Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

29 684

Waddenzeebeleid

Nr. 105

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juli 2012
Zoals ik heb toegezegd in mijn brief van 21 maart 2011 (TK 29 675,
nr. 109), informeer ik u over de voortgang van het programma « Naar een
Rijke Waddenzee» en de voortgang van de transitie van de mosselsector.
Daarbij ga ik ook in op het verzoek van de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, van 18 april 2012 (kenmerk
2012Z08148/2012D17716) om in te gaan op de actie die Nederland en
Duitsland ondernemen ten aanzien van de ecologische omstandigheden
van het Eems-estuarium.
Doel transitie mosselsector
Het hoofddoel van de transitie in de mosselsector is dat de niet droogvallende mosselzaadbanken in de Waddenzee de kans krijgen zich
ongestoord te ontwikkelen conform de Natura 2000-doelstellingen, terwijl
de mosselsector kan blijven produceren. In het Plan van Uitvoering voor
de transitie van de mosselsector is overeengekomen dat de mosselsector
de bodemvisserij in stappen van 20% van de voorjaarsvisserij op
mosselzaad reduceert. Zodra de mosselsector de vermindering van de
bodemvisserij heeft gecompenseerd met zaad dat op andere wijze is
verkregen wordt de bodemvisserij met een volgende 20% van de
voorjaarsvisserij gereduceerd en krijgt de sector wederom de gelegenheid
te compenseren. Het streefbeeld is dat in 2020 de transitie van bodemzaadvisserij naar alternatieve zaadwinmethoden is voltooid. Mosselzaadinvanginstallaties (MZI’s) zijn momenteel het belangrijkste alternatief voor
de traditionele bodemvisserij.
Programma naar een Rijke Waddenzee
Het programma «Naar een Rijke Waddenzee» komt voort uit het
«Convenant transitie mosselsector en natuurherstel Waddenzee» en de
gezamenlijke opdracht vanuit het Beheer- en ontwikkelingsplan
(B&O-plan) van het Regiecollege Waddengebied. Deelnemers zijn de

kst-29684-105
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 684, nr. 105

1

rijksoverheid en de regionale overheden, natuurorganisaties en gebruikersorganisaties uit de visserij, recreatie en bedrijfsleven.
Het hoofddoel is het bereiken van het streefbeeld voor de Waddenzee: een
Rijke Zee in 2030; niet alleen voor de natuur, maar ook voor een gezonde
toeristische sector, een gezonde visserijsector en voor andere economische sectoren. Partijen blijven zelf verantwoordelijk voor de uitvoering
en het bereiken van het streefbeeld.
In 2014 wordt een tussentijdse evaluatie uitgevoerd van zowel de transitie
in de mosselsector als het natuurherstelprogramma.
Bijgevoegd Jaarverslag beschrijft de voortgang in 2011 van het
»Convenant transitie mosseltransitie en natuurherstel» en het «Natuurherstelprogramma» van het Regiecollege Waddengebied1. Samen vormen zij
het programma «Naar een Rijke Waddenzee».
Voortgang transitie mosselsector
De mosselkwekerij in Nederland heeft het economisch zwaar. Om
efficiënter te kunnen werken en de natuur te ontzien is de sector in een
transitieproces gestapt en zoekt de sector actief naar alternatieven voor de
bodemvisserij. Het programma «Naar een Rijke Waddenzee» verzorgt de
begeleiding van de mosseltransitie. Die transitie vordert gestaag, maar er
zijn ook tegenvallers.
De uitvoering van het Plan van Uitvoering mosseltransitie loopt enige
vertraging op omdat er in 2011 – net als in 2010 – van nature nauwelijks
mosselzaad op de zeebodem is gevallen en de oogst van de Mosselzaadinvanginstallaties tegenviel. De tweede stap in het transitieproces die was
gepland voor 2012 kan daarom nog niet worden gezet. Dit betekent enige
vertraging ten opzichte van het overeengekomen tijdschema.
Desondanks maak ik mij nog geen zorgen over de haalbaarheid van de
doelstelling van een duurzame mosselteelt in 2020.
Door de slechte zaadval groeit het belang van de mogelijkheid om
mosselzaad van de Oosterschelde naar de Waddenzee te transporteren. In
samenwerking met de sector en de natuurorganisaties heeft het Ministerie
van EL&I een beleidslijn ontwikkeld die zuid-noord transporten onder
voorwaarden mogelijk maakt. Op basis van een éénjarige vergunning zijn
de eerste ervaringen met de uitvoering van de beleidslijn opgedaan in de
periode van 2 t/m 19 april van dit jaar. Op dit moment overleggen de
convenantspartners over de mogelijkheid en de voorwaarden waaronder
transport vanaf 2013 mogelijk kan worden gemaakt.
Verduurzaming visserijen
In december 2011 heb ik het akkoord over visserijmaatregelen in de
Noordzeekustzone in het kader van Natura 2000 mede ondertekend
(VIBEG). Onderdeel van dit akkoord is het uitwerken van visserijmaatregelen in de Waddenzee (VisWad). Onder leiding van het programma
«Naar een Rijke Waddenzee» zullen het komend jaar samen met mijn
ministerie, de provincies, visserij- en natuurorganisaties de maatregelen
verder worden uitgewerkt.
Overige activiteiten natuurherstel

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Aanvullend op de hierboven genoemde verduurzamings activiteiten voor
de mossel- en visserijsector noem ik nog enkele activiteiten van het
programma die een bijdrage leveren aan het natuurherstel in de
Waddenzee. Het betreft de thema’s voedselweb en biodiversiteit, randen
van het wad, morfologie en waterkwaliteit en internationale samenhang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 684, nr. 105

2

–

–

–

–

–

Er zijn meerjarige afspraken gemaakt over de handkokkelvisserij. Dit
gebeurde in opdracht van de provincie Fryslân als bevoegd gezag voor
de vergunningverlening, en in samenwerking met de handkokkelsector, de natuurorganisatie en mijn ministerie.
Het programma «Naar een Rijke Waddenzee» heeft de gemeente Texel
ondersteund om de technische en juridische haalbaarheid en
ecologisch vriendelijke varianten voor de dijk langs de Prins Hendrikpolder op Texel te onderzoeken. Op dit moment wordt onder regie van
het Ministerie van I&M, met het Hoogheemraadschap, de gemeente
Texel en de provincie Noord-Holland de financiële haalbaarheid
verkend.
Op verzoek van het ministerie van I&M heeft het programma in
samenwerking met de natuurorganisaties en provincies een natuurambitie voor de Afsluitdijk geformuleerd. Belangrijke elementen daarvan
zijn overgenomen in de Rijksstructuurvisie Toekomst Afsluitdijk. In het
kader van de Ambitie Agenda Afsluitdijk trekt het programma de
uitwerking van de natuurambitie samen met regionale overheden,
natuurorganisaties en sportvisserij.
Op verzoek van de Regiekamer is in 2011 de beschikbare kennis
bijeengebracht in een gezamenlijk kennisdocument rond de ecologische toestand van het Eems-estuarium. De verkregen inzichten dienen
als bouwstenen voor de lopende planprocessen zoals de Ontwikkelingsvisie Eemsdelta en het Integraal Managementplan Eems-Dollard.
Langs de internationale trekroute van vogels werkt het programma in
opdracht van mijn ministerie nauw samen het Duitse ministerie voor
natuur en de AEWA (African-Eurasian Waterbird Agreement) om de
samenwerking en monitoring langs «de flyway» verder te versterken.
Dit mede als invulling van de UNESCO-aanbeveling bij de toekenning
van de werelderfgoedstatus voor de Waddenzee.

Terugkijkend op het afgelopen jaar kan ik concluderen dat de realisatie
van een rijke Waddenzee met duurzaam medegebruik weer dichterbij is
gekomen. Het programma «Naar een Rijke Waddenzee» is daarbij een
belangrijk instrument. Niet alleen inhoudelijk maar ook procesmatig
vervult het programma een belangrijke rol in de samenwerking tussen de
vele verschillende partijen in het Waddengebied. Een uitgebreider verslag
over de ontwikkelingen van afgelopen jaar is te lezen in bijgaand
Jaarverslag 2011.
Eems-estuarium
De commissie vraagt mij om in te gaan op de actie die Duitsland en
Nederland ondernemen ten aanzien van de ecologische omstandigheden
van het Eems-estuarium en hoe dit gefinancierd wordt.
Nederland en Duitsland werken in gezamelijkheid aan het opstellen van
het Integraal Managementplan voor de Eems-Dollard. Hiervoor worden
eerst de ecologische toestand en de andere waarden en belangen van het
gebied in kaart gebracht. Daarbij benut ik ook de kennis vanuit het
programma «Naar een Rijke Waddenzee». In de volgende fase zal
overeenstemming bereikt moeten worden over hoe de toestand van het
gebied is en welke maatregelen gewenst zijn met het oog op het voldoen
aan de Europese richtlijnen. Dit gebeurt in samenwerking met stakeholders aan beide kanten van de grens. Deze gewenste maatregelen
zullen worden opgenomen in het Integraal Managementplpan (IMP). Ik
verwacht dat dit plan gereed komt in de zomer van 2013. Het beheerplan
Natura 2000 zal hieruit worden afgeleid. Daar waar Nederland verantwoordelijkheid draagt, zal gefinancierd worden uit de daarvoor bestaande
middelen, zoals middelen uit het onderhandelingsakkoord decentralisatie
Natuur en begrotingsakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 684, nr. 105

3

In antwoord op het verzoek van het lid Ouwehand tijdens het ordedebat
d.d. 26 juni 2012 (kenmerk 2012Z12941) over de situatie in het estuarium
van de Eems te beoordelen in het licht van de afgegeven Nb-wet
vergunning voor de RWE-centrale, het volgende. In mijn antwoord op het
schriftelijk overleg van 24 januari 2012 inzake gedoogbesluit uitbreiding
Eemshaven (TK 31 920, nr. 20) d.d. 22 februari 2012 heb ik reeds toegelicht
dat Nederland het Nederlandse deel van het habitat estuarium in de
Eems-Dollard in 2007 bij de Europese Commissie heeft aangemeld als aan
te wijzen Natura 2000-gebied. De Europese Commissie heeft dit gebied in
2009 op de communautaire lijst opgenomen. Vanwege deze aanmelding
zijn de effecten van zowel de kolencentrale als van de uitbreiding van de
Eemshaven op dit gebied in de passende beoordelingen die ten grondslag
liggen aan de Nb-wet vergunningen beoordeeld als ware het aangewezen
als estuarium. Uit deze beoordelingen blijkt dat significant negatieve
effecten op het Habitat Estuarium (H1130) zijn uitgesloten. De passende
beoordelingen komen tot dezelfde conclusie ten aanzien van de overige in
de Eems-Dollard aanwezige habitats. Ik zal u separaat informeren over het
proces van vergunningverlening voor de bovengenoemde centrale.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 29 684, nr. 105

4