Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1861
Vragen van het lid Kuiken (PvdA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht dat jongeren vaak ten onrechte worden
opgesloten in isoleercellen (ingezonden 8 februari 2019).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 14 maart 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 1719.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Jongeren vaak ten onrechte
opgesloten in isoleercel»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Bent u ook geschrokken van het feit dat de mentale gezondheid van jongeren
ernstig geschaad wordt door zinloze isolering als gevolg van een ernstig
tekort aan jeugdzorgmedewerkers? Zo ja, welke concrete nieuwe maatregelen
gaat u nemen om dit personeelstekort op te lossen?
Deelt u de mening van veel experts dat het isoleren van mensen vaak een
negatief effect op de onderliggende problematiek? Zo nee, hoe legt u dan uit
dat juist in de isoleercel zich de meeste agressie-incidenten voordoen? Zo ja,
op welke manier brengt u dit in de praktijk?2
Antwoord 2, 3
Om schadelijke en traumatiserende effecten van gedwongen afzonderen te
voorkomen, heb ik april vorig jaar – samen met gemeenten en jeugdhulpinstellingen, in het programma Zorg voor de Jeugd – de ambitie neergelegd
om te stoppen met gedwongen afzonderen. Jeugdzorg Nederland is vorig
jaar in samenwerking met alle jeugdzorgplusaanbieders gestart met het
opstellen van een uniforme, breed gedragen definitie en interpretatie van
gedwongen afzonderen. Eind mei zal door een nulmeting bekend zijn hoeveel
jongeren in de Jeugdzorgplus gedwongen worden afgezonderd. Ook werk ik

1
2

ah-tk-20182019-1861
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://nos.nl/artikel/2270749-jongeren-vaak-ten-onrechte-opgesloten-in-isoleercel.html
https://www.trouw.nl/opinie/contact-met-agressieve-patienten-werkt-beter-dan-deisoleercel~a58a4add/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

samen met de sector aan een plan voor passende zorg voor de meest
kwetsbare jongeren; hierin is ook aandacht voor het terugdringen van het
aantal gedwongen afzonderingen.
Tevens is de IGJ een toezichtproject gestart waarin speciale aandacht is voor
dit onderwerp. In het eerste kwartaal van 2019 zullen alle gesloten jeugdhulp
instellingen bezocht worden, met als focus het terugdringen van repressieve
en vrijheidsbeperkende maatregelen. De rapportage hierover is in juni dit jaar
voorzien. Mocht er een verband bestaan tussen tekort aan jeugdzorgmedewerkers en het plaatsen in gedwongen afzondering, dan zal dit in dit
toezichtproject aan het licht komen. Ik neem het tekort aan jeugdzorgmedewerkers serieus. Daarom hebben de Minister voor Medische Zorg, de
Staatssecretaris van VWS en ik in november 2018 de publiekscampagne «Ik
Zorg» gelanceerd3.
Vraag 4
Op welke manieren zet u zich in om het aantal isoleerincidenten te verlagen?
Bent u op de hoogte van initiatieven die dit als doel hebben, waar bijvoorbeeld het «high en intensive care-model» wordt toegepast? Zo ja, hoe
ondersteunt u deze initiatieven?
Antwoord 4
Ik ben op de hoogte van dergelijke initiatieven. Op verzoek van uw Kamer
heb ik budget vrijgemaakt om initiatieven die werken volgens het highintensive care en high-safety-model en soortgelijke initiatieven te stimuleren
om intensieve zorg met een andere manier van beschermen te ontwikkelen
voor kwetsbare jongeren4.
Vraag 5
Bent u het eens met de stelling dat repressie in strijd is met kinderrechten?
Zo nee, waarom bent u van mening dat het opsluiten van jongeren zonder
geldige reden gerechtvaardigd is?
Antwoord 5
Het opsluiten van jongeren zonder geldige reden is nooit gerechtvaardigd.
Zoals de in het artikel van de Nos.nl aangehaalde psycholoog en onderzoeker
De Valk aangeeft, kan het gebruik van de isoleercel in de gesloten jeugdhulp
in de praktijk soms in strijd zijn met kinderrechten. De vrijheidsbeperkende
maatregelen die op grond van de Jeugdwet toegepast worden, moeten altijd
noodzakelijk zijn om de met de jeugdhulp te bereiken doelen te kunnen
bereiken. Het plaatsen van een jongere in een isoleercel met als doel hem te
straffen, valt daar niet onder en is daarom niet toelaatbaar. Maar een tijdelijke
plaatsing in afzondering kan wel noodzakelijk zijn als bijvoorbeeld de
veiligheid van hulpverleners of andere jongeren in de instelling in het geding
is. De Jeugdwet biedt daarvoor het juridische kader. De afzondering is
bedoeld als uiterste maatregel, die toegepast wordt als niet met minder
ingrijpende maatregelen kan worden volstaan, zoals een jongere uit de
situatie te halen door met hem of haar naar buiten te gaan. De Jeugdwet
bepaalt niet dat afzondering moet plaatsvinden in een specifieke ruimte. Het
kan gaan om een speciale afzonderingsruimte, maar ook om de eigen kamer
van de jeugdige. In elke situatie zullen de betrokken professionals een
verantwoorde afweging moeten maken. Zij kunnen ook een interne overplaatsing of overplaatsing naar een andere gesloten accommodatie overwegen.
Daarnaast kan afgewogen worden of het goed is dat tijdens de afzondering
een medewerker bij de jeugdige blijft.
Vraag 6
Deelt u de mening dat jeugdzorginstellingen, net zoals verschillende
ggz-instellingen die laten zien dat het mogelijk is5, maatregelen moeten
nemen om het aantal separaties naar nul te brengen? Zo ja, hoe stimuleert u
deze hoogst noodzakelijke doelstelling? Zo nee, waarom niet?

3

www.ontdekdezorg.nl
35 000 XVI, nr. 89
5
https://www.volkskrant.nl/wetenschap/nooit-meer-in-de-hel-van-de-isoleer-de-separeercelverdwijnt-langzaam-uit-ggz-instellingen~b573aac5/
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ja, ik ben van mening dat dit mogelijk is. Er moeten en worden maatregelen
genomen om het aantal plaatsingen in gedwongen afzondering naar nul te
brengen. Hoe ik dit stimuleer, geef ik aan in het antwoord op vraag 2 en 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3