Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

4013
Vragen van het lid Grinwis (ChristenUnie) aan de Staatssecretaris van
Economische Zaken en Klimaat over het bericht «NVDE: volgend jaar twee
miljard euro extra voor klimaat, vooral voor duurzame warmte» (ingezonden
29 juli 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Yeşilgöz-Zegerius (Economische Zaken en
Klimaat) (ontvangen 7 september 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «NVDE: volgend jaar twee miljard euro extra
voor klimaat, vooral voor duurzame warmte»1 en het hieraan verbonden
rapport van CE Delft2, dat is opgesteld in opdracht van de NVDE (Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie)?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Op welke manier en in hoeverre betrekt u de inzichten uit het rapport «Beter
benutten van SDE++-budgetten» bij de uitvoering van de motie-Grinwis c.s.
(Kamerstuk 35 668, nr. 35) inzake overprogrammering, te beginnen in de
aanstaande najaarsronde van de SDE++? Wat is de stand van de zaken met
betrekking tot de uitvoering van deze motie? Hoe wordt bevorderd dat
reserves in de SDE++ kleiner worden in plaats van nog groter?
Antwoord 2
Voor elke SDE+(+) ronde wordt gekeken naar de beschikbare middelen en de
interesse van de markt. In de komende openstelling (SDE++ 2021) wordt een
verplichtingenbudget van € 5 miljard open gesteld. Bij het vaststellen van dit
budget is er rekening mee gehouden dat (1) een deel van de projecten
uiteindelijk niet door gaat of minder produceert en (2) niet de maximale
subsidie aan projecten hoeft te worden uitgekeerd, omdat de energieprijzen
en ETS-prijs in de toekomst stijgen. Het openstellingsbudget is hierdoor
hoger dan de beschikbare middelen voor de SDE++ op de begroting van het
1

https://www.nvde.nl/nvdeblogs/nvde-volgend-jaar-twee-miljard-euro-extra-voor-klimaat-vooralvoor-duurzame-warmte/
2
https://ce.nl/wp-content/uploads/2021/07/CE_Delft_210260_Beter_benutten_SDEbudgetten_DEF.pdf

ah-tk-20202021-4013
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Hierdoor wordt zoveel
mogelijk voorkomen dat de reserves in de SDE++ oplopen, zoals uw Kamer
heeft verzocht met de motie-Grinwis c.s. (Kamerstuk 35 668, nr. 35).3
Op basis van de laatste ramingen van de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO.nl) is de verwachting dat, gelet op de huidige stand van de
energieprijzen, de komende jaren een beroep gedaan zal worden op de
middelen in de reserve om tekorten in de uitgaven voor de SDE, SDE+ en
SDE++ te dekken. De begrotingsreserve zal in dat geval kleiner worden.
Daarnaast zal de begrotingsreserve bij het aantreden van een nieuw kabinet
worden «geleegd». Een nieuw kabinet stelt bij zijn aantreden een nieuw
uitgavenkader vast. Een geactualiseerde raming van de uitgaven voor
duurzame energieproductie maakt onderdeel uit van de uitgaven onder dat
kader. Een deel daarvan betreft de vertraagde uitgaven waarvoor de middelen
in de reserve zitten. Om die reden wordt op dat moment de begrotingsreserve «geleegd» en worden de middelen toegevoegd aan de bestaande
begroting en meerjarenramingen naar de op dat moment actuele inzichten.
Vraag 3
Deelt u eigenlijk de zorg van de NVDE dat, tegen de achtergrond van de
gesloten Europese Green Deal en de daardoor waarschijnlijk verder oplopende ETS-prijs, de huidige werkwijze in de SDE++ waarschijnlijk zal leiden
tot lagere SDE-uitgaven dan op voorhand begroot, terwijl tegelijkertijd het tot
op heden geen sinecure blijkt de klimaatdoelen te halen? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, wat doet u daarmee?
Antwoord 3
Nee, die zorg deel ik niet. De ramingen van de SDE++ worden halfjaarlijks
herijkt op basis van de op dat moment meest recente inzichten over onder
andere de ETS-prijs zoals deze door het Planbureau voor de Leefomgeving
(PBL) worden ingeschat. Daarbij wordt voorafgaand aan iedere openstelling
gekeken welk budget kan worden opengesteld, gelet op zowel de beschikbare
middelen als het aantal verwachte projecten. Op het moment dat bijvoorbeeld blijkt dat de ETS-prijs hoger uitvalt dan eerder is verwacht, leidt de
huidige systematiek tot meer ruimte in de beschikbare middelen en daarmee
tot een hoger openstellingsbudget. Op deze manier borg ik dat er geen
middelen op de plank blijven liggen, terwijl de doelstellingen niet worden
gerealiseerd. Tevens wordt er op deze wijze voor gezorgd dat er voldoende
middelen zijn om aan de verplichtingen voor de verschillende projecten te
doen.
Vraag 4
Deelt u de constatering van CE Delft dat de kans op over- dan wel onderuitputting sterk afhankelijk is van de gehanteerde energieprijs- en CO2prijsscenario’s? Deelt u de analyse can CE Delft dat de COVID-19-dip te veel
doorwerkt in de neerwaartse bijstelling van de energieprijzen in het kader van
de begroting voor 2022 en dat daarmee het risico op overuitputting dreigt te
worden overschat? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe wordt dat gecorrigeerd
teneinde een onjuist beeld van het verloop van de begrotingsreserve in de
begroting en daarmee een te terughoudende verstrekking van SDEbeschikkingen te voorkomen?
Antwoord 4
Ik deel de constatering van CE Delft dat de kans op over- dan wel onderuitputting sterk afhankelijk is van de gehanteerde energieprijs- en CO2prijsscenario’s. Dit is een logisch gevolg van het gegeven dat de SDE++
subsidies meebewegen met de energie-en CO2-prijzen. Daarom worden deze
ook zorgvuldig geraamd. Ik deel daarbij niet de constatering dat in de huidige
ramingen te veel zou worden uitgegaan van kortetermijneffecten zoals de
gevolgen van COVID-19.
In de ramingen wordt namelijk uitgegaan van de prijsontwikkeling op de
lange termijn, aangezien de SDE++ verplichtingen over een periode van
maximaal 20 jaar tot uitbetalingen leiden. Zoals aangegeven in mijn

3

Motie van het lid Grinwis c.s. over voorkomen dat reserves in de SDE++ verder oplopen |
Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

antwoord op vraag 3 worden de ramingen periodiek herijkt, zodat een
eventuele hogere ETS-prijs leidt tot een hoger verplichtingenbudget.
Omdat deze effecten jaarlijks sterk kunnen schommelen is juist de begrotingsreserve ingesteld, zodat de middelen beschikbaar blijven voor het doel,
namelijk het bevorderen van energie- en klimaattransitie door hernieuwbare
energieproductie en CO2-reductie. Daarmee worden eenmalige effecten
gemitigeerd. Overigens wil ik het beeld wegnemen dat er op dit moment
miljarden op de plank blijven liggen en dus beschikbaar zijn voor extra
uitgaven. De middelen in de reserve zijn bedoeld om tekorten in de komende
jaren op de kasuitgaven van reeds beschikte projecten te dekken. Er zit op
basis van de laatste inzichten geen vrije ruimte in de ramingen.
Vraag 5
Wat is uw reactie op de volgende conclusie uit het rapport: «ondanks dat het
doel leidend is, zien we dat de 2020-doelen op het gebied van hernieuwbare
energie (aandeel van 14%) en CO2-reductie (Urgenda) niet gehaald worden»?
Als u deze conclusie deelt, welke verbeteringen in bijvoorbeeld ramings-,
begrotings- en SDE-systematiek zou u willen doorvoeren om te voorkomen
dat deze conclusie dit en komende jaren bewaarheid wordt?
Antwoord 5
De genoemde klimaat- en hernieuwbare energiedoelen worden ondersteund
door een divers palet aan (subsidie)instrumenten, beprijzing van energie/CO2
en verplichtingen/normstellingen. De SDE++ is daarvan een onderdeel, maar
niet het enige instrument. Het geheel is besloten met het Klimaatakkoord en
wordt regelmatig herzien. Wel bekijk ik elk jaar welke maatregelen binnen de
SDE++ kunnen worden genomen om de kasuitgaven zo goed mogelijk aan te
laten sluiten bij de beschikbare middelen. Ik zie de studie van CE Delft en
deze vragen dan ook als een aanmoediging om dat te blijven doen, bijvoorbeeld de suggestie om te blijven bewaken dat middelen beschikbaar blijven
voor de energie- en klimaattransitie.
Vraag 6
Bent u voornemens de aanbevelingen uit het bovengenoemde rapport die
zien op het voorkomen dat de omvang van de begrotingsreserve te ver
oploopt over te nemen, zoals de introductie van een mechanisme waardoor
de omvang niet te ver kan oplopen, bijvoorbeeld door ieder jaar dat de
begrotingsreserve uitstijgt tot meer dan 50% van de omvang van de jaarlijkse
geraamde kasmiddelen (circa € 1,7 mld.), 20% van het overschot toe te
voegen aan het SDE++-openstellingsbudget? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Nee, het overnemen van de betreffende aanbevelingen leidt mijn inziens niet
tot een betere benutting van beschikbare middelen. Daarbij geldt dat het bij
het bepalen van het openstellingsbudget niet alleen van belang is om
rekening te houden met de beschikbare middelen, inclusief de middelen in de
begrotingsreserve, maar ook met het aantal verwachte projecten. De door CE
Delft voorgestelde mechanismen maken een dergelijke afweging onmogelijk.
Vraag 7
Bent u voornemens om de aanbevelingen van het rapport die zien op het
voorkomen van het oplopen van de omvang begrotingsreserve over te
nemen, bijvoorbeeld door het gebruik van een meer actuele raming van
energie- en CO2-prijzen als basis voor de beschikbare middelen van de SDE++
te nemen en/of door de introductie van een «statiegeldregeling» om het
gehalte non-realisatie te verkleinen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Ik ben voornemens om de meest actuele inzichten van de energie- en
CO2-prijzen – op basis van de meest recente KEV – te gebruiken voor het
bepalen van het openstellingsbudget van de SDE++. Daarnaast probeer ik
non-realisatie van projecten zoveel mogelijk te voorkomen. Zo optimaliseer ik
de indieningseisen voor de diverse categorieën, zodat partijen voldoende ver
zijn met hun project om later non-realisatie te voorkomen. Te hoge indieningseisen leiden er echter toe dat indieners van projecten meer voorbereidingen moeten treffen en deze bekostigen, zonder dat zij nog zekerheid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

subsidie hebben. Een «statiegeldregeling» om het niet doorgaan van
projecten verder te reduceren (door een boete op non-realisatie te introduceren) wil ik niet invoeren. Deze al eerder verkende maatregel heeft als nadeel
dat een dergelijke boete met name kleine partijen zoals energie-coöperaties
kan ontmoedigen om een subsidieaanvraag te doen.
Vraag 8
Bent u voornemens de aanbeveling van het rapport om de transparantie van
de budgettering van de SDE++ te vergroten over te nemen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 8
Ja, bij elke brief over de openstelling van de SDE++ informeer ik uw Kamer
zo goed mogelijk over de effecten op de kasuitgaven van de SDE+. De
suggesties uit het rapport neem ik hierbij over.
Vraag 9
Deelt u de mening dat de conclusies van dit rapport mede aanleiding vormen
tot het prioriteit geven aan de uitvoering van de motie-Grinwis/Bontenbal
(Kamerstuk 32 813, nr. 791) over de voor- en nadelen van een schot voor
warmte in de SDE++ in kaart brengen? Bent u bereid om nog voor de
openstelling van de SDE++-najaarsronde in oktober deze motie uit te voeren,
of in ieder geval in de aankomende subsidieronde duurzame warmteprojecten – bijvoorbeeld in de glastuinbouw – meer kans op realisatie te bieden?
Bent u daarbij bereid zover te gaan als de oproep van de NVDE, namelijk om
2 miljard euro effectief in te zetten voor duurzame warmte? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 9
De motie over de voor- en nadelen van een schot voor warmte in de SDE++
zal ik dit najaar uitvoeren, nadat ik ook de eerste resultaten van de SDE++
ronde 2021 heb. Deze kan ik dan betrekken bij de gevraagde analyse.
Hierover zal ik de Tweede Kamer op dat moment informeren.
Tevens werk ik aan verbeteringen in de SDE++ voor o.a. warmte, zowel in de
reeds gepubliceerde regeling voor de SDE++ 2021 als in de voorbereiding
voor de SDE++ 2022, waarvoor recent een marktconsultatie door PBL is
gehouden. Wijzigingen die hieruit volgen, zal ik verwerken in de openstelling
van de SDE++ 2022 en verder. Ik ben niet voornemens om nog voor
openstelling van de SDE++ 2021 aanpassingen door te voeren, omdat deze
regeling over een iets minder dan een maand wordt opengesteld.
Vraag 10
Wat kunt u nog doen aan de tariefstelling van de ODE, zodanig dat elektrificatie in het midden- en kleinnbedrijf, met name in de glastuinbouw, niet langer
wordt afgestraft maar voortaan wordt aangemoedigd, aangezien uit de
«Evaluatie ODE»4 immers zonneklaar blijkt dat, gemeten naar energie-inhoud
– euro per GJ – en CO2, de ODE op elektriciteit in de eerste drie tariefschijven
relatief veel te zwaar wordt belast? Ziet u dat ook zo? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, wat kunt en wilt u daarmee nog doen met het oog op de begroting
voor 2022?
Antwoord 10
In de evaluatie van de Energiebelasting (EB) en de evaluatie en toekomstverkenning van de Opslag Duurzame Energie- en Klimaattransitie (ODE) is
geconcludeerd dat de tariefstructuur van gas en elektriciteit niet in evenwicht
is en op verschillende plekken niet goed aansluit bij de externe kosten van
het energieverbruik. Voor het verbruik van gas kan de glastuinbouwsector
daarnaast gebruik maken van een verlaagd tarief in de EB voor de glastuinbouwsector of de (generieke) wkk-vrijstelling. Deze regelingen drukken de
beprijzing van gas.
Daarbij wordt verder geconcludeerd dat de CO2-emissie van de gemiddelde
elektriciteitsmix snel afneemt richting 2030 en zal gegeven het huidige

4

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/04/09/evaluatie-odedoelmatigheid-en-doeltreffendheid-van-de-regeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

tariefverschil de ongelijke prikkelwerking verder toenemen ten nadele van
elektriciteit. Ten slotte wordt geconcludeerd dat het met oog op de energietransitie wenselijk is zo veel mogelijk energiegebruikers te beprijzen met
gelijke tarieven per eenheid CO2 en het aantal vrijstellingen en verlaagde
tarieven te beperken. Vanwege de koppeling tussen de EB en de ODE is het
van belang om een eventuele aanpassing van de tarieven in samenhang te
bezien. Besluitvorming hierover is aan een volgend kabinet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5