijkheid door kaderstelling (wet- en regelgeving), het
uitvoeren van de acties van het Energieakkoord en het Klimaatakkoord waar
het Rijk verantwoordelijk voor is, ondersteuning van innovatie (onder
andere door middel van subsidies) en monitoring. De Minister van BZK
stimuleert energietransitie in de gebouwde omgeving met verschillende
(subsidie)instrumenten, afspraken en ondersteuningsmaatregelen.
Regisseren
Op basis van de artikel 2 van de Wonw is de Minister van BZK verantwoor­
delijk voor het opstellen en het beheer van de bouwregelgeving en stelsel­
verantwoordelijk voor het borgen van de bouwkwaliteit. Op grond van deze
verantwoordelijkheid worden in ieder geval regels gesteld over het bouwen
van nieuwe bouwwerken, de staat van bestaande bouwwerken en het
gebruiken en slopen van bouwwerken. Deze regels worden gesteld vanuit
het oogpunt van veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid
of milieu. Door naleving van deze regels is de minimumkwaliteit van
bouwwerken gewaarborgd. Toezicht en handhaving hierop berust bij
gemeenten.
C. Beleidswijzigingen
Het beleid ten aanzien van de gebouwde omgeving staat de komende jaren
vooral in het licht van de in Parijs afgesproken doelstellingen in 2050 van
de reductie van CO2(-emissies) in de gebouwde omgeving. Daarvoor wordt
zowel nationaal als Europees beleid geïmplementeerd.
Uitvoering Klimaatakkoord gebouwde omgeving
Het jaar 2021 staat in het teken van de verdere uitvoering van de breed
pakket aan maatregelen die zijn afgesproken in het Klimaatakkoord in 2020
ter ondersteuning van woningeigenaren, huurders, verhuurders en
gemeenten:
• de bestaande subsidieregeling van het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat (EZK) voor duurzame warmteopties (ISDE) wordt
verbreed, waardoor ook isolatie voor subsidie in aanmerking komt;
• Gemeenten stellen, met betrokkenheid van stakeholders, uiterlijk eind
2021 een transitievisie warmte op. Daar staat in welke wijken de
gemeente voor 2030 aan de slag gaat. Ook het planmatig isoleren van
woningen en andere gebouwen kan onderdeel uitmaken van deze
aanpak. Bij het opstellen van de Transitievisie Warmte wordt de
gemeente ondersteund door het Expertise Centrum Warmte (ECW) en
door het Kennis- en Leerprogramma (KLP) van het Programma Aardgas­
vrije Wijken (PAW).
• Om kostenreductie in de bouw te bevorderen is het programma van de
Renovatieversneller opgezet, bestaande uit een zesjarig ondersteu­
ningsprogramma (€ 30 mln.) en een vierjarige subsidieregeling (€ 100
mln.). De subsidie is bedoeld om woningeigenaren (met name
corporaties) te stimuleren om gezamenlijk grote aantallen woningen op
innovatieve wijze te laten verduurzamen. Door standaardisatie, keten­
samenwerking en industrialisatie zal dit op termijn leiden tot kostenre­
ductie. De regeling wordt via tenders voor samenwerkingsverband van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

69

•

•

•

•

wooneigenaren opengesteld. De eerste tender is in 2020 opengesteld,
subsidies hiervoor worden beschikt in 2021 en uitbetaling is in de jaren
erna voorzien.
Via meerjarige missiegedreven innovatieprogramma’s (MMIP’s) wordt
tot 2030 € 250 mln. besteed via drie sporen: 1. Ondersteuning R&D
investeringen van grootschalige samenwerkingsverbanden marktpar­
tijen en kennisinstellingen, alsmede kleinschalige korter lopende R&D
projecten. 2. Ondersteuning van kleinschaliger initiatieven waarin
innovatieve midden- en kleinbedrijven nieuwe en bestaande technolo­
gieën via pilots en demonstratieprojecten op een slimme manier
producten en diensten gereed maken voor uitrol in de markt. 3. Specifiek
voor maatschappelijk vastgoed is het Kennis- en Innovatieplatform
Verduurzaming Maatschappelijk vastgoed ontwikkeld. De uitvoering van
sporen 1 en 2 vindt plaats door het Ministerie van EZK.
In de Regionale Energie Strategieën (RES) worden afspraken uitgewerkt
over verduurzaming van de energie- en warmtevoorziening. In dertig
RES-regio’s werken overheden met maatschappelijke partners, netbe­
heerders, het bedrijfsleven en bewoners regionaal gedragen keuzes uit
voor opwekking van duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de
gebouwde omgeving en bijbehorende infrastructuur. Het Nationaal
Programma RES (NP RES) ondersteunt de regio’s hierbij.
In 2020 is gewerkt aan het opstellen van een concept RES-bod per regio,
met 1 oktober als deadline voor het opleveren van het vastgestelde
concept RES-bod. Op basis van de uitkomsten van een analyse van deze
RES-aanbiedingen door het PBL (februari 2021), samen met het advies
van het Nationaal Programma RES (NP RES), werken de regio’s het
concept RES-bod uit naar de RES 1.0. Deze moeten ze voor 1 juli 2021
hebben opgeleverd.
Voor de realisatie van de RES’sen zijn financiële middelen beschikbaar
gesteld, bestemd voor de projectorganisatie NP RES, de expertpool RES,
de Participatiecoalitie, het Expertisecentrum warmte, een onderzoeks­
programma met betrekking tot waterbeheer en RES en voor onder­
steuning van het RES-proces in de regio’s.
De Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH), bedoeld
voor de versnelling en opschaling van de aansluiting van huurwoningen
op warmtenetten is in 2020 in het kader van de zogenoemde Startmotor
opengesteld. Het budget van € 200 mln. kan in de jaren tot en met 2023
worden uitgeput.
In het kader van het doorbouwplan is er voor verduurzaming van
maatschappelijk vastgoed € 50 mln. beschikbaar gesteld: € 10 mln. voor
verduurzaming van sportfaciliteiten en € 40 mln. voor de verduurzaming
van scholen. Deze regelingen worden in 2020 ontwikkeld en de imple­
mentatie ervan zal tot en met 2021 lopen.

Urgenda
In het kader van het Urgenda-vonnis worden in 2021 maatregelen
uitgevoerd die een aanvulling vormen op eerdere lopende maatregelen en
instrumenten.
• In 2019 is een regeling opengesteld die gemeenten de mogelijkheid bood
huishoudens in koopwoningen te ondersteunen bij het reduceren van
hun energiegebruik (de Regeling Reductie Energiegebruik). Het ging
daarbij om het nemen van eenvoudige energiebesparende maatregelen
die helpen het energiegebruik van huishoudens te verminderen (bijvoor­
beeld het optimaliseren van CV-installaties, radiatorfolie, LED lampen)
en om advies over verdergaande verduurzamingsmogelijkheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

70

•

•

•
•

(isolatie). Deze regeling wordt uitgebreid naar huurders/huurwoningen.
Daarnaast wordt nu ook ingezet op reductie van energiegebruik bij het
MKB.
De Regeling Vermindering Verhuurderheffing voor verduurzaming
wordt opnieuw open gesteld om zo eerder een versnelling van de
verduurzaming bij huurwoningen mogelijk te maken. Het budget
waarmee de regeling wordt geopend bedraagt € 150 mln. Naar
verwachting zal de regeling per 1 januari 2021 opengaan.
Het Warmtefonds wordt ook opengesteld voor de financiering van
woningeigenaren die niet in aanmerking komen voor reguliere finan­
ciering. Dit in aanvulling op de sinds begin 2020 versterkte financiering
aan woningeigenaren en Verenigingen van Eigenaren (VVE's). In het
kader van Urgenda wordt de ruimte voor VVE's in het Warmtefonds
vergroot. VvE’s met een meerderheidsbelang van corporaties krijgen
toegang tot het Warmtefonds, waardoor gemengde complexen verduur­
zaamd kunnen gaan worden. Het rijksbudget van € 25 mln. zorgt voor
een hefboom om een groter budget aan private investering beschikbaar
te krijgen. Met de publieke en private middelen worden de leningen aan
gemende VvE’s verstrekt.
Daarnaast gaan we in 2021 verder met het stimuleren van aansluiting
van koopwoningen op warmtenetten in samenwerking met EZK.
In het kader van Urgenda-vonnis wordt voor de verduurzaming van
maatschappelijk vastgoed in totaal € 25 mln. vrijgemaakt voor een
ontzorgingsprogramma waarmee een substantiële start gemaakt in 2020
en verder uitgevoerd in 2021 kan worden met de verduurzaming van met
name kleinere partijen in het maatschappelijk vastgoed zoals scholen,
sportverenigingen en gemeenten.

Programma aardgasvrije wijken
In het Klimaatakkoord is gekozen om met een wijkgerichte aanpak steden
en dorpen planmatig «van het aardgas af te halen». Het streven is om in
2030 1,5 mln. woningen en andere gebouwen via de wijkenaanpak
aardgasvrij te maken. Hiervoor is in 2019 het PAW ingericht. Na selectier­
ondes in 2018 en 2020 zal in 2021 een derde uitvraag aan gemeenten worden
gedaan voor proeftuinen. In 2022 volgt een uitgebreide evaluatie van het
programma. De geselecteerde gemeenten ontvangen een bijdrage vanuit
het Rijk om het onrendabele deel van de aanpak naar een aardgasvrije wijk
te financieren. Met een uitgebreide monitoring volgt het programma de
voortgang van de proeftuinen en haalt zo de lessen en knelpunten op. Via
een kennis- en leerprogramma worden de geleerde lessen gedeeld met alle
gemeenten en andere betrokkenen. Geconstateerde knelpunten worden
waar mogelijk opgelost.
Jaarlijks wordt gerapporteerd aan de Tweede Kamer over de voortgang. Dit
zal in 2021 in het eerste kwartaal zijn.
Ontzorging van gebouweigenaren
De komende jaren wordt van steeds meer gebouweigenaren verwacht dat
ze verduurzamen. Dat is ingrijpend en kan een aanzienlijke investering
vragen. Goede ondersteuning en verdergaande ontzorging zijn cruciaal. In
het Klimaatakkoord zijn verschillende maatregelen opgenomen gericht op
ontzorging, met als doel dat iedere gebouweigenaar een beroep kan doen
op een hoogwaardig ontzorgend aanbod dat onzekerheden en barrières
zoveel mogelijk wegneemt. Daartoe wordt onder andere een landelijk
digitaal platform ontwikkeld waar gebouweigenaren onafhankelijke
informatie kunnen vinden over verduurzamingsmaatregelen, besparings­
effecten, subsidie- en financieringsmogelijkheden en duurzame aanbieders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

71

en financiers kunnen vinden. Voor energieloketten worden minimumcriteria
vastgesteld. Daarnaast wordt onderzocht hoe ontzorgende concepten
verder doorontwikkeld en opgeschaald kunnen worden. In de markt wordt
onder andere bezien of een keurmerk voor aanbieders van integrale maatre­
gelenpakketten en ontzorgende concepten de ontwikkeling van de markt
kunnen stimuleren. Een ontzorgend aanbod is ook cruciaal bij het planmatig
aardgasvrij maken van steden en dorpen. Het PAW wordt benut om te
bezien wat succesvolle ontzorging kan zijn binnen de wijkenaanpak.
Verduurzamen utiliteitsbouw commercieel en maatschappelijk vastgoed
Zoals afgesproken in het Klimaatakkoord, komt er een eindnorm waaraan
alle bestaande utiliteitsbouw in 2050 zal moeten voldoen. Streven is om
deze norm in 2021 bekend te maken, zodat gebouweigenaren ruim de tijd
hebben om op een natuurlijk moment hun gebouw naar die norm te
brengen. Om gebouweigenaren inzicht en handelingsperspectief te geven
op welk moment zij welke maatregelen kunnen nemen, worden gebouwei­
genaren aangemoedigd hun vastgoedportefeuille in kaart te brengen, een
verduurzamingsstrategie en –aanpak op te stellen en duurzaamheidsmaat­
regelen te integreren in hun meerjarenonderhoudsplanningen. Dit is ook
relevant voor de wijkaanpak. Grote gebouweigenaren doen dit vaak al, voor
maatschappelijk vastgoed en MKB komen er ondersteunende regelingen.
De harmonisatie van wet- en regelgeving op het gebied van energiebe­
sparing voor de utiliteitsbouw behoeft in 2021 verdere aandacht, evenals
de bijbehorende handhavingsstrategie.
In samenwerking met het Ministerie van EZK wordt de mogelijkheid voor
verantwoording op concern- of portefeuilleniveau verder onderzocht en
uitgewerkt.
Circulair bouwen
Het Ministerie van BZK bevordert de toepassing van circulair bouwen als
onderdeel van het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2019-2023.
Het Ministerie van BZK continueert in 2021 de uitvoering hiervan in samen­
werking met partijen in de bouw en andere overheden voor het bereiken
van de doelen van het programma Nederland circulair in 2050 (Kamer­
stukken II 2015/16, 32852, nr. 33). De Minister van BZK heeft na consultatie
van de belanghebbende partijen een wijziging van de bouwregelgeving bij
beiden Kamers voorgehangen met het voornemen om de wettelijke milieu­
prestatie-eis per 1 januari 2021 scherper te stellen (Kamerstukken 2019/20,
33118, nr. 143). Het Ministerie van BZK stimuleert en coördineert in samen­
werking met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) de
verdere ontwikkeling van een uniforme meetmethode voor circulair
bouwen, met name via financiële bijdragen aan de stichting Nationale
Milieudatabase (NMD) en het Platform Circulair Bouwen 2023 (CB’23). Het
Ministerie van BZK verstrekt voor kennisontwikkeling en –verspreiding
financiële bijdragen aan onder meer Cirkelstad en aan de bouw-gerela­
teerde buyer groups voor circulair inkopen en aanbesteden die worden
ondersteund door PIANOo.
Bouwregelgeving
Met inwerkingtreding van het stelsel van de Omgevingswet in 2022 zal het
Bouwbesluit 2012 ingetrokken en opgevolgd worden door het Besluit
bouwwerken leefomgeving. In de aanloop hier naar toe wordt in 2021
verder gewerkt aan de implementatie van dit besluit. Daarnaast zal in 2021
gewerkt worden aan nieuwe van wijzigingen van het Besluit bouwwerken
leefomgeving en de implementatie hiervan, die nodig zijn in het kader van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

72

maatschappelijke en politieke ontwikkeling. Zoals de uitwerking van
onderdelen van het Klimaatakkoord, onderdeel gebouwde omgeving, en
het onderwerp brandveiligheid in (bestaande) woningen.
Stelsel certificeringwerkzaamheden aan gasverbrandingsinstallaties
Op 5 november 2019 is de wijziging van de Wonw in verband met de
introductie van een stelsel van certificering voor werkzaamheden aan
gasverbrandingsinstallaties in het staatsblad gepubliceerd (Stb. 2019, nr.
383). Het wettelijk stelsel wordt nader uitgewerkt bij Algemene Maatregel
van Bestuur (AMvB) en ministeriele regeling. Het ontwerpbesluit dat hier
invulling aan geeft is op 17 december 2019 aan de Tweede Kamer
aangeboden (Kamerstukken II 2019/20, 32757, nr. 158) en de onderliggende
ministeriele regeling (wijziging Regeling Bouwbesluit 2012) is op 1 mei 2020
in consultatie gebracht. Het stelsel volgt op het rapport Koolmonoxide onderschat en onbegrepen gevaar van de Onderzoeksraad voor Veiligheid
(OvV) van november 2015. De inwerkingtreding van het wettelijk stelsel is
voorzien per 1 juli 2020. Het betreft een gefaseerde inwerkingtreding waarbij
installatiebedrijven achttien maanden de tijd krijgen om zich te laten certi­
ficeren. De bepaling dat je als bedrijf gecertificeerd moet zijn om de
betreffende werkzaamheden uit te mogen voeren geldt daarom pas per
1 januari 2022. Vanwege deze gefaseerde inwerkingtreding heeft de corona­
crisis hier geen effect op.
Nieuwe bepalingsmethode energieprestatie.
Per 1 januari 2021 zal de nieuwe bepalingsmethode voor de energieprestatie
van gebouwen, de NTA8800, van kracht worden (Kamerstukken II 2019/20,
30 196, nr. 695). Deze vervangt drie afzonderlijke bepalingsmethoden,
waardoor een integrale toetsmethode ontstaat om de energieprestatie te
bepalen van zowel woningbouw als utiliteitsbouw en van zowel bestaande
bouw en nieuwbouw. Met deze verandering zullen ook de eisen voor
nieuwbouw per 1 januari 2021 gaan veranderen naar eisen voor Bijna
Energie Neutrale Gebouwen (BENG). Dit betreft implementatie van de
richtlijn Energieprestatie van Gebouwen (Energy Performance Buildings
Directive (EPBD) 2018/2001/EU en 2010/31/EU). Energielabels zullen ook per
1 januari 2021 met de nieuwe bepalingsmethode worden berekend. Het
energielabel voor woningen dat aangevraagd wordt via www.energielabe­
lvoorwoningen.nl zal hiermee komen te vervallen. Met de nieuwe
bepalingsmethode zullen adviseurs de woning bezoeken voor een opname
en zal de woningeigenaar een meer nauwkeurig en uitgebreid label
ontvangen.
Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen
In 2021 zal verder worden gewerkt aan de invoering van de Wet kwaliteits­
borging voor het bouwen (WKB). Het doel van de wet is het verbeteren van
de bouwkwaliteit en het versterken van de positie van de bouwconsument.
In het kader daarvan is in 2020 is de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging
Bouw (TloKB) opgericht. Deze organisatie heeft vooral een toezichthou­
dende functie. Het is de bedoeling het nieuwe stelsel vanaf 2022 stapsgewijs
in te voeren. In 2021 doen marktpartijen door middel van proefprojecten
alvast ervaring op, zodat zij goed voorbereid zijn wanneer het stelsel wordt
ingevoerd. De TloKB speelt hierin ook een toezichtsrol.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

73

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 15 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit
(bedragen x € 1.000)
2.019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

245.813

451.649

378.329

305.378

256.813

161.776

162.305

Uitgaven

206.163

607.198

437.329

324.329

256.813

161.776

162.305

waarvan juridisch verplicht

95%

4.1 Energietransitie en duurzaamheid

198.792

592.230

432.112

319.158

251.914

156.894

157.423

Subsidies (regelingen)

166.987

370.553

218.971

218.588

192.525

110.602

118.202
0

Energiebesparing Koopsector

3.664

85.743

18.500

19.500

15.000

0

Energiebesparing Huursector

134.309

100.449

37.000

18.951

0

0

0

Energietransitie en duurzaamheid

11.014

68.561

77.071

5.937

3.875

3.852

1.452

Nationaal Energiebespaarfonds (NEF)

18.000

0

0

0

0

0

0

Renovatieversneller

0

0

0

9.000

18.750

29.750

39.750

SAH

0

48.800

19.400

58.200

67.900

0

0

Warmtefonds

0

67.000

67.000

107.000

87.000

77.000

77.000

Opdrachten

1.545

2.837

2.536

1.567

1.700

1.700

500

Energietransitie en duurzaamheid

1.545

2.837

2.536

1.567

1.700

1.700

500

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

1.877

4.710

5.034

0

0

0

0

Energietransitie en duurzaamheid

1.877

4.710

5.034

0

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

0

101.160

40.000

0

0

0

0

Programma reductie energieverbruik

0

101.160

40.000

0

0

0

0

28.383

44.933

59.607

29.042

25.397

17.922

18.222

Bijdrage aan agentschappen
ILT (Handhaving Energielabel)

0

532

532

528

527

523

523

RVO.nl (uitvoering Energieakkoord)

0

10.145

47.254

17.579

13.991

10.701

10.876
0

Dienst Publiek en Communicatie

630

70

0

0

0

0

Diverse Agentschappen

900

1.500

600

0

0

0

0

26.853

32.686

11.221

10.935

10.879

6.698

6.823

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

0

68.037

105.964

69.961

32.292

26.670

20.499

EGO

0

4.551

10.409

17.660

19.817

19.470

18.299

Gemeentefonds (H50)

0

63.486

94.199

49.000

10.000

5.000

0

Handhaving energielabel C

0

0

1.356

3.301

2.475

2.200

2.200

4.2 Bouwregelgeving en bouwkwaliteit

7.371

14.968

5.217

5.171

4.899

4.882

4.882

Subsidies (regelingen)

6.183

13.586

3.584

3.498

2.778

1.752

1.752

Bouwregelgeving en bouwkwaliteit

6.183

13.586

3.584

3.498

2.778

1.752

1.752

Opdrachten

1.144

1.219

1.570

1.615

2.063

3.075

3.075

Bouwregelgeving en bouwkwaliteit

RVO.nl (Energiestransitie en duurzaamheid)

1.144

1.219

1.570

1.615

2.063

3.075

3.075

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

44

50

0

0

0

0

0

Overige bijdragen

44

50

0

0

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

0

50

0

0

0

0

0

Diverse bijdragen bouwregelgeving

0

50

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

0

55

55

55

55

55

55

ILT (Toezicht EU-Bouwregelgeving)

0

55

55

55

55

55

55

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

0

8

8

3

3

0

0

Infrastructuur en Waterstaat (H12)

0

8

8

3

3

0

0

270

91

91

91

91

91

91

Ontvangsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

74

Budgetflexibiliteit
Het totale uitgavenbudget op artikel 4 is 95% juridisch verplicht en dit kent
de volgende onderverdeling:
Subsidies (regelingen)
De subsidies zijn voor 92% juridisch verplicht. De meeste subsidies zijn in
het kader van de energietransitie en duurzaamheid voor onder andere
energiebesparing in de koopsector (SEEH), energiebesparing in de
huursector (STEP), SAH, het warmtefonds en PRE (deze zijn geoormerkt).
Opdrachten
De budgetten voor opdrachten voor de beleidsprogramma’s zijn voor 43%
juridisch verplicht. Het gaat om opdrachten ter uitvoering van de afspraken
voor de energietransitie in de gebouwde omgeving uit het energieakkoord
en klimaatakkoord.
Bijdrage aan ZBO/RWT
Er wordt een bijdrage verstrekt ten behoeve van de Regionale Energiestra­
tegie (RES). Deze bijdrage is 100% juridisch verplicht.
Bijdrage aan medeoverheden
De bijdrage voor de reductie van energieverbruik in koopwoningen is 100%
juridisch verplicht.
Bijdrage aan agentschappen
De bijdragen aan agentschappen zijn voor 100% juridisch verplicht. Het
betreft een agentschapsbijdrage aan de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) en aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
De bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken is 100% juridisch verplicht.
Dit betreft een bijdragen voor de RES, grootschalige proeftuinen (honderd
wijken aanpak) en de inzet voor het innovatieprogramma CO2-neutrale
gebouwde omgeving.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
4.1 Energietransitie en duurzaamheid
Subsidies (regelingen)
Energiebesparing Koopsector
Voor de verduurzaming van woningen stelt het kabinet € 15 mln.
beschikbaar in de jaren 2021 tot en met 2023 om de komende jaren extra
ondersteuning te bieden aan woningeigenaren die hun woning verduur­
zamen. Het budget wordt via de subsidie energiebesparing eigen huis
(SEEH)/Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE) beschikbaar gesteld.
Energiebesparing Huursector
In 2021 continueert de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl)
in opdracht van het Ministerie van BZK de afhandeling van eerder verleende
subsidies van de Stimuleringsregeling energieprestatie huursector (STEP)
voor investeringen van verhuurders in energiebesparende maatregelen.
Aanvragen konden worden gedaan tot eind 2018. De subsidies worden twee
jaar na verlening vastgesteld en uitbetaald in de periode tot aan het voorjaar
2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

75

Energietransitie en duurzaamheid
In het kader van de afspraken voor energietransitie in de gebouwde
omgeving uit het Energieakkoord verstrekt het Ministerie van BZK in 2021
subsidies aan enkele partijen, waaronder de voorlichtingsorganisatie Milieu
Centraal (klantcontact en informatievoorziening over het energielabel voor
woningen en andere gebouwen).
Daarnaast worden middelen beschikbaar gesteld aan decentrale overheden
om ze te ondersteunen voor het Programmabureau RES, die de regio’s
ondersteunt met expertise voor het organiseren van participatie en voor
de uitbreiding van de gemeentelijke taken op dit gebied. Tot slot wordt ook
subsidie beschikbaar gesteld voor het Warmtefonds in het kader van
ontzorging.
In 2021 wordt de regeling voor reductie van energieverbruik in huurwo­
ningen voortgezet. In de praktijk blijken eenvoudige energiebesparende
maatregelen te helpen het energiegebruik van huishoudens te
verminderen. Het gaat bij kleine maatregelen bijvoorbeeld om zaken als
het laten optimaliseren van CV-installaties, het aanbrengen van radiator­
folie, het gebruik van LED lampen en de inzet van energieverbruiksma­
nagers. De aanpak van gemeenten bestaat uit een scala aan activiteiten
zoals het organiseren van informatieavonden voor bewoners en gerichte
acties richting eigenaar-bewoners in de vorm van energieadvies.
SAH
Partijen hebben in het Klimaatakkoord afspraken gemaakt om de energie­
transitie op gang te brengen door zo snel mogelijk 100.000 bestaande
huurwoningen te verduurzamen via de Startmotor huursector. De
bedoeling van de Startmotor is om in korte tijd voldoende ervaring en
schaalgrootte te realiseren bij het aardgasvrij maken van wijken. Ter onder­
steuning van de Startmotor is per 1 mei 2020 de Stimuleringsregeling
aardgasvrije huurwoningen (SAH) ingevoerd. Voor zowel sociale als parti­
culiere huurwoningen kan een bijdrage worden verleend voor het
aardgasvrij maken. Bij de SAH staat aardgasvrij voorop en isolatie maakt
hier – afhankelijk van de startsituatie van de woningen – in meer of mindere
mate onderdeel van uit.
Warmtefonds
In 2021 is € 67 mln. beschikbaar voor het Warmtefonds dat tegen aantrek­
kelijke voorwaarden financiering verstrekt aan woningeigenaren en VvE's
die hun woning verduurzamen. Er is meerjarig geld beschikbaar voor het
Warmtefonds tot en met 2030.
Opdrachten
Energietransitie een duurzaamheid
Ter uitvoering van de afspraken voor energietransitie in de gebouwde
omgeving uit het Energieakkoord verstrekt het Ministerie van BZK ook in
2021 diverse onderzoeksopdrachten, waaronder voor het enerielabel.
Daarnaast worden gemeenten ondersteund in het oppakken en uitvoeren
van hun regierol in de transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving
door het Kennis- en Leerprogramma (KLP). Gemeenten dienen bij het KLP
de kennis, contacten en inspiratie te kunnen vinden om de volgende stap te
kunnen zetten richting aardgasvrije wijken. Ook draagt het KLP bij aan de
bewustwording van de opgave en de nieuwe rol van gemeenten hierin.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

76

Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Energietransitie en duurzaamheid
De Unie van Waterschappen (UvW) ontvangt een bijdrage voor het
Nationaal Programma Regionale Energiestrategieën (NP RES) ten behoeve
van de ondersteuning van de dertig energieregio’s bij het opstellen van hun
RES.
Bijdrage aan medeoverheden
Programma reductie energieverbruik
In 2021 wordt de regeling voor reductie van energieverbruik in koopwo­
ningen voortgezet. In de praktijk blijken eenvoudige energiebesparende
maatregelen te helpen het energiegebruik van huishoudens te
verminderen. Het gaat bij kleine maatregelen bijvoorbeeld om zaken als
het laten optimaliseren van CV-installaties, het aanbrengen van radiator­
folie, het gebruik van LED lampen en de inzet van energieverbruiksma­
nagers. De aanpak van gemeenten bestaat uit een scala aan activiteiten
zoals het organiseren van informatieavonden voor bewoners en gerichte
acties richting eigenaar-bewoners in de vorm van energieadvies.
Bijdrage aan agentschappen
ILT (Handhaving Energielabel)
In 2021 zet de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) haar werkzaam­
heden voort op het gebied van de handhaving van de naleving van de
verplichtingen met betrekking tot het energielabel in het kader van de
Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen.
RVO.nl (uitvoering Energieakkoord)
Het betreft de uitgaven voor beheer, onderhoud en verbetering van het
energielabelsysteem voor woningen en andere gebouwen op basis van
de Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen.
Daarnaast worden in het kader van de invulling van het Urgenda-vonnis
middelen beschikbaar gesteld voor reductie van energieverbruik van
midden- en kleinbedrijven.
Diverse Agentschappen
In 2021 zijn middelen beschikbaar voor het versnellen van de bestaande
duurzaamheidsaanpak van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) door onder
andere stimulering van zonnepanelen op rijksgebouwen en het naar voren
halen van investeringen voor EnergieRijk Den Haag.
RVO.nl (Energietransitie en duurzaamheid)
Deze middelen zijn bestemd voor het jaarprogramma 2021 dat RVO.nl in
opdracht van het Ministerie van BZK uitvoert voornamelijk op het gebied
van energietransitie in de gebouwde omgeving. Het programma behelst
kennisverspreiding, beleidsonderbouwing en uitvoering van subsidierege­
lingen. Daarnaast betreft dit ook de bijdrage voor de RVO.nl voor diverse
woningmarktregelingen. Deze uitgaven worden hier verantwoord vanwege
gecentraliseerd opdrachtgeverschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

77

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
EGO
In het kader van de Integrale Kennis en Innovatieagenda van het Klimaat­
akkoord en van het topsectorenbeleid is de missie vastgesteld en geïnstru­
menteerd om te komen tot een CO2 vrije gebouwde omgeving in 2050. Dit
gebeurt via drie Meerjarig Missiegedreven Innovatieprogramma’s:
Versnelling van Energierenovaties, Duurzame warmte en koude, en
Energiesysteem in Evenwicht. Binnen de programma’s ondersteunt het Rijk
R&D-investeringen van grootschalige samenwerkingsverbanden tussen
marktpartijen en kennisinstellingen. Deze ondersteuning krijgt vorm via
Missiegedreven Onderzoek, Ontwikkeling en Innovatie (MOOI regeling).
Daarnaast wordt geïnvesteerd in kennisopbouw en uitwisseling rondom
maatschappelijk vastgoed, via het kennis- en innovatieplatform maatschap­
pelijk vastgoed.
Gemeentefonds (H50)
Dit betreft onder andere voortzetting van het PAW om te leren op welke
manier de wijkgerichte aanpak kan worden ingericht en opgeschaald.
Hiervoor wordt gebruik gemaakt van grootschalige proeftuinen (100 wijken
aanpak) en een bijbehorend Kennis- en Leerprogramma (KLP).
Daarnaast wordt invulling gegeven aan het Urgenda-vonnis. Daarmee kan
versnelde reductie van CO2-uitstoot worden bereikt. Er worden middelen
voor de financiering van de verduurzaming van VVE’s gefaciliteerd, en er
wordt verduurzaming van maatschappelijk vastgoed en het aansluiten van
koopwoningen op warmtenetten financieel gestimuleerd.
Handhaving energielabel C
In het Bouwbesluit is vastgelegd dat per 1 januari 2023 een kantoor energie­
label C of beter moet hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden.
Het bevoegd gezag is de gemeente en die gaan hierop handhaven. In
aanloop naar 2023 vindt er voorlichting plaats en gaan gemeenten kantoor­
eigenaren aanschrijven en wijzen op de label C plicht.
4.2 Bouwregelgeving en bouwkwaliteit
Subsidies (regelingen)
Bouwregelgeving en bouwkwaliteit
In 2021 verstrekt het Ministerie van BZK enkele subsidies in het kader van
het streven om de vraaggerichtheid in de bouwsector en de positie van de
bouwconsument te versterken Verder worden enkele subsidies verstrekt
om het belang van verduurzaming in VvE’s verder onder de aandacht te
brengen in het kader van de Wet verbetering functioneren verenigingen van
eigenaars (Stb. 2017, 241). Deze wet verplicht VvE’s ertoe om jaarlijks een
minimumbedrag te reserveren voor onderhoud en herstel van het gebouw
en heeft bij VvE’s de aandacht voor de combinatie van groot onderhoud en
verduurzaming vergroot. Tot slot wordt een subsidie verstrekt ten behoeve
van de Nederlandse Norm voor de herziening van NPR9998 Aardbevingen.
Opdrachten
Bouwregelgeving en bouwkwaliteit
Het Ministerie van BZK verstrekt ten behoeve van een goed functionerend
stelsel van bouwregelgeving ook in 2021 opdrachten voor werkzaamheden
van het Nederlands Normalisatie-instituut (NEN), de Helpdesk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

78

bouwregelgeving en de Adviescommissie toepassing en gelijkwaardigheid
bouwvoorschriften. Vanuit de kerntaak «het wettelijk waarborgen van een
maatschappelijk noodzakelijk minimum kwaliteitsniveau van bouwwerken»
worden waar nodig wijzigingen in het Besluit bouwwerken leefomgeving
aangebracht.
Ter uitvoering van de afspraken in het Regeerakkoord van het kabinet-Rutte
III over circulaire bouweconomie wordt deze kabinetsperiode onderzocht
hoe de bouwregelgeving effectief kan worden ingezet om de afspraken te
realiseren en wordt dit op onderdelen al geïmplementeerd. Ook wordt
ondersteunend beleid ingezet voor kennisontwikkeling en – verspreiding.
Hiertoe verstrekt het Ministerie van BZK opdrachten aan onder meer de
Stichting Bouwkwaliteit en Platform31. In het kader van het innovatiepro­
gramma (voortvloeiend uit de klimaatenvelop) worden middelen
vrijgemaakt voor het ontwikkelen van circulaire technieken bij de verduur­
zaming van de woning- en kantoorvoorraad.
Bijdrage aan agentschappen
ILT (Toezicht EU-Bouwregelgeving)
In 2021 voert de ILT toezicht en handhaving uit op de naleving van de
Europese Verordening bouwproducten.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Infrastructuur en Waterstaat (H12)
Dit betreft onder andere een bijdrage ten behoeve van het Omgevingsloket
online, waarbij particulieren en bedrijven een omgevingsvergunning
kunnen aanvragen en een vergunning check en melding kunnen doen.
Ontvangsten
Dit betreft ontvangsten uit afrekeningen van eerder verstrekte subsidies
door RVO.nl en uit boetes wegens het niet nakomen van verplichtingen met
betrekking tot het verstrekken van het energielabel bij verkoop en verhuur
van gebouwen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

79

3.5 Artikel 5. Ruimtelijke ordening en omgevingswet
A. Algemene doelstelling
Een goede kwaliteit van de leefomgeving.
Het beleid is gericht op de realisatie van een veilige, gezonde en aantrekke­
lijke woon- en leefomgeving en een efficiënt gebruik van onze ruimte, nu en
in de toekomst. Daarnaast werkt het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK) aan een stelsel van omgevingsrecht, waarmee
overheden, burgers en bedrijven gezamenlijk kunnen werken aan een
goede omgevingskwaliteit.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Regisseren
De Minister van BZK is samen met de sectorale vakministers verantwoor­
delijk voor het beleid voor de leefomgeving:
– de minister is systeemverantwoordelijk voor de Nationale Omgevings­
visie (NOVI), waaronder kennisontwikkeling voor de uitvoering en de
evaluatie en monitoring van de NOVI;
– de minister is stelselverantwoordelijk voor de Wet op de Ruimtelijke
ordening (Wro) en na de inwerkingtreding voor de Omgevingswet;
– het zorgdragen voor een gestructureerde afstemming met de medeover­
heden in het bestuurlijk overleg Wonen, Ruimte en Omgevingswet en
met de regio in de vorm van het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving.
– het – via de omgevingsagenda’s – in kaart brengen van de inhoudelijke
samenhang tussen de verschillende onderdelen van het ruimtelijkfysieke domein (o.a. woningbouw, bereikbaarheid, economie, energie,
natuur en waterveiligheid);
– het ontwikkelen van nationale ruimtelijke visies, zoals een ruimtelijke
vertaling voor duurzame energieopwekking, -opslag en transport in 2050
en een visie op verstedelijking en het landelijk gebied;
– de inbreng van ontwerp in ruimtelijke projecten en programma’s bij
het Ministerie van BZK en het stimuleren van ontwerp bij projecten en
programma’s, zowel interdepartementaal als bij andere overheden.
De Minister van BZK heeft een regisserende rol ten aanzien van de geoinformatie in Nederland en heeft in dat kader een systeemverantwoorde­
lijkheid voor de Nationale Geo-informatie-Infrastructuur. De Minister van
BZK geeft aan deze verantwoordelijkheid invulling door:
– het opstellen, onderhouden en coördineren van nationale en Europese
kaders en wet- en regelgeving ten aanzien van interbestuurlijke geoin­
formatie en de bijbehorende informatievoorziening;
– het vertalen en implementeren van relevante Europese beleidskaders op
het terrein van de geo-informatie;
– Het stimuleren van de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en
wetenschap in het kader van de toekomstvisie GeoSamen;
– het initieel ontwikkelen van de Basisregistratie Ondergrond (BRO);
– het zorgen voor een toekomst vaste exploitatie van de geo-basisregi­
straties en basisvoorzieningen en de verdere doorontwikkeling van deze
geo-informatie-infrastructuur in het kader van de ontwikkelvisie
Doorontwikkeling in Samenhang (DiS-Geo).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

80

De Minister van BZK heeft een ontwikkelende, een faciliterende en een
regisserende rol in het kader van de stelselherziening omgevingsrecht. Deze
omvat:
– het ontwikkelen van het stelsel van Omgevingswet, samen met bestuur­
lijke partners, collega bewindspersonen, uitvoeringsorganisaties,
bedrijfsleven en andere belanghebbenden;
– faciliteren van experimenten vooruitlopend op de Omgevingswet via
de Crisis- en Herstelwet;
– de implementatie van het nieuwe stelsel via het implementatiepro­
gramma Aan de slag met de Omgevingswet met een interbestuurlijk
opdrachtgeverschap van Rijk, de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG), Interprovinciaal Overleg (IPO) en Unie van Water­
schappen (UvW); het ondersteunen van burgers, bedrijven en
overheden bij de stelselherziening door het vergroten van kennis over
de nieuwe wet- en regelgeving;
– het implementeren, uitbouwen en in beheer nemen van een landelijke
voorziening in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO-LV) die de
uitvoeringsprocessen van de Omgevingswet ondersteunt.
C. Beleidswijzigingen
Het uitstel van de inwerkingtredingsdatum (Kamerstukken II 2019/20, 33118,
nr. 139) van de Omgevingswet tot 1 januari 2022 (Kamerstukken II 2019/2020,
33118, nr. 145) en de ontwikkelingen rondom corona hebben tot gevolg dat
de activiteiten die de uitvoering en invoering van de Omgevingswet onder­
steunen, zoals de wet- en regelgeving, afbouw en doorontwikkeling, beheer
en uitbouw van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en invoeringson­
dersteuning in 2021 doorlopen.
Nationale Omgevingsvisie
De NOVI wordt naar verwachting definitief vastgesteld eind 2020 of begin
2021 en geeft het integrale beleid voor de leefomgeving voor 2030 en verder.
De NOVI wordt hiermee ook kaderstellend voor de ruimtelijke ordening. Bij
vaststelling vervangt de NOVI op nationaal niveau de Structuurvisie infra­
structuur en ruimte (SVIR) en de strategische ruimtelijke delen van het
verkeers- en vervoerplan, het nationale waterplan, de natuurvisie en het
milieubeleidsplan. Bij inwerkingtreding van de Omgevingswet geldt de
NOVI als nationale visie onder de Omgevingswet.
Aan de Nationale Omgevingsvisie is een uitvoeringsagenda gekoppeld.
Hieraan zal uitvoering worden gegeven na vaststelling van de Nationale
Omgevingsvisie. Deze wordt geïmplementeerd door het verbinden van
bestaande programma’s en initiëren van enkele nieuwe programma’s. Met
medeoverheden worden samenwerkingsafspraken gemaakt en uitgewerkt.
Voor de gebiedsgerichte uitwerking en uitvoering worden door Rijk en regio
landsdelige omgevingsagenda’s ontwikkeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

81

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 16 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5. Ruimtelijke ordening en omgevingswet (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

113.294

108.525

98.757

80.534

78.295

75.752

75.144

Uitgaven

123.230

110.756

98.757

80.534

78.295

75.752

75.144

waarvan juridisch verplicht

86%

5.1 Ruimtelijke ordening

58.422

62.743

59.973

48.787

50.042

47.499

46.891

Subsidies (regelingen)

3.156

2.432

2.630

2.480

2.480

2.480

980

Programma Ruimtelijk Ontwerp

1.615

1.233

1.500

1.500

1.500

1.500

0

Basisregistraties

830

880

830

680

680

680

680

Ruimtelijk instrumentarium (diversen)

666

280

300

300

300

300

300

Basisregistraties Ondergrond (BRO)

45

39

0

0

0

0

0

Opdrachten

4.415

7.944

9.813

4.832

4.394

4.536

6.036

Programma Ruimtelijk Ontwerp

2.961

1.300

2.246

1.378

1.329

1.461

1.461

Basisregistratie Ondergrond (BRO)

845

2.338

57

552

0

0

0

Gebiedsontwikkeling

538

1.016

6.121

934

908

1.050

1.050

Geo-informatie

97

34

0

0

0

0

0

Ruimtegebruik bodem (diversen)

77

270

270

265

265

265

265

Ruimtelijk instrumentarium (diversen)

598

1.755

1.702

1.472

1.480

1.480

1.480

0

285

285

280

280

280

280

Nationale Omgevingsvisie

960

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan ZBO's / RWT's

37.179

33.414

35.001

29.168

28.621

28.450

28.550

Kadaster (Basisregistraties)

28.748

25.371

26.205

26.332

26.332

26.186

26.286

Geo-informatie

3.626

4.963

2.136

2.272

2.289

2.264

2.264

0

0

6.229

493

0

0

0

Diverse bijdragen

4.805

3.080

431

71

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

2.871

9.390

3.110

3.437

5.780

3.310

2.602

Gemeenten

2.550

2.550

0

0

0

0

0

0

6.750

3.110

3.437

5.780

3.310

2.602

Diverse bijdragen

110

90

0

0

0

0

0

Gebiedsontwikkeling

109

0

0

0

0

0

0

Nationale omgevingsvisie

102

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

10.801

9.557

9.419

8.870

8.767

8.723

8.723

RVB

3.964

2.496

2.484

2.442

2.413

2.413

2.413

RIVM

100

182

140

126

126

126

126

6.437

6.429

6.345

6.302

6.228

6.184

6.184

Windenergie op zee

Basisregistratie Ondergrond (BRO)

Diverse projecten ruimtelijke kwaliteit

RWS (Leefomgeving)
Basisregistratie Ondergrond (BRO)

300

450

450

0

0

0

0

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

0

6

0

0

0

0

0

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (H14)

0

6

0

0

0

0

0

5.2 Omgevingswet

64.808

48.013

38.784

31.747

28.253

28.253

28.253

Subsidies (regelingen)

2.367

0

0

0

0

0

0

Eenvoudig Beter

2.367

0

0

0

0

0

0

Opdrachten

2.054

4.485

13.303

11.571

8.505

8.505

8.505
1.231

Eenvoudig Beter

535

742

540

1.231

1.231

1.231

Aan de Slag

1.519

3.743

12.763

10.340

7.274

7.274

7.274

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

29.104

24.141

21.642

18.968

18.540

18.540

18.540

Kadaster

22.381

20.453

21.642

18.968

18.540

18.540

18.540

Geonovum

5.193

1.687

0

0

0

0

0

521

813

0

0

0

0

0

1.009

788

0

0

0

0

0

0

400

0

0

0

0

0

ICTU
Aan de Slag
Diverse bijdragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

82

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

1.045

461

274

0

0

0

0

Aan de Slag

958

306

274

0

0

0

0

Eenvoudig Beter

87

155

0

0

0

0

0

30.238

18.926

3.565

1.208

1.208

1.208

1.208

Bijdrage aan medeoverheden

Bijdrage aan agentschappen
RIVM

201

0

0

0

0

0

0

RWS (Eenvoudig beter)

1.910

2.900

600

600

600

600

600

Aan de Slag

28.127

15.241

2.965

608

608

608

608

0

785

0

0

0

0

0

16.740

8.279

3.824

3.824

3.824

3.824

3.824

Diverse Agentschappen
Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget op artikel 5 is 86% juridisch verplicht en dit
kent de volgende onderverdeling:
Subsidies (regelingen)
Het subsidiebudget is voor 100% juridisch verplicht. De subsidies worden
onder meer verstrekt op basis van het samenhangend stimuleringspro­
gramma voor de inzet van ruimtelijk ontwerp bij urgente leefomgevings­
vraagstukken en voor initiatieven, die een bijdrage leveren aan een goede
kwaliteit van de leefomgeving. Daarnaast wordt subsidie verstrekt aan
Geonovum en aan het Samenwerkingsverband bronhouders voor de basis­
registratie grootschalige topografie.
Opdrachten
Het opdrachtenbudget is voor 67% juridisch verplicht. Het betreft onder
meer bijdragen aan het Kadaster, Geonovum en Rijkswaterstaat (RWS) ten
behoeve van de ontwikkeling en uitbouw van de Digitale Stelsel
Omgevingswet. Bij de eerste suppletoire begroting 2021 worden de
middelen naar het juiste instrument en regelingen gerealloceerd. Daarnaast
worden er in 2021 diverse opdrachten verstrekt op het gebied van het
programma ruimtelijk ontwerp, de Basisregistratie Ondergrond (BRO) en
gebiedsontwikkeling.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Het budget voor bijdrage aan ZBO’s/RWT’s is voor 89% juridisch verplicht.
Het betreft een bijdrage aan het Kadaster voor beheer en ontwikkeling van
de landelijke voorzieningen van basisregistraties, beheer en ontwikkeling
van de gezamenlijke verstrekkingsvoorziening voor geo-informatie
(Publieke Dienstverlening op de Kaart (PDOK)), het Nationaal GeoRegister
(NGR) en ten behoeve van de ontwikkeling, beheer en uitbouw van de
Digitale Stelsel Omgevingswet.
Bijdrage aan medeoverheden
Het budget voor bijdrage aan medeoverheden is voor 100% juridisch
verplicht. Het betreft onder meer bijdragen aan projecten ter versterking van
de ruimtelijke kwaliteit.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor bijdrage aan agentschappen is voor 99% juridisch verplicht.
Het betreft bijdragen aan RWS ten behoeve van de Ruimtelijke Inpassings­
plannen en de ontwikkeling van het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO).
Daarnaast betreft het een bijdrage aan het RVB voor het slimmer gebruik
maken van Rijksvastgoed in het licht van maatschappelijke opgaven, zoals
op het gebied van de energietransitie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

83

E. Toelichting op de financiële instrumenten
5.1 Ruimtelijke ordening
Subsidies (regelingen)
Programma Ruimtelijk Ontwerp
Een samenhangend stimuleringsprogramma voor de inzet van ruimtelijk
ontwerp bij urgente leefomgevingsvraagstukken vormt de kern van de
Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2021-2024. Het stimuleringsprogramma
stelt multidisciplinaire teams in staat om ontwerpend onderzoek te
betrekken bij concrete transitie- en transformatieopgaven.
Het Ministerie van BZK zal samen met het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap (OCW) medio 2020 een beleidskader opstellen voor de
periode 2021-2024 en een uitvoeringsorganisatie opdracht geven een
programmaplan op te stellen.
Basisregistraties
Aan de stichting Geonovum wordt een subsidie verleend voor het basis­
programma. In het kader van dit basisprogramma wordt onderzoek
uitgevoerd gericht op de ontwikkeling van de basisregistraties en de geoinformatie-infrastructuur.
Ruimtelijk instrumentartium (diversen)
Dit budget is bedoeld voor initiatieven, die een bijdrage leveren aan een
goede kwaliteit van de leefomgeving.
Opdrachten
Programma Ruimtelijk Ontwerp
De Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2021-2024 is gericht op de inzet van
ruimtelijk ontwerp bij urgente en complexe maatschappelijke opgaven. De
actieagenda zal bestaan uit een aantal onderdelen:
– een stimuleringsprogramma voor lokale en (boven) regionale initia­
tieven;
– het College van Rijksadviseurs (CRa); ten behoeve van advies aan het
Rijk in zake omgevingskwaliteit en de inzet van ontwerp bij nationale
programma’s en rijksprojecten;
– een interdepartementaal coördinatieplatform; ten behoeve van de
aansturing van het stimuleringsprogramma, de interdepartementale
afstemming met het CRa en het borgen van de kwaliteit van ontwerpend
onderzoek en implementatie van onderzoeksresultaten en adviezen in
het beleid;
– het O-team; ten behoeve van advies gericht op een effectieve inzet en
aansturing van ruimtelijk ontwerp bij gebiedsontwikkeling door lokale
of regionale opdrachtgevers.
Basisregistratie ondergrond (BRO)
Dit betreft middelen die gebruikt worden voor het uitbesteden van beleids­
adviezen en onderzoeksopdrachten op het terrein van de Basisregistraties
Ondergrond (BRO).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

84

Gebiedsontwikkeling
In het kader van gebiedsontwikkeling worden beleidsinhoudelijke onder­
zoeksopdrachten en evaluaties aan derden uitbesteed op het gebied van
effecten van keuzes voor de leefomgeving bij de uitvoering van het
Klimaatakkoord en de RES.
Daarnaast worden er voor zeven stedelijke regio’s verstedelijkingsstrate­
gieën opgesteld. Besluitvorming hierover vindt plaats in het Bestuurlijk
Overleg (BO) Leefomgeving en het BO Meerjarenprogramma Infrastructuur,
Ruimte en Transport (MIRT). Financiële middelen worden ingezet voor de
opstelling van regionale verstedelijkingsstrategieën voor Metropool Regio
Amsterdam, de regio Utrecht en de Zuidelijke Randstad, GroningenAssen, Zwolle, Arnhem-Nijmegen-Foodvalley, Brabantstad en t.b.v.
bijdragen aan de gebiedsgerichte bereikbaarheidsprogramma’s in een
aantal van deze gebieden.
Voor heel Nederland, verdeeld over vijf landsdelen, worden omgevings­
agenda’s opgesteld, die gebiedsgerichte uitvoeringsinstrumenten zijn van
de NOVI. Het Ministerie van BZK is systeemverantwoordelijk voor de
uitwerking van het rijksbeleid voor de fysiek leefomgeving en werkt vanuit
inhoudelijke opgaven samen met de Ministeries van EZK, het Ministerie van
IenW, hetMinisterie van OCW en het Ministerie van Landbouw Natuur en
Voedselkwaliteit (LNV).
Het kabinet neemt maatregelen om op korte en lange termijn voldoende
woningen te realiseren en de schokbestendigheid van huishoudens te
vergroten. Voor de uitwerking van gebiedsontwikkelingen wordt een
ontwikkelbudget van € 5 mln. ingezet, zodat hierover in de Bestuurlijke
Overleggen in het komende najaar en voorjaar kan worden besloten.
Ruimtegebruik bodem (diversen)
De uitvoering van de Structuurvisie Buisleidingen (SVB) ziet op het
reserveren van ruimte ten behoeve van vervoer van gevaarlijke stoffen. In
de structuurvisie faciliteren we de aanleg van buisleidingen met het
vrijhouden van ruimte. Een deel van de tracés is vastgelegd in de Struc­
tuurvisie Buisleidingen, de Regeling algemene regels ruimtelijke ordening
(Rarro) en het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro).
In de structuurvisie zijn indicatieve tracés opgenomen. Op basis van de brief
van de Minister van BZK mede namens de Minister van EZK van 15 juli 2019
(Kamerstukken II 2018/19, 33473, nr. 9), zal geen uitvoering worden gegeven
aan de status die het indicatieve tracé Laarbeek-Echt/ Susteren heeft in de
Structuurvisie Buisleidingen 2012-2035. Dit indicatieve tracé is materieel
geen onderdeel meer van deze structuurvisie.
Ruimtelijk instrumentarium (diversen)
Naar verwachting zal in 2020 de NOVI worden vastgesteld. Na inwerking­
treding van de Omgevingswet zal de NOVI onder meer de SVIR vervangen.
De financiële middelen voor het Ruimtelijk instrumentarium worden in 2021
daarom met name ingezet voor o.a.;
– de uitvoering van de NOVI (NOVI-gebieden) en de NOVI-cyclus (een
NOVI-conferentie, de monitor van de NOVI en de inrichting van de
beleidsevaluatie van de NOVI);
– de verdere ontwikkeling van een Monitor landschap en het opstellen van
een Nationaal ruimtelijke strategie Landelijk Gebied;
– de stikstofproblematiek en;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

85

–

het beheer en onderhoud van het stelsel van de Wet ruimtelijke ordening
(Wro);

Windenergie op zee
Het Ministerie van BZK werkt samen met de Ministeries van EZK, IenW en
LNV aan de Routekaarten 2023 en 2030 voor windenergie op de Noordzee.
Daarbij wordt ingezet op meervoudig- en multifunctioneel ruimtegebruik
met alle gebruikers van de Noordzee. Ook werkt het Ministerie van BZK mee
aan het "Programma Noordzee» voor een optimale ruimtelijke ordening van
de Noordzee voor de toekomst.
Bijdrage aan ZBO's / RWT's
Kadaster (Basisregistraties)
Dit betreft een structurele bijdrage aan het Kadaster. De bijdrage is bestemd
voor beheer en ontwikkeling van de landelijke voorzieningen van basisre­
gistraties en in enkele gevallen ook voor het actueel houden van de inhoud.
Tevens gaat het om beheer en ontwikkeling van de gezamenlijke verstrek­
kingsvoorziening voor geo-informatie «Publieke Dienstverlening op de
Kaart» (PDOK), het Nationaal Geo-Register (NGR) in relatie tot de Europese
richtlijn INSPIRE en de beheerkosten van het landelijke online portaal voor
ruimtelijke plannen.
Geo-informatie
In het kader van ontwikkeling van de geo-basisregistraties en andere
standaardisatie in het geo-domein worden bijdragen verstrekt aan onder
andere Geonovum en ICTU. Deze betreffen beheer en ontwikkeling van
standaarden, begeleiding van de Europese richtlijn Inspire en de ontwik­
keling van een visie op doorontwikkeling van de Geo-basisregistraties.
Basisregistratie Ondergrond (BRO)
Het programma BRO loopt van 2018-2022 en heeft als doel de Basisregi­
stratie Ondergrond te ontwikkelen. Dit gebeurt stap voor stap, elke dag
wordt de basisregistratie verder gevuld met data en modellen. Zo zullen in
2022 ca. 24 verschillende data-objecten, variërend van grondwatermetingen
tot modellen van de ondergrond beschikbaar zijn.
Om dit doel te bereiken werkt het Ministerie van BZK samen met partners:
TNO, Geonovum, ICTU en Kadaster zijn verantwoordelijk voor de realisatie.
Deze partners zorgen ervoor dat de data gestandaardiseerd, gevalideerd en
gevisualiseerd worden en op twee centrale plekken als open data
beschikbaar worden gesteld aan resp. het publiek en aan professionals.
ICTU heeft daarbij de opdracht om de implementatie te ondersteunen.
Diverse bijdragen
Het gaat hier om een bijdrage aan het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS) voor het bestand Bodemgebruik.
Bijdrage aan medeoverheden
Diverse projecten Ruimtelijke Kwaliteit
Projecten BIRK
Het Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) is ingezet ter
versterking van de ruimtelijke kwaliteit in stedelijke centra of stedelijke
gebieden. De projecten Breda Stationskwartier, Delft, Dordrecht, Integrale
Ontwikkeling Delft-Schiedam (IODS) en Venlo zijn volop in uitvoering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

86

Projecten Bestaand Rotterdams Gebied (BRG)
De financiële middelen voor BRG zijn een jaarlijkse bijdrage vanuit het Rijk
als onderdeel van het Project Mainport Rotterdam, om de doelstellingen van
het deelproject BRG te kunnen bereiken. BRG bestaat uit een aantal deelpro­
gramma's en projecten dat tot doel heeft de ruimte in de haven beter te
benutten en de leefbaarheid van de regio Rijnmond te vergroten.
Projectnota Ruimte
Het budget is een extra impuls voor de versterking van de economische
concurrentiepositie, krachtige steden en platteland, borging belangrijke
ruimtelijke waarden en borging van veiligheid. De projecten Nijmegen en
Rotterdam zijn volop in uitvoering. De slotbetaling aan het laatste project is
voorzien in het jaar 2020. De verwachte einddatum van het laatste project
is 2026.
Bijdrage aan agentschappen
RVB
Het Rijksvastgoedbedrijf ontvangt een bijdrage voor het slimmer gebruik
maken van Rijksvastgoed in het licht van maatschappelijke opgaven, zoals
op het gebied van de energietransitie.
RIVM
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid (RIVM) ontvangt een bijdrage voor
het onderhouden en waar nodig verder uitbouwen van het Expertise­
netwerk Windenergie en bundelen van kennis op dit terrein en tevens voor
het informeren en adviseren op het gebied van magneetvelden onstaan
door het transport van elektriciteit door hoogspanningslijnen.
RWS (Leefomgeving)
Rijkswaterstaat (RWS) ontvangt een bijdrage voor diverse beleidsonder­
steunende en adviserende activiteiten in het domein van de fysieke leefom­
geving, waaronder beheer en exploitatie van het Omgevingsloket-online
(OLO).
Basisregistraties Ondergrond (BRO)
RWS ontvangt een bijdrage voor de beleidsondersteunende en adviserende
activiteiten in het kader van de Basisregistraties ondergrond.
5.2 Omgevingswet
Opdrachten
Eenvoudig Beter
In 2021 wordt verder gewerkt aan de uitvoering van de Omgevingswet. Voor
expertise, onderzoek en evaluatie wordt er budget ingezet in diverse
opdrachten.
Aan de Slag
Om de implementatiedoelstelling «iedereen kan werken met en naar de
bedoeling van de Omgevingswet» te bereiken worden middelen gebruikt
om bevoegd gezagen te ondersteunen bij de invoering en implementatie
van de Omgevingswet. Er worden bijeenkomsten, workshops en webinars
georganiseerd, handleidingen en voorlichtingsmateriaal gecreëerd en er
worden praktijkvoorbeelden gepubliceerd. Dit alles helpt bevoegd gezagen
bij het aansluiten van de eigen systemen op het DSO en geeft hen de
gelegenheid in de praktijk te oefenen met de Omgevingswet en het DSO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

87

Bijdrage aan ZBO's / RWT's
Kadaster
Dit betreft een bijdrage aan het Kadaster voor het beheer en uitbouw van
het DSO. Voor burgers en bedrijven is het DSO het nieuwe Omgevingsloket
dat digitale informatie over de fysieke leefomgeving op een plek ontsluit,
inzicht geeft in wat mag op een bepaalde locatie en het proces van vergun­
ningverlening ondersteunt.
Bijdrage aan medeoverheden
Aan de slag
De combinatie van een stevige implementatieopgave en de maatregelen
rond het coronavirus heeft grote impact op alle partijen die werken aan de
Omgevingswet. Dit vraagt extra tijd en daarover is de Kamer begin april
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 33118, nr. 139). Het Rijk en de
koepels van gemeenten, provincies en waterschappen hebben overeen­
stemming bereikt over een uitstelperiode van één jaar (Kamerstukken II
2019/20, 33118, nr. 145), wat inhoudt dat de nieuwe ingangsdatum 1 januari
2022 wordt. In 2021 is daarom een bedrag van circa € 0,3 mln. beschikbaar
voor implementatie van de Omgevingswet.
Bijdrage aan agentschappen
RWS (Eenvoudig Beter)
Ter ondersteuning van het vormgeven van Omgevingswet, wordt er inhou­
delijke expertise op het gebied van de fysieke leefomgeving betrokken
vanuit RWS.
Aan de Slag
RWS ontvangt een bijdrage voor de uitbouw van het DSO. Voor burgers en
bedrijven is het DSO het nieuwe Omgevingsloket dat digitale informatie
over de fysieke leefomgeving op een plek ontsluit, inzicht geeft in wat mag
op een bepaalde locatie en het proces van vergunningverlening
ondersteunt. RWS beheert het Informatiepunt, dat praktische informatie en
inhoudelijke uitleg over de Omgevingswet, regelgeving en kerninstru­
menten biedt. Het Informatiepunt ontsluit deze kennis via de website en
de helpdesk.
Ontvangsten
Dit betreft de bijdrage van de UvW aan het Kadaster voor de basisregi­
straties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

88

3.6 Artikel 6. Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving
A. Algemene doelstelling
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) zorgt
voor:
• een veilige, gebruiksvriendelijke en inclusieve (digitale) overheids­
dienstverlening;
• een veilig en betrouwbaar identiteitsstelsel waarbij veilig en efficiënt
gebruik wordt gemaakt van (persoons)gegevens;
• bijdragen aan het vertrouwen in de overheid door het verbeteren van
de informatiepositie van burgers en bedrijven;
• zorgdragen voor toegankelijke en transparante overheidsinformatie;
• het bewaken van rechten en publieke waarden, zoals privacybe­
scherming en zelfbeschikking, in de informatiesamenleving en daarmee
bijdragen aan de bewaking van de kernwaarden van de democratie.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van BZK is verantwoordelijk voor het bevorderen van een
adequate digitale overheidsdienstverlening, waarbij het belangrijkste doel
is dat de dienstverlening toegankelijk is voor iedereen.
In de portefeuilleverdeling zijn onderstaande rollen en verantwoordelijk­
heden belegd bij de Staatssecretaris van BZK.
Stimuleren
– De Minister van BZK stimuleert het gebruik van nieuwe digitale techno­
logieën voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken, waarbij
de markt ook nadrukkelijk uitgedaagd wordt om mee te denken over
antwoorden op maatschappelijke vragen.
Regisseren
– De Minister van BZK zorgt voor maatregelen die burgers rechten geven
en beschermen tegen ongewenste aspecten van digitalisering. De
Minister van BZK pakt de rol om voortdurend de beleidsagenda op het
terrein van de informatiesamenleving en overheid te herijken aan de
eisen van de tijd.
– De Minister van BZK is stelselverantwoordelijk voor de inrichting en
governance van de digitale overheid, waaronder de digitale basisinfra­
structuur die deze mogelijk maakt.
– De Minister van BZK heeft een kaderstellende rol op het gebied van de
digitale overheid. Kaderstellen gebeurt in de vorm van wetgeving,
standaarden, architectuurkaders en richtlijnen rekening houdend met
Europese ontwikkelingen en verplichtingen.
– De Minister van BZK heeft een coördinerende rol met betrekking tot alle
officiële publicaties van de overheid.
Uitvoeren
– De Minister van BZK is verantwoordelijk voor de inrichting, beschikbaar­
stelling, instandhouding, werking, beveiliging en betrouwbaarheid van
generieke voorzieningen voor elektronisch berichtenverkeer en informa­
tieverschaffing, alsmede voor de voorzieningen voor het inloggen bij
overheidsdienstverleners(authenticatie) en registratie van machti­
gingen in het burgerservicenummer (BSN)-domein.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

89

–

De Minister van BZK is verantwoordelijk voor het beleid rondom het
vaststellen van de identiteit alsmede de verstrekking van reisdocu­
menten op basis daarvan. Ook is de Minister van BZK verantwoordelijk
voor de vastlegging van persoons- en adresgegevens in de Basisregi­
stratie Personen (BRP). In dat kader houdt de Minister van BZK toezicht
op de uitvoering van de Paspoortwet, monitort de uitvoering van de Wet
BRP en ondersteunt de gemeenten die primair verantwoordelijk zijn
voor de uitvoering van deze wetten. De Minister van BZK faciliteert
hiermee het juiste gebruik van persoons- en adresgegevens door andere
overheidsinstanties. Het tegengaan van fraude met, en het corrigeren
van fouten van, persoons- en adresgegevens en reisdocumenten vormt
hiervan een integraal onderdeel.

C. Beleidswijzigingen
Programma vermindering regeldruk burgers (Merkbaar verschil)
Het programma vermindering regeldruk burgers (artikel 1.2) is op verzoek
van de Staatssecretaris van BZK op 1 augustus 2019 gevoegd bij het
programma Digitale Inclusie. De opgaven van beide programma’s liggen in
elkaars verlengde. Met het verbinden van beide programma’s neemt de
effectiviteit op de opgaven toe. Dit is versterkt doordat de overdracht
gepaard is gegaan met een extra impuls aan zijn inzet op het verbeteren van
de overheidsdienstverlening opdat iedereen kan meedoen in onze
samenleving.
NL DIGIbeter, agenda digitale overheid
Met een ambitieuze, brede agenda pakken we overheidsbreed kansen en
uitdagingen op die de informatiesamenleving biedt. Deze agenda digitale
overheid, genaamd NL DIGIbeter wordt ieder jaar herijkt en is onderdeel van
de bredere Nederlandse digitaliseringsstrategie van het kabinet.
Om maatschappelijke vraagstukken beter op te pakken en digitale dienst­
verlening goed te organiseren is een digitale transformatie nodig. Daarbij
werken we als één overheid samen; duidelijk voor mensen. We sluiten aan
bij de eisen van de tijd en investeren in innovaties met oog voor mensen.
We borgen publieke waarden in de digitale samenleving en streven naar
inclusieve, veilige (digitale) overheidsdienstverlening. NL DIGIbeter helpt
ons bij het realiseren van deze doelen.
We voeren nationale en internationale dialogen over nieuwe technologie en
de impact op mensenrechten en smeden we coalities met medeoverheden,
uitvoeringsorganisaties, bedrijven, kennisinstellingen en klankbord­
groepen met inwoners en bedrijven. Omdat digitalisering zich niet aan
landsgrenzen houdt, werken we nauw samen met andere Europese landen
en organisaties.
Stelsel van basisregistraties
Burgers en ondernemers kunnen in 2021 onjuiste gegevens in basisregi­
straties melden bij een centraal meldpunt. Dat begeleidt en ondersteunt hen
bij het (laten) corrigeren van deze gegevens.
We werken aan het beschikbaar stellen van relevante gegevens uit onder
andere de BRP aan burgers, zodat zij deze onder eigen regie kunnen delen
met organisaties. Dit leggen we in wetten en regels vast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

90

De BRP wordt op basis van een meerjarige ontwikkelagenda verbeterd. In
2021 werken we onder andere aan verbetering van het zicht op verblijf van
arbeidsmigranten en aan keuzemogelijkheid voor een genderneutrale
aanschrijving door de overheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

91

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 17 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6. Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving
(bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

159.454

185.603

170.330

171.446

113.185

107.636

109.667

Uitgaven

170.827

185.603

170.330

171.446

113.185

107.636

109.667

waarvan juridisch verplicht

84%

6.2 Overheidsdienstverlening,
informatiebeleid en informatiesamenleving

76.764

79.646

77.798

77.022

77.828

76.015

78.035

Subsidies (regelingen)

2.976

2.999

2.149

1.939

1.917

1.917

1.917

Overheidsdienstverlening

2.976

2.999

2.149

1.939

1.917

1.917

1.917

Opdrachten

4.120

15.236

20.860

23.148

24.071

23.758

25.778

Informatiebeleid

1.961

4.173

7.937

8.054

8.187

8.187

8.187

Overheidsdienstverlening

1.383

9.192

10.707

11.581

12.276

11.963

13.983

Digitale dienstverlening

72

0

0

0

0

0

0

Informatiesamenleving

704

1.871

2.216

3.513

3.608

3.608

3.608

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

17.678

18.559

14.482

12.673

12.673

12.603

12.603

CBS

575

920

35

35

35

35

35

RDW

966

2.519

0

0

0

0

0

KvK

6.167

5.083

5.279

5.279

5.279

6.779

6.779

ICTU

5.659

8.964

8.320

8.268

7.159

7.159

5.659

Kadaster

120

0

0

0

0

0

0

Diverse bijdragen

886

1.717

900

200

200

130

130

Bijdrage aan medeoverheden

579

370

650

650

650

720

720

Waterschappen

579

0

0

0

0

0

0

0

370

650

650

650

720

720

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

150

754

180

180

85

85

85

Digitale dienstverlening

150

754

180

180

85

85

85

Bijdrage aan agentschappen

50.930

41.548

39.427

38.382

38.382

36.882

36.882

RVO.nl

6.647

7.565

6.527

6.212

6.212

6.212

6.212

111

1.311

0

0

0

0

0

11.075

11.299

9.743

9.243

9.243

9.243

9.243

Gemeenten

Diverse bijdragen
UBR
Agentschap Telecom

1.679

1.510

1.600

1.600

1.600

1.600

1.600

Logius

26.056

19.019

21.407

21.177

21.177

19.677

19.677

RvIG

5.362

844

150

150

150

150

150

331

180

50

50

50

50

50

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken
Buitenlandse Zaken (H5)

35

50

50

50

50

50

50

Diverse bijdragen

296

130

0

0

0

0

0

6.5 Identiteitsstelsel

46.184

39.869

35.432

35.045

35.357

31.621

31.632

Opdrachten

818

3.222

5.476

4.993

5.268

1.532

1.543

Identiteitsstelsel

818

3.222

5.476

4.993

5.268

1.532

1.543

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

8.451

741

0

45

0

0

0

ICTU

8.451

541

0

0

0

0

0

0

200

0

45

0

0

0

313

220

0

51

133

133

133

Diverse bijdragen
Bijdrage aan medeoverheden
Gemeenten

313

220

0

51

133

133

133

Bijdrage aan agentschappen

36.602

35.686

29.956

29.956

29.956

29.956

29.956

RvIG

36.602

35.686

29.956

29.956

29.956

29.956

29.956

6.6 Investeringspost digitale overheid

47.879

66.088

57.100

59.379

0

0

0

Subsidies (regelingen)

5.379

6.246

5.188

1.629

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

92

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

5.379

6.246

5.188

1.629

0

0

0

Opdrachten

259

17.797

14.385

48.651

0

0

0

Doorontwikkeling en innovatie digitale
overheid

259

17.797

14.385

48.651

0

0

0

Doorontwikkeling en innovatie digitale
overheid

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

4.627

5.785

5.211

850

0

0

0

KvK

175

662

166

0

0

0

0

ICTU

984

1.200

1.130

520

0

0

0

3.468

704

175

0

0

0

0

0

3.219

3.740

330

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

150

0

0

0

0

0

0

Waterschappen

150

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

35.564

35.802

32.316

8.249

0

0

0

RVO.nl

2.300

2.767

972

454

0

0

0

UBR

1.478

1.192

398

0

0

0

0

Diverse bijdragen

1.954

409

386

0

0

0

0

Logius

26.332

26.552

26.272

6.202

0

0

0

RvIG

3.500

3.099

2.504

510

0

0

0

DPC

0

1.783

1.784

1.083

0

0

0

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

1.900

458

0

0

0

0

0

Diverse bijdragen

1.900

458

0

0

0

0

0

Ontvangsten

18.419

1.271

959

448

423

423

423

Diverse bijdragen
RDW

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget op artikel 6 is 84% juridisch verplicht en dit
kent de volgende onderverdeling:
Subsidies (regelingen)
Het subsidiebudget is voor 99% juridisch verplicht. Dit zijn subsidies vanuit
het programma Digitale Inclusie en voor innovatie vanuit de Investerings­
agenda Digitale Overheid.
Opdrachten
Het opdrachtenbudget is voor 50% juridisch verplicht. Dit zijn opdrachten
vanuit het programma Digitale Inclusie en voor innovatie vanuit de Inves­
teringsagenda Digitale Overheid, voor het programma Stelsel van Basisre­
gistraties, de Data Agenda Overheid en voor de Landelijke Aanpak
Adreskwaliteit.
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Het budget voor bijdrage aan ZBO’s/RWT’s is voor 93% juridisch verplicht.
Het betreft onder andere een bijdrage aan de Kamer van Koophandel (KvK)
en ICTU voor het beheren en doorontwikkelen van het Digitaal Onderne­
mersplein, de programma’s Regie op Gegevens en Gebruiker Centraal, de
Data Agenda Overheid en het bureau nationaal coördinator Single Digital
Gateway.
Bijdrage aan medeoverheden
Het budget voor bijdragen aan medeoverheden is voor 53% juridisch
verplicht. Het betreft bijdragen aan gemeenten voor het verstrekken van
DigiD’s aan niet-ingezetenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

93

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Het budget voor bijdrage aan (inter-)nationale organisaties is voor 100%
juridisch verplicht. Dit zijn deelnemersbijdragen aan organisaties op het
gebied van kunstmatige intelligentie, internationale gegevensuitwisseling
en internationale overheidsdienstverlening.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor bijdrage aan agentschappen is voor 95% juridisch verplicht.
Het betreft bijdragen aan onder andere Logius en RvIG voor het beheren en
doorontwikkelen van diverse voorzieningen voor de Digitale Overheid en
voor innovatie vanuit de Investeringsagenda Digitale Overheid, waaronder
het eID-stelsel, het BRP-stelsel, het Digitaal Ondernemersplein en de
Wettenbank.
Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
Het budget voor bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken is voor
100% juridisch verplicht. Het betreft een bijdrage aan de begroting van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken voor het verstrekken van DigiD’s in het
buitenland.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
6.2 Overheidsdienstverlening, informatiebeleid en informatiesamenleving
Subsidies (regelingen)
Overheidsdienstverlening
Ten behoeve van de bevordering van digitale inclusie wordt onder andere
subsidie verleend aan lokale initiatieven. Hierbij wordt gekeken of bij succes
landelijke opschaling mogelijk is. Dit is een voortzetting van het beleid dat
in 2019 is gestart. Daarnaast worden middelen verstrekt aan de alliantie
Digitaal Samenleven die zich inzet voor een inclusieve digitale samenleving.
Bovendien worden incidentele (project)subsidies beschikbaar gesteld aan
aangesloten publieke en private partners voor de uitvoering van gemeen­
schappelijke uitdagingen.
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) ontvangt een subsidie
voor het Kenniscentrum Dienstverlening, dat gemeenten ondersteunt bij
de verbetering van dienstverlening aan inwoners en ondernemers.
Opdrachten
Informatiebeleid
De overheid (rijk en medeoverheden) gaat verder op de weg van NL
DIGIbeter, de agenda digitale overheid met actielijnen op het gebied van
innovatie, digitale inclusie, data, publieke waarden en overheidsdienstver­
lening. Alleen samen maken we Nederland DIGIbeter. De agenda draagt bij
aan inclusieve, betrouwbare digitale overheidsdienstverlening en werkt aan
de digitale overheid van de toekomst, waarbij de mens centraal staat en we
agile kunnen werken.
Elektronische publicaties
Toegankelijke overheidsinformatie versterkt de informatiepositie van
burgers en bedrijven en draagt bij aan de publieke verantwoording van de
overheid. Het Ministerie van BZK is verantwoordelijk voor verschillende
elektronische publicaties waaronder www.wetten.nl en de Staatscourant.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

94

Informatieveiligheid
De overheid heeft de verantwoordelijkheid om de gegevens die haar
zijn toevertrouwd te beschermen. Daarom is het van belang dat overheden
zorgen dat hun systemen en processen veilig zijn en dat de onlinecommu­
nicatie met burgers en ondernemers op een veilige manier verloopt.
De overheid gaat daarom verder op de in Agenda NL DIGIbeter ingeslagen
weg met onder andere de verdere ondersteuning van de overheidsbrede
implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) door
het interbestuurlijk ondersteuningsprogramma (Stcrt. 2019, nr. 26526).
Naast preventie en detectie is ook respons en herstel van belang. Daarom
wordt een vervolg gegeven aan de overheidsbrede cyberoefeningen van
2019 en 2020 en wordt in kaart gebracht welke kaders en afspraken nodig
zijn om beter voorbereid te kunnen zijn op digitale ontwrichting, zoals is
beschreven in de Kabinetsreactie op het rapport inzake Digitale ontwrichting
van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) (Kamer­
stukken II 2019/20, 26643, nr. 673).
Stelsel van basisregistraties
Er worden opdrachten verstrekt aan verschillende partijen voor onderzoek
en monitoring van verbeterpunten in het stelsel van basisregistraties.
Overheidsdienstverlening
Voor de implementatie van eID is het Transitiebureau opgericht. Het bureau
ondersteunt organisaties en burgers bij de invoering van de Wet Digitale
Overheid. Het Transitiebureau organiseert daartoe bijeenkomsten met
onder andere burgerpanels, softwareleveranciers en overheidsorganisaties
en doet onderzoek naar klantbeleving.
Daarnaast werkt het Ministerie van BZK aan een brede onderzoeksagenda
voor digitale inclusie, Op basis hiervan worden, met partners, onderzoeken
en experimenten uitgezet in het kader van het bevorderen van digitale
inclusie. In 2019 heeft er een nulmeting plaatsgevonden op digitale toegan­
kelijkheid. Dit onderzoek krijgt gevolg, zodat de ontwikkeling van de digitale
toegankelijkheid meerjarig inzichtelijk wordt.
Informatiesamenleving
Om publieke waarden en mensenrechten op een duurzame wijze in de
informatiesamenleving te borgen, zet het Ministerie van BZK de komende
jaren blijvend op dit thema in.
Voorlichting
Publieke waarden en mensenrechten kunnen alleen geborgd worden,
wanneer burgers effecten van technologieën begrijpen en op kunnen
komen voor hun belangen. Het versterken van bewustwording en begrip
ten aanzien van de impact van nieuwe technologieën onder burgers blijft
daarom van cruciaal belang. Ook in 2021 zal het Ministerie van BZK daarom
inzetten op het stimuleren van de maatschappelijke dialoog over de effecten
van nieuwe technologieën.
Het Ministerie van BZK zal in 2021 - in samenwerking met andere instanties
- bijeenkomsten over het onderwerp stimuleren en indien nodig voorlich­
tingsmateriaal ontwikkelen. Van belang hierbij is dat alle groepen in de
samenleving worden betrokken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

95

Ontwikkeling van instrumenten
Voor de borging van publieke waarden en mensenrechten in de informatiesamenleving is het daarnaast van belang dat bestaande juridische kaders
worden vertaald naar concrete beleidsinstrumenten voor beleidsmedewerkers en systeemontwikkelaars, om publieke waarden in beleids- en
systeemontwikkeling mee te nemen. Hoewel waarden en rechten in
belangrijke juridische kaders zoals de Grondwet neergelegd zijn, zijn deze
kaders veelal te abstract voor de dagelijkse beleidspraktijk. Het Ministerie
van BZK zal daarom in 2021 inzetten op het ontwikkelen van instrumenten
zoals codes, principes en handleidingen om belangrijke waarden en rechten
in beleid en systemen in te bedden. Waar mogelijk zullen nieuwe instru­
menten getest worden in experimenteer omgevingen om effectiviteit te
bevorderen en te zorgen voor optimale aansluiting op de beleidspraktijk.
Onderzoek
Omdat de precieze impact van snel opkomende (toepassingen van) nieuwe
technologieën vaak nog onduidelijk is (denk bijvoorbeeld aan gezichtsher­
kenningstechnologie), blijft onderzoek naar kansen en risico’s van
opkomende technologieën en handelingsperspectieven van de overheid
om kansen te benutten en risico’s te adresseren van wezenlijk belang.
Voor zover (wetenschappelijk) onderzoek niet in deze onderzoeksvragen
voorziet, zal het Ministerie van BZK hier onderzoek naar laten uitvoeren.
Voorbeelden van (snel) opkomende technologieën met impact op publieke
waarden en mensenrechten zijn gedragsbeïnvloedende technologieën,
human enhancement, Internet of Things (IoT), augmented and virtual reality
(AR en VR), kunstmatige intelligentie (AI).
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
CBS
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) ontvangt een bijdrage voor
onderzoeken met betrekking tot het Digitaal Ondernemersplein.
KvK
De Kamer van Koophandel (KvK) ontvangt een bijdrage voor het beheer en
de exploitatie van het Digitaal Ondernemersplein. Op Ondernemersplein
staat alle informatie van de (semi-)overheid die nodig is om te ondernemen.
ICTU
ICTU ontvangt een bijdrage voor de uitvoering van het Eenduidige
Normatiek Single Information Audit (ENSIA) project.
Verder ontvangt ICTU ontvangt een bijdrage voor Gebruiker Centraal, een
overheidsbrede kenniscommunity die bijdraagt aan een meer servicege­
richte en gebruiksvriendelijke (digitale) overheid. Dat gebeurt door van
elkaar te leren door ervaring en kennis uit te wisselen en de opgedane
kennis te delen via instrumenten, waaronder ontwerpprincipes, een
kennisbank over beeldtaal in brieven, de workshop-in-spelvorm Optimaal
Digitaal en het NL Design System.
Vanuit het programma regeldruk wordt ingezet op het vergroten van de
toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de overheid en het creëren van
oplossingen voor burgers die (digitaal) vastlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

96

ICTU blijft in 2021 het gebruik van de Nederlandse Overheid Referentie
Architectuur (NORA) stimuleren, de doorwerking ervan naar sectoren
afstemmen en propageren, de aansluiting met actueel beleid bewaken, met
name op terrein van data, AI, als ook voor ontwikkelingen als bij Common
Ground, eID, Stelsel van BR’s en Regie op Gegevens; daarmee de NORA
daarmee actueel houden.
Verder ontvangt ICTU een bijdrage voor de Single Digital Gateway. De
activiteiten omvatten onder andere het projectbureau en het implementatie
traject.
ICTU ondersteunt het Ministerie van BZK en de verstrekkers en
bronhouders van basisregistraties bij het onderzoeken en implementeren
van verbeteringen in het stelsel van basisregistraties.
Ook ontvangt ICTU een bijdrage voor de programmatische invoering van
regie op gegevens. ICTU draagt onder meer bij aan kennisuitwisseling
tussen publieke en private partijen over het delen van persoonsgegevens
en verdere verbetering van de gebruikersbeleving.
De communicatie over de Digitale Overheid wordt verzorgd door ICTU via
de website www.digitaleoverheid.nl. Daarop worden mededelingen en
onderzoeken over overheidsbrede digitalisering op een overzichtelijke wijze
aangeboden en worden de gebruikers via nieuwsbrieven geattendeerd op
nieuwe informatie.
Diverse bijdragen
Het Ministerie van BZK zet zich in voor de Nationale Data-agenda. Dat
gebeurt onder andere via een bijdrage aan CBS voor het verder verbeteren
van het aanbod van open data binnen het open datastelsel.
Daarnaast ontvangen de koepels van medeoverheden (VNG, IPO en Unie
van Waterschappen) bijdragen ten behoeve van pilots in het kader van de
implementatie van de Wet open overheid.
Bijdrage aan medeoverheden
Gemeenten
Het Ministerie van BZK geeft een bijdrage aan gemeenten die DigiD’s aan
niet-ingezetenen verstrekken.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Digitale dienstverlening
De stichting Routerings Instituut (Inter)Nationale Informatiestromen (RINIS)
ontvangt een bijdrage voor het beheer en de doorontwikkeling van het
nationale knooppunt in het eDelivery-netwerk voor internationale
gegevensuitwisseling tussen overheidspartijen. Daarnaast beheert RINIS
ook eTranslation, een bouwblok voor geautomatiseerd vertalen. Verder
ondersteunt RINIS ook bij de implementatie van de Single Digital Gateway
(SDG) gerelateerde pilots.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

97

Bijdrage aan agentschappen
RVO.nl
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) ontvangt een
bijdrage voor het beheren en doorontwikkelen van enkele digitale
overheidsvoorzieningen voor bedrijven, zoals Ondernemersplein en de
berichtenbox voor bedrijven. RVO.nl maakt informatie over wet- en
regelgeving van de overheid voor ondernemers beter toegankelijk en
ontsluit deze vanuit het perspectief van de ondernemer via het digitaal
ondernemersplein. De berichtenbox voor bedrijven zorgt voor beveiligd
berichtenverkeer tussen bedrijven en overheden, zoals op grond van de
Dienstenwet (DW) verplicht is in alle EU landen.
RVO.nl ontvangt een bijdrage voor eIDAS. eIDAS verzorgt de Nederlandse
aansluiting op het Nederlandse eID stelsel. Nederlandse overheden kunnen
zo EU burgers in laten loggen op hun dienstverlening met hun eigen
nationale eID middel. Nederlanders kunnen in de nabije toekomst ook
inloggen met hun DigiD of eHerkenningsmiddel.
UBR
Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR) ontvangt een bijdrage
voor het beheer van de Wettenbank en Overheid.nl.
Agentschap Telecom
Agentschap Telecom ontvangt een bijdrage voor het uitvoeren van toezicht
op het stelsel van elektronische toegangsdiensten (eTD) in het bedrijven­
domein.
Logius
Logius ontvangt voor diverse programma’s een bijdrage van het Ministerie
van BZK:
Toegang
Logius ontvangt een bijdrage voor de doorontwikkeling en voor het beheer
en exploitatie van het eID-stelsel (BSNk, Routeringsvoorziening).
Logius ontvangt de bijdrage voor het (technische) beheer van het
(afspraken)stelsel van elektronische toegangsdiensten (eTD), voor onder­
steuning van overheidsuitvoerders bij het aansluiten op eHerkenning en
communicatie naar ondernemers.
e-Factureren
Logius ontvangt een bijdrage voor de doorontwikkeling van e-facturen, voor
het ontwikkelen van nieuwe procurement berichten en voor het faciliteren
van een onafhankelijk publiekprivaat nationaal forum over e- facturatie en
e-procurement.
MijnOverheid
Verder ontvangt Logius een bijdrage voor MijnOverheid. Met MijnOverheid
wordt de informatiepositie van MijnOverheid verbeterd. Met de bijdrage
worden werkzaamheden gefinancierd in het kader van de doorontwikkeling
van Persoonlijke Gegevens. Dit zorgt ervoor dat de gebruikers van
MijnOverheid in staat zullen zijn inzicht te krijgen in meer gegevensbronnen
dan die reeds nu via MijnOverheid worden ontsloten, daarnaast kunnen
gebruikers inzage krijgen in het (gebruik van) in de publieke sector geldige
authenticatiemiddelen zoals DigiD, krijgen ze inzicht in bij welke van de in
MijnOverheid getoond gegevens het recht op eenmalige verstrekking geldt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

98

Er wordt daarnaast gewerkt aan verbeteringen rondom het (toe leiden naar
het) corrigeren van eigen gegevens, het kunnen delen van gegevens met
woningcorporaties en een proof-of-concept voor het tonen van verstrek­
kingsgegevens uit de BRP.
RvIG
De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) ontvangt een bijdrage voor
de beheervoorziening Burgerservicenummer (BV-BSN). De BV-BSN zorgt
voor het toekennen van een uniek Burgerservicenummer bij inschrijving in
de Basisregistratie Personen en het beheer van deze nummers om een
efficiënte koppeling tussen burgers en instanties te maken. Deze
voorziening wordt als onderdeel van de digitale basisinfrastructuur vanaf
2020 bijna geheel doorbelast aan de gebruikers.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Buitenlandse Zaken (H5)
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken ontvangt een bijdrage voor de
uitgifte van DigiD’s in het buitenland.
6.5 Identiteitsstelsel
Opdrachten
Identiteitsstelsel
Een veilig en betrouwbaar identiteitsstelsel is nodig voor de vaststelling van
wie welke rechten en plichten heeft. De belangrijkste elementen van het
huidige identiteitsstelsel zijn de BRP en het stelsel van paspoorten en identi­
teitskaarten. Het Ministerie van BZK werkt daarnaast aan de ontwikkeling
van een digitale identiteit.
Bijdrage aan agentschappen
RvIG
De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) ontvangt een bijdrage voor
het beheer, onderhoud, vernieuwing en verbetering van de centrale voorzie­
ningen voor de BRP en voor beheer en onderhoud van de Persoonsinfor­
matievoorziening Nederlandse Antillen en Aruba Verstrekkingen (PIVA-V).
De BRP bevat persoonsgegevens van ingezetenen (inwoners) van
Nederland en niet-ingezetenen met een band met de Nederlandse overheid.
Deze gegevens worden door circa 800 overheidsorganisaties en derden
gebruikt ten behoeve van de uitvoering van hun wettelijke taken. In 2020 is
gestart met het stapsgewijs verbeteren en vernieuwen van de BRP. Vanaf
2021 gaat gewerkt worden met een meerjarige ontwikkelagenda. In 2021
staan daarop onder andere wijzigingen in het stelsel ten behoeve van meer
regie van de burger op gebruik van persoonsgegevens uit de BRP,
wijzigingen ten behoeve van het oplossen van knelpunten voor de burger
en wijzigingen in de registratie van niet-ingezetenen, onder andere om meer
zicht te krijgen op verblijf van arbeidsmigranten in Nederland.
Daarnaast ontvangt de RvIG een bijdrage voor de Landelijke Aanpak Adres­
kwaliteit (LAA). Het adresgegeven is belangrijk bij het bepalen van welke
rechten en plichten een burger heeft. In LAA werken overheidsorganisaties
samen aan het verhogen van de kwaliteit van het adresgegeven in de BRP
en het opsporen van adresfraude of misstanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

99

Het is belangrijk dat burgers melding kunnen doen als hun identiteitsge­
gevens onjuist zijn of onjuist gebruikt worden. RvIG ontvangt een bijdrage
voor activiteiten rondom ondersteuning van burgers bij identiteitsfraude en
-fouten.
Binnen het stelsel van paspoorten en identiteitskaarten staan de aanvraag,
uitgifte, en registratie van paspoorten en identiteitskaarten centraal. De
Minister van BZK is verantwoordelijk voor het beheer van de stelselvoor­
zieningen (zoals het basisregister reisdocumenten en de aanvraagstations
bij uitgevende instanties) en houdt toezicht op de uitvoering van de
Paspoortwet (Ppw) door de uitgevende instanties. Het Ministerie van BZK
werkt in 2021 verder aan verbetering van het stelsel in een meerjarig
programma. In 2021 wordt daardoor mogelijk dat uitgevende instanties
het RPS (Register Paspoort Signaleringen) rechtstreek kunnen gaan
raadplegen.
6.6 Investeringspost digitale overheid
De Investeringspost digitale overheid is bestemd voor gezamenlijke
doorontwikkeling en innovatie van de digitale overheid, waaronder de
generieke digitale (basis)infrastructuur (GDI). De bestemming van de Inves­
teringspost wordt afgestemd in de governance van de digitale overheid
(Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid: OBDO) en wordt
opgenomen in de Investeringsagenda Digitale Overheid.
Subsidies (regelingen)
Doorontwikkeling en innovatie digitale overheid
De VNG ontvangt een aantal bijdragen uit de Investeringspost Digitale
Overheid:
Common Ground
Common Ground vereenvoudigt zowel de uitwisseling van gegevens
binnen en tussen gemeenten als het gebruik van deze gegevens in dienst­
verleningsprocessen.
Haal Centraal
In het project Haal Centraal ontwikkelen gemeenten en uitvoeringsorgani­
saties software om gestandaardiseerd gegevens uit de basisregistraties te
halen. Dit maakt aansluiting op de basisregistraties eenvoudiger en
processen goedkoper.
Totaal Driedimensionaal
Totaal Driedimensionaal heeft als doel om informatie over gebouwen en
de omgeving volledig driedimensionaal op te slaan en te verwerken.
Single digital Gateway
De VNG verkent oplossingen om de implementatie van de Single Digital
Gateway (SDG) voor de gemeenten, maar ook voor de provincies en water­
schappen, op een kosten besparende wijze te doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

100

Opdrachten
Doorontwikkeling en innovatie digitale overheid
Om innovatie te stimuleren, is een meerjarig budget gereserveerd voor
het interbestuurlijk aanpakken van maatschapelijke uitdagingen.
Waaronder ook het verbeteren van de overheidsdienstverlening en
basisinfrastructuur. Hiermee worden partijen in de gelegenheid gesteld om
gezamenlijk tot oplossingen te komen.
Het doel hierbij is om door middel van het initiëren van een creatief
denkproces nieuwe digitale technologieën te ontwikkelen. Dit in relatie tot
de drie onderliggende pijlers: ontwikkelen kennisnetwerk, begeleiden usecases en het uitdagen van de markt. Hierbij worden opdrachten gegund
voor het inrichten van een omgeving en begeleiden van creatieve
voorstellen en het ontwikkelen van een virtueel innovatieplatform. De
besluitvorming vindt plaats conform de spelregels van het Instellingsbesluit
Sturing Digitale Overheid.
Ook in 2021 wordt door de Dienst Publiek en Communicatie van het
Ministerie van Algemene Zaken (AZ), in samenwerking met andere
overheidspartijen, stappen gezet om de dienstverlening vanuit de overheid
rondom levensgebeurtenissen te verbeteren. Daarom werken we door
middel van experimenten aan gemeenschappelijke uitgangspunten en
afspraken voor een interactiestrategie.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
KvK
Dit betreft de verwerking besluitvorming Investeringsagenda 2020-2021
zoals vastgesteld door het OBDO (Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale
Overheid) op 23 januari 2020.
ICTU
ICTU ontvangt een bijdrage voor de verdere implementatie van SDG.
Diverse bijdragen
Het Informatiepunt Digitale Overheid wordt verder landelijk uitgerold. Dit
informatiepunt is in 2019 gestart met vijftien punten en biedt algemene
informatie over landelijke overheidsdiensten, zoals van het UWV, Belas­
tingdienst en het CAK.
Het traject Blauwe Knop zal in 2021 bijdragen aan herkenbare, gestroom­
lijnde ontsluiting van persoonsgegevens op digitale wijze. Het maatschap­
pelijk doel is burgers een herkenbare, uniforme begrijpelijke en
gebruiksvriendelijke wijze van ophalen van eigen data bij overheden te
bieden.
RDW
De RDW ontvangt een bijdrage voor het organiseren van het informatiepunt
Digitale Overheid. Daarnaast worden opdrachten gegeven voor de onder­
steuning van kwetsbare burgers.
Bijdrage aan agentschappen
RVO.nl
RVO.nl ontvangt in 2021 een bijdrage voor de begeleiding van het innova­
tiebudget, voor de voorziening eIDAS en de SDG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

101

UBR
UBR ontvangt een bijdrage voor de doorontwikkeling van het Platform
Open Overheidsinformatie (PLOOI).
Diverse bijdragen
Het Informatiepunt Digitale Overheid wordt verder landelijk uitgerold. Dit
informatiepunt is in 2019 gestart met vijftien punten en biedt algemene
informatie over landelijke overheidsdiensten, zoals van het UWV, Belas­
tingdienst en het Centraal Administratie Kantoor (CAK).
Logius
Voor de innovatieve doorontwikkeling van de Generieke Digitale Infra­
structuur (GDI) voorzieningen ontvangt Logius, als de grootste uitvoerings­
organisatie voor deze voorzieningen, een bijdrage voor diverse opdrachten
die voortvloeien uit de investeringsagenda. Deze opdrachten zijn onder
andere:
Digicampus
Logius ontvangt een bijdrage voor Digicampus. Digicampus is een samen­
werking tussen wetenschap, overheid en bedrijfsleven die gericht is op
agenderen, innoveren en delen van gebleken successen.
MijnOverheid
Daarnaast ontvangt Logius voor MijnOverheid een bijdrage. Deze bijdrage
wordt gebruikt voor de ontwikkeling van een gebruiksvriendelijke app om
inzage te krijgen in de eigen gegevens en te verwerken. Via MijnOverheid
kunnen burgers zelf hun BRP-gegevens met organisaties uit het maatschap­
pelijk middenveld delen. Een andere ontwikkeling betreft het visueel inzich­
telijk maken van officiële bekendmakingen in MijnOverheid.
RvIG
De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) verkent mogelijkheden om
nieuwe technieken en kennis in te zetten voor vernieuwing van het identi­
teitsstelsel. Er wordt onderzocht of er een nieuwe manier van verstrekken
van gegevens uit de BRP mogelijk is, waardoor het gebruik van schadu­
wadministraties zou kunnen worden teruggedrongen en beter toezicht op
gebruik van de gegevens mogelijk wordt. Ook worden er experimenten
uitgevoerd in het kader van digitale identiteit.
DPC
De Dienst Publiek en Communicatie (DPC) ontvangt een bijdrage voor het
werken aan de transparantie van data en algoritme. Daarnaast ontvangt
DPC een bijdrage voor de modernisering van de openbaarmaking van
overheidsinformatie.
Ontvangsten
Dit betreft de bijdrage van de UvW ten behoeve van de Investeringspost
digitale overheid. Daarnaast ontvangt het Ministerie van BZK bijdragen van
andere overheden voor ENSIA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

102

3.7 Artikel 7. Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid
A. Algemene doelstelling
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) streeft
naar een overheid die haar maatschappelijke taken op professionele wijze
uitvoert en waar de samenleving op kan vertrouwen.
Ze draagt hieraan bij door randvoorwaarden te creëren voor het optimaal
en duurzaam functioneren van ambtenaren en organisaties in de publieke
sector én in het bijzonder voor een efficiënte en effectieve rijksbrede
bedrijfsvoering.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van BZK heeft bij het streven naar een goed functionerende
(Rijks)overheid vooral een regisserende rol. Dit houdt in dat de minister
regels en kaders opstelt, afspraken en handreikingen maakt en deze
monitort en onderhoudt. Daarnaast heeft de minister coördinerende
bevoegdheden waar het gaat om de bedrijfsvoering en is deze verantwoor­
delijk voor het bedrijfsvoeringsstelsel.
De rol die de Minister van BZK heeft, verschilt per doelgroep en taak. Dit
geldt ook voor de reikwijdte. Voor een aantal onderwerpen heeft de rol van
de minister een bredere reikwijdte dan de Rijksdienst, namelijk bovensectoraal: voornamelijk Nederlandse overheidsorganisaties. Dit geldt
bijvoorbeeld voor deze onderwerpen:
– de rechtspositie, arbeidsvoorwaarden en pensioenen van ambtenaren;
– een adequaat overlegstelsel en kennispositie van overheidswerkgevers
en werknemers over arbeidsvoorwaarden;
– de normering en openbaarmaking van topinkomens.
Stimuleren
– De Minister van BZK stimuleert onder andere met subsidies diverse
doelen ter bevordering van professioneel werkgeverschap zoals bijvoor­
beeld het vergroten van de aantrekkingskracht van het werken bij de
overheid bij jongeren en het bevorderen van de kwaliteit van overheids­
managers.
– De Minister van BZK stimuleert kennisontwikkeling door bij te dragen
aan onderzoek, bijvoorbeeld op het vlak van productiviteitsontwikkeling.
– De Minister van BZK stimuleert het creëren van baankansen voor
arbeidsbeperkten, onder meer door in te zetten op partnerschappen
tussen overheidswerkgevers en leveranciers (social return).
– De Minister van BZK stimuleert de mogelijkheden voor duurzaam
samenwerken door rijksbreed vergaderen mogelijk te maken. Dit draagt
bij aan het imago van de overheid als aantrekkelijke werkgever. Er wordt
gewerkt aan rijksbrede samenwerkingsafspraken en deze zullen worden
getest in pilots.
– De Minister van BZK stimuleert kennisdeling over het verminderen van
agressief gedrag tegen publieke werkers. Dit draagt bij aan aantrekkelijk
werkgeverschap.
Financieren
– Een goede samenwerking tussen werknemers, werkgevers en kabinet
draagt bij aan de kwaliteit van de publieke sector. Om die reden
ondersteunt de minister waar nodig deelnemende partijen met kennis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

103

en subsidies om de aanpak van gezamenlijke inhoudelijke opgaven
mogelijk te maken. Een voorbeeld hiervan is het subsidiëren van samen­
werking en overleg tussen overheidswerkgevers en met werknemersor­
ganisaties rondom pensioenen, de ambtelijke rechtspositie en banen
voor mensen met een arbeidsbeperking. Dit draagt bij aan het
bevorderen van de aantrekkelijkheid van de overheid als werkgever.
Regisseren
– De Minister van BZK heeft coördinerende bevoegdheden met betrekking
tot de bedrijfsvoering van het Rijk en is verantwoordelijk voor de werking
van het stelsel.
– Dit gaat op voor het stelsel waarin (organisaties van) werkgevers en
werknemers in verschillende overheids- en onderwijssectoren
afspraken maken over de collectieve arbeidsvoorwaarden.
– De Minister van BZK heeft rijksbreed een regisserende rol bij het perso­
neelsbeleid rijk, de rijksbrede bedrijfsvoering en bij de banenafspraak
voor het rijk. Als het gaat om de integriteit van medewerkers, de rechts­
positie van ambtenaren, het ambtelijk vakmanschap, arbeidsvoor­
waarden en pensioenen, dan heeft deze rol betrekking op meerdere
overheidsorganisaties.
– Op het gebied van rijksbrede huisvesting, inkoop en faciliteiten stelt de
Minister van BZK kaders op voor een efficiënte, effectieve en duurzame
bedrijfsvoering. De Minister van BZK adviseert over organisatievormen
en werkwijzen en zorgt voor de naleving van de kaders. Bij het vervullen
van deze kaderstellende rol is er aandacht voor maatschappelijke verant­
woordelijkheid en de voorbeeldrol van de rijksoverheid richting
partners. Het gaat daarbij om het benutten van inkoopkracht voor het
realiseren van maatschappelijk effect (de duurzame, sociale en
innovatieve transitie van Nederland) en in de masterplannen voor de
Rijkskantoorhuisvesting wordt rekening
gehouden met kabinetsbrede ambities op het terrein van duurzaamheid.
– De Minister van BZK kan op het gebied van ICT samenhangende kaders
opstellen voor de informatiesystemen van de Rijksdienst, in samen­
werking met de andere ministeries. Zij kan, na interdepartementaal
overleg, kaders vastleggen voor het aanwijzen van werkzaamheden die
voor alle of een daarbij aangegeven deel van de ministeries zullen
worden uitgevoerd, voor verplicht gebruik van bepaalde voorzieningen
en voor de wijze waarop gegevens over informatiesystemen wordt
verstrekt. De benoeming en het ontslag van CIO’s kan alleen plaats­
vinden na overleg met de Minister van BZK.
– De Minister van BZK regisseert de versterking van de kennis en kunde
over digitalisering bij het Rijk, onder andere via het programma
Versterking HR-ICT Rijksdienst.
– Tenslotte houdt de Minister van BZK toezicht op de integrale beveiliging
en veiligheid van de Rijksdienst.
Uitvoeren
– De Minister van BZK zorgt ervoor dat het Rijk zich in de arbeidsmarkt­
communicatie als één werkgever profileert en als één werkgever werft.
– De Minister van BZK zorgt in samenwerking met de andere ministeries
voor het realiseren van een hoogwaardig leidinggevend kader in de
Rijksdienst. Dit gebeurt door middel van werving en selectie, loopbaan­
begeleiding en een gericht leer- en ontwikkelaanbod voor een grote
groep (top)managers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

104

–

–

–

–
–

–

–

De Minister van BZK ondersteunt de departementen bij de doelstelling
om ten minste 30% van de topfuncties binnen de Rijksdienst vervuld te
hebben door een vrouw, en het percentage vrouwen in topfuncties
verder te laten stijgen.
De Minister van BZK voorziet via shared service organisaties de
Rijksdienst van generieke voorzieningen voor bijvoorbeeld faciliteiten,
huisvesting, personeelszaken en ICT. Deze dienstverlening zal conform
het klimaatakkoord en de inkoopstrategie van het Rijk zoveel mogelijk
duurzaam aangeboden worden.
De Minister van BZK voorziet in een aantal generieke ICT-voorzieningen
voor de Rijksdienst, ter bevordering van eenheid, kwaliteit en efficiëntie
van de bedrijfsvoering en van samenwerking tussen rijksambtenaren.
Daarnaast werkt zij aan versterking van de kennis en kunde over digita­
lisering bij het Rijk, onder andere via het programma Rijksacademie voor
Digitalisering en Informatisering Overheid (RADIO).
De Minister van BZK stuurt door middel van de Masterplannen op de
samenstelling en kwaliteit van de Rijkskantoren.
De Minister van BZK draagt zorg voor de toepassing van het kader
Functionele Werkomgeving Rijk (FWR) in Masterplanprojecten. De FWR
maakt het mogelijk dat ambtenaren op een veilige en comfortabele
manier, flexibel kunnen werken.
De Minister van BZK draagt zorg voor de samenwerking op het gebied
van integrale beveiliging en veiligheid over departementale grenzen
heen.
De Minister van BZK is verantwoordelijk voor de uitvoering van pensi­
oenregelingen van Nederlandse ambtenaren uit de voormalige
overzeese gebiedsdelen en hun nagelaten betrekkingen.

C. Beleidswijzigingen
Brede evaluatie organisatiekaders rijk
Naar aanleiding van een van de adviezen van de Staatscommissie parle­
mentair stelsel wordt een brede evaluatie uitgevoerd naar doelmatigheid
en doeltreffendheid van de organisatiekaders voor rijksorganisaties op
afstand, zoals bijvoorbeeld agentschappen, Zelfstandige Bestuursorganen
(ZBO's), rijksinspecties en planbureaus. De evaluatie levert inzichten op over
de effecten van kaderstelling met betrekking tot onafhankelijkheid van de
rijksorganisaties, de sturing en governance, de ministeriële verantwoorde­
lijkheid, de publieke verantwoording en de public value van de rijksorgani­
saties op afstand. Mogelijk levert de evaluatie conclusies en aanbevelingen
op omtrent de wenselijkheid van aanpassing van organisatiekaders of van
andere typen kaderstelling.
Strategische I-agenda Rijksdienst
Veel van de maatschappelijke diensten stoelen op informatie en ICT. Burgers
en bedrijven, maar ook de rijksambtenaren zelf moeten kunnen vertrouwen
op goede omgang met data en goed werkende onlinevoorzieningen. De
rijksbrede informatievoorziening (IV) wordt versterkt om bij te dragen aan
maatschappelijke vraagstukken en ambities. In de Strategische I-agenda
Rijksdienst (Kamerstukken II 2019/20, 26643 nr. 683) zijn de maatregelen
benoemd die de informatievoorziening, ICT en informatiebeveiliging bij
het Rijk en de sturing verbeteren. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan
de maatregelen ter versterking van de Rijksbrede informatiebeveiliging en
informatiehuishouding en aan robuuste, samenhangende gemeenschap­
pelijke ICT-voorzieningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

105

De Rijksbrede informatiebeveiliging heeft de komende jaren de hoogste
prioriteit. De focus zal primair liggen op weerbaarheid door de versterking
van het stelsel door middel van Rijksbrede kaders en afspraken. Zo wordt
in 2021 de recent ingerichte functie van Chief Information Security Office
Rijk (CISO Rijk) binnen het CIO-stelsel geconsolideerd. De aansluiting van
Rijksoverheidsorganisaties bij de Nationaal Detectie Netwerk (NDN) wordt
gecontinueerd en wordt de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO)
in 2021 verder uitgewerkt en geïmplementeerd.
Er wordt nader invulling gegeven aan de recent geactualiseerde Data
Agenda Overheid. In dit verband zal onder meer onderzoek worden gedaan
naar de opkomende rol van Chief Data Office (CDO) en de wijze waarop deze
functie binnen het CIO-stelsel kan worden geborgd.
Ter versterking van het IV–stelsel wordt het besluit CIO-stelsel Rijksdienst
en kwaliteitskader IV-plannen in 2021 geïmplementeerd.
Ter bevordering van transparantie aangaande ICT kosten wordt gewerkt aan
de uitbreiding van de functionaliteiten van het Rijk ICT-dashboard van alleen
vernieuwingstrajecten naar ook onderhoud- en beheertrajecten.
Als opvolger van de ‘Strategische I-agenda Rijksdienst 2019-2021’ wordt in
2021 de nieuwe I-Strategie opgeleverd. Hiermee wordt een betere balans
aangebracht tussen korte termijn prioriteiten en lange termijnvisie op
digitaliseringsvraagstukken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

106

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 18 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7. Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

35.758

39.238

34.264

28.364

28.362

28.211

27.963

Uitgaven

41.061

39.238

34.264

28.364

28.362

28.211

27.963

waarvan juridisch verplicht

74%

7.1 Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid

32.274

31.140

26.355

21.526

21.524

21.373

21.125

Subsidies (regelingen)

7.646

3.812

3.619

3.793

3.793

3.793

3.768

Diverse subsidies

1.463

758

638

662

662

662

662

Overlegstelsel

2.503

2.824

2.751

2.901

2.901

2.901

2.901

Bedrijfsvoeringsbeleid

280

205

205

205

205

205

205

3.400

0

0

0

0

0

0

0

25

25

25

25

25

0

Opdrachten

6.646

9.517

10.063

9.279

9.277

8.726

8.503

Bedrijfsvoeringsbeleid

1.795

4.145

5.426

4.709

4.707

4.140

3.892

Kwaliteit management rijksdienst

2.811

2.773

2.773

2.725

2.725

2.725

2.750

Werkgeversbeleid

2.040

2.450

1.864

1.845

1.845

1.861

1.861

A&O-fonds
Kwaliteit management rijksdienst

Doorontwikkeling Rijksbrede ICTvoorziening
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Bedrijfsvoeringsbeleid
Werkgeversbeleid

0

149

0

0

0

0

0

2.575

2.275

1.700

1.700

1.700

2.100

2.100

392

218

0

0

0

0

0

2.183

2.057

1.700

1.700

1.700

2.100

2.100

Bijdrage aan medeoverheden

144

100

0

0

0

0

0

Werkgeversbeleid

144

100

0

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

13

50

0

0

0

0

0

Werkgeversbeleid

13

50

0

0

0

0

0

15.041

15.146

10.748

6.529

6.529

6.529

6.529

Kwaliteitsverbetering

1.431

1.562

0

0

0

0

0

UBR (Arbeidsmarktcommunicatie)

9.161

7.975

8.376

5.441

5.441

5.441

5.441

Werkgeversbeleid

2.579

2.475

2.097

813

813

813

813

Bedrijfsvoeringsbeleid

1.264

1.057

275

275

275

275

275

I-functie Rijk

118

180

0

0

0

0

0

Doorontwikkeling Rijksbrede ICTvoorziening

488

1.897

0

0

0

0

0

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofstukken

209

240

225

225

225

225

225

Bedrijfsvoeringsbeleid

209

240

225

225

225

225

225

7.2 Pensioenen en uitkeringen

8.787

8.098

7.909

6.838

6.838

6.838

6.838

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

8.787

8.098

7.909

6.838

6.838

6.838

6.838

Stichting Administratie Indonesische
Pensioenen

8.787

8.098

7.909

6.838

6.838

6.838

6.838

Ontvangsten

2.108

685

64

64

64

64

64

Bijdrage aan agentschappen

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget op artikel 7 is 74% juridisch verplicht en dit
kent de volgende onderverdeling:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

107

Subsidies (regelingen)
Het subsidiebudget is voor 83% juridisch verplicht. Het betreft onder andere
de Stichting Centrum voor Arbeidsverhoudingen Overheidspersoneel,
Instituut voor Publieke Sector Efficiëntie Studies, Vereniging voor
Overheidsmanagement, het European Institute for Public Administration en
het Center for People & Buildings.
Opdrachten
Het opdrachtenbudget is voor 11% juridisch verplicht. Het betreft onder
meer opdrachten ten behoeve van de brede evaluatie organisatiekaders
voor Rijk, arbeidsvoorwaarden, pensioenen, inzet van arbeidsbeperkten,
ambtelijk vakmanschap, personeels- en organisatiebeleid Rijk, het Rijks ICTdashboard en RADIO.
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Het budget voor bijdrage aan ZBO’s/RWT’s is voor 100% juridisch verplicht.
Het betreft een bijdrage aan Stichting Administratie Indonesische
Pensioenen (SAIP). Tevens worden bijdragen verstrekt aan stichting ICTU
voor het programma vensters voor bedrijfsvoering en het programma inter­
netspiegel en aan CBS voor het onderhoud en beheer van het WNT-register.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor bijdrage aan agentschappen is voor 91% juridisch verplicht.
Het Expertisecentrum Organisatie & Personeel (EC O&P) van UBR ontvangt
een bijdrage voor het uitvoeren van de Rijksbrede arbeidsmarktcommuni­
catie. Daarnaast ontvangt UBR een bijdrage voor het onderhouden van
het ZBO-register en voor opdrachten op het gebied van uitvoering
personeels- en organisatiebeleid, grenzeloos samenwerken en de RABA/
geschillencommissie. Tevens ontvangt UBR een bijdrage voor het
programma Versterking HR ICT Rijksdienst.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Het budget voor bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken is voor 0%
juridisch verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
7.1 Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid
Subsidies (regelingen)
Diverse subsidies
Er worden diverse subsidies verstrekt voor kennisontwikkeling.
Vereniging voor Overheidsmanagement
De Vereniging voor Overheidsmanagement (VOM) is een netwerkorgani­
satie, die zich richt op de professionalisering van het management binnen
het openbaar bestuur. Het Ministerie van BZK verstrekt de VOM een
subsidie om diverse initiatieven die daartoe bijdragen te ondersteunen,
bijvoorbeeld de periodieke Reuring! Cafés met debatten over managementen organisatievraagstukken en de organisatie van de prijs voor de Beste
Overheidsorganisatie van het jaar, waarmee de kennis over succesvolle
managementpraktijken, organisatieformules en innovaties aan de
oppervlakte komt en breed gedeeld wordt.
Instituut voor Publieke Sector Efficiency Studies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

108

Het Instituut voor Publieke Sector Efficiency Studies (IPSE) is een instituut
dat onderzoek doet naar de productiviteitsontwikkeling en doelmatigheid
binnen de publieke sector. Om de kennisontwikkeling op dit vlak te onder­
steunen ten behoeve van het management van overheidsorganisaties en
de beleidsontwikkeling verstrekt het ministerie IPSE een subsidie.
Banen arbeidsbeperkten
Markt en overheid werken samen aan de realisatie van 125.000 banen voor
arbeidsbeperkten in de periode tot en met 2025 (Kamerstukken II 2012/13,
33566, nr. 15). Het Ministerie van BZK verstrekt subsidie om de realisatie
hiervan te stimuleren. Bijvoorbeeld door bij te dragen aan het bevorderen
van afspraken tussen overheidswerkgevers en leveranciers over social
return en aan de overheidsbrede Kennisalliantie.
Overlegstelsel
De Minister van BZK draagt bij aan het in stand houden van een adequaat
overlegstelsel tussen overheidswerkgevers en vakcentrales over arbeids­
voorwaarden, arbeidsmarktbeleid en andere relevante thema’s. Dit doet
de minister onder andere door subsidies te verstrekken aan koepels van
overheidswerkgevers en –werknemers. De Stichting Centrum voor Arbeids­
verhoudingen Overheidspersoneel (CAOP) ontvangt een subsidie met als
doel bij te dragen aan aantrekkelijk werkgeverschap en de kwaliteit en
wendbaarheid van overheidsorganisaties.
Bedrijfsvoeringsbeleid
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI)
In 2021 wordt een doorlopende meerjarige subsidie toegekend aan de Code
Verantwoordelijk Marktgedrag, die partijen in de schoonmaak-, catering-,
beveiligings- en verhuisbranche oproept om aandacht te hebben voor
werkdruk, kwaliteit van het werk, bejegening van werknemers en de
verharding van marktverhoudingen.
Fysieke werkomgeving Rijk
De Minister van BZK verstrekt een subsidie aan het kennisinstituut Center
for People and Buildings voor de Fysieke Werkomgeving Rijk (FWR). De FWR
is een concept voor een werkomgeving voor Rijksambtenaren dat flexibel,
tijd- en plaatsonafhankelijk (samen)werken mogelijk maakt. De subsidie
heeft tot doel de generieke ontwikkeling van toepasbare kennis in het
domein van de kantoorhuisvesting. Daarbij gaat het om het opbouwen van
kennis over kwalitatieve en financiële aspecten van de FWR voor kantoor­
gebouwen van het Rijk.
Kwaliteit management rijksdienst
Er wordt subsidie verstrekt aan het Leiden Leadership Centre (LLC), Univer­
siteit Leiden voor een vijfjarig onderzoeks- en ontwikkelprogramma over
publiek leiderschap. Het programma en de onderzoeksthema’s richten zich
op actuele leiderschapsvragen, het uitwisselen van ervaring tussen
programmapartners en het ontwikkelen van nieuwe kennis en kunde op
het terrein van publiek leiderschap.
Opdrachten
Bedrijfsvoeringsbeleid
Strategische I agenda Rijksdienst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

109

Digitalisering is en blijft belangrijk in de dienstverlening van de Rijksdienst
aan burgers, bedrijven en de interne bedrijfsvoering. Om deze ambities
goed en veilig te kunnen realiseren zet de Rijksdienst daarin een aantal
vervolgstappen.
Het programma RADIO dat als doel heeft het in balans brengen en het op
peil houden van ICT-kennis en -kunde binnen de Rijksdienst wordt geconti­
nueerd.
Het Rijksprogramma voor Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI)
gestart in 2019 draagt bij aan het op orde brengen van het informatiebeheer
en de kwaliteit van de overheidsinformatie binnen de Rijksoverheid. Het
RDDI wordt in 2021 gecontinueerd en verschuift de focus van aanbod- naar
meer vraaggerichte initiatieven dat leidt tot nieuwe initiatieven, zoals
geautomatiseerd ondersteuning bij WOB-verzoeken en bewustwordings­
campagne over goed informatiebeheer.
Duurzame bedrijfsvoering en duurzame inkoop
In 2021 wordt de implementatie en effectuering van de Inkoopstrategie
voortgezet. De focus komt te liggen op het volgen en interveniëren op
inspanning, resultaat en effect. Daarmee werken we richting de realisatie
van doelen zoals opgenomen in onder meer het klimaatakkoord en de
kabinetsreactie circulaire economie. Het Rijksbrede ondersteunend instru­
mentarium wordt geoptimaliseerd, bijvoorbeeld door middel van de
inkoopcriteria voor Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. Voor de transitie
naar duurzaam inkopen wordt onder andere een rijksbreed netwerk opgezet
en ondersteund en wordt monitoringsinformatie gedeeld. Vanuit haar
voorbeeldrol deelt het Rijk ervaringen actief met andere overheden via de
website en social media vanuit de communicatiestrategie Denk, Doe,
Duurzaam. Over de voortgang rapporteert de Rijksoverheid via de Jaarrap­
portage Bedrijfsvoering Rijk. Zo wordt inzicht geboden in zowel de
uitgevoerde activiteiten als de voortgang op gestelde doelen zoals de CO2uitstoot van de Rijksoverheid, energiebesparing en gerealiseerd werk via
social return.
Datagedreven bedrijfsvoeringsbeleid
In 2021 zetten we verdere stappen in de ontwikkeling naar datagedreven
bedrijfsvoeringsbeleid. Zo wordt de ICT- werkplek uitgerust met nieuwe
programmatuur die beter past bij de werkzaamheden. Verder worden
opdrachten verstrekt om de dataopslag (datawarehouses) te vernieuwen of
beter in te richten met oog op efficiënter werken en informatiebeveiliging.
De reguliere activiteiten zoals opstellen rapportages en monitoring loopt
vanzelfsprekend door.
Rijksinkoopstelsel
Een bijdrage wordt verstrekt aan PIANOo (expertisecentrum inkopen en
aanbesteden van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK))
en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) voor het MVI- loket
van PIANOo en het stimuleren van MVI bij andere overheden. Via dit loket
deelt de Rijksoverheid haar ervaringen met andere overheden, waaronder
best practices en inkoopcriteria.
Kwaliteit Management Rijksdienst
De beschikbare middelen worden onder meer ingezet voor talent- en leider­
schapsprogramma's voor (potentiële) topmanagers en voor een informa­
tiesysteem over de functies en managers in de top van de Rijksdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

110

Om de kwaliteit van het (top)management te versterken, is een passend
leer- en ontwikkelaanbod beschikbaar. Dit aanbod is toegesneden op
(top)managers bij het Rijk en bestaat uit programma’s op het gebied van
talentontwikkeling, leiderschapsontwikkeling en ambtelijk vakmanschap.
Voor een professionele ondersteuning bij werving en selectie, loopbaanbe­
geleiding en persoonlijke ontwikkeling is het van belang om inzicht te
hebben in de beschikbare managementfuncties bij het Rijk en de mobiliteit
van (top)managers. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een personeels‐
informatiesysteem.
Werkgeversbeleid
Ervan uitgaande dat we in 2021 weer toegaan naar een situatie waarin ook
op kantoor gewerkt wordt, is het voornemen om in 2021 wederom (een
hernieuwde versie van) een rijksbreed interdepartementaal klantentevre­
denheidsonderzoek (iKTO) uit te voeren, passend bij de situatie van dat
moment.
Integriteit
De Staatssecretaris van BZK richt zich vanuit zijn coördinerende rol op een
rijksbrede infrastructuur ter ondersteuning van het integriteitsbeleid van
de ministeries. Het komend jaar krijgt het verbeteren van het meldproces
bijzondere aandacht om ervoor te zorgen dat elke medewerker binnen de
sector Rijk eenvoudig, duidelijk en laagdrempelig integriteitsdilemma’s
bespreekbaar kan maken.
Veilig werken
Het Ministerie van BZK ondersteunt en faciliteert werkgevers in het
openbaar bestuur bij het creëren en behouden van een veilige werkom­
geving voor, en het tegengaan van agressie en geweld tegen hun
medewerkers. Zo kunnen gemeenten onder andere experimenteren met
wat wel en wat niet werkt bij het creëren van een veilige werkomgeving.
Daarnaast worden bijvoorbeeld ook ambassadeurs ingezet die in de eigen
regio (centraal) ontwikkeld beleid onder de aandacht brengen en tegelij­
kertijd ontwikkelingen en/of problemen in het werkveld kunnen signaleren
en (bij BZK) kunnen agenderen.
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Werkgeversbeleid
Ter ondersteuning van beleidsmakers binnen het openbaar bestuur wordt
periodiek BZK-beleid i.s.m. het CBS gemonitord. Daarmee wordt o.a. inzicht
gegeven in de ontwikkeling van de tevredenheid en betrokkenheid van
personeel, vertrekmotieven, organisatiecultuur en door medewerkers
ervaren integriteits- en sociale veiligheidsproblemen. Daarnaast wordt met
de ontwikkeling van het register van Overheidsorganisaties (ROO) gewerkt
aan een register waarin alle -nu nog separaat opgeslagen- kenmerken van
overheidsorganisaties in één openbaar register toegankelijk worden. Met
beleidsreconstructies (project ‘het geheugen van BZK’) en interviews met
oud-topambtenaren en oud-ministers (project ‘de top kijkt om’) wordt
samen met oud-bestuurders en wetenschappers lessen getrokken uit het
verleden.
Individuele organisaties binnen het openbaar bestuur kunnen daarnaast
gebruik maken van diverse voor hen ontwikkelde benchmarktools (zoals
InternetSpiegel medewerkersonderzoek) en participeren in bestaande
leergroepen (zoals Vensters voor Bedrijfsvoering) om zicht te krijgen op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

111

verbetermogelijkheden in hun bedrijfsvoering. De stichting ICTU ontvangt
voor deze activiteiten, die in opdracht van het Ministerie van BZK worden
uitgevoerd, een jaarlijkse bijdrage.
Bijdrage aan agentschappen
UBR (Arbeidsmarktcommunicatie)
UBR Personeel ontvangt een bijdrage voor onder andere het uitvoeren van
de rijksbrede arbeidsmarktcommunicatie. Hierbij zorgt UBR Personeel
ervoor dat de Rijksoverheid zich positioneert en profileert als één aantrek­
kelijke werkgever. Dit vertaalt zij door in de externe en interne werving,
onder meer via de sites WerkenvoorNederland.nl en mobiliteitsbank.nl. Zij
ondersteunt organisatieonderdelen binnen het Rijk bij arbeidsmarktvraag­
stukken en draagt bij aan betere verbinding met en tussen de organisaties
Het programma Versterking HR-ICT Rijksdienst, dat als doel heeft; het
aantrekken en vasthouden van jong talent, het verbeteren van de ICTexpertise en het versterken van de kennisfunctie op I binnen het Rijk, wordt
gecontinueerd.
Werkgeversbeleid
UBR ontvangt een bijdrage voor het uitvoeren van diverse opdrachten voor
de implementatie van het werkgeversbeleid.
Bedrijfsvoeringsbeleid
Vanuit de stelselverantwoordelijkheid voor het Rijksbrede inkoopstel
verstrekt het Ministerie van BZK bijdragen aan agentschappen om het
Rijksbrede Strategisch leveranciersmanagement ICT te versterken en nader
te professionaliseren. Met Strategisch Leveranciersmanagement Rijk is de
sturing op een aantal grote ICT leveranciers waar het Rijk zaken mee doet
de afgelopen jaren effectiever en efficiënter georganiseerd. De bijdragen
worden ingezet om Rijksbrede elementen van het Strategisch leveranciers­
management te versterken, door investeringen in onder andere verbetering
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen, privacy aspecten en verbetering
inkoopeisen ten aanzien van veilige software.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Bedrijfsvoeringsbeleid
Vanuit de stelselverantwoordelijkheid voor het Rijksbrede inkoopstel
verstrekt het Ministerie van BZK bijdragen aan andere begrotingshoofd­
stukken om het Rijksbrede Strategisch leveranciersmanagement ICT te
versterken en nader te professionaliseren. De bijdragen dienen hetzelfde
doel als de bijdrage ten behoeve van Strategisch Leveranciersmanagemen
onder het instrument bijdragen aan agentschappen.
7.2 Pensioenen en uitkeringen
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Stichting Administratie Indonesische Pensioenen
Dit betreft de bijdrage aan de Stichting Administratie Indonesische
Pensioenen (SAIP), welke verantwoordelijk is voor de pensioenen voor
gewezen overheidspersoneel in de voormalige overzeese gebiedsdelen en
hun nagelaten betrekkingen. De rijksbijdrage bestaat uit middelen om de
pensioenen en toeslagen uit te keren (inkomens) en middelen om de
regeling uit te voeren (uitvoeringskosten).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

112

Ontvangsten
De ontvangsten hebben betrekking op de Garantiewet Surinaamse
Pensioenen van de SAIP. Het Ministerie van BZK verrekent jaarlijks een deel
van dit bedrag met het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

113

3.8 Artikel 9. Uitvoering Rijksvastgoedbeleid
A. Algemene doelstelling
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) geeft
uitvoering aan het Rijksvastgoedbeleid door:
– het verzorgen van de Rijkshuisvesting van Hoge Colleges van Staat,
het Ministerie van Algemene Zaken (AZ) en het Koninklijk Huis, het
beheren van monumenten die, naar hun aard, niet geschikt zijn voor
Rijkshuisvesting en het uitvoeren van het Rijkshuisvestingsbeleid;
– het realiseren van een optimaal financieel resultaat en maatschappelijk
rendement bij het verwerven, beheren, ontwikkelen en vervreemden
van materiële activa van/voor het Rijk voor de realisatie van Rijksdoel­
stellingen, gerelateerd aan de strategische opgaven van het kabinet.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Uitvoeren
De Minister van BZK is, als opdrachtgever en uitvoerder, verantwoordelijk
voor:
– de huisvesting van de Hoge Colleges van Staat en het Ministerie van AZ;
– de huisvesting van het Koninklijk Huis, voor zover vallend onder de
verantwoordelijkheid van de Staat;
– het beheer en onderhoud van de monumenten die aan het Rijksvast­
goedbedrijf (RVB) zijn toevertrouwd en die naar hun aard niet geschikt
zijn voor de huisvesting van rijksdiensten;
– de doelmatige uitvoeringspraktijk van de Rijkshuisvesting binnen de
wettelijke en afgesproken kaders.
Daarnaast is de Minister van BZK als uitvoerder op het terrein van Rijks­
vastgoed verantwoordelijk voor:
– het (privaatrechtelijk) beheer van onroerende zaken die aan de Staat
toebehoren dan wel zijn toevertrouwd, een en ander voor zover de
verantwoordelijkheid voor dat beheer niet bij of krachtens de wet bij
een of meer andere ministers is gelegd;
– de vertegenwoordiging namens het Rijk bij gebiedsontwikkelingspro­
jecten waarbij meervoudige Rijksdoelstellingen aanwezig zijn. Ook
hierbij wordt gestreefd naar een optimale inzet van (overtollige)
Rijksactiva en/of financiële bijdragen van het Rijk;
– ingebruikgeving en vervreemding van (overtollige) onroerende zaken
van andere ministeries. Voor zover er op basis van de huidige begro­
tingsregels van het kabinet sprake is van een generieke middelenaf­
spraak met een minister, wordt de opbrengst uit ingebruikgeving en/of
vervreemding door de betreffende minister begroot en verantwoord op
de eigen begroting.
C. Beleidswijzigingen
Er zijn geen beleidswijzigingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

114

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 19 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9. Uitvoering rijksvastgoedbeleid (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

118.271

123.735

141.846

133.978

133.391

133.436

143.945

Uitgaven

118.271

123.735

141.846

133.978

133.391

133.436

143.945

waarvan juridisch verplicht

95%

9.1 Doelmatige Rijkshuisvesting

50.295

54.435

76.631

68.309

67.707

67.752

78.261

Bijdrage aan agentschappen

50.295

54.435

76.631

68.309

67.707

67.752

78.261

RVB (Bijdrage voor huisvesting Koninklijk
Huis)

13.823

16.213

16.040

16.049

16.054

16.054

16.054

RVB (Bijdrage voor huisvesting Hoge
Colleges van Staat)

22.373

25.388

46.919

39.503

38.900

38.938

49.447

RVB (Bijdrage voor huisvesting Ministerie
van AZ)

2.198

2.851

3.245

3.703

3.715

3.722

3.722

RVB (Bijdrage voor monumenten)

4.809

2.870

2.870

2.915

2.899

2.899

2.899

RVB (Bijdrage voor rijkshuisvesting)

7.093

7.113

7.557

6.139

6.139

6.139

6.139

9.2 Beheer materiele activa

67.976

69.300

65.215

65.669

65.684

65.684

65.684

Bijdrage aan agentschappen

67.976

69.300

65.215

65.669

65.684

65.684

65.684

RVB

11.926

12.160

12.156

12.154

12.169

12.169

12.169

RVB (Onderhoud- en beheerkosten)

7.092

9.402

4.802

4.802

4.802

4.802

4.802

RVB (Zakelijke lasten)

48.958

47.738

48.257

48.713

48.713

48.713

48.713

Ontvangsten

127.681

113.090

121.574

120.282

120.282

102.984

102.984

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget van artikel 9 is 95% juridisch verplicht en dit
kent de volgende onderverdeling:
Bijdragen aan agentschappen
Het budget voor bijdragen aan agentschappen is voor 95% juridisch
verplicht. De overige middelen zijn echter niet vrij besteedbaar omdat
hiermee onder andere wordt bijgedragen aan het apparaat van het RVB
(waaronder Atelier Rijksbouwmeester).
E. Toelichting op de financiële instrumenten
9.1 Doelmatige rijkshuisvesting
Bijdrage aan agentschappen
RVB (Bijdrage voor huisvesting Koninklijk Huis)
Krachtens artikel vier van de Wet financieel statuut van het Koninklijk Huis
worden drie paleizen ter beschikking gesteld aan de Koning. Dit zijn paleis
Huis ten Bosch, paleis Noordeinde en het Koninklijk Paleis te Amsterdam.
De uitvoering hiervan vindt plaats via de begroting van BZK.
De bijdrage aan het RVB voor huisvesting van het Koninklijk Huis bedraagt
€ 15,8 mln. en is opgebouwd uit een aantal componenten:
– Ten eerste € 7,8 mln. rente en afschrijving voor investeringen die via de
leenfaciliteit zijn gefinancierd en zijn geactiveerd op de balans van het
RVB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

115

–

–

Vervolgens € 6,4 mln. voor regulier onderhoud. Hiervoor worden de
technische installaties onderhouden, worden storingen verholpen, en
worden gebouwen geschilderd, onderhouden en hersteld. Evenzo
worden terreinen onderhouden en hersteld. Voor het onderhoud aan
de paleizen geldt, vanwege het veelal monumentale karakter van de
objecten, een hogere norm dan voor kantoren.
Het restant ca. € 1,6 mln. betreft betalingen voor met name kleinere
investeringen op basis van wet- en regelgeving (o.a. brandveiligheid) en
kosten voor kleinere aanpassingen.

Conform een toezegging van de minister-president gedaan bij de
behandeling van de ontwerpbegroting 2016 van de Koning geeft onder­
staande meerjarenplanning inzicht in geplande onderzoeken naar en het
meerjarig groot onderhoud/renovatie van de paleizen. Over de wijze waarop
zulke projecten gefinancierd worden is de Tweede Kamer geïnformeerd in
de brief van 2 december 2015 (Kamerstukken II 2015/16, 34300XVIII, nr. 45).
Tabel 20 Onderzoek en renovaties huisvesting Koninklijk Huis (bedragen
x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

100

‒

‒

‒

‒

‒

- Paleis Huis ten Bosch

geen

geen

geen

geen

geen

geen

- Koninklijk Paleis Amsterdam

geen

geen

geen

geen

geen

geen

- Paleis Noordeinde

geen

geen

geen

geen

geen

geen

Onderzoek
Renovatie/groot onderhoud:

RVB (Bijdrage voor huisvesting Hoge Colleges van Staat)
Uit de beschikbare middelen in de begroting worden rente en afschrijving,
onderhoud en kleine investeringen bekostigd ten behoeve van de
huisvesting van de Hoge Colleges van Staat. In deze begrotingsreeks zijn
de kosten van de renovatie van het Binnenhof opgenomen. In 2021
verhuizen de Hoge Colleges van Staat van het Binnenhof naar hun tijdelijke
huisvesting en wordt gestart met de renovatie.
De huisvesting van de Algemene Rekenkamer is toe aan een ingrijpende
renovatie. Het kabinet heeft besloten om de ontwerpfase van de renovatie
van de huisvesting van de Algemene Rekenkamer te starten. Voor de finan­
ciering van de ontwerpfase ter hoogte van € 9,1 mln. wordt een beroep
gedaan op de leenfaciliteit van het RVB. Na oplevering van het project in
2027 worden middelen voor de hierbij behorende hogere gebruikersver­
goeding (bestaande uit afschrijvingen en rente) toegevoegd aan de
begroting.
RVB (Bijdrage voor huisvestingen Ministerie van Algemene Zaken)
Uit de beschikbare middelen in de begroting worden rente en afschrijving,
onderhoud en kleine investeringen bekostigd ten behoeve van de
huisvesting van het Ministerie van AZ. In 2021 wordt het Catshuis
geschikt gemaakt voor het gebruik tijdens de tijdelijke huisvesting van het
Ministerie van AZ op het terrein.
RVB (Bijdrage monumenten)
Dit betreft de bijdrage aan het RVB voor het beheer en onderhoud van een
aantal monumenten die naar hun aard niet geschikt zijn voor huisvesting
van Rijksdiensten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

116

RVB (Bijdrage voor rijkshuisvesting)
Dit betreft activiteiten die in het kader van verschillende beleidsdoelen op
het gebied van Rijkshuisvesting worden uitgevoerd. Het RVB draagt onder
meer bij aan de realisatie van Rijksdoelstellingen door te werken aan
energiebesparing in de Rijkshuisvesting, de duurzaamheid van de gebou­
wenvoorraad van het Rijk en de doelmatige werking van het Rijkshuisves­
tingstelsel. En ook door bij te dragen aan de totstandkoming van de
Rijkswerkplek en uitvoering te geven aan professioneel publiek opdracht­
geverschap in de bouw. Dit gebeurt door middel van zorgvuldig en
transparant aanbesteden, de coördinatie van deze diensten en afstemming
met de markt. En ook door werkzaamheden van de Rijksbouwmeester voor
de bevordering en bewaking van de kwaliteit van de architectuur, voor de
stedenbouwkundige inpassing en van de beeldende kunst. Dit komt tot
uiting bij het tot stand brengen, het wijzigen en het beheren van gebouwen,
werken en terreinen waarover de zorg van het RVB zich uitstrekt.
Binnen het Rijksvastgoedbedrijf loopt het Programma Groene Technolo­
gieën. In 2021 zijn uitgebreidere testresultaten beschikbaar van de
toegepaste innovaties bij een tweetal testomgevingen. De succesvolle
innovaties worden waar mogelijk opgeschaald binnen de portefeuille van
het Rijksvastgoedbedrijf. De planning is dat er in 2021 een aantal nieuwe
PGT-projecten gereed is om aanbesteed te worden en enkele experimenten
ontwikkeld worden op het gebied van circulair bouwen en op het gebied
van verduurzaming van rijkskantoren middels ‘slimme’ (digitale)
technologie.
9.2 Beheer materiële activa
Bijdrage aan agentschappen
RVB
Het betreft de bijdrage aan het RVB voor de uitvoering van de wettelijke taak
van het (privaatrechtelijk) beheer van onroerende zaken (niet-Rijkshuis­
vesting) die de Staat toebehoren. Dit beheer betreft met name werkzaam­
heden rond (ver)huur, (erf)pacht, medegebruik en de verwerking van
zakelijke lasten van het Rijk.
RVB (Onderhoud- en beheerkosten)
Het gaat hierbij om uitgaven voor onderhoud en beheer van de onroerende
zaken (niet-Rijkshuisvesting) welke in het beheer zijn van het RVB. Beheer­
kosten zijn (externe) kosten in verband met ingebruikgeving en
vervreemding, bijvoorbeeld energie-, beveiligings- en taxatiekosten.
RVB (Zakelijke lasten)
Het gaat hier om de betaling van door gemeenten en waterschappen
opgelegde belastingen en heffingen op onroerende zaken in eigendom bij
de Staat voor zover het niet de Rijkshuisvesting betreft. Gedacht moet
worden aan de onroerendzaakbelasting, waterschapsheffingen en rioolhef­
fingen bij de onroerende zaken van de Staat. De uitgaven bestaan voor circa
80% uit gemeentelasten en voor 20% uit waterschapslasten. De zakelijke
lasten die samenhangen met Rijkshuisvesting worden verantwoord op de
baten-lastenbegroting van het agentschap RVB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

117

Ontvangsten
Zakelijke lasten
De ontvangsten betreffen met name terugbetalingen door huurders -niet
zijnde Rijksgebruikers- van door het RVB betaalde gebruikerslasten.
Ingebruikgevingen
Het gaat hierbij om de ingebruikgeving (met name verpachting en verhuur)
van de onroerende zaken van de Staat voor zover er voor de opbrengst uit
ingebruikgeving geen middelenafspraak bestaat.
Vervreemding
Het gaat hierbij om de vervreemding van de (o.a. agrarische) onroerende
zaken van de Staat, voor zover voor de opbrengst uit vervreemding geen
middelenafspraak bestaat. De opbrengsten uit middelenafspraken worden
verantwoord via de begrotingen van het vakdepartement.
Generale ontvangsten
Hieronder vallen de ontvangsten uit de verkoop van bodemmaterialen zoals
zand en de ontvangsten uit de veiling van huurrechten van benzinestations
langs rijkswegen.
Over de winst van een gedeelte van de generale ontvangsten moet het
Ministerie van BZK vennootschapsbelasting afdragen. Deze uitgave vindt
plaats op de begroting van BZK op niet-beleidsartikel 12 Algemeen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

118

3.9 Artikel 10. Groningen versterken en perspectief
A. Algemene doelstelling
De inwoners van Groningen hebben dagelijks te maken met de gevolgen
van de gaswinning. Dit brengt gevoelens van angst, frustratie en
onzekerheid met zich mee. Dit heeft het Kabinet doen besluiten om versneld
de winning uit het Groningenveld af te bouwen.
De schadeafhandeling vindt plaats onder verantwoordelijkheid van het
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). De versterkingsope­
ratie is onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) gebracht. Voor BZK staan de veiligheid,
de veiligheidsbeleving en het creëren van perspectief voor de inwoners
voorop. Hieraan draagt het Ministerie van BZK langs twee sporen bij:
1. Het aardbevingsbestendig maken van onveilige gebouwen. Gebouwen
worden opgenomen en beoordeeld. Wanneer blijkt dat zij niet aan de
heersende veiligheidsnorm voldoen worden deze gebouwen versterkt.
Deze versterkingsoperatie is publiek gemaakt en de Nationaal
Coördinator Groningen (NCG) heeft de rol van uitvoeringsorganisatie
overgenomen. Gezamenlijk met de provincie en de betrokken
gemeenten wordt de versterkingsoperatie in de komende jaren
uitgevoerd.
2. Het bieden van een toekomstperspectief aan de regio met het Nationaal
Programma Groningen (NPG). Het Rijk en de Nederlandse Aardolie
Maatschappij (NAM) hebben gezamenlijk het NPG gevormd om de
economische ontwikkeling, de verduurzaming en de leefbaarheid van
de regio te stimuleren.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Sinds 16 oktober 2019 is de Minister van BZK verantwoordelijk voor de
aansturing van de versterkingsoperatie (Kamerstukken II 2019/20, 34700, nr.
68). De Minister van EZK blijft verantwoordelijk voor het nemen van alle
maatregelen die redelijkerwijs van hem gevergd kunnen worden om te
voorkomen dat als gevolg van de gaswinning de veiligheid wordt geschaad.
Over de wijze waarop de versterkingsoperatie publiek wordt ingericht
hebben de regionale bestuurders, kabinet en de maatschappelijke organi­
saties in maart 2019 afspraken gemaakt. De publieke aansturing van de
versterkingsoperatie wordt wettelijk vastgelegd. Hiertoe is een wetsvoorstel
in voorbereiding dat zo spoedig mogelijk in procedure wordt gebracht. Dit
zal een aanvulling zijn op de Tijdelijke wet Groningen die op 11 maart 2020
in het Staatsblad is gepubliceerd (stb. 2020, nr. 85).
Uitvoeren
– Afgesproken is dat de nationaal coördinator Groningen (NCG) als
publieke uitvoeringsorganisatie belast is met het uitvoeren van de
versterkingsoperatie zoals deze is vastgelegd in de door gemeenten
opgestelde lokale plannen van aanpak. Omwille van een voortvarende
uitvoering van deze taak heeft de uitvoeringsorganisatie daar waar het
de veiligheid betreft een onbeperkt mandaat. Gezamenlijk met de
provincie en de betrokken gemeenten geeft de NCG invulling aan de
versterkingsoperatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

119

–

–

–

Waar mogelijk worden bij deze versterkingsoperatie koppelkansen
benut om bij het versterken ook nieuwe economische kansen en een
leefbare en aantrekkelijke woon-, werk- en leefomgeving te creëren.
Om – aanvullend op de begroting – de Kamer periodiek te informeren
over voortgang en ontwikkelingen in het beleid is een dashboard
ontwikkeld. Dit dashboard is te vinden op de website van de NCG:
www.nationaalcoordinatorgroningen.nl.
Op 1 juli 2020 is de Tijdelijke wet Groningen in werking getreden,
waardoor de kosten van de schadeafhandeling vanaf de tweede helft van
2020 worden verhaald op de NAM. Met een aanvullende wijziging van
de Tijdelijke wet Groningen moet er ook een wettelijke grondslag komen
voor een heffing op de NAM ten aanzien van de versterkingskosten die
noodzakelijk zijn omwille van de veiligheid.

Regisseren
– De inzet van het Rijk is dat het Nationaal Programma Groningen (NPG)
zo veel mogelijk een programma is van «Groningers voor Groningers»
waarbij de regierol en de uitvoering in de regio zelf is belegd. Het
Ministerie van BZK is vertegenwoordigd in de coördinatiegroep en
ondersteunt de regio waar nodig.
C. Beleidswijzigingen
Versterken
Op 2 juli 2018 verscheen het advies van de Mijnraad over de gevolgen van
het beëindigen van gaswinning voor de veiligheid (Kamerstukken II 2017/18,
33529, nr. 498). Daaruit volgde een herijking van de versterkingsopgave in
Groningen. De Mijnraad concludeerde dat de versnelde afbouw van
gaswinning in het Groningerveld, samen met nieuwe inzichten, een meer
gerichte versterkingsoperatie mogelijk maakt, waardoor de situatie sneller
veilig is.
De versterking vindt plaats onder regie van de NCG. Dat betekent dat de
uitvoering van de versterking ter hand wordt genomen door de NCG als
dienstonderdeel van het Ministerie van BZK.
De Adviescommissie voor Veiligheid Groningen (AcVG) is ingesteld. Deze
valt onder de brede verantwoordelijkheid voor veiligheid in relatie tot
gaswinning van de Minister van EZK. De ACVG beoordeelt de technische en
bouwkundige veiligheidsnormen. Op basis daarvan neemt de NCG de
uitvoering op zich.
Met de provincie en de betrokken gemeenten is afgesproken dat circa
26.000 gebouwen worden opgenomen en beoordeeld. De prioritering
daarvan wordt bepaald door de lokale plannen van aanpak van de
gemeenten. Deze plannen worden daarbij beoordeeld door het Staatstoe­
zicht op de Mijnen. Het doel is om gebouwen zo snel mogelijk aan de veilig­
heidsnorm te laten voldoen met inachtneming van sociaalmaatschappelijke overwegingen.
Wanneer een gebouw niet aan de actuele veiligheidsnorm (de zogenaamde
Nederlandse Praktijk Richtlijn; NPR) voldoet, wordt deze versterkt. De NPR
wordt geactualiseerd met de nieuwste seismische en bouwkundige
inzichten in relatie tot de versnelde afbouw van de gaswinning in het
Groningenveld. Daarnaast ontwikkelen TNO en de NCG de zogenaamde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

120

typologie aanpak. Die aanpak houdt in dat niet alle gebouwen meer afzon­
derlijk hoeven worden opgenomen en beoordeeld, maar dat gewerkt kan
worden met standaard beoordelingen en eventuele breed toepasbare
maatregelen per type gebouw.
Per 1 augustus 2020 is de geactualiseerde NPR gepubliceerd. Met de regio
wordt momenteel het gesprek gevoerd over de consequenties van de
invoering van deze nieuwste inzichten en de gevolgen daarvan voor de
versterkingsoperatie in de komende jaren.
Naast de nieuwe NPR en de typologie aanpak zijn samen met de regio
verschillende versnellingsmaatregelen genomen. In 2020 wordt met de
eerste pilotfase van de praktijkaanpak en de bouwimpuls circa 1.100
woningen versneld versterkt . In deze aanpak worden bouwpartijen vanaf
het begin tot het einde in het gehele versterkingsproces betrokken, vanaf
opname en beoordeling tot de uitvoering van de benodigde maatregelen
aan een gebouw. Hiermee kan het aantal opnames en beoordelingen
toenemen en de uitvoering versnellen.
Nationaal Programma Groningen
Voor het duurzaam toekomstperspectief van Groningen is op 5 oktober 2018
door de provincie Groningen, de gemeenten in het aardbevingsgebied en
het kabinet het startschot gegeven voor een Nationaal Programma
Groningen (NPG). Hiervoor is € 1,15 mld. beschikbaar, waarvan € 500 mln.
van de NAM afkomstig is. Het programma is gericht op economische struc­
tuurversterking, de kwaliteit van de leefomgeving en de energietransitie. In
2020 zijn het programmakader en de verdeling van de financiële middelen
vastgesteld, op basis waarvan gemeenten hun lokale programmaplannen
schrijven en de provincie haar thematische programmaplan. Ook loopt het
project Toukomst, waar Groningers zelf plannen kunnen indienen. Na een
bundeling en selectieprocedure zullen naar verwachting in het najaar van
2020 drie grote projecten worden gehonoreerd, die in 2021 worden
uitgevoerd.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 21 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 10. Groningen versterken en perspectief (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

0

223.438

109.797

53.649

42.048

31.680

25.280

Uitgaven

0

223.838

114.297

53.649

42.048

31.680

25.280

waarvan juridisch verplicht

88%

Subsidies (regelingen)

0

10.410

10.400

0

0

0

0

Energiebesparing woningen bouwkundig
versterkingsprogramma

0

10.410

10.400

0

0

0

0

Opdrachten

0

47.579

18.897

18.649

17.048

6.680

280

Werk- en onderzoeksbudget

0

13.109

12.563

12.315

10.714

6.680

280

Versterkingsoperatie

0

34.470

6.334

6.334

6.334

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

0

165.849

85.000

35.000

25.000

25.000

25.000

Nationaal Programma Groningen

0

125.849

75.000

25.000

25.000

25.000

25.000

Compensatie gemeenten en provincie

0

40.000

10.000

10.000

0

0

0

Ontvangsten

0

75.000

75.000

25.000

25.000

25.000

25.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

121

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget op artikel 10 is 88% juridisch verplicht en dit
kent de volgende onderverdeling:
Subsidies (regelingen)
Het subsidiebudget is voor 100% juridisch verplicht. Het betreft vastgelegde
afspraken met de regio om woningeigenaren tegemoet te komen middels
een verduurzamingssubsidie indien men de woning gelijk wil verduur­
zamen tijdens de bouwkundige versterkingsoperatie tot een maximum van
€ 7.000 per woning.
Opdrachten
Het opdrachtenbudget is voor 52% juridisch verplicht. De juridische verplich­
tingen komen voort uit in bestuurlijke afspraken toegezegde onderzoeken
en voortzettingen van bestaande onderzoeken.
Bijdrage aan medeoverheden
Het budget voor bijdrage aan medeoverheden is voor 94% juridisch
verplicht. Het betreft hier onder meer de inpassingskosten die de
gemeenten toegezegd hebben gekregen en de invulling van het Nationaal
Programma Groningen, waarbij de regio de ruimte krijgt om initiatieven te
ontplooien ten behoeve van de ontwikkeling van de regio.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
10.1 Groningen versterken en perspectief
Subsidies (regelingen)
Energiebesparing woningen bouwkundig versterkingsprogramma
Woningen in Groningen die vanwege het risico op aardbevingen niet
voldoen aan de veiligheidsnorm worden bouwkundig versterkt. De
uitvoering hiervan biedt de gelegenheid om gelijktijdig de woning te
verduurzamen tot een maximum van € 7.000 per woning (stcrt. 2018,
27837). Een deel van de totaal beschikbare middelen staat op dit moment
op het instrument opdrachten en zal bij de tweede suppletoire begroting
2020 naar het juiste instrument worden overgeheveld.
Opdrachten
Werk- en onderzoeksbudget
Het onderzoeks- en werkbudget bestaat uit de middelen die zijn
overgekomen van het Ministerie van EZK uit de enveloppe van het meerja­
renprogramma NCG en het werk en onderzoeksbudget van het Ministerie
van BZK. Uit deze middelen worden bijvoorbeeld de opdracht aan de
Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) gefinancierd
om de Nederlandse Praktijk Richtlijn voor aardbevingsbesteding bouwen
(NPR) te actualiseren, verschillende kennisplatforms en de bijdragen aan
de veiligheidsregio en maatschappelijke organisaties.
Versterkingsoperatie
De publieke versterkingsoperatie is ondanks de gevolgen van de corona
uitbraak, van start gegaan in het voorjaar van 2020. De kosten van de
versterkingsprojecten die in uitvoering worden genomen zijn afhankelijk
van diverse factoren. Het is daarom nog te vroeg om op basis van de eerste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

122

declaraties aan de NAM een beeld te krijgen van de totale uitgaven in 2020
en verder. Om die reden is er voor gekozen om nu geen bedragen op te
nemen in de begroting.
Dit betekent niet dat er geen middelen beschikbaar zijn voor de verster­
kingsoperatie. Naar verwachting bestaat er dit najaar een beter zicht op
het totaal van de uitgaven voor 2020. Bij de tweede suppletoire begroting
2020 wordt de post versterkingsoperatie bijgesteld op basis van het actuele
verloop van de uitgaven en de inschatting van de nationaal coördinator
Groningen (NCG). De uitgaven voor de versterkingsoperatie worden
voorgeschoten door het Rijk en achteraf in rekening gebracht bij NAM. In
2020 gebeurt dat door middel van een declaratie, wanneer de wet
Groningen in werking treedt zal dat plaatsvinden via een heffing.
In de begroting wordt dit zichtbaar op de regeling ‘Versterkingsoperatie’ en
op de ontvangsten, die van de NAM komen.
Het betreft de volgende kosten:
• de kosten van de versterkingsoperatie: de uitvoering van de
bouwkundige projecten en verschillende bijkomende kosten, zoals
tijdelijke huisvesting;
• de kosten van de uitvoeringsorganisatie: de operationele kosten van
de NCG en de bijkomende kosten als ICT en huisvesting. Deze kosten zijn
onderdeel van artikel 11 Centraal Apparaat.
De middelen voor het apparaat van de NCG worden op jaarbasis geraamd.
Op basis van de gerealiseerde uitgaven en een inschatting van de NCG
worden de apparaatskosten van de NCG eveneens bij de tweede suppletoire
begroting bijgesteld. Deze worden eveneens per declaratie in rekening
gebracht bij NAM.
Versterking uit publieke middelen
Daarnaast is er om sociaal maatschappelijke redenen gekozen om boven op
de maatregelen voor veiligheid, uitgaven te doen op gebied van de
nieuwbouw van scholen, wijkvernieuwing en gebiedsontwikkeling. Deze
kosten kunnen veelal niet in rekening worden gebracht bij de NAM en
worden gefinancierd vanuit de aanvullende post van het Ministerie van
Financiën bestemd voor Groningen. In 2020 betreft het € 17,7 mln ten
behoeve van diverse sloop/nieuwbouw projecten. Voor de benodigde extra
bijdrage van het Rijk voor het uitvoeren van sloop/nieuwbouw in de
vergeten hoek van Appingedam en de Zandplaten Zuid in Delfzijl zijn
eveneens middelen vanuit de aanvullende post toegevoegd aan de
begroting van BZK voor de jaren 2021 tot en met 2023.
Bijdrage aan medeoverheden
Nationaal Programma Groningen
In het Akkoord op Hoofdlijnen met Shell en ExxonMobil is afgesproken dat
de NAM in totaal € 500 mln. bijdraagt aan het NPG. Het Rijk draagt hier € 650
mln. aan bij. Met het Nationaal Programma Groningen wordt geïnvesteerd
in de leefbaarheid van Groningen, maar ook in de energietransitie en
economische ontwikkeling van de provincie. Het NPG is een samenwer­
kingsverband van Rijk, provincie en gemeenten en heeft een looptijd van
tien jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

123

Woonbedrijf
In 2019 is het woonbedrijf opgericht. De opkoopregeling wordt doorgezet
tot 2024. Hiermee kunnen woningen in het aardbevingsgebied worden
gekocht die langdurig te koop staan. De NAM en het Rijk stellen hiervoor
middelen beschikbaar. De operationele kosten van het woonbedrijf worden
gedekt door het Rijk. De nu beschikbare middelen zullen bij de tweede
suppletoire begroting 2020 worden overgeheveld naar het juiste
instrument.
Compensatie gemeenten en provincie
De provincie Groningen en de betrokken gemeenten worden gecompen­
seerd voor de aardbevingsgerelateerde kosten die zij maken. De
verwachting is dat de piek van deze kosten zal vallen in de jaren 2020 en
2021 wanneer de versterkingsoperatie op gang komt en dat de activiteiten
en de kosten in de jaren erna geleidelijk dalen.
Scholenprogramma
Het scholenprogramma richt zich op het versterken en nieuwbouw van
scholen in de provincie Groningen. Om de gestegen kosten in het scholen­
programma te kunnen opvangen wordt in 2020 eenmalig € 20 mln. extra
beschikbaar gesteld. De middelen zullen via een specifieke uitkering aan
gemeenten worden uitgekeerd.
Ontvangsten
De ontvangsten betreffen de bijdragen van de NAM aan het NPG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

124

4. Niet-beleidsartikelen
4.1 Artikel 11. Centraal apparaat
A. Apparaatsuitgaven Kerndepartement
Op dit artikel worden naast alle personele en materiële uitgaven en
ontvangsten van het kerndepartement ook de apparaatsuitgaven van de
agentschappen gepresenteerd.
Tabel 22 Budgettaire gevolgen, niet-beleidsartikel 11 Centraal apparaat (bedragen x € 1.000)
Apparaat Kerndepartement

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

476.442

492.710

422.136

409.324

401.698

400.495

386.980

Uitgaven

467.234

492.710

422.136

409.324

401.698

400.495

386.980

Personele uitgaven

227.752

266.266

210.570

199.616

192.959

192.007

180.589

waarvan eigen personeel

206.082

219.387

185.745

180.014

175.676

173.951

169.033

waarvan inhuur externen

18.043

24.318

11.837

7.342

7.343

7.343

7.343

waarvan overige personele uitgaven

3.627

22.561

12.988

12.260

9.940

10.713

4.213

Materiele uitgaven

239.482

226.444

211.566

209.708

208.739

208.488

206.391

waarvan bijdrage SSO's

220.333

204.727

196.917

196.340

196.877

196.375

195.637

waarvan ICT

2.122

847

200

200

200

200

200

waarvan overige materiele uitgaven

17.027

20.870

14.449

13.168

11.662

11.913

10.554

Ontvangsten

78.343

64.152

19.040

18.864

18.864

18.864

18.763

In deze tabel zijn de apparaatsuitgaven van het kerndepartement
opgenomen, inclusief het Huis voor Klokkenluiders (HvK) en de Toelatings­
organisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB). De reeks is exclusief de
apparaatsuitgaven van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
(AIVD). Deze zijn vanwege het specifieke karakter begroot op beleidsartikel
2.
B. Totaaloverzicht apparaatsuitgaven en -kosten inclusief agentschappen
en ZBO/RWT's
De apparaatskosten van BZK bestaan uit de apparaatsuitgaven voor het
kerndepartement, de AIVD en de apparaatskosten voor acht baten-lastena­
gentschappen. In onderstaande tabel staan de structurele apparaatsuit­
gaven van het kerndepartement en de AIVD aangegeven.
Tabel 23 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten inclusief agentschappen en ZBO's/RWT's (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Totaal apparaatsuitgaven ministerie

746.564

793.286

722.841

711.587

704.090

702.305

688.791

Kerndepartement

467.234

492.710

422.136

409.324

401.698

400.495

386.980

Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
(AIVD)

279.330

300.576

300.705

302.263

302.392

301.810

301.811

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de apparaatskosten van de
baten-lastenagentschappen, de Zelfstandige Bestuursorganen (ZBO’s) en
de Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (RWT’s).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

125

Tabel 24 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten agentschappen en ZBO's/RWT's (bedragen x € 1.000)
Totaal apparaatskosten agentschappen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

1.314.739

1.341.106

1.429.909

1.434.160

1.409.357

1.447.551

1.447.689

RvIG

106.660

102.975

107.188

99.293

87.034

129.738

139.605

Logius

207.100

233.702

235.455

239.180

229.996

228.093

219.670

P-Direkt

89.583

91.897

101.467

101.266

99.218

97.929

97.406

UBR

271.502

264.841

285.108

285.108

285.108

285.108

285.108

FMH

128.643

130.471

138.228

138.228

138.228

138.228

138.228

SSC-ICT

216.197

212.705

232.567

241.870

241.870

241.870

241.870

RVB

285.477

292.810

317.085

316.600

315.599

314.390

313.699

DHC

9.577

11.705

12.811

12.616

12.304

12.195

12.103

192.193

227.860

223.285

214.482

212.948

209.248

209.248

1.193

1.360

1.385

1.382

1.348

1.348

1.348

191.000

226.500

221.900

213.100

211.600

207.900

207.900

Totaal apparaatskosten ZBO's en RWT's1
Stichting Administratie Indonesische
Pensioenen (SAIP)
Kadaster

1 BZK verstrekt bijdragen aan vijf begrotingsgefinancierde ZBO’s en RWT’s: Stichting Administratie Indonesische Pensioenen (SAIP), Huis voor Klokkenluiders (HVK) de
Huurcommissie, het Kadaster en de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB). De apparaatskosten van het HvK, de TloKB en de Huurcommissie zijn hier niet
vermeld, omdat ze respectievelijk worden bekostigd vanuit de apparaatskosten van het kerndepartement (artikel 11) en de apparaatskosten van het agentschap Dienst van
de Huurcommissie (DHC). Bij de SAIP worden de apparaatskosten niet alleen door BZK gefinancierd, maar ook door andere opdrachtgevende ministeries en derden. Voor
meer informatie over de ZBO’s en RWT’s van BZK zie de bijlage ZBO’s en RWT’s in de begrotingshoofdstukken IIB en VII.

Apparaatsuitgaven per Directoraat Generaal
Om de Tweede Kamer inzicht te bieden in de apparaatsuitgaven per beleids­
terrein wordt in onderstaande tabel weergegeven wat de apparaatsuitgaven
zijn per onderdeel van het Ministerie van BZK.
Tabel 25 Apparaatsuitgaven per Directoraat Generaal (bedragen x € 1.000)
Directoraat Generaal

2021

Algemene Bestuursdienst (Bureau ABD)

36.801

Bestuur, Ruimte en Wonen (DGBRW)

5.889

Koninkrijksrelaties (DGKR)

1.400

Omgevingswet (PDGOW)

4.713

Overheidsorganisatie (DGOO)

178.830

Vastgoed en Bedrijfsvoering Rijk (DGVBR)

12.545

SG-cluster (SGC)

177.938

Huis voor Klokkenluiders (HVK)
Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB)
Totaal apparaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

3.700
320
422.136

126

4.2 Artikel 12. Algemeen
A. Budgettaire gevolgen
Tabel 26 Budgettaire gevolgen, niet-beleidsartikel 12 Algemeen (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

68.482

42.357

12.706

11.308

10.933

10.963

10.948

Uitgaven

66.964

42.357

12.706

11.308

10.933

10.963

10.948

Subsidies (regelingen)

979

958

906

758

533

463

448

Diverse subsidies

929

906

854

706

481

411

396

Koninklijk Paleis Amsterdam

50

52

52

52

52

52

52

Opdrachten

621

722

822

822

672

772

772

(Inter)nationale samenwerking

385

376

507

507

357

357

357

Diverse opdrachten

236

346

315

315

315

415

415

Bijdrage aan ZBO's/RWT's

41

0

0

0

0

0

0

Diverse bijdragen

41

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden

119

0

0

0

0

0

0

Diverse bijdragen

119

0

0

0

0

0

0

Bijdrage aan agentschappen

22.435

9.000

0

0

0

0

0

SSC-ICT (eigenaarsbijdrage)

22.435

9.000

0

0

0

0

0

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

42.769

31.677

10.978

9.728

9.728

9.728

9.728

Financiën en Nationale Schuld
(Belastingdienst)

42.744

31.677

10.978

9.728

9.728

9.728

9.728

25

0

0

0

0

0

0

13.145

13.200

0

0

0

0

0

Justitie en Veiligheid (H6)
Ontvangsten

B. Toelichting op de financiële instrumenten
12.1 Algemeen
Subsidies (regelingen)
Diverse subsidies
Dit betreft voornamelijk een subsidie aan de Stichting Parlementaire
Geschiedenis voor exploitatie van het Centrum Parlementaire Geschiedenis
(CPG). Daarnaast betreft het een subsidie voor een wetenschappelijk
samenwerkingsverband van de AIVD met de Technische Universiteit Delft.
Omdat artikel 2 "Nationale veiligheid" een apparaatsartikel is waar geen
subsidies opgenomen kunnen worden, wordt de subsidie via artikel
12 "Algemeen" verstrekt.
Koninklijk Paleis Amsterdam
Dit betreft de jaarlijkse subsidie voor de openstelling van het Koninklijk
Paleis Amsterdam.
Opdrachten
(Inter)nationale samenwerking
Het betreft middelen voor het versterken van de strategische, constituti­
onele en wetgevende, internationale en economische advisering voor BZK
breed. De advisering dient als verbindende spil tussen de (beleids)directies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

127

onderling en de politieke en ambtelijke leiding. Hier worden opdrachten
verstrekt die ondersteunend zijn aan bovengenoemd doel en daarbij vaak
een (specifiek) beleidsveld overstijgend karakter hebben.
Diverse opdrachten
Een veilige informatievoorziening en verbetering van de ICT is een prioriteit.
De CIO­office van het departement zorgt voor samenhang in de informatie­
voorziening en voor de verdere versterking van de beheersing van projecten
met een ICT-component, waaronder het meehelpen bij het doorvertalen van
beleidsdoelen naar ICT. Het budget voor de CIO­office wordt aangewend om
bij te dragen aan de verdere inrichting van strategische advisering en
toezicht, IT-governance en securitygovernance, informatievoorziening en
professionalisering.
Voorts zijn middelen bestemd voor de inrichting van de crisisbeheersingsorganisatie bij BZK en voor fysieke- en informatiebeveiliging van de
organisatie op basis van risicomanagement. Naast bovenstaande zal
bijzondere aandacht uitgaan naar de verdere versterking en inrichting van
de adviescapaciteit op het gebied van Openbare Orde, Inlichtingen en
Veiligheid.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Financiën en Nationale Schuld (Belastingdienst)
Over de winst op een aantal activiteiten op de begroting van BZK en
daaronder vallende agentschappen moet vennootschapsbelasting (VPB)
worden afgedragen. Het Ministerie van BZK ontvangt één aanslag van de
Belastingdienst. Deze wordt verantwoord op dit artikel. De uitgave aan VPB
betreft de verwachte naheffing over 2019 en de voorlopige aanslag voor
2020 over de winst op de generale en een deel van de specifieke
ontvangsten van artikel 9 (Uitvoering Rijksvastgoedbeleid) van deze
begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

128

4.3 Artikel 13. Nog onverdeeld
A. Budgettaire gevolgen
Tabel 27 Budgettaire gevolgen, niet-beleidsartikel 13 Nominaal en onvoorzien (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven

0

0

0

0

0

0

0

Nog te verdelen

0

0

0

0

0

0

0

Loonbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

Prijsbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

Onvoorzien

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

waarvan juridisch verplicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

129

5. Begroting agentschappen
5.1 Rijksdienst voor identiteitsgegevens (RvIG)
Inleiding
De Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) is de autoriteit en regisseur
van het veilig en betrouwbaar gebruik van identiteitsgegevens en is de
uitvoeringsorganisatie op het gebied van persoonsgegevens en reisdocu­
menten voor het Koninkrijk der Nederlanden. In een constant veranderende
samenleving is de veiligheid en betrouwbaarheid van identiteitsgegevens
van essentieel belang.
RvIG streeft samen met ketenpartners naar een uitstekende dienstverlening
voor burgers. Zowel analoog als digitaal, en toekomstbestendig door
innovatie.
RvIG is verantwoordelijk voor de volgende diensten:
• de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP);
• de beheervoorziening burgerservicenummer (BV-BSN);
• het systeem van aanvraag, productie en distributie van reisdocumenten;
• de persoonsinformatievoorziening van het Caribisch gebied (PIVA);
• het beheren van voorzieningen ten behoeve van het eIDAS-stelsel;
• het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en –fouten (CMI);
• de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA).
Ontwikkelingen
RvIG vervult een rol in de strategische Digitale agenda Rijkdienst. Hierbij
wordt samengewerkt met publieke-, private- en wetenschappelijke partijen.
In 2021 worden diverse onderwerpen, waaronder het inzetten van nieuwe
technologieën voor authenticatie- en identificatie van personen en
persoonsgegevens, nader uitgewerkt. Dit betreft onder andere het zorgen
voor een betrouwbare digitale identiteit waarbij de burger meer regie heeft
over zijn eigen gegevens (Self Sovereign Identity). Ook het onderzoek naar
documentloos reizen zal voortgang vinden (Known Traveler Digital Identity
en V-ID).
In 2021 wordt uitvoering gegeven aan de implementatie van de EUverordening met betrekking tot biometrie op identiteitskaarten, welke per
2 augustus 2021 van kracht zal zijn.
Voor de BRP wordt gewerkt aan een toekomstagenda met als doel om op
beheersbare wijze stapsgewijze verbeteringen door te voeren. In het
bijzonder is aandacht voor de aanpak van migrantenproblematiek en het
versterken van de registratie van het verblijf.
Voor het BSN lopen er ontwikkelingen die kunnen leiden tot een breder
gebruik en dus een intensivering met zich mee kan brengen. Daarnaast
wordt de implementatie van het BSN binnen Caribisch Nederland
voorbereid in opmaat naar de overgang naar de Nederlandse Identiteitsin­
frastructuur.
Bij het CMI blijft het aantal meldingen over identiteitsfraude fors toenemen
en zal extra aandacht worden besteed aan awareness en de kopieID-app.
Daarnaast wordt, mede bij de ontwikkelingen van de digitale identiteit,
onderzocht welke preventieve maatregelen aanvullend getroffen kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

130

worden. Aanvullend wordt per januari 2021 een meldpunt voor fouten in
basisregistraties ingericht waar burgers en geregistreerden zich tot kunnen
wenden als zij vastlopen binnen de overheid. De fouten op het terrein van
Identiteit kunnen daarin worden meegenomen.
Basis Registratie Personen (BRP)
Op basis van de Wet BRP voert RvIG het beheer over de registratie van
ingezetenen, BRP en de Registratie niet-ingezetenen (RNI). Deze registraties
hebben als doel om alle overheidsorganisaties te kunnen voorzien van
dezelfde persoonsgegevens van de inwoners van ons land. Hierdoor
hoeven andere overheden die informatie niet steeds weer bij de burger uit
te vragen. Dit zorgt voor een efficiënte dienstverlening en voor minder
administratieve lasten voor de burger.
Burgerservicenummer (BSN)
RvIG is verantwoordelijk voor de beheervoorziening BSN. Hieronder valt
het beheer van de voorziening voor het genereren, distribueren, toekennen
en beheren van Burgerservicenummers. Daarnaast beheert RvIG het
foutenmeldpunt voor het melden van vermoedens over BSN-nummer­
fouten en worden mogelijk dubbelinschrijvingen gecontroleerd via de
voorziening permanente monitoring dubbelinschrijvingen.
Reisdocumenten
RvIG ziet in haar verantwoordelijkheid voor het reisdocumentenstelsel toe
op de productie van paspoorten en Nederlandse identiteitskaarten (NIK) en
het aanvraag- en uitgifte proces bij uitgevende instanties. Daarnaast beheert
RvIG de registers ‘Register Paspoortsignalering’ (RPS), Basisregister
'Reisdocumenten’ (BRR) en ‘Verificatieregister Reisdocumenten’ (VR).
In 2021 gaat RvIG verder met de verbetering van het reisdocumentenstelsel.
Hierbij wordt onder andere het aanvraag- en uitgifteproces onder handen
genomen. Op dit moment vereisen deze kennisintensieve processen nog
veel handmatige handelingen. Een simpeler en minder mens-afhankelijk
proces zal worden ingericht met als doel o.a. onterechte verstrekking van
reisdocumenten en onterecht vervallen van reisdocumenten te voorkomen
en zo het betrouwbare imago van het Nederlandse reisdocument hoog te
houden. Deze verbetering van het reisdocumentenstelsel (VRS) legt ook
de basis voor veranderingen die op termijn in de nog te ontwikkelen visie
kunnen worden doorgevoerd.
Caribisch gebied
In 2021 wordt gezamenlijk met de Openbare Lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba (Caribisch Nederland) gewerkt aan verdere kwaliteitsver­
betering van de bevolkingsadministraties. In samenwerking met het
Openbaar Lichaam Sint Eustatius wordt over de periode 1 maart 2017 tot
1 maart 2021 duurzame ondersteuning geboden in de vorm van personele
inzet van RvIG medewerkers bij de afdeling burgerzaken. Voorbereidingen
over de ondersteuning na maart 2021 worden onderzocht. De Openbare
Lichamen en landen binnen het Koninkrijk worden nauw betrokken bij de
verbetering van het reisdocumentenstelsel.
Electronic Identification Authentication and Trust Services (eIDAS)
Met ingang van 2019 voert RvIG het stelselbeheer over één van de voorzie­
ningen binnen eIDAS. Deze voorziening zorgt ervoor dat op basis van de uit
Europa meegegeven set aan gegevens, via een bevraging in de beheer­
voorziening BSN, een BSN van de betreffende persoon wordt gezocht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

131

Een dienstverlener kan op basis van het BSN zijn diensten aan de burger
verlenen. Daarnaast is RvIG in het kader van eIDAS verantwoordelijk voor
de toetsing op het gebruik van BSN’s door eIDAS uitvoerende instanties.
Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en –fouten (CMI)
RvIG begeleidt naast slachtoffers van identiteitsfraude ook burgers met
fouten met betrekking tot hun persoonsgegevens. RvIG fungeert als keten­
regisseur en schakelt indien nodig ketenpartners zoals Politie, Belasting­
dienst, RDW, IND en Logius in.
Landelijke aanpak adreskwaliteit (LAA)
De LAA kan gezien worden als de samenwerking van de toekomst. Rijks­
overheid en uitvoeringsorganisaties werken nauw samen met gemeenten
om op basis van risicosignalen risicoadressen te onderzoeken, waarbij ook
een huisbezoek wordt afgelegd. Deze intensieve manier van samenwerken
over alle lagen van de overheid heen is van grote meerwaarde voor de
kwaliteit van de BRP, helpt in het oplossen van maatschappelijke problemen
en is tegelijkertijd een effectieve werkwijze in het kader van adres gerela­
teerde fraude.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

132

Staat van baten en lasten
Tabel 28 Begroting van baten-lastenagentschap RvIG voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet
2019

Vastgestelde
begroting
2020

Omzet

100.900

73.971

waarvan omzet moederdepartement

41.702

48.284

0

0

waarvan omzet derden

59.198

Vrijval voorzieningen

2021

2022

2023

2024

2025

73.619

71.164

66.658

163.972

180.624

44.493

39.471

41.064

42.811

43.113

0

0

0

0

0

25.687

29.126

31.693

25.594

121.161

137.511

Baten

waarvan omzet overige departementen

5.548

27.950

31.898

27.120

21.331

0

0

Bijzondere baten

0

0

0

0

0

0

0

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal baten

106.448

101.921

105.517

98.284

87.989

163.972

180.624

Apparaatskosten

106.660

102.975

107.188

99.293

87.034

129.738

139.605

- Personele kosten

27.335

29.346

29.362

28.679

27.659

28.041

26.433

waarvan eigen personeel

15.946

16.702

22.016

22.751

23.093

23.437

23.790

waarvan inhuur externen

10.872

12.644

7.346

5.928

4.566

4.604

2.643

517

0

0

0

0

0

0

79.325

73.629

77.826

70.614

59.375

101.697

113.172

waarvan apparaat ICT

956

850

958

889

889

889

889

waarvan bijdrage aan SSO's

110

275

275

275

275

275

275

waarvan overige materiële kosten

78.259

72.504

76.593

69.450

58.211

100.533

112.008

Afschrijvingskosten

1.144

2.083

3.146

3.146

3.146

3.146

3.146

812

2.083

3.146

3.146

3.146

3.146

3.146

0

1.970

50

50

50

50

50

332

0

0

0

0

0

0

Dotaties voorzieningen

0

0

0

0

0

31.088

37.873

Overige kosten

0

0

0

0

0

0

0

Bijzondere lasten

0

0

0

0

0

0

0

Rentelasten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten

107.804

105.058

110.334

102.439

90.180

163.972

180.624

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening

‒ 1.356

‒ 3.137

‒ 4.817

‒ 4.155

‒ 2.191

0

0

0

0

0

0

0

0

0

‒ 1.356

‒ 3.137

‒ 4.817

‒ 4.155

‒ 2.191

0

0

Lasten

waarvan overige personele kosten
- Materiële kosten

- Materieel
waarvan apparaat ICT
- Immaterieel

Agentschapsdeel Vpb-lasten
Saldo van baten en lasten

Toelichting
Baten
Omzet
De omzet van RvIG is als volgt over de diverse opdrachten begroot:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

133

Tabel 29 Begrootte omzetverdeling RvIG voor het jaar 2021 (bedragen x
€ 1.000)
Moederdepartement

Overige depar­
tementen

Derden

Totaal

BRP

22,7

0

11,4

34,1

BSN

4,9

0

0

4,9

Reisdocumenten

0

0

17,7

17,7

Caribisch Gebied

1,7

0

0

1,7

eIDAS

2,2

0

0

2,2

CMI

1

0

0

1

LAA

10,1

0

0

10,1

Digitale identiteit

1,9

0

0

1,9

Totaal

44,5

0

29,1

73,6

Vrijval voorzieningen
Om te voorkomen dat er grote fluctuaties in de kostprijs van reisdocu­
menten ontstaan als gevolg van de invoering van de 10-jarige geldigheid,
heeft RvIG een egalisatiereserve opgebouwd. Deze egalisatiereserve wordt
in de dipperiode (2019-2023) aangewend, zodat tarieven in de dipperiode
niet hoeven te worden verhoogd als gevolg van de invoering van de 10jarige geldigheid. Dit maakt realisatie van kostendekkendheid over 10 jaar
mogelijk. Vanaf 2019 valt per jaar een deel van het opgebouwde bedrag op
de egalisatiereserve vrij om de kostprijs gelijk te houden. In 2021 is dat
bedrag € 31,9 mln.
Lasten
Personele kosten
De personele lasten bedragen € 29,4 mln. De verhoging van de eigen
personele kosten heeft onder andere te maken met de verambtelijking en
de nieuwe taken met betrekking tot eIDAS en LAA. De externe inhuur neemt
af ten opzichte van de begroting 2020 ten gevolge de verambtelijking en
het afbouwen van het project 4V.
Materiële kosten
Het grootste gedeelte van de lasten betreft de kosten die worden gemaakt
voor de productie en distributie van de reisdocumenten, het in stand
houden van het BRP-netwerk, het beheer van de centrale verstrekkingvoor­
ziening van de BRP (GBA-V en RNI) en de beheervoorziening BSN, CMI,
PIVA-V en Sédula. Voor de uitvoering van de taken maakt RvIG gebruik van
geautomatiseerde systemen.
Afschrijvingskosten
Op de materiële activa wordt in 2021 € 3,1 mln. afgeschreven. Dit betreft
de afschrijving op de investering van de vernieuwde RvIG-infrastructuur en
de in 2019 vervangen systemen ten behoeve van het aanvragen en uitgeven
van reisdocumenten.
Saldo van baten en lasten
De kosten voor het beheren van de BRP worden doorberekend aan de
gebruikers met een kostendekkend tarief in de vorm van een abonnements­
prijs. Deze doorberekening vindt deels via het Ministerie van BZK en deels
rechtstreeks aan derden plaats. De kosten voor het beheren van de reisdo­
cumentenketen, innovatie, investering en de kosten van de productie en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

134

distributie worden in de huidige systematiek gedekt uit het tarief dat RvIG
in rekening brengt bij de uitgevende instanties. De overige opdrachten
worden betaald door de opdrachtgever, namelijk het Ministerie van Binnen­
landse Zaken en Koninkrijksrelaties. Uitgangspunt voor de begroting van
baten en lasten van RvIG is een kostendekkende exploitatie.
Schuld aan gebruikers BRP
Het exploitatieresultaat over eerdere boekjaren met betrekking tot de BRP
wordt met de gebruikers van de BRP vereffend door de staffelprijs van de
BRP in 2021 en latere jaren zoveel mogelijk gelijk te houden aan de staffel­
prijs in 2020. Hierdoor zijn de tarieven in 2021 niet volledig kostendekkend
en ontstaat een begroot negatief saldo van baten en lasten. Dit negatieve
saldo ad 4,8 mln. wordt met de openstaande schuld aan gebruikers BRP
verrekend. Ultimo 2019 bedraagt de openstaande schuld 14,3 mln.
Kasstroomoverzicht
Tabel 30 Kasstroomoverzicht van baten-lastenagentschap RvIG over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020
1. Rekening courant RHB 1 januari +
depositorekeningen
+/+ totaal ontvangsten operationele
kasstroom
-/- totaal uitgaven operationele
kasstroom
2. Totaal operationele kasstroom
-/- totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde
desinvesteringen

2021

2022

2023

2024

2025

145.311

120.710

91.706

54.689

24.744

2.630

36.364

116.414

73.971

73.619

71.164

66.658

163.972

180.624

‒ 115.774

‒ 102.975

‒ 107.188

‒ 99.293

‒ 87.034

‒ 129.738

‒ 139.605

640

‒ 29.004

‒ 33.569

‒ 28.129

‒ 20.376

34.234

41.019

‒ 15.110

‒ 4.260

‒ 3.448

‒ 1.816

‒ 1.738

‒ 500

‒ 500

0

0

0

0

0

0

0

‒ 15.110

‒ 4.260

‒ 3.448

‒ 1.816

‒ 1.738

‒ 500

‒ 500

-/- eenmalige uitkering aan
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige storting door
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

-/- aflossingen op leningen

0

0

0

0

0

0

0

+/+ beroep op leenfaciliteit

0

4.260

0

0

0

0

0

4. Totaal financieringskasstroom

0

4.260

0

0

0

0

0

130.841

91.706

54.689

24.744

2.630

36.364

76.883

3. Totaal investeringskasstroom

5. Rekening courant RHB 31 december
+ stand depositorekeningen
(=1+2+3+4)

Toelichting
Operationele kasstroom
In 2021 vertoont de operationele kasstroom een negatief saldo. Dit wordt
met name veroorzaakt doordat vanaf 2019 het aantal aangevraagde 10jarige reisdocumenten terugloopt, waardoor de kasontvangsten
teruglopen.
Investeringskasstroom
Voor 2021 wordt de omvang van de investeringen geraamd op € 3,4 mln.
Het grootste deel hiervan betreft investeringen ten behoeve van het
programma VRS. Desinvesteringen worden niet verwacht.
Financieringskasstroom
In 2021 wordt naar verwachting geen beroep op de leenfaciliteit gedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

135

Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Tabel 31 Overzicht doelmatigheidsindicatoren RvIG
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omschrijving Generiek Deel
Fte-totaal (excl. externe inhuur)

185

215

263

269

269

269

269

‒ 1,3%

‒ 3,0%

‒ 4,4%

‒ 4,1%

‒ 2,4%

0,0%

0,0%

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

7,7

n.v.t.

7,8

n.v.t.

Abonnementsstructuur (B)

2.430

2.430

2.430

2.430

2.430

2.430

2.430

Reisdocumenten: Paspoort 5 jaar

22,60

23,19

23,58

23,98

24,39

24,80

25,22

Reisdocumenten: Paspoort 10 jaar

40,00

41,04

41,74

42,45

43,17

43,90

44,65

Identiteitskaart 5 jaar

5,71

5,86

5,96

6,06

6,16

6,26

6,37

Identiteitskaart 10 jaar

32,59

33,44

34,01

34,59

35,18

35,78

36,39

Beschikbaarheid GBA netwerk

100,0%

100,0%

100,0%

100,0%

100,0%

100,0%

100,0%

Beschikbaarheid GBA-V

100,0%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

Responsetijd GBA-V

< 3 sec

< 3 sec

< 3 sec

< 3 sec

< 3 sec

< 3 sec

< 3 sec

Beschikbaarheid basisregister

100,0%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

Beschikbaarheid verificatieregister

100,0%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

Beschikbaarheid BSN

100,0%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

99,9%

Saldo van baten en lasten (%)
Klanttevredenheid
Omschrijving Specifiek Deel
Kostprijzen per product (in €)

Beschikbaarheid

Toelichting
Fte-totaal
Het aantal fte neemt in 2021 binnen de vastgestelde formatie verder toe,
onder andere als gevolg van de in 2019 in beheer genomen nieuwe taken
met betrekking tot eIDAS en LAA
Klanttevredenheid
Tweejaarlijks vindt er een klanttevredenheidsonderzoek plaats. Aangezien
in 2019 geen klanttevredenheids-onderzoek heeft plaatsgevonden, staat dit
onderzoek alsnog gepland voor 2020. Hierdoor verschuift de tweejaars­
cyclus met een jaar.
Kostprijzen per product
RvIG streeft ernaar om de kostprijzen per product zo constant mogelijk te
houden.
De hoogte van de leges die RvIG in rekening brengt bij de uitgevende
instanties, zoals de gemeenten, de buitenlandse posten en de Caribische
gemeenten (Bonaire, Eustatius en Saba), is exclusief de gemeentelijke leges
en eventuele spoedtoeslagen.
Beschikbaarheid
De doelstelling in 2021 met betrekking tot de beschikbaarheid van de
diverse ICT-voorzieningen is het halen van de gestelde normen, als
opgenomen onder de kwaliteitsindicatoren in bovenstaande tabel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

136

5.2 Logius
Inleiding
Logius is de dienst digitale overheid en onderdeel van het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het biedt producten en diensten
die organisaties met een publieke taak kunnen gebruiken in hun digitale
dienstverlening naar burgers en bedrijven.
Met deze producten en diensten zorgt Logius voor veilige toegang en
gegevensuitwisseling binnen de digitale overheid. Dat wordt onder meer
gedaan door gebruik te maken van stelsels en standaarden.
Bekende producten van Logius zijn DigiD en MijnOverheid. Dankzij deze
producten en diensten kunnen ondernemers digitaal hun belastingaangifte
doen, kunnen burgers betrouwbaar en veilig inloggen bij de overheid.
Logius werkt volgens het Scaled Agile Framework (SAFe). Het maakt het
mogelijk om kort-cyclisch en wendbaar te kunnen werken en gebruikers,
afnemers en leveranciers actief in het productieproces te betrekken. Zo
worden de overheid, bedrijven en burgers geholpen bij het snel, eenvoudig
en veilig met elkaar digitaal communiceren. Dit alles wordt gedaaan
volgens de kenwaarden betrouwbaarheid, vakkundigheid en in eenvoud.
Dienstverlening
Logius biedt dienstverlening op de volgende gebieden:
– Toegang: Logius biedt inlogmethodes waardoor mensen en organisaties
veilig toegang krijgen tot de digitale overheid.
– Standaarden en stelsels: Via standaarden en stelsels zorgt Logius voor
eenduidigheid, herbruikbaarheid en generieke oplossingen binnen de
digitale overheid.
– Gegevensuitwisseling: Logius biedt oplossingen voor elektronisch
berichtenverkeer tussen overheden en hun ketenpartners. Dit maakt
het ontsluiten en beschikbaar stellen van gegevens mogelijk én hierdoor
wordt informatie maar één keer aangeleverd.
Logius voorzien dat naast het borgen van continuïteit en veiligheid van
dienstverlening, investeren in het fundament van belang is voor het
garanderen van een flexibele en wendbare digitale overheid. De volgende
vier elementen vormen tezamen de kapstok voor ons werk in de komende
jaren:
– Continuïteit en veiligheid dienstverlening: Centraal bij Logius staat de
continuïteit en veiligheid van de dienstverlening. Dit doet Logius door
alles wat het in beheer heeft te onderhouden en hierop kleine dooront­
wikkeling door te voeren. Dat betekent dat de dienstverlening niet alleen
op een solide infrastructuur moet draaien, maar ook blijvend aandacht
moet zijn voor beveiligingsaspecten. Incident- en crisismanagement
staat dan ook hoog in het vaandel bij Logius.
– Vernieuwen van het fundament: Logius zet belangrijke stappen om het
fundament voor de digitale overheid te vernieuwen, waardoor dit
toekomstvast wordt, beter schaalbaar is en flexibel ingezet kan worden.
Denk daarbij aan een nieuwe infrastructuur conform cloud-principes en
zogeheten microservices. Met deze microservices wordt het mogelijk
om bepaalde functionaliteiten generiek te ontwikkelen, zodat hergebruik
mogelijk is. Dit is kostenefficiënt. Logius onderneemt hiermee stappen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

137

–

–

–

om op termijn af te stappen van ‘grote’, op zichzelf staande voorzie­
ningen. Hiermee wordt de digitale overheid flexibeler, omdat het ons
beter in staat stelt in te spelen op nieuwe behoeften.
Wet en regelgeving: Logius geeft invulling aan de implementatie van
wet- en regelgeving. Denk daarbij aan de wet Digitale Overheid of de
Wet elektronisch berichtenverkeer Belastingdienst. Hiervoor moeten
bestaande producten en diensten aangepast worden of moet Logius
de dienstverlening richting andere overheidsdienstverleners ontsluiten.
Nieuwe ontwikkelingen: Naast het borgen van de continuïteit en
veiligheid, het vernieuwen van een toekomstbestendig fundament en
het bijdragen aan wet- en regelgeving, draagt Logius ook met nieuwe
ontwikkelingen en doorontwikkeling van de dienstverlening bij aan de
invulling van de NL Digibeter agenda. Om verder invulling te geven aan
de NL Digibeter agenda moet Logius investeren in de ontwikkeling van
nieuwe dienstverlening (denk aan de routeringsvoorziening of nieuwe
machtigingsoplossingen) en bestaande voorzieningen doorontwikkelen
(bijvoorbeeld DigiD Substantieel en Hoog). Hierbij zet Logius ook in op
het inrichten van afsprakenstelsels en verdere standaardisatie van de
GDI.
De sourcing- en verwervingskalender van Logius voor de komende jaren
is omvangrijk. Onder andere is er een aantal meerjarige contracten dat
afloopt. Dit zorgt voor een stevige workload op het gebied van sourcen,
verwerven en migreren, terwijl de dienstverlening daar geen hinder van
ondervindt. In 2020 is het Handel en Transport domein (een onderdeel
van Digipoort) gemigreerd naar de Douane, dit leidt ertoe dat vaste
kosten worden verdeeld over de resterende financieringsbronnen. Qua
volume is dit een aanzienlijk deel van de transacties en daardoor is het
effect hiervan zichtbaar in de tarieven. Daarnaast is in 2020 het platform
dat is ontwikkeld bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
gemigreerd naar Logius, hetgeen een stijging laat zien in de kosten en
opbrengsten in 2021 ten opzichte van 2020.

Organisatieontwikkeling
De omvangrijke sourcings- en verwervingskalender met bijbehorende
migraties evenals de herbouw van Digipoort zorgen voor een uitdaging
waaraan zonder verdere versterking van de formatie de continuïteit en
veiligheid van de dienstverlening niet gewaarborgd kan worden. Deze
versterking gaat gepaard met professionalisering zoals de introductie van
een CIO bij Logius en het versterken van de financiële functie in onze
werkwijze. Tegelijkertijd gaat die uitbreiding gefaseerd, vanwege absorp­
tiecapaciteit als organisatie en de betaalbaarheid van onze dienstverlening.
In 2021 wordt verder ingezet het leiderschapsprogramma en opleidingen
voor alle medewerkers die de nieuwe werkwijze ondersteunen, zoals SAFetrainingen en trainingen op het gebied van persoonlijke ontwikkeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

138

Staat van baten en lasten
Tabel 32 Begroting van baten-lastenagentschap Logius voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet
2019

1e
suppletoire
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omzet

207.518

234.102

235.855

239.180

229.996

228.093

219.670

waarvan omzet moederdepartement

51.858

59.713

71.925

72.562

69.515

68.539

67.961

waarvan omzet overige departementen

131.177

143.224

124.420

126.645

121.428

120.640

113.972

waarvan omzet derden

Baten

24.483

31.165

39.510

39.973

39.053

38.913

37.737

Vrijval voorzieningen

0

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

0

0

0

0

0

0

0

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal baten

207.518

234.102

235.855

239.180

229.996

228.093

219.670

Apparaatskosten

207.100

233.702

235.455

239.180

229.996

228.093

219.670

- Personele kosten

62.348

70.357

73.464

73.731

75.892

75.892

75.892

waarvan eigen personeel

28.491

32.151

37.715

42.465

51.960

51.960

51.960

waarvan inhuur externen

31.238

35.251

32.542

28.059

20.724

20.724

20.724

Lasten

waarvan overige personele kosten

2.619

2.955

3.207

3.207

3.207

3.207

3.207

144.752

163.345

161.991

165.448

154.104

152.201

143.779

5.249

5.924

5.924

5.924

5.924

5.924

5.924

403

403

403

403

403

403

403

139.100

157.019

155.665

159.122

147.778

145.875

137.453

Afschrijvingskosten

402

400

400

0

0

0

0

- Materieel

402

400

400

0

0

0

0

waarvan apparaat ICT

0

0

0

0

0

0

0

- Immaterieel

0

0

0

0

0

0

0

Dotaties voorzieningen

0

0

0

0

0

0

0

Overige kosten

0

0

0

0

0

0

0

Bijzondere lasten

23

0

0

0

0

0

0

Rentelasten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten

207.502

234.102

235.855

239.180

229.996

228.093

219.670

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening

16

0

0

0

0

0

0

Agentschapsdeel Vpb-lasten

40

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten

‒ 24

0

0

0

0

0

0

- Materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO's
waarvan overige materiële kosten

Toelichting
Baten
Omzet moederdepartement
De begrote omzet voor 2021 is nagenoeg gelijk aan de begrote omzet voor
2020. De omzet moederdepartement neemt met circa € 12 mln. toe. Deze
omzetstijging wordt gerealiseerd door de bijdrage in de herbouw Digipoort
van € 4,4 mln., de ontwikkeling van het Logius Cloud Platform van € 4 mln.,
en het beheer van aan MijnOverheid gerelateerde smartphone applicaties
van € 0,8 mln. Tot slot sluit de service officiële bekendmakingen in 2021 aan
op MijnOverheid, waarmee € 0,9 mln. gemoeid is en wordt de laatste € 2
mln. omzetstijging gerealiseerd door een bijdrage van het moederdepar­
tement voor dienstverlenging die via het Gemeentefonds verrekend wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

139

Omzet overige departementen
De omzet voor overige departementen daalt met circa € 19 mln. vanwege
het vertrek van het Handel & Transport domein naar de Douane (€ 25 mln.)
en stijgt door de insourcing van het platform van het Ministerie van IenW
(€ 3 mln.) en aandeel van overige departementen in de reguliere dienstver­
lening (€ 3 mln.).
Omzet derden
De omzet van derden stijgt met circa € 8 mln. ten opzichte van 2020 en dit
is voor het belangrijkste deel (€ 5 mln.) te verklaren doordat de UWV gebruik
is gaan maken van DigiD Machtigen.
Onderstaande tabel geeft de omzetverdeling weer van het beheer,
exploitatie en doorontwikkeling van de dienstverlening.
Tabel 33 Begrootte omzetverdeling Logius voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Dienstverlening

Moederdepartement

Overige departementen

Derden

Totaal

Beheer & exploitatie

24.975

124.422

39.510

188.904

- Stelselvoorziening

551

12.777

2.409

15.737

- Samenwerkende Catalogi

18

402

76

496

- PKIOverheid

67

1.558

294

1.919

- Digitoegankelijkheid

17

406

77

500

- Haagse Ring

586

6.324

0

6.910

- Netwerkvoorziening

169

1.826

0

1.995

- DigiD

1.951

22.499

14.706

39.156

- MijnOverheid

1.731

23.323

10.531

35.585

0

11.856

5.191

17.047

- Digipoort SBR

838

25.218

3.457

29.512

- Digipoort H&T

0

0

0

0

- Digipoort FS

0

1.899

306

2.204

0

400

0

400

238

4.419

0

4.656

- DigiD Machtigingen

- Digipoort OTP
- Digipoort e-Factureren
- Digipoort Sociaal
- DigiInkoop
- Centrale Catalogi

0

0

1.663

1.663

285

5.292

0

5.577
856

0

856

0

- Diginetwerk

111

418

324

853

- eHerkenning

3.961

0

0

3.961

- Bureau Forum &
Standaardisatie

1.442

700

0

2.142

- eID (BSNk,
Routeringsvoorziening)

12.791

12.791

0

0

- Standaardplatform

219

4.249

476

4.944

Doorontwikkelingen

46.951

0

0

46.951

- Investeringspost (ICM)

35.000

0

0

35.000

- Beleidsopdrachten

11.951

0

0

11.951

Totaal

71.926

124.422

39.510

235.855

Lasten
De overdracht H&T naar de Douane leidt tot verlies van transactiebasis om
generieke kosten over te verdelen. Dit leidt tot een stijging van 4,1 mln. op
generieke kosten bij de andere producten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

140

Personele kosten
Ten opzichte van de begroting 2020 stijgen de personele kosten met € 3,1
mln. Belangrijke redenen voor de stijging zijn: de insourcing van het
platform van het Ministerie van IenW dit leidt tot een stijging van € 2,4 mln.,
de gefaseerde versterking van de formatie met € 1,9 mln., de inzet op de
smartphone applicaties en de service officiële bekendmakingen € 0,6 mln.,
indexatie voor externe inhuur € 0,6 mln. en het team dat het Logius Cloud
Platform beheert € 4,0 mln. Verder was in 2020 een taakstelling voor
MijnOverheid opgenomen van €1,9 mln. die niet realiseerbaar blijkt en
daarom in 2021 weer in de kosten is opgenomen. Hiernaast zorgt de
migratie van het Handel en Transport domein (een onderdeel van Digipoort)
naar de Douane voor een daling met € 3,8 mln. Ook de verambtelijking die
voortvloeit uit het huidige en nieuwe formatieplan zorgt voor een daling van
€ 4,5 mln.
Materiële kosten
De materiële kosten bestaan voor het grootste deel uit contractkosten voor
de dienstverlening van Logius, zoals deze zijn opgenomen bij de omzet.
Deze kosten vallen onder overig materieel en bestaan uit kosten voor
leveranciers die zorgen voor o.a. applicatiebeheer, infrastructuurbeheer en
hosting van de producten. Daarnaast vallen hieronder de contractkosten
voor bedrijfsvoering. Een klein deel van de materiële kosten, de kantoorau­
tomatisering en huisvesting, valt onder apparaat ICT en bijdrage SSO’s.
De afschrijvingen betreffen afschrijvingskosten voor de investeringen uit
2016 van de migratie van de Digipoort.
Ten opzichte van de begroting 2020 dalen de materiële kosten met € 1,4 mln.
Er is sprake van een daling van € 21,1 mln. als gevolg van de migratie van
het Handel & Transport domein naar de Douane. Daar staan tegenover
een aantal kostenstijgingen. De herbouw van Digipoort leidt tot € 4,4 mln.
aan stijging van de kosten. Door de nieuwe aanbesteding van de infra­
structuur zullen de voorzieningen gemigreerd worden naar de nieuwe infra­
structuur leverancier. Dit kan niet in één keer en systemen zullen tijdelijk
moeten dubbeldraaien (4 maanden). Dit leidt tot een stijging van € 2,9 mln.
van de kosten. De insourcing van het IenW platform leidt tot een toename
van de kosten met € 1,6 mln. Nieuwe dienstverlening zoals smartphone
applicaties en de service officiële bekendmakingen leidt tot een stijging van
€1,1 mln. Verder was in 2020 een taakstelling voor MijnOverheid
opgenomen die niet realiseerbaar blijkt. Deze kosten zijn weer in 2021
opgenomen en leiden tot een stijging van € 4,4 mln. Verder zorgt indexatie
voor een stijging van de materiële kosten met € 2,5 mln. Tot slot zorgen
overige contract aanpassingen voor een stijging van € 2,8 mln.
Saldo van baten en lasten
Logius heeft een sluitend saldo van baten en lasten begroot voor 2021. Op
dit begrote saldo is het volgende risico van toepassing, mogelijk kan het
platform van het Ministerie van IenW niet kostendekkend geëxplodeerd
worden in 2021 in dat geval is afgesproken dat Logius en het Ministerie van
IenW beide 50% bijdragen in dit tekort. Het tekort bedraagt naar verwachting
maximaal € 0,7 mln. in 2021 en € 0,3 mln. in 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

141

Kasstroomoverzicht
Tabel 34 Kasstroomoverzicht van baten-lastenagentschap Logius over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand slotwet
2019

1e
suppletoire
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

67.670

72.404

72.404

72.404

72.404

72.404

72.404

234.362

234.102

235.855

239.180

229.996

228.093

219.670

-/- totaal uitgaven operationele
kasstroom

‒ 229.218

‒ 233.832

‒ 235.855

‒ 239.180

‒ 229.996

‒ 228.093

‒ 219.670

2. Totaal operationele kasstroom

1. Rekening courant RHB 1 januari +
depositorekeningen
+/+ totaal ontvangsten operationele
kasstroom

5.144

270

0

0

0

0

0

-/- totaal investeringen

0

0

‒ 6.100

‒ 9.700

‒ 9.900

‒ 5.200

‒ 2.100

+/+ totaal boekwaarde
desinvesteringen

0

0

0

0

0

0

0

3. Totaal investeringskasstroom

0

0

‒ 6.100

‒ 9.700

‒ 9.900

‒ 5.200

‒ 2.100

-/- eenmalige uitkering aan
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige storting door
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

-/- aflossingen op leningen

‒ 410

‒ 270

0

0

0

0

0

+/+ beroep op leenfaciliteit

0

0

6.100

9.700

9.900

5.200

2.100

4. Totaal financieringskasstroom

‒ 410

‒ 270

6.100

9.700

9.900

5.200

2.100

5. Rekening courant RHB 31 december
+ stand depositorekeningen
(=1+2+3+4)

72.404

72.404

72.404

72.404

72.404

72.404

72.404

Toelichting
Investeringskasstroom
Vanaf 2021 tot en met 2025 wordt geïnvesteerd in de herbouw van Digipoort.
Eind 2025 wordt bij de in gebruik name van het herbouwde Digipoort de
investering geactiveerd en gaan de afschrijvingskosten landen in de beheer
& exploitatiekosten van Digipoort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

142

Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Tabel 35 Overzicht doelmatigheidsindicatoren Logius
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omschrijving Generiek Deel
Verloop kostprijs (basisjaar 2017 = 100)
Verloop kostprijs MijnOverheid

139

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

€ 0,47

€ 0,40

€ 0,40

€ 0,40

€ 0,40

€ 0,40

€ 0,40

Verloop kostprijs DigiD

€ 0,12

€ 0,14

€ 0,14

€ 0,14

€ 0,14

€ 0,14

€ 0,14

Verloop kostprijs DigiD Machtigen

€ 0,71

€ 0,73

€ 0,66

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

n.t.b.

94

n.v.t.

94

94

94

94

94

n.v.t.

83,14

80,24

75,15

74,64

74,64

74,64

Verloop tarieven (basisjaar 2011 = 100)
Verloop uurtarief
Doorlichting BLA's

n.v.t.

n.v.t.

gepland

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Totale omzet Logius

€ 208 mln.

€ 221 mln.

€ 234 mln.

€ 237 mln.

€ 228 mln.

€ 226 mln.

€ 218 mln.

Fte overhead

23%

n.v.t.

23%

23%

23%

23%

23%

Fte-totaal (excl. externe inhuur)

329

347

447

547

547

547

547

‒ 0,02%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

niet
uitgevoerd

gepland

n.v.t.

7

n.v.t.

7

n.v.t.

Saldo van baten en lasten (%)
Klanttevredenheid (KTO)
Medewerkerstevredenheidsonderzoek
(MTO)

7,0

gepland

n.v.t.

7

n.v.t.

7

n.v.t.

uitgevoerd

gepland

gepland

gepland

gepland

gepland

gepland

341 mln.

317 mln.

352 mln.

352 mln.

352 mln.

352 mln.

352 mln.

81 mln.

83 mln.

88 mln.

88 mln.

88 mln.

88 mln.

88 mln.

193 mln.

197 mln.

193 mln.

197 mln.

67 mln.

67 mln.

67 mln.

DigiD

99,89%

99,50%

99,50%

99,50%

99,50%

99,50%

99,50%

DigiD Machtigen

100,00%

99,50%

99,50%

99,50%

99,50%

99,50%

99,50%

MijnOverheid

99,75%

99,00%

99,00%

99,00%

99,00%

99,00%

99,00%

PKIoverheid

100,00%

99,00%

99,00%

99,00%

99,00%

99,00%

99,00%

Diginetwerk

100,00%

99,90%

99,90%

99,90%

99,90%

99,90%

99,90%

Stelseldiensten (Digimelding, Digilevering,
OIN-register, Stelselcatalogus)

100,00%

98,00%

98,00%

98,00%

98,00%

98,00%

98,00%

Benchmark
Omschrijving Specifiek Deel
DigiD
* Aantal DigiD authenticaties
MijnOverheid
* Aantal berichten
Digipoort (OTP)
* Aantal berichten via Digipoort
Beschikbaarheid Dienstverlening

Digipoort; Procesinfrastructuur (SBR)
- Operational Excellence

99,72%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

- Baseline

99,06%

95,00%

95,00%

95,00%

95,00%

95,00%

95,00%

- B2

98,96%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

Digipoort Single Window

100,00%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

Digipoort Logistieke stromen

100,00%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

99,70%

BSN Koppelregister

99,85%

99,20%

99,20%

99,20%

99,20%

99,20%

99,20%

- DigiD en DigiD Machtigen

88,00%

97,00%

97,00%

97,00%

97,00%

97,00%

97,00%

- MijnOverheid

99,00%

97,00%

97,00%

97,00%

97,00%

97,00%

97,00%

- DigiD en DigiD Machtigen

60,00%

80,00%

80,00%

80,00%

80,00%

80,00%

80,00%

- MijnOverheid

84,00%

80,00%

80,00%

80,00%

80,00%

80,00%

80,00%

Beschikbaarheid eestelijns
burgerondersteuning
Aanname % Calls ‒ 1e lijns
klantcontactcenter

ServiceLevel Calls 80/20 ‒ 1e lijns
klantcontactcenter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

143

Toelichting
DigiD machtigingen
Voor het gebruik door afnemers is geen opgave gedaan voor de periode na
2021 omdat er voor deze periode te veel onzekerheden zijn. Het tarief voor
het gebruik van een machtiging is sterk afhankelijk van besluitvorming en
activiteiten rondom het Programma Machtigen, doorontwikkeling,
aansluiten en gebruik. Daarom is het nu niet mogelijk om een meerjaren­
raming af te geven.
Voor de periode na 2021 is op dit moment de verwachting dat het gebruik
van DigiD machtigen relatief sterker omhoog gaat dan de exploitatiekosten,
en dan dit een dalend effect heeft op de tariefontwikkeling. De toename in
gebruik in 2021 wordt verklaard door het aansluiten van UWV op DigiD
Machtigen in 2020.
Uurtarief
Het uurtarief daalt van 2021 tot en met 2023 dit komt door geplande veramb­
telijking van het tot nu toe extern ingehuurde personeel.
Fte totaal
In 2021 stijgt het aantal fte met honderd, waarvan vijfenveertig fte veramb­
telijking betreft en vijfenvijftig fte versterking van de formatie. In 2022 stijgt
het aantal fte wederom met honderd, waarvan vijfenveertig fte verambte­
lijking betreft en vijfenvijftig fte versterking van de formatie. Dit betreft fte
standen ultimo van de jaren, financieel zijn deze stijgingen gemiddeld
meegenomen.
Berichten MijnOverheid
Logius stelt als doel om 88 mln. berichten te realiseren. Hiervoor is een
actieplan opgesteld, waarbij de focus ligt op de Zorgsector en de J&V keten.
Deze extra toename is alleen haalbaar indien dit gezamenlijk (als overheid)
wordt opgepakt met een duidelijk perspectief van berichtprijsontwikkeling
(position paper in kader van herijking FBS).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

144

5.3 P-Direkt
Inleiding
P-Direkt levert voor circa 138.000 medewerkers en managers, werkzaam
binnen de Rijksoverheid, moderne, efficiënte, betrouwbare en direct
toegankelijke administratieve dienstverlening voor personeelszaken. De
personeelsadministratie, salarisbetaling en informatievoorziening zijn
belangrijke eindproducten. Onze dienstverlening wordt gewaardeerd met
minimaal een 7.
De kernwaarden van P-Direkt zijn betrouwbaar, efficiënt, klantgericht en
innovatief (BEKI). Met elkaar en in deze volgorde geven deze kernwaarden
richting aan de ontwikkeling van de dienstverlening van P-Direkt. In het
nieuwe masterplan 2020-2025 geeft P-Direkt inzicht hoe de dienstverlening
zich in de komende vijf jaar ontwikkelt en hoe P-Direkt in kan spelen op
nieuwe ontwikkelingen. Dit alles gebeurt naar aanleiding van de behoefte,
in overleg met en in opdracht van de opdrachtgevers en de afnemers en
wordt vastgelegd in het periodiek Bestuurlijk Overleg. De hoofdpunten voor
2021 zijn hierna samengevat.
Doorontwikkelen van de huidige dienstverlening
De technologische ontwikkeling gaat snel. Dit opent mogelijkheden om onze
bestaande diensten te verbeteren. P-Direkt blijft zich ook in 2021 richten op
een moeiteloze zelfservice via een breed palet aan kanalen en een passende
informatievoorziening. Daarbij is er specifieke aandacht voor de digitoegankelijkheid van de groeiende stroom gebruikers met een fysieke
beperking. Daarnaast wordt in 2021 een start gemaakt met het vernieuwen
van de dashboards en rapporten. Hier is de inzet om meer flexibilteit,
snelheid en gebruiksgemak te leveren. Voor informatiespecialisten is het
streven om meer zelfservicemogelijkheden te bieden. Met betrekking tot
de P-Dossiers werkt P-Direkt aan het verbeteren van de processen rondom
dossiervorming, -beheer en –vernietiging.
Verbreden van de dienstverlening
P-Direkt draagt vanuit de bedrijfsvoering bij aan grenzeloos samenwerken
en de uitvoering van het strategisch personeelsbeleid Rijk. Dat gaat verder
dan alleen dienstverlening op het snijvlak van ICT-en HR- administratie.
Daarbij staat voorop dat verbreding moet passen bij de kernwaarden.
– De digitalisering neemt toe en daarmee ook de kansen en mogelijk­
heden. Binnen het Rijk klinkt de roep om om e-HRM. In de komende jaren
ziet P-Direkt kansen om HR-processen meer en beter te ondersteunen.
– Met de toenemende digitalisering neemt de roep om het veilig en
vertrouwd ontsluiten van (persoons)gegevens toe. Het streven daarbij
is om (persoons)gegevens eenmalig vast te leggen en deze als ‘single
source of truth’ te ontsluiten. Hierdoor ontstaat er één bron voor het
ontsluiten en koppelen van deze data binnen het Rijk. De wens van PDirekt om actief te zijn op het gebied van Rijksindentiteiten sluit hierbij
aan. P-Direkt heeft de ambitie om op het identiteitendomein een
Identiteits Basis Administratie (IBA) op te zetten die de basis gaat vormen
voor alle personeelszaken en een (veilige) schakel voor ketenpartners,
voor het on- en offboarden van medewerkers en voor het verstrekken
van devices.
– Een andere logische stap in de verbreding van de dienstverlening van PDirekt is de ontwikkeling van een Rijksbrede roosterapplicatie.
Decentraal kunnen organisaties deze roosterapplicatie inzetten om hun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

145

–

eigen roosters te maken. Aan roosters hangen verschillende beloningsen salariscomponenten. P-Direkt zorgt er met de applicatie voor dat
direct de juiste componenten worden meegenomen bij de salarisbe­
taling.
Met UBR-P samen blijft P-Direkt werken aan gezamenlijke dienstver­
lening rondom werving en selectie.

Verdiepen van de dienstverlening
P-Direkt wil de bestaande dienstverlening op een drietal gebieden
verdiepen.
– Binnen de bestaande dienstverlening gebruikt P-Direkt data om stake­
holders goed te kunnen bedienen. Door de inzet van data is er echer nog
veel meer meerwaarde te leveren. De inzet van data bij beleid,
uitvoering, bedrijfsvoering en toezicht kan leiden tot efficiëntere en
betere processen. De Rijksoverheid wil data innovatief inzetten en steeds
meer toewerken naar een data-gedreven overheid.
– Als uitvoeringsorganisatie beschikt P-Direkt over veel kennis op het
gebied van rechtspositie, verlof en verzuim, privacy, belastingen en
uitvoering. P-Direkt wil voldoen aan de behoefte bij de afnemers (o.a. in
het kader van de jaarlijkse CAO-onderhandelingen) om deze kennis
proactief in te zetten door mee te denken en te adviseren over wet- en
procesharmonisatie en een betere rechtspositie in het kader van de ‘één
werkgever Rijk’ gedachte. Ook in het primaire proces wil P-Direkt een
stapje verder gaan dan alleen administratie maar ook advisering aan
medewerkers over hun financiële (rechts)positie.
– De vraag naar grenzeloos samen en flexibel werken groeit. P-Direkt gaat
aan de slag om de belemmeringen van de bestaande hiërarchische
structuur weg te werken om dat te kunnen realiseren.
Interne ontwikkelingen
Om de dienstverlening goed te kunnen leveren en om medewerkers een
prettige werkomgeving te bieden, werkt P-Direkt aan de eigen organisatie,
werkwijzen en ICT.
Door te werken aan de wendbaarheid, continu verbeteren, samenwerking
en vakmanschap van medewerkers en managers kan P-Direkt in een steeds
sneller veranderende wereld haar kernwaarden waarmaken. Ook in 2021
werkt P-Direkt samen met collega Shared Service-Organisaties (SSO’s) aan
een stabiel, transparant en voorspelbaar financieringsklimaat. Afnemers
mogen vertrouwen op een redelijke prijs, waarbij geborgd is dat hiermee PDirekt voldoende inkomsten heeft om de dienstverlening in de afgesproken
hoeveelheid en met de afgesproken kwaliteit te leveren Een onmisbare
randvoorwaarde voor de dienstverlening van P-Direkt is goed werkende ICT
die technologieën als cloudcomputing goed en met oog op de kernwaarden
kan omarmen. Het landschap van P-Direkt is complex en vraagt om sterke
regie. Regie niet alleen binnen P-Direkt, maar vooral op onze partners en
leveranciers. Dit is een zoektocht die P-Direkt de komende jaren samen met
de huidige ICT-leverancier aangaat. Er wordt gezocht naar een modus,
waarbij samen met de leverancier de basis versterkt kan worden, terwijl
klantwensen elders geplaatst worden. Door te werken aan een krachtig
fundament kan P-Direkt haar klantbeloftes waarmaken.
Externe ontwikkelingen
Door de situatie rondom corona wordt P-Direkt gevraagd over het realiseren
van een 1,5 meter economie. Daarbij hoort dat ook zoveel mogelijk
medewerkers thuis moeten kunnen werken. Voor veel administratieve
functies is dat mogelijk, maar voor de medewerkers van het contactcenter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

146

is de techniek hiervoor nooit ingeregeld. P-Direkt gaat een oplossing
bedenken, zodat tijd en plaats onafhankelijk werken mogelijk gemaakt kan
worden. Daarbij gaat het dan niet alleen over techniek maar ook over
aspecten als proces, cultuur, privacy, security en meetbaarheid van
prestaties. In welke vorm en mate dat ook daadwerkelijk gerealiseerd kan
worden zal in de loop van 2020 meer duidelijkheid komen.
De situatie rondom corona kan in 2021 invloed hebben op de kwaliteit of
de kostprijs van de afgesproken dienstverleningen. Ook hierover zal in de
loop van 2020 meer duidelijkheid komen. P-Direkt streeft er naar om het
effect op het tarief te minimaliseren en zal daar alsdan passende
oplossingen voor aandragen in overleg met eigenaar, opdrachtgevers en
afnemers.
Staat van baten en lasten
Tabel 36 Begroting van baten-lastenagentschap P-Direkt voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet
2019

Vastgestelde
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omzet

100.903

100.386

107.558

107.542

106.542

105.906

105.906

waarvan omzet moederdepartement

91.252

90.788

97.851

97.593

97.593

97.152

97.152

waarvan omzet overige departementen

9.420

9.598

9.668

9.910

8.910

8.715

8.715

waarvan omzet derden

231

0

39

39

39

39

39

Vrijval voorzieningen

196

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

0

0

0

0

0

0

0

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal baten

101.099

100.386

107.558

107.542

106.542

105.906

105.906

97.406

Baten

Lasten
Apparaatskosten

89.583

91.897

101.467

101.266

99.218

97.929

- Personele kosten

50.552

52.877

62.089

61.748

59.747

58.458

57.935

waarvan eigen personeel

41.343

44.121

51.096

51.096

51.096

51.096

51.096

waarvan inhuur externen

8.377

7.463

9.737

9.396

7.395

6.106

5.583

832

1.293

1.256

1.256

1.256

1.256

1.256

39.031

39.020

39.378

39.518

39.471

39.471

39.471

waarvan overige personele kosten
- Materiële kosten
waarvan apparaat ICT

10.879

9.831

9.783

9.923

9.876

9.876

9.876

waarvan bijdrage aan SSO's

25.537

27.002

26.694

26.694

26.694

26.694

26.694

waarvan overige materiële kosten

2.615

2.187

2.901

2.901

2.901

2.901

2.901

Afschrijvingskosten

10.154

8.489

6.091

6.276

7.324

7.977

8.500

- Materieel

162

150

200

200

200

200

200

waarvan apparaat ICT

89

150

150

150

150

150

150

9.992

8.339

5.891

6.076

7.124

7.777

8.300

- Immaterieel
Dotaties voorzieningen

174

0

0

0

0

0

0

Overige kosten

0

0

0

0

0

0

0

Bijzondere lasten

0

0

0

0

0

0

0

Rentelasten

333

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten

100.244

100.386

107.558

107.542

106.542

105.906

105.906

855

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening
Agentschapsdeel Vpb-lasten

0

Saldo van baten en lasten

855

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

147

Toelichting
Baten
Tabel 37 Begrootte omzetverdeling P-Direkt 2021 (bedragen x 1.000)
Moeder-departement

Overige departementen

Derden

Totaal

Generieke dienst

90.365

1.216

39

91.620

Specifiek/maatwerk

7.486

8.452

0

15.938

0

n.v.t.

n.v.t.

0

97.851

9.668

39

107.558

Overige ontvangsten/bijdragen
Totaal

Omzet Moederdepartement
De structurele budgettaire reeksen van de ministeries voor de P-Direkt
basisdienstverlening zijn overgeheveld naar de begroting van BZK. De
ministeries ontvangen geen factuur meer voor de basisdienstverlening. Met
het overhevelen van deze budgetten voor P-Direkt naar de begroting van
BZK, is de opdrachtgeversrol van de ministeries centraal neergelegd bij
de centraal opdrachtgever BZK.
De omzet stijgt in 2021 ten opzichte van 2020 door een stijging van de
aantallen medewerkers bij de departementen met ongeveer 6.000
individuele arbeidsrelaties (IAR), uitbreiding van het functioneel en
technisch applicatiebeheer voor UBR-Personeel applicaties als de Rijksover­
heidswebsites in het kader van mobility en HR en de facilitaire dienstver­
lening aan UBR-Binnenwerk in het kader van de Rijksbrede
archiefwerkzaamheden middels arbeidsparticipanten.
Omzet overige departementen
Dit betreft voornamelijk de doorbelasting van maatwerk dienstverlening
bijvoorbeeld rondom het controleprogramma «IC over de keten» en
meerwerk zoals dataleveringen en interfaces. Daarnaast betreft het de
doorbelasting van rijksbrede ICT-voorzieningen zoals de Rijkspas, Rijks
Identity Management (RIdM) en Beheervoorziening Rijks Identificerend
Nummer (BvRIN).
Omzet derden
P-Direkt levert dienstverlening aan één ZBO met eigen rechtspersoon­
lijkheid.
Lasten
Personele kosten
De stijging van de kosten van eigen personeel is het gevolg van benodigde
extra capaciteit op het contactcenter in verband met uitbreiding van de
dienstverlening in kwantitatieve zin, door de stijging van het aantal depar­
tementale werknemers, en in kwalitatieve zin (meer controles op juistheid
en volledigheid), om te voldoen aan wet- en regelgeving o.a. bij het digitaal
archiveren van documenten (gescheiden vastlegging van belangrijke
documenten).
De stijging van de kosten van extern personeel is het gevolg van de
uitvoering van het Rijksbrede programma roosterplanning (DOOR). Betreft
specialistische expertise die oftewel uniek is en niet te internaliseren dan
wel niet structureel noodzakelijk en daarom niet efficiënt om in dienst te
nemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

148

Materiële kosten – Bijdrage aan SSO’s
Dit betreft voornamelijk de kosten van kantoorautomatisering, ICT-applica­
tiebeheer en de huisvestingskosten. Ook betreft het inbesteding bij collega
SSO’s van werkzaamheden ten behoeve van de Rijksbrede ICT-voorzie­
ningen Rijkspas, RIdM en BvRIN en het IDM-beheer voor het Ministerie van
BZK.
Materiële kosten – Apparaat ICT
Dit betreft voornamelijk de kosten van systeemlicenties en uitbestede
systeemontwikkeling- en beheer. Ook betreft het de uitbesteding van
werkzaamheden ten behoeve van de e stijging wordt veroorzaakt door het
in beheer nemen van de Rijksbrede ICT-voorzieningen Rijkspas, RIdM en
BvRIN en het IDM-beheer voor het Ministerie van BZK.
Materiële kosten – Overige materiële kosten
Dit betreft bureaukosten en overige personeelskosten zoals de dienstreisen forensenvergoedingen. De stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door
de stijging van het aantal P-Direkt medewerkers.
Afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten bestaan uit afschrijvingen van de investeringen in
de immateriële en materiële vaste activa. Het betreft onder andere de PDirekt-systemen Payroll, het Portaal, het HR-registratiesysteem, het elektro­
nisch personeelsarchief en het contactcenter/Optimaal Verbinden. P-Direkt
is bezig de systemen te moderniseren.
Kasstroomoverzicht
Tabel 38 Kasstroomoverzicht van baten-lastenagentschap P-Direkt over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020
1. Rekening courant RHB 1 januari +
depositorekeningen

2021

2022

2023

2024

2025

20.399

8.400

12.509

11.698

9.854

8.798

7.795

+/+ totaal ontvangsten operationele
kasstroom

101.917

100.386

107.558

107.542

106.542

105.906

105.906

-/- totaal uitgaven operationele
kasstroom

‒ 97.424

‒ 91.897

‒ 104.467

‒ 103.266

‒ 101.218

‒ 98.929

‒ 98.406

2. Totaal operationele kasstroom

4.493

8.489

3.091

4.276

5.324

6.977

7.500

-/- totaal investeringen

‒ 3.871

‒ 8.095

‒ 9.700

‒ 8.200

‒ 8.200

‒ 8.200

‒ 8.200

+/+ totaal boekwaarde
desinvesteringen

1.210

0

0

0

0

0

0

3. Totaal investeringskasstroom

‒ 2.661

‒ 8.095

‒ 9.700

‒ 8.200

‒ 8.200

‒ 8.200

‒ 8.200

-/- eenmalige uitkering aan
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige storting door
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

-/- aflossingen op leningen

‒ 8.622

‒ 7.572

‒ 3.702

‒ 5.920

‒ 6.180

‒ 7.780

‒ 8.600

+/+ beroep op leenfaciliteit

3.900

8.000

9.500

8.000

8.000

8.000

8.000

4. Totaal financieringskasstroom

‒ 4.722

428

5.798

2.080

1.820

220

‒ 600

5. Rekening courant RHB 31 december
+ stand depositorekeningen
(=1+2+3+4)

17.509

9.222

11.698

9.854

8.798

7.795

6.495

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

149

Toelichting
Operationele kasstroom
In 2021 verwacht P-Direkt een lagere operationele kasstroom door een
afloop van de vorderingen en de schuldpost vooruit gefactureerde
termijnen ten behoeve van de bouw optimaal verbinden en het programma
roosterplanning Rijk (DOOR).
Investeringskasstroom
In 2021 gaat P-Direkt door met de realisatie van de investeringskalender;
de vervanging van software die aan het eind van de levensduur is (o.a.
HANA transitie en tooling voor Informatievoorziening en advanced
analytics) ten bedrage van ongeveer € 4 mln., de verbetering van de
efficiency (o.a. integratiesoftware voor verbeteren van de koppelvlakken)
ten bedrage van ongeveer € 3 mln. en nieuwe dienstverlening (o.a. E-HRM,
mobility) ten bedrage van ongeveer € 2 mln.
Financieringsstroom
Voor 2021 en volgende jaren wordt een beroep gedaan op de leenfaciliteit
voor de financiering van de systeeminvesteringen. De leningen worden bij
aanvang van de dienstverlening of bij oplevering van het gerealiseerde
actief in vijf jaar afgelost en afgeschreven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

150

Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Tabel 39 Overzicht doelmatigheidsindicatoren P-Direkt
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

683,80

Omschrijving Generiek Deel
Kostprijzen per product (groep)

676,10

687,60

683,80

683,80

683,80

683,80

117,6

119,6

95,9

95,9

95,9

95,9

95,9

Aantal individuele arbeidsrelaties (IAR)

131.862

132.196

138.187

138.187

138.187

138.187

138.187

Totale omzet basisdienstverlening (x 1.000)

85.822

87.344

91.620

91.410

91.410

91.410

91.410

Totale omzet overige + projecten (x 1.000)

15.081

13.042

15.938

16.132

15.132

14.496

14.496

Verloop tarieven/uur (basisjaar 2011 = 100)

Fte-totaal (excl. externe inhuur)

595,6

636,0

689,0

689,0

689,0

689,0

689,0

Saldo van baten en lasten (%)

0,85%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

0,00%

ng

7

7

7

7

7

7

7,3

>7

>7

>7

>7

>7

>7

P-Direkt beantwoordt vragen en klachten
binnen 5 werkdagen.

92,4%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

P-Direkt verwerkt wijzigingen binnen
5 werkdagen.

83,8%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

P-Direkt archiveert documenten binnen
10 werkdagen.

50,9%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

De gemiddelde wachttijd per dag aan de
telefoon is maximaal 45 seconden.

54 sec

45 sec

45 sec

45 sec

45 sec

45 sec

45 sec

99,5%

98%

98%

98%

98%

98%

98%

97,4%

98%

98%

98%

98%

98%

98%

P-Direkt zorgt voor volledige en tijdige
dataleveringen via interfaces.

100,0%

98%

98%

98%

98%

98%

98%

P-Direkt verwerkt wijzigingen op een juiste
manier.

99,2%

98%

98%

98%

98%

98%

98%

Medewerkerstevredenheid
Omschrijving Specifiek Deel
Gebruikerstevredenheid
De mate waarin medewerkers en managers
tevreden zijn over de dienstverlening van PDirekt
Tijdige afhandeling vragen, klachten,
wijzigingen en documenten

Beschikbaarheid systeem
Het P-Direktportaal is zeven dagen per week
en 24 uur per dag beschikbaar. Op
werkdagen geldt een beschikbaarheidsnorm
tussen 8.00 uur tot 17.00 uur.
Bereikbaarheid
Het contactcenter is bereikbaar van 8.00 uur
tot 22.00 uur
Betrouwbaarheid

Toelichting
Algemeen
P-Direkt streeft naar operational excellence waarbij maximaal wordt
afgestemd op de behoefte van de gebruiker. P-Direkt zet methodes in als
Lean en Agile/Scrum om te zorgen voor een organisatie die in staat is
(continue) kort cyclisch verbeteringen (continue) doorvoeren voor onze
klant en processen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

151

P-Direkt werkt met een Producten- en dienstengids (PDG) inclusief service­
levels. In de PDG zijn de verschillende diensten en activiteiten, leverings­
voorwaarden en de kwaliteitsborging vastgelegd die de ministeries van PDirekt kunnen verwachten.
Kostprijs per productgroep
P-Direkt realiseert in opdracht van de eigenaar jaarlijks goedkopere basis­
dienstverlening. P-Direkt heeft ook voor 2021 weer afgesproken om
minimaal 1% op de totale kosten van de uitvoering te besparen. In het
bestuurlijk overleg van mei 2020 is besloten deze efficiencytaakstelling in
2021 niet personeel in te vullen maar daarvoor (een deel van) de structurele
besparing op ICT-storage aan te wenden. Dit is 1 van de maatregelen in 2021
om het contactcenter te versterken en de servicelevels te kunnen blijven
halen.
We zien dat de verloop tarief indicator onder de 100% blijft hetgeen laat zien
dat P-Direkt ondanks jaarlijks stijgende kostprijzen lagere tarieven dan de
starttarieven hanteert: een duidelijk bewijs van de doelmatige bedrijfs­
voering die P-Direkt jaarlijks weet te realiseren.
Vanaf 2022 is in het bestuurlijk overleg afgesproken dat de 1% efficiency niet
wordt teruggeven aan de opdrachtgever middels een korting op het tarief
maar wordt ingezet voor het verbeteren en vernieuwen van de dienstver­
lening.
Fte totaal
De formatie van P-Direkt groeit in verband met het gestegen aantal
individuele arbeidsrelaties (IAR's). Daarnaast is er sprake van een toename
in aantal fte bij P-direkt door invoering van nieuwe wet- en regelgeving,
zoals de Uitvoeringswet Algemene verordening gegevensbe­
scherming (AVG). Dit maakt het werk complexer en uitgebreider, onder
andere doordat er meer interne controle moet worden uitgevoerd, en
daarvoor is meer capaciteit nodig dan vorigaande jaren.
Specifiek deel ICT diensten
P-Direkt verantwoordt zich naar de centraal opdrachtgever, respectievelijk
de achterliggende departementen, door een aantal servicelevels op de
dienstverlening en beschikbaarheid/ bereikbaarheid.
Onze servicelevels gelden voor het hele jaar en zijn voor alle klanten
hetzelfde. De servicelevels zijn geen doel op zich, maar minimale normen.
P-Direkt informeert de stakeholders periodiek over de servicelevels. De
behaalde servicelevels worden drie keer per jaar in het bestuurlijk overleg
(BO) besproken. Het BO kent naast de directeur P-Direkt (de opdrachtnemer)
de volgende deelnemers: de gedelegeerd eigenaar, de centraal opdracht­
gever (CO), de financieel deskundige en een vertegenwoordiging van de
afnemers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

152

5.4 Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR)
Inleiding
Als Rijksbrede dienstverlener werkt UBR elke dag aan het beter, sterker en
slimmer maken van het Rijk. UBR doet dit door (kennisintensieve) dienst­
verlening te leveren op het gebied van ICT, personeel, organisatie, inkoop,
overheidspublicaties, beveiliging en logistiek. Zo levert UBR op de verschil­
lende terreinen advies-, transitie-, innovatiediensten en is UBR expert in
(rijks)beveiliging en in het afhandelen van koeriers- en transportdiensten.
UBR biedt dienstverlening aan op bedrijfsvoeringsdomeinen waar ook
andere SSO’s van het Directoraat-Generaal Vastgoed en Bedrijfsvoering Rijk
(DGVBR) diensten leveren. Komend jaar wordt de samenwerking met de
andere SSO’s geintensiveerd om meer samenhang in de dienstverlening te
organiseren.
UBR focust op het exploitabel maken van technologische ontwikkelingen,
innovatieve dienstverleningsconcepten en nieuwe manieren van werken.
Daarmee draagt UBR bij aan het invullen van politiek-bestuurlijke ambities
en Rijksbrede prioriteiten. Zo helpt UBR het Rijk bij haar ICT opgaven door
tijdelijke expertise te leveren en kennis uit te wisselen. Niet alleen levert UBR
interim capaciteit, ook zoeken wij een duurzame oplossing voor het
groeiend tekort aan ICT-personeel met de opbouw van het RijksICTGilde
voor schaarse hoogwaardig technische ICT-capaciteit van de Rijksoverheid
en het programma Rijksaanpak HR-ICT. Belangrijk onderdeel van het HR-ICT
programma is het organiseren van traineeships.
Daarnaast draagt UBR bij aan de arbeidsmarktopgaven van de maatschappij
en het Rijk voor mensen met een arbeidsbeperking. Zo organiseert UBR
de programmaorganisatie Binnenwerk. Deze organisatie creëert banen voor
mensen met een arbeidsbeperking. Voor rijksonderdelen verzorgt
Binnenwerk het werven, begeleiden en organiseren van banen. Het
programma Binnenwerk geeft invulling aan de Wet stimulering arbeidspar­
ticipatie (Stap) en het Bestuurlijk akkoord en Werkagenda Rijk Banenaf­
spraak (Kamerstukken II, 2018/19, 34352, nr. 165)
. Het programma wordt gefinancierd vanuit deelnemende organisaties.
De activiteiten van UBR worden bekostigd uit de omzet gebaseerd op aan
afnemers geleverde producten en diensten tegen jaarlijks vastgestelde
tarieven (veelal p x q). Het onderdeel Personeel i.o. heeft een belangrijk deel
van haar dienstverlening budgetgefinancierd op basis van het doorbere­
kenen van de jaarlijkse kosten naar rato van het aantal individuele arbeids­
relaties (IAR) bij de betreffende departementen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

153

Staat van baten en lasten
Tabel 40 Begroting van baten-lastenagentschap UBR voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet
2019

Vastgestelde
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omzet

279.900

266.379

286.529

286.529

286.529

286.529

286.529

waarvan omzet moederdepartement

104.528

75.608

93.756

93.756

93.756

93.756

93.756

waarvan omzet overige departementen

166.979

183.586

182.073

182.073

182.073

182.073

182.073

waarvan omzet derden

8.393

7.185

10.700

10.700

10.700

10.700

10.700

Vrijval voorzieningen

924

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

0

0

0

0

0

0

0

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal baten

280.824

266.379

286.529

286.529

286.529

286.529

286.529

Apparaatskosten

271.502

264.841

285.108

285.108

285.108

285.108

285.108

- Personele kosten

169.368

172.935

191.164

191.164

191.164

191.164

191.164

waarvan eigen personeel

136.577

147.774

161.684

161.684

161.684

161.684

161.684

waarvan inhuur externen

27.776

15.483

21.900

21.900

21.900

21.900

21.900

waarvan overige personele kosten

5.015

9.678

7.580

7.580

7.580

7.580

7.580

102.134

91.906

93.944

93.944

93.944

93.944

93.944

Baten

Lasten

- Materiële kosten
waarvan apparaat ICT

10.928

3.641

4.510

4.510

4.510

4.510

4.510

waarvan bijdrage aan SSO's

18.940

19.724

19.979

19.979

19.979

19.979

19.979

waarvan overige materiële kosten

72.266

68.541

69.455

69.455

69.455

69.455

69.455

Afschrijvingskosten

1.430

1.536

1.419

1.419

1.419

1.419

1.419

- Materieel

411

307

324

324

324

324

324

waarvan apparaat ICT

39

67

23

23

23

23

23

- Immaterieel

1.019

1.229

1.096

1.096

1.096

1.096

1.096

Dotaties voorzieningen

579

0

0

0

0

0

0

Overige kosten

0

0

0

0

0

0

0

Bijzondere lasten

0

0

0

0

0

0

0

Rentelasten

0

2

2

2

2

2

2

Totaal lasten

273.511

266.379

286.529

286.529

286.529

286.529

286.529

7.313

0

0

0

0

0

0

Agentschapsdeel Vpb-lasten

13

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten

7.300

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening

Toelichting
Uitgangspunt voor de begroting van baten en lasten van UBR is een kosten­
dekkende exploitatie. Bij het opstellen van de begroting 2021 is uitgegaan
van de 2020 tarieven, geïndexeerd met een gewogen loon- en prijsbij­
stelling. In de jaren vanaf 2022 is geen rekening gehouden met een indexatie
voor loon- en prijsbijstelling. Ingeval van (momenteel nog onvoorziene)
grote structurele prijsstijgingen van toeleveranciers berekent UBR dit door
in de betreffende tarieven.
Omzet
Hieronder zijn de begrote omzetcijfers voor 2021 per organisatieonderdeel
weergegeven:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

154

Tabel 41 Begrootte omzetverdeling UBR voor het jaar 2021 (bedragen
afgerond op € 1 mln.)
UBR|Rijks Beveiligings Organisatie (RBO)

€ 84 mln.

UBR|Interdepartementale Post en Koeriersdienst (IPKD)

€ 16 mln.

UBR|Haagse Inkoop Samenwerking (HIS)

€ 16 mln.

UBR|Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP)

€ 21 mln.

UBR|I-Interim Rijk (IIR)

€ 35 mln.

UBR|Organisatie i.o.

€ 14 mln.

UBR|Personeel i.o.

€ 59 mln.

UBR|Ontwikkelbedrijf (OW)

€ 38 mln.

UBR|Bedrijfsvoering & Financiën/Concernstaf (Bv&F/CS)

€ 4 mln.

Totaal

€ 287 mln.

De omzetstijging wordt met name gerealiseerd bij UBR|OW als gevolg van
de verdere uitrol van het ICT-traineeship. Daarnaast is de verwachting dat
conform de trend van de afgelopen jaren de activiteiten van UBR|RBO en
UBR|Personeel i.o. licht zullen groeien.
Kosten
De ontwikkeling van de lasten is gerelateerd aan de omzetontwikkelingen
bij de organisatieonderdelen van UBR.
Personele kosten
De ontwikkeling van de kosten eigen personeel is met name een gevolg van
de ontwikkeling in de groei van de activiteiten bij UBR|OW door de verdere
uitrol van het ICT-traineeship. De externe inhuur voor UBR komt naar
verwachting uit op € 21,6 mln. in 2021. Om de flexibiliteit in de vraag te
kunnen opvangen huurt UBR|Personeel i.o. arbeidsjuristen in en UBR|HIS
inkoopdeskundigen. De overige externe inhuur bij UBR|Personeel i.o hangt
samen met het business model bij het onderdeel Workflow en de dienst­
verlening op gebied van recruitment, waarbij gewerkt wordt met een kleine
vaste bezetting en aangevuld met een grote flexibele schil van zzp-ers
conform afspraken in de Interdepartementale Commissie Organisatie en
Personeel.
Materiële kosten
Er worden geen grote ontwikkelingen op het gebied van de materiële kosten
verwacht, vanwaar de verwachte materiële kosten in lijn zijn met de vastge­
stelde ontwerpbegroting 2020 . Dit bestaat voor het grootste gedeelte uit
inkoopkosten voor de dienstverlening waarin de uitbestedingskosten bij
UBR|RBO een groot aandeel hebben. Daarnaast valt hieronder de bijdrage
aan andere SSO’s voor onder andere de huisvestingskosten en de ICT
middelen.
Afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten zijn met name immaterieel en betreffen de geacti­
veerde investeringen in het klantvolgsysteem InBeeld van UBR|Personeel
i.o. en de geactiveerde investeringen in het financiële systeem voor UBR en
een aantal collega-SSO’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

155

Kasstroomoverzicht
Tabel 42 Kasstroomoverzicht van baten-lastenagentschap UBR over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand slotwet
Vastgestelde
2019 begroting 2020

2021

2022

2023

2024

2025

1. Rekening courant RHB
1 januari +
depositorekeningen

35.022

36.252

47.890

48.310

48.730

49.150

49.570

+/+ totaal ontvangsten
operationele kasstroom

327.472

272.322

286.529

286.529

286.529

286.529

286.529

-/- totaal uitgaven
operationele kasstroom

‒ 314.276

‒ 270.365

‒ 285.109

‒ 285.109

‒ 285.109

‒ 285.109

‒ 285.109

13.196

1.957

1.420

1.420

1.420

1.420

1.420

-/- totaal investeringen

‒ 1.077

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

+/+ totaal boekwaarde
desinvesteringen

318

0

0

0

0

0

0

3. Totaal
investeringskasstroom

‒ 759

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

‒ 1.000

-/- eenmalige uitkering
aan
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige storting
door
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

‒ 526

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

4. Totaal
financieringskasstroom

‒ 526

0

0

0

0

0

0

5. Rekening courant RHB
31 december + stand
depositorekeningen
(=1+2+3+4)

46.933

37.209

48.310

48.730

49.150

49.570

49.990

2. Totaal operationele
kasstroom

-/- aflossingen op
leningen
+/+ beroep op
leenfaciliteit

Toelichting
Het rekening-courantsaldo ultimo 2021 is een resultante van de ontwik­
keling van de operationele kasstroom. De investering in de jaren 2021 t/m
2025 betreft voor € 1 mln. overige materiële vaste activa bij organisatieon­
derdelen van UBR, waaronder reguliere vervanging van bedrijfsmiddelen
en vervoersmiddelen voor UBR|IPKD en UBR|Personeel i.o. (bedrijfsmaat­
schappelijk werk). Voor de financiering van de investeringen zal naar
verwachting geen beroep worden gedaan op de leenfaciliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

156

Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Tabel 43 Overzicht doelmatigheidsindicatoren UBR
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omschrijving Generiek Deel
Saldo van baten en lasten (%)

2,6%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

Fte-totaal (excl. externe inhuur)

1.495

1.796

1.984

1.984

1.984

1.984

1.984

Kwaliteitsindicator 1 - MTO

2020

7,5

>7

>7

>7

>7

>7

Kostprijzen per product (groep) (indexcijfer)

110,1

117,0

Tarieven/uur (indexcijfer)

110,2

117,0

159.773

148.000

n.v.t.

7,0

Kostprijzen per product (groep) (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

118,6

118,6

118,6

118,6

118,6

Tarieven/uur (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

118,6

118,6

118,6

118,6

118,6

Omzet per fte

n.v.t.

n.v.t.

175.955

175.955

175.955

175.955

175.955

Tevredenheid dienstverlening

n.v.t.

n.v.t.

>7

>7

>7

>7

>7

Kostprijzen per product (groep) (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

122,0

122,0

122,0

122,0

122,0

Tarieven/uur (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

122,0

122,0

122,0

122,0

122,0

Omzet per fte

n.v.t.

n.v.t.

146.961

146.961

146.961

146.961

146.961

Tevredenheid dienstverlening

n.v.t.

n.v.t.

>7

>7

>7

>7

>7

Kostprijzen per product (groep) (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

118,6

118,6

118,6

118,6

118,6

Tarieven/uur (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

118,6

118,6

118,6

118,6

118,6

Omzet per fte

n.v.t.

n.v.t.

168.331

168.331

168.331

168.331

168.331

Tevredenheid dienstverlening

n.v.t.

n.v.t.

>7

>7

>7

>7

>7

Kostprijzen per product (groep) (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

120,5

120,5

120,5

120,5

120,5

Tarieven/uur (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

120,5

120,5

120,5

120,5

120,5

Omzet per fte

n.v.t.

n.v.t.

159.334

159.334

159.334

159.334

159.334

Tevredenheid dienstverlening

n.v.t.

n.v.t.

>7

>7

>7

>7

>7

Kostprijzen per product (groep) (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

118,6

118,6

118,6

118,6

118,6

Tarieven/uur (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

118,6

118,6

118,6

118,6

118,6

Omzet per fte

n.v.t.

n.v.t.

188.400

188.400

188.400

188.400

188.400

Tevredenheid dienstverlening

n.v.t.

n.v.t.

>7

>7

>7

>7

>7

Beschikbaarheid over alle diensten (url's)

n.v.t.

nvt

99,90%

99,90%

99,90%

99,90%

99,90%

Kostprijzen per product (groep) (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

122,0

122,0

122,0

122,0

122,0

Tarieven/uur (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

122,0

122,0

122,0

122,0

122,0

Omzet per fte

n.v.t.

n.v.t.

146.961

146.961

146.961

146.961

146.961

Tevredenheid dienstverlening

n.v.t.

n.v.t.

>7

>7

>7

>7

>7

Kostprijzen per product (groep) (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

119,6

119,6

119,6

119,6

119,6

Tarieven/uur (indexcijfer)

n.v.t.

n.v.t.

119,6

119,6

119,6

119,6

119,6

Omzet per fte

n.v.t.

n.v.t.

87.721

87.721

87.721

87.721

87.721

Tevredenheid dienstverlening

n.v.t.

n.v.t.

>7

>7

>7

>7

>7

Omschrijving Specifiek Deel
UBR

Omzet per fte
Tevredenheid dienstverlening
UBR|Personeel i.o.

UBR|HIS

UBR|Organisatie i.o.

UBR|IIR

UBR|KOOP

UBR|IPKD

UBR|RBO

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

157

Toelichting
Fte totaal
De toename van het aantal fte’s in 2021 t.o.v. 2020 is vooral een gevolg van
de uitbreiding van de dienstverlening bij UBR|OW.
Groei van UBR is geen doel op zich, UBR zal organisch groeien als gevolg
van het vollediger aansluiten van departementen. Hierdoor hoeven de
departementen minder in eigen beheer uit te voeren dan wel uit te besteden
in de markt.
Klanttevredenheid
Als belangrijke graadmeter voor de kwaliteit hanteert UBR de indicator
klanttevredenheid over de dienstverlening per organisatieonderdeel. De
onderliggende methodiek bij het vaststellen van dit cijfer en de periodi­
citeit6 van afname verschilt vanwege de verschillen in dienstverlening per
organisatie-onderdeel. UBR streeft minimaal hoger dan een 7 te scoren.
MTO, werkplezier en werkdruk
In 2020 wordt het medewerkerstevredenheidonderzoek (MTO) weer
uitgevoerd. UBR stelt zich ten doel om voor het gehele MTO een gemiddelde
score van 7,5 te realiseren.
Indexcijfer kostprijzen en tarieven
Bij de vastgestelde begroting voor 2020 is uitgegaan van UBR-brede index­
cijfers voor de tarieven en kostprijzen. De afgelopen jaren hebben enkele
organisatieonderdelen soms afgeweken van de UBR-brede indexatie.
Vandaar dat nu gekozen is om de indexcijfers per organisatieonderdeel te
presenteren, waarbij in de gepresenteerde indexcijfers per organisatieon­
derdeel al rekening is gehouden met deze afwijkingen.
UBR stuurt op haar kostprijs- en omzetontwikkeling door als organisatie
mee te bewegen met de vraag naar dienstverlening vanuit alle verschillende
afnemers binnen het Rijk. Tegenover de prijscomponent (voornamelijk
capaciteitsplanning) gaat het daarbij ook om de veranderende kwaliteit van
dienstverlening die gevraagd wordt.

6

De klanttevredenheidsonderzoeken medewerkerstevredenheidsonderzoeken worden niet voor
elk onderdeel ieder jaar uitgevoerd. In die jaren wordt het cijfer van het laats uitgevoerde
onderzoek opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

158

5.5 FMHaaglanden (FMH)
Inleiding
FMHaaglanden (FMH) is de professionele facilitair dienstverlener voor
Rijksorganisaties in de Haagse regio. FMH levert werkplekken met facili­
teiten die het mogelijk maken dat mensen comfortabel kunnen werken, met
aandacht voor service in nabijheid, klanttevredenheid en eenvoud in
bekostiging en aansturing. Alle dienstverlening wordt gecontracteerd en
geregisseerd en in samenhang op en rond de werkomgeving aangeboden.
In 2021 levert FMH dienstverlening voor de kerndepartementen (uitge­
zonderd het Ministerie van Algemene Zaken) en diverse Rijksorganisaties
in de regio Den Haag. Voor Financiën levert FMH alleen personenvervoer
en voor Defensie alleen het Rijksbedrijvencentrum Rijswijk. Daarnaast voert
FMH DBFMO (Design, Build, Finance, Maintain, Operate)-contractmana­
gement uit voor de panden Bezuidenhoutseweg 30 en Rijnstraat 8.
De komende jaren staan voor FMH in het teken van nieuwe aansluitingen,
het masterplan Rijkskantoorhuisvesting en verdere kwaliteitsverbetering.
FMH zoekt de verdere kwaliteitsverbetering in vernieuwende en duurzame
dienstverlening, betere aansluiting op klantprocessen en intensivering van
de samenwerking met onder andere de Rijkspartners binnen het Directoraat
Generaal Vastgoed en Bedrijfsvoering Rijk (DGVBR) en de facilitaire
concerndienstverleners.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

159

Staat van baten en lasten
Tabel 44 Begroting van baten-lastenagentschap FMH voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet
2019

Vastgestelde
begroting
2020

Omzet

135.286

137.321

143.273

143.273

143.273

143.273

143.273

waarvan omzet moederdepartement

86.815

96.318

120.400

120.400

120.400

120.400

120.400

waarvan omzet overige departementen

44.920

38.097

19.729

19.729

19.729

19.729

19.729

waarvan omzet derden

3.551

2.906

3.144

3.144

3.144

3.144

3.144

Vrijval voorzieningen

0

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

0

0

0

0

0

0

0

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal baten

135.286

137.321

143.273

143.273

143.273

143.273

143.273

Apparaatskosten

128.643

130.471

138.228

138.228

138.228

138.228

138.228

- Personele kosten

40.469

44.947

49.036

49.036

49.036

49.036

49.036

waarvan eigen personeel

35.592

39.651

44.132

44.132

44.132

44.132

44.132

waarvan inhuur externen

4.877

5.296

4.904

4.904

4.904

4.904

4.904

0

0

0

0

0

0

0

88.174

85.524

89.192

89.192

89.192

89.192

89.192

2021

2022

2023

2024

2025

Baten

Lasten

waarvan overige personele kosten
- Materiële kosten
waarvan apparaat ICT

45

61

41

41

41

41

41

waarvan bijdrage aan SSO's

60.831

52.052

61.042

61.042

61.042

61.042

61.042

waarvan overige materiële kosten

27.298

33.411

28.109

28.109

28.109

28.109

28.109

Afschrijvingskosten

5.840

6.592

4.892

4.892

4.892

4.892

4.892

- Materieel

5.840

6.592

4.892

4.892

4.892

4.892

4.892

waarvan apparaat ICT

0

0

0

0

0

0

0

- Immaterieel

0

0

0

0

0

0

0

Dotaties voorzieningen

0

0

0

0

0

0

0

Overige kosten

0

0

0

0

0

0

0

Bijzondere lasten

0

0

0

0

0

0

0

Rentelasten

242

258

153

153

153

153

153

Totaal lasten

134.725

137.321

143.273

143.273

143.273

143.273

143.273

561

0

0

0

0

0

0

Agentschapsdeel Vpb-lasten

0

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten

561

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening

Toelichting
Baten
Omzet moeder departement
De omzet moederdepartement heeft met name betrekking op de generieke
facilitaire dienstverlening binnen het verzorgingsgebied. De budgetten van
de departementen voor de facilitaire dienstverlening (het generieke pakket)
zijn overgeheveld naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Konink­
rijksrelaties (BZK). De toename betreft enerzijds een verschuiving van de
omzet overige departementen naar het moederdepartement en anderzijds
meer afname van generieke dienstverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

160

De verschuiving van overige departementen naar het moederdepartement
is het gevolg van de overheveling van de budgetten voor de generieke
dienstverlening van onder andere de departementen Buitenlandse Zaken
(BZ) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW) naar BZK.
De toename in de generieke dienstverlening heeft betrekking op uitbreiding
van het verzorgingsgebied met de locaties Prinses Beatrixlaan 2, Schedel­
doekshaven 131 en extra afname van vervoer
Omzet overige departementen
De omzet overige departementen heeft betrekking op de generieke dienst­
verlening van de nog niet centraal bekostigde departementen/organisatie­
onderdelen en de specifieke dienstverlening die geleverd wordt aan de
overige departementen. De daling is het gevolg van de overgang van de
budgetten voor de generieke dienstverlening van onder andere de depar­
tementen Buitenlandse Zaken (BZ) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
naar BZK.
Omzet derden
De omzet derden betreft de facilitaire dienstverlening die geleverd wordt
aan de Kansspelautoriteit, het Centraal Orgaan opvang asielzoekers,
Autoriteit Persoonsgevens en het Nederlands Instituut voor Beeld en
Geluid.
Lasten
Personele kosten
De personele kosten omvatten alle personele uitgaven van de ambtenaren
in dienst, gedetacheerde ambtenaren en kosten van uitzendkrachten en
inhuur van externen. De toename van de personele kosten is enerzijds
een verschuiving van de materiële kosten naar personele kosten. De dienst
vervoer wordt grotendeels uitgevoerd door inzet van eigen personeel in
plaats van de inkoop van vervoersdiensten bij een externe leverancier.
Anderzijds kan de toename worden gerelateerd aan de extra dienstver­
lening die wordt geleverd.
Materiële kosten
De materiële kosten bestaan voor een belangrijk deel uit directe inkoop­
kosten van de dienstverlening (circa 89% van de materiële kosten). De
inkoopkosten zijn opgenomen onder de posten bijdrage SSO’s en overige
materiële kosten. De toename is het directe gevolg van de extra dienstver­
lening die wordt geleverd.
In de bijdrage aan SSO’s hebben de kosten voor Uitvoeringsorganisatie
Bedrijfsvoering Rijk (UBR) een groot aandeel. Dit betreft bijvoorbeeld de
kosten voor de Rijksbeveiligersorganisatie in de panden waar FMH de
dienstverlening verzorgt. Daarnaast zijn de kosten voor onder andere
Rijnstraat 8 door het consortium DBFMO hier opgenomen, aangezien deze
kosten via het RVB bij FMH in rekening worden gebracht. De toename van
de bijdrage aan SSO’s is het gevolg van de overgang van een aantal schoon­
maakcontracten van een externe leverancier naar de Rijksschoonmaakor­
ganisatie (RSO) en de uitbreiding van de dienstverlening.
Afschrijvingskosten
De overgenomen activa (met name meubilair) van de departementen zijn
geactiveerd en worden conform de betreffende regelgeving afgeschreven.
Voor nieuwe investeringen is dit eveneens van toepassing. De hoogte van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

161

de investeringen en daarmee de afschrijvingslasten zijn afhankelijk van
het masterplan Rijkskantoorhuisvesting. Dit kan mogelijk leiden tot hogere
afschrijvingslasten dan nu is verwerkt in de begroting.
De daling van de afschrijvingskosten is het gevolg van de overdracht van
de audiovisuele dienstverlening aan SSC-ICT.
Rentelasten
Onder deze post zijn alle rentelasten opgenomen die verband houden met
de financiering van materiële vaste activa vanuit het Ministerie van
Financiën.
Kasstroomoverzicht
Tabel 45 Kasstroomoverzicht van baten-lastenagentschap FMH over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand slotwet
Vastgestelde
2019 begroting 2020

2021

2022

2023

2024

2025

1. Rekening courant RHB
1 januari +
depositorekeningen

12.598

11.334

12.812

13.089

14.805

15.402

17.171

+/+ totaal ontvangsten
operationele kasstroom

150.844

137.321

143.273

143.273

143.273

143.273

143.273

-/- totaal uitgaven
operationele kasstroom

‒ 132.129

‒ 130.729

‒ 138.381

‒ 138.381

‒ 138.381

‒ 138.381

‒ 138.381

18.715

6.592

4.892

4.892

4.892

4.892

4.892

-/- totaal investeringen

‒ 4.625

‒ 4.088

‒ 2.115

‒ 1.179

‒ 630

‒ 630

‒ 1.000

+/+ totaal boekwaarde
desinvesteringen

12

0

878

0

0

0

0

3. Totaal
investeringskasstroom

‒ 4.613

‒ 4.088

‒ 1.238

‒ 1.179

‒ 630

‒ 630

‒ 1.000

-/- eenmalige uitkering
aan
moederdepartement

‒ 3.619

0

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige storting
door
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

‒ 4.868

‒ 5.114

‒ 5.493

‒ 3.176

‒ 4.294

‒ 3.124

‒ 2.557

4.357

4.088

2.115

1.179

630

630

1.000

4. Totaal
financieringskasstroom

‒ 4.130

‒ 1.026

‒ 3.378

‒ 1.997

‒ 3.664

‒ 2.494

‒ 1.557

5. Rekening courant RHB
31 december + stand
depositorekeningen
(=1+2+3+4)

22.570

12.812

13.089

14.805

15.402

17.171

19.505

2. Totaal operationele
kasstroom

-/- aflossingen op
leningen
+/+ beroep op
leenfaciliteit

Toelichting
Investeringskasstroom
FMH investeert in voornamelijk meubilair. De investeringen hebben met
name betrekking op vervanging van activa in het verzorgingsgebied.
De desinvestering heeft betrekking op audiovisuele middelen. Deze dienst­
verlening wordt overgedragen aan SSC-ICT.
Financieringskasstroom
De relatief hogere aflossing in 2021 is mede het gevolg van de overdracht
van de audiovisuele middelen aan SSC-ICT.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

162

Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Tabel 46 Overzicht doelmatigheidsindicatoren FMH
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omschrijving Generiek Deel
Omzet per productgroep (PxQ)

135.286

137.321

143.273

143.273

143.273

143.273

143.273

Generiek

108.986

119.602

127.874

127.874

127.874

127.874

127.874

Specifiek

26.206

17.719

15.399

15.399

15.399

15.399

15.399

Overig

94

0

0

0

0

0

0

Fte-totaal (excl. externe inhuur)

451

531

571

571

571

571

571

Saldo van baten en lasten (%)

1,2%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

Verhouding generiek vs specifieke
dienstverlening

81:19

87:13

89:11

89:11

89:11

89:11

89:11

Personele kosten als % van totale kosten

30,0%

32,7%

34,2%

34,2%

34,2%

34,2%

34,2%

Materiële kosten als % van totale kosten

70,0%

67,3%

65,8%

65,8%

65,8%

65,8%

65,8%

Apparaatskosten (in €)

45.077

55.210

58.537

58.537

58.537

58.537

58.537

203

203

203

203

203

n.v.t.

Omschrijving Specifiek Deel

Tarieven
Regiotarief (facilitair)
Tevredenheid
Klanttevredenheid
Tevredenheid specifieke dienstverlening
Medewerkerstevredenheid

n.v.t.

Tevreden

n.v.t.

Tevreden

n.v.t.

Tevreden

7,7

7

7

7

7

7

7

n.v.t.

Tevreden

n.v.t.

Tevreden

n.v.t.

Tevreden

n.v.t.

Toelichting
Omzet per productgroep
De productgroep Generiek is een afgesproken pakket producten en diensten
dat wordt afgenomen waarvoor een vaste prijs per vaste verrekeneenheid
wordt betaald. De prijs (p) en hoeveelheid (q) staan in principe gedurende
het jaar vast.
De productgroep Specifiek heeft betrekking op producten en diensten
waarvoor de opdrachtgever afhankelijk van de afgenomen hoeveelheid
een prijs per product/dienst betaalt (vb. catering, extra beveiliging, overig
vervoer) en/of producten en diensten waarover tussen opdrachtgever en
opdrachtnemer aparte afspraken worden gemaakt (vb. uitvoering van
maatwerkprojecten).
Fte-totaal
De toename van het aantal fte’s is enerzijds een verschuiving van inkoop
naar inzet van eigen personeel. De dienst vervoer wordt grotendeels
uitgevoerd door inzet van eigen personeel in plaats van de inkoop van
vervoersdiensten bij een externe leverancier. Anderzijds kan de toename
worden gerelateerd aan de extra dienstverlening die wordt geleverd.
Saldo van baten en lasten (%)
Het saldo baten en lasten van 0% geeft een sluitende begroting weer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

163

Verhouding generiek versus specifieke dienstverlening
Dit is het aandeel van de omzet van de generieke dienstverlening op de
totale omzet versus het aandeel van de omzet van de specifieke dienstver­
lening in de totale omzet.
Het aandeel van de generieke dienstverlening neemt verder toe.
Personele- en materiële kosten als % van de totale kosten
Dit betreft de procentuele verhouding van de respectievelijk de personele
en materiële kosten in de totale lasten. Het aandeel van de personele kosten
in de totale kosten laat een lichte toename zien. Dit komt met name doordat
de dienst vervoer met name wordt uitgevoerd met eigen personeel en de
uitbreiding van de dienstverlening verhoudingsgewijs een grotere
personele inzet kent.
Apparaatskosten
De apparaatskosten hebben betrekking op de personele kosten en de
materiële kosten exclusief de inkoopkosten voor de dienstverlening. De
toename is ook het gevolg van inzet van eigen personeel voor de dienst
vervoer en de extra dienstverlening die wordt geleverd.
Regiotarief (facilitair)
De verrekeningsystematiek voor de generieke dienstverlening is aangepast
naar een tarief per m2 BVO. Het regiotarief heeft betrekking op de generieke
dienstverlening voor kantoorpanden in het verzorgingsgebied van FMH.
Specialty panden (waaronden dienstwoningen) en panden waar FMH
beperkte dienstverlening levert zijn uitgesloten. De kosten van het generieke
vervoer, de landelijke dienstverlening Kunst die het verzorgingsgebied FMH
overstijgt en de kosten van de specialty panden en de panden met beperkte
dienstverlening zijn niet opgenomen in het regiotarief.
Ondanks jaarlijkse kostenstijgingen weet FMH het regiotarief op hetzelfde
niveau te houden door efficiency.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

164

5.6 Shared Service Centrum ICT (SSC-ICT)
Inleiding
Het SSC-ICT is een in 2014 gevormde fusie-organisatie en momenteel één
van de grootste ICT-dienstverleners van het Rijk. Het SSC-ICT levert ICTdiensten aan ongeveer 40.000 rijksambtenaren bij zeven ministeries. De
dienstverlening is breed (bijvoorbeeld beheer digitale werkplekken,
applicaties, exploitatie van een overheidsdatacentrum), waarbij zowel van
standaard- als maatwerk-diensten sprake is. Het belang van SSC-ICT voor
een goed functionerende Rijksdienst is daarmee groot.
SSC-ICT is een organisatie in verandering. Op basis van een externe
doorlichting in 2019 wordt momenteel hard gewerkt aan structurele
verbetering van de dienstverlening. De essentie voor de komende jaren is
een scherp onderscheid tussen standaard- en maatwerkdienstverlening en
een technische inhaalslag. Hiertoe loopt een transitieprogramma over de
volle breedte van de organisatie dat t/m 2021 zal doorlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

165

Staat van baten en lasten
Tabel 47 Begroting van baten-lastenagentschap SSC-ICT voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet
2019

Vastgestelde
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omzet

292.465

267.595

292.964

304.683

304.683

304.683

304.683

waarvan omzet moederdepartement

81.371

65.550

70.311

73.124

73.124

73.124

73.124

waarvan omzet overige departementen

210.402

202.045

222.653

231.559

231.559

231.559

231.559

waarvan omzet derden

692

0

0

0

0

0

0

Vrijval voorzieningen

937

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

340

0

0

0

0

0

0

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal baten

293.742

267.595

292.964

304.683

304.683

304.683

304.683

Apparaatskosten

216.197

212.705

232.567

241.870

241.870

241.870

241.870

- Personele kosten

112.937

114.428

127.488

132.588

132.588

132.588

132.588

waarvan eigen personeel

79.459

77.984

86.912

90.388

90.388

90.388

90.388

waarvan inhuur externen

30.474

30.999

35.655

37.081

37.081

37.081

37.081

waarvan overige personele kosten

3.004

5.445

4.921

5.118

5.118

5.118

5.118

103.260

98.277

105.079

109.282

109.282

109.282

109.282

waarvan apparaat ICT

81.061

78.130

80.925

84.162

84.162

84.162

84.162

waarvan bijdrage aan SSO's

20.253

15.655

18.505

19.245

19.245

19.245

19.245

waarvan overige materiële kosten

1.946

4.492

5.649

5.875

5.875

5.875

5.875

Afschrijvingskosten

53.068

54.890

52.044

54.126

54.126

54.126

54.126

- Materieel

42.987

45.993

48.943

50.901

50.901

50.901

50.901

waarvan apparaat ICT

42.987

45.993

48.943

50.901

50.901

50.901

50.901

- Immaterieel

10.081

8.897

3.101

3.225

3.225

3.225

3.225

Dotaties voorzieningen

1.354

0

0

0

0

0

0

0

0

8.353

8.687

8.687

8.687

8.687
0

Baten

Lasten

- Materiële kosten

Overige kosten
Bijzondere lasten

1.558

0

0

0

0

0

Rentelasten

203

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten

272.380

267.595

292.964

304.683

304.683

304.683

304.683

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening

21.362

0

0

0

0

0

0

41

0

0

0

0

0

0

21.321

0

0

0

0

0

0

Agentschapsdeel Vpb-lasten
Saldo van baten en lasten

Toelichting
Voor de Ontwerpbegroting 2021 is uitgegaan van de Ontwerpbegroting
2020 en wijzigingen in het dienstverleningspakket. Op basis van interde­
partementale besluitvorming is afgesproken een tariefstijging door te
voeren van 4% per jaar voor de periode 2020 tot en met 2022. Dit ter dekking
van de jaarlijkse loon- en prijsontwikkeling alsmede voor de doorontwik­
keling van het Life Cycle Management.
Lasten
Personele kosten
De personele kosten omvatten alle personele uitgaven van de ambtenaren
in dienst, gedetacheerde ambtenaren, kosten van uitzendkrachten en inhuur
van externen. De stijging in de loonkosten ambtelijk personeel is, naast de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

166

jaarlijkse loonontwikkeling, het gevolg van de verder invulling van de
personele bezetting in de loop van 2021. Met deze invulling, zowel op
kwantitatief als op kwalitatief niveau, heeft SSC-ICT de capaciteit de conti­
nuïteit van de dienstverlening te kunnen waarborgen. Als gevolg van een
blijvende vraag naar specialistische ICT kennis en de arbeidsmarktproble­
matiek (schaarste op ICT personeel) stijgt ook het aandeel externe inhuur.
Materiële kosten
De materiële kosten bestaan voor een belangrijk deel uit de directe inkoop­
kosten van de dienstverlening, zoals kosten voor de (reguliere) ICT-werkplek
en hostingskosten voor applicaties. Daarnaast vallen de kosten voor
huisvesting, ICT en de servicekosten BZK onder deze post. SSC-ICT neemt,
vanaf 2021, de Audio Visuele dienstverlening over van FM Haaglanden.
Afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten hebben betrekking op investeringen in hard- en
software en overige materiële vaste activa. De voor de generieke en
gemeenschappelijke basis- en basisplusdienstverlening benodigde activa
zijn in eigendom bij SSC-ICT.
Overige lasten
Dit betreft de kosten die worden gemaakt voor maatwerkprojecten en
zogenaamde basis+ voorzieningen. Deze kosten zijn niet vooraf
meegenomen in de standaard dienstverleningsafspraken met de departe­
menten.
Kasstroomoverzicht
Tabel 48 Kasstroomoverzicht van baten-lastenagentschap SSC-ICT over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020
1. Rekening courant RHB 1 januari +
depositorekeningen

2021

2022

2023

2024

2025

7.451

17.000

963

963

963

963

963

+/+ totaal ontvangsten operationele
kasstroom

292.630

267.595

292.964

304.683

304.683

304.683

304.683

-/- totaal uitgaven operationele
kasstroom

‒ 247.985

‒ 212.705

‒ 232.567

‒ 241.870

‒ 241.870

‒ 241.870

‒ 241.870

2. Totaal operationele kasstroom

44.645

54.890

60.397

62.813

62.813

62.813

62.813

-/- totaal investeringen

‒ 33.513

‒ 43.375

‒ 60.300

‒ 60.300

‒ 60.300

‒ 60.300

‒ 60.300

+/+ totaal boekwaarde
desinvesteringen

1.558

0

0

0

0

1

2

3. Totaal investeringskasstroom

‒ 31.955

‒ 43.375

‒ 60.300

‒ 60.300

‒ 60.300

‒ 60.299

‒ 60.298

-/- eenmalige uitkering aan
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige storting door
moederdepartement

22.434

0

0

0

0

0

0

-/- aflossingen op leningen

‒ 59.373

‒ 54.890

‒ 47.499

‒ 47.499

‒ 47.499

‒ 47.499

‒ 47.499

+/+ beroep op leenfaciliteit

25.400

43.375

60.300

60.300

60.300

60.300

60.300

4. Totaal financieringskasstroom

‒ 11.539

‒ 11.515

12.801

12.801

12.801

12.801

12.801

8.602

17.000

13.861

16.277

16.277

16.278

16.279

5. Rekening courant RHB 31 december
+ stand depositorekeningen
(=1+2+3+4)

Toelichting
De belangrijkste ontwikkeling qua kaseffect, zijn de verwachte investeringen
in hard- en software met betrekking tot het applicatielandschap (€ 0,8 mln.),
housing en hosting (€ 30,5 mln.), locatie gebonden services (€ 12,0 mln.) en
de werkplekomgeving (€ 17,0 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

167

Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Tabel 49 Overzicht doelmatigheidsindicatoren SSC-ICT
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omschrijving Generiek Deel
Fte-totaal (excl. externe inhuur)

975

1.046

1.050

1.050

1.050

1.050

1.050

Aantal externe fte's in % van totale fte's

NB

20,1%

20,0%

20,0%

20,0%

20,0%

20,0%

Saldo van baten en lasten (%)

7,3%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

Klanttevredenheid (KTO)

n.v.t.

7

7

7

7

7

7

7

7

7

7

7

7

7

7

7

7

Digitale werkplekomgeving basis

572

595

595

595

595

Digitale werkplekomgeving online

744

773

773

773

773

Digitale werkplekomgeving light

291

303

303

303

303

Gebruikerstevredenheid beleving (GTO)
Medewerkertevredenheid (MTO)

n.v.t.

7

1.015

1.015

Kostprijs
Digitale werkplekomgeving

Locatiegebonden werkplek

870

870

Basisinrichting kantoorpand

57

59

59

59

59

Fat client DWR special

962

1.000

1.000

1.000

1.000

676

703

703

703

703

Kiosk PC incl. monitor

340

255

Omzet per productgroep (PxQ) (bedragen x
€ 1.000)
Generiek

8.067

8.202

8.203

8.203

8.203

8.203

8.203

Gemeenschappelijk

251.868

240.312

252.242

252.242

252.242

252.242

252.242

Klantspecifiek

32.530

19.081

32.519

32.519

32.519

32.519

32.519

Totaal

292.465

267.595

292.964

292.964

292.964

292.964

292.964

NB

NB

99,50%

99,50%

99,50%

99,50%

99,50%

77,2%

90,0%

75

75

75

75

75

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

90,0%

80,0%

98,0%

98,0%

98,0%

98,0%

Omschrijving Specifiek Deel
Beschikbaarheid kernsystemen
Major incidents
Gemiddelde hersteltijd storingen
Geleverd binnen gestelde termijn

89,9%

LCM hard- en software

90,0%

Toelichting
Kostprijs
De tarieven zijn opgenomen zoals deze voor 2020 goedgekeurd zijn. De
tarieven voor 2021 zijn op het moment van verschijnen van deze begroting
nog niet definitief vastgesteld. De onderstaande voorzieningen staan, met
toelichting vermeld in de Producten en Dienstencatalogus (PDC) van SSCICT.
Digitale werkomgeving
De persoonlijke digitale werkomgeving (DWO) wordt vanaf 2021
weergegeven in drie aparte voorzieningen, namelijk: Basis, Online en Light.
Dit heeft te maken met de invoering van een nieuw kostprijsmodel voor
het berekenen van de tarieven. Basis betreft de volledige Windowsom­
geving met basisfunctionaliteiten en – applicatie. Online betreft de digitale
werkplek op Cloudbook, Kiosk PC of een eigen device in combinatie met
een token. Light betreft de digitale werkomgeving met beperkte functiona­
liteiten, voornamelijk voor tablets en smartphones.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

168

Locatie gebonden services betreft het beschikbaar stellen van voorzie­
ningen in de panden zoals netwerkvoorzieningen (LAN en WIFI), Follow-meprinting m.b.v. de rijkspas, telefonie en audio visuele middelen.
Basisinrichting kantoorpanden basisdiensten is conform de Rijks PDC
Pandgebonden ICT diensten in het rijkskantoor (V2.0).
Fat client DWO Special betreft een DWO Basis, geïnstalleerd op een laptop.
De Kiosk PC betreft thin client computer waarmee de eigen virtuele ruimte
DWR Next werkplek worden ontsloten met gebruikersnaam en
wachtwoord.
Omzet
De totale omzet betreft de geraamde kostendekkende opbrengsten welke
grotendeels worden gerealiseerd op basis van financiële afspraken met
de klanten. Deze worden vastgelegd in het Dossier Financiële Afspraken
(DFA). De totale omzet per product/dienst 2021 betreft de begroting conform
het Jaarplan SSC-ICT 2020, inclusief een tariefstijging van 4,0% voor loonen prijsontwikkeling alsmede voor doorontwikkeling Life Cycle
Management (LCM).
Fte
Fte totaal betreft de maximale bezetting van ambtelijk personeel welke
benodigd is voor continuering van de dienstverlening. Hierbij is 1,0 fte gelijk
aan een aanstelling van 36,0 uur per week. Het percentage voor externe fte
is bepaald op basis van de totale bezetting.
Klanttevredenheid beleving (KTO)
SSC-ICT streeft naar een volwassen opdrachtgevers-opdrachtnemers
relatie. Om de tevredenheid van de stakeholders van SSC-ICT in beeld te
krijgen worden periodiek metingen verricht.
Dit betreft de tevredenheid van de stakeholders/opdrachtgevers en klanten
in de klantcontacten met SSC-ICT. Dit staat los van de tevredenheid die
gemeten wordt bij gebruikers en na projecten. Deze stakeholders/opdracht­
gevers en klanten hebben contact met SSC medewerkers op verschillend
strategisch/tactische lagen in de organisatie. De norm voor dit onderzoek is
een zeven.
Gebruikerstevredenheid (GTO)
SSC-ICT streeft naar een actueel beeld van de tevredenheid van de eindge­
bruikers over de kwaliteit van de dienstverlening. Dit betreft de beoordeling
door de eindgebruiker van de gehele dienstverlening van SSC-ICT in de
context waar Shared Service Organisaties voor in het leven zijn geroepen.
Tien keer per jaar wordt één tiende deel van de eindgebruikers bevraagd
middels een enquête waarin deze vraag is opgenomen. In de maanden
augustus en december vindt er geen GTO plaats vanwege de vakanties in
die maanden en de daarbij gepaarde lage respons. De norm voor dit
onderzoek is een zeven.
Medewerkersonderzoek (MO)
SSC-ICT wil een goede wergever zijn, waarin plezier, betrokkenheid en
ontwikkeling van haar medewerkers voorop staan. In periodieke metingen
wordt dat beeld binnen de organisatie opgehaald. Dit betreft de periodieke
meting van de tevredenheid bij onze medewerkers. Medewerkers worden
bevraagd op de volgende modules:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

169

–
–
–
–
–

werkplezier;
inhoud van het werk;
samenwerking;
loopbaanontwikkeling;
werkdruk.

Het onderzoek wordt in het voorjaar en najaar uitgevoerd (najaar is de
tweejaarlijkse MTO meting Rijksbreed). De norm voor dit onderzoek is een
zeven.
Beschikbaarheid kernsystemen
SSC-ICT streeft naar een hoge beschikbaarheid van haar dienstverlening.
Om de basis dienstverlening te kunnen garanderen zijn twintig kernsys­
temen en kerndiensten gedefinieerd waarvoor een hoge beschikbaarheid
gewenst is. Deze kernsystemen zijn voorwaardelijk voor de werkzaamheden
van 40.000 Rijksambtenaren.
De twintig kernsystemen/diensten zijn gegroepeerd over vier categorieën.
Over deze categorieën wordt de beschikbaarheid gerapporteerd. Met
andere woorden, als een van de kernsystemen uit een van deze vier
categorieën uitvalt, gaat de beschikbaarheid van die specifieke categorie
naar beneden. Voor alle kernsystemen geldt een beschikbaarheidsnorm van
99,5%.
Major Incidents
SSC-ICT streeft naar een minimaal aantal major incidenten om de beschik­
baarheid van de dienstverlening zo optimaal mogelijk te houden. Dit betreft
het totaal aantal Major Incidenten vanaf het begin van het kalenderjaar.
Een major incident wordt als zodanig gedefinieerd als de urgentie (intole­
rantie van uitstel), de impact (hoeveel gebruikers zijn geraakt) en het escala­
tierisico (verspreiding) hoog zijn. De norm is 75 major incidents per jaar.
Incidenten hersteld binnen afgesproken tijd.
De duur van verstoringen, veroorzaakt door Major Incidenten, worden bij
SSC-ICT zo kort mogelijk gehouden. Dit om ervoor te zorgen dat de beschik­
baarheid van de dienstverlening zo optimaal mogelijk blijft. Voor de meting
van de tijdsduur van incidenten wordt vanaf 2019 gebruik gemaakt van de
indicator MTTR (Mean Time To repair). Hierbij wordt het percentage
gemeten van alle incidenten die binnen acht uur zijn opgelost. De norm is
dat 90% binnen acht uur moet zijn gerepareerd.
Levertijd standaard diensten
SSC-ICT levert standaard diensten conform afgesproken service levels. Dit
betreft de doorlooptijd van aanvragen voor items die in de PDC genoemd
staan onder «Servicegroep Rijkswerkomgeving» met een afgesproken
maximale levertijd. De norm is dat 90% van de aanvragen binnen de
streeftijd is geleverd.
LCM hard- en software
Software in support
SSC-ICT zorgt voor een veilige werkomgeving. Dit betreft het percentage
softwarecomponenten waarvoor de leverancier security up-dates (support)
levert. Per applicatielandschap is gedefinieerd welke servers daar aan
gekoppeld zijn. Per server is inzichtelijk welke software componenten daar
op draaien en tot wanneer zij in support zijn. De norm is 80%. Vanaf 2022
wordt dit 98%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

170

Hardware in support
SSC-ICT wil veroudering van infrastructuur componenten voorkomen. De
norm is dat 80% van de gedefinieerde en geregistreerde hardware in
support is. Meting vindt plaats voor netwerkcomponenten, servers en
storage. Vanaf 2022 zal de norm 98% zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

171

5.7 Rijksvastgoedbedrijf (RVB)
Inleiding
Het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) is de vastgoedorganisatie van en voor de
Rijksoverheid en is verantwoordelijk voor het beheer en de instandhouding
van de grootste en meest diverse vastgoedportefeuille van Nederland.
Het RVB realiseert en beheert zijn vastgoedportefeuille voor zijn gebruikers
en zet gebouwen en terreinen in voor de realisatie van economische en
maatschappelijke meerwaarde op basis van beleidsdoelen. Het RVB is een
baten-lastenagentschap. Zijn vastgoedportefeuille bestaat onder andere uit
gevangenissen, rechtbanken, kazernes, vliegvelden, defensieterreinen,
ministeries, havens, belastingkantoren, monumenten, musea en paleizen.
Het gaat in totaal om 11,7 mln. vierkante meters aan gebouwen en circa
91.000 hectare aan grond.
Het Rijksvastgoedbedrijf heeft een vastgoedportefeuillestrategie (VPS)
opgesteld om te komen tot een 'toekomstbestendige vastgoedportefeuille'.
Deze is bestand tegen snelle en soms onvoorspelbare schommelingen in
de vraag naar vastgoed. Door een strategische samenstelling en opbouw
van onze vastgoedportefeuille is het RVB voorbereid op toekomstige
ontwikkelingen. De portefeuille draagt daarmee op een effectieve en
efficiënte manier bij aan financieel en maatschappelijk rendement voor
het Rijk.
Het RVB verzorgt onder andere:
– de rijkshuisvesting via kantoren en specialties;
– de huisvesting van de Hoge Colleges van Staat en het Ministerie van
Algemene Zaken (AZ), de huisvesting van het Koninklijk Huis voor zover
vallend onder de verantwoordelijkheid van de Staat en de instand­
houding van monumenten in beheer van het RVB;
– het onderhoud aan en beheer van Defensiegebouwen en terreinen;
– projectontwikkeling en nieuwbouw voor Defensie;
– de doelmatige verkoop van overtollig rijksvastgoed en/of geeft dit waar
mogelijk in gebruik bij derden;
– uitgifte in pacht van gronden en de inzet van gronden voor stikstofpro­
blematiek, maatschappelijke doelen en duurzaamheid.
– de vertegenwoordiging namens het Rijk bij gebiedsontwikkelingspro­
jecten waarbij meervoudige Rijksdoelstellingen aanwezig zijn.
Het RVB is vraaggestuurd. Deze vraag vloeit met name voort uit de master­
plannen voor de kantoorhuisvesting, de huisvestingsbehoeften vanuit de
specialties, de wensen voor dienstverlening vanuit Defensie en de behoefte
aan te verkopen/ontwikkelen projecten/gebieden.
Externe ontwikkelingen, zoals nu rond het stikstofdossier en corona kunnen
de vraag de komende periode nog behoorlijk beïnvloeden. Dit geldt ook
voor de bijdragen die het RVB levert door rijksvastgoed in te zetten voor
strategische opgaven op het gebied van duurzaamheid, de bevordering van
woningbouw en de inzet van vastgoed voor de (tijdelijke) huisvesting van
kansarmen. Het Rijksvastgoedbedrijf helpt de sector door werkzaamheden
in de vastgoedportefeuille daar waar mogelijk versneld te laten uitvoeren.
Door stikstofarm ontwerpen en bouwen mee te nemen in de uitwerking en
aanbesteding wordt de sector geholpen de transitie te maken naar een
stikstofarm bouwproces.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

172

De begrotingsposten van het RVB betreffen een deel van de dienstverlening.
De staat van baten en lasten geeft daarom onvoldoende inzicht in de
productie van het RVB. Dit komt omdat op grond van de Richtlijnen voor
de Jaarverslaggeving diverse posten niet tot omzet mogen worden
gerekend. Omdat ze niet in de verantwoording mogen worden opgenomen,
worden de posten ook niet begroot. Aan het eind van de paragraaf
‘Overzicht doelmatigheidsindicatoren’ is een tabel opgenomen die een
beter inzicht geeft in de totale productie van het RVB.
Staat van baten en lasten
Tabel 50 Begroting van baten-lastenagentschap RVB voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet
2019

Vastgestelde
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

1.417.490

Baten
Omzet

1.168.767

1.244.654

1.291.990

1.330.495

1.340.797

1.359.628

waarvan omzet moederdepartement

121.190

124.275

138.139

129.105

124.895

125.869

130.405

waarvan omzet overige departementen

900.837

998.404

1.011.837

1.063.763

1.086.991

1.110.363

1.164.827

waarvan omzet derden

146.740

121.975

142.013

137.628

128.911

123.396

122.258

Vrijval voorzieningen

2.960

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

63.735

58.601

63.964

64.056

64.150

62.590

62.620

Rentebaten

32

500

0

0

0

0

0

Totaal baten

1.235.494

1.303.755

1.355.954

1.394.551

1.404.947

1.422.218

1.480.110

Apparaatskosten

285.477

292.810

317.085

316.600

315.599

314.390

313.699

- Personele kosten

222.156

221.380

238.837

238.327

237.457

236.440

235.873

waarvan eigen personeel

191.429

193.380

201.840

201.331

200.460

199.443

198.877

waarvan inhuur externen

30.437

28.000

36.997

36.997

36.997

36.997

36.996

290

0

0

0

0

0

0

- Materiële kosten

63.321

71.430

78.248

78.272

78.142

77.950

77.825

waarvan apparaat ICT

31.722

38.826

24.096

24.196

24.196

24.196

24.196

0

0

29.891

29.891

29.891

29.891

29.891

Lasten

waarvan overige personele kosten

waarvan bijdrage aan SSO's
waarvan overige materiële kosten

31.599

32.604

24.261

24.185

24.055

23.863

23.738

Afschrijvingskosten

311.082

361.836

389.588

431.138

466.656

482.436

513.905

- Materieel

311.082

361.836

389.588

431.138

466.656

482.436

513.905

waarvan apparaat ICT

0

0

0

0

0

0

0

- Immaterieel

0

0

0

0

0

0

0

Dotaties voorzieningen

0

3.000

0

0

0

0

0

547.364

0

0

0

0

0

0

0

550.084

545.940

542.321

518.307

522.237

543.170

Overige kosten
Bijzondere lasten
Rentelasten

77.327

96.025

103.341

104.494

104.386

103.155

109.337

Totaal lasten

1.221.250

1.303.755

1.355.954

1.394.552

1.404.947

1.422.218

1.480.110

14.244

0

0

0

0

0

0

311

0

0

0

0

0

0

13.933

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening
Agentschapsdeel Vpb-lasten
Saldo van baten en lasten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

173

Toelichting
Baten
Omzet moederdepartement
De Minister van BZK betaalt de kosten voor een aantal taken aan het RVB.
Het gaat met name om de kosten van:
– het leveren van ondersteuning aan BZK en de uitvoering van het
rijksbeleid gerelateerd aan de rijkshuisvesting;
– het apparaat om de uitvoering van het beheer van materiële activa
mogelijk te maken.
– huisvesting voor de Hoge Colleges van Staat, Ministerie van AZ, de
staatspaleizen en Ministerie van BZK.
Omzet overige departementen
De omzet overige departementen omvat opbrengsten voor geleverde
producten en diensten aan departementen. Het gaat daarbij met name om
ontvangen gebruiksvergoedingen voor kantoren en specialties. Op basis
van de overeengekomen huurprijsmethodiek brengt het RVB een gebruiks­
vergoeding in rekening. In de ramingen van de gebruiksvergoeding is onder
meer rekening gehouden met oplevering van projecten vanuit de geactua­
liseerde masterplannen, het afsluiten van nieuwe contracten en met de
verwachte beëindiging van contracten.
Voor wat betreft de dienstverlening aan Ministerie van Defensie is alleen
de vergoeding vanuit Defensie voor de apparaatsinzet van het RVB
opgenomen, omdat de programmagelden niet tot de omzet mogen worden
gerekend.
Uit de meerjarige reeks voor omzet overige departementen blijkt een
stijgende lijn. Deze lijn hangt samen met uitbreidingen in de vastgoedpor­
tefeuille en een toename van de tarieven als gevolg van vervangingsinves­
teringen. Uitbreidingen die voor 2021 zijn voorzien betreffen onder andere
opleveringen voor het RIVM en opleveringen van gebruiksklare panden in
het kader van de uitbreiding voor de kantorenportefeuille.
Omzet derden
Deze omzet betreft de baten uit verhuur aan musea en internationale organi­
saties, de baten vanuit de verkoop van onroerend goed en de inkomsten
vanuit de exploitatie van een aantal bijzondere objecten zoals parkeerga­
rages. Met ingang van deze begroting wordt in de omzet voor derden nu
rekening gehouden met afnemerszaken die extern worden gefactureerd en
omzet gerelateerd aan gebiedsontwikkeling. De teruglopende begrotings­
reeks hangt samen met de directe afrekeningen. In het verleden jaar was
voor diverse internationale organisaties sprake van incidenteel hogere
direct te verrekenen bijdragen in de projecten.
Rentebaten
Dit betreft de baten voorzien vanuit de rekening courantverhouding met
het Ministerie van Financiën.
Bijzondere baten
Dit betreft met name het deel van de apparaatsinzet bij projecten dat wordt
geactiveerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

174

Lasten
Personele kosten
Dit betreft de kosten van het eigen apparaat, met name van salaris- en
opleidingskosten van eigen personeel en inzet van externe inhuur. De
kosten van inhuur zijn gestegen ten opzichte van de slotwet 2019 door extra
werving in verband met de productiegroei en een verdere stijging van de
gemiddelde kosten per fte.
Materiële kosten
Deze kosten betreffen met name de kosten voor de eigen huisvesting en van
het eigen ICT-gebruik. De bijdrage aan de SSO’s omvat zowel ICT kosten als
kosten voor de eigen huisvesting van het RVB. De resterende stijging in
de materiële hangt samen met een toename van investeringen in de ICT
functie en uitbreiding van het aantal werkplekken.
Afschrijvingskosten
Dit betreft met name de afschrijvingen op geactiveerde waarden van
objecten, voortvloeiend uit investeringen vanuit masterplannen kantoren
en huisvestingsbehoeften voor specialties. De afschrijvingstermijnen zijn
afhankelijk van de categorie: grond/terreinen 0 jaar, erfpacht 5-100 jaar,
gebouwen 15-60 jaar, vervoermiddelen 4-6 jaar en inventaris 3-15 jaar. Ook
hier nemen de kosten toe als gevolg van nieuwe opleveringen en vervan­
gingsinvesteringen voor rijkshuisvesting.
Bijzondere lasten
De bijzondere lasten hebben vooral betrekking op de primaire processen
van het RVB. In de volgende tabel is een specificatie opgenomen.
Tabel 51 Specificatie bijzondere lasten RVB (bedragen x € 1.000)
Onderdeel

Stand slotwet
2019

Ontwerpbe­
groting 2020

2021

2022

2023

2024

2025

Markthuren

167.649

170.544

171.532

169.590

156.797

157.065

153.777

DBFMO lasten

66.383

77.938

95.563

98.326

101.090

103.854

123.865

Onderhoud rijkshuisvesting

147.404

125.265

125.000

125.034

125.049

125.308

125.359

Belastingen en heffingen

23.274

23.656

23.816

23.373

23.052

23.091

23.649

Energielasten

34.294

27.565

29.513

31.333

31.826

32.419

32.306

Ontwikkeling en verkoop OG

21.731

40.000

30.300

27.300

25.300

21.300

21.300

Overige bijzondere lasten

86.629

85.116

70.216

67.365

55.193

59.200

62.914

Totaal

547.364

550.084

545.940

542.321

518.307

522.237

543.170

Toelichting
Markthuren
Deze post betreft de huren die het RVB aan de markt betaalt. Het beleid is
erop gericht departementen en diensten zo veel mogelijk in eigendomsob­
jecten te huisvesten. Hierdoor nemen de vierkante meters huurhuisvesting
en de kosten voor deze huisvesting af.
DBFMO lasten
Dit betreft de lasten van lopende en nieuwe Design Build Finance Maintain
Operate (DBFMO) contracten met marktpartijen. Het investeringsdeel
(Design, Build en Finance) van deze lasten is omgerekend naar rente en
afschrijving en aldaar opgenomen. Deze post bevat dus alleen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

175

vergoeding aan de consortia voor de operationele (Maintenance en
Operate) kosten van de objecten. De verwachte toename heeft betrekking
op een tweetal grotere nieuwe contracten (RIVM en rechtbank Amsterdam).
Onderhoud
Deze post betreft de kosten voor onderhoud en instandhouding van
gebouwen en terreinen voor de rijkshuisvestingsportefeuille.
Belastingen en heffingen
Deze post betreft met name de onroerendezaakbelasting en de waterschap­
slasten over de voorraad onroerend goed die het RVB inzet voor rijkshuis­
vesting.
Energielasten
Dit betreft de energielasten in de kantorenportefeuille bij de rijkshuis­
vesting. Deze kosten worden bij de departementen in rekening gebracht via
het regiotarief.
Ontwikkeling en verkoop onroerend goed
Dit betreft de kosten van ingekocht onroerend goed binnen het Kader
Overname Rijksvastgoed (KORV) en de restant boekwaarde van verkochte
eigen gebouwen en terreinen (niet KORV).
Met ingang van deze begroting worden verkopen zonder resultaat niet meer
meegenomen in de post ontwikkeling en verkoop onroerend goed. De
kasstromen worden alleen via de balans verwerkt.
Overige bijzondere lasten
De overige lasten betreffen met name de kosten voor wederoplevering bij
contracteinde, kleinere investeringen voor de gebruikers, facilitaire
leegstand- en ICT-kosten en verwachte waardedaling.
Kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht geeft aan hoeveel kasmiddelen beschikbaar zijn
gekomen of naar verwachting zullen komen en op welke wijze gebruik is, of
zal worden gemaakt van deze middelen.
De operationele kasstromen zijn aanzienlijk hoger dan de inkomsten en
uitgaven in de baten-lastenbegroting. Deze kasstromen zijn namelijk
inclusief de dienstverlening aan Defensie, de kasstromen vanuit de kasverplichtingenbegroting en de werkzaamheden buiten begrotings-verband,
welke op basis van de verslaggevingsregels niet tot de omzet worden
gerekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

176

Tabel 52 Kasstroomoverzicht van baten-lastenagentschap RVB over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand slotwet
Vastgestelde
2019 begroting 2020

2021

2022

2023

2024

2025

1. Rekening courant RHB
1 januari +
depositorekeningen

392.041

341.176

331.711

321.969

302.299

280.914

257.555

+/+ totaal ontvangsten
operationele kasstroom

2.172.106

2.061.093

2.463.498

2.460.940

2.416.354

2.430.086

2.492.484

-/- totaal uitgaven
operationele kasstroom

‒ 1.928.145

‒ 1.762.164

‒ 2.137.874

‒ 2.093.859

‒ 2.013.849

‒ 2.010.241

‒ 2.041.199

243.961

298.929

325.624

367.081

402.505

419.845

451.285

-/- totaal investeringen

‒ 582.919

‒ 647.000

‒ 480.000

‒ 540.000

‒ 456.000

‒ 456.000

‒ 456.000

+/+ totaal boekwaarde
desinvesteringen

17.535

0

0

0

0

0

0

3. Totaal
investeringskasstroom

‒ 565.384

‒ 647.000

‒ 480.000

‒ 540.000

‒ 456.000

‒ 456.000

‒ 456.000

-/- eenmalige uitkering
aan
moederdepartement

‒ 9.526

0

0

0

0

0

0

+/+ eenmalige storting
door
moederdepartement

0

0

0

0

0

0

0

‒ 280.246

‒ 308.394

‒ 335.365

‒ 386.752

‒ 423.890

‒ 443.203

‒ 484.647

577.429

647.000

480.000

540.000

456.000

456.000

456.000

4. Totaal
financieringskasstroom

287.657

338.606

144.635

153.248

32.110

12.797

‒ 28.647

5. Rekening courant RHB
31 december + stand
depositorekeningen
(=1+2+3+4)

358.275

331.711

321.970

302.299

280.914

257.555

224.194

2. Totaal operationele
kasstroom

-/- aflossingen op
leningen
+/+ beroep op
leenfaciliteit

Toelichting
Investeringskasstroom
De investeringen in rijkshuisvesting en het daaruit voortvloeiende beroep
op de leenfaciliteit in 2020 zijn gebaseerd op lopende en voorgenomen
huisvestings- en instandhoudingsprojecten in dit jaar. Bij voorjaar 2021
wordt de leenfaciliteit voor dat jaar geactualiseerd. Het RVB investeert in
grond en gebouwen die in de balans onder de post materiële vaste activa
worden verantwoord.
Financieringskasstroom
De afdrachten aan het moederdepartement betreffen, conform de Regeling
Agentschappen, het surplus op het eigen vermogen. Daarnaast gaat het om
de aflossing op lopende en toekomstige leningen in het kader van de rijks­
huisvesting, de overname van vastgoed van andere rijksdiensten en
aflossingen op leningen voor ontwikkelprojecten.
Het beroep op de leenfaciliteit komt overeen met de investeringsstroom.
De investeringen van PPS-marktpartijen en investeringen door het RVB in
projecten die buiten de baten- en lasten vallen, zijn daarbij niet opgenomen.
Investeringen Rijkshuisvesting boven € 20 mln.
In ieder geval de volgende grotere projecten zullen (deels) via de leenfaci­
liteit gefinancierd worden:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

177

Tabel 53 Investeringen in rijkshuisvesting boven € 20 mln. (bedragen x € 1 mln.)
Project

Indicatie investeringsvolume leenfaciliteit

Eerste jaar investering

1. Den Haag, veiligheidsdiensten

Nog niet gegund

2016

2. Den Haag, Binnenhofcomplex

562

lopend

3. Utrecht, PPS nieuwbouw RIVM

188

lopend

4. Amsterdam, PPS Nieuwbouw rechtbank Parnas

140

lopend

5. Apeldoorn, Walterbos Complex

Nog niet gegund

2019

6. Den Bosch, Paleizenkwartier

78

lopend

7. Utrecht, Herman Gorterstraat

83

lopend

8. Rotterdam, Rijkskantorencampus

72

lopend

9. Eindhoven, Rijkskantoor

Nog niet gegund

2019

10. Den Haag, PI Scheveningen Toekomstvast

Nog niet gegund

2017

11. Vught, PI Nieuwe Entree

Nog niet gegund

2017

12. De Bilt, verdichting KNMI-complex

Nog niet gegund

2017

13. Den Haag, Defensie, Plein Kalvermarkt Complex

Nog niet gegund

2018

14. Assen, Mandemaat EZ

Nog niet gegund

2020

15. Veenhuizen, PI

Nog niet gegund

n.t.b.

16. Utrecht, Onderhoud Rechtbank Midden-Nederland

Nog niet gegund

2018

17. Den Haag, Verbouwing Bruggebouw

Nog niet gegund

2018

18. Arnhem, Stationsplein West

Nog niet gegund

2016

19. Haarlem, renovatie Surinameweg

Nog niet gegund

2018

20. Paleis van Justitie, Den Haag

Nog niet gegund

2019

21. Den Haag, Algemene Rekenkamer, realisatie renovatie

Nog niet gegund

2020

22. Utrecht, Griffioenlaan Westraven

Nog niet gegund

2018

23. Almelo, Rechtbank Almelo

Nog niet gegund

2019

24. Den Haag, Koninklijke Bibliotheek

Nog niet gegund

2021

25. Den Haag, Churchillplein 1

Nog niet gegund

2020

26. PI Heerhugowaard

Nog niet gegund

2017

27. PI Alphen aan den Rijn, Beveiliging

Nog niet gegund

2017

28. PI Nieuwegein, wijzigen entree en bezoekzalen

Nog niet gegund

2017

29. PI Alphen aan den Rijn Verbinding

Nog niet gegund

2017

30. PI Krimpen, diverse E&K vervangingsinvesteringenl

Nog niet gegund

2017

31. PI Nieuwersluis, optimalisatie terrein en gebouwen A en C

Nog niet gegund

2017

32. PI Lelystad, integrale renovatie

Nog niet gegund

2019

Toelichting
Ad 2. Den Haag, Binnenhofcomplex
Het budget bedraagt € 475 mln. prijspeil 2015. Hiervan is € 410,4 mln.
bedoeld voor de renovatie en € 52,1 mln. voor de tijdelijke huisvestingen.
Daarnaast is er nog €12,5 mln. beschikbaar gesteld voor niet-huisvestings­
kosten. Aan het oorspronkelijk vastgestelde budget (prijspeil 2015) zijn de
disclaimers voor indexering, respectievelijk marktwerking, voor veiligheid
alsmede de kosten van een jaar uitstel door vertaald naar een budget met
een prijspeil van 2020 (Kamerstukken II, 2019/20, 34293, nr. 94)
Ad 4. Utrecht, PPS nieuwbouw RIVM
Het in de tabel vermelde bedrag is de bijdrage van het Rijk in de financiering
van het project. De waarde van het met de marktpartij afgesloten contract
over 25 jaar bedraagt € 267 mln. Dit betreft zowel investering, als onderhoud
als de algehele exploitatie van het pand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

178

Ad 5. Amsterdam, PPS Nieuwbouw rechtbank Parnas
Het in de tabel vermelde bedrag is de bijdrage van het Rijk in de financiering
van dit PPS-project (excl. grond). De waarde van het met de marktpartij
afgesloten contract over 30 jaar bedraagt ruim € 230 mln. Dit betreft zowel
investering, als onderhoud als de algehele exploitatie van het pand.
Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Tabel 54 Overzicht doelmatigheidsindicatoren RVB
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omschrijving Generiek Deel
Fte-totaal (excl. externe inhuur)

2.140

2.122

2.217

2.207

2.197

2.185

2.185

Apparaat-omzetindicator

24,4%

22,2%

25,8%

25,0%

24,7%

24,2%

23,2%

Saldo baten en lasten

13.933

0

0

0

0

0

0

1,1%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

Ingebruikgeving

928.912

941.052

1.067.105

1.117.664

1.141.431

1.165.050

1.220.248

waarvan extern

17.422

86.837

13.652

12.901

12.901

12.901

12.901

In stand houden vastgoed

75.257

175.358

53.644

53.644

53.644

53.644

53.644

waarvan andere eigenaar

45.429

46.993

31.644

31.644

31.644

31.644

31.644

projectrealisatie

93.236

62.234

79.297

71.245

63.779

63.991

66.655

waarvan andere eigenaar

32.283

32.951

47.334

47.334

47.334

47.334

47.334

Verkoop

31.818

48.312

50.039

46.039

40.039

35.039

35.039

Expertise en advies

38.544

17.697

41.905

41.905

41.905

41.905

41.905

Rijkshuisvestingvoorraad x 1000 m² BVO

5.770

5.705

5.503

5.396

5.222

5.226

5.300

waarvan verhuurd

4.865

4.826

4.819

4.899

4.847

4.858

4.891

waarvan leeg frictie

46

121

57

78

69

91

91

waarvan leeg renovatie

458

248

316

219

173

166

204

waarvan leeg afstoot

401

510

289

180

114

91

95

23

20

20

20

20

Saldo van baten en lasten (%)
Omzet per product (x € 1.000)

Omschrijving Specifiek Deel

Waarvan derden
waarvan eigendom

4.715

4.616

4.457

4.374

4.314

4.321

4.426

waarvan huur

1.055

1.089

1.046

1.022

909

905

875

NB

NB

NB

NB

NB

NB

NB

ITK rijkshuisvesting

2,20

2,1 ‒ 2,8

2,1 ‒ 2,8

2,1 ‒ 2,8

2,1 ‒ 2,8

2,1 ‒ 2,8

2,1 ‒ 2,8

Doelmatigheid verkoop vastgoed

3874

>0

>0

>0

>0

>0

>0

Projecten binnen budget gerealiseerd

83%

84%

85%

85%

85%

85%

85%

Projecten tijdig gerealiseerd

94%

84%

85%

85%

85%

85%

85%

Productiviteit

1.033

975

1.000

1.025

1.025

1.025

1.025

Gemiddelde leegstand rijkshuisvestingvoor
rekening RVB (% t.o.v. voorraad)

Voorraad beheerde Defensieobjecten
Gebouwen x 1000 m² BVO
Terreinen x 1000 m²

5.970

5.959

5.814

5.713

5.671

5.640

5.539

388.602

345.294

346.401

343.119

342.747

342.660

341.964

Toelichting
Omzet per product
Met de producten bestrijkt het RVB de gehele keten van de huisvesting,
vanaf de initiële vraag van een afnemer tot en met de realisatie (bouw
en/of verbouw), het beheer, ontwikkeling en de afstoot. Het RVB werkt
vraaggestuurd. De groei van de omzet voor ingebruikgeving heeft zowel te
maken met een toename in de vraag naar huisvesting vanuit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

179

departementen als met het feit dat de voorraad met nieuwe huisvesting
verjongt. Daarmee is sprake van hogere afschrijvingslasten, die worden
doorberekend in de tarieven.
Bezetting in fte’s
De bezetting van ambtelijk personeel neemt toe als gevolg van de gestegen
vraag naar dienstverlening. Fte ontwikkeling sluit aan bij jaarplan 2019,
aangevuld met de voorziene uitbreiding voor de kantorenportefeuille.
Apparaat-omzet indicator
Dit betreft de procentuele verhouding van de apparaatskosten van het RVB
tot de omzet (totale baten) van de dienst.
Saldo baten en lasten
Het saldo van baten en lasten geeft een sluitend resultaatbeeld.
Rijkshuisvestingsvoorraad in 1.000 m2 BVO
De huisvestingsvoorraad neemt de komende jaren af door verkoop van
eerder overtollig gesteld vastgoed. Het overtollig vastgoed is een gevolg
van enerzijds het kabinetsbeleid en anderzijds adequate sturing door het
RVB. Bij de gepresenteerde afname is rekening gehouden met de gevolgen
voor de departementen van kabinetsbesluiten over de masterplannen
huisvesting.
Indicator technische kwaliteit (ITK) rijkshuisvesting
Dit betreft het gewogen gemiddelde van de technische conditie van alle
gebouwen op een schaal van 1 (nieuwbouw) t/m 6 (extreem slecht). Deze
conditie wordt medebepaald door de staat van het onderhoud en (vervan­
gings)investeringen. Op grond van voorraadoverwegingen (o.a. is een pand
wel/niet strategisch, blijft het wel/niet in de voorraad) worden economische
afwegingen gemaakt over het uitvoeren van onderhoud en investeringen.
Voor een deel van de (niet-strategische) voorraad wordt dan een slechtere
ITK-score geaccepteerd.
Doelmatigheid verkoop vastgoed.
Doelstelling is objecten te verkopen tegen tenminste de voorgecalculeerde
bedragen die in een businesscase waren opgenomen.
Projecten binnen budget gerealiseerd
Het percentage projecten binnen budget gerealiseerd is vanaf 2016 bij de
vorming van het RVB gesteld op meer dan 80% met een bijbehorend
groeipad. Het getuigt van ambitie om als norm te hebben dat het overgrote
deel van de projecten wordt uitgevoerd binnen het afgesproken budget.
De ervaring leert dat het prognosticeren van de kosten van vastgoedpro­
jecten niet eenvoudig is. De uitkomsten van aanbestedingen laten zich lastig
voorspellen. Daarnaast kunnen tijdens de uitvoering van de projecten
tegenvallers aan het licht komen.
Projecten tijdig gerealiseerd
Het percentage projecten tijdig gerealiseerd is vanaf 2016 bij de vorming
van het RVB gesteld op meer dan 80% met een bijbehorend groeipad. Deze
norm houdt concreet in dat in 2021 minder dan 16% van de projecten later
wordt opgeleverd dan met de opdrachtgever is afgesproken. Een deel van
de projecten kan vertragen doordat tijdens de uitvoering feiten boven water
komen, waar vooraf geen rekening mee is gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

180

Productiviteit
De productiviteit geeft inzicht in de sturing op directe uren. Hoe meer directe
uren worden ingezet, ofwel hoe minder indirecte/overige, hoe beter wordt
gepresteerd. Tussen 2018 en 2022 is nog sprake van een groeipad als gevolg
van de in uitvoering zijnde harmonisatie en ...
Voorraad beheerde Defensieobjecten in 1.000 m2 BVO. De Defensieobjecten
worden door het RVB onderhouden (instandhouding). Defensie voorziet
de komende jaren een kleine krimp in haar portefeuille.
Productie RVB
De omzet van het RVB in deze baten-lastenbegroting geeft geen volledig
beeld op de werkelijke omvang van de te verrichten werkzaamheden omdat
een deel van deze werkzaamheden op grond van de Richtlijnen voor de
Jaarverslaggeving niet tot omzet mogen worden gerekend. Het gaat hierbij
om de programmakosten voor Defensie, om posten uit de kas-verplichtin­
genbegroting en om verkopen en ingebruikgevingen op grond van midde­
lenafspraken. In onderstaande tabel zijn al deze werkzaamheden, gebaseerd
op kasstromen, opgenomen in een overzicht van de ‘productie’.
Tabel 55 Begrootte productie RVB (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbe­
groting 2020

2021

2022

2023

2024

2025

Ingebruikgeving

494.000

516.077

522.605

510.962

519.733

537.269

Onderhoud

354.000

463.175

436.292

387.751

381.010

381.061

Project realisatie

898.000

976.739

1.027.674

950.378

950.957

953.651

Verkoop

146.000

133.635

129.635

124.265

119.265

119.265

Expertise en Advies

201.000

198.627

193.879

173.564

173.564

173.564

2.093.000

2.288.253

2.310.085

2.146.920

2.144.529

2.164.810

Categorie

Totaal

Voor 2021 en 2022 zijn door Defensie aanvullende middelen beschikbaar
gesteld voor onderhoud en expertise en advies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

181

5.8 Dienst van de Huurcommissie (DHC)
Inleiding
Het werkterrein van de Huurcommissie wordt voor het grootste deel
gevormd door het gereguleerde deel van de markt voor huurwoonruimte.
Als huurders en verhuurders een geschil hebben en er onderling niet
uitkomen, dan doet de Huurcommissie op verzoek van de huurder of de
verhuurder een uitspraak in geschillen over de hoogte van huurprijzen en
servicekosten. De Huurcommissie beslecht ook geschillen in het kader van
de Wet op het overleg huurders verhuurder (Wohv) en geschillen die voort­
vloeien uit klachten van de huurder over het handelen of nalaten van de
verhuurder bij de producten en diensten die hij aan de huurder levert.
Het Zelfstandig Bestuursorgaan (ZBO) Huurcommissie (zonder eigen
rechtspersoonlijkheid) wordt ondersteund door het agentschap de Dienst
van de Huurcommissie (DHC). Voor de huurders en verhuurders presenteert
de Huurcommissie zich als één landelijk opererende, onpartijdige en
toegankelijke organisatie.
De Huurcommissie is continu gericht op verbetermogelijkheden bij de
uitvoering van haar taken: het voorkomen, helpen oplossen en waar nodig
beslechten van geschillen tussen huurder en verhuurder. Het gaat daarbij
om verbeteringen in de dienstverlening aan huurders en verhuurders, en
verbeteringen in de bedrijfsvoering. De Huurcommissie speelt flexibel in op
wijzigingen in het aantal en soort informatievragen, veranderingen in de
samenleving, het aantal en soort geschillen en op wijzigingen in de
huurprijswet- en regelgeving. Uitgangspunt bij deze verbeteringen is het
kader van de wet- en regelgeving van het huurprijsbeleid en de Rijksbrede
ontwikkelingen die bij alle uitvoeringsorganisaties spelen.
Daarnaast is de Huurcommissie officieel buitengerechtelijke geschillenbe­
slechter in de zin van de Implementatiewet buitengerechtelijke geschillen­
beslechting consumenten, ofwel een Europese Alternative Dispute
Resolution (ADR) instantie. De Huurcommissie voldoet aan de eisen die aan
de geschillenbeslechter – in dit geval voor huurprijsgeschillen – worden
gesteld.
Ook de dienstverlening van de Huurcommissie wordt continu verbeterd.
Huurders en verhuurders hebben meer keuzemogelijkheden gekregen en
hebben daardoor zelf meer invloed op het verloop van de procedure.
Wetswijzigingen 2021
In 2021 worden twee wetswijzigingen van kracht. De eerste wijziging betreft
de wijziging van het Besluit huurprijzen woonruimte (Bhw), waarbij in het
woningwaarderingsstelsel de energie-index wordt vervangen door een
prestatie-indicator uitgedrukt in kWh/m2 per jaar. De tweede wetswijziging
betreft de wijziging in de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte (UHW) en
de Woningwet (Wonw) middels de Wijziging huurverhogingsmogelijk­
heden en inkomensgrenzen Woningwet (Kamerstukken II 2019/2020, 35518,
nr. 2). De uitvoeringsconsequenties die deze wetswijzigingen met zich mee
brengen zijn meegenomen in deze ontwerpbegroting.
In de begroting zijn ook de kosten van het ZBO verwerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

182

Staat van baten en lasten
Tabel 56 Begroting van baten-lastenagentschap DHC voor het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand Slotwet
2019

1e
suppletoire
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omzet

11.101

11.930

12.829

12.634

12.322

12.213

12.121

waarvan omzet moederdepartement

5.271

5.976

6.875

6.680

6.368

6.259

6.167

0

0

0

0

0

0

0

waarvan omzet derden

5.830

5.954

5.954

5.954

5.954

5.954

5.954

Vrijval voorzieningen

385

0

0

0

0

0

0

Bijzondere baten

392

0

0

0

0

0

0

Rentebaten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal baten

11.878

11.930

12.829

12.634

12.322

12.213

12.121

Apparaatskosten

9.577

11.705

12.811

12.616

12.304

12.195

12.103

- Personele kosten

6.810

8.356

8.978

8.816

8.704

8.695

8.603

waarvan eigen personeel

4.833

5.078

5.760

6.525

6.525

6.525

6.525

waarvan inhuur externen

1.639

2.621

2.551

1.641

1.529

1.520

1.428

338

657

667

650

650

650

650

- Materiële kosten

2.767

3.349

3.833

3.800

3.600

3.500

3.500

waarvan apparaat ICT

1.072

1.127

1.127

1.127

1.300

1.300

1.300

0

0

0

0

0

0

0

1.695

2.222

2.706

2.673

2.300

2.200

2.200

Afschrijvingskosten

58

17

18

18

18

18

18

- Materieel

58

17

18

18

18

18

18

waarvan apparaat ICT

58

0

18

18

18

18

18

- Immaterieel

0

0

0

0

0

0

0

283

2.171

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2.292

0

1.456

1.100

0

0

0

Rentelasten

0

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten

12.210

13.893

14.285

13.734

12.322

12.213

12.121

Saldo van baten en lasten gewone
bedrijfsuitoefening

‒ 332

‒ 1.963

‒ 1.456

‒ 1.100

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

‒ 332

‒ 1.963

‒ 1.456

‒ 1.100

0

0

0

Baten

waarvan omzet overige departementen

Lasten

waarvan overige personele kosten

waarvan bijdrage aan SSO's
waarvan overige materiële kosten

Dotaties voorzieningen
Overige kosten
Bijzondere lasten

Agentschapsdeel Vpb-lasten
Saldo van baten en lasten

Toelichting
Baten
Omzet moederdepartement
De reeks bedragen voor omzet moederdepartement in de jaren 2021–2025
heeft betrekking op de bekostiging van de Huurcommissie ten laste van
artikel 3 van de ontwerpbegroting 2021 van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

183

Omzet derden
Deze baten betreffen in de eerste plaats de legesopbrengsten die gebaseerd
zijn op de veroordeling door de Huurcommissie van geschilpartijen tot
vergoeding aan de Staat. De legesontvangsten zijn voor 2021 begroot op
€ 0,5 mln.
Daarnaast dragen verhuurders conform de UHW bij aan de kosten van de
Huurcommissie. De verwachte verhuurdersbijdrage bedraagt in 2021 € 5,5
mln.
Omzet totaal
In het Jaarplan 2020 heeft de Huurcommissie de ambitie genoemd om eind
2021 te streven naar een normale werkvoorraad (de behandeltermijn van
een geschil is maximaal vier maanden, met een normale werkvoorraad
wordt bedoeld dat DHC nooit meer zaken heeft lopen dan gemiddeld in vier
maanden binnenkomen). De verwachte productie voor 2021 is gebaseerd
op dit streven. In 2021 worden in totaal 4.126 extra geschillen verwacht als
gevolg van de wetswijzigingen.
De Huurcommissie kent diverse afdoeningswijzen voor een geschil. In het
kostprijsmodel van de Huurcommissie worden de kostprijzen per afdoe­
ningswijze berekend.
Tabel 57 Begrootte omzetverdeling DHC voor het jaar 2021 (bedragen x
€ 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

Verstrekken algemene informatie

577

577

577

572

568

Oplossingsgericht afdoen

991

919

786

779

773

Intrekking op basis van specifieke
informatie

417

381

316

313

311

Voorzittersuitspraak nietontvankelijk

595

586

566

561

557

Voorzittersuitspraak kennelijk
redelijk/onredelijk

1.556

1.281

817

810

804

Intrekking naar aanleiding van
bemiddeling

266

249

219

217

215

Vaststellingsovereenkomst

31

31

31

31

31

Intrekking naar aanleiding van
onderzoeksrapport

1.055

1.079

1.118

1.108

1.100

Uitspraak/advies huurcommissie

7.124

7.314

7.675

7.607

7.549

Wohv geschillen

212

212

212

210

208

5

5

5

5

5

12.829

12.634

12.322

12.213

12.121

Advies geliberaliseerde huurprijs
Totaal

Lasten
Apparaatskosten
De apparaatskosten betreffen zowel de Dienst van de Huurcommissie als
de salarissen en vergoedingen van de voorzitter, de plaatsvervangend
voorzitter, de zittingsvoorzitters, de zittingsleden van de Huurcommissie en
de Raad van Advies.
Personele kosten
De personele kosten betreffen met name de salarissen van de vaste
medewerkers van de Dienst van de Huurcommissie en het ZBO Huurcom­
missie, maar ook de inhuur van externe medewerkers. In 2021 zijn de kosten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

184

voor externe inhuur relatief hoog, de oorzaak hiervan ligt, naast het streven
naar een normale voorraad, in de toename van het aantal geschillen als
gevolg van de wetswijzigingen (4.126 extra geschillen). Het streven is om
de vaste formatie de komende jaren weer op niveau te krijgen met als
gevolg dat de kosten voor eigen personeel de komende jaren stijgen en
de kosten voor externe inhuur relatief afnemen.
Materiële kosten
De belangrijkste posten zijn huisvesting, bureaukosten, communicatie en
ICT. Als gevolg van de wetswijzigingen en de daarmee samenhangende
toename van het aantal geschillen zijn voor de extra benodigde
medewerkers extra kosten opgenomen voor huisvesting en werkplekken.
Dit verklaart de stijging van de overige materiële kosten.
Afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten zijn conform de door de Minister van Financiën
voorgeschreven afschrijvingstermijnen. Afgeschreven wordt op ICT en
kantoorinventaris.
Bijzondere lasten
Onder deze post vallen de kosten voor het onderzoeken en werken naar
een nieuw zaaksysteem. Nu worden de mogelijkheden voor een nieuw
zaaksysteem onderzocht, omdat het oude zaaksysteem niet aan de verwach­
tingen voldoet. De verwachting is dat het nieuwe zaaksysteem vanaf 2022
operationeel is. In 2021 (€ 1,1 mln.) en 2022 (€ 1,1 mln.) zijn hiervoor extra
kosten opgenomen voor testen, aanpassingen en implementeren. Voor
2022 zijn kosten opgenomen, omdat nog niet zeker is dat het systeem vanaf
2022 operationeel is. Vanaf 2023 zijn de kosten voor het nieuwe systeem
opgenomen in de reguliere ICT kosten. Onder de post bijzondere lasten
vallen ook de uitloopkosten van het programma ‘Eenvoudig naar gezag
2020’ (€ 0,3 mln.) en het project ‘Kwaliteit aan de Poort’ (€ 0,1 mln.). Door
het coronavirus heeft de uitvoering hiervan in 2020 vertraging opgelopen
waardoor werkzaamheden van de laatste fasen van deze projecten
doorschuiven naar 2021.
Saldo van baten en lasten
Het saldo van baten en lasten zal over 2021 € 1,5 mln. negatief zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

185

Kasstroomoverzicht
Tabel 58 Kasstroomoverzicht van baten-lastenagentschap DHC over het jaar 2021 (bedragen x € 1.000)
Stand slotwet
2019

1e suppletoire
begroting 2020

2021

2022

2023

2024

2025

2.188

5.153

1.925

343

361

379

397

+/+ totaal
ontvangsten
operationele
kasstroom

16.336

11.930

12.829

12.634

12.322

12.213

12.121

-/- totaal
uitgaven
operationele
kasstroom

‒ 14.536

‒ 13.876

‒ 14.267

‒ 13.716

‒ 12.304

‒ 12.195

‒ 12.103

2. Totaal
operationele
kasstroom

1.800

‒ 1.946

‒ 1.438

‒ 1.082

18

18

18

-/- totaal
investeringen

0

0

0

0

0

0

0

+/+ totaal
boekwaarde
desinvesteringen

0

0

0

0

0

0

0

1. Rekening
courant RHB
1 januari +
depositorekeningen

3. Totaal
investeringskasstroom

0

0

0

0

0

0

0

-/- eenmalige
uitkering aan
moederdepartement

‒ 2.380

‒ 3.245

‒ 1.600

0

0

0

0

+/+ eenmalige
storting door
moederdepartement

3.545

1.963

1.456

1.100

0

0

0

-/- aflossingen
op leningen

0

0

0

0

0

0

0

+/+ beroep op
leenfaciliteit

0

0

0

0

0

0

0

4. Totaal
financieringskasstroom

1.165

‒ 1.282

‒ 144

1.100

0

0

0

5. Rekening
courant RHB
31 december +
stand
depositorekeningen
(=1+2+3+4)

5.153

1.925

343

361

379

397

415

Toelichting
Operationele kasstroom
In de jaren 2021 en 2022 is uitgegaan van een negatief exploitatieresultaat.
Investeringskasstroom
Voor 2021 en volgende jaren is het uitgangspunt dat geen omvangrijke
investeringen worden verricht.
Financieringskasstroom
Er wordt geen beroep gedaan op de leenfaciliteit van het Ministerie van
Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

186

Overzicht doelmatigheidsindicatoren
Tabel 59 Overzicht doelmatigheidsindicatoren DHC
Stand slotwet Vastgestelde
2019
begroting
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Omschrijving Generiek Deel
Gemiddeld integraal tarief/uur

NB

NB

127

129

133

132

131

Fte-totaal (excl. externe inhuur)

60

67

76

87

87

87

87

Saldo van baten en lasten (%)

‒ 3%

0

‒ 11

‒9

0

0

0

Huurprijsgeschillen1

4.888

5.698

5.908

5.908

5.910

5.910

5.910

Servicekostengeschillen

1.610

2.287

2.420

2.420

2.420

2.420

2.420

Huurverhogingsgeschillen (inclusief IAH)

3.083

1.983

6.253

6.253

4.980

2.980

2.980

Klachten huurders jegens verhuurders

195

482

500

500

500

500

500

Wohv-geschillen

14

10

15

15

15

15

15

Onderzoeksrapporten rechtbank

0

20

0

0

0

0

0

Onderzoeksrapporten publieksrechtelijke
organen

0

10

0

0

0

0

0

Advies geliberaliseerde huurprijs

2

10

5

5

5

5

5

Verklaring over redelijkheid van de huurprijs

0

0

0

0

0

0

0

9.792

10.500

15.101

15.101

13.830

11.830

11.830

% Huurpijsgeschillen afgerond binnen
4 maanden

45

90

90

90

90

90

90

% Servicekostengeschillen afgerond binnen
5 maanden

49

90

% Huurverhogingsgeschillen afgerond
binnen 4 maanden

94

90

90

90

90

90

90

% Wohv-geschillen afgerond binnen
3 maanden

0

90

90

90

90

90

90

% Wohv-geschillen afgerond binnen
4 maanden

0

90

90

90

90

90

90

% ADR-geschillen afgerond binnen 90 dagen

86

>90

>90

>90

>90

>90

>90

Productie per dienst

Totaal
Omschrijving Specifiek Deel

1 Dit betreft zowel huurverhogingsgeschillen op basis van punten als huurverhogingsgeschillen op basis van inkomen.

Toelichting
Gemiddeld integraal tarief/uur
Het gemiddelde integrale tarief per uur is de uitkomst van de verwachte
totale kosten (exclusief projectkosten) in een jaar gedeeld door het totaal
aantal productieve uren per jaar. Als de Huurcommissie efficiënter wordt
dalen de tarieven. Tot 2023 is een stijging van de tarieven waarneembaar.
De oorzaak hiervan is dat de gewijzigde wetgeving de huurverhogingsge­
schillen betreft. Deze geschillen zijn relatief snel en vroeg in het proces af te
doen. Naarmate dit aantal in de volgende jaren afneemt gaat dit voordeel
afnemen, omdat er relatief gezien meer zaken komen die langer in het
proces zitten en ook meer kosten met zich meebrengen.
Fte totaal
Het streven is om het aandeel medewerkers in vaste dienst de komende
jaren te laten groeien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

187

Doorlooptijden
De Huurcommissie werkt met twee verschillende doorlooptijden. In de
eerste plaats de doorlooptijd voor de hele procedure, gebaseerd op de
UHW. Deze telt vanaf het moment dat de verzoeker het voorschot op de
leges heeft betaald tot en met het moment waarop de uitspraak wordt
verstuurd.
In de tweede plaats de doorlooptijd van ADR-geschillen, zoals de Imple­
mentatiewet voor buitengerechtelijke geschillenbeslechting consumenten
voorschrijft. Deze telt vanaf het moment dat het dossier van een zaak
compleet is.
Voor de geschilbeslechting op basis van de Wohv geldt een wettelijke
termijn van acht weken, met de mogelijkheid om indien nodig gemotiveerd
een langere doorlooptijd te hanteren. De ervaringen met de Wohvgeschillen leren dat partijen hechten aan overleg onder auspiciën van de
Huurcommissie, als gevolg waarvan de termijn van acht weken niet gehaald
wordt zonder dat dit op bezwaren van betrokkenen stuit. Om deze reden is
als streeftermijn (voor 90% van de Wohv-geschillen) vier maanden gefor­
muleerd. De ADR-doorlooptijd, zoals de Implementatiewet voor buitenge­
rechtelijke geschillenbeslechting consumenten voorschrijft, is 90 dagen.
Nadat het dossier eenmaal compleet is, handelt de Huurcommissie
minimaal 90% van de zaken binnen de wettelijke termijn van 90 dagen af.
6. Bijlagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

188

Bijlage 1: Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een
Wettelijke Taak
Tabel 60 Overzicht Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (vallend onder
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
Naam organisatie1

RWT/ZBO

Begrotingsartikel

Begrotingsramingen

Uitgevoerde evaluatie ZBO
onder Kaderwet

Volgende evaluatie ZBO

Huis voor
klokkenluiders

ZBO

artikel 11

3.700

N.v.t.2

2021

Kadaster
(basisregistraties)

ZBO

artikel 5

48.494

2015

2020

Huurcommissie

ZBO

artikel 3

7.261

2014

2022

Stichting Administratie
RWT en ZBO
Indonesische
Pensioenen (SAIP)

artikel 7

7.909

N.v.t.3

N.v.t.

Toelatingsorganisatie
Kwaliteitsborging
Bouw

ZBO

artikel 11

1.028

N.v.t.4

2025

Stichting Visitatie
Woningcorporaties
Nederland

ZBO

artikel 3

2019

2024

Keuringsinstanties
Bouwproducten

ZBO

artikel 11

N.v.t.

N.v.t.

1 De Kiesraad staat sinds 2020 in het begrotingshoofdstuk 2B «De Hoge Colleges van Staat».
2 Het Huis voor klokkenluiders bestaat sinds 2016.
3 De SAIP valt niet onder de kaderwet ZBO's.
4 De Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw is per 1 juli 2020 opgericht.

Tabel 61 Overzicht Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (vallend onder
andere ministeries)
Naam organisatie

Ministerie

RWT/ZBO

Begrotingsartikel

Begrotingsramingen

CBS

EZK

ZBO

artikel 1, 3, 5, 6, 7

4.571

TNO

EZK

ZBO

artikel 5

3.776

KvK

EZK

ZBO

artikel 6

5.445

RDW

IenW

ZBO

artikel 6

3.740

CAK

VWS

ZBO

artikel 6

175

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

189

Bijlage 2: Verdiepingsbijlage
Beleidsartikel 1. Openbaar bestuur en democratie
Uitgaven
Tabel 62 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

59.387

56.211

52.801

52.800

52.800

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

9.000

9.000

9.000

9.000

9.000

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

3.777

1.092

2.481

‒ 1.014

‒ 864

‒

Mutatie incidentele suppletoire
begroting 2020

8.449

550

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

56.986

‒ 2.669

‒ 700

2.649

4.130

4.365

3.977

1) Digitaal hulpmiddel
uitslagvaststelling

‒ 2.490

‒ 2.600

750

3.250

1.090

0

2) City Deal «Zicht op
ondermijning»

500

0

0

0

0

0

3) Loon- en prijsbijstelling

441

2.331

1.999

980

3.375

3.977

77.944

66.153

66.931

64.916

65.301

60.963

Mutatie amendement 2020

Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

Stand ontwerpbegroting 2021

Toelichting
1) Digitaal hulpmiddel uitslagvaststelling
Bij de eerste suppletoire begroting 2020 is meerjarig in totaal € 8,5 mln.
beschikbaar gesteld voor investeringen in het digitaal hulpmiddel voor het
berekenen van de verkiezingsuitslag en het betrouwbaar gebruik daarvan.
Middels deze kasschuif worden de beschikbare middelen in het juiste
kasritme gezet.
2) City Deal «Zicht op ondermijning»
Van het Ministerie van Justitie en Veiligheid ontvangt het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een incidentele bijdrage
van € 0,5 mln. voor de City Deal 'Zicht op ondermijning'.
3) Loon- en prijsbijstelling
Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

190

Ontvangsten
Tabel 63 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

21.965

21.965

21.965

21.965

21.965

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

21.965

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

1) Waterschapsverkiezingen

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

2.800

Stand ontwerpbegroting 2021

24.765

24.765

24.765

24.765

24.765

24.765

Stand ontwerpbegroting 2020

Nieuwe mutaties
Waarvan:

Toelichting
1) Waterschapsverkiezingen
De Waterschapsverkiezingen worden een keer in de vier jaar georganiseerd
door de gemeenten. De kosten die de gemeenten hiervoor maken worden
vergoed door de Waterschappen. Met ingang van 2020 gebeurt dat via
een structurele toevoeging aan de algemene uitkering van het gemeente­
fonds van € 2,8 mln. per jaar. Dit bedrag wordt overgeboekt vanuit de
begroting van BZK. Daar tegenover incasseert BZK jaarlijks eenzelfde
bedrag bij de Waterschappen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

191

Beleidsartikel 2. Nationale veiligheid
Uitgaven
Tabel 64 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

297.861

308.106

309.846

309.682

309.123

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

4.215

‒ 561

‒ 297

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

309.123

14.562

9.222

8.775

8.771

8.749

8.749

1) Individueel keuzebudget (IKB)
AIVD

4.208

0

0

0

0

0

2) Loon- en prijsbijstelling

8.825

9.132

8.685

8.681

8.659

8.659

316.638

316.767

318.324

318.453

317.872

317.872

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

Stand ontwerpbegroting 2021

Toelichting
1) Individueel keuzebudget (IKB) AIVD
Dit betreft de toedeling van de middelen voor het Individueel Keuzebudget
(IKB) (onderdeel CAO-Rijk 2018-2020).
2) Loon- en prijsbijstelling
Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2020.
Ontvangsten
Tabel 65 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

14.714

14.714

14.714

14.714

14.714

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

14.714

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

14.714

14.714

14.714

14.714

14.714

14.714

Stand ontwerpbegroting 2020

Stand ontwerpbegroting 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

192

Beleidsartikel 3. Woningmarkt
Uitgaven
Tabel 66 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

4.297.396

4.439.789

4.575.882

4.711.968

4.857.877

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

0

0

‒ 2.000

‒ 4.000

‒ 7.000

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

114.953

216.596

26.968

‒ 60.900

‒ 47.897

‒

Mutatie incidentele suppletoire
begroting 2020

120.000

0

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

4.948.480

38.168

171.983

‒ 40.360

‒ 38.847

‒ 39.512

‒ 39.287

‒ 1.415

‒ 1.415

‒ 1.415

‒ 1.415

‒ 1.415

‒ 1.415

0

‒ 19.000

‒ 38.000

‒ 38.000

‒ 38.000

‒ 38.000

Stand ontwerpbegroting 2020

Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:
1) Uitvoeringskosten
huurtoeslag
2) Inverdieneffect motie Kox
huurtoeslag
3) SBR Wonen

‒ 1.485

297

297

297

297

297

4) Versnelling en intensivering
woningbouw

0

150.000

0

0

0

0

5) Financieringsfaciliteit
Binnenstedelijke Transformatie

0

20.000

0

0

0

0

6) Flexpools

0

20.000

0

0

0

0

7) BMKB Stikstof

‒ 1.100

‒ 1.150

‒ 1.150

0

0

0

8) Aanbod woningmarkt

‒ 600

‒ 1.200

‒ 1.200

‒ 975

‒ 225

0

9) Achtervangvergoeding
nationale hypotheekgarantie

33.860

0

0

0

0

0

10) Bevordering
eigenwoningbezit (BEW)

‒ 700

‒ 500

‒ 600

1.100

‒ 403

‒ 403

11) Loon- en prijsbijstelling

6.645

5.739

2.064

284

169

169

12) Surplus eigen vermogen
DHC

3.118

0

0

0

0

0

4.570.517

4.828.368

4.560.490

4.608.221

4.763.468

4.909.193

Stand ontwerpbegroting 2021

Toelichting
1) Uitvoeringskosten huurtoeslag
De harde afbouwgrens in de huurtoeslag is met ingang van 2020
omgevormd naar een geleidelijkere afbouw. Voor de uitvoeringskosten
ontvangt het Ministerie van Financiën een bijdrage.
2) Inverdieneffect motie Kox huurtoeslag
Met een verplichte huurverlaging wordt invulling gegeven aan de motie
Kox. Dit leidt tot inverdieneffecten op de huurtoeslag. Afhankelijk van de
mate van aanspraak op de huurverlaging leidt dit tot een maximum inver­
dieneffect van € 38 mln.
3) SBR Wonen
Standard Business Reporting-wonen (SBR-wonen) werkt aan de uitvoering
van het Convenant Verbeteren Informatievoorziening Woningcorporatie­
sector. Hierin zijn afspraken gemaakt over het verbeteren van de kwaliteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

193

van gegevens en het makkelijker uitwisselen van deze gegevens tussen
corporaties en de convenantpartners. De bijdrage van BZK wordt middels
een kasschuif in het juiste ritme gezet.
4) Versnelling en intensivering woningbouw
De woningbouwimpuls wordt geïntensiveerd met € 50 mln. in 2021 voor
diverse maatregelen gericht op het wegnemen van knelpunten in de
woningbouw in combinatie met wederkerige afspraken over de program­
mering van de woningbouw. Waaronder het stimuleren van woningbouw
voor kwetsbare groepen en ouderen. Daarnaast wordt er € 100 mln. van
de woningbouwimpuls naar voren gehaald om in 2021 te investeren.
5) Financieringsfaciliteit Binnenstedelijke Transformatie
De Financieringsfaciliteit voor Binnenstedelijke Transformatie wordt
geïntensiveerd met € 20 mln. waarmee kortlopende leningen aan ontwik­
kelaars versterkt kunnen worden om voormalige winkels, kantoren, horeca­
gelegenheden en bedrijventerreinen te herontwikkelen naar woningen.
6) Flexpools
Er wordt € 20 mln. ingezet in 2021 voor flexpools, waardoor er flexibele inzet
van capaciteit beschikbaar is voor gemeenten voor ondersteuning in de
voorfase van de woningbouw.
7) BMKB Stikstof
De regeling Borgstelling MKB-krediet (BMKB) is per 1 januari 2020 tijdelijk
uitgebreid voor bedrijven die ondersteuning nodig hebben als gevolg van
de PFAS- en stikstof problematiek. Voor een specifiek aantal sectoren is
het borgstellingspercentage verhoogd om meer kredietverstrekking
mogelijk te maken. Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK)
ontvangt een bijdrage ten behoeve van een buffer voor de eventuele
schades die kunnen optreden in het Stikstof-luik BMKB.
8) Aanbod woningmarkt
Voor de werkzaamheden om het woningtekort tegen te gaan is tijdelijk extra
capaciteit nodig. De personeelskosten daarvoor worden verantwoord op
artikel 11 Centraal Apparaat.
9) Achtervangvergoeding nationale hypotheekgarantie
De Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) betaalt jaarlijks een
achtervangvergoeding voor de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) aan
het Rijk. De jaarlijkse vergoeding wordt gestort in de daarvoor bestemde
risicovoorziening NHG. De afdracht over het boekjaar 2019 bedraagt
afgerond € 33,9 mln.
10) Bevordering eigenwoningbezit (BEW)
De raming van de uitvoeringskosten van RVO.nl voor de regeling
Bevorderen Eigenwoningbezit (BEW) wordt bijgesteld conform de
Ramingsnota huurtoeslag.
11) Loon- en prijsbijstelling
Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2020.
12) Surplus eigen vermogen DHC
Uit het jaarverslag 2019 van de Dienst van de Huurcommissie (DHC) blijkt
dat het eigen vermogen hoger is dan de toegestane 5% (regeling Agent­
schappen). Het surplus van € 3,2 mln. vloeit terug naar het moederdepar­
tement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

194

Ontvangsten
Tabel 67 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

472.000

465.600

463.800

457.000

435.300

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

‒ 53.782

‒ 52.000

‒ 59.800

‒ 57.400

‒ 54.900

‒

Mutatie incidentele suppletoire
begroting 2020

‒ 1.800

‒ 7.200

‒ 3.600

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

370.100

31.491

0

0

0

0

0

1) Vestia

513

0

0

0

0

0

2) Surplus eigen vermogen DHC

3.118

0

0

0

0

0

3) Achtervangvergoeding
nationale hypotheekgarantie

33.860

0

0

0

0

0

4) Huurtoeslag

‒ 6.000

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

447.909

406.400

400.400

399.600

380.400

370.100

Stand ontwerpbegroting 2020

Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

Toelichting
1) Vestia
Bij de sanering van Vestia is destijds tussen het Centraal Fonds voor de
Volkshuisvesting en Vestia afgesproken dat 40% van de kosten die worden
gemaakt voor het onderzoek naar de aansprakelijkheid van banken wordt
vergoed uit de risicovoorziening voor sanerings- en projectsteun woning­
corporaties. Voor de bankkosten in het laatste kwartaal van 2019 heeft Vestia
hiervoor een bijdrage van afgerond € 0,5 mln. ontvangen. Deze bijdrage
wordt onttrokken aan de risicovoorziening.
2) Surplus eigen vermogen DHC
Uit het jaarverslag 2019 van de Dienst van de Huurcommissie blijkt dat het
eigen vermogen hoger is dan de toegestane 5% (regeling Agentschappen).
Het surplus van € 3,2 mln. vloeit terug naar het moederdepartement.
3) Achtervangvergoeding nationale hypotheekgarantie
De Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) betaalt jaarlijks een
achtervangvergoeding voor de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) aan
het Rijk. De jaarlijkse vergoeding wordt gestort in de daarvoor bestemde
risicovoorziening NHG. De afdracht over het boekjaar 2019 bedraagt
afgerond € 33,9 mln.
4) Huurtoeslag
De Belastingdienst verlaagt vanwege de gevolgen van corona tijdelijk de
invorderingsrente. Dit leidt tot minder ontvangsten bij de Huurtoeslag. De
lagere ontvangsten worden generaal gecompenseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

195

Beleidsartikel 4. Energietransitie gebouwde omgeving en bouwkwaliteit
Uitgaven
Tabel 68 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

480.942

110.412

57.776

47.969

44.060

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

60.000

88.600

133.600

113.600

43.600

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

30.990

60.823

86.993

70.721

64.171

‒

Mutatie incidentele suppletoire
begroting 2020

72.000

95.000

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

161.060

‒ 36.734

82.494

45.960

24.523

9.945

1.245

Mutatie amendement 2020

Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:
1) STEP

‒ 28.451

9.500

18.951

0

0

0

2) SAK

‒ 10.000

10.000

0

0

0

0

0

12.500

0

0

0

0

3) Regionale Energie
Strategieën Klimaatakkoord
4) BTW compensatiefonds RRE

‒ 3.000

0

0

0

0

0

5) Urgenda middelen RRE MKB

3.000

30.000

0

0

0

0

‒ 10.000

0

0

0

0

0

7) Verduurzaming woningen
(SEEH)

0

15.000

15.000

15.000

0

0

8) MOOI regeling

0

4.500

9.000

7.500

9.000

0

1.800

0

0

0

0

0

6) Impuls doorbouwen
verduurzaming
sportverenigingen

9) Terugboeking middelen
MOOI-regeling
10) Nederlandse Norm (NEN)

4.795

0

0

0

0

0

11) Toelatingsorganisatie

‒ 1.716

‒ 309

‒ 309

‒ 309

‒ 309

‒ 309

12) Loon- en prijsbijstelling

10.348

2.897

4.468

3.482

2.404

2.704

Stand ontwerpbegroting 2021

607.198

437.329

324.329

256.813

161.776

162.305

Toelichting
1) STEP
De Stimuleringsregeling energieprestatie huursector (STEP) is een regeling
voor het verduurzamen van woningen. De aanvragen konden tot eind 2018
worden ingediend. De subsidies worden twee jaar na verlening vastgesteld
en uitbetaald. De regeling bleek eind 2018 overtekend, waardoor er een
wachtlijst is met aanvragen. Zodra er een aanvraag uitvalt, wordt een
aanvraag van de wachtlijst in behandeling genomen. Dit heeft effect op
het kasritme, want de termijn van twee jaar gaat dan opnieuw in. Daarnaast
speelt ook de corona-uitbraak, waardoor aanvragers verzoeken tot uitstel
hebben ingediend. Het tijdig opnemen van de energie index in woningen
gaat moeizamer. Daarom hebben aanvragers een half jaar uitstel gekregen.
Middels deze kasschuif wordt het kasbudget in het juiste ritme gezet.
2) SAK
In overleg met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en
RVO.nl is besloten dat de wijkgerichte aanpak aardgasvrij koopwoningen
(SAK) per 1 januari 2021 in de Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

196

regeling wordt opgenomen, zodat het aantal verschillende regelingen
zoveel mogelijk wordt beperkt. De SAK-middelen uit 2020 schuiven middels
een kasschuif door naar 2021.
3) Regionale Energie Strategieën Klimaatakkoord
Vanaf de Aanvullende Post is er € 12,5 mln. overgeheveld naar de begroting
van BZK voor de Regionale Energie Strategieën (RES). Het doel van de RES
is een zorgvuldige ruimtelijke inpassing van hernieuwbare energieop­
wekking, warmte(rest)bronnen en bijbehorende infrastructuur. De RES en
transitievisies warmte zullen worden geborgd in met name de gemeente­
lijke omgevingsvisies en omgevingsplannen, hierop is de Omgevingswet
van toepassing. In een RES-regio werken overheden met maatschappelijke
partners, netbeheerders, het bedrijfsleven en waar mogelijk bewoners,
regionaal gedragen keuzes uit. Dit doen zij voor de opwekking van
duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en
de daarvoor benodigde opslag- en energie-infrastructuur. De € 12,5 mln.
wordt onder meer ingezet voor een expertpool om regio’s vanuit centraal
ontwikkelde kennis en vaardigheden te ondersteunen, het bevorderen van
participatie van bewoners en het onderzoeksprogramma Waterbeheer en
Regionale Energiestrategieën.
4) BTW-compensatiefonds RRE
Voor het reduceren van het energiegebruik bij huishoudens van huur en
koopwoningen en het Midden- en kleinbedrijf zijn middelen vrijgemaakt om
invulling te geven aan het Urgenda-vonnis. Voor koopwoningen is € 51 mln.
gereserveerd. De uitvoering van de regeling voor koopwoningen zal
middels een specifieke uitkering aan gemeenten (SPUK) lopen, zodat zij
activiteiten uit kunnen voeren. Gemeenten kunnen voor voorlichting en
advies BTW terugvragen. Daarom worden er middelen overgeheveld naar
het BTW-compensatiefonds.
5) Urgenda middelen RRE MKB
Dit betreft middelen voor de maatregelen die in het kader van de invulling
van het Urgenda-vonnis voor reductie van energieverbruik beschikbaar
worden gesteld voor midden- en kleinbedrijven (mkb's). Daarnaast wordt
er een subsidie verstrekt voor Natuur & Milieu ten behoeve van het oplei­
dingsprogramma en de bewustwordingscampagne voor monteurs en doehet-zelvers voor installatie en onderhoud van hybride warmtepompen.
6) Impuls doorbouwen verduurzaming sportverenigingen
Middels de incidentele suppletoire begroting (Kamerstukken II2019/20,
35478, nr. 1) is € 50 mln. beschikbaar gekomen als investeringsimpuls voor
verduurzaming van bestaande sportaccommodaties en scholen in het
primair en voortgezet onderwijs. Hiervan wordt € 10 mln. overgeboekt naar
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om een impuls te
geven aan het verduurzaming van sportaccommodaties via de subsidiere­
geling Bouw en Onderhoud Sportaccommodaties.
7) Verduurzaming woningen (SEEH)
Voor de verduurzaming van woningen stelt het kabinet € 15 mln.
beschikbaar in de jaren 2021 tot en met 2023 om de komende jaren extra
ondersteuning te bieden aan woningeigenaren die hun woning verduur­
zamen. Het budget wordt via de subsidie energiebesparing eigen huis
(SEEH)/Investeringssubsidie duurzame energie (ISDE) beschikbaar gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

197

8) MOOI regeling
In het kader van de Integrale Kennis en Innovatieagenda van het Klimaat­
akkoord en van het topsectorenbeleid is de missie vastgesteld en geïnstru­
menteerd om te komen tot een CO2 vrije gebouwde omgeving in 2050. Dit
gebeurt via drie Meerjarig Missiegedreven Innovatieprogramma’s:
Versnelling van Energierenovaties (MMIP 3), Duurzame warmte en koude
(MMIP 4) en het Energiesysteem in Evenwicht (MMIP 5). Binnen de
programma’s ondersteunt het Rijk R&D-investeringen van grootschalige
samenwerkingsverbanden tussen marktpartijen en kennisinstellingen. Deze
ondersteuning krijgt vorm via de MOOI-regeling. Vanwege grote gebleken
belangstelling voor deze MOOI-regeling is besloten hiervoor budget naar
voren te halen. Daarmee kan een versnelling worden gegeven aan de
benodigde transitie en kunnen bedrijven worden ondersteund om in
economisch onzekere tijden te blijven investeren
9) Terugboeking middelen MOOI-regeling
De middelen voor de Mooi-regeling kunnen pas beschikt worden vanaf 2021
in plaats van 2020 en worden daarom teruggeboekt naar BZK. In 2021
worden de middelen weer overgeheveld naar EZK vanuit de bestaande
innovatiemiddelen op artikel 4.1.
10) Nederlandse Norm (NEN)
Dit betreft het herzien van de NPR 9998. De uitgaven in het kader van de
herziening worden via artikel 4 van de BZK-begroting verantwoord. De
middelen worden daarom gerealloceerd vanaf artikel 10 Groningen
versterken en perspectief.
11) Toelatingsorganisatie
Dit betreft reallocatie van het budget van de toelatingsorganisatie naar
centraal apparaat ten behoeve van het ZBO Toelatingsorganisatie in de
bouw. De uitgaven van het ZBO worden verantwoord op artikel 11 Centraal
Apparaat.
12) Loon- en prijsbijstelling
Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2020.
Ontvangsten
Tabel 69 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

91

91

91

91

91

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

91

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

91

91

91

91

91

91

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

198

Beleidsartikel 5. Ruimtelijke ordening en omgevingswet
Uitgaven
Tabel 70 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

124.755

86.461

81.727

75.474

74.279

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒ 10.386

62

‒ 1.613

2.813

1.688

‒

‒

‒

‒

‒

‒

75.259

‒ 3.613

12.234

420

8

‒ 215

‒ 115

1) Kasschuif Omgevingswet

‒ 6.300

6.300

0

0

0

0

2) Bijdrage IPO voor beheer
DSO-LV

1.626

0

0

0

0

0

‒ 4.070

0

0

0

0

0

2.829

0

0

0

0

0

5) Gebiedsontwikkeling

0

5.000

0

0

0

0

6) Interdepartementale bijdrage
Noordzeeakkoord

0

‒ 980

‒ 980

‒ 980

‒ 980

‒ 980

3.006

2.042

1.400

1.188

965

1.065

110.756

98.757

80.534

78.295

75.752

75.144

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

3) Basisregistratie Ondergrond
4) Diverse bijdragen

7) Loon- en prijsbijstelling
Stand ontwerpbegroting 2021

Toelichting
1) Kasschuif Omgevingswet
De combinatie van een stevige implementatieopgave en de maatregelen
rond het coronavirus heeft grote impact op alle partijen die werken aan de
Omgevingswet. Dit vraagt extra tijd, de Kamer is daarover in het voorjaar
2020 geïnformeerd (Kamerstukken 2019/2020, 33118 nr. 139). Het Rijk en
de koepels van gemeenten, provincies en waterschappen hebben overeen­
stemming bereikt over een uitstelperiode van één jaar (Kamerstukken
2019/2020, 33118 nr. 145), wat inhoudt dat de nieuwe ingangsdatum 1 januari
2022 wordt. Een deel van de beschikbare middelen komt niet dit jaar tot
uitputting en wordt middels een kaschuif meegenomen naar 2021.
2) Bijdrage IPO voor beheer DSO-LV
Op 18 december 2018 hebben de Unie van Waterschappen (UvW), de
Vereninging Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg
(IPO) en het Rijk de beheeroverkomst Digitaal Stelsel Omgevingswet Landelijke Voorziening (DSO-LV) ondertekend. De overeenkomst regelt
onder andere de inhoud en de uitvoering van de beheertaak, de financiering
en de samenwerkingsafspraken voor een optimale werking van het DSO-LV.
Op grond van de beheerovereenkomst DSO-LV draagt het IPO vanaf
1 januari 2020 jaarlijks circa € 1,6 mln. bij aan de kosten van het basisniveau
DSO-LV en het informatiepunt Omgevingswet.
3) Basisregistratie Ondergrond
Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) ontvangt een
bijdrage voor TNO. TNO verzorgt het kader van de implementatie van de
Wet Basisregistratie Ondergrond (BRO) voor de realisatie van de Landelijke
Voorziening inclusief BRO-loket.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

199

4) Diverse bijdragen
Dit betreft diverse afrekeningen 2019 met o.a. het Kadaster, UBR/KOOP en
Geonovum. De afrekeningen worden gedesaldeerd met de bijdragen aan
Rijkswaterstaat en ICTU.
5) Gebiedsontwikkeling
Voor de uitwerking van gebiedsontwikkelingen wordt een ontwikkelbudget
van € 5 mln. beschikbaar gesteld. Over de inzet hiervan wordt in de Bestuur­
lijke Overleggen in het komende najaar en voorjaar besloten.
6) Interdepartementale bijdrage Noordzeeakkoord
Dit betreft de meerjarige bijdrage van BZK van in totaal € 9,8 mln. ten
behoeve van het Noordzeeakkoord. IenW ontvangt de departementale
bijdragen exclusief Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij
(EMVAF) en herverdeelt het daarna middels aparte overboekingen naar de
begrotingen waar de uitgaven gedaan zullen worden. Het Kabinet stelt voor
de uitvoering van het Noordzeeakkoord een transitiebedrag van € 200 mln.
tot en met 2030 beschikbaar. Dit budget is bedoeld voor sanering en
verduurzaming van de visserij, voor natuurherstel, monitoring en
onderzoek, voor het de veilige doorvaart van de aan te leggen windparken,
en voor extra handhaving door de NVWA.
7) Loon- en prijsbijstelling
Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2020.
Ontvangsten
Tabel 71 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

3.824

3.824

3.824

3.824

3.824

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

3.824

4.455

0

0

0

0

0

1) Diverse afrekeningen 2019

2.829

0

0

0

0

0

2) Bijdrage IPO voor beheer
DSO-LV

1.626

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

8.279

3.824

3.824

3.824

3.824

3.824

Stand ontwerpbegroting 2020

Nieuwe mutaties
Waarvan:

Toelichting
1) Diverse afrekeningen 2019
Dit betreft ontvangsten als gevolg van diverse afrekeningen 2019 met onder
andere het Kadaster, UBR/KOOP en Geonovum.
2) Bijdrage IPO voor beheer DSO-LV
Op 18 december 2018 hebben de UvW, de VNG, het IPO en het Rijk de
beheeroverkomst DSO-LV ondertekend. De overeen komst regelt onder
andere de inhoud en de uitvoering van de beheertaak, de financiering en
de samenwerkingsafspraken voor een optimale werking van het Digitaal
stelsel Omgevingswet landelijke voorziening (DSO-LV). Op grond van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

200

beheerovereenkomst DSO-LV draagt het IPO vanaf 1 januari 2020 jaarlijks
circa € 1,6 mln. bij aan de kosten van het basisniveau DSO-LV en het infor­
matiepunt Omgevingswet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

201

Beleidsartikel 6. Overheidsdienstverlening en informatiesamenleving
Uitgaven
Tabel 72 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

169.975

165.449

109.742

109.858

106.407

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

11.094

1.025

1.312

1.312

‒ 188

‒

‒

‒

‒

‒

‒

108.407

4.534

3.856

60.392

2.015

1.417

1.260

0

0

55.751

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Extrapolatie
Nieuwe mutaties
1) Investeringsfonds Generieke
digitale infrastructuur
2) Compensatie eHerkenning
3) Loon- en prijsbijstelling
Stand ontwerpbegroting 2021

500

500

0

0

0

0

3.957

3.812

4.861

1.827

1.229

1.260

185.603

170.330

171.446

113.185

107.636

109.667

Toelichting
1) Investeringsfonds Generieke digitale infrastructuur
Voor 2022 zijn middelen vanaf de Aanvullende Post overgeheveld naar de
begroting van BZK. Het betreft middelen voor gezamenlijke doorontwik­
keling en innovatie van de digitale overheid. De bestemming van de Inves­
teringspost wordt afgestemd in de governance van de digitale overheid
(Overheidsbreed Beleidsoverleg Digitale Overheid: OBDO). Hierbij zijn de
agenda NL DIGIbeter en het Programmaplan Basisinfrastructuur leidend
2) Compensatie eHerkenning
Het Ministerie van Financiën en het Ministerie van BZK hebben de afspraak
om de compensatieregeling e-Herkenning 50/50 te verdelen. Dit betreft de
eerste tranche van deze compensatieregeling.
3) Loon- en prijsbijstelling
Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2020.
Ontvangsten
Tabel 73 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

423

423

423

423

423

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

823

511

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

423

Nieuwe mutaties

25

25

25

0

0

0

1.271

959

448

423

423

423

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

Stand ontwerpbegroting 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

202

Beleidsartikel 7. Werkgevers- en bedrijfsvoering
Uitgaven
Tabel 74 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

34.343

28.333

27.311

27.311

27.327

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

2.694

1.273

600

600

600

‒

‒

‒

‒

‒

‒

27.327

2.201

4.658

453

451

284

636

600

1.000

0

0

0

0

0

1.750

0

0

0

0

1.015

1.380

453

451

284

36

39.238

34.264

28.364

28.362

28.211

27.963

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:
1) Informatiebeveiliging
2) Programma versterking HR
ICT 2021
3) Loon- en prijsbijstelling
Stand ontwerpbegroting 2021

Toelichting
1) Informatiebeveiliging
Herschikking t.b.v. informatiebeveiliging/uitvoeren strategische I agenda.
Middelen worden ingezet op bijdrage agentschappen (UBR) voor
programma versterking HR ICT en op diverse opdrachten, o.a. op gebied
van privacy en sturing op I. De opdrachten zijn deels het gevolg van corona.
2) Programma versterking HR ICT 2021
Dit betreft bijdragen van andere departementen aan het programma
Versterking HR ICT Rijk. Het programma brengt en houdt ICT-kennis en kunde binnen de Rijksdienst op peil.
3) Loon- en prijsbijstelling
Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2020.
Ontvangsten
Tabel 75 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

450

64

64

64

64

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

64

Nieuwe mutaties

235

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

685

64

64

64

64

64

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

203

Beleidsartikel 9. Uitvoering Rijksvastgoedbeleid
Uitgaven
Tabel 76 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

128.168

123.426

125.896

135.034

139.223

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒ 6.411

26.232

5.923

‒ 3.954

‒ 8.169

‒

‒

‒

‒

‒

‒

143.947

1.978

‒ 7.812

2.159

2.311

2.382

‒2

1) Niet-huisvestingskosten

‒ 500

‒ 10.200

0

0

0

0

2) Loon- en prijsbijstelling

2.478

2.388

2.159

2.311

2.382

2.355

123.735

141.846

133.978

133.391

133.436

143.945

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

Stand ontwerpbegroting 2021

Toelichting
1) Niet-huisvestingskosten
Dit betreft overboekingen voor de niet-huisvestingskosten in relatie tot
project Renovatie Binnenhof naar de begrotingen van de Staten-Generaal
(IIA), de Raad van State (IIB) en het Ministerie van Algemene Zaken (III).
2) Loon- en prijsbijstelling
Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2020.
Ontvangsten
Tabel 77 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

121.690

121.574

120.282

120.282

102.984

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒ 8.600

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

102.984

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

113.090

121.574

120.282

120.282

102.984

102.984

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

Stand ontwerpbegroting 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

204

Beleidsartikel 10. Groningen versterken en perspectief
Uitgaven
Tabel 74 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2020
Mutatie nota van wijziging 2020
Mutatie amendement 2020
Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Extrapolatie
Nieuwe mutaties

2020

2021

2022

2023

2024

2025

0

0

0

0

0

‒

98.704

97.663

35.615

34.014

31.680

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

78.885

10.000

10.000

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

25.280

46.249

6.634

8.034

8.034

0

0

Waarvan:
1) Groninger Zorgakkoord

300

300

1.700

1.700

0

0

2) Nederlandse Norm (NEN)

‒ 4.795

0

0

0

0

0

3) Niet-bestede middelen 2019

11.044

0

0

0

0

0

4) Versterkingsoperatie
Groningen

39.700

6.334

6.334

6.334

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

223.838

114.297

53.649

42.048

31.680

25.280

Toelichting
1) Groninger Zorgakkoord
Voor het dossier Groningen boekt het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS) de budgetten uit het Groninger Zorgakkoord over
aan het Ministerie van BZK ten behoeve van de Nationaal Coördinator
Groningen (NCG).
2) Nederlandse Norm (NEN)
Dit betreft het herzien van de NPR 9998. De uitgaven in het kader van de
herziening worden via artikel 4 Energietransitie gebouwde omgeving en
bouwkwaliteit van de BZK-begroting verantwoord. De middelen worden
daarom gerealloceerd naar dit artikel.
3) Niet-bestede middelen 2019
Het Ministerie van EZK boekt de overgebleven budgetten uit 2019 over aan
het Ministerie van BZK voor de budgetten die bij Nota van Wijziging op de
begroting van 2020 naar de begroting BZK zijn overgekomen.
4) Versterkingsoperatie Groningen
Voor de versterkingsoperatie Groningen worden middelen overgeheveld
van de Aanvullende Post naar de begroting van BZK. De middelen worden
onder andere ingezet voor het scholenprogramma, de inpassingskosten
voor gemeenten bij de versterkingswerkzaamheden en de rijksbijdrage voor
het uitvoeren van sloop/nieuwbouw in de vergeten hoek van Appingedam
en de Zandplaten Zuid in Delfzijl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

205

Ontvangsten
Tabel 75 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

0

0

0

0

0

‒

75.000

75.000

25.000

25.000

25.000

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

25.000

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

75.000

75.000

25.000

25.000

25.000

25.000

Stand ontwerpbegroting 2020
Mutatie nota van wijziging 2020

Stand ontwerpbegroting 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

206

Beleidsartikel 11. Centraal apparaat
Uitgaven
Tabel 76 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

401.762

383.013

375.854

375.488

374.640

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

12.444

13.511

11.387

8.234

9.260

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

63.542

3.557

3.569

822

809

‒

Mutatie incidentele suppletoire
begroting 2020

‒ 450

‒ 550

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

372.708

15.412

22.605

18.514

17.154

15.786

14.272

‒ 3.700

3.700

0

0

0

0

956

915

499

375

365

5

3) P&O taken JenV

‒ 1.840

‒ 1.527

‒ 1.527

‒ 1.527

‒ 1.527

‒ 1.527

4) IKB AIVD

‒ 4.208

0

0

0

0

0

5) Toelatingsorganisatie

1.716

309

309

309

309

309

6) Loon- en prijsbijstelling

18.161

13.163

13.739

13.799

13.191

12.463

Stand ontwerpbegroting 2021

492.710

422.136

409.324

401.698

400.495

386.980

Mutatie amendement 2020

Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:
1) Kasschuif Omgevingswet
2020/2021
2) Loon- en prijsbijstelling
Groningen

Toelichting
1) Kasschuif Omgevingswet 2020/2021
De combinatie van een stevige implementatieopgave en de maatregelen
rond het coronavirus heeft grote impact op alle partijen die werken aan de
Omgevingswet. Dit vraagt extra tijd, de Kamer is daarover in het voorjaar
2020 geïnformeerd (Kamerstukken 2019/2020, 33118 nr. 139). Het Rijk en
de koepels van gemeenten, provincies en waterschappen hebben overeen­
stemming bereikt over een uitstelperiode van één jaar (Kamerstukken
2019/2020, 33118 nr. 145), wat inhoudt dat de nieuwe ingangsdatum 1 januari
2022 wordt. Een deel van de middelen komt dit jaar niet meer tot besteding
en worden middels een kasschuif meegenomen naar 2021.
2) Loon- en prijsbijstelling Groningen
Dit betreft de uitgekeerde loon- en prijsbijstelling over de middelen voor
Groningen die bij Nota van Wijziging zijn overgeheveld naar BZK.
3) P&O taken JenV
Tot 1 augustus 2019 voerde BZK een aantal P&O taken uit voor het Ministerie
van Justitie en Veiligheid (JenV). Vanaf die datum voert het Ministerie van
JenV deze taken weer zelf uit. De bijbehorende middelen worden nu
structureel overgeheveld naar de begroting van JenV.
4) Individueel keuzebudget (IKB) AIVD
Dit betreft de toedeling van de IKB-middelen (onderdeel CAO-Rijk
2018-2020).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

207

5) Toelatingsorganisatie
Dit betreft reallocatie van het budget van de toelatingsorganisatie naar
centraal apparaat ten behoeve van het ZBO Toelatingsorganisatie in de
bouw. De kosten van het ZBO worden verantwoord op artikel 11.
6) Loon- en prijsbijstelling
Dit betreft de toedeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2020.
Ontvangsten
Tabel 77 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

19.292

19.292

19.116

19.116

19.116

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

45.049

0

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

19.116

‒ 189

‒ 252

‒ 252

‒ 252

‒ 252

‒ 353

1) Wijziging financiering MD
Consultants

‒ 353

‒ 353

‒ 353

‒ 353

‒ 353

‒ 353

Stand ontwerpbegroting 2021

64.152

19.040

18.864

18.864

18.864

18.763

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

Toelichting
1) Wijziging financiering MD Consultants
De bijdragen van de Ministeries van Financiën en en Infrastructuur en
Waterstaat (IenW) voor de loonkosten van MD Consultants en assistenten
worden structureel overgeheveld naar de begroting van BZK. Eerder liepen
de bijdragen via facturen. Dit gebeurt niet meer en daarom wordt de
ontvangstenraming naar beneden bijgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

208

Beleidsartikel 12. Algemeen
Uitgaven
Tabel 78 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

21.235

12.586

11.218

10.997

10.928

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

13.379

‒ 72

‒ 100

‒ 100

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

10.928

7.743

192

190

36

35

20

1) VPB locaties benzinestations
en winning bodemmaterialen

7.515

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

42.357

12.706

11.308

10.933

10.963

10.948

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

Toelichting
1) VPB locaties benzinestations en winning bodemmaterialen
Dit betreft een actualisatie van de in 2020 te betalen vennootschapsbelasting
over de generale ontvangsten voor de veiling van locaties voor benzinesta­
tions langs Rijkswegen en winning van bodemmaterialen.
Ontvangsten
Tabel 79 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

0

0

0

0

0

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

13.200

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

13.200

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

Stand ontwerpbegroting 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

209

Beleidsartikel 13. Nog onverdeeld
Uitgaven
Tabel 80 Uitgaven (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

0

0

0

0

0

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

54.904

42.911

36.884

33.024

32.678

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

32.708

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

Ontvangsten
Tabel 81 Ontvangsten (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Stand ontwerpbegroting 2020

0

0

0

0

0

‒

Mutatie nota van wijziging 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie amendement 2020

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

210

Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Tabel 78 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die zijn afgerond
Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van de leden van Nispen en Groothuizen; Verzoekt Kamerstukken II 2019/2020, 28844, Afgedaan. De Tweede Kamer is op 22 juni 2020 per
de regering, de Kamer te informeren hoe uitvoering zal
nr. 207
brief geïnformeerd (geen kenmerk).
worden gegeven aan de voorstellen om de inspectie beter te
positioneren en de onafhankelijkheid te waarborgen.
De motie van het lid van Dam; Verzoekt de regering, erop toe Kamerstukken II 2019/2020, 28844, Afgedaan. De uitvoering van de motie is
te zien dat conceptaanbevelingen en aanbevelingen niet voor nr. 209
overgedragen aan het ministerie van Justitie en
wederhoor worden voorgelegd aan onderzochte organisaties
Veiligheid.
en functionarissen daarvan.
De motie van het lid Verheijen; Verzoekt de regering om in Kamerstukken I 2016/17, 33118, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 24 juni 2020 per
het implementatieprogramma aandacht te besteden aan het S
brief geïnformeerd (2020-0000375080).
belang van een goede informatiepositie van burgers bij
participatietrajecten en bij de invoeringsregelgeving de
kwaliteit en de toegankelijkheid van de gegevens in het
digitaal stelsel te borgen.
De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering, een
Kamerstukken II 2019/20, 33118, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 4 mei 2020 per
voorlichtingscampagne te starten rondom de invoering van 136
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 33118,
nr. 142).
de Omgevingswet waarbij expliciet de positie van burgers ten
opzichte van nieuwe ruimtelijke projecten wordt verduidelijkt;
Verzoekt de regering tevens, de effecten van de campagne te
evalueren en de resultaten aan de Tweede Kamer aan te
bieden
De motie van het lid Lodders c.s.; Verzoekt de regering het
functioneren van de Algemene Bestuursdienst te
onderzoeken, en daarbij specifiek te onderzoeken hoe
voorkomen kan worden dat slecht-functionerende
ambtenaren elders een plek krijgen.

Kamerstukken 2019/20, 31066, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 7 februari 2020
570
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31
490, nr. 270).

De motie van het lid Veldman c.s.; Verzoekt de regering
middels een aanpassing van artikel 219, tweede lid, van de
Gemeentewet, of op andere wijze te bewerkstellingen dat
een gemeentelijke belasting cq. heffing ten behoeve van
een algemene voorziening zoals het riool of de inzameling
van afvalstoffen niet afhankelijk mag worden gesteld van
het eigendom van een aangesloten object, maar via het
aangesloten zijn op de voorziening geregeld moet worden.

Kamerstukken II 2014/15, 33962,
nr. 171

Afgedaan. Met de indiening van het Voorstel van wet
van het lid Veldman tot wijziging van de
Gemeentewet en de Wet milieubeheer houdende
invoering van het heffen van de rioolheffing en de
afvalstoffenheffing van de gebruiker op
19 september 2016 met Kamerdossiernummer 34
542, behoeft deze motie met dezelfde strekking geen
verdere uitvoering. De motie wordt daarmee
beschouwd als afgedaan.

De motie van het lid van der Molen c.s.; Verzoekt de regering Kamerstukken II 2017/18, 34824,
in overleg met de betrokken gemeenten de kosten van
nr. 7
ontvlechting van de wettelijke samenwerkingsverbanden zo
veel mogelijk te beperken, een regeling te treffen voor de
verdere afwikkeling en de Tweede Kamer daarover te
informeren vóór 1 december 2018.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 21 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34824,
nr. 10).

De motie van het lid van der Molen c.s.; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2017/18 34824, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 21 juni 2019 per
te onderzoeken hoe de centrumfunctie van Gorinchem
9
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34824,
behouden kan blijven met het oog op evenwichtige regionale
nr. 10).
verhoudingen en de Tweede Kamer daarover te informeren
vóór 1 januari 2019.
De motie van het lid Van den Bosch c.s.; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2017/18, 34827, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 oktober 2019
na voltooiing van het herindelingsproces de provincie Noord- 6
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
Holland te verzoeken met de nieuwe gemeente
34827, nr. 9).
Haarlemmermeer, de gemeente Haarlem, alsmede met de
inwoners van Spaarndam te verkennen of voor het dorp
Spaarndam een grenscorrectie een duurzame oplossing is en
of dit kan rekenen op draagvlak van de inwoners van
Spaarndam, en de Tweede Kamer hierover binnen een jaar te
informeren.
De motie van de leden Van der Molen en van der Graaf;
Kamerstukken II 2018/19, 35000
Verzoekt de regering, in overleg te treden met gemeenten en VII, nr. 19
waterschappen om gezamenlijk te bezien hoe
vermogensnormen voor kwijtschelding beter op elkaar
kunnen worden afgestemd, daarbij het wettelijk kader van
de Invorderingswet en Participatiewet te betrekken, en de
Tweede Kamer voor de zomer van 2019 over de uitkomst
hiervan te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 28 oktober 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32315, nr. 13).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

211

Omschrijving van de motie

Vindplaats

De motie van de leden van der Graaf en van der Molen;
Kamerstukken II 2018/19, 35000
Verzoekt de regering, een «regiocheck» uit te werken waarbij VII, nr. 35
effecten van nieuw beleid en nieuwe wet- en regelgeving op
relevante terreinen voor regio’s onderhevig aan bevolkingsen huishoudensdaling vooraf inzichtelijk worden gemaakt en
regionaal maatwerk mogelijk te maken met oog op het
versterken van economie en leefbaarheid in krimpregio’s.

Stand van Zaken
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 28 januari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
31757, nr. 99).

De motie van de leden Özütok en Kerstens; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 34477, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 28 januari 2020
regering, om in het kader van de stelselverantwoor-delijkheid 59
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
in overleg met gemeenten in krimpgebieden in beeld te
31757, nr. 99).
brengen of en, zo ja, waar in het sociaal domein de knelpunten
zitten met betrekking tot de bereikbaarheid en
toegankelijkheid van de dienstverlening voor de burger, en
de Tweede Kamer hierover voor de begrotingsbehandeling
voor het jaar 2020 te informeren.
De motie van de leden Kerstens en Özütok; Verzoekt de
regering, in het verdere proces om te komen tot bedoeld
verdeelmodel, nadrukkelijk aandacht te besteden aan het
tijdig gerealiseerd moeten zijn van genoemde
randvoorwaarden en daarover zo nodig met gemeenten
(nadere) afspraken te maken.

Kamerstukken II 2018/19, 34477, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 13 december 2019
60
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
29325, ne. 104).

De motie van het lid Sienot; Verzoekt de regering, om alles in Kamerstukken II 2018/19, 33529,
het werk te stellen om de zeven genoemde
nr. 632
oplossingsrichtingen samen met de regio uit te voeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 2 juli 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 33529,
nr. 665).

De motie van het lid Agnes Mulder: Verzoekt de regering,
Kamerstukken II 2018/19, 33529,
het advies van SodM op te volgen en de Tweede Kamer over nr. 629
de voortgang van ieder onderdeel van het advies te
informeren voor het komend overleg over Groningen en
vervolgens ieder kwartaal.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 16 oktober 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
33529, nr. 695).

De motie van het lid Geleijnse; Verzoekt de regering, de
Kamerstukken II 2018/19, 33529,
aangekondigde versnellingsmaatregelen te voorzien van het nr. 642
gewenste resultaat, waar mogelijk inclusief datum waarop dit
gerealiseerd moet worden, en de Tweede Kamer daarover
voor 1 juli 2019 te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 26 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 33529,
nr. 664).

De motie van het lid Özütok; Verzoekt de regering, om samen Kamerstukken II 2018/19, 35200
met de gemeenten een onderzoek te laten uitvoeren naar hoe VII, nr. 12
negatieve financiële gevolgen van het trap-op-trap-afsysteem
zo veel mogelijk kunnen worden voorkomen en de Tweede
Kamer over de uitkomsten te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 18 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
35300 B, nr. 13).

De motie van het lid Segers; Verzoekt de regering, samen met Kamerstukken II 2019/20, 35300,
de VNG te onderzoeken met welke aanpassingen van de trap- nr. 23
op-trap-afsystematiek gemeenten meerjarig meer financiële
zekerheid kunnen krijgen, en hiertoe voor het einde van het
jaar met voorstellen te komen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 18 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
35300 B, nr. 13).

De motie van het lid Van der Molen: Verzoekt de regering, om Kamerstukken II 2019/20, 35300
op systematische wijze het gesprek op gang te brengen met VII, nr. 20
en tussen medeoverheden over mogelijke taakdifferentiatie,
en de Tweede Kamer daarover vóór 1 maart 2020 te
informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 12 maart 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300
VII, nr. 109).

De motie van het lid Van der Molen c.s.; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2019/20, 35300
de effecten en de stapeling van effecten van beleid voor
VII, nr. 21
grens- en krimpregio’s expliciet op te nemen in het Integraal
Afwegingskader voor beleid en regelgeving (IAK).

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 28 januari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
31757, nr. 99).

De motie Van der leden van der Graaf en Van der Molen:
Kamerstukken II 2019/20, 35300
Verzoekt de regering in overleg met gemeenten de financiële VII. nr. 46
impact van bestaande beleidsmaatregelen van de
rijksoverheid op gemeenten in kaart te brengen en hierover
uiterlijk 1 april 2020 naar de Tweede Kamer te rapporteren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 22 juni 2020 per
brief geïnformeerd (geen kenmerk).

De motie van de leden Dijkstra en Van Gerven; Verzoekt de Kamerstukken II 2019/20, 35177, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 juni 2020 per
regering, grondexploitaties in de uitwerking van de agenda 8
brief geïnformeerd (2020-0000260418).
Toekomst toezicht expliciet mee te nemen; Verzoekt de
regering, om de commissie BBV in overweging te geven om
in de nieuwe notitie Grondexploitaties expliciet mee te
nemen hoe de jaarrekening verbeterd kan worden ten aanzien
van de informatie over grondexploitaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

212

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van de leden Van der Molen en Sneller; Verzoekt
Kamerstukken II 2019/20, 32851,
de regering, een verkenning op te starten om nut en noodzaak nr. 63
van grensoverschrijdende elementen op de hogere GRIPniveaus vast te stellen, de Tweede Kamer over de uitkomsten
daarvan te informeren voor 1 juni 2021, en indien mogelijk
gelijktijdig met specifieke voorstellen te komen.

Afgedaan. De uitvoering van de motie is
overgedragen aan het ministerie van JenV.

De motie van de leden Van der Molen en Palland; Verzoekt Kamerstukken II 2019/20, 32851,
de regering, in overleg te treden met België en Duitsland om nr. 64
de situatie voor grensondernemers te verbeteren, en de
Tweede Kamer voor 1 juli 2020 over de uitkomsten daarvan
te informeren

Afgedaan. De uitvoering van de motie is
overgedragen aan het ministerie van SZW.

De motie van het lid Middendorp; Verzoekt de regering, te
onderzoeken hoe een Rijksinspectie Digitalisering, naar
analogie van de Inspectie der Rijksfinanciën, zou kunnen
worden vormgegeven en de uitkomsten van dit onderzoek
voor het jaarverslag Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties 2018 naar de Tweede Kamer te sturen.

Kamerstukken II 2018/19, 35000
VII, nr. 13

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
26643, nr. 656).

De motie van de leden Van der Molen en Özütok; Verzoekt
Kamerstukken II 2018/19, 35200
het presidium, de Afdeling advisering van de Raad van State VII, nr. 11
te vragen de Tweede Kamer van voorlichting te dienen over
de mogelijkheid van een wettelijke inspanningsverplichting
van de Minister van BZK om de informatiebeveiliging bij het
Rijk te bevorderen, met de bevoegdheden bezwaar,
instemming/goedkeuring en aanwijzing, naar analogie van
artikel 4.11 Comptabiliteitswet.

Afgedaan. De motie is gericht aan de afdeling
Advisering Raad van State. Beantwoording van de
motie door de minister is niet nodig.

De motie van het lid Özütok; Verzoekt de regering, om
Kamerstukken II 2018/19, 35200
concrete doelstellingen te formuleren ten aanzien van het
VII, nr. 13
verbeteren van de rijksbrede informatiebeveiliging en de
rijksbrede digitale infrastructuur en deze concrete
doelstellingen op te nemen in de begroting voor het jaar 2020.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 28 oktober 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
26643, nr. 646).

De motie van het lid Öztürk; Verzoekt de regering om, in
Kamerstukken II 2016/17, 30950, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 16 oktober 2019
gesprek met gemeenten te bewerkstelligen dat de werking 122
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19,
van ADV’s op deze onderdelen verbetert en te bezien wat de
Kamerstukken II, 2019/20, 30950, nr. 179).
rijksoverheid hierin kan betekenen.
De motie van de leden Öztürk en van den Hul; Verzoekt de
Kamerstukken II 2016/17, 30950, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 16 oktober 2019
regering om, in overleg met de Vereniging van Nederlandse 126
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
Gemeenten te zoeken naar een alternatieve
30950, nr. 179).
financieringssystematiek die ADV’s in staat stelt hun eigen
organisatie en werkwijze vorm te geven, en de Tweede Kamer
hierover te informeren.
De motie van het lid Schalk c.s.; Verzoekt de regering de
Kamerstukken I 2017/18, 34349, nr. Afgedaan. De Eerste Kamer is op 26 juni 2019 per
wenselijkheid te onderzoeken om gezichtsbedekkende
G
brief geïnformeerd (Kamerstukken I 2018/19, 34349,
kleding, zoals maskers, bivakmutsen, integraalhelmen en
nr. L).
dergelijke, in zijn algemeenheid te verbieden bij manifestaties
en demonstraties, tenzij er sprake is van een specifieke reden
dit wel toe te staan
De motie Jasper van Dijk c.s.; Verzoekt de regering, juridisch Kamerstukken II 2017/18, 34650,
te onderzoeken wat de toegevoegde waarde van een
nr. 11
wijziging van de woorden «hetero of homoseksuele
gerichtheid» in «seksuele gerichtheid» zou zijn, of deze
wijziging mogelijk is en vervolgens een voorstel daartoe naar
de Tweede Kamer te sturen; Verzoekt de regering tevens de
Kamer hierover zo snel mogelijk te informeren, bij voorkeur
uiterlijk eind 2018.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 8 juli 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34650,
nr. 13).

De motie van het lid Wiersma c.s.; Verzoekt de regering, met Kamerstukken II 2019/20, 34349,
de uitvoerende sectoren uit te werken hoe binnen de al
nr. 26
bestaande taken en bevoegdheden, zoals vastgelegd in
gebruikersovereenkomsten en huisregels, het aanspreken
op, en de naleving waarborgen van, het verbod op
gezichtsbedekkende kleding door alle instellingen waarop
het verbod van toepassing is kan worden verzekerd; Verzoekt
de regering, de Tweede Kamer nog dit kalenderjaar over deze
verscherpte aanpak en afspraken te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 27 januari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
34349, nr. 29).

De motie van de leden Van der Molen en Wiersma; Verzoekt Kamerstukken II 2019/20, 34349,
de regering, in overleg met de vervoersbedrijven te
nr. 21
onderzoeken of bij overtreding van het verbod op
gezichtsbedekkende kleding de toegang tot het openbaar
vervoer geweigerd kan worden; verzoekt de regering tevens,

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 27 januari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
34349, nr. 29).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

213

Omschrijving van de motie
de Kamer zo nodig voorstellen voor te leggen voor
aanpassing van het Besluit personenvervoer 2000, en de
Tweede Kamer vóór 1 december 2019 te informeren.

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van de leden Van der Graaf en Stoffer; Verzoekt de Kamerstukken II 2019/20, 34349,
regering, een extra communicatie-inspanning te leveren
nr. 23
richting burgers en professionals over de reikwijdte en
toepassing van de wet.

Afgedaan. In de aanloop naar de brief van de
Minister van BZK d.d. 27 januari 2020 (Kamerstukken
II 2019/20, 34349, nr. 29) is er doorlopend contact
geweest met de bij deze wet betrokken sectoren en
koepels. Daarnaast heeft de minister, zoals
toegezegd, na afloop van het debat d.d.
26 september 2019 de pers te woord gestaan over
de reikwijdte en toepassing van de wet.

Kamerstukken II 2019/20, 34349,
De motie van het lid Van Kooten-Arissen; Verzoekt de
regering, zorg te dragen voor goede opvang en begeleiding nr. 24
van geloofsverlaters.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 18 februari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
28345, nr. 228).

De motie van het lid Schalk c.s.; Verzoekt de regering om de Kamerstukken I 2019/20, 35300, nr. Afgedaan. De Eerste Kamer is op 4 februari 2020
nu reeds lopende consultatieronde af te ronden en
L
mondeling tijdens het debat geïnformeerd
vervolgens te wachten met voortgaande stappen, zowel in
(Handelingen I 2019/20, nr. 19, item 6).
de adviesaanvraag bij de Raad van State als hij het verdere
wetgevingsproces, in ieder geval tot het moment dat in beide
Kamers het debat is gevoerd over het eindrapport van de
Staatscommissie.
De motie van de leden van Weyenberg en Sneller; Verzoekt Kamerstukken II 2019/20, 28362,
de regering concrete voorstellen te doen om de Tweede
nr. 28
Kamer meer informatie te verstrekken overactiviteiten zoals
de aan- en verkoop van aandelen, financiële transacties,
overnames en investeringen, zodat zij haar controlerende
taak goed kan uitoefenen.

Afgedaan. De uitvoering van de motie is
overgedragen aan het ministerie van Financiën.

De motie van de leden Van der Molen en Verhoeven; Verzoekt Kamerstukken II 2017/18, 34775
de regering, een diepgaand onderzoek in te stellen naar de VII, nr. 19
heimelijke beïnvloeding van de Nederlandse publieke opinie
en discussie via sociale en andere media door buitenlandse
statelijke actoren en om met voorstellen te komen om de
weerbaarheid van onze samenleving op dit punt te vergroten.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 18 oktober 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19,
30821, nr. 91).

De motie van het lid Bisschop c.s.; Verzoekt de regering, in Kamerstukken II 2017/18, 34775
overleg te treden met gemeenten en te komen met
VII, nr. 33
voorstellen om, rekening houdend met de maatschappelijke
functie van begraafplaatsen, begraven ongeacht inkomen en
woonplaats betaalbaar te houden.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 28 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 35077,
nr. 13).

De motie van het lid Özütok; Verzoekt de regering om,
Kamerstukken II 2017/18, 34807, nr. Afgedaan. Het wetsvoorstel over verruiming van de
wanneer de wetswijzigingen door beide Kamers worden
9
bevoegdheid om ontheffing te verlenen van het
aangenomen en van kracht zijn de Tweede Kamer periodiek
vereiste van ingezetenschap voor wethouders en
te informeren over het gebruik door gemeenten en provincies
gedeputeerden is op 28 mei jl. door de Eerste Kamer
van de mogelijkheden die zij door deze wetswijziging krijgen.
verworpen. Daarmee vervalt de motie.
De motie van het lid Özütok; Verzoekt de regering om, een
Kamerstukken II 2018/19, 31142, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 6 juni 2019 per
monitor voor de toegankelijkheid van het stemproces en deze 86
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 24 170,
nr. 192).
monitor expliciet mee te nemen in de voortgangsrapportage
implementatie VN-verdrag voor de rechten van mensen met
een handicap.
De motie van het lid Özütok; Verzoekt de regering om, in
Kamerstukken II 2018/19, 35000
overleg te treden met de verschillende projectfinanciers van VII, nr. 18
deze herdenking, te onderzoeken of de financiering van de
nationale slavernijherdenking op 1 juli structureel kan
worden ingebed en de Tweede Kamer hierover voor 1 mei
2019 te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 1 juli 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 35000
VII, nr. 101).

De motie van de leden Den Boer en Sjoerdsma; Verzoekt de Kamerstukken II 2018/19, 35012 nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 7 oktober 2019 per
regering, te onderzoeken hoe de opkomst van kiezers in het 7
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35165,
buitenland kan worden bevorderd en hoe knelpunten in de
nr. 10).
registratie hiervoor kunnen worden weggenomen.
De motie van de leden Laan-Geselschap en Van der Graaf;
Kamerstukken II 2018/19, 28684 nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 september
Verzoekt de regering, te onderzoeken op welke wijze de
552
2019 per brief geïnformeerd (Kamerstukken II
verantwoordelijkheid voor het beveiligen van woonhuizen
2018/19, 28684, nr. 576).
van bestuurders op lokaal niveau kan worden ondergebracht
bij de commissaris van de Koning.
De motie van de leden Asscher en van der Molen; Verzoekt
de regering, bij wet te regelen dat politieke advertenties
alleen geplaatst kunnen worden door in Nederland
gevestigde personen en organisaties.

Kamerstukken II 2018/19, 30821,
nr. 61

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 18 oktober 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
30821, nr. 91).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

214

Omschrijving van de motie

Vindplaats

De motie van de leden Asscher en Van der Molen; Verzoekt Kamerstukken II 2018/19, 30821,
de regering, in kaart te brengen welke vormen van
nr. 62
onlinemanipulatie er zijn en welke mogelijkheden er zijn om
die strenger aan te pakken, en daarbij ook specifiek in te gaan
op toezicht- en sanctiemogelijkheden en de Tweede Kamer
daarover zo spoedig mogelijk te informeren.

Stand van Zaken
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 13 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30821,
nr. 112).

De motie van de leden Middendorp en Verhoeven; Verzoekt Kamerstukken II 2018/19, 30821 nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 18 oktober 2019
de regering, naar aanleiding van de resultaten van het
63
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
onderzoek een actieplan tegen digitale inmenging te maken,
30821, nr. 91).
aan te geven hoe zij dit gaat voorkomen, signaleren en
sanctioneren, daarbij de aanbevelingen van de commissieRemkes met betrekking tot digitale campagnes te betrekken,
en de Tweede Kamer hierover voor de
begrotingsbehandeling te informeren.
De motie van de leden Asscher en Van der Molen; Verzoekt Kamerstukken II 2018/19, 30821,
de regering, te onderzoeken of huidige delictsomschrijvingen nr. 68
bij het manipuleren van verkiezingen kunnen worden
uitgebreid, zodat bewuste onlinemanipulatie ook
strafrechtelijk kan worden aangepakt, en de Tweede Kamer
daarover te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 13 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30821,
nr. 112).

De motie Van der Molen c.s.; Verzoekt de regering, om te
onderzoeken welke maatregelen genomen kunnen worden
om op structurele wijze tegemoet te komen aan de
toenemende ledenaantallen en activiteit van politieke
jongerenorganisaties.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 21 november 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
35300 IIA, nr. 8).

Kamerstukken II 2018/19, 32752,
nr. 64

De motie van de leden Belhaj en Özütok; Verzoekt het kabinet, Kamerstukken II 2018/19, 35077, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 april 2020 per
te onderzoeken hoe het mogelijk te maken is dat personen 10
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30696,
nr. 48).
binnen 24 uur na overlijden kunnen worden begraven of
gecremeerd en daarbij te betrekken ofdit te bewerkstelligen
is op zon- en feestdagen.
De motie van de leden Belhaj en Middendorp; Verzoekt het Kamerstukken II 2018/19, 35077, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 april 2020 per
kabinet, om middels een wetswijziging in de Wet op de
11
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30696,
nr. 48).
lijkbezorging te regelen dat de as zo snel als praktisch en op
zorgvuldige wijze mogelijk is, bij voorkeur binnen een week
na de crematie, kan worden opgehaald bij het crematorium.
De motie van de leden Belhaj en Middendorp; Verzoekt het Kamerstukken II 2018/19, 35077, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 april 2020 per
kabinet, om middels een wetswijziging een limitatieve
5
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30696,
uitzonderingsbepaling in de Wet op de lijkbezorging op te
nr. 48).
nemen waardoor het mogelijk wordt om in uitzonderlijke en
specifieke gevallen en na toestemming van de officier van
justitie van het verbod op gelijktijdig begraven en cremeren
in één kist af te kunnen wijken.
De motie van de leden Belhaj en Özütok; Verzoekt het kabinet, Kamerstukken II 2018/19, 35077, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 april 2020 per
in het Besluit op de lijkbezorging te verduidelijken dat een kist 6
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30696,
of ander omhulsel binnen tien jaar moet kunnen afbreken.
nr. 48).
De motie van het lid Van der Molen; Verzoekt de regering, bij Kamerstukken II 2018/19, 35077, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 april 2020 per
de herziening van de Wet op de lijkbezorging en in de
7
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30696,
uitvoeringsregelgeving ook criteria op te nemen die zijn
nr. 48).
toegesneden op eeuwigdurende grafrust.
De motie van het lid Middendorp c.s.; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2018/19, 35077, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 april 2020 per
met het oog op de hiervoor genoemde aspecten onderzoek te 9
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 30696,
doen naar de lengte van de termijn van de grafrust voor een
nr. 48).
algemeen graf en daarbij in ieder geval het kostenaspect te
betrekken.
De motie van het lid Jetten; Verzoekt de regering, in de
Kamerstukken II 2019/20, 35300,
begroting 2020 het budget voor de ondersteuning van
nr. 19
parlementariërs structureel met 10 miljoen euro en de
subsidie aan politieke partijen tot en met 2024 met 9 miljoen
euro per jaar en daarna structureel met 5 miljoen euro te
verhogen en de Kamer hierover inclusief budgettaire dekking
voor de Algemene Politieke Beschouwingen te informeren,
waarbij dekking kan worden gevonden in structurele
onderuitputting op de begroting BZK en de inzet van de loonen prijsbijstelling op de aanvullende post.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 2 oktober 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300,
nr. 49).

De motie van het lid Middendorp: Verzoekt de regering voor Kamerstukken II 2019/20, 35300 VII Afgedaan. De uitvoering van de motie is
juli 2020 of in ieder geval drie maanden voor publicatie van nr. 43 (nr. 12)
overgedragen aan het ministerie van EZK.
het voorstel van de Europese Commissie haar positie als
het gaat om de Digital Services Act naar de Tweede Kamer te
sturen en daarbij ook de positie vande andere EU lidstaten
met de Kamer te delen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

215

Omschrijving van de motie

Vindplaats

De motie van het lid Özütok; Spreekt uit dat het zeer
Kamerstukken II 2018/19, 35300
onwenselijk is dat bijvoorbeeld de tabaksindustrie
VII, nr. 18
Kamerleden actief benadert om voor hen te komen werken
om op die manier (indirect) invloed te verkrijgen op voor hen
relevant beleid.

Stand van Zaken
Afgedaan. Er is kennis genomen van de motie. Er
behoeft geen reactie van de minister van BZK te
worden ondernomen.

De motie van de leden Van der Molen en Van Raak: verzoekt Kamerstukken II 2019/20, 35300 VII Afgedaan. De Tweede Kamer is op 30 juni 2020 per
de regering, voorstellen te doen voor een brede evaluatie van nr. 19
brief geïnformeerd (2020-0000290726).
de dualisering van het gemeente- en provinciebestuur, en
de Tweede Kamer daarover vóór 1 maart 2020 te informeren.
De motie van de leden Van der Molen en Middendorp:
Verzoekt de regering, zo spoedig mogelijk over te gaan tot
aanbesteding van een nieuw digitaal hulpmiddel voor het
berekenen van de verkiezingsuitslag, en de Tweede Kamer
daarover vóór 15 december 2019 te informeren.

Kamerstukken II 2019/20, 35300
VII, nr. 23

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 12 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
35165, nr. 19).

De motie van de leden Van der Graaf en Den Boer; Verzoekt Kamerstukken II 2019/20, 35300
de regering, in samenspraak met het Nederlands
VII, nr. 47
Genootschap van Burgemeesters en
jongerenvertegenwoordigers voorstellen te doen om tot een
verdere invulling van het stemmoment voor nieuwe
kiesgerechtigden te komen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 15 juni 2020 per
brief geïnformeerd (2020-0000339363).

De motie van het lid Koser Kaya c.s.; Verzoekt de regering zo Kamerstukken II 2015/16, 25764,
spoedig mogelijk, maar uiterlijk binnen twee jaar, te eindigen nr. 95
met de verstrekking van persoonsgegevens aan
genootschappen op geestelijke grondslag, al dan niet via
SILA.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 december 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32761, nr. 157).

De motie Kuiken en Özütok; Verzoekt de regering, te bezien
hoe «digitale wijkhulp» het beste vormgegeven en/of
gewaarborgd kan worden en de Tweede Kamer daar voor
de zomer van 2019 over te rapporteren.

Kamerstukken II 2018/19, 35000
VII, nr. 15

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 3 juli 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 26643,
nr. 621).

De motie van de leden Den Boer en Van der Molen; Verzoekt Kamerstukken II 2018/19, 35000
de regering, gemeenten te informeren over de mogelijkheden VII, nr. 23
om het recht je te mogen vergissen lokaal in te voeren en
eventuele belemmeringen daartoe weg te nemen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 oktober 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
26643, nr. 644).

De motie van het lid Verhoeven; Verzoekt de regering, bij
het vormgeven van de digitale overheid de volgende vijf
uitgangspunten meer centraal te stellen: menselijkheid,
transparantie, deskundigheid, lenigheid, en
gegevensbescherming.

Kamerstukken II 2018/19, 35000
VII, nr. 24

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 3 juli 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 26643,
nr. 621).

De motie van de leden Koerhuis en Den Boer; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 34993,
regering, in lijn met de initiatiefnota-Middendorp en
nr. 4
Verhoeven te onderzoeken hoe iedere Nederlander voor
contact met de overheid een online-identiteit kan krijgen,
alsmede een «digitale kluis», waarin geselecteerde
persoonsgegevens zijn opgeslagen, waarbij de mensen zelf
de regie over die gegevens krijgen en waarbij de overheid
de gegevens uit die kluis gebruikt als de unieke bron van
persoonsgegevens, en de Tweede Kamer daarover voor de
zomer van 2019 te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 juli 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 32761,
nr. 147).

De motie van de leden Middendorp en Dorst; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 35200
regering, bij het ontwikkelen van een richtlijn voor het gebruik VII, nr. 14
door overheden van algoritmes in ieder geval te betrekken
selectie gebaseerd op risico’s, interne risicobeheersing,
rapportage over algorit-megebruik aan de samenleving, en
de innovatie van dienstverlening bij de overheid niet
onmogelijk te maken; Verzoekt de regering tevens, bij het
uitwerken van een voorstel voor toezicht op het gebruik van
algoritmes door de overheid, de resultaten van dat
algoritmegebruik nadrukkelijk te betrekken.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
26643, nr. 657).

De motie van de leden van der Molen en Middendorp;
Kamerstukken II 2018/19, 26643,
Verzoekt de regering, een gezaghebbend centraal meldpunt nr. 630
in te richten voor het melden en oplossen van problemen met
de basisregistraties, en de Tweede Kamer daarover vóór
1 december 2019 te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 25 november 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32761, nr. 153).

De motie van de leden Verhoeven en van der Molen; Verzoekt Kamerstukken II 2018/19, 26643,
de regering om, een meldplicht voor ingrijpende algoritmes nr. 632
hiervan onderdeel te laten zijn, en de Tweede Kamer hierover
te informeren voor de betreffende begrotingsbehandeling.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
26643, nr. 657).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

216

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van de leden Futselaar en van Raak; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 26 643 nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 juni 2020 per
regering, ervoor zorg te dragen dat er bij elke
633
brief geïnformeerd.
overheidsinstantie de mogelijkheid bestaat tot laagdrempelig
menselijk contact en ook via een andere weg dan de digitale
weg communiceren laagdrempelig wordt aangeboden.
De motie van de leden Segers en Jetten; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2019/20, 35300,
om een generatietoets te ontwikkelen om de generatienr. 24
effecten van grote beleidswijzigingen en politieke en sociale
akkoorden inzichtelijk te maken, en te bezien welke rol de
planbureaus en de Raad van State hierin kunnen vervullen;
Verzoekt de regering tevens, met sociale partners in gesprek
te gaan over de invoering van een generatietoets bij
bijvoorbeeld SER-adviezen.

Afgedaan. De motie is meegenomen in de
kabinetsreactie op het SER-rapport «Hoge
verwachtingen: Kansen en belemmeringen voor
jongeren in 2019» (Kamerstukken II 2019/20, 35300XV, nr. 94).

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering de behoeften Kamerstukken II 2019/20, 35300
van de minder digivaardige burgers steeds integraal mee te VII, nr. 47
nemen bij de besteding van het budget voor digitalisering.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 juni 2020 per
brief geïnformeerd (2020-0000374147).

Kamerstukken II 2019/20, 25295,
De motie van het lid Van Kooten-Arissen; Verzoekt de
regering, WOB-verzoeken van journalisten over de corona- nr. 347
crisis niet verder op te schorten dan tot maximaal 1 juni 2020.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Aanhangsel Handelingen II
2019/20, nr. 2717).

De motie van de leden Smeulders en Kröger; Spreekt uit dat Kamerstukken II 2018/19, 34864,
dit principe van «de vervuiler betaalt» ook in de nieuwe
nr. 13
Omgevingswet uitgangspunt blijft.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 1 juli 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34 864,
nr. 20).

De motie van de leden Smeulder en Kröger; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 34864,
regering, om ervoor zorg te dragen dat het beschermingsnr. 18
niveau van de bodemkwaliteit in lagere regelgeving minimaal
gelijkwaardig blijft en bij voorkeur wordt verbeterd.

Afgedaan. De uitvoering van de motie is
overgedragen aan het ministerie van I&W.

De motie van het lid Verheijen c.s.; Verzoekt de regering er in Kamerstukken I 2018/19, 35013, nr. Afgedaan. Er is een beleidsregel gemaakt en
te voorzien dat gemeenteraden c.q. provinciale staten,
G
gepubliceerd in de Staatscourant. (Stcrt. 2019,
36718).
omwonenden en andere belanghebbenden in een vroegtijdig
stadium betrokken kunnen worden bij het overleg over
invulling, schaal, en effecten van deze project(locaties).
De motie van het lid Nooren; verzoekt de regering om in het Kamerstukken I 2019/20, 34986, nr. Afgedaan. De Eerste Kamer is op 24 juni 2020 per
Invoeringsbesluit Omgevingswet een regeling op te nemen AA
brief geïnformeerd (2020-0000369699).
die ervoor zorgt dat er een plicht ontstaat voor gemeenten,
provincies en waterschappen om het participatiebeleid op te
stellen waarin vastgelegd wordt hoe participatie wordt
vormgegeven en welke eisen daarbij gelden en dit
participatiebeleid vast te stellen door respectievelijk
gemeenteraad, provinciale staten en het algemene bestuur
van het waterschap, en te bevorderen dat de medeoverheden
hier zo snel mogelijk mee beginnen, liefst voor de
inwerkingtreding van de Omgevingswet.
De motie van het lid Rietkerk; Verzoekt de regering in de
Kamerstukken I 2019/20, 35054, nr. Afgedaan. De uitvoering van de motie is
Verzamelwet IenW 2019 op te nemen dat provincies bevoegd I
overgedragen aan het ministerie van I&W.
blijven in hun omgevingsverordening industrieterreinen van
provinciaal belang aan te wijzen, inclusief de bevoegdheid tot
wijzigen, vaststellen en naleven van geluidproductieplafonds
voor die terreinen.
De motie van het lid Bromet; Verzoekt de regering, voor de Kamerstukken II 2019/20, 34985,
zomer de Tweede Kamer te informeren over welke
nr. 56
verplichtingen en mogelijkheden overheden hebben ten
aanzien van ontsluiten van informatie over natuur via het
Digitaal Stelsel Omgevingswet; Verzoekt de regering tevens,
te verduidelijken welke regels uit de omgevingsverordening,
waterschapsverordening en het omgevingsplan juridisch
gezien gekoppeld moeten worden aan geo-informatie van
het werkingsgebied, zodat zij zichtbaar zijn met een klik op
de kaart.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 24 juni 2020 per
brief geïnformeerd (2020-0000375080).

De motie van de leden Wevering en Von Martels; Verzoekt
Kamerstukken II 2019/20, 34985,
de regering, in overleg te treden met de provincies teneinde nr. 60
de schade en overlast van steenmarters aanmerkelijk te
beperken.

Afgedaan. De uitvoering van de motie is
overgedragen aan de minister van LNV.

De motie van het lid van der Lee: Verzoekt de regering, in
overleg te treden met deze maatschappelijke organisaties
over de invulling van de crisisaanpak in Groningen, hun
ideeën hierover zorgvuldig te overwegen, en de Tweede
Kamer daar op korte termijn over te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 januari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
33529, nr. 718).

Kamerstukken II 2018/19, 33529,
nr. 624

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

217

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Sienot; Verzoekt de regering, de
Kamerstukken II 2018/19, 33529 nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 26 september
mogelijke inzet van studenten bouwkunde te verkennen ten 631
2019 per brief geïnformeerd (Kamerstukken II
behoeve van versnelling van de schade en versterking door
2019/20, 33529, nr. 689).
bijvoorbeeld steekproeven uit te laten voeren bij gebouwen
na schadeherstel en/of versterking; Verzoekt de regering
tevens, de Tweede Kamer hier voor het kerstreces over te
informeren.
De motie van het lid Dik-Faber; Verzoekt de regering om één Kamerstukken II 2018/19, 33529,
loket en één uitvoeringsorganisatie met budget en mandaat nr. 627
te realiseren voor schadeafhandeling en versterking.

Afgedaan. Met het sluiten van het
samenwerkingsconvenant is de motie afgedaan
(Kamerstukken II 2019/20, 33529, nr. 696).

De motie van het lid Nijboer; Verzoekt het kabinet, als
uitgangspunt te nemen dat beeldbepalende en
karakteristieke gebouwen behouden blijven en slechts als
de gemeente en bewoner(s) wil(len) overgaan tot sloop/
nieuwbouw daartoe over te gaan.

Afgedaan. Uitgangspunt zoals genoemd in de motie
was en is onderdeel van staand BZK-beleid.

Kamerstukken II 2019/20, 33529,
nr. 690

De motie van het lid Beckerman; Verzoekt de regering, zorg te Kamerstukken 2019/20, 33529, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 juni 2020 per
dragen dat alle bewoners bij versterking een toereikende
682
brief geïnformeerd (2020-0000374128).
(verhuiskosten)vergoeding krijgen, hierover met bewoners
en betrokken partijen afspraken te maken en deze met de
Tweede Kamer te delen.
De motie van het id Sienot; Verzoekt de regering, helderheid Kamerstukken II 2019/20, 33529,
te geven aan alle bewoners van batch 1467 over de volgende nr. 683
stappen van het versterkingsproces; Verzoekt de regering
tevens, voor 31 december 2019 de taxatiewaarde te bieden
aan de huizen in de pilot taxatie in Ten Post; Verzoekt de
regering voorts, volgens het uitgangspunt «wat je hebt, krijg
je terug» te versterken.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 5 februari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
33529, nr. 722).

De motie van het lid Beckerman; Verzoekt de regering, om te Kamerstukken II 2019/20, 33529,
zorgen voor een toereikende
nr. 710
verhuisvergoedingsregelingvoor huurders in het
aardbevingsgebied en huurderszeggenschap te geven over
de versterking.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 juni 2020 per
brief geïnformeerd (2020-0000374128).

De motie van het lid Fik-Faber; Spreekt uit dat de rijksoverheid Kamerstukken II 2019/20, 33529,
een verantwoordelijkheid heeft voor de zorg voor mensen in nr. 713
het aardbevingsgebied, waaronder geestelijke zorg; Verzoekt
de regering, in overleg met te treden met gemeenten, GGD’en
en GVA Groningen met als doel dat toereikende middelen
beschikbaar komen voor alle vormen van geestelijke zorg in
het aardbevingsgebied, en de Tweede Kamer hierover voor
de Voorjaarsnota 2020 te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 4 februari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
33529, nr. 721).

De motie van het lid Beckerman; Verzoekt de regering, deze Kamerstukken II 2019/20, 33529,
finale afhandeling onafhankelijk te maken vergelijkbaar met nr. 714
de arbiter, en voor iedereen van de 6200 oude schades die
het bod van de NAM heeft geaccepteerd

Afgedaan. De uitvoering van de motie is
overgedragen aan de minister van EZK.

De motie van de leden Agnes Mulder en Sienot; Verzoekt de Kamerstukken II 2019/20, 33529,
regering voor het eerstvolgende algemeen overleg mijnbouw nr. 715
zorg te dragen voor een passende en structurele oplossing
voor deze problematiek; Verzoekt de regering, zich in te
spannen een geschilprocedure in te richten zodat partijen zich
niet gedwongen hoeven te voelen naar de rechter te gaan;
Verzoekt de regering, de genoemde partijen op lokaal niveau
te ondersteunen in hun gezamenlijke overleg en dit te laten
vastleggen in prestatieafspraken.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 juni 2020 per
brief geïnformeerd (2020-0000374128).

Kamerstukken II 2019/20, 33529,
De motie van het lid Beckerman c.s.; Spreekt uit dat dit
uitermate onwenselijk is; en verzoekt de regering deze motie nr. 746
alsnog uit te voeren.

Afgedaan. De minister heeft de Tweede Kamer in
het Notaoverleg Mijnbouw/Groningen d.d. 27 mei
2020 (Kamerstukken II 2019/20, 33529, nr. 769) de
Kamer geïnformeerd de motie niet naar de letter te
kunnen uitvoeren.

De motie van het lid Moorlag c.s.; Verzoekt de regering, dit Kamerstukken II 2019/20, 33529,
advies over te nemen, snel uit te werken en de Tweede Kamer nr. 764
over de uitwerking te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 12 juni 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 33529,
nr. 770).

De motie van het lid Özütok; Verzoekt de regering om, de
proeftuinen te evalueren, de uitkomsten te delen met de
medeoverheden en de Tweede Kamer hierover nader te
informeren.

Kamerstukken II 2018/19, 35000 VII Afgedaan. De Tweede Kamer is op 4 juli 2019 per
nr. 16
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 26485,
nr. 315).

De motie van het lid Van der Molen; Verzoekt de regering,
Kamerstukken II 2019/20, 31490,
de Tweede Kamer jaarlijks bij de begroting te informeren over nr. 261
de spreiding van de rijkswerkgelegenheid en alle

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 februari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
31490, nr. 272).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

218

Omschrijving van de motie
provinciegrens overschrijdende verplaatsingen van
rijksdiensten en zelfstandige bestuursorganen wanneer
hiermee ten minste 50 fte gemoeid is.

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Van der Molen; Verzoekt de regering,
Kamerstukken II 2019/20, 31490,
een brede definitie van rijkswerkgelegenheid te hanteren, te 262
weten directe rijkswerkgelegenheid en werkgelegenheid bij
zbo’s, en de Tweede Kamer hierover vóór 1 maart 2020 te
informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 februari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
31490, nr. 272).

De motie van het lid Van der Molen; Verzoekt de regering,
een uniforme methodiek te hanteren en een historische
analyse op te nemen in toekomstige rapportages, en de
Tweede Kamer hierover te informeren voor 1 maart 2020.

Kamerstukken II 2019/20, 31490,
nr. 263

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 februari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
31490, nr. 272).

De motie van het lid De Vries c.s.; Verzoekt de regering, in
Kamerstukken II 2014/15, 33962,
de rijksomgevingsvisie aan te geven welke afspraken nodig nr. 173
zijn om de recreatieve fiets­, wandel- en vaarnetwerken in
stand te houden en hoe deze afspraken doorwerken in
provinciale en gemeentelijke omgevingsvisies.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34682
nr. 27).

De motie van de leden Smeulders en Dik-Faber; Verzoekt de Kamerstukken II 2018/19, 34682,
regering, om op vergelijkbare wijze met beschermde stads- nr. 11
en dorpsgezichten ook bijzondere landschappen te
beschermen tegen verrommeling.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34682
nr. 27).

De motie van de leden Van Eijs en Dik-Faber; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 34682,
regering, om in overleg met de provincies en de betrokkenen nr. 16
bij het rapport Verkenning Monitor Landschap een nationaal
landschaps-monitoringsprogramma op te zetten, en hierover
jaarlijks terug te koppelen aan de Tweede Kamer.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34682
nr. 27).

De motie van het lid Laan-Geselschap; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2018/19, 34682,
in de Nationale Omgevingsvisie aandacht te schenken aan nr. 17
de bescherming van bijzondere landschappen en provincies
nadrukkelijk te attenderen op de mogelijkheid tot het
aanwijzen van bijzondere landschappen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34682
nr. 27).

De motie van het lid Ronnes: Verzoekt de regering, in de
Kamerstukken II 2018/19, 34682,
Nationale Omgevingsvisie vast te leggen dat de realisatie van nr. 18
voldoende woningbouw, met de daarbij behorende
infrastructuur, als topprioriteit wordt aangemerkt.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 april 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34682,
nr. 48).

De motie van het lid Ronnes en Dik-Faber; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 34682,
regering, in de Nationale Omgevingsvisie vast te leggen dat nr. 19
provincies en gemeenten de waardevolle karakteristieken van
het landschap en de cultuurhistorische aspecten hiervan
dienen te koesteren; Verzoekt de regering tevens, unieke
gebieden, zoals bijvoorbeeld het oudste cultuurlandschap,
«de Maasheggen» (in Nederland als enige met de status
UNESCO Biosphere), een plek te geven in de Nationale
Omgevingsvisie.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34682,
nr. 27.)

De motie van het lid Dik-Faber c.s.; Verzoekt de regering, er Kamerstukken II 2018/19, 34682,
met de decentrale overheden voor te zorgen dat, in de
nr. 25
aanloop naar de Regionale Energiestrategieën, nieuwe
zonneparken op natuur- en landbouwgronden worden
getoetst aan de op handen zijnde zonneladder of
vooruitlopend op deze zonneladder zijn getoetst aan een
vergelijkbaar door decentrale overheden vastgesteld
afwegingskader; Verzoekt de regering in kaart te brengen wat
de nationale effecten op landschap, natuur- en
landbouwgronden zijn van alle gezamenlijke Regionale
Energiestrategieën; Verzoekt de regering tevens, de Tweede
Kamer over aanpassing van regelgeving voor een versnelling
van zon op dak vóór 1 juli 2019 te informeren en daarbij tevens
aan te geven op welke wijze kaders conform de zonneladder
worden meegegeven aan de Regionale Energiestrategieën.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34682
nr. 27).

De motie van het lid Van Gerven; Verzoekt de regering, er zorg Kamerstukken II 2018/19, 34682,
voor te dragen dat in het toekomstige
nr. 22
ruimtelijkeordeningsbeleid natuurgebieden pas in laatste
instantie kunnen worden aangewezen als gebieden waar
duurzame energie kan worden opgewekt.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34682
nr. 27).

De motie van het lid Smeulders c.s.; Verzoekt de regering, om Kamerstukken II 2019/20, 34682,
in de definitieve NOVI meer regie te nemen op nationale
nr. 34
belangen en scherpere keuzes te maken.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 april 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34682,
nr. 48).

De motie van de leden Ronnes en Regterschot; Verzoekt de Kamerstukken II 2019/20, 34682,
regering, om gemeenten en provincies te stimuleren om met nr. 37
relevante maatschappelijke partners waaronder

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 april 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34682,
nr. 48).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

219

Omschrijving van de motie
Vindplaats
investeerders op regionale schaal te komen tot
beleidsagenda’s die zijn gekoppeld aan een ruimtelijk
perspectief en aldus uitvoering te geven aan de bestaande
ambities en de bouw van woningen daarmee een impuls te
geven.

Stand van Zaken

De motie van het lid Van Eijs c.s.; Verzoekt de regering, om
analoog aan de zonneladder in de NOVI op te nemen dat
(X)XL-vastgoed eerst wordt gebouwd op bestaande
bedrijventerreinen, vervolgens binnen zorgvuldig gekozen
distributiecentraclusters en als laatste op andere nieuwe
buitenstedelijke distributiecentralocaties.

Kamerstukken II 2019/20, 34682,
nr. 41

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 april 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34682,
nr. 48).

De motie van het lid Dik-Faber c.s.; Verzoekt de regering, in Kamerstukken II 2019/20, 34682,
de verdere uitwerking van de ontwerpNOVI en in de
nr. 44
aanwijzing van NOVI-gebieden nadrukkelijk rekening te
houden met de rol die stedelijke gebieden buiten de Randstad
kunnen vervullen bij de aanpak van het
verstedelijkingsvraagstuk.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 april 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34682,
nr. 48).

De motie van de leden Amhaouch en Bruins: Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 35300
regering, in samenspraak met provincies en gemeenten met XIII, nr. 43
een reactie te komen op dit advies, en te bezien waar
ongewenste verdozing af te remmen en hoe beter te sturen
op toegevoegde waarde.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 april 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34682,
nr. 48).

De motie van het lid Dik-Faber; Verzoekt de regering, er in
Kamerstukken II 2017/18, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 12 juni 2019 per
overleg met bouwers en gemeenten voor zorg te dragen dat 356
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 32757,
nr. 154).
er meer toegankelijke woningen beschikbaar komen en
daarbij ook in overweging te nemen dat de
toegankelijkheidseisen voor nieuwbouwappartementen in
het Bouwbesluit worden aangepast conform het RIGOrapport.
De motie van de leden Ronnes en Krol; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2017/18, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 3 september 2019
te onderzoeken hoe seniorencomplexen als aparte
358
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19,
38325, nr. 201).
gebouwfunctie in het Bouwbesluit (en zijn opvolger de BBL)
kan worden opgenomen; Verzoekt de regering tevens, de
verdere maatregelen die zij neemt ter verbetering van de
brandveiligheidsproblematiek bij (bestaande)
seniorenwoningen samen met de brandweer op effectiviteit
te onderzoeken en waar nodig te verbeteren.
De motie van het lid Wassenberg; Verzoekt de regering, te
Kamerstukken II 2017/18, 34762,
onderzoeken hoe het puntensysteem op het gebied van de nr. 17
energieprestatie van een woning kan worden aangescherpt.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32813, nr. 437).

De motie van het lid Wassenberg; Verzoekt de regering om, Kamerstukken II 2017/18, 34762,
te onderzoeken hoe huurders die door slecht geïsoleerde
nr. 19
woningen tegen hogere energiekosten aanlopen, het recht
kan worden gegeven om hun woning te laten verbeteren en
als dat niet lukt, om deze huurders minder huur te laten
betalen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32813, nr. 437).

De motie van de leden Van Eijs en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2017/18, 34762,
regering, te onderzoeken of het mogelijk en wenselijk is de nr. 24
financiële prikkel voor verhuurders om hun woningen te
verduurzamen te versterken, bijvoorbeeld door het zwaarder
laten meetellen van de Energie-Index in het puntenstelsel;
Verzoekt de regering voorts, te onderzoeken of het mogelijk
en wenselijk is ook bij geliberaliseerde woningen een
financiële prikkel te introduceren voor verhuurders om hun
woningen te verduurzamen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32813, nr. 437).

De motie van het lid van der Lee; Verzoekt de regering, de
Kamerstukken II 2017/18, 34902,
mogelijkheden te onderzoeken voor het verlagen van deze nr. 6
eis, zonder dat dit gevaren voor de volksgezondheid oplevert.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 18 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
30196, nr. 691).

De motie van het lid Krol: Verzoekt de regering, te
Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 9 december 2020
onderzoeken hoe het verduurzamen van huizen kan worden 444
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
omgevormd van kostenpost naar verdienmodel.
30196, nr. 690).
De motie van het lid van Eijs; Verzoekt de regering, samen met Kamerstukken II 2018/19, 35000
VvE Belang zo veel mogelijk belemmeringen voor het
VII, nr. 59
verduurzamen van appartementen weg te nemen, door: –te
onderzoeken of de fiscale behandeling van de btw voor vve’s
ten aanzien van de aanschaf en installatie van zonnepanelen
en het gebruik daarvan gelijkgesteld kan worden aan die van
particulieren; –in gesprek te gaan met het Nationaal
Energiebespaarfonds om het fonds open te stellen voor vve’s
met minder woningen dan tien; – in gesprek te gaan met het

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
30196, nr. 692).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

220

Omschrijving van de motie
Vindplaats
Nationaal Energiebespaarfonds om leningen te laten
verstrekken met een looptijd langer dan vijftien jaar; – samen
met VvE Belang te onderzoeken hoe besluitvorming binnen
vve’s over de verduurzaming kan worden bespoedigd.

Stand van Zaken

Kamerstukken II 2018/19, 35000
De motie van het lid Akerboom; Verzoekt de regering, te
onderzoeken of deze regelingen ook specifiek gebruikt
VII, nr. 66
kunnen worden voor lage temperatuursystemen en isolatie

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 27 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 30196,
nr. 666).

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, met
Kamerstukken II 2018/19, 35000
voorstellen te komen om de overlevingskansen voor minder- VII, nr. 70
zelfredzamen bij calamiteiten te verhogen door middel van
vluchtroutes in gebouwen, die zijn afgestemd op minderzelfredzamen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 12 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 33118,
nr. 143).

De motie van de leden Koerhuis en Beckerman; Verzoekt de Kamerstukken II 2018/19, 28325,
regering, de twee lopende incidentele inventarisaties, van
nr. 185
probleemvloeren en brandgevaarlijke gevels, bij te houden
en naar de Tweede Kamer te sturen voor de twee geplande
debatten hierover.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 3 september 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19,
28325, nr. 201).

De motie van de leden Dik-Faber en van Eijs; Verzoekt de
regering, met voorstellen te komen om innovatie en
industrialisatie aan de aanbodkant op te jagen, zodat
verduurzaming van woningen en gebouwen kan worden
opgeschaald en goedkoper kan worden.

Kamerstukken II 2018/19, 35013, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
19
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32847, nr. 586).

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, zich in te
spannen dat verkopers en/of installateurs van
verbrandingsinstallaties bedoeld voor woningen een gratis
koolmonoxidemelder meeleveren en installeren.

Kamerstukken II 2018/19, 28325,
nr. 189

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 3 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
28325, nr. 204).

De motie van de leden Koerhuis en Beckerman: Verzoekt de Kamerstukken II 2018/19, 28325,
regering, om procesverplichtingen voor gemeenten in te
nr. 191
stellen en/of provincies als toezichthouders in te schakelen als
de deadline niet gehaald wordt.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 3 september 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19,
28325, nr. 201).

De motie van de leden Koerhuis en Beckerman; Verzoekt de Kamerstukken II 2018/19, 28325,
regering per direct te beginnen met een definitieve
nr. 195
inventarisatie van probleemvloeren waarbij de definitieve
rekenregels worden gebruikt, deze inventarisatie bij te
houden en voor maart 2020 naar de Tweede Kamer te sturen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 3 september 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19,
28325, nr. 201).

De motie van de leden Smeulders en Van Eijs: Verzoekt de
regering, om de BENG-eisen per woningtype af te stellen.

Kamerstukken II 2018/19, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 juni 2019 per
633
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 30196,
nr. 651).

De motie van de leden Smeulders en Stoffer: Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
regering, in 2020 meerdere tenders op de markt te brengen 634
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32847, nr. 586).
die de bouwindustrie uitdagen te investeren in
productiecapaciteit zodat grootschalige verduurzaming van
bestaande woningen in de huursector serieus van de grond
komt.
De motie van de leden Ronnes en Koerhuis; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 juni 2019 per
regering, om in overleg met de corporaties te bezien of
626
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 30196,
nr. 651).
nuancering van criteria of flankerend beleid mogelijk is,
waarbij corporaties, maar ook eigenaren van particuliere
woningen, niet onnodig op kosten gejaagd worden terwijl
de ambities ten aanzien van goed geïsoleerde huur- en
koopwoningen hoog blijven; Verzoekt de regering tevens,
hier nadrukkelijk de effecten voor de woonlasten van burgers
(huur en koop) bij te betrekken zodat woningen inclusief de
energierekening betaalbaar blijven.
De motie van de leden Van Eijs en Smeulders: Verzoekt de
regering, in kaart te brengen wat het effect van de voorgestelde BENG-normen op klimaatverandering en
milieuvervuiling tijdens de bouw is, en hierover de Tweede
Kamer voor de behandeling van de BENG-normen te
informeren.

Kamerstukken II 2018/19, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 juni 2019 per
635
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 30196,
nr. 651).

De motie van het lid Van Eijs; Verzoekt de regering, het effect Kamerstukken II 2018/19, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 juni 2019 per
van de eisen aan isolatie en luchtdichtheid in de nu
630
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 30196,
voorgestelde BENG-normen op de energierekening van
nr. 651).
bewoners zwaar te wegen in haar afwegingen, en hierover
de Tweede Kamer voor de behandeling van de BENG-normen
te informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

221

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie Van Eijs; Verzoekt de regering, in kaart te brengen Kamerstukken II 2018/19, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 juni 2019 per
hoe de voorgestelde BENG-normen er mede voor zorgen dat 631
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 30196,
nr. 651).
de gebouwde omgeving in 2050 energieneutraal zal zijn, en
hierover de Tweede Kamer voor de behandeling van de
BENG-normen te informeren.
De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, om aan NEN Kamerstukken II 2018/19, 28325,
te vragen de voorbereidingen te treffen om in de NEN norm nr. 197
7010 een pictogram vast te leggen voor dergelijke
vluchtroutes, opdat deze gewijzigde NEN norm in de
bouwregelgeving kan worden aangewezen op het moment
dat nieuwe wettelijke eisen over vluchtroutes in werking
treden.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 12 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 33118,
nr. 143).

De motie van de leden Koerhuis en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 35022,
regering, voor de introductie van het nieuwe stelsel de mkb- nr. 12
toets uit te voeren en de Tweede Kamer hierover te
informeren (gasverbrandingsinstallaties).

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32757, nr. 158).

De motie van de leden Koerhuis en Beckerman; Verzoekt de Kamerstukken II 2018/19, 35022,
regering, dit onderzoek bij te houden, voor de zomer naar
nr. 13
de Tweede Kamer te sturen en passende maatregelen te
nemen naar aanleiding van de resultaten, zoals het
terugroepen van de ketels; Verzoekt de regering tevens, een
0800-nummer te openen voor bezorgde huiseigenaren en
huurders.

Afgedaan. De uitvoering van de motie is
overgedragen aan het ministerie van VWS.

De motie van het lid Yesilgöz-Zegerius; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2018/19, 32813 nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
om met de gemeenten ervoor te zorgen dat woningeigenaren 349
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32813, nr. 437).
en -bewoners expliciet betrokken worden bij de wijkgerichte
aanpak en huishoudens zodat mensen goed en tijdig
geïnformeerd zijn over de te maken keuzes; Verzoekt de
regering tevens, om met de gemeenten ervoor te zorgen dat
bij het verduurzamen van wijken wordt gekeken naar reële,
betaalbare alternatieven en dat de wijkgerichte aanpak
gericht is op het maken van kostenefficiënte keuzes; Verzoekt
de regering voorts, bij de vormgeving van het warmtefonds
de subsidie- en leenvoorwaarden zo aantrekkelijk mogelijk te
maken voor alle bewoners en huiseigenaren; Verzoekt de
regering eveneens, regelmatig na te gaan of het huidige
budget toereikend is en of er voldoende privaat kapitaal
aangetrokken kan worden.
De motie van de leden Stoffer en Jetten; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2018/19, 32813 nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
ervoor te zorgen dat gemeenten bij de verduurzaming van 368
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
de gebouwde omgeving voldoende ruimte krijgen en houden
32813, nr. 437).
om het tijdpad af te stemmen op de haalbaarheid en
betaalbaarheid ervan; Verzoekt de regering tevens, ervoor te
zorgen dat gemeenten op zowel korte als langere termijn
voldoende financiële middelen krijgen om hun «heldenrol»
waar te maken, rekening houdend met de verschillen tussen
gemeenten; Verzoekt de regering voorts, ervoor te zorgen dat
gemeenten voldoende sturingsmogelijkheden krijgen om de
energietransitie op een eigen wijze vorm te geven,
aansluitend op de lokale situatie; Verzoekt de regering
vervolgens, in de jaarlijkse Klimaatnota aan te geven in
hoeverre gemeenten in staat zijn hun rol waar te maken, waar
zij tegenaan lopen en hoe zij daarbij gesteund worden.
De motie van het lid van Eijs; Verzoekt de regering, om te
Kamerstukken II 2019/20, 30196, nr. Afgedaan. De uitvoering van de motie is
monitoren hoe het gerealiseerde rendement waarop de PEF 680
overgedragen aan het ministerie van EZK.
gebaseerd is, zich ontwikkelt, en de Tweede Kamer hierover
jaarlijks te informeren.
De motie van het lid Koerhuis; Verzoekt de regering om een Kamerstukken II 2019/20, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 9 december 2019
juridische analyse te doen naar de EU-richtlijnen om in kaart 682
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
30196, nr. 690).
te brengen wat er volgens de richtlijn moet en daarbij ook
een vergelijking te maken met andere EU-landen waaruit
duidelijk wordt hoe zij uitvoering geven aan de richtlijnen, en
de Kamer hierover te informeren voor het einde van het jaar;
Verzoekt de regering tevens, om samen met de sector
concrete maatregelen voor een betaalbaar energielabel te
ontwikkelen, en de Tweede Kamer hierover te informeren
voor de einde van het jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

222

Omschrijving van de motie

Vindplaats

De motie van het lid Koerhuis; Verzoekt de regering, om in
het najaar een plan met daarbij een tijdlijn voor de
ontwikkeling en invoering van een digitaal woondossier te
ontwikkelen, en de Tweede Kamer hierover te informeren
voor het einde van het jaar.

Kamerstukken II 2019/20, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 9 december 2019
683
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
30196, nr. 690).

Stand van Zaken

De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering, te
Kamerstukken II 2019/20, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 juni 2020 per
onderzoeken hoe bij de toepassing en uitvoering van de
684
brief geïnformeerd (2020-0000361370).
BENG-eisen innovaties verder gestimuleerd kunnen worden;
Verzoekt de regering tevens, duidelijk te communiceren waar
de hier bedoelde partijen met innovaties zich kunnen melden.
De motie van de leden Van Eijs en Dik-Faber; Verzoekt de
regering, om met de sector samen te kijken hoe het proces
van digitalisering van de bouw versneld kan worden,
bijvoorbeeld via de Bouwagenda, en de Kamer hierover in
het voorjaar van 2020 te informeren

Kamerstukken II 2019/20, 35300
VII, nr. 79

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32847, nr. 586).

De motie van de leden Dik-Faber en Van Eijs; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 35300
regering, in overleg met woningcorporaties en de
VII, nr. 69
bouwsector te komen tot proeftuinen voor innovatie en een
impuls voor prefab.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32847, nr. 586).

De motie van de leden Beckerman en Koerhuis; Verzoekt de Kamerstukken II 2019/20, 28325,
regering, om met relevante partijen in kaart te brengen hoe nr. 207
het staat met betrekking tot ontruimingsalarminstallaties en
vluchtwegen in gebouwen vanaf 13 meter hoog en
bluswatervoorzieningen in gemeenten.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 16 juni 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 28325,
nr. 213).

De motie van de leden Koerhuis en Krol; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2019/20, 32813,
de mogelijkheid voor Utrecht om over te gaan tot een verbod nr. 467
op het hebben van een kookgasaansluiting te schrappen uit
de 21ste tranche.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 juni 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32127,
nr. 239).

De motie van de leden Stoffer en Bruins; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2019/20, 35470,
de klimaatgerelateerde uitgaven zoals opgenomen in het
nr. 14
klimaatplan beter te verantwoorden, bijvoorbeeld door meer
monitoring, resultaten beter in kaart te brengen en door
systematische toetsing van de voortgang.

Afgedaan. De uitvoering van de motie wordt
gecoördineerd door ministerie van EZK (EZK doet
de monitoring en gaat over het Klimaatplan).

De motie van het lid Smeulders; Verzoekt de regering om,
Kamerstukken II 2017/18, 32847 nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 6 juni 2019 per
samen met gemeenten te onderzoeken hoe efficiënte,
425
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 35000
duurzame en ruimtebesparende mobiliteit die goed aansluit
A, nr. 122).
op de uitbreiding van de steden kan worden gewaarborgd, en
de Tweede Kamer hierover te informeren.
De motie van het lid Smeulders; Verzoekt de regering, om
Kamerstukken II 2018/19, 35000
medeoverheden waar nodig te ondersteunen bij het opstellen VII, nr. 50
van ruimtelijk beleid waarin expliciet aandacht wordt besteed
aan natuur, landschappelijke waarden, ruimtelijke kwaliteit en
aan leefbaarheid.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 april 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34682,
nr. 48).

De motie van de leden Ronnes en Laan-Geselschap; Verzoekt Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 augustus 2019
de regering in overleg met VNG en IPO te onderzoeken hoe 460
per brief geïnformeerd (Kamerstukken 2018/19,
34682, nr. 30).
‘de ladder’ als bedoeld in het Besluit Ruimtelijke Ordening
zodanig aangepast en/of toegepast kan worden dat
knelpunten (zoals de discussie rondom rode en groene
contouren) die gemeenten ervaren in het
besluitvormingstraject voor woningbouw, weggenomen
worden en daarbij de volgende maatregelen worden
overwogen: a. ‘de ladder’ expliciet buiten toepassing
verklaren voor binnenstedelijke woningbouwplannen en bij
Openbaar Vervoersknooppunten; b. een verbod aan de
provincies tot nadere regelgeving ter verfijning van ‘de
Ladder’; c. de gemeentelijke structuurvisie als toereikende
grondslag voor de Laddertoetsing aanwijzen.
De motie van het Nijboer c.s.; Verzoekt de regering, om te
onderzoeken hoe grondeigenaren gedwongen kunnen
worden om tot bouwen over te gaan.

Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 16 december 2019
491
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32847, nr. 584).

De motie van lid Nijboer c.s.: Verzoekt de regering, om te
onderzoeken hoe ook de gemeenschap kan meeprofiteren
van planbaten.

Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 25 juni 2020 per
492
brief geïnformeerd (2020-0000256543).

De motie van het lid Smeulders c.s.; Verzoekt de regering, om Kamerstukken II 2018/19, 34682,
het indicatieve buisleidingentracé Laarbeek-Echt-Susteren uit nr. 10
de Structuurvisie Buisleidingen te schrappen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 15 juli 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/419,
33473, nr. 9).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

223

Omschrijving van de motie

Vindplaats

De motie van het lid Van Eijs; Verzoekt de regering, om
structureel overleg tussen decentrale overheden en
marktpartijen te stimuleren, om zo naast de kwantitatieve
vraag ook de kwalitatieve vraag overal in beeld te krijgen.

Kamerstukken 2019/20, 35177, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 juni 2020 per
12
brief geïnformeerd (2020-0000260418).

Stand van Zaken

De motie van de leden Özütok en Van Eijs; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 34293,
regering, ten aanzien van de mogelijke verduurzamingsmaat- nr. 61
regelen bij de renovatie van het Binnenhof de investeringen,
binnen en buiten het budget, en de bijbehorende toekomstige
opbrengsten tijdig in kaart te brengen en aan de Tweede
Kamer voor te leggen, zodat deze in het definitieve ontwerp
meegenomen kunnen worden.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 7 oktober 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34293,
nr. 84).

De motie van het lid Beckerman c.s.; Verzoekt de regering, nog Kamerstukken II 2018/19, 34293,
voor het zomerreces de Tweede Kamer te informeren of en nr. 62
hoe er een contract met Pi de Bruijn kan worden gesloten en
hoe voorkomen gaat worden dat er problemen gaan ontstaan
door botsende architecten.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 3 september 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19,
34293, nr. 83).

De motie van het lid Middendorp c.s.; Verzoekt de regering Kamerstukken II 2018/19, 34293,
om, na een gezamenlijke toets door gebruikers en het
nr. 65
Rijksvastgoedbedrijf, het voorlopig ontwerp conform
planning voor 1 juli af te ronden en de Kamer hierover te
informeren; .Verzoekt de regering tevens, de keuze om één
architect toe te voegen pas dan definitief te maken als huidige
en nieuwe architect daarmee instemmen, gebruikers akkoord
zijn, teamwerk in contract geborgd is, alternatieven
onderbouwd afvallen en de Tweede Kamer daarover
geïnformeerd wordt.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 7 oktober 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34293,
nr. 84).

De motie van de leden Middendorp en Van Eijs; Verzoekt de Kamerstukken II 2018/19, 34293,
regering, deze financiële ontwikkelingen en hun invloed op nr. 66
het budget en tijdpad onderdeel te maken van de rapportages
en deze rapportages minimaal één keer per zes maanden met
de Tweede Kamer te delen, en indien er tussen de rapportages
ontwikkelingen van belang voor budget of planning zijn, deze
in interimrapportages met de Kamer te delen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 7 oktober 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34293,
nr. 84).

De motie van het lid Beckerman; Verzoekt de regering, te
Kamerstukken II 2019/20, 34293,
onderzoeken hoe een breed publiek actief kan participeren bij nr. 87
het archeologisch onderzoek dat zal plaatsvinden naar
aanleiding van de renovatie Binnenhof, en de Tweede Kamer
daar over te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 30 april 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34293,
nr. 94).

De motie van het lid Middendorp; Verzoekt de regering,
Kamerstukken II 2019/20, 34 293,
informatie met betrekking tot het in oktober onderzochte
nr. 88
alternatief voor uitstel en de randvoorwaarden waartegen dit
getoetst is met de Tweede Kamer te delen en aan te geven
welke elementen hieruit kunnen helpen als er nieuw uitstel
dreigt.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
34293, nr. 93).

De motie van de leden van Eijs en van der Graaf; Verzoekt
Kamerstukken II 2019/20, 34293,
de regering, om in de volgende voortgangsrapportages de nr. 89
duurzaamheidsmaatregelen als apart onderdeel op te nemen,
waarbij in ieder geval ook op de kosten en baten wordt
ingegaan; Verzoekt de regering tevens, de Tweede Kamer
tussentijds te informeren wanneer er zich grote
ontwikkelingen of mogelijkheden op het gebied van
duurzaamheidsmaatregelen bij de renovatie van het
Binnenhof voordoen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 30 april 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34293,
nr. 94).

De motie van het lid Bisschop; Spreekt uit dat bij de renovatie, Kamerstukken II 2019/20, 34 293,
binnen het reeds vastgestelde budget, recht moet worden
nr. 92
gedaan aan die belangrijke geschiedenis, door de zaal in de
oorspronkelijke stijl in te richten, waardoor het staatkundige
verleden weer zichtbaar wordt, zodat ook toekomstige
generaties zich een beeld kunnen vormen van de
Nederlandse parlementaire geschiedenis; Spreekt uit dat
onderzocht moet worden of, binnen het reeds vastgestelde
budget, de voorgenoemde zaal in de toekomst als
commissievergaderzaal gebruikt kan worden.

Afgedaan. De Tweede Kamer is zelf verantwoordelijk
voor het al dan niet uitvoeren van de motie.

De motie van de leden Ronnes en Smeulders; Verzoekt de
regering, aan de Tweede Kamer binnen vier maanden te
rapporteren hoe de wettelijke verplichting van de zijde van
het Rijk wordt uitgevoerd.

Kamerstukken II 2019/20, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 23 juni 2020 per
698
brief geïnformeerd (2020-0000361370).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

224

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van de leden Albert de Vries en Koolmees; Verzoekt Kamerstukken II 2016/17, 34434, nr. Afgedaan. Het wetsvoorstel Verbeteren van de
de regering, voorstellen te doen waarmee de rechtszekerheid 7
huurbescherming voor huurders van ligplaatsen
en rechtsbescherming voor eigenaren van drijvende
(35408) is op 6 maart 2020 bij de Tweede Kamer
woningen met betrekking tot ligplaatsen vergelijkbaar
ingediend, daarmee is deze motie uitgevoerd.
worden met de rechtszekerheid en rechtsbescherming voor
eigenaren van grondgebonden woningen met betrekking tot
bouwkavels.
De motie van de leden Futselaar en Özdil; Verzoekt de
Kamerstukken II, 2017/18, 33104,
regering om, met alle partners in de keten van
nr. 14
studentenhuisvesting te komen tot een nieuw convenant en
actieplan studentenhuisvestingen en dit actieplan te
faciliteren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 24 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 33104,
nr. 21).

De motie van het lid Nijboer: Verzoekt de regering, ervoor te Kamerstukken II 2017/18, 34775
zorgen dat huurders ook financieel profiteren van
XVIII, nr. 30
verduurzaming van hun woning.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32813, nr. 437).

De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering om, te
onderzoeken of en hoe een woonlastenbenadering kan
worden toegepast waarbij er geen opdrijvend effect is voor
de huurtoeslag.

Kamerstukken II 2017/18, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
350
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32813, nr. 437).

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, te komen met Kamerstukken II 2017/18, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 15 juni 2020 per
een visie op de kwalitatieve woonwensen in relatie tot
370
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32847,
technologische ontwikkelingen.
nr. 653).
De motie van de leden Krol en Azarkan; Verzoekt de regering Kamerstukken II 2017/18, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 24 juni 2019 per
de haalbaarheid te onderzoeken van de studentencampus bij 371
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 33104,
universiteiten en hogescholen.
nr. 21).
De motie van de leden Ronnes en Koerhuis; Verzoekt de
Kamerstukken II 2017/18, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 augustus 2019
regering om, te stimuleren dat de provincies de rem op
379
geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 34682, nr.
30).
realisatie van harde plancapaciteit loslaten en over te gaan tot
overprogrammeren; Verzoekt de regering voorts, om te
onderzoeken of een «spoedreparatie» van de Ladder van
Duurzame Verstedelijking wenselijk is om te voorkomen dat
overprogrammering bij de rechter geen stand houdt.
De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering, een
Kamerstukken II 2017/18, 32847, nr. Afgedaan. De impact die
impactanalyse op te stellen waarbij de effecten van de
392
verduurzamingsmaatregelen kunnen hebben op de
ambities op de verduurzaming in de woningmarkt en de
bouwproductie worden in het beleid meegenomen.
noodzakelijke inhaalslag op de bouw van woningen in beeld
Een recent voorbeeld zijn BENG-eisen
worden gebracht.
(Kamerstukken II 2018/19, 30196, nr. 651). Ook bij
toekomstige maatregelen zal dit het geval zijn.
Daarmee wordt invulling gegeven aan de motie.
De motie van het lid van Eijs; Verzoekt de regering, in de
Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 25 juni 2019 per
uitwerking van de Woonagenda samen met de bouwsector 397
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 32847,
nr. 531).
de mogelijkheden te onderzoeken om in de bouwsector
jongeren en zijinstromers vooraf een baan in de bouw aan te
laten bieden wanneer zij met goed gevolg een gerelateerde
opleiding doorlopen.
De motie van het lid Koerhuis; Verzoekt de regering te
Kamerstukken II 2017/18, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 april 2020 per
onderzoeken of en hoe een terugbetalingsplan standaard
415
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 29453,
praktijk kan worden voor corporaties die publiek geld krijgen
nr. 516).
als die in de toekomst winst maken, vooral als die
operationele winst maken.
De motie van de leden Smeulders en van Eijs; Verzoekt de
Kamerstukken II 2017/18, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 15 juni 2020 per
regering om gemeenten te stimuleren om bij het maken van 413
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32847,
prestatieafspraken met corporaties expliciet aandacht te
nr. 653).
besteden aan verschillende vormen van toegankelijk wonen
en de Tweede Kamer jaarlijks bij de Staat van de
Volkshuisvesting hierover te informeren.
De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering, in overleg Kamerstukken II 2018/19, 27926,
te treden met ouderenorganisaties zoals KBO-PCOB, ANBO nr. 295
en KBO-Brabant om mogelijkheden te bespreken hoe deze
groep senioren bereikt kan worden; Verzoekt de regering
tevens, na dit overleg actief de groep die recht heeft op
huurtoeslag doch dat thans mist voor zover dat mogelijk is te
benaderen en hen te wijzen op de mogelijkheden.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 15 juni 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32847,
nr. 653).

De motie van he lid Beckerman c.s.; Verzoekt de regering, in Kamerstukken II 2018/19, 27926,
de uitwerking van de Nationale woonagenda expliciet
nr. 299
aandacht te hebben voor het voorkomen van dakloosheid en
huisuitzettingen vanwege huurachterstanden, en de

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 25 juni 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 32 847,
nr. 531).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

225

Omschrijving van de motie
Nationale woonagenda aan te vullen met oplossingen voor
huidige daklozen, en dit integraal af te stemmen binnen de
regering.

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering om, een
Kamerstukken II 2018/19, 27926,
voorlichtingscampagne te starten, gericht op ouderen en hun nr. 300
verzorgers, om hen te wijzen op hun mogelijke recht op zorgen huurtoeslag.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 15 juni 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32847,
nr. 653).

De motie van het lid Van Eijs c.s.; Verzoekt de regering, om
de essentiële onderdelen van de website van de
Huurcommissie in het Engels beschikbaar te maken.

Kamerstukken II 2018/19, 27926,
nr. 305

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 2 maart 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27926,
nr. 317).

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering de Tweede
Kamer voor de zomer van 2019 te informeren over het
benodigde aantal extra studentenkamers.

Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 24 juni 2019 per
450
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 33104,
nr. 21).

De motie van de leden Koerhuis en Ronnes; Roept de
Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 28 juni 2019 per
regering, op om hierover met woningcorporaties afspraken 446
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 32813,
te maken in het kader van het klimaatakkoord en de Tweede
nr. 342).
Kamer hierover te blijven informeren.
De motie van de leden Van Eijs en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 35000
regering, om bij de onderzoeken naar de «noodknop» ook dit VII, nr. 57
positieve neveneffect op speculerende beleggers mee te
nemen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 4 juli 2019 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 32847,
nr. 546).

De motie van het lid Smeulders c.s.; Verzoekt de regering, om Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 24 juni 2019 per
ruim voor de zomer van 2019 een zo precies mogelijke
458
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 33104,
schatting van de benodigde studentenwoningen aan de
nr. 21).
Kamer te sturen en om voorts samen met gemeenten en
verhuurders te komen tot concrete doelstellingen voor het
aantal studentenwoningen voor de komende jaren, en de
Tweede Kamer hierover te informeren.
De motie van het lid Nijboer c.s.; Verzoekt het kabinet,
voorstellen te doen om huurders beter te ondersteunen en
compenseren voor ongemakken

Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
486
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32813, nr. 473).

De motie van het lid Koerhuis; Verzoekt de regering, om het Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 13 september
Nibud hierover een breed onderzoek te laten doen en een
494
2019 per brief geïnformeerd (Kamerstukken II
brief te sturen met voorstellen hoe dit op te lossen voor het
2018/19, 32847, nr. 554).
begrotingsoverleg Wonen 2019.
De motie van het lid Smeulders c.s.; Verzoekt de regering, om Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 oktober 2019
te inventariseren welke wettelijke mogelijkheden er voor
496
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
gemeenten zijn om de massale opkoop van woningen te
32847, nr. 572).
voorkomen en zo nodig, in overleg met gemeenten, met
aanvullende voorstellen te komen als blijkt dat de bestaande
wettelijke mogelijkheden onvoldoende zijn, en de Tweede
Kamer hierover voor september 2019 te informeren.
De motie Dik-Faber; Verzoekt de regering, te bezien hoe de Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 15 mei 2020 per
juridische belemmeringen voor gemeenten die wensen hun 498
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32847,
nr. 654).
koopwoningen beter dan nu te beschermen tegen bepaalde
vormen van verhuur, bijvoorbeeld in oudere stadswijken,
kunnen worden weggenomen met betrekking tot een
zelfbewoningsplicht voor bestaande koopwoningen.
De motie Van Eijs; Verzoekt de regering, om hierbij tevens in Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 oktober 2019
beeld te brengen hoe de toegang van koopstarters tot de
499
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32
woningmarkt geborgd blijft.
847 nr. 572).
De motie van de leden Dik-Faber en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 juni 2020 per
regering, in aanloop naar het eerstvolgende belastingplan
504
brief geïnformeerd (2020-0000101638).
een verkenning uit te voeren naar een gedifferentieerde
overdrachtsbelasting, waarbij starters vrijgesteld worden van
overdrachtsbelasting en beleggers vanaf de derde woning
met een hoger tarief te maken krijgen, en daarover de Tweede
Kamer te informeren.
De motie van het lid Smeulders; Roept het kabinet op, om
Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 mei 2020 per
tegelijkertijd met het rapport van het CPB een integrale visie 478
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32847,
nr. 649).
naar de Tweede Kamer te sturen over welke anticyclische
maatregelen op de woningmarkt het wil nemen.
De motie van het lid Smeulders c.s.; Verzoekt de regering, om Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 november 2019
te verkennen hoe het selectieproces voor het selecteren van 508
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
potentiële huurders transparant kan worden gemaakt,
32847, nr. 577).
waardoor het eenvoudiger wordt om eventuele discriminatie
te bewijzen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

226

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Azarkan; Verzoekt de minister, er bij deze Kamerstukken 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 november 2019
twee bracheorganisaties op aan te dringen om makelaars die 510
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32847, nr. 577).
aangesloten zijn en de wet overtreden, uit de vereniging te
gooien.
De motie van het lid Van Eijs c.s.; Verzoekt de regering, in
overleg met de sector en andere overheden een pilot te
starten waarin wordt onderzocht of mysteryguests of
mysterycalls een goede manier zijn om discriminatie op de
woningmarkt op te sporen en aan te tonen.

Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 november 2019
515
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32847, nr. 577).

De motie van het lid Van Eijs c.s.; Verzoekt de regering, in
overleg met de sector te onderzoeken hoe een actieve
meldplicht voor bemiddelaars en makelaars op de
woningmarkt kan worden ingesteld van discriminerende
verzoeken die bij hen binnenkomen.

Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 november 2019
513
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32847, nr. 577).

De motie van de leden Ronnes en Koerhuis; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 35036,
regering, om met de corporatiesector afspraken te maken om nr. 17
in gebieden waar daar behoefte aan is, beschikbare middelen
expliciet in te zetten voor meer middenhuurwoningen in de
vrije sector.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 september
2019 per brief geïnformeerd (Kamerstukken II,
2019/20, 32847, nr. 555).

De motie van het lid Dik-Faber; Verzoekt de regering,
Kamerstukken II 2018/19, 35036,
gemeenten aan te moedigen om over te gaan tot de instelling nr. 21
van een Huurteam al dan niet in regionaal verband;Verzoekt
de regering tevens, te onderzoeken hoe de bekendheid van
de mogelijkheid om een gang te maken naar de
Huurcommissie, al dan niet via een lokaal Huurteam, kan
worden verbeterd en hiertoe zo nodig met voorstellen te
komen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 2 maart 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27926,
nr. 317).

De motie van de leden Ronnes en Koerhuis; Verzoekt de
regering een meldpunt in te richten, waarbij niet alleen
gemeenten en provincies, maar ook bouwers en
projectontwikkelaars bij het landelijke expertteam
woningbouw melding kunnen maken van stagnerende
bouwprojecten waarbij het expertteam dan in contact kan
treden met de lokale overheden.

Kamerstukken 2018/19, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 7 november 2019
545
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32847, nr. 578).

De motie van het lid Asscher; Verzoekt de regering, ervoor te Kamerstukken II 2018/19, 32813 nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
zorgen dat deze groepen mensen er niet op achteruit gaan en 372
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32813, nr. 437).
uiteen te zetten op welke wijze zij daarvoor zorgt.
De motie van het lid van Eijs; Verzoekt de regering, in de
Kamerstukken III 2019/20, 32847,
verdere uitwerking en effectuering van het Klimaatakkoord nr. 566
maatregelen te treffen, zodat huurders niet klem komen te
zitten tussen hogere energiebelastingen en hun onmacht hun
woningen te verduurzamen.
De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering,
onafhankelijk onderzoek in te stellen en binnen een maand
aan te geven op welk bedrag de ATAD betaald door
corporaties uitkomt en wat dat betekent voor de totale
lastendruk voor woningcorporaties.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 december 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32813, nr. 437).

Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 31 oktober 2019
568
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
35302, nr. 20).

De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering, te
Kamerstukken II 2019/20, 30196, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 mei 2020 per
onderzoeken hoe corporaties zekerheid en continuïteit
685
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27926,
geboden kunnen worden ten aanzien van
nr. 321).
heffingsverminderingen in relatie tot
verduurzamingsmaatregelen, en de Tweede Kamer daarover
spoedig te informeren.
De motie van de leden Koerhuis en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 35300
regering om in kaart te brengen hoe corporaties omgaan met VII, nr. 78
mensen op een wachtlijst die woningen weigeren, Verzoekt
de regering voorts om in kaart te brengen hoeveel mensen
met een hoog inkomen staan op een wachtlijst, Verzoekt de
regering voorts, om indien bovenstaande inderdaad tot
problemen leidt, te onderzoeken dat corporaties de
mogelijkheid kunnen krijgen om mensen met een hoog
inkomen niet langer op een wachtlijst te laten staan, waarbij
mensen met een tijdelijke inkomensstijging (door
bijvoorbeeld een ontslaguitkering) worden uitgezonderd,
Verzoekt de regering voorts, om te onderzoeken hoe mensen
in een flexwoning een wachttijd kunnen behouden.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 2 maart 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27926,
nr. 317).

De motie van het lid Nijboer; Verzoekt de regering, de
jaarlijkse prijsstijging in de vrije huursector te maximeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 15 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32847,
nr. 654).

Kamerstukken II 2019/20, 35300
VII, nr. 66

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

227

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Dik-Faber; Verzoekt de regering inzicht te Kamerstukken II 2019/20, 35300
geven in de financiële gevolgen en concrete resultaten van VII, nr. 81
de eerdere sloopregeling (per regio), Verzoekt de regering, in
overleg te treden met gemeenten en woningcorporaties over
het draagvlak voor, financiering van en vormgeven van een
nieuwe sloopregeling voor krimpgebieden en RotterdamZuid, en Verzoekt tevens, de Tweede Kamer over de
uitkomsten van beide onderdelen voor de zomer 2020 te
informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27926,
nr. 321).

De motie van de leden Van Eijs en Koerhuis; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, nr. 591
regering, op korte termijn met Utrecht in gesprek te treden om
de drempels weg te nemen voor woningbouw op de locatie
Rijnenburg om het eerder realiseren van het nieuwe
stadsdeel te bespoedigen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 18 februari 2020
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
32847, nr. 612).

De motie van het lid Koerhuis c.s.; Verzoekt de regering, om Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 30 juni 2020 per
samen met de provincie Flevoland en de betreffende
621
brief geïnformeerd (2020-0000369198).
gemeenten de mogelijkheden voor grootschalige
woningbouw in kaart te brengen, inclusief de bijbehorende
infrastructuur/ov, voorzieningen en natuur, en de Tweede
Kamer voor het einde van het zomerreces hierover te
informeren.
De motie van het lid Van Eijs c.s.; Verzoekt de regering, er bij Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. Afgedaan. De Tweede Kamer is op 3 april 2020 per
provincies en gemeenten op aan te dringen dat er in de
627
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 32847,
nr. 640).
handhaving rondom recreatiewoningen een menselijke maat
wordt gehanteerd.
De motie van het lid Ronnes c.s.: Verzoekt de regering, om Kamerstukken II 2019/20, 35431,
spoedig te onderzoeken of en in welke mate specifieke
nr. 26
groepen huurders in de knel komen, de Tweede Kamer
daarover te informeren en indien nodig concrete voorstellen
te doen; Verzoekt de regering tevens, een moreel beroep te
doen op verhuurders om maatwerk te bieden aan degenen
die toch in de knel dreigen te komen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27926,
nr. 320).

De motie van het lid Dik-Faber: Verzoekt de regering, een
Kamerstukken II 2019/20, 35431,
moreel beroep te doen op woningcorporaties om de
nr. 28
voorgenomen huurverhoging uit te stellen; Verzoekt de
regering tevens, in kaart te brengen of eenzelfde regeling voor
het geliberaliseerde huursegment mogelijk en wenselijk is.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27926,
nr. 320).

De motie van het lid Smeulders c.s.: Verzoekt de regering, om Kamerstukken II 2019/20, 35431,
in gesprek met de Autoriteit woningcorporaties en Aedes tot nr. 29
een oplossing te komen, zodat in uitzonderlijke gevallen
(gedeeltelijke) kwijtschelding, tijdelijke huurverlaging en
tijdelijke huurkorting ook mogelijk worden gemaakt, en de
Tweede Kamer hier zo spoedig mogelijk over te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27926,
nr. 320).

De motie van de leden Smeulders en Dik-Faber; Verzoekt de Kamerstukken II 2019/20, 35431,
regering, om in overleg met betrokken partijen zoals
nr. 30
woningcorporaties en andere verhuurders, vaart te maken
met een structurele aanpak om huisuitzettingen op grond van
financiële problemen in de toekomst te voorkomen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27926,
nr. 320).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

228

Tabel 79 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die nog niet zijn afgerond
Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van de leden Sneller en Den Boer: Verzoekt de
Kamerstukken 2019/20, 35300 VII, In behandeling. De Tweede Kamer wordt eind 2021
regering om de benoemingsprocedures voor de belangrijkste nr. 25
geïnformeerd.
democratische instituties te herzien, zodat de rol van de
Tweede Kamer daarin groter wordt naarmate, ten eerste, de
betrokkenheid van de Tweede Kamer bij het functioneren van
de organisatie en, ten tweede, het belang van de
onafhankelijkheid van de organisatie in kwestie groter zijn.
De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering, het BIT in Kamerstukken II 2018/19, 34986,
december 2019 een update te laten doen naar de voortgang nr. 26
en stand van zaken van het Digitaal Stelsel Omgevingswet,
en de Tweede Kamer over de uitkomsten te informeren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Bisschop; Verzoekt de regering, alvorens Kamerstukken II 2018/19, 34986 nr. In behandeling. De Tweede Kamer is op 29 november
het Digitaal Stelsel Omgevingswet in te voereneen
59
2019 geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 33118,
nr. 123). De Tweede Kamer wordt voor
onafhankelijke mkb-toets uit te laten voeren en de uitkomsten
inwerkingtreding Omgevingswet (1 januari 2021)
hiervan te gebruiken voor een zo gebruiksvriendelijk mogelijk
opnieuw nader geïnformeerd.
Digitaal Stelsel.
De motie van het lid Van der Graaf c.s.; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2019/20, 32851,
zo spoedig mogelijk in overleg te treden met relevante
nr. 65
Nederlandse en Duitse partners en hierbij afspraken te maken
over wederzijdse erkenning van diploma’s, en de Tweede
Kamer voor 1 oktober te informeren over de uitkomsten.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor
1 oktober 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Van der Molen c.s.; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2019/20, 32851,
de leidraad grenseffecten op te nemen als verplichte
nr. 62
kwaliteitseis in het Integraal Afwegingskader en de leidraad
indien nodig daarop aan te passen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor
begrotingsbehandeling BZK geïnformeerd.

De motie van het lid Engels c.s.; Verzoekt de minister een of Kamerstukken I 2012/13, CII, nr. C
meer modellen voor een stelsel van financiële verhoudingen
tussen rijk en gemeenten te ontwikkelen waarin rekening
wordt gehouden met zowel de effecten van de voorgenomen
decentralisaties als met voortgaande processen van
gemeentelijke herindeling.

In behandeling. De Tweede Kamer is op 26 februari
geïnformeerd over het uitstel van invoering van de
verdeling en herziening van de tijdlijn dat Tweede
(en Eerste) Kamer eind 2020 worden geïnformeerd
over de nieuwe voorstellen.

De motie van het lid Özütok; Verzoekt de Minister van
Kamerstukken II 2018/19, 34477, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties proactief een
47
2020 geïnformeerd.
regierol te nemen om ervoor te zorgen dat de
randvoorwaarden voor gemeenten om de gedecentraliseerde
taken uit te kunnen voeren aanwezig zijn.
De motie van het lid Van der Molen; Verzoekt de regering,
medicijngebruik niet te hanteren als maatstaf in de
toekomstige verdeelmodellen voor het sociaal domein.

Kamerstukken 2018/19, 34477, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde
62
jaar 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Özütok c.s.; Verzoekt de regering te
waarborgen dat bij ieder interbestuurlijk akkoord voor de
betrokken volksvertegenwoordigers duidelijk is hoe zij
democratische controle kunnen uitvoeren op het gesloten
akkoord en hier zo nodig in de akkoorden aandacht aan te
besteden.

Kamerstukken II 2018/19, 34477, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
64
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, te
Kamerstukken 2019/20, 35300 VII, In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
onderzoeken hoe gemeenten kwijtschelding van
nr. 34
2020 geïnformeerd.
gemeentelijke belastingen toepassen bij de groep AOW’ers
zonder of met een beperkt aanvullend pensioen, en of een
standaard wettelijke regeling voor kwijtschelding voor deze
groep wenselijk is.
De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, met een
Kamerstukken II 2019/20, 24515,
voorstel te komen hoe de Nadere regels bij kwijtschelding
nr. 524
spoedig aangepast kunnen worden, zodat AOW’ers die qua
inkomen recht zouden hebben op kwijtschelding van
gemeentelijke belastingen, dit recht niet verspelen door het
hebben van een (kleine) buffer.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Özütok; Verzoekt de regering, om in
Kamerstukken II 2019/20, 35470 B, In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
overleg met gemeenten te bezien hoe jaarlijks bij de
nr. 7
2020 geïnformeerd.
verantwoording van het Gemeentefonds een duidelijk beeld
gegeven kan worden of de middelen voldoende waren voor
de gemeenten om hun taken uit te voeren.
De motie van het lid Özütok; Verzoekt de regering om op basis Kamerstukken II 2019/20, 35300 B, In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
van de gemeentebegrotingen in gesprek te gaan met
nr. 23
2020 geïnformeerd.
gemeenten over hun financiële situatie en de Tweede Kamer
daarover voor de najaarsnota te informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

229

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Özütok c.s.; Verzoekt de regering, bij de Kamerstukken 2017/18, 34775 VII, In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
overdracht van publieke taken aan semipublieke instellingen nr. 17
van 2020 geïnformeerd.
expliciet aandacht te besteden aan de bescherming van
burgerrechten.
De motie van het lid Lintmeijer c.s.; Verzoekt de regering met Kamerstukken I 2017/18, 34854, nr. In behandeling. De Kamercommissie heeft
een initiatief te komen voor een visie op nieuwe vormen van N
geoordeeld dat de motie nog niet is uitgevoerd. Nu
directe democratie als aanvulling en versterking op het
wordt in de voortgangsbrief in verband met de motie
huidige Nederlandse parlementaire representatieve stelsel.
Lintmeijer ook aangekondigd, dat het kabinet de
beide Kamers aan het eind van jaar 2020 (nader)
informeert. Het is de inzet, dat met die (nadere)
informatie de motie-Lintmeijer voor einde 2020
volledig zal zijn uitgevoerd.
De motie van de leden Asscher en Pieter Heerma; Verzoekt Kamerstukken 2019/20 30950, nr.
de regering een divers samengestelde Staatscommissie
186
Discriminatie en Racisme in te stellen die op langjarige basis
onderzoek kan doen naar de stand van racisme in Nederland,
voorstellen doet en de effecten van beleid kan monitoren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het
najaar van 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Azarkan en Jetten; verzoekt de
regering, teneinde focus en gewicht in de
discriminatiebestrijding te leggen, hiervoor een Nationaal
Coordinator Discriminatiebestrijding (NCDB) met
voldoendemiddelen aan te stellen.

Kamerstukken II 2019/20, 30950,
nr. 211

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het
najaar van 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Jetten c.s.; Verzoekt de regering, een
Kamerstukken II 2019/20, 30950,
nationaal coördinator discriminatie en racisme aan te stellen nr. 203
voor de aanpak van discriminatie, racisme en die kan zorgen
voor meer inclusiviteit bij de overheid.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het
najaar van 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Verhoeven; Verzoekt de regering om, bij Kamerstukken II 2016/17, 34588, nr. In behandeling. De Eerste Kamer wordt medio
de evaluatie van de wet nadrukkelijk de effecten op het
53
2021/2022 geïnformeerd.
vestigingsklimaat in Nederland te onderzoeken.
De motie van het lid Omtzigt; Verzoekt de regering te
Kamerstukken II 2019/20, 28362,
bevestigen dat op grond van artikel 68 een individueel
nr. 25
Kamerlid specifieke documenten binnen een redelijke termijn
moet kunnen ontvangen, tenzij het belang van de staat zich
hiertegen verzet.

In behandeling. Het kabinet is voornemens om na
het zomerreces een nader rapport te sturen met
een reactie op het op eigen initiatief uitgebrachte
advies van de RvS inzake ministeriële
verantwoordelijkheid van 16 juni 2020 (zie https://
www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/
2020/06/16/aanbiedingsbrief-advies-rvs-overministeriele-verantwoordelijkheid). Daarin komen
verschillende, met elkaar samenhangende aspecten
van de ministeriële verantwoordelijkheid aan de
orde (waaronder de inlichtingenplicht), die integrale
overdenking en debat behoeven.

De motie van het lid Omtzigt; Verzoekt de regering conform Kamerstukken II 2019/20, 28362,
haar eerder genoemde brief uit 2002 in geval van een verzoek nr. 26
van de Kamer, dan wel een Kamerlid, niet de persoonlijke
beleidsopvattingen in stukken voor intern beraad te
verstrekken, maar wel die stukken zelf ontdaan van de
persoonlijke beleidsopvattingen.

In behandeling. Het kabinet is voornemens om na
het zomerreces een nader rapport te sturen met
een reactie op het op eigen initiatief uitgebrachte
advies van de RvS inzake ministeriële
verantwoordelijkheid van 16 juni 2020 (zie https://
www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/
2020/06/16/aanbiedingsbrief-advies-rvs-overministeriele-verantwoordelijkheid). Daarin komen
verschillende, met elkaar samenhangende aspecten
van de ministeriële verantwoordelijkheid aan de
orde (waaronder de inlichtingenplicht), die integrale
overdenking en debat behoeven.

De motie van de leden Özütok en Den Boer; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 35165,
regering, om samen met de gemeenten en met de Kiesraad nr. 18
tot een heldere wijze van bekendmaking van de uitslagen te
komen en ervoor zorg te dragen dat deze eenduidige wijze
van bekendmaking duidelijk aan de burgers wordt
gecommuniceerd.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt medio juli
2021 geïnformeerd (in de evaluatie van de Tweede
Kamerverkiezing).

De motie van het lid Den Boer; Verzoekt de regering, ervoor Kamerstukken II 2018/19, 32752,
te zorgen dat het toezicht op de financiering van politieke
nr. 60
partijen volledig onafhankelijk wordt georganiseerd.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het
voorjaar van 2021 geïnformeerd.

De motie van het lid Van der Molen; Verzoekt de regering,
Kamerstukken II 2018/19, 32752,
maatregelen te nemen zodat donaties ook effectief zichtbaar nr. 63
zijn als zij via een of meer tussenschakels aan een partij of
politicus gegeven worden en verplichte transparantie van
deze tussen-schakels als een effectieve voorwaarde op te
nemen in de wet; Verzoekt de regering tevens, er zorg voor te
dragen dat er effectieve sanctiemechanismen in de wet
worden opgenomen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het
najaar van 2020 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

230

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Den Boer c.s.; Verzoekt de regering, het Kamerstukken 2019/20, 35300 VII, In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
recht op samenwerking samen met de VNG nader uit te
nr. 45
2020 geïnformeerd.
werken in een modelverordening en dit recht te stimuleren in
het samenwerkingsprogramma Democratie in Actie.
De motie van het lid Van der Graaf; Verzoekt de regering
Kamerstukken 2019/20, 35300 VII,
wettelijk vast te leggen dat gemeenten, provincies en
nr. 29
waterschappen een integriteitsonderzoek laten plaatsvinden
voorafgaande aan de benoeming van nieuwe bestuurders;
Verzoekt de regering tevens, er zorg voor te dragen dat het
voorstel voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 van
kracht is.

In behandeling. Het wetsvoorstel is in voorbereiding.
Het streven is dat dit na het zomerreces van 2020 in
consultatie kan. De planning is erop gericht dat het
wetsvoorstel voor de gemeenteraadsverkiezingen
van 2022 in werking treedt, zoals de motie verzoekt.
Voor de begrotingsbehandeling najaar 2020 zal de
Tweede Kamer via een brief de stand van zaken
worden gegeven.

De motie van het lid Middendorp c.s.; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2019/20, 35300
deze kabinetsperiode met een voorstel tot een
VII, nr. 14
grondwetswijziging te komen om tussentijdse verkiezingen in
gemeenteraden mogelijk te maken.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor 1 april
2021 geïnformeerd.

Kamerstukken I 2018/19, 34716, nr. In behandeling. Bij brief van 16 november 2018 (EK
De motie van het lid Rombouts; Spreekt uit, dat het bij de
uitwerking van een eventueel nieuwe aanstellingswijze van I
34716, K) heeft de Minister van BZK de Eerste Kamer
burgemeesters wenselijk is te kiezen voor een vorm, die recht
geïnformeerd dat de in de motie genoemde
doet aan het principe, dat de raad aan het hoofd staat van
uitgangspunten door de regering worden
het gemeentebestuur en die waarborgen bevat voor een
onderschreven en voor de regering leidend zullen
relatief onafhankelijke positie van de burgemeester, een
zijn in de verdere discussie over de aanstellingswijze
eigenstandig taken- en bevoegdhedenpakket op het terrein
en positie van de burgemeester. De motie heeft
van openbare orde en veiligheid, een taak om de integriteit
echter betrekking op een theoretische toekomstige
van het gemeentebestuur te bevorderen en een positie als
situatie, zodat feitelijk geen stand van zaken of
boven de partijen staand, verbindend bestuurder van álle
einddatum gegeven kan worden.
burgers.
De motie van het lid Den Boer c.s.; Verzoekt de regering,
samen met de sector zich intensief in te zetten om mensen
bewust te maken van digitale nalatenschap en hen te
stimuleren tot het vastleggen van hun wensen.

Kamerstukken 2019/20, 35300 VII, In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het eind
nr. 26
2020/begin 2021 geïnformeerd.

De motie van het lid Middendorp c.s.; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2019/20, 35300
de aspecten van de digitale lijkbezorging die zij wil betrekken VII, nr. 13
bij de modernisering van de Wet op de lijkbezorging, te delen
met de Tweede Kamer en daarbij aan te geven welke andere
wetgeving aangepast zou moeten worden; Verzoekt de
regering tevens, te onderzoeken of en hoe als onderdeel van
de modernisering van de Wet op de lijkbezorging
nabestaanden rondom de uitvaart geattendeerd kunnen
worden op het eventuele bestaan van een digitale
nalatenschap.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het eind
2020/begin 2021 geïnformeerd.

De motie van de leden Middendorp en Asscher; Verzoekt de Kamerstukken II 2019/20, 35300
VII. nr. 126
regering om voor de behandeling van de begroting 2021
een concreet operationeel overzicht met de Tweede Kamer te
delen met daarin analysekader,
organisaties,samenwerkingsverbanden met techbedrijven
en/of Europese Commissie en andere middelen waarmee
Nederland zelf gaat bewerkstelligen dat (buitenlandse)
digitale inmenging tijdens de Nederlandse verkiezingen van
2021 geidentificeerd en voorkomen kanworden;Verzoekt de
regering tevens de Tweede Kamer te informeren welke social
media platformen eenarchief van geplaatste politieke
advertenties publiek maken en welke niet en wat de
verschillende social media platformen doen om de identiteit
van politieke adverteerders te verifiéren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor
begrotingsbehandeling geïnformeerd.

De motie van het lid Middendorp; Verzoekt de regering, zorg Kamerstukken II 2019/20, 35165,
te dragen voor kennisuitwisseling met techbedrijven, en de nr. 13
Tweede Kamer hierover te informeren.

In behandeling. Het betreft een doorlopende motie.

De motie van het lid Van Kooten-Arisssen; Verzoekt de
Kamerstukken 2019/20, 35300 VII, In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het
regering, om te onderzoeken of en hoe de succesvolle
nr. 41
najaar van 2020 geïnformeerd.
methoden van Estland op het gebied van onlinedemocratie
in Nederland overgenomen kunnen worden, en de Tweede
Kamer daarover te informeren.
De motie van de leden Middendorp en Van der Molen;
Kamerstukken II 2019/20, 34972,
Verzoekt de regering, inzicht te geven in de kosten en
nr. 28
wijzigingen in de tarieven van bedrijfsinlogmiddelen, daarbij
te monitoren in hoeverre deze marktconform geprijsd zijn en
de tariefstelling daarvan ook te betrekken bij de erkenning, en
daarover periodiek aan de Tweede Kamer te rapporteren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

231

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Middendorp; Verzoekt de regering, te
onderzoeken of en, zo ja, hoe de publieke
identificatiemiddelen in additionele, specifieke situaties
buiten de overheid en nu aangewezen sectoren gebruikt
zouden kunnen worden.

Kamerstukken II 2019/20, 34972,
nr. 29

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Özütök; Verzoekt de regering, om bij de Kamerstukken II 2019/20, 34972,
uitwerking van dit kader met deze gemeenten in overleg te nr. 30
treden met als doel hun ervaringen en inzichten over
decentrale authenticatiediensten binnen gemeenten mee te
laten wegen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Van der Molen; Verzoekt de regering, te Kamerstukken II 2019/20, 34972,
onderzoeken op welke wijze een publiek middel kan worden nr. 32
verschaft als bedrijfs- en organisatiemiddel, dan wel hoe de
elD-ontwikkeling aangegrepen kan worden om een
geïntegreerd burger- en bedrijfs- en organisatiemiddel tot
stand te brengen, en de Tweede Kamer hierover voor
1 december 2020 te informeren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor
december 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Van der Molen en Middendorp;
Kamerstukken II 2019/20, 34972,
Verzoekt de regering, zo spoedig mogelijk relevante pilots te nr. 33
starten met het oog op de invoering van erkenning van
private identificatiemiddelen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het Middendorp; Verzoekt de regering, te
Kamerstukken II 2018/19, 26643 nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde
onderzoeken hoe MijnOverheid.nl een platform kan worden 631
jaar 2020 geïnformeerd.
waar burgers digitaal met de overheid in contact kunnen
treden, in die zin dat zij aan de overheid vragen kunnen
stellen, suggesties kunnen insturen en kunnen reageren op
berichten van de overheid.
De motie van het lid Nicolaï; Verzoekt de regering, haar
Kamerstukken I 2019/20, 34986, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt medio 2022
oordeel over dit punt uit het advies van de Raad van State in Y
geïnformeerd.
heroverweging te nemen als uit rechtspraak na
inwerkingtreding van de Omgevingswet blijkt dat het
aanvragen van een bouwvergunning in zo’n geval niet leidt
tot een voor beroep vatbare beschikking.
De motie van het lid Rietkerk c.s.; Verzoekt de regering om
een onafhankelijke evaluatiecommissie in te stellen die
gedurende vijf jaar jaarlijks rapporteert aan de StatenGeneraal over de uitvoering.

Kamerstukken I 2019/20, 34985, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
K
2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Sienot; Verzoekt de regering, om ruimte Kamerstukken II 2018/19, 33529,
te bieden voor eigen regie aan de particuliere
nr. 633
gebouweigenaar en te onderzoeken of het hieraan bijdraagt
om een bouwdepot in te stellen voor elk huis met een
versterkingsopgave.

In behandeling. De motie wordt ondervangen met
een subsidieregeling. Het streven is om de
subsidieregeling zo snel mogelijk in werking te laten
treden, naar verwachting medio september 2020.

De motie van het lid Agnes Mulder; Verzoekt de regering, in Kamerstukken II 2019/20, 33529,
overleg met de bouwsector te bekijken hoe rekening
nr. 687
gehouden kan worden met de voorbereidingen die de
bouwsector moet doen voor nieuwe bouwnormen en te
bekijken of uitzonderingen of ruimte gecreëerd kunnen
worden bij het instellen van nieuwe normen voor het
versterken van gebouwen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt medio
september 2020 geïnformeerd.

Kamerstukken II 2019/20, 33529,
De motie van het lid van der Lee; Verzoekt de regering, de
verbreding van het bouwdepot te bestuderen en om dit in
nr. 588
de toekomst als mogelijkheid te bieden voor alle bewoners.

In behandeling. De motie wordt ondervangen met
een subsidieregeling. Het streven is om de
subsidieregeling zo snel mogelijk in werking te laten
treden, naar verwachting medio september 2020.

De motie van de leden Van der Lee en Agnes Mulder; Verzoekt Kamerstukken 2019/20, 33529, nr.
de regering voor 1 mei 2020 een compleet dashboard voor 730
de versterkingsoperatie te publiceren, met daarin zo veel
mogelijk continu geactualiseerde gegevens over de
uitvoering van de versterkingsoperatie die eveneens te
herleiden zijn naar de gemeentelijke plannen; Verzoekt de
regering, in het dashboard tevens alle relevante indicatoren
met kwantitatieve doelen – per kwartaal, halfjaar of heel jaar
– op te nemen, zodat inzicht in en controle op de toekomstige
uitvoering mogelijk is.

In behandeling. De Kamer is op 22 juni 2020
geïnformeerd over ontwikkeling van het dashboard
van de NCG. Daarbij is aangegeven dat wordt
gewerkt aan het verbeteren van het dashboard om
meer inzicht te bieden in de voortgang per moment
in het proces. Ondertussen wordt het dashboard
verder doorontwikkeld waarbij wordt gewerkt aan
een uitsplitsing per sectoraal programma, batch en
kwartaal. Naar verwachting worden deze
uitsplitsingen mogelijk gemaakt in het dashboard
van juni dat medio juli 2020 wordt gepubliceerd.

De motie van het lid Sienot; Verzoekt de regering, om de
Kamerstukken II 2019/20, 33529,
volgende versnellingsmaatregelen te overwegen en de
nr. 711
Kamer te informeren over het mogelijk opnemen van deze
maatregelen in de versterkingsaanpak: • tijdelijke ontheffing
voor aanbestedingsprocedures verlenen; • vergoedingen
voor individuele woningaanpassingen snel verlenen; • lokale

In behandeling. De genoemde maatregelen zijn
overwogen bij het Bouwakkoord, dat naar
verwachting in de zomer van 2020 wordt gesloten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

232

Omschrijving van de motie
Vindplaats
overheden meer doorzettingsmacht geven bij procedures en
vergunningen; • makkelijker kennisdelen over het
aardbevingsdossier; • uniformiteit toepassen; • de bouwer
tijdig betrekken zodat hij de bewoner mee kan nemen in de
noodzakelijke aanpassingen; Verzoekt de regering voorts, op
basis van al die nieuwe versnellers ernaar te streven dat ten
minste 2.000 woningen worden versterkt in 2020.

Stand van Zaken

De motie van het lid Sienot c.s.: Verzoekt de regering, deze Kamerstukken II 2019/20, 33529,
zomer, het voortouw te nemen om samen met bewoners,
nr. 784
NCG, woningbouwcorporaties en de gemeente, tot een
structurele oplossing te komen voor de vergeten huizen in
Opwierde; Verzoekt de regering de Tweede Kamer daarover
in de eerste week van september te informeren, inclusief de
resultaten van een bewonersonderzoek, zodat lessen
getrokken kunnen worden voor de aanpak van ongelijkheid
bij de versterking in volgende straten, buurten en wijken.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Dik-Faber c.s.; Verzoekt de regering om Kamerstukken II 2019/20, nr. 785
– in overleg met de regio – in dorpen, wijken en straten waar
onuitlegbare scheidslijnen zijn ontstaan, logische clustering
en maatwerk mogelijk te maken en aldus breuklijnen te
herstellen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Beckerman c.s.; Verzoekt de regering, in Kamerstukken II 2019/20, nr.776
gesprek te gaan met de betreffende deelnemers, betrokken
instanties en gemeentes en waar nodig te zorgen voor een
passende oplossing.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het
najaar van 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Agnes Mulder; Verzoekt de regering om Kamerstukken II 2019/20, nr. 779
ongelijkheid te voorkomen door daar waar mogelijk
maatwerk samen met de inwoners clustergewijs naar straten,
wijken, dorpen op te pakken.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt medio
september 2020 geïnformeerd.

Kamerstukken II 2019/20, 35300
De motie van het lid Özütok; Verzoekt de regering, om van
duurzaamheid een maatgevend criterium bij aanbestedingen VII, nr. 15
te maken.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering: •bij de
Kamerstukken II 2019/20, nr. 36
vaststelling van de Nationale Omgevingsvisie de positie van
de Kamer zodanig vorm te geven dat het proces vergelijkbaar
is met het regime onder de huidige Wet op de Ruimtelijke
Ordening en •de definitieve NOVI dit voorjaar voor
vaststelling aan de Tweede Kamer voor te leggen, zodat er
mogelijkheden zijn om in die fase nog aanpassingen voor te
stellen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Van Gerven; Roept de minister op, ervoor Kamerstukken II 2019/20, 34 682,
te zorgen dat de Nationale Omgevingsvisie voldoet aan de nr. 38
volgende 4 d’s: •democratisch, waarbij het recht van de
zwakste goed is geborgd; •duidelijk, zodat iedereen de visie
kan begrijpen; •duurzaam, zodat onze kleinkinderen later
zeggen «dat hebben onze opa’s en oma’s goed gedaan»;
•draagvlak, met als belangrijk element een rechtvaardige
verdeling van de lusten en de lasten.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

Kamerstukken II 2019/20, 34682,
nr. 43

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Moorlag en Smeulders; Verzoekt de Kamerstukken II 2019/20, 34682,
regering, in de volgende versie van de NOVI duidelijk in beeld nr. 45
te brengen hoe instrumenten als grondbank(en) en
landinrichting hiervoor ingezet kunnen worden.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, in de
Kamerstukken II 2018/19, 34682,
Nationale Omgevingsvisie expliciet en in stimulerende zin
nr. 13
aandacht te besteden aan ecologisch wonen en ecologische
woonzones.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Krol en Nijboer; Verzoekt de regering, Kamerstukken II 2018/19, 34682,
in de Nationale Omgevingsvisie expliciet aandacht te
nr. 14
besteden aan en rekening te houden met de behoeften van
senioren en mindervaliden.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Regerschot en Van Eijs; Verzoekt de
regering, nadrukkelijk de uitwerking van beide, reeds
aangenomen moties een plek te geven in de
uitvoeringsagenda van de NOVI en daarover afspraken te
maken met lagere overheden en andere maatschappelijke
partijen waarnaast tevens een instrumenteel kader wordt
neergelegd ten aanzien van de uitwerking, zodat stedelijk
groen wordt opgenomen in omgevingsplannen op
gemeentelijk en provinciaal niveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

233

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, in de
Kamerstukken II 2018/19, 34682,
Nationale Omgevingsvisie expliciet en in stimulerende zin
nr. 15
aandacht te besteden aan innovatieve en intelligente
technologieën, in het bijzonder met betrekking tot slim wonen
en slimme mobiliteit.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Van Gerven; Verzoekt de regering, zorg Kamerstukken II 2018/19, 34682,
te dragen voor adequate en laagdrempelige inspraak van
nr. 24
burgers bij het opstellen van de lokale en regionale
uitwerking van de Nationale Omgevingsvisie; Verzoekt de
regering, bij de presentatie van de Nationale Omgevingsvisie
inzichtelijk te maken hoe deze inspraak zal worden
vormgegeven.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Koerhuis en Dik-Faber; Verzoekt de
regering, te bezien of en welke verplichtende maatregelen,
zoals een labelplicht voor corporatiewoningen, toegepast
moeten worden om corporaties te kunnen verplichten te
verduurzamen.

Kamerstukken II 2017/18, 32848,
nr. 353

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het
najaar 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Albert de Vries en Van der Linde;
Verzoekt de regering, te bevorderen dat een systeem van
«erkende kwaliteitsverklaringen en erkende technische
toepassingen» tot stand komt, waarbij door marktpartijen
aangedragen oplossingen bij gebleken geschiktheid door
een onafhankelijke instantie van een erkenning worden
voorzien en daarna in het kwaliteitsborgingsproces alleen
nog marginaal getoetst behoeven te worden.

Kamerstukken II 2016/17, 34453, nr. In behandeling. Wordt geregeld in de Wet
19
Kwaliteitsborging voor het bouwen.
Inwerkingtredingsdatum is voorzien op 1 januari
2021.

De motie van het lid Albert de Vries; Verzoekt de regering om Kamerstukken II 2016/17, 34453, nr. In behandeling. De motie is uitgevoerd bij
het stelsel van kwaliteitsborging pas in een volgende fase van 20
inwerkingtreding van de Wet Kwaliteitsborging voor
invoering van toepassing te verklaren op de verbouw en
het bouwen, die is voorzien op 1 januari 2021.
restauratie van rijksmonumenten.
De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering,
Kamerstukken II 2016/17, 34453, nr. In behandeling. Uitvoering van deze motie is
rijksmonumenten niet eerder onder deze wet te brengen dan 23
voorzien bij inwerkingtreding van de Wet
nadat vaststaat dat monumentale waarden niet verloren gaan
Kwaliteitsborging voor het bouwen op 1 januari
door de splitsing van bouwtechniek en de
2021.
monumentenkwaliteit.
Kamerstukken II 2019/20, 32813,
nr. 472

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het
voorjaar 2021 geïnformeerd.

De motie van het lid Koerhuis c.s.; Verzoekt de regering, om Kamerstukken II 2018/19, 28325,
dit bestuursakkoord te verwerken in een nieuwe
nr. 184
beantwoording aan de Eerste Kamer en in de besluitvorming
en algemene maatregel(en) van bestuur bij de wet, als deze
wordt aangenomen.

In behandeling. Wordt geïmplementeerd in de
Omgevingswet, die op 1 januari 2021 inwerking
treedt.

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, zorg te dragen Kamerstukken II 2018/19, 28325,
dat met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen meer
nr. 188
controle wordt gehouden op de naleving van de eisen ten
aanzien van brand- en vluchtveiligheid.

In behandeling. De motie is afgerond met de
inwerkingtreding van de AMvB Wkb, die op 1 januari
2021 in werking treedt.

De motie van het lid Beckerman; Verzoekt de regering, om
een onderzoek te starten naar de ervaringen van bewoners
die hebben deelgenomen aan de pilot aardgasvrije wijken.

De motie van het lid van Eijs; Verzoekt de regering, in kaart te Kamerstukken II 2019/20, 30196, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
brengen wat de bijdrage van grootschalige bouw in hout kan 681
september 2020 geïnformeerd.
zijn voor het stikstofprobleem, klimaatverandering en
woningtekort, en de Tweede Kamer hierover in het voorjaar
van 2020 te informeren.
De motie van het lid van der Lee; Verzoekt de regering, om te Kamerstukken II 2019/20, 30196, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
onderzoeken hoe het gebruik van duurzaam hout in de bouw 686
september 2020 geïnformeerd.
bevorderd kan worden en hiermee ook in het kader van de
proeftuinwijken actief te experimenteren.
De motie van de leden Beckerman en Koerhuis; Verzoekt de Kamerstukken II 2018/19, 28325,
regering, in dit onderzoek mee te nemen of balkons die zijn nr. 193
gebouwd in de jaren vijftig en zestig evidente
veiligheidsproblemen bij gebouwen zijn en of een
onderzoeksplicht ingevoerd moet worden.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het derde
kwartaal 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering, op basis Kamerstukken II 2019/20, 28325,
van het advies van NEN in overleg met de bestaande
nr. 208
kwaliteitskeurmerken en verzekeraars te treden met als doel
om de kwaliteit van de installatie van zonnepanelen op een
brandveilig hoger niveau te krijgen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

Kamerstukken II 2018/19, 35022,
De motie van het lid van Eijs; Verzoekt de regering, om in
samenwerking met de Nederlandse Brandwonden Stichting nr. 10
en overige betrokken partijen tot een plan te komen om het

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in de loop
van 2021 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

234

Omschrijving van de motie
Vindplaats
kennisniveau van bewoners omtrent
koolmonoxidevergiftiging te verhogen, en de Tweede Kamer
hierover voor de inwerkingtreding van de wet te informeren.

Stand van Zaken

De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering, om in
Kamerstukken II 2019/20, 32813,
overleg met het Nibud te onderzoeken of de investeringslast nr. 475
bij verduurzaming van woonruimte samen met de verlaging
van de energierekening onderdeel kan worden van de
financieringslasttabellen van het Nibud.

In behandeling. De Tweede kamer wordt in het
vierde kwartaal 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Koerhuis: Verzoekt de regering om een Kamerstukken II 2019/20, 35470
tussentijdse evaluatie van het programma aardgasvrije
VII, nr. 9
wijken op korte termijn uit te voeren, en het programma aan
te passen gebaseerd op de kritiek van de Rekenkamer en de
resultaten van de evaluatie als die daarvoor aanleiding geeft;
Verzoekt de Tweede Kamer hierover te informeren voor het
algemeen overleg klimaatakkoord gebouwde omgeving en
de tweede tranche van het programma.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Nijboer en Moorlag; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20 32813, nr. In behandeling. De Tweede Kamer zal in oktober
minister, te onderzoeken of en in welke mate deze verschillen 480
2020 worden geïnformeerd.
kunnen optreden, te onderzoeken op welke wijze de
verschillen kunnen worden weggenomen of gemitigeerd, en
de Tweede Kamer over de uitkomsten te informeren.
De motie van de leden van Eijs en Sienot; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 30196, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
regering, te onderzoeken wat de drempels zijn voor
696
2020 geïnformeerd.
huishoudens om energiebesparende maatregelen te nemen
in woningen en hoe deze weggenomen kunnen worden, en
de Tweede Kamer hierover voor de zomer van 2020 te
informeren.
Kamerstukken II 2019/20, 32757, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt eind 2020
De motie van de leden Koerhuis en Ronnes; Verzoekt de
regering na inwerktreding van de richtlijn de MKB-toets uit te 166
geïnformeerd.
voeren en de Tweede Kamer hierover te informeren.
De motie van het lid Van Eijs; Verzoekt de regering, de Tweede Kamerstukken II 2019/20, 32757, nr. In behandeling. De Tweede Kamer zal eind 2020
Kamer na implementatie van de Smart Readiness Indicator 164
worden geïnformeerd.
hierover te informeren en daarbij op te nemen hoe ze hier
invulling aan geeft.
De motie van de leden Sienot en Van Eijs; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32813,
regering, om met betrokken partijen te zorgen dat in de
nr. 470
uitwerking van het Programma Aardgasvrije Wijken en de
wijkaanpak in elk plan het (verder) isoleren van woningen als
uitgangspunt wordt genomen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in het
voorjaar 2021 geïnformeerd.

De motie van de leden Koerhuis en Van Eijs; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 35300
regering om het PBL, Cra of een ander onderzoeksbureau
VII, nr. 55
een breed onderzoek te laten doen naar de oorzaken dat
Nederlanders steeds minder tevreden zijn over de
buitenruimte en om hierbij de eisen en de financiële prikkels
die aan woningen worden gesteld door het Bouwbesluit en
bestemmingsplannen en hun impact op de tevredenheid over
woningen en woonwijken te betrekken.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt medio
voorjaar 2021 geïnformeerd.

De motie van het lid Dijkhoff; Verzoekt het kabinet deze
Kamerstukken II 2018/19, 35000,
ontwikkelingen in verschillende scenario's in kaart te brengen nr. 8
en beleidsopties voor te leggen bij de verschillende
scenario's.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt na zomer
2020 geïnformeerd via de rapportage met de
uitkomsten van de verkenning van maatschappelijke
gevolgen.

De motie van de leden Ronnes en van Gerven; Verzoekt de
regering om informatie over bodemverontreiniging in de
Basisregistratie Ondergrond op te nemen.

Kamerstukken II 2018/19, 34864,
nr. 19

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde
jaar 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, om
vluchtroutes en nooduitgangen in rijksvastgoed die reeds
geschikt zijn voor mindervaliden te bewegwijzeren met een
herkenbaar pictogram.

Kamerstukken II 2019/20, 35300
VII, nr. 35

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde
jaar 2020 geïnformeerd.

Kamerstukken II 2019/20, 35300
De motie van het lid Bisschop; Verzoekt de regering te
stimuleren dat tussen betrokken gemeenten kennisdeling op VII, nr. 76
het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten bevorderd
wordt; Verzoekt de regering tevens, gezien de soms
schrijnende omstandigheden waarin arbeidsmigranten
wonen, na te gaan welke instrumenten het UWV, de
Belastingdienst, de politie en gemeenten nodig hebben om
goede huisvesting van arbeidsmigranten te waarborgen, en
daarover de Tweede Kamer voor 1 maart 2020 te informeren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

235

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Van Eijs; Verzoekt de regering, om op
Kamerstukken II 2019/20 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
korte termijn met betrokken partijen te onderzoeken hoeveel 626
november 2020 geïnformeerd.
woningbouw op dit soort locaties rondom het ov kan worden
gerealiseerd.
De motie van het lid Stoffer c.s.; Verzoekt de regering, in kaart Kamerstukken II 2019/20, 32813,
te brengen welke maatregelen op dit moment genomen
nr. 479
worden om verduurzaming van de particulier verhuurde
woningvoorraad te stimuleren, en wat de knelpunten en
mogelijkheden daarbij zijn.

In behandeling. Motie wordt uitgewerkt in het kader
van het Klimaatakkoord. De Tweede Kamer wordt
daarover geïnformeerd in het najaar van 2020.

De motie van de leden Beckerman en Van Eijs; Verzoekt de Kamerstukken II 2019/20, 32813,
regering, de 70% instemmingsregel bij renovaties te
nr. 471
handhaven en te onderzoeken of niet-stemmers niet meer
mee hoeven te tellen alsmede een «noodluikconstructie» te
onderzoeken.

In behandeling. Motie wordt uitgewerkt in het kader
van het Klimaatakkoord. De Tweede Kamer wordt
daarover geïnformeerd in het najaar van 2020.

De motie van het lid Ronnes c.s.; Verzoekt de regering voorts: Kamerstukken II 2018/19, 27926,
•de effecten op de huurtoeslag en de marginale druk te
nr. 294
onderzoeken; •de corporatiessector en de
huurdersorganisaties bij de uitwerking te betrekken; •de
Tweede Kamer over de resultaten te informeren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Koerhuis en Ronnes; Verzoeken de
Kamerstukken II 2019/20, 29453,
regering, om de Kamer een inventarisatie voor eind maart te nr. 501
sturen waarin staat hoeveel middenhuurwoningen
corporaties hebben gepland; Verzoeken de regering voorts,
om bij corporaties nadrukkelijk aan te dringen op het
besteden van de beschikbare niet-DAEB-gelden aan realisatie
van middenhuurwoningen, en de Tweede Kamer over de
resultaten daarvan voor het zomerreces te informeren.

In behandeling. Deel 1 is afgedaan met de
toezending van de Staat vd corporatiesector
(Kamerstukken II 2019/20, 29453, nr. 513, bijlage,
par.3.1, tabel 4). Op deel 2 is ingegaan bij vragen over
de St. vd corposector (Kamerstukken II 2019/20,
29453, nr. 513, vraag 30). Medio september 2020 zal
een brief naar de Tweede Kamer gaan over alle
middenhuurmaatregelen waarin deze motie ook in
formele zin zal worden afgedaan.

De motie van de leden Dik-Faber en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde
regering, te onderzoeken of en hoe verhuurders van
570
jaar 2020 geïnformeerd.
vrijesectorwoningen verplicht kunnen worden bij een nieuw
contract en bij huurverhoging inzicht te geven hoe de
huurprijs zich verhoudt tot de
woningwaarderingssystematiek.
De motie van de leden Ronnes en Koerhuis; Verzoekt de
regering om vergelijkbaar met de landelijke monitor
studentenhuisvesting een landelijke monitor
seniorenhuisvesting bij te houden; Verzoekt de regering,
voorts om met gemeenten in gesprek te gaan om in
prestatieafspraken aandacht te besteden aan
seniorenwoningen.

Kamerstukken II 2019/20, 35300
VII, nr. 58

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, een kosten- Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. Platform31 is een onderzoek gestart
batenonderzoek te doen naar het bevorderen van
563
naar mogelijkheden voor een betere benutting van
samenwonen, met daarin aandacht voor het schrappen van
de huidige woningvoorraad. Hierin wordt ook het
regelgeving die samenwonen financieel onaantrekkelijk
bevorderen van samenwonen onderzocht en
maakt.
belemmeringen die dit tegengaan. De Tweede
Kamer wordt eind 2020 geïnformeerd.
De motie van de leden Dik-Faber en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 35000
regering, in overleg te gaan met de betrokken
VII, nr. 62
ouderenorganisaties en gezamenlijk invulling te geven aan
de opleiding en de inzet van wooncoaches, om zo goed
mogelijk aan te sluiten bij de vragen en wensen van ouderen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor
De motie van de leden Dik-Faber en Ronnes; Verzoekt de
regering, een verlicht regime in de Woningwet te realiseren 633
begrotingsbehandeling 2021 geïnformeerd.
om woningcorporaties de regelruimte te bieden voor het
realiseren van nieuwe woonvormen voor ouderen; Verzoekt
de regering tevens, een onderzoek uit te voeren naar een
korting of uitzondering op de verhuurderheffing ten behoeve
van het realiseren van ouderenwoningen, en de Tweede
Kamer hierover voor de begrotingsbehandeling te
informeren.
De motie van het lid Van Rooijen c.s.: Verzoekt de regering om Kamerstukken I 2019/20, 35347, nr. In behandeling. De Eerste Kamer wordt voor eind
via het onderzoek – voor eind september 2020 – de lokale
L
september 2020 geïnformeerd.
vraag naar geschikte woningen voor ouderen inzichtelijk te
maken, zodat deze via woon(zorg)visies door gemeenten
kunnen worden vertaald naar concrete acties.
De motie van het lid Jetten c.a.; Verzoekt de regering, een
Kamerstukken II 2019/20, 30950,
meldplicht voor racistische of discriminerende verzoeken aan nr. 204
tussenpersonen op de arbeidsmarkt en de woningmarkt
alsnog in het leven te roepen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

236

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Kamerstukken II 2018/19, 27926,
De motie van de leden Dik-Faber en Ronnes; verzoekt de
regering: •suggesties uit de praktijk mee te nemen voor een nr. 304
effectieve structurele regeling voor wooncoöperaties,
waardoor het maatschappelijk kapitaal beschikbaar blijft voor
het maatschappelijk doel; •een deel van investering in de
financieringsregeling te gebruiken voor praktijkontwikkeling
om initiatieven succesvol de eindstreep te laten halen;
•hierover in overleg te gaan met wooncoöperaties,
gemeenten, woningcorporaties en banken; •in overleg met
de Minister van Financiën mogelijkheden te verkennen hoe
financiering van wooncoöperaties kan worden versterkt en
verbeterd en de resultaten aan de Tweede Kamer kenbaar te
maken.

Stand van Zaken
In behandeling. De Tweede Kamer wordt naar
verwachting vóór 1 november 2020 geïnformeerd.

Kamerstukken 2019/20, 32847, nr. In behandeling. Motie is aangenomen in aanloop
De motie van de leden Nijboer en Ronnes; Spreekt uit dat
het gewenst is dat in een komend kabinet de Minister van
619
naar nieuwe verkiezingen 2021
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu terugkeert.
De motie van de leden Ronnes en Dik-Faber; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
regering, erop toe te zien dat de ontwikkeling van groot613
2020 geïnformeerd.
schalige bouwlocaties niet ten koste gaat van de noodzakelijke kleinschalige nieuwbouw in plattelands-gemeenten
en kleine kernen.
De motie van het lid Nijboer c.s.; Verzoekt het kabinet, om
Kamerstukken II 2019/20, 35409,
een regeling te maken waarbij de overheid garant staat voor nr. 12
een deel van de te verkopen woningen om de bouw te blijven
stimuleren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Terpstra c.s.; Verzoekt de regering in
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt medio
overleg te treden met het Platform Hypotheken over de
656
najaar 2020 geïnformeerd.
ervaringen die zijn opgedaan met hypotheekverstrekking op
basis van huurlasten en de «pilot huurverklaring» en de
Tweede Kamer daarover spoedig te informeren; Verzoekt de
regering de Kamer tevens over de verschillende
mogelijkheden, zoals detoepassing van een
standaardproduct, te informeren.
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
De motie van het lid Terpstra; Verzoekt de regering met de
provincies en andere stakeholders in kaart breng wat degrote 657
2020 geïnformeerd.
locaties zijn waar in principe woningen gebouwd kunnen
worden en daarbij aan te geven wat de reden van vertraging
is, in hoeverre ontsluiting een rol speelt en opwelke wijze
ontwikkeling bespoedigd kan worden;Verzoekt de regering
tevens daarbij de locatie Rijnenburg bij Utrecht expliciet te
betrekken;Verzoekt tevens de Tweede Kamer daarover dit
najaar te berichten.
De motie van de leden Koerhuis en Van Eijs: Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde
regering, om samen met de provincie Utrecht en de
670
jaar 2020 geïnformeerd.
betreffende gemeenten, de mogelijkheden voor
grootschalige woningbouw in Rijnenburg in kaart te brengen,
inclusief de bijbehorende infrastructuur/ov, voorzieningen en
natuur en de Tweede Kamer voor het einde van het jaar
hierover te informeren.
De motie van de leden Koerhuis en Terpstra; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
regering een plan te maken om voor de korte termijn het doel 659
2020 geïnformeerd.
van 75.000 woningen alsnog te halen en op middellange
termijn de productie verder te verhogen om het woningtekort
in te lopen en de Tweede Kamer hierover na de zomer te
informeren.
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor
De motie van de leden Van Eijs en Koerhuis; Verzoekt de
regering om in samenwerking met de VNG gemeenten
666
1 februari 2021 geïnformeerd.
telaten inventariseren hoeveel ongebruikte grond voor
flexibele woningen geschikt is;Verzoekt tevens om
geconstateerde belemmeringen rondom het plaatsen van
flexwoningen in kaart te brengen en oplossingen hiervoor uit
te werken met betrokken partijen;Verzoekt ten slotte de
Tweede Kamer over beide punten voor februari 2021 te
informeren.
De motie van het lid Van Eijs; Verzoekt de regering, om te
Kamerstukken II 2019/20, 35178,
onderzoeken hoe (particuliere) investeerders meer kunnen nr. 4
bijdragen aan meer nieuwbouw, met inachtneming van goed
verhuurderschap.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt medio
najaar 2020 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

237

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van het lid Smeulders c.s..; Roept het kabinet op om Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
in ieder geval een woondeal te sluiten met de regio
476
september 2020 geïnformeerd.
Amersfoort en verzoeken voor woondeals uit andere regio’s
positief te benaderen.
De motie van de leden Van Eijs en Dik-Faber; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
regering, met de gemeente Amersfoort in gesprek te gaan om 487
september 2020 geïnformeerd.
afspraken te maken over de aanpak van de krapte in de
gemeente Amersfoort, eventueel in de vorm van een
woondeal, en de Tweede Kamer over de uitkomsten te
informeren.
De motie van het lid Dik-Faber; Verzoekt de regering, een top Kamerstukken II 2018/19, 35000
te organiseren met de betrokken gemeenten over problemen VII, nr. 63
en oplossingen voor de huisvesting van Oost-Europese
arbeidsmigranten.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt najaar 2020
geïnformeerd.

De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering, in overleg Kamerstukken II 2017/18, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
met de corporaties te gaan en hen te stimuleren om de
320
2020 geïnformeerd.
mogelijkheid van een kettingbeding in het verkoopcon-tract
om de maandelijkse huurprijs in het middensegment te
verzekeren, daadwerkelijk te benutten;verzoekt de regering
tevens, de gemeenten te informeren over het feit dat bij
prestatieafspraken de bedoelde kettingbedingen afgesproken
kunnen worden.
De motie van het lid van Eijs; Verzoekt de regering, om in de Kamerstukken II 2018/19, 32847 nr. In behandeling. Motie gaat mee in de Najaarsbrief
uitwerking van het platform te kijken naar mogelijkheden om 538
2020.
vraag en aanbod van tijdelijke woningen in het hele land
inzichtelijk te maken voor spoedzoekers om zo matching van
tijdelijke woningen te bevorderen.
De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, onderzoek te Kamerstukken II 2019/20, 35300
doen naar nut en noodzaak van het bouwen en verhuren van VII, nr. 82
minihuizen door particulieren op eigen grond.

In behandeling. Motie gaat mee in de Najaarsbrief
2020.

De motie van de leden Van Eijs en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. Motie gaat mee in de Najaarsbrief
regering, om in samenspraak met betrokken partijen voor alle 601
2020.
gebieden die onder een woondeal vallen streefcijfers op te
nemen over het aantal te realiseren flexwoningen per jaar.
De motie van het lid Krol; Verzoekt de regering, een voorstel Kamerstukken 2019/2020, 35300
te doen voor permanente zelfbewoning van
VII, nr. 98
recreatiewoningen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Dik-Faber; verzoekt de regering, in kaart Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor
te brengen welke bijdrage het Rijksvastgoedbedrijf en
632
begrotingsbehandeling 2021 geïnformeerd.
gemeenten kunnen leveren aan maatschappelijke opgaven,
zoals het verminderen van dakloosheid, bijvoorbeeld door
het beschikbaar stellen van vrijkomend of ongebruikt
vastgoed voor de realisatie van kleinschalige wooneenheden
of (tijdelijke) maatschappelijke opvang, en de Tweede Kamer
hierover voor de begrotingsbehandeling 2021 te informeren.
De motie van het lid Dik-Faber; Verzoekt de regering in kaart Kamerstukken II 2019/20, 29453,
te brengen wat er nodig is om meer goedkope sociale
nr. 511
huurwoningen te bouwen en welke knelpunten er momenteel
worden ervaren en met VNG en Aedes af te spreken om het
aanbod van deze woningen te stimuleren door te zorgen dat
er bij lokale afspraken tussen gemeenten, huurders en
corporaties expliciet aandacht voor is;Verzoekt de regering
tevens de Tweede Kamer hierover in het najaar van 2020 te
informeren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering om te kijken Kamerstukken II 2019/20, 29453,
in hoeverre dit gemeentelijke inzicht samen met gemeenten nr. 510
te vertalen is naar kwantitatieve afspraken.Verzoekt de
regering te onderzoeken in hoeverre deze kwantitatieve
ambities afdwingbaar moeten en kunnen zijn.Verzoekt tevens
om na te gaan of provincies bij kunnen dragen aan het
behalen van deze kwantitatieve afspraken.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Koerhuis en van Eijs; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
regering, om gemeenten vanaf 2021 de mogelijkheid te geven 622
2020 geïnformeerd.
om snel permanente bewoning van recreatie-woningen toe
te staan, waarbij: de regeling wordt geactualiseerd om
objectgebonden vergunningen af te geven voor
recreatiewoningen die voor 2019 zijn gebouwd;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

238

Omschrijving van de motie
recreatiewoningen moeten voldoen aan het bouwbesluit;
geen strengere eisen worden gesteld aan omliggende
bedrijven.

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van de leden Dik-Faber en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 35300
regering, een huisvestingsstrategie toegespitst op daklozen VII, nr. 68
te ontwikkelen en daarbij in ieder geval gemeenten,
maatschappelijke organisaties zoals Federatie Opvang en
Leger des Heils en woningcorporaties te betrekken.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd

De motie van de leden Krol en Beckerman; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 35000
regering om, in overleg met een gemeente en een eigenaar VII, nr. 68
van een verouderd recreatiepark, een voorbeeldproject te
initiëren waarbij een recreatiepark verbouwd wordt tot een
aantrekkelijk seniorendorp.

In behandeling. De verkenning naar de
mogelijkheden is gestart. De Tweede Kamer wordt
eind 2020 geïnformeerd over de resultaten.

De motie van het lid Kox c.s.; Stelt vast dat de minister het Kamerstukken I 2019/20 35431, nr. In behandeling. De Eerste Kamer wordt medio najaar
dictum van de motie wel kan uitvoeren maar dat niet wenst H.
2020 geïnformeerd.
te doen omdat ze een generieke huurmaatregel niet
proportioneel en doeltreffend vindt, en doet een dringend
beroep op de regering om alsnog de aangenomen motie uit
te voeren door, op enigerlei wijze, een tijdelijke huurstop
mogelijk te maken, of de Eerste Kamer mee te delen dat de
regering het dictum van de motie niet wil uitvoeren.
De motie van het lid Kox c.s.; Verzoekt de minister alsnog
een tijdelijke huurstop, dan wel substantiële preventieve
maatregelen van vergelijkbare aard, mogelijk te maken

Kamerstukken II 2019/20 35431, nr. In behandeling. De Eerste Kamer wordt medio najaar
K
2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Kox c.s.; Verzoekt de regering als
noodmaatregel een tijdelijke huurstop mogelijk te maken
voor zowel de sociale sector als de vrije sector.

Kamerstukken I 2019/20, 35431, nr. In behandeling. De Eerste Kamer wordt medio najaar
D
2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Smeulders; Verzoekt de regering, om in Kamerstukken II 2019/20, 35254,
overleg met Aedes, de Woonbond en met gemeenten te
nr. 13
waarborgen dat huurders in voldoende mate op de hoogte
zijn van de mogelijkheden om een aanvraag tot
huurbevriezing en/of huurverlaging aan te vragen; Verzoekt
de regering voorts, binnen een jaar na invoering van het
voorliggende wetsvoorstel te evalueren of en hoe er gebruik
wordt gemaakt van de mogelijkheden om huurbevriezing en
huurverlaging aan te vragen en te inventariseren hoe
corporaties met deze verzoeken omgaan, en de Tweede
Kamer hierover te informeren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt eerste
kwartaal 2021 geïnformeerd.

De motie van de leden Ronnes en Van Eijs; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
regering: –in de nog te sluiten en te actualiseren woondeals 599
september 2020 per brief geïnformeerd.
expliciet aandacht te besteden aan voldoende middeldure
koopwoningen en woningen voor koopstarters, uitgangspunt
NHG-grens (voor zowel jongeren als senioren); –daarbij
gemeenten instrumenten aan te bieden waardoor deze
woningen langjarig behouden blijven voor de
oorspronkelijke doelgroep.
De motie van de leden Van Eijs en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 35300
regering om met gemeenten en provincies in gesprek te
VII, nr. 64
treden om experimenten met bestemmingscategorie sociale
koop in de Crisis- en herstelwet te stimuleren. Verzoekt de
regering tevens te bezien hoe belemmeringen die gemeenten
en provincies in de uitvoering van deze experimenten
ondervinden weggenomen kunnen worden.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Koerhuis en Beckerman; Verzoekt de Kamerstukken II 2019/20, 28325,
regering, corporaties te vragen de ketels die over de
nr. 209
technische levensduur zijn te vervangen en de noodzakelijke
aanpassingen te plegen bij de andere ketels; Verzoekt de
regering tevens, de Tweede Kamer voor de zomer te
informeren over de voortgang van het vervangen en het
noodzakelijk aanpassen van de ketels.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Ronnes; Verzoekt de regering, om in
overleg met Aedes en Woonbond te onderzoeken of de
maximale huurprijs bij toewijzing van woningen mede
afhankelijk kan zijn van de energieprestatie.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

Kamerstukken II 2019/20, 32813,
nr. 476

De motie van het lid Nijboer; Verzoekt het Kabinet onderzoek Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde
te doen naar wettelijke mogelijkheden voor gemeenten om 610 (tv 590)
jaar 2020 geïnformeerd.
braakliggende terreinen te benutten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

239

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van Zaken

De motie van de leden Beckerman en Koerhuis; Verzoeken
de regering, om bij de integrale aanpak van schimmel- en
vochtproblematiek niet te focussen op alleen de G40, maar
de aanpak te laten gelden in het hele land.

Kamerstukken II 2019/20, 29453,
nr. 497

In behandeling. De Tweede Kamer wordt eind
september 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Koerhuis en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
regering, ook om in kaart te brengen hoe meer druk te zetten 623
2020 geïnformeerd.
op provincies die de plan- en bouwdoelstelling niet halen, en
de Tweede Kamer voor de zomer hierover te informeren.
De motie van de leden Van Eijs en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor
regering om, in samenspraak met alle betrokken partijen, met 625
1 oktober 2020 geïnformeerd.
een plan te komen voor versnelde woningbouw in het
plangebied Almere Pampus en de daarvoor cruciale
IJmeerverbinding.
De motie van de leden Ronnes en Van Eijs; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor
regering, het Rijksvastgoedbedrijf de opdracht te geven een 616
1 oktober 2020 geïnformeerd.
aanpak te realiseren waarbij zijn vastgoed, in samenwerking
met andere overheden en marktpartijen, kan bijdragen aan
de woningbouw en spoedige woningbouw kan plaatsvinden,
te beginnen bij Pampus, en de Tweede Kamer daarover voor
de zomer te informeren.
De motie van de leden Koerhuis en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt eind 2020
regering, aan provincies, gemeenten en/of (woondeal)regio’s 614
geïnformeerd.
expliciet aan te geven welke aantallen woningen binnen welk
tijdsbestek gebouwd dienen te worden zodat ten minste
75.000 woningen per jaar gerealiseerd zullen worden, en de
resultaten halfjaarlijks te melden aan de Tweede Kamer.
De motie van het lid Dik-Faber; Verzoekt de regering in
Kamerstukken II 2018/19, 32847, nr. In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
samenwerking met voor starters relevante
484
september 2020 geïnformeerd.
belangenorganisaties te komen tot een «starterstoolkit» voor
starters, met daarin aandacht voor hun rechten, kansen en
risico’s op de woningmarkt.
De motie van de leden Ronnes en Beckerman; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19, 35000
regering, te onderzoeken hoe de positie van starters op de VII, nr. 51
koopmarkt verbeterd kan worden door initiatieven zoals het
KoopLater-project en de Tweede Kamer daarover te
informeren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Koerhuis en Ronnes; Verzoekt de
Kamerstukken II 2019/20, 35300
regering, om een voorlichtingscampagne te beginnen waarbij VII, nr. 53
starters actief worden geïnformeerd over de mogelijkheden
die zij als starters op de woningmarkt hebben, zoals de
voorlopige teruggave van de kosten-koperaftrek en de
starterslening van de SVn.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van het lid Van Vliet; Verzoekt de regering, teneinde Kamerstukken II 2015/16, 34373,
te kunnen beoordelen of betere aansluiting tussen de
nr. 42
gereguleerde en de vrije huursector onderzocht moet
worden, in de evaluatie van de Wet doorstroming huurmarkt
ook cijfers over de hierboven genoemde vorm van
doorstroming mee te nemen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in 2021
geïnformeerd.

De motie van de leden Asscher en Pieter Heerma; Verzoekt Kamerstukken II 2019/20, 35300,
de regering, te bezien of en op welke wijze gemeenten voor nr. 22
verhuurders die doelbewust te hoge huren in de
gereguleerde woningvoorraad vragen stevige (bestuurlijke)
boetes kunnen opleggen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De motie van de leden Nijboer en Ronnes; Verzoekt de
minister, waar nodig de juridische risico’s weg te nemen en
andere studentensteden te stimuleren om eveneens een
vergunningenstelsel in te voeren.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voorjaar
2021 geïnformeerd.

Kamerstukken II 2018/19, 27926,
nr. 303

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

240

Tabel 80 Door bewindslieden gedane toezeggingen die zijn afgerond
Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

De minister zegt toe de Tweede Kamer separaat te informeren Kamerbrief Rapport FNV
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 juni 2019 per
over de uitkomsten van het verkennend onderzoek
«Integriteit bij de Rijksoverheid» brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 38844,
(verwachting voor zomer 2019) over de uitkomsten ten
d.d. 23 mei 2019 (Kamerstukken II nr. 183).
aanzien van meldpunten en de rol van vertrouwenspersonen 2018/19, 28 844, nr. 180)
(meer duidelijkheid over welke interventies wenselijk zijn en
hoe daar precies invulling aan te geven).
De Minister van BZK zal voor de zomer de Tweede Kamer
informeren over de overleggen met de Nationale
Ombudsman. Afhankelijk van de reactie van de Nationale
ombudsman kan de Tweede Kamer ook overleggen met de
Nationale ombudsman.

Algemeen overleg Huis voor de
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 17 juni 2019 per
Klokkenluiders d.d. 25 april 2019 brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 33258,
(Kamerstukken II 2018/19, 33 258, nr. 42).
nr. 41)

De Minister van Algemene Zaken zegt de Eerste Kamer, naar Plenair debat Algemene Politieke Afgedaan. De Eerste Kamer is op 20 september 2019
aanleiding van een vraag van het lid Schalk (SGP), toe zijn
Beschouwingen EK d.d. 30 oktober per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
collega's in het kabinet te vragen om een overzicht van door 2018 (Handelingen I 2018/19, nr. 5, 35000, nr. T).
het Rijk ingestelde commissies in hun begrotingen mee te
item 3)
nemen bij de opstelling van de Prinsjesdagstukken 2019
(T02653).
De minister zegt toe de Tweede Kamer te informeren over
de wijze van samenstellen van sollicitatiecommissies voor
de schalen 14 en hoger. (Het lid Sneller van D66 deed het
verzoek om in iedere functie vanaf schaal 14 ten minste één
vrouw in de sollicitatiecommissie plaats te laten nemen).

Plenair debat
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 21 juni 2019 per
Verantwoordingsdebat over het
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2018/19, 31490,
jaar 2018 (Handelingen II 2018/19, nr. 252).
nr. 90, item 5)

De minister zegt toe in gesprek te gaan met de
Algemeen overleg Functioneren
Staatssecretaris van Defensie om inzet van de reservisten te Rijksdienst d.d. 3 juli 2019
verbeteren, of er meer informatie over belemmeringen is en (Kamerstukken II 2018/19, 31490,
of dit leidt tot vervolgacties en de Tweede Kamer te
nr. 257)
informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 oktober 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
35059, nr. 9).

De minister zegt toe in de WNT-Jaarrapportage 2018, die eind Kamerbrief d.d. 7 mei 2019 Verslag Afgedaan. De Tweede Kamer is op 16 december 2019
2019 wordt gezonden, de Tweede Kamer (wederom) te
tweede inbreng schriftelijk overleg per brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20,
30111, nr. 123).
informeren over de voortgang van de tweede wetsevaluatie Wet normering topinkomens
WNT.
(Kamerstukken II 2018/19, 30111,
nr. 21)
De minister zegt toe de Tweede Kamer (najaar 2019) te
informeren over het beleid ten aanzien van de loonkloof
man/vrouw.

Algemeen overleg Functioneren
Rijksdienst d.d. 3 juli 2019
(Kamerstukken II 2018/19, 31490,
nr. 257)

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 18 oktober 2019
per brief geïnformeerd (Kamerstukken 2019/20,
31490, nr. 258).

De minister zegt toe de staatssecretaris te vragen de Tweede Algemeen overleg Functioneren
Kamer een reactie te geven/te informeren over het onderzoek Rijksdienst d.d. 3 juli 2019
van de Algemene Rekenkamer inzake adviescolleges dat eind (Kamerstukken II 2018/19, 31490,
september 2019 verschijnt.
nr. 257)

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 6 maart 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 28101,
nr. 17).

De minister zegt de Tweede Kamer toe te zijner tijd over de
uitkomsten van het onderzoek van het CBS (grootschalig
personeelsonderzoek onder ambtenaren in het openbaar
bestuur en het onderwijs. Een module over agressie en
geweld maakt hier onderdeel van uit) en de behoeftepeiling
de Kamer te informeren.

Kamerbrief Agressie en geweld in Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 juni 2020 per
de publieke sector d.d.
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34843,
8 november 2018 (Kamerstukken II nr. 41).
2018/19, 28684, nr. 539)

De minister zegt toe de Tweede Kamer (begin 2020) te
informeren over de resultaten van de uitvoering van motie
Sjoerdsma met betrekking tot seksuele intimidatie op de
werkvloer.

Algemeen overleg Functioneren
Rijksdienst d.d. 3 juli 2019
(Kamerstukken II 2018/19, 31490,
nr. 257)

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 juni 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34843,
nr. 41).

De minister zegt toe de Tweede Kamer te informeren over
de meerjarige personeelsplanning.

Algemeen overleg Functioneren
Rijksdienst d.d. 3 juli 2019
(Kamerstukken II 2018/19, 31490,
nr. 257)

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 14 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31490,
nr. 278).

De minister zegt toe (najaar 2019) met een brief te komen
Algemeen overleg Evaluatie
waarin voortgang en de onderzoeken inzake Veilige Publieke Veilige Publieke Taak d.d. 16 mei
Taak aan de Tweede Kamer gerapporteerd worden.
2019 (Kamerstukken II, 2018/19,
28684, nr. 568)

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 mei 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34843,
nr. 41).

De minister zegt toe de Tweede Kamer voor de zomer te
informeren over het onderzoek intimidatie en ongewenst
gedrag (motie Sjoerdsma).

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 juni 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 34843,
nr. 41).

Algemeen overleg Functioneren
Rijksdienst (Kamerstukken II
2019/20, 31490, nr. 277)

De minister zegt toe voor de zomer van 2020 de Tweede
Kamerbrief Kabinetsreactie
Afgedaan. De uitvoering van de toezegging is
Kamer te informeren over de vormgeving, de aanpak en het rapport Algemene Rekenkamer
overgedragen aan het ministerie van OCW.
tijdspad van het programma om de positie van vrouwen in «Diversiteit in vaste
het openbaar bestuur te versterken.
adviescolleges van de regering»
d.d. 6 maart 2020 (Kamerstukken II
2019/20, 28101, nr. 17)
Kamerbrief Kabinetsreactie
De minister zal diversiteit in het adviesstelsel blijven
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 20 mei 2020 per
monitoren en daarover jaarlijks rapporteren aan de Tweede rapport Algemene Rekenkamer
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 31490,
«Diversiteit in vaste
nr. 279).
Kamer (in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk).
adviescolleges van de regering»
d.d. 6 maart 2020 (Kamerstukken II
2019/20, 28101, nr. 17)
De minister zegt toe de Tweede Kamer een nadere reactie te Algemeen overleg Functioneren Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 juni 2020 per
geven op het ARK rapport over diversiteit met een reflectie Rijksdienst (Kamerstukken II
brief geïnformeerd (2020-0000334744).
Tweede 2019/20,
Kamer,31490,
vergaderjaar
2020–2021, 35 570 VII, nr. 2
241
op de brief van de Joke Smit Stichting.
nr. 277)
De minister zegt toe, eerder genoemde brief van 6 oktober
2017, de voortgang van de stelselherziening elk jaar zal
monitoren en toetsen en de Eerste- en Tweede Kamer
hierover jaarlijks te informeren.

Kamerbrief EK/TK
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 november 2019
Stelselherziening
en op 27 juni 2020 geïnformeerd (Kamerstukken II
omgevingsrecht, Nationale
2019/20, 33118, nr. 123 en Kamerstukken II 2019/20,
Omgevingsvisie en taakverdeling 33118, nr. 148).
bewindspersonen BZK en IenW
d.d. 8 maart 2018 (Kamerstukken II

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

242

Tabel 81 Door bewindslieden gedane toezeggingen die nog niet zijn afgerond
Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van Zaken

De minister zegt toe (eerste helft 2020) de Tweede Kamer te Kamerbrief Rol en positie interne In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
en externe vertrouwenspersonen 2020 geïnformeerd.
informeren over de genoemde maatregelen (In kader van
en verkenning rijksbrede
doorontwikkeling van het rijksbrede integriteitsbeleid).
escalatiemogelijkheid d.d. 20 juni
2019 (Kamerstukken II 2018/19,
28844, nr. 183)
De minister zegt toe (voor zomer 2020) de Tweede Kamer
nader te informeren over concrete verbeteringen in het
meldproces.

Kamerbrief Antwoorden op
vragen gesteld tijdens de
begrotingsbehandeling d.d.
30 oktober 2019 (Handelingen II
2019/20, nr. 18, item 4)

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
Op de vraag van de heer Heijnen over een protocol voor
Plenair debat Begroting BZK
ambtenaren, stelt de minister dat als het gaat om een code of 19 december 2012 (Handelingen II 2020 geïnformeerd.
een andere nog nader te vinden vorm, hij dat toezegt en de 2012/13, nr. 37, item 8)
Tweede Kamer zal informeren.
De minister heeft een onderzoek toegezegd naar
benoemingsprocedures van leden van democratische
instituties en zal de Tweede Kamer daarover informeren
(daarin wordt ook het onderwerp ‘herbenoeming’
meegenomen).

Kamerbrief Nadere reflectie over In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
diversiteit in adviescolleges d.d. 2020 geïnformeerd.
29 juni 2020 (2020-0000334744)

De minister zegt toe de Tweede Kamer in het voorjaar 2020
een reactie te geven op het WRR rapport via SZW.

Algemeen overleg Functioneren
Rijksdienst d.d. 12 maart 2020
(Kamerstukken II 2019/20, 31490,
nr. 277)

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar
2020 geïnformeerd.

De staatssecretaris zegt de Tweede Kamer op korte termijn Algemeen overleg Digitalisering
een brief toe met een overzicht van voorzieningen voor het d.d. 1 juli 2020
thuiswerken als het gaat om de maatregelen rond Corona.
(Dat gaat om de vraag dat er richtlijnen voor rijksambtenaren
zijn opgesteld waar men aanspraak op kan maken zodat je als
werkgever je verantwoordelijkheid kan nemen en je als
werknemer je werk kan doen, ook in een
thuiswerkomgeving.)

In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.

De minister zegt toe de Tweede Kamer op de hoogte te
houden van de ontwikkelingen omtrent het (in overleg met
alle departementen) vaststellen van onderzoeksvragen voor
medewerkerstevredenheidsonderzoeken over de rol van
vertrouwenspersonen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt eind 2020
geïnformeerd.

Algemeen overleg Functioneren
Rijksdienst d.d. 3 juli 2019
(Kamerstukken II 2018/19, 31490,
nr. 257)

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Plenair debat Voorstel van wet van In behandeling. De toezegging wordt medio 2020
de initiatiefnemers zeggen de Eerste Kamer, naar aanleiding de leden Van Raak, Fokke, Schouw, afgedaan na aanbieding van de evaluatie aan de
van vragen van de leden Schouwenaar (VVD), Van Bijsterveld Segers, Ouwehand, Klein en
Eerste Kamer.
(CDA), Vos (GroenLinks) en Bikker (ChristenUnie), toe in de Voortman tot wijziging van de Wet
evaluatie van het Huis voor klokkenluiders over vijf jaar de Huis voor klokkenluiders (TK
volgende punten mee te nemen:- al dan niet vervolgen van 34105) d.d. 9 februari 2016
(Handelingen I 2015/16, nr. 19, item
klokkenluiders die een melding hebben gedaan;onderzoeken door het Huis;- openbaarheid;- ontbreken van 6)
rechtsmiddelen;- cultuurverandering;- de
governancestructuur van het Huis (T02234).
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Plenair debat Voorstel van wet van In behandeling. De Eerste Kamer wordt medio
zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding van vragen en
de leden Van Raak, Fokke, Schouw, december 2021 geïnformeerd.
opmerkingen van de leden De Graaf (D66), Barth (PvdA) en Segers, Ouwehand, Klein en
Bikker (ChristenUnie), toe om het Huis voor klokkenluiders in Voortman tot wijziging van de Wet
kaart te laten brengen waar er een reële benadeling van niet- Huis voor klokkenluiders (TK
werknemers ontstaat of zou kunnen ontstaan waartegen met 34105) d.d. 9 februari 2016
een benadelingsverbod wellicht een wapen zou kunnen
(Handelingen I 2015/16, nr. 19, item
worden gegenereerd. Vervolgens komt hij ofwel met een
6)
wetsvoorstel ofwel met een toelichting waarom het buiten
de wet om zou moeten worden opgelost. Binnen een maand
komt de minister met een brief over hoe hij de motie-Bikker
c.s. over deze materie uit gaat voeren (T02238).
De evaluatie van de Aanwijzingen inzake de rijksinspecties Kamerbrief Verzoek van het lid
In behandeling. De Tweede Kamer wordt medio 2021
vormen onderdeel van de brede evaluatie van zogenoemde Krol om een brief over het bericht geïnformeerd.
rijksorganisaties op afstand (waaronder onder meer
«Dat de Nederlandse
planbureaus, adviescolleges en zbo’s). De minister zegt toe rijksinspecties onafhankelijk zijn is
de uitkomsten van dit brede onderzoek naar verwachting eind pure onzin» d.d. 4 maart 2020
2021 naar de Tweede Kamer te sturen.
(Kamerstukken II 2019/20, 31490,
nr. 276)
De minister zegt de Tweede Kamer toe (na zomerreces 2020) Kamerbrief Stand van zaken Huis In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.
een inhoudelijke reactie te geven op het evaluatieonderzoek, voor klokkenluiders d.d. 15 juli
waarbij ik ook zal ingaan op de suggesties tot verbetering van 2020 (2020-0000358761)
de wet Huis voor klokkenluiders. Tevens zal de minister
daarbij de toekomstvisie van het Huis en de brief van
Transparency International betrekken.
De minister heeft aangegeven voor de zomer van 2020 een Kamerbrief Stand van zaken Huis In behandeling. De Tweede Kamer wordt in
september 2020 geïnformeerd.
verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden van
voor klokkenluiders d.d. 15 juli
(psychosociale, juridische en financiële) ondersteuning van 2020 (2020-0000358761)
klokkenluiders. De uitkomst van de evaluatie is tevens van
invloed op die verkenning. Daarom zal de minister Tweede
die
Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2
verkenning met reactie daarop (na zomerreces 2020) aan de
Tweede Kamer aanbieden.
De minister zegt toe de Eerste Kamer te informeren (medio
2020) over de resultaten van de meting ten aanzien van het
voldoen aan de WCAG-standaard.

Kamerbrief Nota naar aanleiding In behandeling. De Eerste Kamer wordt in 2020
van het verslag bij het voorstel
geïnformeerd.
voor de Invoeringswet
Omgevingswet en het ontwerp

243

Bijlage 4: Subsidieoverzicht
Tabel 82 Overzicht Subsidies (bedragen x 1.000 euro)
Begrotingsar­
tikel

Naam
subsidie(regeling) (met
hyperlink naar
vindplaats)

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Volgende
2025 Laatste evaluatie
(jaartal) (met hyperlink evaluatie
(jaartal)
naar vindplaats)

Einddatum
subsidie
(regeling)
(jaartal)

Bestuur en Regio
1.1

Oorlogsgravenstichting
(OGS)

3.414

3.414

3.501

3.501

3.501

3.495

3.495 Evaluatie
subsidieregeling 2016

2022

2023

1.1

Kenniscentrum Europa
decentraal

529

433

433

433

433

433

433 Verlenging
subsidieregeling per
2017

2021

2022

1.1

COELOinformatieverstrekking
aan burgers over lokale
lasten

130

130

130

130

0

0

0 ‒1

2021

2021

1.1

Ondersteuning
gemeenten VLOT2

626

300

8

8

277

0

0 ‒1

2021 incidenteel

1.1

Subsidie
bevolkingsdaling3

293

111

123

129

131

8

0 Programma
Bevolkingsdaling 2014

2021 incidenteel

1.1

Subsidieregeling
grensoverschrijdende
jongerenevenementen

‒

150

150

150

150

0

0 ‒1

2023

1.1

Subsidies bestuur en
regio4

427

167

13

10

13

557

5.645 ‒1

2024

2021 incidenteel

Democratie
1.2

Subsidiering Politieke
partijen5

17.444 24.714 25.853 25.808 24.808 24.786 21.136 Het publieke belang van
politieke partijen 2018

2023

geen
einddatum
in de wet

1.2

Pro Demos

5.266

7.510

8.125

8.740

8.740

8.725

8.725 Evaluatie Subsidie Pro
Demos 2016

2021

2021

1.2

Nationaal Comite 4 en
5 mei

113

116

116

116

116

116

116 Evaluatie over vrijheid
onderhouden 2016

2021

2021

1.2

Verbinding inwoner en
overheid3

3.786

5.118

2.493

1.521

1.519

1.507

2021

diverse
subsidies

2021

diverse
subsidies

1.507
‒

1.2

Weerbaar bestuur3

452

974

899

988

844

268

334 ‒

1.2

Stichting Professor mr.
J.R. Thorbecke
Leerstoel

165

0

99

0

0

66

0 Evaluatie 2018

2023

2024

1.2

Professionaliseringsfonds
burgemeesters

889

889

889

889

889

889

889 Evaluatie 2020

2024

2024

1.2

Toerusting en
ondersteuning politieke
ambtsdragers4

1.297

2.482

2.338

1.538

1.532

1.511

1.161 ‒1

2023

diverse
subsidies

3.1

Bevordering Eigen
Woningbezit (BEW)
(inclusief de
beschikking geldelijke
steun EW 84)

3.877

4.000

4.000

5.500

9.300

11.100

6.200 Evaluatie BEW 2009

3.1

Huisvestingsvoorziening
statushouders

100

307

0

0

0

0

0 ‒1

3.1

Binnenstedelijke
transformatie2

10.000

0 20.000

0

0

0

0 ‒1

3.1

Subsidies
Woningmarkt3

7.161

3.141

3.141

3.141

Woningmarkt

6.583

4.349

Betreft
betalingen
van
verplichtingen
uit
verleden.

2025

Betreft
betalingen
van
verplichtingen
uit
verleden.

2020

3.141 Evaluatie 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

2022 incidenteel
2021

2022

244

Begrotingsar­
tikel

Naam
subsidie(regeling) (met
hyperlink naar
vindplaats)

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Volgende
2025 Laatste evaluatie
(jaartal) (met hyperlink evaluatie
(jaartal)
naar vindplaats)

Einddatum
subsidie
(regeling)
(jaartal)

77.071

5.937

1.452 Is meegenomen in
beleidsdoorlichting
Energie en
Bouwkwaliteit 2014

2021

2021

Energietransitie en Duurzaamheid
4.1

Energietransitie en
duurzaamheid3

11.014 68.561

3.875

3.852

4.1

Energiebesparing
Koopsector

3.664 85.743 18.500 19.500 15.000

0

0 Evaluatie
energiebesparing
koopsector

2021

2024

4.1

Energiebesparing
Huursector
(Stimuleringsregeling
energieprestatie
huursector)

134.309 100.449 37.000 18.951

0

0

0 Evaluatie STEP

2020

2019

4.1

Nationaal
Energiebespaarfonds
(NEF)

18.000

0

0

‒1

2021

2019

4.1

Warmtefonds

‒ 67.000 67.000 107.000 87.000 77.000 77.000 ‒1

2022

2030

4.1

Renovatieversneller

‒

2023

2025

4.1

Stimuleringsregeling
aardgasvrije
huurwoningen (SAH)

‒ 48.800 19.400 58.200 67.900

2023

2023

2021

2021

0

0

0

0

0

9.000 18.750 29.750 39.750 ‒1
0

0 ‒1

Bouwregelgeving en bouwkwaliteit
4.2

Bouwregelgeving en
bouwkwaliteit3

6.183 13.586

3.584

3.498

2.778

1.752

1.752 Is meegenomen in
beleidsdoorlichting
Energie en
Bouwkwaliteit 2014

Ruimtelijke ordening
5.1

Basisregistraties
subsidieregeling
Geonovum

380

380

380

380

380

380

380 ‒1

2021

2022

5.1

Samenwerkingsverband
Basisregistratie
Grootschalige
Topografie

300

389

300

300

300

300

300 ‒1

2020

2019

5.1

Geofort

5.1

Programma Ruimtelijk
Ontwerp

5.1

Ruimtelijk
instrumentarium
(diversen)

150

150

150

0

0

0

0 Evaluatie 2016

2020

2020

1.615

1.233

1.500

1.500

1.500

1.500

0 ‒1

2020

2021

711

280

300

300

300

300

300 ‒

2020 incidenteel

Overheidsdienstverlening, Informatiebeleid en Informatiesamenleving
6.2

Overheidsdienstverlening4 2.976

2.999

2.149

1.939

1.917

1.917

1.917 ‒1

2020 incidenteel

5.379

6.246

5.188

1.629

0

0

0 ‒1

2021 incidenteel

Investeringspost digitale overheid
6.6

Doorontwikkeling en
innovatie digitale
overheid4

Werkgevers- en bedrijfsvoeringbeleid
7.1

Stichting Verbond
Sectorwerkgevers
(VSO)

64

68

0

0

0

0

0 Evaluatie subsidie
Stichting VSO

‒

2021

7.1

Stichting Verdeling
Overheidsbijdragen
(SVO)

960

480

0

0

0

0

0 Evaluatie
subsidieregeling SVO

‒

2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

245

Begrotingsar­
tikel

Naam
subsidie(regeling) (met
hyperlink naar
vindplaats)

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Volgende
2025 Laatste evaluatie
(jaartal) (met hyperlink evaluatie
(jaartal)
naar vindplaats)

7.1

Centrum
Arbeidsverhoudingen
Overheidspersoneel
(CAOP)

1.297

1.300

1.189

1.189

1.189

1.189

1.189 Evaluatie
subsidieregeling CAOP
2019

7.1

Steunpunt
Integriteitsonderzoek
Politieke Ambtsdragers
(SIPA)

250

250

0

0

0

0

0 ‒1

2019 Maakt deel
uit van de
subsidieregeling
CAOP

7.1

Subsidie overlegstelsel

0

726

1.562

1.712

1.712

1.712

1.712 ‒1

2019
jaarlijkse
subsidieverstrekking

200 Evaluatie
subsidieregeling CfPB
2019

4

Einddatum
subsidie
(regeling)
(jaartal)
‒

2024

2022

7.1

Fysieke werkomgeving
Rijk
(Bedrijfsvoeringsbeleid)

200

200

200

200

200

200

7.1

Code Verantwoord
Marktgedrag
(Bedrijfsvoeringsbeleid)4

5

5

5

5

5

5

5 ‒1

7.1

European Institute for
Public Administration

195

175

175

0

0

0

0 Evaluatie 2015-2019

7.1

Europese
kennisontwikkeling4

0

0

0

175

175

175

175 ‒1

‒ incidenteel

7.1

Vereniging voor
overheidsmanagement

135

100

100

100

0

0

0 ‒1

2020
jaarlijkse
subsidieverstrekking

627

508

388

412

512

512

487 ‒1

2020 incidenteel

Energiebesparing
woningen bouwkundig
versterkingsprogramma
Groningenveld

0 10.410 10.400

0

0

0

0 ‒1

2021 incidenteel

12.1

Stichting Koninklijk
Paleis Amsterdam

51

52

52

52

52

52

52 Evaluatie 2017

2022

2023

12.1

Stichting Parlementaire
Geschiedenis

215

219

209

209

209

209

209 Evaluatie 2019

2019

2020

12.1

Subsidies algemeen4

690

687

645

497

272

202

187 ‒

2024

2024
jaarlijkse
subsidieverstrekking
2020

2021

4

7.1

Subsidies A&O / IFHR4

Groningen versterken en perspectief
10.1

Algemeen

Totaal
Subsidies
(regelingen)

incidenteel

245.339 468.394 320.966 285.287 259.420 177.609 179.849

1 Evaluatie heeft nog niet plaatsgevonden
2 Deze subsidies worden in de beleidsevaluatie/beleidsdoorlichtingen meegenomen.
3 Subsidie wordt verstrekt obv Subsidiebesluit Experimenten en kennisoverdracht wonen. Jaarlijks wordt aan de hand van beoordeling van activiteitenplan en begroting
een beschikking opgesteld.
4 Het subsidieverzoek wordt incidenteel ingediend, beoordeeld en vastgesteld. Jaarlijks wordt op basis van de verantwoording geevalueerd.
5 Doorlopend, op basis van de huidige Wet financiering politieke partijen. De wet is in 2018 geëvalueerd en voortgezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

246

Bijlage 5: Evaluatie- en overig onderzoek
Tabel 83 Evaluatie- en overig onderzoek
Artikel­
nummer en
naam

Titel, onderwerp

Type onderzoek

Ex ante /
MKBA

Start

Monitoring

Ex post

Afronding

Overig
onderzoek

1.1 Bestuur en Regio
Studiegroep Interbestuurlijke en financiële
verhoudingen

x

2019

2020

Evaluatie Interbestuurlijk Programma (IBP)

x

2020

2020

Evaluatie Sociaal Domein

x

2020

2021

Beleidsdoorlichting Openbaar Bestuur en
Democratie

x

2022

2023

1.2 Democratie
Leefbaarometer

x

2020

2020

Monitor Integriteit en Veiligheid

x

2020

2020

Lokaal bestuur in tijden van corona

x

2020

2020

Corona continue multiclientonderzoek

x

2020

2020

Monitor Democratie in Actie

x

2020

2021

Evaluatie Tijdelijke wet digitale
beraadslaging en besluitvorming

x

2020

2021

2022

2023

2019

2020

Beleidsdoorlichting Openbaar Bestuur en
Democratie

x

2. Nationale veiligheid
n.v.t.
3.1 Woningmarkt
Handvatten aanpak vocht- en
schimmelproblematiek

x

Evaluatie huisvestingswet 2014

x

2019

2020

Fiscale evaluatie eenmalige vrijstelling
schenk- en erfbelasting ten behoeve van de
eigen woning

x

2020

2020

Evaluatie Wet doorstroming huurmarkt 2015
(o.a. tijdelijke huurcontracten)

x

2020

2020

Overkoepelende evaluatie fiscale
eigenwoningregeling, o.a. vrijstelling
kamerverhuur (2020-2020)

x

2020

2020

Subsidieregeling kennisoverdracht en
experimenten wonen

x

2020

2021

x

Huisvestingsvoorziening (TRSHV)

2020

2021

Woondeals

x

2020

2021

Transformatiefaciliteit

x

2020

2021

Monitor tijdelijke contracten ogv de
leegstandswet en BW

x

2020

2021

Handrijking prestatieafspraken

x

2020

2021

Onderzoek ondersteuning en versterking
huurdersorganisaties

x

2020

2021

Beleidsdoorlichting Woningmarkt

x

2021

2022

Evaluatie Platform 31 vervolgevaluatie

x

2022

2023

2020

2021

2020

2020

2020

2021

3.3 Woningbouw
Woningbouwimpuls monitoring

x

4.1 Energietransitie en duurzaamheid
Evaluatie aanvraag- en selectieproces 2020
Warmtefonds/NEF

x
x

Beleidsdoorlichting Energietransitie en
duurzaamheid: Energieakkoord 2020

x

2020

2021

Subsidie Energiebesparing Eigen Huis
(SEEH)

x

2020

2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

247

Artikel­
nummer en
naam

Titel, onderwerp

Type onderzoek

Monitor en evaluatie Programma
Aardgasvrije Wijken (PAW)

Start

x

Afronding

x

2020

2023

x

2020

2021

Evaluatie sleutelprojecten

x

2019

2020

Quick Scan Beleidsdoorlichting Ruimtelijke
ordening

x

2019

2020

x

2020

2020

x

2020

2020

x

2020

2020

2020

2020

2020

2021

x

2020

2021

x

2020

2020

Beleidsdoorlichting
overheidsdienstverlening, informatiebeleid
en informatiesamenleving

x

2019

2020

Evaluatie pilot Regie op Gegevens

x

2020

2021

4.2 Bouwregelgeving en bouwkwaliteit
Beleidsdoorlichting Bouwregelgeving en
bouwkwaliteit
5.1 Ruimtelijke ordening

Beleidsdoorlichting Ruimtelijke ordening
Gebruikersonderzoek basisregistraties

x

Balans van de Leefomgeving (PBL)
Vastgoedmonitor

x

Interdepartementaal Beleidsonderzoek
Ruimtelijke Ordening
Monitor NOVI eerste concept

x
x

5.2 Omgevingswet
Beleidsdoorlichting Omgevingswet
6.2 Overheidsdienstverlening, informatiebeleid en informatiesamenleving

6.5 Identiteitsstelsel
Beleidsdoorlichting Identiteitsstelsel

x

2018

2019

2021

2021

x

2024

2025

x

2021

2021

2021

2021

Zelfevaluatie BRP

x

Beleidsdoorlichting Identiteitsstelsel
6.6 Investeringspost Digitale Overheid
Evaluatie investeringspost
Beleidsdoorlichting innovatieve digitale
overheid

x

7.1 Werkgevers- en bedrijfsvoeringsbeleid
Gateway Rijksinkoopstelsel

x

2018

2018

Beleidsdoorlichting Kwaliteit Rijksdienst
H18, art. 3

x

2018

2019

ADR-onderzoek Rijnstraat 8

x

2018

2019

Subsidie Center for people and buildings
(Fysieke werkomgeving Rijk) - evaluatie
over 2015 ‒ 2019

x

x

2019

2019

Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2018

x

2019

x

2019

Evaluatie DigiInkoop

x

2019

2019

ADR mid term review

x

2019

2020

2019

2020

Gateway review inzake de herijking/transitie
categorieën inkoop

x

Onderzoek bekostiging en financiering van
transitiegericht inkopen

x

2020

2020

Onderzoek Functioneren Algemene
Bestuursdienst

x

2020

2020

x

2020

2020

Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2019

x

Evaluatie subsidieregeling EIPA

x

2020

2020

Evaluatie Rijkshuisvestingsstelsel voor
kantoren

x

2020

2020/2021

2020

2021

2021

2021

Interdepartementaal Beleidsonderzoek
Agentschappen
Evaluatie subsidieregeling Stichting CAOP
2020

x

Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2020

x

x

2021

2021

Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2021

x

x

2022

2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

248

Artikel­
nummer en
naam

Titel, onderwerp

Type onderzoek

Start

Afronding

Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2022

x

x

2023

2023

Beleidsdoorlichting Werkgevers- en
bedrijfsvoeringsbeleid

x

x

2023

2024

x

2022

2022

Evaluatie kostenbeheersing en sturing van
specialistische en bijzondere projecten van
het Rijksvastgoedbedrijf

x

2018

2018

Evaluatie bijdrage energiebesparing
Programma Groene Technologie

x

2019

2020

2019

2020

7.2 Pensioenen en uitkeringen
Evaluatie bijdrage aan SAIP
9.1 Doelmatige rijkshuisvesting

Evaluatie bijdrage huisvesting Hoge
Colleges van Staat & Algemene Zaken

x

Evaluatie bijdrage monumenten

x

2020

2020

Beleidsdoorlichting artikel 9.1 Doelmatige
Rijkshuisvesting (incl. artikel 9.2)

x

2020

2021

Evaluatie overdracht monumenten aan de
NMO

x

2020

2021

9.2 Beheer materiële activa
Evaluatie zakelijke lasten

x

2019

2020

Evaluatie onderhoud- en beheerkosten

x

2020

2020

10. Groningen versterken en perspectief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

249

Bijlage 6: Specifieke uitkeringen
Tabel 84 Overzicht Specifieke Uitkeringen (bedragen x € 1 mln.)
Nr. in
Toelichting
SiSa
bijlage1

Rijksbe­
groting

D1

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Veiligheidsregio's

JenV VI

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Brede Doeluitkering Rampenbestrijding

Artikel 36

2020

2021

2022

2023

2024

2025

170

170

170

170

170

170

7,4

7

106,2

97

2.550

2.550

Vindplaats regelgeving
Besluit veiligheidsregio's (wetten.nl)
6a

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

JenV VI

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Het ondersteunen van de lokale integrale
aanpak van radicalisering, extremisme en
terrorisme in 2020. Volledige uitkering is
voor gemeenten.

Artikel 36

Vindplaats regelgeving
Staatscourant Nr. 65860
C1

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

BZK VII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

De Regeling Reductie Energiegebruik bood Artikel 4
in 2019 al subsidie om huiseigenaren te
helpen bij het besparen van energie. De
subsidie bedraagt maximaal € 90 per
woning voor maatregelen waar bewoners
direct profijt van hebben. In 2020 gaat de
subsidieregeling ook voor
woningcorporaties open.
Vindplaats regelgeving
www.rvo.nl / rre
C8

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

BZK VII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Deelproject Bestaand Rotterdams Gebied
Project Mainport ontwikkeling

Artikel 5

Vindplaats regelgeving
Rotterdam Uitwerkingsovereenkomst
tussen rijk en gemeente Rotterdam
C12

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

BZK VII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Nieuwe Sleutelprojecten, kwaliteitsimpuls
stationsomgevingen

Artikel 5

3.180

Vindplaats regelgeving
Wet Ruimtelijke Ordening Besluit
Ruimtelijke Ordening
C22

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

BZK VII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Projecten Nota Ruimte, extra impuls voor
versterking van de economische
concurrentiepositite, krachtige steden en
platteland, borging belangrijke ruimtelijke
waarden en borging van veiligheid.

Artikel 5

6.200

Vindplaats regelgeving
Wet Ruimtelijke Ordening Besluit
Ruimtelijke Ordening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

250

Nr. in
Toelichting
SiSa
bijlage1

Rijksbe­
groting

2020

2021

C25

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

550

560

Provincies en gemeenten

BZK VII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

6

7

35,3

35,3

19,2

2022

2023

2024

2025

2.600

760

35,3

35,3

35,3

35,3

19,2

19,2

19,2

19,2

19,2

509,2

508,9

509,4

509,4

509,4

509,4

60,4

60,4

60,4

60,4

60,4

60,4

Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit Artikel 5
(BIRK), regeling voor de versterking van de
ruimtelijke kwaliteit in stedelijke centra of
stedelijke gebieden.
Vindplaats regelgeving
Beleidsregeling subsidies budget
investeringen ruimtelijke kwaliteit (BIRK)
C10

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten en provincies

BZK VII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Toekenning van specifieke uitkering aan
Artikel 6
gemeenten en procincies aan de hand van
aanvragen ten behoeve van innovatie in de
digitale dienstverlening.
Vindplaats regelgeving
Staatscourant 13 juli 2020 nr. 37277
D1

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

OCW VIII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Dit betreft de bekostiging van de uitvoering Artikel 4
van de taken van de Regionale Meld- en
Coördinatiefunctie (RMC) van 40 RMCregio’s. De verdeelsleutel ligt vast in een
ministerieel besluit.
Vindplaats regelgeving
https: / / wetten.overheid.nl / BWBR0013111 /
2019-01-01
D1a

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

OCW VIII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

De middelen voor de uitvoering van de
Artikel 4
maatregelen uit het Regionaal Programma
worden deels aan de RMCcontactgemeenten verstrekt.
Vindplaats regelgeving
https: / / wetten.overheid.nl / BWBR0013111 /
2019-01-01
D9

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Diverse gemeenten1

OCW VIII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Het betreft de specifieke uitkeringen op
onderwijsachterstandenbeleid.

Artikel 1

Vindplaats regelgeving
Besluit specifieke uitkering gemeentelijk
onderwijsachterstandebeleid
D10

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

OCW VIII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Sinds 1 januari 2015 wordt het
educatiebudget per specifieke uitkering
verstrekt aan samenwerkende gemeenten
binnen een arbeidsmarktregio (via de
contactgemeente).

Artikel 4

Vindplaats regelgeving
https: / / wetten.overheid.nl /
BWBR0035386 / 2015-01-01

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

251

Nr. in
Toelichting
SiSa
bijlage1

Rijksbe­
groting

E3

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Provincies, gemeenten en
gemeenschappelijke regelingen

IenW XII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
(incl. bestrijding spoorweglawaai)

Artikel 20

2020

2021

2022

2023

2024

21,4

21,9

22,4

24,3

25

920,5

909,2

909,2

909,2

909,2

11,3

8,9

2,3

2025

Vindplaats regelgeving
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
(incl. bestrijding spoorweglawaai)
E27A

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Openbare lichamen als bedoeld in artikel 20, IenW XII
derde lid, van de Wet personenvervoor
2000, de twee zogeheten vervoerregio's, die
als zodanig zijn aangewezen, ontvangen
nog een uitkering op basis van de Wet BDU
verkeer en vervoer.
Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Brede doeluitkering verkeer en vervoer

Artikel 25

Vindplaats regelgeving
https: / / wetten.overheid.nl / BWBR0018113 /
2016-01-01
F15

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

EZK XIII
De rijkscofinanciering wordt op
landsdeelniveau ingezet via door EZK
aangewezen managementautoriteiten die
de EFRO-programma’s uitvoeren. Voor
landsdeel Noord is dit SNN, voor landsdeel
Oost is dit provincie Gelderland, voor
landseel Zuid de provincie Noord-Brabant
en voor landseel West via de gemeente
Rotterdam.
Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Cofinanciering van projecten die bijdragen Artikel 2
aan realisatie van rijksbeleid voor innovatie
en koolstofarme economie binnen
programma's van het Europees Fonds voor
Regionale Ontwikkeling (EFRO).
Financieringsperiode 2014–2020.
Vindplaats regelgeving
Regeling Europese EZ-subsidies
F11/
F11B

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

EZK XIII
Ontvangers van de SPUK MKB-deals zijn
gemeenten en provincies. EZK heeft in juli
2020 met negen gemeenten en provincies
een MKB-deal gesloten. De negen
gemeenten en provincies zijn gemeente
Bronkhorst, gemeente Barendrecht,
gemeente Breda, gemeente Eindhoven,
gemeente Maastricht, provincie Drenthe,
provincie Limburg, provincie Overijssel en
provincie Utrecht. Voor de tweede ronde
(najaar 2020) is nog niet duidelijk welke
gemeenten en provincies een SPUK
ontvangen.
Korte omschrijving uitkering

7,4

Artikelonderdeel

Een MKB-Deal bevat schriftelijke afspraken Artikel 2
over wat de regionale publieke partijen
(provincies of gemeenten) en het ministerie
van EZK gaan doen om het brede mkb te
versterken. Het ministerie van EZK draagt
aan de MKB-Deals bij met onder andere
kennis en netwerken. Daarnaast kan het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

252

Nr. in
Toelichting
Rijksbe­
SiSa
groting
bijlage1
ministerie van EZK ook financieel bijdragen
aan de uitvoering van de MKB-Deals
(cofinanciering).

2020

2021

2022

23,6

7,7

7,7

3,3

4,0

36,0

21,7

2023

2024

2025

Vindplaats regelgeving
F12

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Ontvangers van de SPUK MIT zijn de
provincies Groningen, Overijssel,
Gelderland, Brabant, Limburg, Zeeland,
Zuid-Holland, Utrecht, Noord-Holland en
Flevoland.

EZK XIII

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

De MIT (MKB-Innovatiestimulering regio en Artikel 2
Topsectoren) is een subsidie-instrument dat
sinds 2015 door rijk en regio gezamenlijk
wordt uitgevoerd en bekostigd. Het idee was
destijds, om de verschillende regelingen die
in den lande bestonden om innovatie bij
het mkb te bevorderen, te bundelen. Om
deze reden trachten rijk en regio ieder jaar in
overleg tot één set van voorwaarden voor
de betreffende MIT-regelingen te komen.
Feitelijk en juridisch bestaan er 8 regionale
MIT-regelingen (provinciale regelingen) en
één nationale in de Regeling nationale EZKen LNV-subsidies (RNES).
Vindplaats regelgeving
MIT-regeling
F9

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

EZK XIII

Korte omschrijving uitkering*

Artikelonderdeel

Vergoeding extern advies ten behoeve van Artikel 4
de Transitievisie Warmte
Vindplaats regelgeving
https: / / zoek.officielebekendmakingen.nl /
stcrt-2020-28715.html
F3

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Samenwerkingsverband Noord-Nederland EZK XIII
(GR SNN)
Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Een bijdrage voor verschillende
energiebesparende maatregelen, per
aanvraag max € 4000, 00

Artikel 5

14,2

Vindplaats regelgeving
Staatscourant 17 maart 2017, nr. 15110
L1

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

GGD's en Gemeenten

LNV XIV

Jong leren eten -uitkeringen

Artikelonderdeel

Vindplaats regelgeving

Artikel 11

0,5

https: / / www.jonglereneten.nl /
L1

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Provincies

LNV XIV

Duurzaam Door

Artikelonderdeel

Vindplaats regelgeving

Artikel 11

0,05

https: / / www.rvo.nl / onderwerpen /
duurzaam-ondernemen / circulaireeconomie / duurzaamdoor
L2

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Rotterdam

LNV XIV

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

40,8

32,0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

253

Nr. in
Toelichting
SiSa
bijlage1

Rijksbe­
groting

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Regio deal Rotterdam, school, werk, wonen, Artikel 12
cultuur
Vindplaats regelgeving
https: / / www.rijksoverheid.nl /
onderwerpen / regio-deals / de-regio-dealsvan-10-regios / regio-deal-rotterdam-zuid
L4

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Zuid-Holland, Rotterdam

LNV XIV

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Projectontwikkeling Mainport Rotterdam,
deelproject 750

Artikel 12

8,0

Vindplaats regelgeving
http: / / publicaties.minienm.nl /
documenten / projectmainportontwikkeling-rotterdamuitwerkingsovereenkomst-u
L5/L5B

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten en Provincies

LNV XIV

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Regiodeals 3e tranche

Artikel 12

90,0

90,0

Vindplaats regelgeving
https: / / zoek.officielebekendmakingen.nl /
stcrt-2020-14351.html
L6

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

LNV XIV

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Uitvoeringskosten Sanering
Varkenshouderijen

Artikel 11

10,0

Vindplaats regelgeving
N.t.b.

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

LNV XIV

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Opkoopregeling Veehouderijen

Artikel 12

100,0

100,0

150,0

6.263,3

7.027,8

7.594

7.416,7

7.240,9

7.027,3

4.010,9

3,0

18,0

17,0

17,0

17,0

Vindplaats regelgeving
G2

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

SZW XV

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Macrobudget participatiewetuitkeringen en Artikel 2
inter-temporele tegemoetkoming (incl.
levensonderhoud zelfstandigen)
Vindplaats regelgeving
http: / / wetten.overheid.nl / BWBR0015703
G3

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

100% Gemeenten

SZW XV

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Tozo en Bijstand zelfstandigen
bedrijfskrediet (Bbz 2004)

Artikel 2

Vindplaats regelgeving
https: / / wetten.overheid.nl / BWBR0015711 /
2020-01-01 ; https: / /
zoek.officielebekendmakingen.nl /
stb-2020-118.html ; https: / /
zoek.officielebekendmakingen.nl /
stcrt-2020-24833.html 3-7-2020 ; https: / /
zoek.officielebekendmakingen.nl /
stb-2020-212.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

254

Nr. in
Toelichting
SiSa
bijlage1

Rijksbe­
groting

H1

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

VWS XVI

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Ministeriële regeling heroïnebehandeling,
tbv behandelkosten heroïnepoli's.

Artikel 1

2020

2021

2022

2023

2024

2025

14,4

14,8

15,6

15,5

15,7

15,7

35,6

36,4

36,4

36,4

36,4

36,4

3,7

3,7

3,7

3,7

3,7

3,7

2,2

3,2

Vindplaats regelgeving
Regeling heroïnebehandeling
H3

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

VWS XVI

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Seksualiteitscoördinatie en -hulpverlening + Artikel 1
Artikel 1 aanvullende curatieve SOA
bestrijding
Vindplaats regelgeving
Subsidieregeling publieke gezondheid
H5

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

VWS XVI

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Medische begeleiding bij het gebruik van
PrEP

Artikel 1

Vindplaats regelgeving
Subsidieregeling PrEP
H7/H7B

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

VWS XVI

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Geweld Hoort Nergens Thuis

Artikel 5

Vindplaats regelgeving
Regeling specifieke uitkering aanpak
huiselijk geweld en kindermishandeling
H9/H9B

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

VWS XVI

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Opzet Expertisecentra Jeugd

Artikel 5

10,0

Vindplaats regelgeving
Regeling specifieke uitkering opzet
expertisecentra jeugdhulp 2020
H4

Ontvangende partij(en)

Hoofdstuk

Gemeenten

VWS XVI

Korte omschrijving uitkering

Artikelonderdeel

Activiteiten in het kader van sport

Artikel 1

188,1

182,6

182,6

182,6

182,6

182,6

11.749,4

8.436,6

8.818,8

8.466,2

8.290,6

8.077,0

Vindplaats regelgeving
Regeling specifieke uitkering stimulering
sport
Totaal
1 Noot: dit betreft het beeld op 8 september 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

255

Bijlage 7: Overzicht rijksuitgaven compensatiepakket Zeeland
Tabel 85 Overzicht rijksuitgaven compensatiepakket Zeeland
Nr.

Omschrijving

Ministerie
Artikel

Instrument

Totaal
0)

1)

Compensatie gemaakte kosten

2021

2022

2023

2024

2025

69.450

31.300

18.400

13.400

71.490

35.742

0

0

0

0

0

1.000

1.500

2.000

2.000

Vergoeding directe schade

DEF

6. Investeringen

OZB-achterstand

BZK

1. Openbaar bestuur en Bijdrage aan
Democratie
medeoverheden

2.000

Overdracht gronden

DEF

6. Investeringen

Voorzien in
infrastructuur

12.800

JenV

34. Straffen en
Beschermen

Bijdrage
Agentschappen

52.000

Hoogbeveiligde Zittingslocatie JenV
(HBZ)

32. Rechtspleging en
rechtsbijstand

Bijdragen aan
medeoverheden

3.760

Beveiligde overnachtingslocatie JenV

32. Rechtspleging en
rechtsbijstand

Bijdragen aan
medeoverheden

110

Kenniscentrum ondermijning

JenV

32. Rechtspleging en
rechtsbijstand

Bijdragen aan
medeoverheden

Locatie Noord/Oost Nederland JenV

32. Rechtspleging en
rechtsbijstand

Bijdragen aan
medeoverheden

Law Delta
Penitentiaire Inrichting

2)

Voorzien in
infrastructuur

2020
108.752

20.942

500

Bereikbaarheid

500

0
IenW

Infrastructuurfonds,
20. Verkenningen,
reserveringen en
investeringsruimte1

N.t.b.

Aanleg extra infrastructuur

IenW

N.t.b.1

N.t.b.

50.000

Slimme mobiliteit

IenW

Infrastructuurfonds,
20. Verkenningen,
reserveringen en
investeringsruimte

N.t.b.

1.000

IenW

Infrastructuurfonds,
20. Verkenningen,
reserveringen en
investeringsruimte

N.t.b.

N.t.b.

N.t.b.1

N.t.b.

Toekomstgerichte
zorginfrastructuur

VWS

N.t.b.

N.t.b.

Huisartsen / Physical Assistant

VWS

N.t.b.

N.t.b.

Gezondheidscentrum
Vlissingen/Walcheren

VWS

N.t.b.

N.t.b.

EZK

2. Bedrijvenbeleid:
innovatie en
ondernemerschap
voor duurzame
welvaartsgroei

Subsidies

Eerstelijnszorg

5/6) Industrie en haven
Onderzoek industrie/haven

7)

Versterken Investeringsfonds
Zeeland

2.000

2.000

2.000

20.500

5.500

5.500

5.500

4.500

4.500

4.500

4.500

1.000

1.000

1.000

1.000

‒

Delta Kenniscentrum
Delta Kenniscentrum

4)

51.000

Aanpassing dienstregeling NS

Rail Gent - Terneuzen

1.500

2.220

Rotonde Nishoek

3)

1.000

60.090

15.000

48.410

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

48.410

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

4.100

4.900

2.300

3.900

3.900

3.900

1.600

1.600
2.300

3.900

3.900

3.900

2.500

2.500

0

550

0

0

0

0

5.000

5.000

0

0

800

550

5.000

5.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

256

Nr.

8)

Omschrijving

Ministerie
Artikel

Instrument

2020

2021

2022

2023

Versterken Investeringsfonds
Zeeland

EZK

3. Toekomstfonds1

Leningen

5.000

5.000

5.000

5.000

15.000

0

0

BZK

N.t.b.1

N.t.b.

15.000
4.000

BZK

4. Energietransitie
gebouwde omgeving
en bouwkwaliteit

Bijdrage aan
medeoverheden

Kenniswerf
Kenniswerf

9)

Aardgasvrije wijken
Proeftuin aardgasvrije wijk

10)

0

Werkzoekenden naar werk in
de regio
Arbeidsmarktregio Zeeland

2. Bijstand,
Participatiewet en
Toeslagenwet

Bijdrage aan
medeoverheden

2025

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

4.000

0
SZW

2024

1.000
1.000

1 Deze middelen staan op de Aanvullende Post gereserveerd en worden onder voorwaarde van een goedgekeurd bestedingsplan overgeheveld naar de betreffende
departementale begroting.

Toelichting
0) Compensatie gemaakte kosten
Dit betreft de vergoeding van de door de gemeente Vlissingen, provincie
Zeeland en het Waterschap gemaakte kosten. Daarnaast betreft het de
overdracht van de in erfpacht uitgegeven gronden om niet door Defensie
aan de Zeeuwse partijen, inclusief de erfpachtgronden North Sea Port en
de gronden die in eigendom zijn van het Rijk (behalve het gronden waarop
het justitieel complex wordt gebouwd).
1) Law Delta
Penitentiaire inrichting
De huidige behoefte aan capaciteit voor bijzondere regimes binnen de
penitentiaire inrichtingen is nog niet bereikt maar loopt wel tegen het
maximum aan. De extra beveiligde inrichting (EBI) in Vught raakt voller en
spreiding van deze categorie gedetineerden over meerdere inrichtingen is
op dit beveiligingsniveau niet mogelijk. Met een tweede EBI ontstaat ruimte
om gedetineerden die voor dit regime in aanmerking komen te kunnen
scheiden van elkaar. Deze spreiding is nodig om voortgezet crimineel
handelen in detentie (vchd) en ondermijnende criminaliteit te kunnen
voorkomen en bestrijden. De penitentiaire inrichting Vlissingen zal niet
alleen een EBI huisvesten. Dit heeft te maken met doelmatigheidsredenen
zoals een efficiënte inzet van personeel en voorzieningen en vanwege de
mogelijkheid om te kunnen op- en afschalen tussen de verschillende
regimes. Daarnaast is er behoefte aan cellen die qua beveiligingsniveau
tussen een EBI en een reguliere cel liggen. Daarom komen er naast een EBI
ook 192 andere plaatsen, mogelijk in de vorm van vier multi-inzetbare
gevangenisunits met 48 plaatsen.
Hoogbeveiligde Zittingslocatie (HBZ)
Om in de toekomst nieuwe strafzaken te kunnen faciliteren waarbij zware
veiligheidsmaatregelen nodig zijn, is meer extra beveiligde zittingscapa­
citeit noodzakelijk. De nieuwe hoogbeveiligde zittingslocatie is een
landelijke voorziening die zich primair richt op parketten en rechtbanken ten
zuiden van de grote rivieren. Door het combineren van een gevangenis en
een zittingslocatie in een hoogbeveiligde omgeving ontstaat een voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

257

Nederland nieuw concept. Hierdoor kan een deel van deze zware vluchtge­
vaarlijke criminelen in één veilige omgeving worden gedetineerd en
berecht.
Beveiligde overnachtingslocatie
Advocaten, rechters en officieren van justitie moeten hun werk veilig
kunnen doen. Bij zaken die worden behandeld in de hoogbeveiligde zittings­
locatie zal het ook vaker voorkomen dat rechters, officieren van justitie en
advocaten worden beveiligd. Daarom komt op het Justitieel Complex
Vlissingen ook een beveiligde voorziening waarin zij tijdens (meerdaagse)
zittingen kunnen werken en overnachten. Dit scheelt reistijd en vermindert
het risico tijdens vervoersbewegingen.
Kenniscentrum ondermijning
De strategische kennisunit ondermijning heeft als doel het verkrijgen van
een integraal, gezaghebbend strategisch beeld, dat inzicht geeft in de aard,
omvang, trends en ontwikkelingen in fenomenen van georganiseerde,
ondermijnende criminaliteit. Voor het opstellen van dit strategisch beeld
wordt geabstraheerde informatie gebruikt van opsporings-, handhaving en
toezichtdiensten, waaronder informatie van het MIT, en uit lokale, regionale,
nationale en internationale informatiebronnen.
Locatie Noord/Oost Nederland
Het kabinet investeert in een landelijke voorziening ten noorden van de
grote rivieren als alternatief voor de zwaar beveiligde rechtbank in
Amsterdam Nieuw-West, beter bekend als «de bunker». De exacte locatie
van deze zittingslocatie wordt nog nader bepaald.
2) Bereikbaar
Onderdeel van het compensatiepakket zijn verschillende maatregelen op
het gebied van OV en spoor. Een van deze maatregelen binnen de bestuurs­
overeenkomst is de introductie van een versnelde intercitydienst
Vlissingen-Rotterdam. Via een zogenoemde additionele dienst wordt deze
versnelde intercity, die naar verwachting vanaf eind 2021 kan worden
gereden, in aanvulling op de HRN-concessie ingekocht bij NS. Op basis van
een toets van het voorziene exploitatietekort wordt een separate subsidie
aan NS verstrekt om deze kosten af te dekken. De wijze waarop de intercitydienst na 2025 financieel wordt vormgegeven is onderwerp van de
uitwerking van de nieuwe HRN-concessie. Verder komt voor Smart Mobility
€ 5 mln. beschikbaar om daarmee een boost te geven aan de ambitie van
Zeeland ‘Living Lab’ te worden en € 15 mln. voor de eerste stap in de
adaptieve ontwikkelstrategie voor Rail Gent Terneuzen. Een deel van de
bedragen is nog gereserveerd op de Aanvullende Post van het ministerie
van Financien. In aanvulling van het Compensatiepakket Zeeland wordt
een reservering getroffen voor het aanpassen van de afrit 33 A58 met
rotonde Nishoek (€ 6,3 mln.).
3) Delta Kenniscentrum
Het betreft het voornemen tot het oprichten van het Delta Kenniscentrum
voor onderzoek en onderwijs op gebied van water, voedsel en energie.
Hierin werken de Zeeuwse kennisinstellingen (Scalda, Hogeschool Zeeland,
University College Roosevelt, Koninklijk Nederlands Instituut voor
Onderzoek der Zee, Wageningen Marine Research) samen met twee
Nederlandse Universiteiten (Universiteit Utrecht en Wageningen University
& Research). De missie van het Kenniscentrum wordt invulling te geven aan
de maatschappelijke opgave: «Leven en werken in de Delta: klimaatadap­
tatie door natuurlijke oplossingen». De kernopdracht van het centrum wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

258

om innovatieve oplossingen te realiseren voor een toekomstbestendige,
veilige en welvarende Delta. Het Kenniscentrum werkt vraaggericht en richt
zich op complexe maatschappelijke vraagstukken die gekenmerkt worden
door: De unieke combinatie tussen water, voedsel en energie; de noodzaak
om verschillende kennisgebieden (alfa, gamma, bèta) met elkaar te
combineren; en het belang van verschillende onderzoeksdimensies van
fundamenteel tot praktijkgericht en doorvertaald naar vraag- en probleem­
gedreven onderwijs (MBO-HBO-WO).
4) Eerstelijnszorg
Toekomstgerichte zorginfrastructuur
De Zeeuwse coalitie (samenwerking zorgverzekeraar, Zeeuwse zieken­
huizen, GGZ, VVT, huisartsen, gemeenten en provincie) heeft op basis van
Zeeuwse data (regiobeeld) een gezamenlijk plan opgesteld om de infra­
structuur voor de zorg te versterken. Voor de uitvoering van het plan
(opgesteld door CZ, Emergis, ADRZ, Zorgsaam en SVRZ) voor het
versterken van de Zeeuwse Zorginfrastructuur is € 5,3 mln. noodzakelijk.
Het Rijk levert een incidentele bijdrage van € 3,2 mln.
Huisartsen / Physical Assistant
In Zeeland is sprake van een toenemend tekort aan huisartsen. Uit ervaring
blijkt dat artsen na de opleiding vaak blijven wonen in de regio waar de
opleiding is genoten. Door huisartsen in opleiding (HAIO) de hele opleiding
(drie jaar) te laten doorlopen in Zeeland wordt dit effect beoogd. Er is een
pilot gestart door de huisartsenopleiding van Erasmus MC, waarbij vier
HAIO’s per september starten om de hele opleiding in Zeeland te laten
doorlopen. Deze maatregel houdt in dat deze pilot structureel wordt
gemaakt, waarbij in 2021 en verder tweemaal vier HAIO’s volgens dit
concept aan Zeeland worden toegewezen. Onder de voorwaarde dat er
voldoende opleiders en kwalitatief goede opleidingsplekken in Zeeland
kunnen worden gerealiseerd wordt dit in 2022 verhoogd naar tweemaal zes
instroomplekken per jaar. Daarnaast zal in 2022 worden verkend hoe het
extra opleiden van tien Physician Assistants (PA) voor de huisartsenzorg in
Zeeland haalbaar is, zodat dit vanaf 2023 structureel kan worden uitgevoerd.
Gezondheidscentrum Vlissingen/Walcheren
Moderne, centraal gelegen gezondheidscentra met satellieten in de wijken
en dorpen daaromheen, zijn de toekomst voor het omgaan met multidisci­
plinaire zorgvragen van patiënten. De compensatiemaatregel houdt in dat
de Rijksoverheid de bekostiging van een gezondheidscentrum in Vlissingen
en met eventueel een satelliet gezondheidscentrum elders op Walcheren,
mogelijk maakt met een financiële impuls van in totaal € 5 mln.
5/6) Industrie en haven
Het betreft onderzoeksgeld ten behoeve van energietransitie en verduur­
zaming van industrie in het havengebied.
7) Versterken Investeringsfonds Zeeland
Er wordt voor € 20 mln. extra geïnvesteerd in de Regionale Ontwikkelings­
maatschappijen (ROM) Zeeland met als doel het aantrekken van kennisin­
tensieve bedrijven en het investeren in startups.
8) Kenniswerf
De Kenniswerf in Vlissingen is het gebied tussen het station, het nieuwe
stadsdeel Scheldekwartier en de historische binnenstad. Het gebied
ontwikkelt zich van een verouderd industriegebied naar een volwaardig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

259

stadsdeel waar kennis, innovatie en ondernemerschap centraal staan. De
ontwikkeling van het gebied komt minder snel op gang dan gewenst, door
het ontbreken van voldoende middelen. Met de impuls van € 15,- mln uit
het compensatiepakket wordt de fysieke ontwikkeling van het gebied
versneld en ook wordt de kwaliteit van het vestigingsklimaat verbeterd in
vijf in plaats van vijftien jaar: een versnelling van het beleid van de
gemeente Vlissingen en tevens een versterking van de investeringen die
de gemeente Vlissingen de komende jaren zelf doet in de fysieke ontwik­
keling van de Kenniswerf.
9) Aardgasvrije Wijken
Dit betreft budget voor een proeftuin aardgasvrije wijken in 2021,
toekenning vindt plaats nadat één gemeente een aanvraag heeft ingediend
die volledig voldoet aan de randvoorwaarden zoals gesteld in de derde
uitvraag voor de tranche van 2021.
10) Werkzoekenden naar werk in de regio
Dit betreft een extra impuls voor het (om)scholen van werkzoekenden in
de regio, zodat de creatie van nieuwe banen uit het compensatiepakket ook
voor deze groep nieuw en meer perspectief biedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 VII, nr. 2

260