Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

845
Vragen van het lid Knops (CDA) aan de Ministers van Defensie en van
Veiligheid en Justitie over de uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten
van de Mens in twee zaken die Somalische piraten hadden aangespannen
tegen Frankrijk (ingezonden 8 december 2014).
Antwoord van Minister Hennis – Plasschaert (Defensie), mede namens de
Ministers van Veiligheid en Justitie en van Buitenlandse Zaken (ontvangen
17 december 2014).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de uitspraken van het Europees Hof voor de
Rechten van de Mens in twee zaken die Somalische piraten hadden aangespannen tegen Frankrijk (Ali Samatar and Others v. France en d Hassan and
Others v. France, uitspraak op 4 december 2014)?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 4
Klopt het dat zij tientallen mensen gegijzeld hebben en dat er bij één van de
twee bevrijdingsacties ook één van de gijzelaars is omgekomen?
Klopt het dat in beide gevallen het optreden van de Franse autoriteiten onder
het VN mandaat viel (resolutie 1816 van de veiligheidsraad) en dat het Hof
dat ook erkend heeft?
Antwoord 2 en 4
De uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (hierna:
EHRM) zagen op een tweetal zaken. In de eerste zaak (Ali Samatar and Others
v. France), die zich afspeelde in april 2008, was sprake van een cruiseschip
onder Franse vlag met circa dertig opvarenden, dat door kapers werd
gedwongen naar de Somalische kust te varen. De toenmalige overgangsregering van Somalië gaf Frankrijk daarop toestemming om op te treden. De
tweede zaak (Hassan and Others v. France) betrof een jacht van een Frans
echtpaar, dat in september 2008 werd gekaapt en gedwongen naar de
Somalische kust te varen. In de zaak Hassan and Othersis tijdens de

ah-tk-20142015-845
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

bevrijdingsactie één kaper om het leven gekomen.1 Voor zover bekend zijn bij
geen van deze acties gijzelaars omgekomen. Het optreden in de territoriale
wateren van Somalië berust op VN-Veiligheidsraadresoluties. De meest
recente Veiligheidsraadsresolutie op het gebied van piraterijbestrijding is
resolutie nr. 2184 (2014). Deze resolutie herbevestigt de eerdere VN-resoluties
1816, 1838, 1846, 1851 (2008), 1897 (2009), 1950 (2010), 2020 (2011), 2077
(2012) en 2125 (2013).2 Resolutie 1816 werd aangenomen door de
VN-Veiligheidsraad op 2 juni 2008. Het optreden van Frankrijk in de zaak
Hassan and Others was gebaseerd op deze resolutie. In de zaak Ali Samatar
and Others was sprake van toestemming van de Somalische autoriteiten.
Vraag 5
Klopt het dat in beide gevallen de piraten, die mensen gegijzeld hadden, een
compensatie van € 2.000 tot € 9.000 per persoon kregen omdat zij na
aankomst in Frankrijk ongeveer 2 etmalen moesten wachten voordat zij
werden voorgeleid?
Antwoord 5
Door het EHRM is schadevergoeding toegekend van € 5.000 per persoon in
de zaak Hassan and Others. Deze schadevergoeding wordt toegekend
aangezien het EHRM in die zaak een schending heeft geconstateerd van
artikel 5, eerste lid en derde lid van het EVRM. In de zaak Ali Samatar
andOthers is een schadevergoeding van € 2.000 per persoon toegekend na
constatering van een schending van artikel 5, derde lid van het EVRM. Artikel
5, eerste lid EVRM heeft betrekking op de rechtmatigheid van vrijheidsbeneming; artikel 5, derde lid EVRM vereist dat aangehouden personen onverwijld
voor een rechter moeten worden gebracht. Naast schadevergoeding is een
vergoeding toegekend van proceskosten aan alle betrokkenen. De geconstateerde schending zag niet alleen op het enkele feit dat betrokkenen in
Frankrijk circa 48 uur in voorlopige hechtenis zijn gehouden, voordat zij
werden voorgeleid aan de rechter-commissaris, maar temeer op de combinatie van dat gegeven met het feit dat zij al enige tijd op zee werden vastgehouden en de Franse autoriteiten dus voorbereid hadden kunnen zijn op een
onverwijlde voorgeleiding.
Vraag 3 en 6
Welke gevolgen hebben deze uitspraken voor de Nederlandse anti-piraterij
missies?
Hoeveel krijgt iemand die in Nederland ten onrechte twee etmalen in een cel
wordt vastgehouden standaard als compensatie?
Antwoord 3 en 6
Nederland heeft deze procedure tot dusver op andere wijze vormgegeven.
Daardoor worden geen gevolgen voor de handelwijze van Nederlandse
marineschepen die worden ingezet in het kader van NAVO-missie Ocean
Shield of EU-operatie Atalanta voorzien. Nederland kent wel in artikel 89 van
het Wetboek van Strafvordering een procedure voor het toekennen van een
schadevergoeding indien de zaak eindigt zonder oplegging van straf of
maatregel.
Vraag 7
Hoeveel bedraagt het gemiddelde inkomen in Somalië en hoe vindt u de
verhouding van dat inkomen tot de compensatie die hier betaald wordt?
Antwoord 7
Er zijn geen betrouwbare gegevens beschikbaar met betrekking tot de hoogte
van het gemiddelde inkomen in Somalië. Sinds het uitbreken van de
burgeroorlog in 1991 zijn daaromtrent geen gegevens bijgehouden en
momenteel is het door de veiligheidssituatie in delen van Somalië nog steeds
niet mogelijk daar gegevens te verzamelen.

1
2

Zie r.o. 8 van de uitspraak, appl.no. 46695/10 en 54588/10
Zie ook Kamerstuk 29 521,nr. 267.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 8
Klopt het dat Griekenland als land wel geïntervenieerd heeft in deze zaak
(onder artikel 36 van het Europees Verdrag voor de Rechten vande Mens) en
Nederland niet?
Antwoord 8
Ja.
Vraag 9
Bent u bereid om Nederland aan de kant van Frankrijk te laten interveniëren
als Frankrijk ervoor kiest deze zaak binnen drie maanden aan de grote Kamer
voor te leggen?
Antwoord 9
Frankrijk heeft niet een automatisch recht de zaken aan de Grote Kamer voor
te leggen. Het kan een verzoek om voorlegging aan de Grote Kamer indienen
bij een speciaal panel van vijf rechters, dat in een minderheid van de gevallen
een dergelijk verzoek honoreert. Indien dat laatste het geval is, kan Nederland
verzoeken om toegelaten te worden als derde partij, in het belang van een
goede rechtsbedeling. Dat laatste duidt erop dat zo’n interventie een
juridische meerwaarde moet bieden. Of daarvan sprake is zal worden bezien
indien het inderdaad komt tot voorlegging aan de Grote Kamer.
Vraag 10
Bent u bereid deze vragen te beantwoordden voor het Algemeen overleg
Piraterij voorzien op 17 december?
Antwoord 10
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3