Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

31 839

Jeugdzorg

Nr. 378

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 27 mei 2014
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft op
3 april 2014 overleg gevoerd met Staatssecretaris Van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en
Justitie over de Stelselherziening/Transitie Jeugdzorg.
(De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het verslag).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport,
Neppérus
De griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport,
Teunissen

kst-31839-378
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

1

Voorzitter: Agema
Griffier: Sjerp
Aanwezig zijn negen leden der Kamer, te weten: Agema, Bergkamp, Van
der Burg, Helder, Keijzer, Kooiman, Voordewind, Voortman en Ypma,
en Staatssecretaris Van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en
Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie, die vergezeld zijn van
enkele ambtenaren van hun ministeries.
Aanvang 13.19 uur.
De voorzitter: Ik heet de Staatssecretarissen van harte welkom, evenals
het publiek op de publieke tribune. We hebben een spreektijd afgesproken
van vijf minuten per fractie en ik stel voor dat we het aantal interrupties
beperkt proberen te houden. We hebben maar drie uur uitgetrokken voor
dit debat. Ik stel voor om in eerste termijn twee interrupties in tweevoud
te doen.
Mevrouw Ypma (PvdA): Voorzitter. In de gemeenten zijn de kersverse
gemeenteraadsleden en collegeleden aan de slag gegaan. Wij zouden hen
graag helpen om hun focus op de jeugdzorg te richten, door hen goed te
informeren. Ziet de regering mogelijkheden voor een decentralisatienieuwsbrief met actuele informatie en uitleg over de transformatie van de
jeugdzorg? Immers, de wettelijke kaders zijn gereed. Gemeenten kunnen
in ieder geval rekenen op 95% van het budget dat in december is
vastgesteld. Het is de verantwoordelijkheid van gemeenten om de inkoop
vorm te geven en de continuïteit van zorg te garanderen.
Uit het rapport van de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd (TSJ)
blijkt dat niet alle gemeenten voldoende ver zijn, en dat is zorgelijk. Wij
vinden het dan ook terecht dat het kabinet een Transitie Autoriteit Jeugd
(TAJ) in het leven heeft geroepen, die kan bemiddelen of gemeenten kan
adviseren bij de inkoop van die functies waarvan de continuïteit van hulp
mogelijk onder druk staat, want dat mag nooit gebeuren. Kinderen mogen
niet tussen wal en schip vallen. Er moet zekerheid geboden worden aan
kinderen dat zij geholpen worden als dat nodig is. De TAJ kan ook
organisaties adviseren om noodzakelijke saneringen door te voeren. Ten
slotte kan zij de bewindslieden adviseren over het nemen van bestuurlijke
maatregelen en het bieden van ondersteuning bij de frictiekosten. Het Rijk
heeft hiermee en met het meldpunt voor ouders voldoende waarborgen in
het leven geroepen. Zo ontstaat een bezemwagen van de transitie.
Achterlopers worden meegenomen en met z’n allen gaan we de finish
halen. Succesfactoren van regio’s die het goed redden, moeten tot
modellen worden gemaakt, die leidend worden voor regio’s die nog
achterlopen. De Transitie Autoriteit Jeugd had niet eerder gekund. Als je
in de problemen komt, moet je immers eerst proberen, het met elkaar op
te lossen. Dat kan niet centraal aangestuurd worden. We zijn nu zover dat
er waarborgen moeten zijn en dat we veiligheid en zekerheid moeten
bieden. Daarom vinden wij die transitieautoriteit in dit stadium een
verstandige stap.
Er zijn vijf verschillende dingen waar ik mij zorgen over maak. Ten eerste
de transformatie. Iedereen is het erover eens dat het huidige stelsel
drastisch moet wijzigen. Het overnemen zoals het er nu bij staat, is geen
optie. De versnippering in de jeugdzorg, de vele hulpverleners per gezin
die langs elkaar heen werken en kinderen die te laat hulp krijgen: het
stelsel moet getransformeerd worden. Er kan niet eerst een transitie
plaatsvinden en vervolgens een transformatie, want de transitie van de
jeugdzorg heeft zorgvernieuwing tot doel. Dat betekent dat gemeenten
alle zorg voor de jeugd onder hun verantwoordelijkheid krijgen teneinde
een beter stelsel neer te kunnen zetten, zodat kinderen de juiste hulp,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

2

ouders de regie en professionals het nodige vertrouwen kunnen krijgen.
Hier mogen we niet mee wachten. Mijn vraag aan de Staatssecretaris is:
kan de transformatie ook plaatsvinden bij de focus op een minimaal kader,
zodat er in multidisciplinaire teams aan de voorkant op de goede manier
wordt gewerkt?
Ten tweede is er nog veel onduidelijkheid over de verdeelsleutel van het
budget. Wordt daarbij rekening gehouden met het aantal kinderen dat
zorg behoeft? In bijvoorbeeld Lelystad en Almere wonen veel jongeren en
zijn er veel gezinnen met een lage sociaaleconomische status. Hoe gaat de
financiering verlopen?
Mijn derde punt is de ondersteuning van pleegzorg en de mogelijkheden
daartoe. Tijdens de wetsbehandeling heb ik een amendement ingediend
om de inhuisplaatsing van kinderen centraal te stellen binnen de nieuwe
Jeugdwet. Een uithuisplaatsing is namelijk een ingrijpende omstandigheid voor kinderen. Het is van belang dat ze in hun vertrouwde
omgeving ondersteuning krijgen en bij hun sociale netwerk opgroeien.
Wij zouden graag zien dat pleeggezinnen veel beter ondersteund worden
en dat de verschillende kennis en expertise – ik noem adoptie en
pleegzorg – die aanwezig is, wordt gebundeld en voldoende wordt
verspreid naar de gemeenten toen. Kan de Staatssecretaris dat
toezeggen?
Mijn vierde punt is binnenlandse adoptie. In Engeland worden 6.000 keer
per jaar kinderen geadopteerd. In Nederland gebeurt dat slechts tussen de
15 en de 35 keer per jaar. Het is echter voor kinderen heel fijn als zij zeker
weten dat ze bij die ouders blijven. Adoptie is daartoe een mooi middel.
Het biedt juridische duidelijkheid en de beschermende factor is beter.
Graag hoor ik hierop een reactie van de Staatssecretaris.
Mijn laatste punt is de samenhang met het onderwijs. Ook hier is nog
enorm veel winst te behalen. Als je passend onderwijs en jeugdzorg in
samenhang in de gemeente weet te realiseren, kunnen enorme stappen
worden gezet, waarbij het kind centraal wordt gesteld en alle hulp daarop
wordt afgestemd. Graag krijg ik hierover van de Staatssecretaris, samen
met het Ministerie van OCW, een brief over hoe de transitie van de
jeugdzorg en het passend onderwijs in elkaar kunnen grijpen en wat de
succesfactoren daarbij zijn.
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik hoor mevrouw Ypma zeggen dat alle
gemeenten de finish halen. Ik ben benieuwd of die finish overal wordt
gehaald op 1 januari 2015. Ik vraag dat, omdat de commissie-Geluk heeft
aangegeven dat er nog heel veel moet gebeuren, wil er een verantwoorde
transitie ontstaan.
Mevrouw Ypma (PvdA): Het huidige stelsel moet zo snel mogelijk op de
schop. Dat moet zeker per 1 januari 2015 gebeuren. Zoals ik al aangaf, is
het rapport van de commissie-Geluk wel zorgelijk. Desondanks concludeert de commissie dat 1 januari haalbaar is, alleen moeten gemeenten
dan nu wel voortvarend aan de slag gaan.
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik heb nog een aanvullende vraag aan
mevrouw Ypma. De commissie-Geluk noemde een behoorlijke lijst aan
zaken die gehaald moeten worden, wil er een verantwoorde transitie zijn
op 1 januari 2015. Als die eisenlijst, die eigenlijk het minimale is, niet
gehaald wordt, zegt mevrouw Ypma van de PvdA dan nog steeds dat
1 januari 2015 voor iedereen dé datum moet zijn?
Mevrouw Ypma (PvdA): Nogmaals, we moeten zorgen dat kinderen de
juiste zorg krijgen. Daar is deze transitie voor bedoeld. Daarin kun je niet
bepaalde gemeenten uitzonderen, maar het is wel logisch – en het is ook
nodig – dat er nu een Transitie Autoriteit Jeugd is gekomen, naast alle
vliegende brigades en de transitiecommissie, om zekerheid te bieden en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

3

om daar waar dat echt nodig is, ook in te kunnen grijpen. Daar biedt de
Transitie Autoriteit Jeugd mogelijkheden voor.
Mevrouw Kooiman (SP): Die Transitie Autoriteit Jeugd – «de transitiepolitie» zou ik het eigenlijk willen noemen – heeft geen enkele mogelijkheid
om in te grijpen. Ze kan een beetje bemiddelen en een beetje adviseren.
Ze heeft nu een mooie website. Er is één persoon aan het roer, maar
verder heeft ze helemaal niets in handen om in te grijpen. Dus hoe moet
die transitiepolitie dan ingrijpen? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat
kinderen niet zonder zorg komen te zitten?
Mevrouw Ypma (PvdA): De transitieautoriteit kan bemiddelen of
gemeenten adviseren bij de inkoop, zodat de continuïteit van de hulp niet
onder druk komt te staan. Ze kan organisaties adviseren om saneringen
door te voeren. Ze kan de bewindslieden adviseren over het nemen van
bestuurlijke maatregelen tegenover gemeenten. Zelfs de indeplaatsstelling is geregeld. Dat is wel de allerlaatste mogelijkheid die je moet
benutten, maar als het nodig is, is zelfs dat geregeld in het voorstel. Dat is
voor de Partij van de Arbeid voldoende. Nogmaals, de zorg voor deze
kwetsbare kinderen moet altijd gegarandeerd worden. Dat is waar het ons
om gaat en deze laatste bezemwagen vinden wij terecht op dit moment.
Mevrouw Kooiman (SP): Ik hoor mevrouw Ypma precies dezelfde
woorden gebruiken als de bewindslieden. Adviseren, bemiddelen, het is
allemaal prachtig, maar ondertussen scoren gemeenten nog steeds
onvoldoendes bij de vleet, blijft de continuïteit van de zorg voor kinderen
op de schop gaan en wordt het afbraakbeleid gewoon doorgevoerd. Je
kunt wel wachten tot je een schriftelijke aanwijzing krijgt, maar dan zijn
instellingen allang kapotgemaakt, helaas. Ik wil weten wat de Partij van de
Arbeid daartegen gaat doen.
Mevrouw Ypma (PvdA): Het is heel hard nodig dat die verbeteringen in
de zorg worden doorgevoerd, omdat de kinderen eerder de juiste hulp
moeten krijgen en professionals het vertrouwen, en omdat er meer regie
moet zijn in de jeugdzorg. Daar zijn deze zorgvernieuwingen echt
ontzettend noodzakelijk voor. Ze worden gerealiseerd op de manier die we
nu zien. Overal in het land zien wij goede voorbeelden van hoe dat
gebeurt. Dit is zo ontzettend hard nodig dat we er niet mee moeten
wachten. Deze transitieautoriteit vinden wij een zeer verstandige
beslissing om daar waar het echt noodzakelijk is en waar echt het
noodscenario speelt, in te kunnen grijpen. Dat kan met deze transitieautoriteit.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik deel de woorden van mevrouw
Ypma dat het belangrijk is om verbeteringen te realiseren, maar we
moeten wel oppassen dat we niet zo gericht zijn op de verbeteringen dat
we vervolgens niet meer zien dat op andere plekken misschien dingen
niet goed gaan. Ik begrijp de interruptie van mevrouw Kooiman zo dat je,
als je zo’n transitieautoriteit in het leven zou roepen, ook wel een
transitieautoriteit wilt die tanden heeft en die ook verantwoordelijk wordt
voor een aantal zaken. Ik noem het waarborgen van de zorgcontinuïteit, of
het ontwikkelen van een visie op de herinrichting van het veld. Wat zou
mevrouw Ypma daarvan vinden?
Mevrouw Ypma (PvdA): Het eerste, dus het waarborgen van de zorgcontinuïteit, vind ik een goed idee. Volgens mij is dat ook de opdracht van de
transitieautoriteit. Haar opdracht is om in te grijpen waar de continuïteit
van hulp mogelijk onder druk staat. Ik val in herhaling, maar dat vinden
wij op dit moment een goede stap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

4

Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik vroeg daarnaast naar een visie op
de herinrichting van het veld. Daar gaat mevrouw Ypma niet op in. Een
ander punt dat ook wel bepleit wordt, is een beslissingsbevoegdheid voor
het oplossen van de resterende frictiekosten. Wat zou mevrouw Ypma
daarvan vinden?
Mevrouw Ypma (PvdA): Wat de herinrichting van het veld betreft, ben ik
het met mevrouw Voortman eens als zij bedoelt dat er ook voldoende
aandacht moet worden besteed aan vroegsignalering en aan preventie. Ik
vind dat echter niet de taak van de transitieautoriteit. Die moet echt pas
optreden als zich daadwerkelijk problemen voordoen. Mevrouw Voortman
vroeg ook iets over de frictiekosten. Voor zover ik weet, is het de taak van
de transitieautoriteit om ondersteuning te bieden bij frictiekosten in
bijzondere omstandigheden. Ook dat is natuurlijk juist. Anders gaat zo’n
transitieautoriteit overal over meepraten. Ze moet alleen meepraten als de
betrokken partijen – gemeenten, instellingen – er echt niet uitkomen, met
als doel, de continuïteit van de zorg voor deze kwetsbare kinderen altijd te
garanderen.
De heer Voordewind (ChristenUnie): Nog een vraag over de transitieautoriteit. Ze kan de Minister adviseren om een aanwijzing te geven, indien
gemeenten niet tot afspraken komen met de gespecialiseerde zorgverleners. Ik begrijp dat dit een ingrijpende maatregel is. Zou het ook niet een
suggestie zijn dat de autoriteit de bevoegdheid krijgt om zelf een
aanwijzing te geven?
Mevrouw Ypma (PvdA): Nee, dat is voor de Partij van de Arbeid geen
optie. Die bevoegdheid is zeer ingrijpend en moet volgens ons bij de
hoogste verantwoordelijke persoon liggen, en dat is de Staatssecretaris.
De heer Voordewind (ChristenUnie): Voorzitter. Het is goed dat wij hier
weer over spreken, want het rapport van de transitiecommissie-Geluk
luidt nu echt alle alarmbellen. De commissie geeft een opsomming van
alle dingen die geregeld zouden moeten zijn. Het Rijk zou helderheid
moeten geven over het budget, het Rijk zou regie moeten voeren op de
toekomst van de Bureaus Jeugdzorg, het Rijk zou helderheid moeten
geven over de financiering van de frictiekosten, het zou regie moeten
voeren bij de realisatie van de continuïteit van zorg et cetera. Geluk zegt
daarover: ik zie goede intenties, er wordt hard gewerkt, maar de harde
resultaten zijn er nog onvoldoende. We staan dus voor de enorme opgave
om in heel korte tijd nog afspraken te maken met de zorgaanbieders.
Daarom is de commissie-Geluk ook met een minimumvariant gekomen,
begrijp ik. Ook als men die minimumvariant wilt halen, zal men nog een
enorme sprint moeten maken, vooral omdat de collegeonderhandelingen
in veel gemeenten nog gaande zijn. Daar wordt nog een pas op de plaats
gemaakt. Ik hoor niemand zeggen dat de huidige wethouders dit soort
zaken nog even moeten afronden. Dat staat echt «on hold» en dat helpt
allemaal niet.
Ondertussen dringen de kosten zich op, en het feit dat de betrokken
organisaties, met name de Bureaus Jeugdzorg, duidelijkheid moeten
hebben. We hebben gezien dat de Bureaus Jeugdzorg Haaglanden en
Zuid-Holland massaal mensen hebben moeten ontslaan, althans
ontslagen hebben aangemeld. We moeten echt binnen een aantal weken
duidelijkheid geven aan de zorgaanbieders, met name de Bureaus
Jeugdzorg, omdat die een cruciale schakel vormen voor de jeugdzorg. Dat
geldt ook voor het onderwerp waar we het gisteren over hadden, het
Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK). Daarom zit de fractie
van de ChristenUnie nu toch te kijken naar de transitieautoriteit. Er zijn
taken gedelegeerd. Ik ben blij dat de Staatssecretaris naar aanleiding van
het overleg in de Eerste Kamer heeft besloten om er een autoriteit van te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

5

maken. In de uitwerking van de taken van die autoriteit zie ik echter nog te
veel woorden als «adviserend» en «coördinerend» staan. Moeten we de
transitieautoriteit niet toch meer bevoegdheden geven? Ik denk inderdaad
aan de mogelijkheid om een directe aanwijzingsbevoegdheid aan de
transitieautoriteit te geven, zodat zij snel kan handelen. De vraag is ook
waar ouders straks terechtkunnen als zij te horen krijgen dat hun kind niet
meer in een instelling terechtkan. Kunnen zij dan bijvoorbeeld bij de
transitieautoriteit dat probleem neerleggen? Kan de transitieautoriteit op
casusniveau ingrijpen? Wie controleert de transitieautoriteit? Krijgt de
Kamer rapportages van deze autoriteit?
Dat leidt ook tot andere aandachtspunten die wij hebben. Ik heb er net als
collega Ypma vijf. Ik benoem ze snel. De specialistische opvang. Uit
Friesland hebben we noodgeluiden gehoord. Waarom zijn er nog geen
afspraken gemaakt over de inkoop van het landelijk specialistische
aanbod? Is het niet van belang dat er landelijke afspraken gemaakt
worden en dat gezamenlijk de kosten worden gedragen van deze dure
vorm van gespecialiseerde zorg? Ik weet dat dit gevoelig ligt, maar ik
vraag de Staatssecretaris wel om dit ook door te geven aan de transitieautoriteit. Als we deze vorm van zorg zouden verliezen, zou dat dramatisch
zijn voor heel veel meisjes en vrouwen.
Dan ga ik in op de ggz. Er is een omwenteling gekomen. Toen wij over de
wet spraken, zou de ggz de zorg nog gaan inkopen voor de gemeenten,
maar ik begrijp dat de gemeenten dat nu weer zelf gaan doen. Graag krijg
ik daar nog duidelijkheid over van de bewindspersonen. Hebben zij zicht
op de wijze waarop de ggz-zorg nu wordt ingekocht? Beroepsverenigingen hebben al aan de bel getrokken dat de ggz-verwijsproductstructuur
botst met die van de Jeugdwet. Is er bereidheid om in overleg te gaan
met alle betrokken partijen om tot een oplossing te komen?
Dan de pgb’s. We hebben gehoord dat het overgangsrecht voor de
houders van pgb’s anders zou zijn dan dat voor andere zorgvragers met
zorg in natura. De term «persoonsgebonden budget» komt namelijk niet
in hoofdstuk 10 overgangsrecht van de Jeugdwet voor. Kunnen
gemeenten eerdere afspraken met budgethouders zomaar beëindigen?
Graag hoor ik daar ook een reactie op.
Dan kom ik op de landelijk werkende instellingen (LWI’s). De ChristenUnie
krijgt signalen dat er kortingen worden toegepast die veel hoger zijn dan
de wettelijke drietrap. Er wordt in sommige regio’s zelfs bezuinigd tot en
met 23%. Hoe kunnen de gemeenten zich onttrekken aan de samenwerkingsverbanden, waardoor intramurale voorzieningen niet zeker zijn
gesteld? Dat zien wij als een groot risico voor de continuïteit van de zorg.
De Eerste Kamer heeft over de landelijk werkende instellingen bij de
behandeling van de Jeugdwet een motie aangenomen. Daar zij wij
uiteraard blij mee, maar ik heb begrepen dat de toegezegde gesprekken
nog niet gevoerd zijn met de LWI’s. Eleos is weliswaar geen LWI, maar wel
een landelijk werkende organisatie. Zo zijn er meer. Zij dreigen ook te
verzanden in het organisatiegeweld om tussen de gemeenten te komen.
Mijn laatste punt zijn de EKC’s, waarover wij in de Kamer heel breed,
eigenlijk unaniem, een amendement hebben aangenomen. De Staatssecretaris schreef daarover in zijn laatste brief dat hij dat amendement
mogelijk pas half 2015 zou gaan uitvoeren, maar dan nog afhankelijk van
de pilots. Het kan toch niet waar zijn dat de Minister, nadat de Kamer
unaniem een amendement heeft aangenomen en het onderdeel van de
wet heeft gemaakt, nog eens gaat nadenken of hij het überhaupt wel gaat
doorvoeren? Graag hoor ik daarop een stevige reactie.
Tot zover, voorzitter. Ik moet hier nog mededelen dat ik om twee uur
helaas naar een ander debat moet.
Mevrouw Bergkamp (D66): Voorzitter. Bij de plenaire behandeling van de
Jeugdwet heeft D66 de Staatssecretaris gevraagd of een verantwoorde
invoering per 2015 mogelijk is. De Staatssecretarissen hebben ons toen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

6

verzekerd dat dit het geval is, maar onze zorgen zijn in de afgelopen
periode gebleven. We hebben nog maar negen maanden en de zorgen
worden steeds breder gedeeld. De Transitiecommissie Stelselherziening
Jeugd stelt in haar laatste rapport onomwonden dat de transitie met de
huidige aanpak en het huidige tempo per 1 januari 2015 niet verantwoord
kan. Een behoorlijk stevige conclusie. Kunnen de Staatssecretarissen nog
steeds verzekeren dat invoering op 1 januari 2015 verantwoord is, ook als
er niet wordt voldaan aan de eisen die de commissie-Geluk stelt? Ik zit nu
ongeveer anderhalf jaar in de Kamer en ik heb met betrekking tot de
Jeugdwet gezien dat we gestart zijn met een heel brede ambitie, maar dat
we inmiddels op een veel lager niveau zitten. Het is nu: laten we hopen
dat het minimaal noodzakelijke geregeld is, maar dat blijkt al lastig te zijn.
Ik vind het belangrijk dat we ook vandaag van beide Staatssecretarissen
het verhaal horen dat die ambitie gewoon niet gehaald wordt. Ik denk dat
dit een opluchting is. We zien ook in de commissie-Geluk dat die ambitie
wordt verlaten. We zien dat eerlijk gezegd ook terug in de brief over de
transformatie, waar ik straks nog op terugkom.
Er is vandaag een brief uitgegaan naar de gemeenten. Ook daarin uiten
beide Staatssecretarissen hun zorgen over het regelen van het minimaal
noodzakelijke. Raakt dit dan ook niet de hele decentralisatie? We doen het
immers om uiteindelijk te transformeren. Misschien moeten we gewoon
zeggen: 2015 is echt een overgangsjaar en we doen het minimaal
noodzakelijke in plaats van het transformeren. Welke conclusies trekken
de beide Staatssecretarissen voor de rest van de decentralisaties?
Mevrouw Ypma (PvdA): Mevrouw de voorzitter. Ik ben een beetje in
verwarring. Mevrouw Bergkamp en ik trokken zo lekker samen op als het
ging om die transformatie. Daar ging het ons toch om, om de zorgvernieuwing, om de verbetering van de zorg? Sterker nog, wij hebben daar
deze week nog een brief over gekregen naar aanleiding van onze motie
die we samen hebben ingediend. Die hele wet is gestoeld op de zorgvernieuwing. De transformatiedoelen zijn de pijlers van de nieuwe Jeugdwet.
Daar komt ook die verbetering vandaan. Dan kunnen we nu toch niet
zeggen dat we eerst maar het minimale gaan doen? Dan kunnen we toch
niet eerst in 2015 hetzelfde doen, maar dan met een andere financier, om
pas daarna die hele zorgvernieuwing door te voeren?
Mevrouw Bergkamp (D66): Volgens mij is dat ook de conclusie van de
commissie-Geluk. Ik heb het over het jaar 2015. Ik vind niet dat we moeten
afstappen van wat we uiteindelijk met de wet willen. We hebben samen
een motie ingediend over de transformatie, maar de brief is een soort
verzameling van voorbeelden uit het land. Ik kan mij niet voorstellen dat
mevrouw Ypma blij was met de brief en dat zij die heel duidelijk vond. Ik
deel de ambities op de lange termijn, maar het lijkt mij ook goed om
gewoon reëel te zijn over 2015. De commissie-Geluk stelt nu heel duidelijk
in haar rapport dat het al heel lastig is om het minimaal noodzakelijke te
realiseren. Op de lange termijn deel ik natuurlijk alle ambities. Daarom
hebben we de Jeugdwet ingevoerd. Maar het gaat mij over het jaar 2015.
Mevrouw Ypma (PvdA): Ik begrijp best dat gemeenten prioriteiten
moeten stellen, maar het gaat er nu toch juist om dat het huidige stelsel
zo snel mogelijk op de schop gaat, zodat kinderen niet langer tussen wal
en schip vallen? Dan moeten we daar toch niet een jaar mee wachten? Dat
vindt D66 toch ook, mag ik hopen?
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik zeg niet dat we überhaupt met iets moeten
wachten. Ik neem de conclusies van de commissie-Geluk serieus, en die
commissie zegt – dat wordt bevestigd in de brief naar de VNG – dat 2015
een overgangsjaar is en dat het al heel lastig wordt om het minimaal
noodzakelijke te realiseren en de continuïteit van de jeugdzorg te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

7

waarborgen. Het gaat mij om dat reële verhaal. Natuurlijk moeten
gemeenten die verder zijn, de ruimte krijgen en de beleidsvrijheid om te
transformeren. Ik geloof niet in hocus pocus en ik geloof niet in een roze
bril. Ik denk dat we reëel moeten zijn: 2015 wordt een heel lastig jaar en ik
heb alle respect voor de gemeenten en voor waar zij op dit moment mee
bezig zijn, maar ik ga niet zeggen dat de wereld op 1 januari 2015 anders
is. Dat is gewoon niet het geval.
Voorzitter. Gemeenten zijn keihard aan het werk. Als ik met bestuurders in
het land spreek, hoor ik nog elke keer dat er ook veel onduidelijk is.
Hoeveel geld krijgen de gemeenten? Pas in de meicirculaire worden de
definitieve bedragen bekend. Ik ben heel benieuwd of die meicirculaire
ook in mei verschijnt. Mei is namelijk een heel belangrijke periode voor
gemeenten. Daar wordt over onderhandeld. Het is een belangrijk
document en ik hoop dat het geen junicirculaire wordt.
Ook het woonplaatsbeginsel leidt in de praktijk tot heel veel onduidelijkheid. Wat doen de Staatssecretarissen om deze onduidelijkheid zo snel
mogelijk weg te nemen? Voorzien zij nog grote verschuivingen in de
budgetten tussen gemeenten? Ik zie gemeenten die ondanks die onduidelijkheid al heel veel doen, maar ik zie ook gemeenten die het vanwege die
onduidelijkheid toch erg lastig vinden om stappen te zetten.
Voor de meeste Bureaus Jeugdzorg zijn inmiddels sluitende afspraken
gemaakt over het budget van 2015 en de frictiekosten. De ChristenUnie
gaf net ook aan dat dit voor vier Bureaus Jeugdzorg nog niet het geval is.
Ik vraag mij af wanneer zij duidelijkheid krijgen in hun contractrelatie.
Over de landelijk werkende instellingen heeft de ChristenUnie ook al
vragen gesteld. Ik sluit mij bij die vragen aan. We maken ons zorgen over
Friesland en De Compaan. We willen allemaal dat de expertise behouden
wordt. Is er nu genoeg geregeld om de continuïteit van de zorg te
waarborgen? Kan er bijvoorbeeld nagedacht worden over een vorm van
integrale financiering?
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik hoorde collega Bergkamp zeggen dat
de gemeenten geen duidelijkheid hebben over het budget en dat er nog
veel kan schuiven. We hebben toch in december van de Staatssecretaris
gehoord dat alle gemeenten te horen hebben gekregen dat 95% van het
toen aan de gemeenten gecommuniceerde budget gegarandeerd zou zijn,
wat er ook gebeurt? Ik denk dat veel organisaties heel blij zouden zijn als
ze een dergelijke garantie konden krijgen. Moeten wij nu niet gewoon
tegen de gemeenten zeggen: dat jullie steeds maar blijven zeggen dat het
wachten is op de meicirculaire, is geen excuus om niet tot afspraken te
komen en om niet verder te gaan? Ik vind dat dit onze boodschap moet
zijn. Er is een garantie gecommuniceerd van 95% van het budget. Dat lijkt
mij toch voldoende duidelijk. Bent u dat met mij eens, mevrouw
Bergkamp?
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik ben het met mevrouw Van der Burg eens
dat onduidelijkheid niet mag leiden tot stilstand. Dat is helemaal waar,
maar we moeten wel de vragen en opmerkingen serieus nemen van de
wethouders die ik heb gesproken. Dat geldt bijvoorbeeld voor het pgb of
het woonplaatsbeginsel. Ik vind dat heel belangrijke vragen waar nog
steeds onduidelijkheid over heerst, ook bij wethouders in mijn achterban,
van wie ik echt denk dat ze er bovenop zitten. Mijn vraag aan de Staatssecretarissen is dan ook hoe het kan dat die onzekerheid er nog is. Ik vind
dat wij vanuit de Kamer een faciliterende rol moeten spelen. We moeten
niet zeggen: wie denkt u wel dat u bent? We moeten vragen hoe we hen
kunnen helpen en hoe we kunnen faciliteren dat die duidelijkheid er komt.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik ben blij dat mevrouw Bergkamp en ik
het eens zijn dat het niet zo kan zijn dat er geen afspraken kunnen worden
gemaakt omdat er nog onduidelijkheid is over het budget. Ik ben het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

8

helemaal met haar eens: hoe meer duidelijkheid, hoe beter, zeker wat het
woonplaatsbeginsel betreft. Ik begreep dat daar in april duidelijkheid over
zou komen. Is daar nu meer duidelijkheid over? Het is voor grote
instellingen wel handig om dat te weten. Ik ben blij dat we het eens zijn
dat de onduidelijkheid geen excuus kan zijn om te zeggen: we moeten nog
wachten op mei.
Mevrouw Bergkamp (D66): Dit is geen vraag, maar een samenvatting
van mijn betoog. Dat is prima.
De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik zit nog eventjes na te denken wat
voor lijn de D66-fractie nu uitzet. Mevrouw Bergkamp zegt: misschien
moeten we ons neerleggen bij de transitie en de transformatie dan vanaf
2015 of 2016 doen. Wat houdt dat dan concreet in? Wil mevrouw
Bergkamp vaste budgetten garanderen voor alle zorgaanbieders? Moet
dat dan weer landelijk betaald worden, zoals het betaald werd? Of moeten
de gemeenten garantiebudgetten afgeven aan de zorgaanbieders?
Hebben ze dan geen marge meer om ook al een klein beetje te investeren
aan de voorkant? Ik zoek even. Wat staat mevrouw Bergkamp nu precies
voor?
Mevrouw Bergkamp (D66): Dank voor de vraag om het op te helderen.
Voor mij is het belangrijk om een reëel beeld te schetsen. Ik denk dat we
er alles aan moeten doen om gemeenten te faciliteren, zodat zij hun rol zo
goed mogelijk kunnen spelen. Daar hoort ook bij – mevrouw Van der Burg
zei het al – het krijgen van meer duidelijkheid, al mag de onduidelijkheid
niet leiden tot stilstand. Ik vind wel dat we een reëel beeld moeten
schetsen, zeker omdat we ook vragen hebben aan de commissie-Geluk,
over wat zij ervan vindt. Als zij dan iets zegt, zouden wij zeggen: dat
herkennen wij niet. Ik merk bij alle gesprekken die ik in het land voer dat
er veel zorgen zijn. Ik hoor ook de ChristenUnie zeggen dat er geen
gezinnen tussen wal en schip mogen vallen. Dat willen we allemaal niet. Ik
vind dat we alles op alles moeten zetten. Die transformatie is heel erg
belangrijk, maar ik zie ook dat heel veel gemeenten nog niet toe zijn aan
die transformatie. Ze zijn al blij als de minimale voorwaarden worden
gesteund. Ik zeg niet dat het ambitieniveau verlaten moet worden, maar ik
vind het wel belangrijk om een reëel beeld te schetsen daarin, juist om te
voorkomen dat er kinderen en jeugdigen tussen wal en schip vallen. Ik
vind dat gemeenten in de lead zijn met hun inkooprelaties. We hebben er
gisteren nog een gesprek over gehad hoe het gaat met de forensische
zorg, dat er ook een raamcontract komt. Dat vind ik heel mooie
voorbeelden om te bezien hoe we die expertise kunnen behouden.
De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik ben ook voor een reëel beeld en
ik denk dat de commissie-Geluk dat in haar rapport heeft geprobeerd aan
te geven. De ChristenUnie zegt echter wel: wil je dat eindresultaat halen,
zelfs met de minimale variant, dan zou je toch naar de zorgautoriteit
moeten kijken en haar een soort doorzettingsmacht geven, zodat ze snel
kan handelen. Wat is nu het verschil tussen de minimale variant van Geluk
en die van de D66-fractie? Zelfs in de minimale variant van Geluk zou u
nog een deeltransformatie kunnen toepassen in 2015.
De voorzitter: De minimale variant van geluk en de D66 fractie. Het is
bijna filosofisch.
Mevrouw Bergkamp (D66): Eigenlijk zou je wat langer moeten stilstaan
bij zo’n vraag, maar daar hebben we helaas geen tijd voor. Waar ruimte is
voor transformatie, moet die er natuurlijk komen, maar het is raar om te
denken dat het overal kan. Immers, we hebben net een rapport gekregen –
ik kijk niet door een roze bril, helaas – waarin je ziet dat de gemeenten die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

9

oranje kleurden, nog steeds oranje kleuren, en dat rood nog steeds rood
is. Dat is toch een conclusie die we kunnen trekken. Het gaat er mij om dat
de Staatssecretarissen een reëel beeld schetsen van wat haalbaar is en
wat niet haalbaar is. Ik ben er geen voorstander van dat de transitieautoriteit een aanwijzingsbevoegdheid moet krijgen. Dat vind ik echt te ver
gaan. Dat vind ik een verantwoordelijkheid die bij de Staatssecretaris
hoort. Laten we wel wezen: de transitieautoriteit is een noodverband. Als
het allemaal goed zou gaan, had je geen transitieautoriteit nodig gehad. Ik
vind wel dat die autoriteit dringende adviezen moet kunnen geven. Het is
voorts belangrijk dat de Staatssecretaris die ook opvolgt, door een
aanwijzing te geven om bijvoorbeeld te voorkomen dat kinderen tussen
wal en schip geraken.
Ik blijf even kort stilstaan bij de transitieautoriteit. Daar zijn al heel veel
vragen over gesteld. Ik ben benieuwd hoe de formatie van die transitieautoriteit eruit komt te zien. Hoeveel budget komt er? Wat is de verhouding
tot de transitiecommissie-Geluk? Welke bevoegdheden krijgt de autoriteit,
ook ten opzichte van de transitiecommissie? Ik hoop ook dat de transitiecommissie blijft bestaan. Ik denk namelijk dat zij ook een belangrijke rol
zou hebben in het kijken naar de transitieautoriteit.
Ik ben blij dat er een meldpunt cliëntperspectief komt. Ik hoorde de
ChristenUnie vragen waar ouders terechtkunnen met hun vragen.
Gelukkig komt er een meldpunt cliëntperspectief. Ik ben heel benieuwd
hoe dat eruit gaat zien en wanneer we de uitwerking daarvan kunnen
verwachten.
Dan ga ik in op de jeugd-ggz. Zoals iedereen weet was D66 geen
voorstander van de overheveling van de jeugd-ggz. Gelukkig hebben we
wel gezorgd voor een aantal waarborgen. Ik zie echter ook in de praktijk
wat zorgen ontstaan over de jeugd-ggz. Kan iemand bijvoorbeeld na
1 januari zijn of haar behandelaar houden? Hoe wordt er gezorgd voor een
goede communicatie in de richting van jeugdigen en hun ouders, zodat ze
weten waar ze terechtkunnen? Kan de Staatssecretaris ons nog een keer
verzekeren dat huisartsen alleen kunnen doorverwijzen? Volgens mij heeft
hij dat al honderd keer gedaan, maar in de praktijk zie je dan toch weer
verordeningen die mogelijk een opening bieden dat huisartsen het niet
meer alleen mogen doen, maar dat het via het wijkteam moet gebeuren.
Kan de Staatssecretaris nog een keer een duidelijk signaal geven? Ik vraag
dat in verband met conceptverordeningen die ik heb gezien.
Over de transformatie heb ik net al het een en ander gezegd. Ik was eerlijk
gezegd teleurgesteld over de brief. Ik kon niet uit de brief concluderen wat
gemeenten hier nu mee kunnen. Blijkbaar heeft ook het Ministerie van
VWS geen tijd voor de transformatie. Dat kon ik in ieder geval uit de brief
halen. Ik denk dat juist gemeenten behoefte hebben aan een kader, aan
duidelijkheid en structuur. Ik hoop dan ook dat de motie die ik samen met
mevrouw Ypma heb ingediend, op een volwaardigere manier wordt
uitgevoerd.
De voorzitter: Wilt u afronden?
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik ben klaar.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik denk dat ik mevrouw Bergkamp wel
begrijp als zij het heeft over het jaar 2015, maar ik leg haar toch graag
even voor hoe ik het begrijp. Dan hoor ik graag van haar of dat klopt.
Volgens mij zegt zij: gemeenten die goed bezig zijn, gaan gewoon door,
maar laten we gemeenten waar dat niet het geval is, niet coûte que coûte
zitten pushen. In het jaar 2015 dus wel overhevelen, maar zo dat de
transformatie het jaar daarna pas komt. Is dat inspelen op de diversiteit
van de gemeenten wat mevrouw Bergkamp beoogt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

10

Mevrouw Bergkamp (D66): Ik denk dat inspelen op de diversiteit van
gemeenten heel goed is. Er moet maatwerk komen. Ik ga ervan uit dat de
transitieautoriteit dat ook gaat doen. En ik ben natuurlijk ook wel
benieuwd hoe we omgaan met gemeenten die dit jaar niet klaar zijn voor
de Jeugdwet, kijkend naar alle andere taken die erbij komen. Volgens mij
moet er breder gekeken worden naar het hele sociale domein. Ik heb
vroeger aan grote teams leiding gegeven. Als een team het niet aankon,
dan ging ik niet nog meer werk naar dat team schuiven. Dat klinkt heel
logisch, maar in de politiek is het soms een beetje anders. Ik ben heel
benieuwd hoe we daarmee omgaan, maar we moeten inderdaad inspelen
op de diversiteit van gemeenten. De ambitie moet dezelfde blijven:
1 januari 2015 is 1 januari 2015, maar we moeten inspelen op de diversiteit en kijken hoe we gemeenten kunnen faciliteren en kunnen
ondersteunen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Dan heb ik mevrouw Bergkamp goed
begrepen.
Mevrouw Kooiman (SP): Voorzitter. Na het leed van de papieren
werkelijkheid van deze bewindspersonen begon het mij te duizelen.
Macrobudgetten, snelkookpansessies, we mogen niet meer spreken van
een transitie, maar van transformatie, focuslijsten en spoorboekjes. Echt:
serieus? Krijgt niemand hier vandaag de kriebels van? Wat schiet het kind
hiermee op? Wie zegt tegen de jongeren die wonen in een trainingscentrum voor kamerbewoning en die al zo vaak als postpakketjes zijn
versleept in de jeugdzorg, dat zij daar kunnen blijven wonen en dat hun
plek niet wordt opgeheven per 1 januari? Wie verzekert ouders dat de
gemeente, als hun dochter in handen valt van een pooierboy, de juiste
zorg heeft ingekocht? En wie garandeert het mishandelde kind dat het ook
traumabehandeling krijgt? Kan de Staatssecretaris vandaag garanderen
dat deze kinderen en ouders de juiste hulp blijven krijgen? Dat lukt
namelijk niet als er 5.000 tot 9.000 jeugdhulpverleners ontslagen worden.
Zij zijn de jeugdzorg. Daar praten we vandaag over. Wat gaan de
bewindspersonen doen om deze ramp te voorkomen?
Weer krijgen gemeenten een onvoldoende voor de voorbereidingen op de
jeugdzorg. Niet heel gek, als het kabinet te laat en nog steeds onvoldoende duidelijkheid geeft over het budget en vervolgens tegen
gemeenten zegt: hier hebt u een lege portemonnee, koop er maar goede
zorg mee voor onze kinderen. Zoals gezegd: de transitiecommissie geeft
de gemeenten dus een dikke onvoldoende. Wanneer, zo vraag ik beide
bewindspersonen, zijn de gemeenten wel klaar? Wanneer wordt er wel
meer duidelijkheid gegeven over de frictiekosten? Vele jeugdzorginstellingen, waaronder de Bureaus Jeugdzorg, komen namelijk in grote
financiële problemen. Zij hebben nu duidelijkheid nodig, want anders valt
het personeel weg en met het personeel valt ook de begeleiding aan heel
veel kinderen weg. Komen de bewindspersonen met een potje om de
begeleiding voor deze kinderen en gezinnen te redden? Het zou namelijk
absurd zijn als er wel banken in Nederland gered kunnen worden, maar
niet de zorg voor kinderen.
Waar is het van-werk-naar-werkbeleid in dezen? De Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie heeft ten tijde van zijn afbraakplan gevangeniswezen
een van-werk-naar-werkbeleid georganiseerd. Ik was niet blij met het
afbraakplan, maar nu we een afbraakplan jeugdzorg hebben, zou ik toch
ook wel willen dat we in ieder geval een pool hebben van jeugdhulpverleners die van werk naar werk worden begeleid. Graag hoor ik hierop een
reactie. Waarom stellen we de overheveling niet gewoon uit en geven we
gemeenten meer tijd? Ik ben trouwens de eerste die toegeeft dat ik ook
liever afstel heb. Waarom beginnen we niet gewoon eerder met meer
ruimte voor de gemeenten? Ik hoor de bewindspersonen altijd spreken
van een vliegende start als het gaat over de overheveling van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

11

jeugdzorg naar de gemeenten. Maar hoe kunnen we spreken van een
vliegende start? Het vliegtuig is nog niet eens gebouwd!
Nu gaan de bewindspersonen ons natuurlijk sussen, want het gaat
allemaal goed en er komt een heuse transitiepolitie. Net als de Nationale
Politie moet deze politie zorgen voor de veiligheid, maar dan voor de
veiligheid van kinderen. Het is heel bijzonder dat deze transitiepolitie
helemaal geen bevoegdheden heeft om in te grijpen als het niet lukt. Een
transitiepolitie zonder enig gezag? Vertel het mij maar, zeg ik tegen de
bewindspersonen, hoe moet ik daar vertrouwen in hebben? Wat belangrijker is, hoe moeten kinderen, gezinnen en jeugdhulpverleners hier
vertrouwen in hebben? Ik heb ook nog eens begrepen dat de transitiepolitie echt alleen maar bestaat uit een mooie website en een voorzitter. Ik
vraag de bewindslieden om zich nader te verklaren, want dat kan toch niet
het enige zijn wat wij hier vandaag hebben? Ik hoop dat dit gewoon een
slechte grap is.
Het was een grote wens van de Kamer om een zwarte lijst van ongeschikte pleegouders te creëren, om zo shopgedrag van pleegouders te
voorkomen. Het verbaast mij ten zeerste dat de Staatssecretaris van VWS
dit niet wil regelen. Het zou lastig zijn, geeft hij aan. Maar waarom is er
dan wel zo’n lijst bijvoorbeeld voor vrijwilligersorganisaties? Ik ben blij
dat de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie hier vandaag ook aan
tafel zit, want daar kan het dus wel. Als men zich niet aan de gedragsregels houdt, is het wel mogelijk om op een zwarte lijst te belanden. Kan
de Staatssecretaris ons wat meer vertellen over hoe dat precies zit? Wil hij
niet toch dat goede idee overnemen, als hij kijkt naar de vrijwilligersorganisaties? Kan de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie iets meer
zeggen over de continue screening van medewerkers in de jeugdzorg?
Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. We bespreken vandaag een
belangrijk onderwerp, maar laten we eerst constateren dat de Jeugdwet
door de Eerste en Tweede Kamer heen is. De Eerste Kamer heeft er medio
februari mee ingestemd. Vandaag spreken we over het rapport van de
Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd. Die commissie hebben we
niet voor niets ingesteld; zij controleert heel kritisch hoe de transitie
verloopt. Dat is goed, want daardoor worden wij niet verrast door allerlei
punten waar we niet aan hadden gedacht, die wij beter hadden kunnen
regelen en waarop wij eerder hadden kunnen ingrijpen. Het is dus heel
goed dat het rapport kritisch is, met heel veel aandachtspunten. Het zijn te
veel aandachtspunten om ze in dit debat te noemen. Tegelijkertijd geeft de
commissie aan dat er eigenlijk geen weg terug is, dat we ervoor moeten
zorgen dat het werk nu gedaan wordt en dat het, zeker nu de nieuwe
colleges gevormd worden, heel belangrijk is dat de gemeenten zich
realiseren dat zij aan zet zijn. De Jeugdwet is goedgekeurd en er zijn
randvoorwaarden gecreëerd. Het is nu aan de colleges en de raadsleden
om ervoor te zorgen dat op een aantal plekken daadwerkelijk besluiten
worden genomen. Het feit dat er niet 100% duidelijkheid is over het
budget, is volgens mijn fractie bijvoorbeeld geen reden om te zeggen dat
eerst die duidelijkheid nodig is voordat men verder kan. Het is belangrijk
dat er ondersteuning wordt geboden, want dit is een enorm grote transitie
of transformatie, een heel grote stelselherziening. Dat gebeurt ook: er
wordt ontzettend veel ondersteuning geboden door de VNG, het Rijk en
verschillende commissies. Er wordt ook voortgang geboekt. Daar ga ik nu
verder op in.
De Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd constateert dat een aantal
gemeenten handelingsverlegen lijken te zijn. Volgens mij helpt het dan
niet heel erg om die gemeenten nog een stuk toe te sturen. Wat doen we
met gemeenten waarvan we zien dat zij niet snel genoeg gaan of
misschien ergens tegen aanhikken? Is het mogelijk om dan hands-on
ondersteuning te bieden, bijvoorbeeld door er een vliegende brigade heen
te sturen om de gemeenten even op weg te helpen of door er een andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

12

gemeente, die de zaken goed op orde heeft en waar vertrouwen is,
tegenaan te zetten? Ik krijg daarop graag een reactie van de Staatssecretarissen.
We hebben een brief gekregen waarin staat dat er afspraken zijn met de
Bureaus Jeugdzorg, maar dat nader moet worden gekeken naar drie
Bureaus Jeugdzorg, omdat zij buitenproportionele frictiekosten hebben.
Omdat die brief alweer van twee weken geleden is, hoor ik graag wat nu
de stand van zaken is en hoe dit verdergaat.
In het traject tussen de Tweede Kamer en de Eerste Kamer heeft
inderdaad een verandering plaatsgevonden van de wijze waarop
jeugd-ggz ingekocht gaat worden. Eerst zouden de zorgverzekeraars dat
nog een aantal jaren doen, maar nu gaan de gemeenten dit zelf doen.
Aangezien het inkopen van jeugd-ggz een nieuwe tak van sport is voor de
gemeenten en ook niet heel simpel zal zijn, hoor ik graag van de Staatssecretarissen hoe dit precies gaat gebeuren, welke ondersteuning gemeenten daarbij krijgen en welke waarborgen daarachter zitten, zodat dit traject
goed verloopt. Dit is namelijk een nieuwe ontwikkeling.
Zoals bekend heb ik steeds veel aandacht gevraagd voor de outcomecriteria, die ook aan de orde zijn in de transformatie. Het is heel belangrijk
om ervoor te zorgen dat jeugdhulpaanbieders straks op een andere
manier gaan werken en dat we kunnen zien wat de effectiviteit is van wat
zij doen als een kind of een gezin bij hen komt met een probleem. Ik heb
daarover iets gelezen in de brief over de transformatie, maar ik zie daarbij
geen enkele termijn staan. Het is heel belangrijk dat niet iedereen het wiel
opnieuw gaat uitvinden. Voordat we het weten, zitten we dan met allerlei
input-criteria, want die zijn veel makkelijker. Wanneer is er een set
beschikbaar en hoe wordt ervoor gezorgd dat dit bij de gemeenten
bekend is en dat zij weten hoe zij dit het beste kunnen toepassen?
Bij de aanbieders is niet duidelijk of de btw-vrijstelling die gold voor de
jeugdzorginstellingen, ook zal gelden voor de instellingen die nu
jeugdhulp gaan bieden. Daar krijg ik in dit debat graag duidelijkheid over,
want het lijkt mij heel relevant hoe dit geregeld is en of die instellingen
daarvan vrijgesteld zijn.
De voorzitter: Wilt u afronden?
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik ga afronden met het volgende punt. In
het rapport worstelt de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd met
haar aanbevelingen. Enerzijds stelt zij dat de transitie niet haalbaar is in
dit tempo en stelt zij een systeem met minimale vereisten voor, maar
anderzijds zit zij een beetje klem in haar eigen spoorboekjes en trajecten.
Mark van Twist wijst er dan ook op dat wij ervoor moeten zorgen dat we
niet in de fuik van de afvinklijstjes gaan lopen door te denken dat het wel
goed zal gaan als we de lijstjes goed hebben afgevinkt en als we ieder
stationnetje hebben gehad. Gemeenten, zeker de gemeenten die al een
beetje verder zijn, zouden ook een heel ander traject kunnen kiezen. Ik
krijg daarop graag een reflectie van de Staatssecretarissen.
De voorzitter: Mevrouw Bergkamp stak als eerste haar hand op voor een
interruptie.
Mevrouw Bergkamp (D66): Mevrouw Van der Burg gaf een aantal
aanbevelingen, maar het is mij niet duidelijk wat de VVD vindt van de
voortgang in de transitie. Maakt de VVD zich daar zorgen over en wat
gaan we daaraan doen, afgezien van het inzetten van vliegende brigades
en dergelijke noodverbanden? Dat mis ik eerlijk gezegd nog in het verhaal
van mevrouw Van der Burg.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik dank u voor deze vraag. Laat ik het zo
zeggen: ik ben niet voor niets altijd bezig met de outcome-criteria, want

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

13

daar zit voor mij ook een stuk transformatie in. Dan kun je namelijk
bekijken wat er wordt bijgedragen aan de transformatiedoelstellingen die
wij met z’n allen in de wet hebben gezet. Ik vind dat dat sneller moet,
maar dat weet u van mij. Daarom vraag ik de Staatssecretarissen nu weer
hoe dit gaat. Daarbij ben ik net als u realistisch. Ik denk dat een aantal
gemeenten en een aantal regionale samenwerkingsverbanden al zeer
mooie voorbeelden van transformatie laten zien, maar dat we bij een
aantal gemeenten en misschien ook regionale samenwerkingsverbanden
blij mogen zijn als zij de transitie per 1 januari voor elkaar hebben en
vanaf dan de transformatie gaan inzetten. Laten we daar dus realistisch in
zijn.
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik ben daar zo blij mee! Het leek er bij ons
intermezzo op dat u mijn verhaal niet begreep, maar nu zegt u in feite
hetzelfde, namelijk dat we realistisch moeten zijn, dat het belangrijk is om
maatwerk te leveren en dat we moeten bekijken hoe het met de transformatie gaat, want er zijn gemeenten die heel ver zijn en er zijn gemeenten
die nog maar het minimale hebben gedaan. Ik ben heel blij dat u erkent
dat er verschillen zijn en dat we dat aan deze tafel kunnen zeggen.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik ben mij niet bewust van een intermezzo
met u op dit punt, want ik heb op dat punt niet geïnterrumpeerd. Ik heb
hier nooit gezegd dat iedereen op 1 januari 2015 op hetzelfde pad zou
zitten. Het is wel zo dat iedereen dan over is naar het nieuwe stelsel, maar
een aantal gemeenten en samenwerkingsverbanden zullen daar verder in
zijn. Dat is juist de charme van de eigen verantwoordelijkheid van
gemeenten en van hun mogelijkheden voor een eigen inrichting hiervan,
zodat zij ook van elkaar kunnen leren. Dat is prima.
Mevrouw Ypma (PvdA): Mevrouw van der Burg had het over de
frictiekosten. In de Volkskrant stond vanochtend een groot artikel over de
ontslagen bij de jeugdzorg. In combinatie met het feit dat in 2015 de
bestaande trajecten voor kinderen die al met jeugdzorg te maken hebben,
worden voortgezet in dezelfde instelling en in combinatie met de nieuwe
instroom leidt dit tot een toename van de kosten in de jeugdzorg, terwijl
er meer mensen ontslagen worden. Ik ben benieuwd of de VVD dit als een
probleem ziet.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik vind dit zo’n algemene vraag dat die
moeilijk te antwoorden is. U weet dat mijn partij niet uitgaat van de
instellingen, maar van de continuïteit van de zorg. Volgens mij hebben we
daarover afspraken met elkaar gemaakt. Ik heb de Staatssecretarissen
gevraagd hoe het zit met de Bureaus Jeugdzorg die eigenlijk nog in een
traject zitten. Laat ik de vraag anders beantwoorden: ik ken op allerlei
gebieden allerlei instellingen waar de transformatie of transitie niet de
reden is waarom mensen weg moeten. Dat heeft te maken met het feit dat
zij hun bedrijfsvoering niet op orde hebben. Dat is een andere reden dan
de transitie. Ik vind deze vraag in zijn algemeenheid dus heel lastig te
beantwoorden.
De voorzitter: In het algemeen verzoek ik om vragen korter te beantwoorden. Anders gaan we het echt niet redden voor 16.15 uur.
Mevrouw Ypma (PvdA): Ik begrijp het antwoord en ik deel het ook wel,
maar het lastige is dat we tegelijkertijd te maken hebben met frictiekosten,
bestaande trajecten die gerespecteerd moeten worden én investeringen in
preventie en vroegsignalering. Ik ben benieuwd of ook de VVD bang is dat
voor die voorkant te weinig geld overblijft, waardoor de transformatie
minder goed mogelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

14

Mevrouw Van der Burg (VVD): Daar kan ik een helder antwoord op
geven. Als we aan de achterkant iedereen garanderen dat men op
dezelfde manier mag blijven werken, weten we zeker dat we geen geld
hebben voor de voorkant en de daar plaatsvindende veranderingen. Was
dat kort genoeg, voorzitter?
De voorzitter: Jawel.
Mevrouw Kooiman (SP): Als ik het riedeltje van de VVD over transformeren, output en throughput weer hoor, denk ik: we hebben hier straks
wel te maken met 5.000 à 9.000 ontslagen in de jeugdzorg. Dat bedreigt de
continuïteit van de zorg, want daar zitten nog veel meer kinderen en
gezinnen achter. Hoewel de PvdA medeschuldig is aan 0,5 miljard
bezuinigingen, vond ik de vraag van de PvdA daarom terecht: hoe gaat de
VVD ervoor zorgen dat kinderen en gezinnen, maar ook de jeugdhulpverleners meer duidelijkheid krijgen over de vraag of zij hun plek nog kunnen
behouden?
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik heb volgens mij al gezegd dat de VVD
niet een partij is voor de instellingen. Wij zijn voor de continuïteit van de
zorg. Toen wij dit traject ingingen, wisten wij allemaal dat bij de Bureaus
Jeugdzorg een deel van de taken zou komen te vervallen en dat die taken
naar de voorkant zouden gaan. Ik verwacht dus juist dat een deel van die
mensen ingezet gaan worden bij de teams die beoordelen welke
problematiek er is en welke ondersteuning nodig is.
Mevrouw Kooiman (SP): Intussen zitten wel honderden medewerkers
van de jeugdzorg in de knel. Dan heb ik het niet eens over de duizenden
die er nog aan zitten te komen. We redden in Nederland wel banken, maar
blijkbaar geen jeugdzorginstellingen en dus ook niet de continuïteit van
zorg. We hebben het hier niet over gebouwen, maar over kinderen en over
de continuïteit van zorg. Ik heb nog steeds geen antwoord van mevrouw
Van der Burg op mijn vraag hoe wij ervoor zorgen dat kinderen hierdoor
niet in de knel komen te zitten.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Volgens mij zijn daar duidelijke afspraken
over gemaakt. De gemeenten zijn nu aan zet. De gemeenten die dat niet
op eigen kracht redden, krijgen daarbij ondersteuning. De Transitie
Autoriteit Jeugd krijgt een bepaalde bemiddelingsrol als men elkaar niet
kan vinden. Instellingen met specifieke problemen kunnen zich daar
melden. De Transitie Autoriteit Jeugd kan ook frictiekosten in beeld
brengen, et cetera. Als dit allemaal niet werkt en als de continuïteit van de
zorg voor de kinderen op welk gebied dan ook wordt bedreigd, heeft de
Staatssecretaris op grond van de wet een aanwijzingsbevoegdheid. Die
drietrapsraket hebben we geregeld.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Voorzitter. Opnieuw bespreken we hier
een rapport van de commissie-Geluk en opnieuw zijn de conclusies
alarmerend: als het zo doorgaat, loopt de transitie in de soep. Opnieuw
zijn er sussende woorden van de Staatssecretarissen. Het wordt tijd dat de
signalen van het veld en de commissie-Geluk serieus worden genomen en
dat er wordt overgegaan tot actie. De conclusie in het derde rapport van
de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd is dat met de huidige
aanpak en het huidige tempo de transitie per 1 januari 2015 niet op
verantwoorde wijze gerealiseerd kan worden. Daaraan liggen volgens de
transitiecommissie een aantal zaken ten grondslag die onder de verantwoordelijkheid van de regering vallen, bijvoorbeeld de onduidelijkheid
over het budget als gevolg van de onzekerheid over persoonsgebonden
budgetten, het woonplaatsbeginsel en het verschil tussen het budget en
de uitvraag bij aanbieders. Hoe wil de Staatssecretaris deze onduide-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

15

lijkheid bij de gemeenten wegnemen? Zal bij het definitieve budget in de
meicirculaire definitief helderheid worden geboden op al deze punten?
Heel veel banen van jeugdzorgprofessionals dreigen nu op de tocht te
komen staan. Zorgaanbieders moeten op 1 april hun jaarrekeningen rond
hebben en moeten daarin een continuïteitsverwachting opnemen. Als zij
geen afspraken hebben met gemeenten, moeten zij gaan afbouwen en
mensen op straat gaan zetten. Volgens het UWV zullen 5.000 tot 9.000
banen verdwijnen. Gemeenten maken vaak nog geen afspraken, omdat er
een wisseling van de wacht aan komt. Bovendien is er gedeeltelijk nog
onzekerheid over het budget. GroenLinks wil niet dat waardevol jeugdzorgpersoneel onnodig wordt ontslagen, terwijl in 2015 zal blijken dat we
dat personeel nog steeds net zo hard nodig hebben. Wat gaat de
Staatssecretaris doen om te voorkomen dat zorgaanbieders door dit
vacuüm in de transitie personeel en middelen moeten afstoten die in de
toekomst weer nodig zullen zijn? Daarop krijg ik graag een heldere en
concrete reactie. Jeugdzorgmedewerkers zitten op dit moment met hun
handen in het haar. Er is geen enkele zekerheid dat zij hun baan kunnen
houden. Er moet voor deze mensen snel duidelijkheid komen.
De Staatssecretaris gaf in de Eerste Kamer in het debat over de Jeugdwet
aan voornemens te zijn een Transitie Autoriteit Jeugd op te richten. Dat
kan een goed plan zijn, maar de vraag is wel of die Transitie Autoriteit
Jeugd echt autoriteit krijgt of dat zij de zoveelste adviescommissie wordt.
Ik schrok een beetje van de brief die de Staatssecretaris deze week
stuurde over de bevoegdheden van de Transitie Autoriteit Jeugd. In het
lijstje met bevoegdheden staat een keer «bemiddelen» en vier keer
«adviseren». Daar blijft het bij. Dat kun je geen «autoriteit» noemen.
Jeugdzorg Nederland, GGZ Nederland en de VGN doen daarom het
voorstel om de Transitie Autoriteit Jeugd verantwoordelijk te maken voor
een aantal zaken, waaronder het creëren van een visie op de herinrichting
van het veld en het waarborgen van de zorgcontinuïteit. Daarnaast lijkt het
GroenLinks een goed idee dat de Transitie Autoriteit Jeugd beslissingsbevoegdheid krijgt over het oplossen van resterende frictiekosten. Ik hoor
graag van de Staatssecretaris hoe hij hierin staat.
Al heel lang weigert de Staatssecretaris duidelijk te maken wie er zal
opdraaien voor de resterende frictiekosten van de jeugdzorgtransitie. Ik
begrijp dat hij die kosten zo veel mogelijk wil beperken, maar duidelijk
moet zijn wie die kosten gaat betalen als ze echt niet kunnen worden
voorkomen,. Ik ben dan ook geschrokken van de opmerking van de
Staatssecretaris in de brief van 18 maart dat de verantwoordelijkheid voor
die kosten niet alleen bij het Rijk zal liggen, maar ook bij andere partijen.
Op welke partijen doelt de Staatssecretaris en waar moeten zij dat geld
vandaan halen? Waarom gaat de regering ervan uit dat de frictiekosten
van een transitie die zijzelf in gang heeft gezet, door anderen kunnen
worden betaald? Het wordt tijd dat het kabinet erkent dat een goede
transformatie met oog voor kinderen en medewerkers eerst meer in plaats
van minder geld zal kosten.
Mevrouw Keijzer (CDA): Voorzitter. Ik roep even in herinnering waarom
we de Jeugdwet hebben aangenomen. In juni 2010 was er een parlementaire werkgroep die een aantal doelen wilde bereiken: één financieringssysteem in plaats van de bestaande versnippering, het voorkómen van
zwaardere problematiek, kinderen gelijk naar de goede benodigde zorg,
professionaliteit en geen twintig professionals in één gezin maar één
coördinator. Dit alles zou vallen onder datgene wat wij inmiddels
«transformatie» noemen, die te bereiken is door decentralisatie. Excuus
voor al die woorden die eindigen op «-itie» en «-atie», want volgens mij
zijn de meeste gezinnen en de meeste kwetsbare kinderen volledig
afgehaakt. Zij willen gewoon goede jeugdhulp. Maar goed, al deze door
die parlementaire werkgroep uit 2010 genoemde doelen liggen vast in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

16

nieuwe Jeugdwet. Het CDA heeft die wet dan ook ondersteund, want dit is
een goede zaak.
Maar nu de uitvoering. Het gaat gewoon niet goed; laten we dat met
elkaar vaststellen. Het rapport van de commissie-Geluk is gewoon
alarmerend. Het schoeien van de jeugdhulp op een nieuwe leest op
1 januari aanstaande kunnen we eigenlijk vergeten. De gemeenten gaan
dat niet redden. Is dat een ramp? Laten we praktisch blijven. Iedereen wil
dat dit bereikt wordt; dat geldt zowel voor de gemeenten als voor de
zorginstellingen. Het CDA vertrouwt er daarom op dat dit uiteindelijk gaat
lukken, maar wat gaat er de komende tijd gebeuren en hoe ziet het
jeugdzorgveld er op 1 januari a.s. uit? Ik vrees met grote vreze. Sommige
gemeenten gaan pas na de meicirculaire nadenken over het sluiten van
contracten; sommige gemeenten doen dat pas in juli. Inmiddels heb ik
gehoord dat men in de regio Nijmegen zegt dat het in november rond zal
zijn. Dat kan gewoon niet. Zorginstellingen, die ook op 1 januari keihard
nodig zijn, gaan omvallen. Zij moeten vastgoed afstoten en personeel
ontslaan. Jeugdzorg Nederland heeft hier aandacht voor gevraagd. De
vraag aan de Staatssecretaris is of dit klopt. Zo ja, wat gaat hij daar dan
aan doen?
De landelijk werkende instellingen zien ook nog geen licht aan het eind
van de tunnel. Wanneer worden daar de contracten gesloten en hoe zien
die eruit? Gisteravond hebben we het gehad over een raamovereenkomst.
Dat klinkt lekker, maar eigenlijk komt het erop neer dat inkoop door een
gemeente een bepaald bedrag kost. Dat zegt niets over het daadwerkelijk
inkopen van zorg. Hoe ziet die zorg eruit? Dit raakt de continuïteit van
zorg. Wat is «continuïteit van zorg» eigenlijk? Het gaat om kinderen die op
31 december zorg krijgen; die zorg moeten zij ook op 1 januari krijgen. Is
dat een papieren garantie? Je zou kunnen zeggen dat de indicatie
doorgaat en dat er dus sprake is van een recht, maar zijn er ook zorginstellingen om die zorg dan te geven? En wat gebeurt er als je op oudjaarsavond besluit dat het echt niet meer gaat met jouw kind en als je je de
volgende dag wilt melden bij een zorginstelling in jouw stad? Garandeert
de Staatssecretaris dat de telefoon daar dan wordt opgenomen? Daarvoor
zullen immers contracten gesloten moeten worden. Het is glashelder dat
gemeenten dat voorlopig niet gaan doen. De frictiekosten zullen dan ook
de pan uit rijzen. Dat is zonde van elke euro, want elke euro die besteed
moet worden aan frictiekosten, kan niet besteed worden aan jeugdzorg.
Voor Bureau Jeugdzorg lijken er goede afspraken te zijn, maar vreemd
genoeg worden er alleen afspraken gemaakt voor de Bureaus Jeugdzorg
in Gelderland, Zuid-Holland en Noord-Brabant. Waarom gebeurt dat niet
voor Bureau Jeugdzorg in Amsterdam? Ik heb dit al eerder gevraagd;
vandaag krijg ik graag een antwoord.
De Transitie Autoriteit Jeugd moet ons gaan helpen en krijgt op zich wel
goede taken, hoewel het absoluut waar is dat het daarbij ook gaat om
adviseren en bemiddelen. Echte tanden heeft de Transitie Autoriteit Jeugd
niet, maar dat hoeft ook niet. Die tanden hebben de regering en de
Staatssecretaris van VWS. De Staatssecretaris zal straks een mooi verhaal
houden – ik weet dat hij dat kan – en zal zeggen dat het goed gaat komen,
maar eigenlijk heb ik een heel concrete vraag. Welke procedure geldt er in
juridische zin voor de aanwijzingsbevoegdheid, de indeplaatsstelling?
Hoeveel weken zijn daarvoor nodig? Anders gezegd: op welke datum
moet de eerste aanzeggingsbrief verstuurd zijn aan een gemeente die
geen contracten sluit als de regering op 1 januari 2015 in plaats van een
gemeente of samenwerkingsverband de zorg voor kwetsbare kinderen en
hun gezinnen wil kunnen garanderen? Ik ben benieuwd.
Voorzitter: Ypma
Mevrouw Agema (PVV): Voorzitter. De proof of the pudding is in the
eating. Dat gezegde kennen we, maar de pudding die we hier moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

17

beoordelen, hebben we nog niet eens gemaakt. We hebben de melk en
andere ingrediënten wel gekocht. Ik ben niet zo’n goede kok; ik weet dus
niet precies wat je allemaal nodig hebt voor pudding. Ik weet wel dat je
melk, poeder en een koelkast nodig hebt. Ik denk dat er in de koelkast nu
een brouwsel staat dat ik, die dus niet weet hoe je pudding maakt, zou
maken. Dat brouwsel halen we daar straks uit. Er zijn mensen die wel
verstand hebben van het maken van zo’n pudding. De een zegt dat je dit
moet doen, de ander zegt dat het veel te snel gaat en weer een ander zegt
dat de pudding veel te duur is en dat we die niet kunnen betalen. Wij
zitten hier en moeten dat beoordelen. Het enige wat wij zien, is dat de
problemen zich opstapelen en dat er straks dus een oneetbare pudding uit
de koelkast komt.
Hier maken wij ons natuurlijk allemaal zorgen over. Ik kan wel proberen
om het hier met een grappige metafoor naar voren te brengen, maar de
kinderen zijn straks natuurlijk de dupe. Als er 7.000 tot 8.000 ontslagen
komen, gaat dat qua casussen om ongeveer 200.000 kinderen die nu te
maken hebben met die 7.000 tot 8.000 professionals. Dat betekent dat
ongeveer 200.000 kinderen straks iemand anders krijgen of niet meer
weten of zij nog hulp krijgen. Dat vind ik allemaal zeer alarmerend. De
door Bureau Jeugdzorg becijferde 750 miljoen aan frictiekosten vind ik
betrouwbaar, maar volgens de Staatssecretaris is er niets aan de hand.
We kunnen hier niet mee doorgaan als de Staatssecretaris blijft zeggen
dat hij niet verantwoordelijk is voor de frictiekosten. Iemand moet op dat
punt het voortouw nemen. Die kosten zijn niet gedekt en moeten wel
worden gedekt.
Wat de stroppenpotten in de omgeving van Nijmegen betreft: wat is dat
voor iets? Wat krijgen we nou? Men gaat daar alvast extra bezuinigen om
in de volgende periode, wanneer het zover is, nog geld te hebben voor die
frictiekosten. Wie zijn dan weer de dupe? Weer de kinderen. Ik zou dus
zeggen: neem niet mijn pudding, want die smaakt niet. Zorg ervoor dat je
meer tijd krijgt om een mooie pudding te bakken, dat je daar de juiste
professionals bij hebt en dat je gaat proefdraaien in een regio. Dat kunnen
we nu nog organiseren. Daarna hebben we dan een invoerperiode van
ongeveer drie jaar, zodat we zorgvuldig mooie puddingen kunnen eten en
niet voor het debacle staan waar wij nu voor staan.
Voorzitter: Agema
De vergadering wordt geschorst van 14.25 tot 14.40 uur.
Staatssecretaris Van Rijn: Voorzitter. Het is goed om naar aanleiding van
het rapport van de commissie-Geluk weer te spreken over de transitie van
de jeugdzorg. Met een knipoog naar de voorzitter: de inbreng van de
Kamerleden had een beetje het karakter van Heel Holland Bakt, maar het
is goed om met z’n allen te blijven spreken over de vraag of het goed
gaat.
Het is ook goed om te melden dat sinds de discussie over het rapport,
maar ook al daarvoor en ook daarna – eigenlijk sinds het wetgevingsoverleg van 23 november – enkele belangrijke stappen zijn gezet. Enkele
Kamerleden hebben al gezegd dat de Jeugdwet op 18 februari door de
Eerste Kamer is aangenomen. Die wet staat in het Staatsblad. Het wettelijk
kader staat dus vast. Er werd gevraagd wat er in de wet staat, maar het
wettelijk kader staat dus vast. Begin december hebben we de geactualiseerde budgetten bekendgemaakt. De gemeentelijke budgetten voor 2015
staan nu voor minimaal 95% vast; ik denk dat het belangrijk is om dat nog
eens te zeggen. Eind december hebben we bestuurlijke afspraken
gemaakt over de continuïteit van de taken van de Bureaus Jeugdzorg. De
VNG en de zorgverzekeraars hebben afspraken gemaakt over de ondersteuning van gemeenten bij de inkoop van jeugd-ggz.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

18

Zeker bij zo’n grote verandering kan er van alles onduidelijk zijn, maar
mijn stellige opvatting is dat met de huidige landelijke kaders, inclusief de
budgetten, de gemeenten in staat moeten zijn om die afspraken te maken.
Dat is ook een beetje wat de commissie-Geluk heeft geconcludeerd. Het is
zeker niet zo dat alles al op orde is, maar er ligt voldoende informatie op
tafel om die afspraken te kunnen maken. Ik redeneer nu even heel
pragmatisch en ga in op die 95%. De gemeenten zijn nu voor 95% zeker
van hun budget en kunnen dus – in ieder geval in theorie – ook voor zeker
95% afspraken maken met de zorgaanbieders. Dat is geen 100%, maar wel
veel meer dan wanneer er geen afspraken zijn. Natuurlijk zal er altijd
resterende onduidelijkheid zijn en blijven, want budgetten veranderen en
de meicirculaire wordt nog bekendgemaakt, maar dat wil niet zeggen dat
je nu stil kunt zitten en kunt zeggen dat je verder geen afspraken kunt
maken. Ik onderschrijf de conclusie van het rapport.
Mevrouw Bergkamp (D66): De Staatssecretaris zegt dat je, als je de
budgetten voor 95% kent, ook 95% kunt inkopen. De praktijk is echter dat
heel veel gemeenten wachten tot na de meicirculaire. Heel veel gemeenten wachten eigenlijk tot september, omdat iedereen nu in rep en roer is
met het vormen van coalities. Ik kan mij voorstellen dat de Staatssecretaris vindt dat het zo zou moeten zijn, maar de werkelijkheid is anders.
Daar ontstaat een knelpunt. Ik ben heel benieuwd wat de Staatssecretaris
daaraan wil doen.
Staatssecretaris Van Rijn: Dat is een mooi bruggetje naar datgene
waartoe ik juist wilde overgaan, want ik onderschrijf het urgentiegevoel in
het rapport van de transitiecommissie. Heel simpel gezegd zegt die
commissie dat we nog negen maanden hebben en dat we vol aan de bak
moeten om ervoor te zorgen dat continuïteit van de zorg voor alle
kinderen gerealiseerd kan worden. Ik denk dat we samen met de
gemeenten de komende tijd nog een flink aantal stappen moeten zetten
om tot een verantwoorde invoering in 2015 te komen. Ik wil de kernpunten daarin, die erg aansluiten bij het rapport van de commissie,
successievelijk langslopen. Het eerste kernpunt is: focussen op de kern.
Wat moet de gemeente echt gerealiseerd hebben om te zorgen voor een
goede landing? Het tweede kernpunt is of wij in staat zijn om ondersteuning op maat – dus niet ondersteuning in algemene zin, maar
ondersteuning op maat – te leveren, rekening houdend met de verscheidenheid bij gemeenten. Het derde kernpunt is hoe wij gaan monitoren en
zo nodig drang en dwang gaan toepassen: drang als de ontwikkelingen
achterblijven en ingrijpen of aanwijzen als gemeenten het onverhoopt
laten liggen. Het vierde kernpunt is de rol die de Transitie Autoriteit Jeugd
zou kunnen spelen. Verder zijn er nog het Meldpunt Cliëntperspectief en
de verdere helderheid over de budgetten.
Het eerste kernpunt is dus het focussen op de kern: laat de gemeenten
vaststellen wat er nu echt gerealiseerd moet zijn. Weer met een knipoog
naar de voorzitter, die dit volgens mij «de minimale variant van Geluk»
noemde, merk ik op dat die volgens mij in de staat Bhutan aan de orde is,
maar ook in het rapport van de commissie-Geluk. Er gebeurt achter de
schermen echt ontzettend veel. Dat merk ik elke keer wanneer ik bij
gemeenten kom of met gemeenten of wethouders spreek. We moeten niet
doen alsof heel veel gemeenten zitten te wachten totdat er duidelijkheid is
of alsof zij niet al ongelooflijk hard aan het werk zijn. Ik wil op deze plek
mijn waardering uitspreken voor het vele, vele werk dat wethouders tot
aan de invoering van de wet en na de invoering van de wet met elkaar aan
het realiseren zijn. Er worden sociale wijkteams opgericht, er worden
inkoopafspraken gemaakt over het totale jeugdhulppakket, de toegang
wordt ingericht, er vinden veranderingen plaats binnen de gemeentelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

19

organisatie, informatiestromen worden vormgegeven en er vindt
aansluiting plaats op het justitiële kader. Er gebeurt dus echt ontzettend
veel.
Een terechte aanbeveling van de commissie is dat we de komende
periode moeten focussen en prioriteiten moeten vaststellen. Daarom
hebben we samen met de gemeenten, met de VNG, een focuslijst
opgesteld. Dat is de minimale set die geregeld moet zijn om dit in 2015 tot
een goed einde te brengen. Die lijst hebben we nu toegevoegd aan de
eerdere planning voor de gemeenten. Dat is een belangrijke checklist voor
de planning van de gemeenten. Ik heb die lijst inmiddels via de VNG naar
alle gemeenten gestuurd, zodat de nieuwe colleges en gemeenteraden
weten wat hun te doen staat. In feite kunnen we dan per focuspunt precies
volgen of daaraan wordt voldaan. Ik heb met de VNG afgesproken dat zij
elke maand gaat monitoren of die focuspunten goed worden afgewikkeld,
zodat ik samen met de VNG elke maand om de tafel kan om te bekijken
waar de gemeenten staan, waar we moeten bijspringen, assisteren of
zwaardere middelen inzetten, zodat we dat heel gefocust en – daar werd
heel terecht voor gepleit – via een gedifferentieerd aanbod kunnen doen.
Ik las onlangs een blog van de heer Geluk. Daarin gaf hij aan dat hij vijf
adviezen wilde geven aan nieuwe wethouders voor jeugdzaken. Het is
goed om die zeer pragmatische adviezen te bespreken, want zij sluiten
heel goed aan op de rapportage en op de weg die we nu inslaan. Het
eerste advies is: zit er als wethouder vanaf de eerste dag bovenop en ga
niet eerst even bekijken wat er allemaal speelt. Het tweede advies is: borg
het minimale en redeneer terug; daarbij gaat het dus om de focuslijst. Het
derde advies is: let op, dit is het begin; houd de transformatie voor ogen.
Je hoeft dus niet op 1 januari 2015 de hele transformatie al geregeld
hebben, maar realiseer je wel waarvoor je het doet en zorg ervoor dat je
in 2015 misschien al randvoorwaarden opstelt en dat het vervolgens een
ongoing proces is. Het is dus nog helemaal niet klaar. Het vierde advies is:
redeneer vanuit jeugd en gezin. We zijn heel veel bezig met systemen en
inkoopprocedures. Dat moet ook allemaal, maar we moeten er natuurlijk
vooral voor zorgen dat vanaf 1 januari jeugdigen en gezinnen in de
gemeenten hun weg kunnen vinden in het nieuwe stelsel. Dat betekent
iets voor voorlichting, begeleiding en inkoop van goede zorg, zodat zij
geen belemmeringen ervaren. Het vijfde advies is misschien het leukste
advies: laat je niet gek maken. Het stelsel voor ondersteuning en hulp aan
jeugd en gezinnen is heel complex. We proberen dat met deze systeemwijziging eenvoudiger te maken, maar het is een heel grote operatie die
niet klaar is op 1 januari 2015. Dat betekent dat er nog heel veel werk aan
de winkel is dat op 1 januari 2015 nog niet helemaal klaar zal zijn.
We praten op verschillende momenten over verschillende onderwerpen,
maar de balans die we met elkaar vinden, houdt niet alleen in dat we heel
goed bezig moeten zijn met de transitie en met de vraag hoe we ervoor
zorgen dat al die geldstromen onder één verantwoordelijkheid komen. Het
gaat namelijk niet alleen om een transitie, maar ook om een transformatie, want we willen het ook anders doen. Welk plan ontwikkelen we om
dat voor elkaar te krijgen? Bovendien willen we niet dat die verandering
zo schoksgewijs gaat dat als gevolg daarvan allerlei frictiekosten ontstaan
die we later een beetje zonde vinden. We moeten met elkaar zoeken naar
de balans tussen het goed regelen van de transitie, ervoor zorgen dat we
ook met de zorgvernieuwing bezig zijn én ervoor zorgen dat de frictiekosten zo laag mogelijk zijn. Die balans verschilt van regio tot regio en is
ook een beetje afhankelijk van het huidige aanbod en van de snelheid van
de veranderingen. Het is goed om dit niet steeds punt voor punt met
elkaar te bespreken, maar om in de gaten te houden dat dit echt de
driehoek is waarbinnen we de komende periode moeten opereren.
Laten we ook een beetje pragmatisch redeneren; daar helpt die focuslijst
bij. De toegang moet goed geregeld zijn. Tegelijkertijd hebben we nu al –
en ook voor straks – geregeld dat die toegang via de huisarts, de jeugdarts

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

20

of de medisch specialist intact blijft. De meeste Bureaus Jeugdzorg zitten
in het traject om gecertificeerd te worden. Dat is nu al zo; de Bureaus
Jeugdzorg voeren nu al toegangstaken uit. Als je er een beetje moeite
mee hebt om dat op een andere manier voor elkaar te brengen, kun je dit
dus aan het bestaande Bureau Jeugdzorg vragen.
Wat zorginkoop en zorgcontinuïteit betreft: iedereen houdt zijn indicatie
en kan zijn zorgtraject afmaken gedurende het eerste invoeringsjaar. Dat is
een waarborg voor cliënten, maar ook een zekere waarborg voor zorgaanbieders. Bij pleegzorg is er helemaal sprake van continuïteit, want de
kinderen hoeven niet naar andere pleegzorg toe. Het AMHK moet
opnieuw worden ingericht: er zijn nu twee organisaties en die moeten
worden samengevoegd. Is het erg als je dat op 1 januari niet helemaal
voor elkaar hebt? Nee, natuurlijk niet, dat hangt ervan af of je goede
afspraken maakt over de toegang, zodat mensen niet tussen wal en schip
vallen en niet van het kastje naar de muur worden gestuurd.
Mevrouw Van der Burg noemde het punt van de regionale samenwerking.
Het is heel goed als de regionale samenwerking al helemaal tiptop is. Dat
zal in veel gevallen nog niet zo zijn, maar dan kunnen de gemeenten een
andere gemeente of de centrumgemeente vragen om in het eerste jaar te
helpen bij de zorginkoop. Zij kunnen ook zeggen: we doen het op dezelfde
manier als vorig jaar, maar met een enigszins ander tarief, want zo kunnen
we het ook oplossen.
Kortom: ja, het is een grote operatie, waarin we ook aan een transformatie
werken, maar laten we nu vooral focussen op wat in 2015 nodig is, zodat
we de overgang op een goede manier kunnen maken. Er zijn nog allerlei
mensen die nog gewoon werkzaam zijn in de jeugdzorg. Er zijn bestaande
instituten die inderdaad allemaal omgevormd moeten worden. Ik merk dat
door al die zorgwerkers en zorgaanbieders een grote verantwoordelijkheid
wordt gevoeld en ook wordt genomen om dit goed voor elkaar te krijgen.
Het is goed om te constateren dat dit van gemeente tot gemeente zal
verschillen. Op 1 januari, aan de startstreep, zullen een aantal gemeenten
al heel ver zijn om niet alleen over de transitie te praten maar ook tot een
verandering van de zorg te komen. Er zullen ook gemeenten zijn die al blij
zijn als zij die minimale set voor elkaar hebben. Dat is helemaal niet erg,
maar voor ons is dat een reden om niet in algemene zin ondersteuning te
geven maar om specifieke ondersteuning te geven. We gaven al algemene
ondersteuning via het Transitiebureau Jeugd. We hebben een aantal
gerichte ondersteuningsprogramma’s gemaakt, bijvoorbeeld gericht op
de inkoop van de ggz, de landelijke inkoop, de toegang, het AMHK of
passend onderwijs. We kunnen ook maatwerkondersteuning geven als er
een specifieke vraag van een gemeente is om even te helpen met een
probleem. Ik heb al gezegd dat wij daarnaast met de VNG hebben
afgesproken dat we dit maandelijks monitoren om te bekijken waar
gemeenten staan. Als wijzelf de indruk hebben dat gemeenten achterblijven, gaan wij daar proactief naartoe.
Ik denk dat wij er hiermee vrij stevig bovenop zitten. Dat wil niet zeggen
dat wij onze ogen sluiten voor het feit dat het in de praktijk natuurlijk best
nog moeilijk kan zijn. Daar kan de Transitie Autoriteit Jeugd ook een
belangrijke rol in spelen. De Kamerleden hebben alle brieven daarover en
ook de taakopdrachten gezien, maar ik wil ook dit punt heel pragmatisch
maken. Het beperken van frictiekosten en het tegengaan van het onnodig
verloren gaan van zorgcontinuïteit vereisen redelijkheid van alle partijen.
De Transitie Autoriteit Jeugd kan op verzoek van partijen – dat zullen
vooral instellingen zijn die menen dat de afspraken bij hen niet goed
lopen en die onzeker worden over hun continuïteit – twee dingen doen.
Enerzijds kan zij bij de gemeente bekijken of er handige inkoopafspraken
worden gemaakt of dat de afspraken «een tikkeltje te wild» zijn en dat het,
ook in vergelijking met andere gemeenten, een beetje beter kan. Anderzijds kan de Transitie Autoriteit Jeugd tegen de instellingen zeggen: jullie
zeggen wel dat jullie een groot probleem hebben, maar laat ons eens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

21

even naar jullie reserves kijken; wordt dit probleem veroorzaakt door de
transitie of hielden jullie eigenlijk al rekening met een al tijden plaatsvindende verandering van de vraag? Ik ben ervan overtuigd dat de autoriteit
van de Transitie Autoriteit Jeugd ertoe leidt dat zowel gemeenten als
zorgaanbieders daar veel aan zullen hebben, ook omdat zij overzicht heeft
over heel Nederland en dus weet wat wel kan en wat niet kan en daardoor
goede voorbeelden kan aandragen. Dat kan ook betekenen dat dat proces
als het ware geobjectiveerd wordt. Zijn alle problemen daarmee opgelost?
Nee, vast niet. Er zullen frictiekosten zijn die met de beste wil van de
wereld niet kunnen worden voorkomen, ook niet door redelijke inkoopafspraken te maken, door een goed saneringspad op te stellen of door een
en ander een beetje in de tijd te spreiden. Je zult moeten bekijken wat je
daarmee doet. Wie zijn er dan aan zet, vroeg mevrouw Voortman.
Misschien zijn alle partijen dan wel aan zet, maar wel in verschillende
mate. Gemeenten kunnen met de inkoopafspraken de frictiekosten in
belangrijke mate beïnvloeden. Daarmee kunnen deze kosten worden
verlaagd. Zorginstellingen hebben gewoon reserves. Die zijn nodig in
tijden waarin er discussies over de continuïteit kunnen ontstaan. Die
reserves zijn natuurlijk niet oneindig groot, maar je moet ze hier wel bij
betrekken. Het Rijk en de provincies voelen zich ook verantwoordelijk,
bijvoorbeeld voor de resterende frictiekosten. Hoe kunnen ze die
opvangen?
Deze benadering leidt ertoe dat we ons maximaal inspannen om de
frictiekosten zo veel mogelijk te beperken. Daarvoor is de medewerking
van alle partijen nodig. Dit proces moeten we ook objectiveren. Ik heb al
eerder de bereidheid getoond om, als er iets op tafel blijft liggen, samen
met de provincies te bekijken wat we daarmee zouden kunnen doen.
Laten we dat proces wel zijn gang laten gaan en niet op voorhand al
veronderstellen dat er hoge of lage frictiekosten zouden zijn. Laten we niet
nu al gaan invullen wiens schuld het is dat die frictiekosten er zijn. Laten
we dit heel pragmatisch benaderen en alleen maar naar de feiten kijken.
Wat is er aan de hand? Is het mogelijk om hierover goede afspraken te
maken? Hoe kunnen we dit verder ondersteunen?
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Dit is me toch iets te vrijblijvend. Ik
heb gevraagd op welke partijen de Staatssecretaris doelt. Hij noemt nu
het Rijk, de provincies, gemeenten en zorginstellingen. Je kunt vast de
reserves van zorginstellingen kritisch benaderen. De Staatssecretaris zegt
ook: gemeenten moeten met hun inkoopbeleid de frictiekosten beïnvloeden. Wat betekent dat? Op dit moment worden mensen al ontslagen
door zorgaanbieders. Zorgaanbieders zetten nu al personeel op straat, om
vooral maar te voorkomen dat ze in een later stadium voor kosten komen
te staan.
Staatssecretaris Van Rijn: Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en
Justitie zal in zijn termijn even ingaan op de taken van de Bureaus
Jeugdzorg. Ook dit wil ik benaderen met beide benen op de grond. Ja, er
zijn veranderingen in aantocht in de zorg en het zorgaanbod. We hebben
met elkaar gekozen voor het nieuwe jeugdstelsel. Daar hebben we voor
gekozen om versnippering van de zorg tegen te gaan. We doen dat om te
voorkomen dat er veel verschillende hulpverleners in hetzelfde gezin
optreden. We willen meer aan de voorkant werken. We willen de zorg
dichtbij mensen en wellicht minder in instellingen aanbieden. Dit zal
echter wel gevolgen hebben voor de manier waarop het werk wordt
georganiseerd. We kunnen niet zeggen: we gaan een grote transitie
doorvoeren, maar er verandert niets. Dat gaat niet. Er zullen dus veranderingen optreden, ook op het vlak van de werkgelegenheid. Soms zal er
sprake zijn van minder werkgelegenheid. Wellicht zal er straks weer meer
werkgelegenheid komen. Misschien zal de werkgelegenheid van de ene
naar de andere instelling verschuiven. Misschien komt er straks meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

22

werkgelegenheid in de ambulante zorg. We zullen met elkaar wel door dat
veranderingsproces heen moeten. We moeten dat zo zorgvuldig mogelijk
doen. We moeten voorkomen dat er onnodig capaciteit verloren gaat en
dat er onnodig infrastructuur wordt afgeschaft. Zorgmedewerkers, die we
straks hard nodig hebben, moeten uiteraard ook niet onnodig worden
ontslagen. Daarom pleit ik voor een zorgvuldig proces waarin alle partijen
samenwerken. We moeten echter niet één element uit dat proces lichten
en zeggen dat het erg is dat er op dat punt iets verandert. Er gaat heel veel
veranderen. Dit moet zorgvuldig gebeuren. Laten we niet een lang verhaal
houden over de frictiekosten zolang we niet weten hoe dit zich feitelijk
gaat ontwikkelen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): Het probleem is nu juist dat er op dit
moment al beslissingen worden genomen omdat er nog zo veel onduidelijk is. Dat kan er volgens mij toe leiden dat er wel degelijk mensen
worden ontslagen die we achteraf waarschijnlijk erg hard nodig blijken te
hebben. Wat vindt de Staatssecretaris ervan dat er nu al beslissingen
moeten worden genomen, terwijl er nog zaken onduidelijk zijn? Het is ook
mogelijk dat wij in een later stadium moeten concluderen dat er bij het
nemen van die beslissingen toch een verkeerde keuze is gemaakt, die niet
goed was voor de mensen die werken in de zorg en niet goed was voor de
mensen die de zorg nodig hebben. Wat vindt de Staatssecretaris daarvan?
Staatssecretaris Van Rijn: Misschien ligt juist op dit vlak wel een van de
taken van de Transitie Autoriteit Jeugd. Stel, een instelling ziet dat er
onvoldoende afspraken worden gemaakt waardoor de continuïteit niet
meer kan worden gegarandeerd, terwijl de capaciteit straks heel hard
nodig zal zijn. Zo’n instelling kan dat als het ware nu al melden bij de
transitieautoriteit. Die kan dan bekijken hoe het komt dat er onvoldoende
afspraken zijn. Wordt dat veroorzaakt door verkeerde inkoopafspraken?
Wordt er onvoldoende ingespeeld op een veranderende vraag? Is er een
andere oorzaak? Zo krijgen we heel snel zicht op wat er aan de hand is en
wat eraan kan worden gedaan. Dat zicht kun je zo al krijgen voordat er
definitieve beslissingen moeten worden genomen.
Het instellen van de Transitie Autoriteit Jeugd is juist hierom eigenlijk
door de sector zelf voorgesteld. Men zei: laat een club in de gaten houden
of er zaken uit de rails dreigen te lopen. Op die manier kunnen we tijdig
met aanpassingen komen. Het kan daarbij gaan om aanpassingen van de
inkoopafspraken, maar ook van de bedrijfsvoering van de desbetreffende
instelling. Misschien heeft zo’n instelling al een tijdje rekening moeten
houden met een sterk veranderende vraag.
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik had net nog geen tweede vraag gesteld
naar aanleiding van mijn eerste vraag.
De voorzitter: Mevrouw Bergkamp is slim bezig.
Mevrouw Bergkamp (D66): Die vraag gaat over de jeugd-ggz. Ik heb een
vraag gesteld over de gang van zaken bij de inkoop. In bijvoorbeeld
Amsterdam worden veel psychiaters en psychotherapeuten ontslagen.
Mensen verliezen op die manier hun behandelaar. Ik maak me daarover
eigenlijk wel grote zorgen. Ik snap dat duidelijkheid nodig is. Je merkt
echter dat de gang van zaken bij het inkoopproces nu al leidt tot ontslagen
van psychiaters en psychotherapeuten, waardoor mensen hun vaste
behandelaar verliezen. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?
Staatssecretaris Van Rijn: Ik kom op die vraag specifiek straks even terug.
Het antwoord daarop zit in mijn setje antwoorden op specifieke vragen.
Er zijn ook enkele als-danvragen gesteld, onder anderen door mevrouw
Keijzer. Hoe zit het met de escalatieladder? Stel dat gemeenten het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

23

misschien niet goed doen, niet voldoende luisteren en onvoldoende
aanpassingen doorvoeren, wanneer stappen we dan over van drang naar
dwang? Dat onderwerp kan de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie
volgens mij uitstekend behandelen. Hij heeft heel veel ervaring met
dwang. Hij zal de vragen hierover beantwoorden.
Er is een aantal vragen gesteld over de bevoegdheden van de transitieautoriteit. Volgens mij is het erg belangrijk dat de aanwijzingsbevoegdheid
op advies van de transitieautoriteit bij de Staatssecretaris blijft, zowel om
een principiële als om een praktische reden. De principiële reden is dat
volgens mij een aanwijzing aan een gemeente door het Rijk zou moeten
worden gegeven. Die bevoegdheid moet niet worden gedelegeerd aan
een commissie. De praktische reden is dat er een wetswijziging voor
nodig is om die taak aan de commissie te geven. Daar willen we niet op
wachten. Daarom willen we de aanwijzingsbevoegdheid gewoon bij de
Staatssecretaris laten. Het advies van de transitieautoriteit naar aanleiding
van de bevindingen zal natuurlijk wel een belangrijke basis kunnen zijn bij
het maken van de afweging of de afspraken moeten worden aangepast, of
dat er echt een aanwijzing nodig is. De transitieautoriteit zal dus hopelijk
met voldoende gezag kunnen zeggen dat in de ene situatie de aanpassing
die nodig is al wordt doorgevoerd, en dat het in de andere situatie nodig
is dat er wordt ingegrepen omdat de aanpassing niet wordt doorgevoerd.
Er zijn ook vragen gesteld over de budgetten. Ik ben daarop al even
ingegaan. In december is een nieuwe stand van de budgetten per
gemeente gepubliceerd. Er is afgesproken dat de Algemene Rekenkamer
wederom een toets zal doen op de hoogte van het macrobudget. Eerder is
al met de gemeenten afgesproken dat in de meicirculaire van 2014 de
definitieve cijfers over 2015 en de verdeling van de budgetten over de
gemeenten beschikbaar komen. Een van de leden vroeg of dat zal worden
gehaald. Het antwoord is ja. Dat betekent dat we nu steeds opereren op
basis van de 95% duidelijkheid. Een aantal leden heeft volgens mij heel
terecht gezegd dat dit aldus kan worden gebruikt.
De Kamer heeft ook een brief gekregen over de transformatie. Daarover
zijn ook enkele vragen gesteld. «Is that all?», vroeg men zich af, in mijn
eigen woorden samengevat. Er is een driehoek van in de eerste plaats de
transitie en de zorg dat het goed landt, in de tweede plaats de ruimte voor
transformatie en in de derde plaats het beperken van de frictiekosten.
Volgens mij is het goed om te constateren dat het vrij logisch is dat in die
driehoek een heel zwaar accent ligt op de goede landing in 2015. Dat is
niet gek; dat vindt ook de commissie-Geluk. Ik vind het ook heel
verstandig dat het accent daar ligt. Er zal dus verschil tussen gemeenten
ontstaan. Ik constateer wel in mijn rondgang door Nederland dat er al heel
veel aan die transformatie gebeurt. Misschien is er nog geen duidelijke
transformatieagenda, maar als je door je oogharen naar de brief kijkt die
de Kamer heeft ontvangen, kun je lezen over tal van projecten en
activiteiten die gemeenten organiseren om alvast te experimenteren met
de nieuwe manier van werken. In de brief hebben we geprobeerd weer te
geven dat het logisch is dat het accent nu zwaar ligt op de transitie, omdat
iedereen daarmee nu bezig is. Er gebeurt al heel veel op het vlak van de
transformatie. In de brief staat eigenlijk: laten we dat nu alvast signaleren
en laat dat leidend zijn. Laten we bekijken of we samen met gemeenten
tot een steeds scherpere en meer innovatieve transformatieagenda
kunnen komen. Ik vind het echter heel logisch dat er op dit moment heel
veel aandacht voor de transitie is en misschien nog wat minder of te
weinig voor de transformatie. Dit ligt overigens ook in lijn met wat de
commissie-Geluk hiervan vindt. Het is ook heel verstandig om de transitie
veel aandacht te geven, want daarmee kan ervoor worden gezorgd dat die
zachte landing in 2015 inderdaad kan plaatsvinden. Met de brief hebben
we in ieder geval duidelijk willen maken dat de transformatie zeer hoog
op de agenda staat en dat het uiteraard daarom gaat. Maar niet alles hoeft
tegelijkertijd te gebeuren en niet alles kan in één dag worden afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

24

Ik kom op de specifieke vragen die door de woordvoerders zijn gesteld.
Mevrouw Ypma vroeg of de focus op transformatie in stand kan blijven bij
het minimale kader. Ik ben daarop al even ingegaan. Dat is precies wat we
in de brief hebben willen uitdrukken. Ik ben me er zeer van bewust dat we
in de volgende fase, als de transitie wat op gang is gekomen en we
kunnen constateren dat een en ander begint te landen, het accent duidelijk
zal verschuiven naar de transformatie.
Er is ook gevraagd of er straks, bij de verdeling van de financiële
middelen, rekening wordt gehouden met het aantal kinderen. Ja, dat is
het geval. Ik geef wel alvast de volgende waarschuwing af. Discussies
over verdelingsmodellen met gemeenten zijn in Nederland altijd heel
leuke en pittige discussies, omdat er altijd gemeenten zijn die voordeel
hebben bij een nieuw verdelingsmodel en gemeenten die er nadeel bij
hebben. Ik zou me zomaar kunnen voorstellen dat de gemeenten die
nadeel ondervinden door het nieuwe verdelingsmodel, de Kamer straks
weten te vinden. Wij proberen bij het nieuwe model de objectieve
behoeften uitgangspunt te laten zijn. Daarbij speelt dus ook het aantal
kinderen een rol.
Mevrouw Ypma vroeg ook wat er gebeurt op het vlak van kennis- en
informatievoorziening aan gemeenten over de pleegzorg. Er is al een
aantal activiteiten geweest, gericht op het goed informeren van
gemeenten over pleegzorg. Er zijn een voorlichtingscampagne en een
brochure ontwikkeld om gemeenten te voorzien van informatie. Onlangs
is er een aparte bijeenkomst in de vorm van een zogenaamd «werkatelier»
georganiseerd voor gemeenten. Daarin is de vraag aan bod gekomen hoe
deze vorm van zorg een goede plek kan krijgen in het zorgaanbod van
gemeenten en in het gemeentelijk beleid. Een van onze aandachtspunten
is dus inderdaad om gemeenten te doordringen van het belang van de
pleegzorg. Dat is een heel goede, te waarderen en te respecteren vorm
van zorg. Ik heb zelf ongelooflijk veel bewondering voor mensen die deze
zorg op zich willen nemen.
Mevrouw Ypma heeft ook gevraagd of ik bereid ben om samen met de
Staatssecretaris van OCW de Kamer apart te informeren over de
samenhang tussen onderwijs en zorg. Ik wil dat graag opnemen met mijn
collega van Onderwijs. Ik wil ook nog een andere toezegging aan haar
gestand doen, namelijk om terug te komen op de vraag hoe wij zullen
komen tot een goede verantwoordelijkheidsverdeling. Ik vind dit een zeer
belangrijk onderwerp. Wij merken steeds vaker dat bij heel veel onderwerpen op het vlak van jeugdzorg, jeugdhulpverlening en kindermishandeling de school en het gevoel dat er op school iets niet pluis is, een zeer
belangrijke rol speelt. Een betere samenhang en samenwerking tussen
jeugdhulpverlening, ggz en passend onderwijs kan een van de grote
verdiensten van, en een grote uitdaging voor het nieuwe stelsel zijn. Zo’n
betere samenhang kan volgens mij een ongelooflijk belangrijke verdienste
van het nieuwe stelsel worden.
Mevrouw Kooiman vroeg: wat hebben jongeren nu aan deze stelselwijziging als ze niet eens een dak boven hun hoofd hebben? Zij vroeg hoe we
ervoor kunnen zorgen dat deze jongeren goede hulp krijgen. Deze week
was ik op bezoek bij Vince in Nijmegen. Daar zijn jeugd-ggz, onderwijs,
maatschappelijk werk, jeugdhulp en jeugdzorg in één voorziening
geïntegreerd. De jongere staat centraal. Het gaat daarbij om jongeren die
ongelooflijk veel hebben meegemaakt en nu zwerfjongeren dreigen te
worden. Daar hoorde ik dat juist de nieuwe Jeugdwet dit type taken en
hulpverlening meer aan elkaar kan binden, waardoor het aanbod meer
wordt geïntegreerd. Dit zijn volgens mij pareltjes waardoor we weer
weten waarom we dit doen. De nieuwe Jeugdwet biedt volgens mij ook
een kans om nu eindelijk eens niet meer vanuit het aanbod te redeneren,
maar vanuit de vraag, en om tot een veel meer geïntegreerde manier van
werken te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

25

Mevrouw Bergkamp heeft een vraag gesteld over het woonplaatsbeginsel.
Bij de verdeling van het historisch budget voor 2015 is het woonplaatsbeginsel toegepast. Ook voor de objectieve verdeling voor 2016 zal dit
beginsel worden toegepast. We voeren overleg met de gemeenten over
de manier waarop dat precies zal gebeuren. Voor verreweg de meeste
jeugdzorg die onder de Jeugdwet zal vallen, is de woonplaats van de
gezagdrager eenvoudig te bepalen omdat ouders het gezag hebben of
hadden. Ik weet dat daarover discussie mogelijk is. Welke van de twee
ouders moet hierbij bijvoorbeeld bepalend zijn? Wanneer is wat van
toepassing? Wij zijn nu bezig met het opstellen van een document waarin
wordt uitgelegd hoe het woonplaatsbeginsel moet worden toegepast in
allerlei denkbare scenario’s bij gezag, bij voogdij, in situaties waarin acuut
jeugdhulp wordt verleend en bij grensproblemen. Uiterlijk in april zal deze
uitleg bij het woonplaatsbeginsel breed worden gecommuniceerd, onder
andere op de website Voordejeugd.nl. In de meicirculaire 2014 wordt bij
de verdeling van het budget voor 2015 rekening gehouden met de juiste
toepassing van het woonplaatsbeginsel.
Mevrouw Bergkamp en de heer Voordewind hebben gevraagd of er goede
afspraken zijn gemaakt over de gespecialiseerde landelijke jeugdhulp. Ik
wil benadrukken dat ook ik vind dat het van groot belang is dat de zorg
voor meisjes en vrouwen die slachtoffer zijn van eergerelateerd geweld,
loverboys of prostitutie, ook na 1 januari 2015 kan worden geboden op
een heel adequaat niveau. Overigens vinden de gemeenten en de VNG
dat ook. Daarover wordt veel overlegd. Wat moet het raamcontract zijn?
Wat moet het landelijk inkoopmodel zijn? Er heeft hierover veel overleg
plaatsgevonden tussen de VNG en Fier Friesland. Recentelijk heeft Fier
Friesland mij laten weten dat het uit de voeten kan met de voorstellen van
de VNG. Bovendien is de zorg die Fier Friesland, Kompaan en De Bocht
leveren aan kwetsbare meisjes en jonge vrouwen onderdeel van het
Landelijk Tranisitiearrangement Jeugd dat door de VNG is opgesteld voor
verschillende specialistische functies die vallen onder de Jeugdwet.
Kortom, volgens mij gaat dit goed en is ook de VNG ervan doordrongen
dat een goed landelijk kader nodig is. Ik heb ook begrepen dat Fier
Friesland hiermee uit de voeten kan. Dat moet natuurlijk wel blijvend
blijken te zijn. Als zou blijken dat, ondanks het landelijke arrangement,
deze organisaties in de problemen komen door de transitie, dan kunnen
zij zich natuurlijk ook melden bij de transitieautoriteit. Maar ik zeg
nogmaals dat ik ervan uitga dat dat niet nodig is. De transitieautoriteit kan
zo nodig bekijken of de afspraken voldoen. Ik hoor echter dat het overleg
tussen de VNG en de desbetreffende organisaties goed loopt.
Mevrouw Bergkamp (D66): Mag ik de conclusie trekken dat er in april
duidelijkheid zal zijn over het woonplaatsbeginsel en de gespecialiseerde
zorg? Ik wil niet dat er weer allerlei vragen komen van gemeenten en
gespecialiseerde instellingen. Mag ik ook de conclusie trekken dat de
meicirculaire daadwerkelijk in mei zal verschijnen?
Staatssecretaris Van Rijn: Ik meen dat alle drie deze conclusies juist zijn.
Mevrouw Bergkamp heeft ook gevraagd of de jeugdige zijn behandelaar
in de jeugd-ggz kan behouden. Ik heb al gezegd dat in de wet een
overgangsrecht is opgenomen. Dat houdt in dat men in ieder geval een
jaar lang dezelfde behandelaar kan houden. Daarna geldt dat er gebruikgemaakt moet worden van het gecontracteerde aanbod. Dat kan dezelfde
behandelaar zijn. Eigenlijk verschilt de situatie straks niet met de huidige
situatie. Je gaat naar een aanbieder, je krijgt de zorg in een zorgtraject, die
houd je. Daarna kun je die zorg ook houden als blijkt dat je zorgaanbieder
is gecontracteerd. Als die niet is gecontracteerd, zal de gemeente ervoor
moeten zorgen dat er op een andere manier adequate zorg wordt
geleverd. In het overgangsrecht staat dus dat de cliënt een jaar lang de
huidige behandelaar kan houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

26

Mevrouw Ypma (PvdA): Ik begrijp dit antwoord van de Staatssecretaris,
maar ik krijg wel heel veel signalen over kinderen bij wie de behandeling
nu al wordt afgebroken en die tussen wal en schip komen te vallen. In de
jeugd-ggz worden immers al mensen ontslagen. Ik maak mij daarover
zorgen, zeker omdat het hierbij gaat om de kwetsbare groep kinderen met
een psychiatrische achtergrond. Krijgt de Staatssecretaris die signalen ook
en, zo ja, wat gaat hij daaraan dan niet pas straks, op 1 januari 2015, maar
op dit moment al doen?
Staatssecretaris Van Rijn: Hierbij spelen twee zaken een rol. Nog los van
de transitie van de jeugdzorg zijn er al afspraken gemaakt tussen de sector
en de verzekeraars over het meer ambulant maken van de zorg. Verzekeraars spelen bij hun inkoopbeleid dus nu al in op die verandering van de
zorgverlening waarover met de sector afspraken zijn gemaakt. Dat kan nu
ook al gevolgen hebben voor de manier waarop ggz-zorg wordt verleend.
Dit geldt dus buiten de transitie om. Bij die transitie wordt gegarandeerd
dat de cliënt zijn behandelaar gewoon kan houden. Ook in de ggz-sector
speelt echter een rol dat er veranderingen optreden door de afspraken
over het meer ambulant maken van de zorg, en misschien ook door de
transitie, hoewel ik dat nu nog niet zo zie gebeuren. Maar het zou best
kunnen dat het al gebeurt. Ik kan mevrouw Ypma wel toezeggen dat ik me
nog eens even zal buigen over de signalen die wij ontvangen. Met de
zorgverzekeraars had ik al afgesproken dat we de gevolgen voor het
inkoopproces in de jeugd-ggz in de huidige situatie, en ook in de
overgang naar de nieuwe situatie, gaan bekijken. Hierbij speelt dus
behalve de transitie ook een andere zaak, namelijk afspraken die met de
sector zijn gemaakt over het meer ambulant maken van de zorg.
Mevrouw Ypma (PvdA): Ik ben heel blij met die toezegging. Ik ben het
namelijk erg met de Staatssecretaris eens als hij zegt dat er kan worden
geïnvesteerd in de kwaliteit en de samenwerking en dat het meer
ambulant maken van de zorg een goede zaak is. Ik maak mij echter echt
zorgen over de signalen die ik ontvang, juist omdat bij deze kinderen de
continuïteit van de behandeling zo ontzettend belangrijk is.
Staatssecretaris Van Rijn: Mevrouw Bergkamp vroeg hoe het zit met de
verordeningen waarin het erop lijkt dat de rechtstreekse verwijzing door
de huisarts niet goed is geregeld. Ik heb met de VNG en een aantal grote
gemeenten overlegd over de modelverordeningen en andere conceptverordeningen. De leden hebben in mijn brief kunnen lezen dat in de
concepten soms niet helemaal duidelijk is of de huisarts rechtstreeks kan
verwijzen. De modelverordening en de conceptverordening zullen op mijn
verzoek op dat punt worden aangepast en verduidelijkt. Het moet
zonneklaar zijn dat er sprake is van een rechtstreekste toegang van de
huisarts. De VNG past de verordening op dit moment aan. Zij zal in april
worden gepubliceerd.
Mevrouw Bergkamp zei dat zij hoopt dat haar motie over het goed op pad
blijven van de transformatie, volledig wordt uitgevoerd. In haar spoor zei
mevrouw Ypma hetzelfde. Ik zou niets anders durven beweren dan dat die
motie volledig wordt uitgevoerd. Ik heb wel gezegd dat ik het niet zo gek
vind dat er in de huidige situatie relatief veel aandacht uitgaat naar de
transitie. Ik heb echter ook gezegd dat het natuurlijk gaat om de transformatie. Die zal niet alleen op onze agenda blijven staan, maar zal in de
komende jaren onze agenda ook bepalen.
Mevrouw Bergkamp vroeg ook wanneer de Kamer wordt geïnformeerd
over het meldpunt. De vormgeving van het meldpunt wordt op dit
moment besproken met de cliëntenorganisaties en de gemeenten. Ik zal
de Kamer hierover voor de zomer informeren.
Op een aantal vragen van mevrouw Kooiman heb ik volgens mij in mijn
inleidende verhaal al gereageerd. Zij heeft gevraagd of ik een zwarte lijst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

27

wil gaan gebruiken. Dit is geen nieuw onderwerp, om het maar even zo te
zeggen. Met de verbeterde screeningsprocedure wordt hetzelfde doel
beoogd als met de zwarte lijst, namelijk het voorkomen van shopgedrag
van pleegouders en het voorkomen van het plaatsen van kinderen in
ongeschikte pleeggezinnen. De zwarte lijst heeft echter geen toegevoegde
waarde ten opzichte van de huidige screeningsprocedure. Verder hebben
we hierover gesprekken gevoerd met het College bescherming persoonsgegevens. Daaruit blijkt dat het niet te verwachten is dat een dergelijke
lijst zal voldoen aan de eisen die daaraan in de Wet bescherming
persoonsgegevens en de Europese privacyrichtlijn worden gesteld.
Daarom ga ik niet over tot het invoeren van die zwarte lijst, ondanks het
feit dat we hierover al een paar keer hebben gesproken. We zullen dus wel
een verbeterde screeningsprocedure invoeren. Daarover is overigens ook
nog een vraag gesteld aan Staatssecretaris Teeven.
Op de vragen van de heer Voordewind over de bevoegdheden van de
Transitie Autoriteit Jeugd ben ik volgens mij al voldoende ingegaan. Hij
vroeg ook hoe de ggz-productstructuur zich verhoudt tot de inkoop door
gemeenten. Momenteel speekt de VNG met de Nederlandse Zorgautoriteit
over een eventuele aanpassing van de productstructuur. Men wil bekijken
of een en ander aansluit, onder andere bij de inkoop van de gemeenten in
de komende jaren. Volgens mij hebben we hierover gisteren ook gesproken tijdens het debat over kindermishandeling. In dat verband had, naar ik
meen, mevrouw Ypma het over de gezins-dbc. Het is nu al mogelijk om
met verschillende dbc’s per gezin te werken. De VNG beziet dus met de
Nederlandse Zorgautoriteit of er aanpassingen in de productstructuur
nodig zijn.
Mevrouw Van der Burg vroeg hoe het staat met de invoering van de
outcome-criteria. Zij hamert voortdurend op de noodzaak van deze
criteria. Volgens mij heeft zij daar wel degelijk succes mee. In het
amendement-Van der Burg/Ypma wordt van gemeenten gevraagd om met
jeugdhulpaanbieders afspraken te maken. Met dat amendement hebben
zij er op aangedrongen om ervoor te zorgen dat de outcome-criteria echt
een rol krijgen in het gemeentelijk beleid. Er is volgens mij op dit vlak al
heel veel gedaan. Er is de basisset van vijf prestatie-indicatoren voor de
Centra voor Jeugd en Gezin. Ik noem cliëntentevredenheid, uitval van
jeugdhulp, vermindering van de problematiek en de organisatie van één
hulpverlener per gezin. Dat zijn zaken die bij de CJG’s worden ontwikkeld.
Het IPO, het Rijk en de brancheorganisaties hebben tien prestatieindicatoren vastgesteld voor de provinciale jeugdzorg. Die wordt hierbij
dus ook meegenomen. Er is een basisset indicatoren voor de jeugd-ggz.
Er is het project Jeugd in Beeld van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid. Verder is er het Kwaliteitskader Gehandicaptenzorg voor jeugd
met een verstandelijke beperking, en de Monitor JeugdzorgPlus. Er
gebeurt dus wel degelijk het nodige, maar de VNG, KING en het Rijk
nemen het voortouw bij een overleg met veldpartijen over de vraag hoe
we als het ware nog meer kunnen focussen op een eenduidige aanpak
van de outcome-criteria. Volgens mij ligt het voor de hand om met een
handreiking aan gemeenten te komen, zodat er een uniform beeld
ontstaat, hoewel ik een beetje aarzel om het zo te formuleren. Er moet in
ieder geval uit voortkomen dat er veel meer moet worden gewerkt met de
outcome-criteria. Ik zeg de Kamer toe dat wij op de website Voordejeugd.nl een overzicht van de beschikbare outcome-criteria zullen
publiceren.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Het is mooi dat er in elk geval hele sets
worden gepubliceerd van allerlei sectoren. We waren echter op weg naar
een transformatie. Het is dus de bedoeling dat de sectoren komen tot een
gezamenlijke set van vijf tot tien. Dat hoor ik nog niet. Wat de Staatssecretaris nu zegt, is allemaal leuk, maar van wat er tot nu toe gebeurt, worden
de sectoren nog niet veel wijzer. Men blijft in de eigen koker zitten. Hoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

28

komen we tot een overkoepelende set van vijf tot tien indicatoren? Dit
moet bovendien geen bureaucratische rompslomp opleveren. We moeten
ons hierbij richten op de transformatie, zodat gemeenten daarop kunnen
inkopen. Kunnen we die set eind mei krijgen, want ik heb begrepen dat
men vanaf die tijd op grote schaal de contracten gaat sluiten?
Staatssecretaris Van Rijn: Dat durf ik niet toe te zeggen. Zoals mevrouw
Van der Burg weet, is het opstellen van die outcome-criteria geen
sinecure. Er zijn al veel voorbeelden. Juist daarom zijn de VNG, KING en
het Rijk bij elkaar gaan zitten om tot een harmonisatie van de outcomecriteria te komen die iedereen vervolgens kan gebruiken bij de inkoop. Ik
ga ervan uit dat hiervan al een impuls uitgaat bij de zorginkoop voor 2015.
Maar we moeten ook de puntbelasting voor 2015 niet te groot maken. De
VNG, KING en het Rijk hebben goede afspraken gemaakt over het streven
naar harmonisatie. Ik wil mevrouw Van der Burg wel toezeggen om met
die partijen te bespreken wanneer de eerste resultaten kunnen worden
getoond. Op die manier kunnen we ook beter inschatten wanneer de
volgende stap gezet kan worden.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Wanneer worden wij daarover geïnformeerd? Ik begin inderdaad ongeduldig te worden. De Staatssecretaris
heeft het steeds over sets, maar voordat we het weten is de zorg voor drie
jaar ingekocht en kunnen we drie jaar niets doen. Daar heb ik geen zin in.
Staatssecretaris Van Rijn: Ik zal de Kamer hierover voor de zomer
informeren.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Kan het ook voor 1 juni worden? Dat is
van belang, gezien de inkoopdata.
Staatssecretaris Van Rijn: We moeten pragmatisch zijn. Volgens mij is het
heel goed om met de partijen de outcome-criteria te bespreken. Dat wil
niet zeggen dat gemeenten niet nu al bekijken op grond waarvan ze
kunnen gaan inkopen. Gemeenten zijn daar nu al mee bezig. Het is dus
niet zo dat er niet op outcome zal worden ingekocht als dit niet klaar is
voor 1 juli. Maar we kunnen het hiermee wel stimuleren. Ik wil best
bekijken of we het voor 1 juni kunnen doen. Ik heb ook weleens gehoord
dat juni in Nederland de natste maand is. Dan is het dus nog geen zomer.
Als ik mijn best doe om de Kamer hierover te informeren, komen we een
heel eind.
Mevrouw Van der Burg heeft ook nog wat vragen gesteld over de
btw-vrijstelling voor jeugdhulp. Die wordt geregeld in de uitvoerings-AMvB onder de Jeugdwet. Die AMvB is in voorbereiding. Rechtstreekse zorgverlening door de jeugdhulpaanbieder en zorgverlening via
een instelling krijgt daarmee dezelfde fiscale behandeling als nu. Soms is
de jeugdhulp in een gemeente echter op een specifieke manier ingericht,
bijvoorbeeld als er sprake is van onderlinge leveringen. Sommige van
dergelijke constructies voldoen wel aan de eisen die de fiscus hieraan
stelt, maar andere niet. Ik bekijk op dit moment samen met gemeenten en
de VNG welke constructies passen in de fiscale voorwaarden en bij welke
onderlinge levering er wellicht wél btw verschuldigd is. In algemene zin
wordt dit dus geregeld, maar of de fiscale regels van toepassing zijn, is
een beetje afhankelijk van de afspraken over onderlinge levering die
vervolgens worden gemaakt. Dat gaan we met gemeenten en de VNG
nader bekijken.
Mevrouw Kooiman (SP): Ik wil een punt van orde maken, voorzitter. Ik
heb ontzettend veel vragen gesteld. De Staatssecretaris gaat het rijtje af
en is nu bij de beantwoording van de vragen van mevrouw Van der Burg.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie zal uiteraard ál mijn vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

29

beantwoorden. De Transitie Autoriteit Jeugd valt volgens mij echter ook
onder de verantwoordelijkheid van de Staatssecretaris van VWS. Komt
Staatssecretaris Van Rijn daarover nog te spreken?
Staatssecretaris Van Rijn: Volgens mij zullen inderdaad ál de vragen van
mevrouw Kooiman door de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie
worden besproken. Ik heb al het een en ander over de transitieautoriteit
gezegd. Ik heb gesproken over haar bevoegdheden, over haar rol en wat
ik ervan verwacht. Ik heb ook gezegd dat de aanwijzingsbevoegdheid bij
de Staatssecretaris moet blijven liggen. Welke vraag van mevrouw
Kooiman over de transitieautoriteit is nog niet beantwoord?
Mevrouw Kooiman (SP): Mijn grootste zorg is natuurlijk dat de transitieautoriteit, de transitiepolitie, op dit moment slechts bestaat uit een
website en één persoon. Mevrouw Keijzer stelde in dit verband ook een
zeer interessante vraag. Tussen het moment dat er een aanwijzing wordt
gegeven en het moment waarop de Staatssecretaris überhaupt kan
ingrijpen, zijn instellingen al omgevallen, zijn er al duizenden mensen
ontslagen en, nog belangrijker, komen kinderen zonder zorg te zitten. Dat
is mijn grootste zorg en volgens mij ook die van veel woordvoerders hier
aan tafel. Ik wil gewoon dat de Staatssecretaris hierop reageert.
Staatssecretaris Van Rijn: Voor de goede orde merk ik op dat er nog geen
duizenden mensen zijn ontslagen en dat er nog geen instellingen zijn
omgevallen. We hebben de transitieautoriteit nu juist ingericht voor de
instellingen die denken: dit gaat niet goed en ik kan geen goede afspraken
maken. Zij kunnen zich nu al melden bij de Transitie Autoriteit Jeugd. Op
die manier kunnen we daarop direct inspelen. We hebben overigens ook
aandacht voor de drie Bureaus Jeugdzorg waarvoor mevrouw Kooiman
ook aandacht heeft gevraagd en waar de frictiekosten nogal hoog zijn.
Staatssecretaris Teeven zal daarop ook nog even ingaan. Laten we dus
wel even bij de feiten blijven. De transitieautoriteit is er juist voor om
problemen te voorkomen. De aanmeldingsprocedure van de autoriteit is
operationeel. Zij zal een dezer dagen gevuld worden, niet slechts met één
persoon, maar met een aantal mensen. Zij gaan dit doen. We zijn nu druk
bezig met de inrichting daarvan. We hebben de website alvast gemaakt
om zo het aanmeldpunt nu al open te kunnen stellen. Op die manier
kunnen we nu alvast aan de slag met het onderzoeken van instellingen
waar iets aan de hand is.
Mevrouw Kooiman (SP): Ik concludeer dat de transitiepolitie op dit
moment bestaat uit één persoon en een website. Ik concludeer dat we niet
weten hoelang het duurt voordat een van de Staatssecretarissen
überhaupt kan ingrijpen als er problemen zijn. In de tussentijd kunnen
instellingen omvallen en kunnen duizenden mensen worden ontslagen.
Laten we inderdaad bij de feiten blijven. Feit is dat men bij het UWV zegt:
we verwachten dat er 5.000 tot 9.000 mensen worden ontslagen in de
jeugdzorg. Mensen staan straks op straat. Nog erger is het dat gezinnen
hierdoor zonder hulp komen te zitten.
Staatssecretaris Van Rijn: Staatssecretaris Teeven zal straks ook nog even
ingaan op de cijfers, de vermeende cijfers en wat er allemaal zou gaan
plaatsvinden. Laten we echter bij de feiten blijven. De transitieautoriteit is
ingericht en de aanmeldingsfaciliteit is gewoon gereed. Daarachter gaat
natuurlijk niet alleen een aantal mensen schuil van de transitieautoriteit
zelf, waarvan nu de voorzitter bekend is gemaakt. Er staat uiteraard een
heel team omheen. De samenstelling van dat team is klaar. Daardoor is de
website er nu ook al. Instellingen kunnen zich nu aanmelden. Er heeft zich
overigens nog geen enkele instelling gemeld, maar wat niet is, kan nog
komen. Wij verwachten dat er zich instellingen zullen melden. Een en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

30

ander betekent dat de transitieautoriteit nu eigenlijk volledig operationeel
is. Laten we ervoor zorgen dat zij gaat doen waarvoor zij is opgericht,
namelijk het opsporen en voorkomen van problemen. De autoriteit moet
ertoe leiden dat we niet achteraf handelen, maar vooraf.
Ook een aantal vragen van mevrouw Voortman en mevrouw Keijzer zullen
door Staatssecretaris Teeven worden beantwoord. Mevrouw Keijzer vroeg
of op 1 januari de telefoon wordt opgenomen. Het antwoord is ja. Een van
de eisen die wij uiteraard aan gemeenten stellen, is het zorgen voor
crisisopvang in januari 2015. Crisisopvang is de essentie van de
bestaande toegang. Natuurlijk moet daar de telefoon gewoon worden
opgenomen.
Volgens mij heb ik hiermee de vragen beantwoord die aan mij zijn
gesteld.
Mevrouw Keijzer (CDA): Ik heb heel lang gewacht omdat ik dacht dat
mijn vragen nog wel zouden worden beantwoord. Ik heb twee heel
eenvoudige vragen gesteld. Bij Jeugdzorg Nederland stelt men dat op
1 april zaken rond de contractvorming duidelijk moeten zijn. Anders
kunnen er geen accountantsverklaringen worden afgegeven, waardoor
raden van toezicht en banken ingewikkeld gaan doen. Daardoor zullen
mensen worden ontslagen en zullen instellingen omvallen. Staatssecretaris Van Rijn wijst nu naar Staatssecretaris Teeven. Ligt de stelselverantwoordelijkheid voor de Jeugdwet soms bij de Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie in plaats van bij de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport? Volgens mij gaat dit heel concreet over
contractvorming voor zorginstellingen. Die valt toch onder de verantwoordelijkheid van de Staatssecretaris van VWS? Klopt de stelling van
Jeugdzorg Nederland, of klopt die niet? Dat wil ik gewoon weten.
Ook wil ik een heel concreet antwoord op de vraag hoelang de procedure
duurt voor een aanwijzing en een indeplaatsstelling. Als die een maandje
of vier duren, weten we wanneer we aan de bel moeten trekken.
Staatssecretaris Van Rijn: Staatssecretaris Teeven en ik hebben afspraken
gemaakt over de beantwoording van de vragen. Dat wil niet zeggen dat
ieder van ons niet verantwoordelijk zou zijn voor het eigen deel van het
stelsel. Ik stel daarom voor dat mevrouw Keijzer toch even Staatssecretaris Teeven de gelegenheid geeft om ook haar vragen te beantwoorden.
Daarna kan ze beoordelen of de antwoorden voldoen.
Mevrouw Keijzer (CDA): Geduld is blijkbaar een schone zaak. Ik ga er
gewoon voor zitten. Ik zeg echter nogmaals dat ik mij grote zorgen maak.
Ik ben bang dat op 1 januari de telefoon niet wordt opgenomen. Bij de
vraag daarover ging het mij niet om de crisisopvang, maar gewoon om de
reguliere jeugdzorg die straks onder de Jeugdwet zal vallen. Maar ik
wacht de antwoorden nog even af.
Mevrouw Voortman (GroenLinks): De Staatssecretaris zegt dat de
transitieautoriteit al operationeel is, maar dat er nog geen meldingen zijn
gedaan. Dat is op zich natuurlijk een goed teken. Ik zie de Staatssecretaris
nu een gebaar maken. Is er toch sprake van een paar meldingen? De
transitieautoriteit is natuurlijk nog maar net operationeel. Wellicht
bedoelde de Staatssecretaris dat met zijn gebaar. Kan hij ons op de
hoogte houden van die meldingen? Dat hoeft hij natuurlijk niet elke dag te
doen, maar bijvoorbeeld op 1 mei of 1 juni.
Staatssecretaris Van Rijn: Dat lijkt mij wel een goed idee. Ik bedoelde
inderdaad te zeggen dat de transitieautoriteit wel operationeel is, maar
dat dit nog maar sinds heel kort het geval is. We moeten dit even de tijd
geven. Ik zal de Kamer graag periodiek informeren over de stand van
zaken en de voortgang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

31

Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik dank de Staatssecretaris voor deze
toezegging. Ik moet nu helaas het debat verlaten wegens verplichtingen
elders. Het verloop van het debat wordt echter gevolgd.
De voorzitter: Het woord is aan de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie.
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar inbreng in
eerste termijn. Het is goed dat er veel jeugdigen in de zaal zijn. Zij horen
dat het hier over de Jeugdwet gaat. Dat is een heel interessant onderwerp, dus het is goed dat ze meeluisteren.
Net als Staatssecretaris Van Rijn deel ik het gevoel van urgentie. We
moeten er samen met de gemeenten in de komende negen maanden
tegenaan gaan om tot een verantwoorde invoering van de Jeugdwet te
komen per 1 januari 2015.
Zo’n artikel in de Volkskrant van deze ochtend, waarin staat dat er 5.000
tot 9.000 mensen ontslagen zullen worden, leidt tot veel onrust.
Waarschijnlijk hebben de leden van de commissie op hun iPhone ook al
gezien dat er hierover een nieuw bericht op de site van de Volkskrant
staat. De berichtgeving van hedenmorgen is feitelijk onjuist. Een
ontslagprocedure bij een Bureau Jeugdzorg kan zo’n zes maanden in
beslag nemen. Het is dus heel logisch dat sommige bureaus nu informatie
gaan opvragen. Het is echter niet zo dat er op dit moment al ontslagaanvragen zijn gedaan. Het is volgens mij goed om dat hier met nadruk te
zeggen, want dit zou kunnen leiden tot veel misverstanden en onduidelijkheid. Er is dus nog geen sprake van ontslagaanvragen. Er is nog
nergens ontslag aangevraagd. Dat is helemaal nergens gebeurd.
Hoe vervelend dat ook is, als de Bureaus Jeugdzorg garanties van de
gemeenten hebben gekregen voor minimaal 80%, betekent dat nog niet
dat altijd kan worden voorkomen dat bij zo’n stelselherziening mensen
worden ontslagen. Mevrouw Van der Burg en mevrouw Ypma zeiden
zoiets al. Er is een stelselwijziging. De gemeenten gaan zelf hun beleid
bepalen en bij de inrichting van het beleid kunnen zij andere keuzes
maken. Op dit moment zijn er wel Bureaus Jeugdzorg die als gevolg van
de gemaakte afspraken worden geconfronteerd met frictiekosten die ze
zelf niet kunnen dragen. Mijn collega en ik hebben dat in de brief
aangegeven. Het gaat om drie Bureaus Jeugdzorg: Zuid-Holland,
Noord-Brabant en Gelderland. Vooruitlopend op de installatie van de
Transitie Autoriteit Jeugd hebben we het College Sanering Zorginstellingen de opdracht gegeven om een onderzoek te doen naar de frictiekosten bij die drie Bureaus Jeugdzorg. Over de resterende vraagstukken
gaan ik en mijn collega van VWS praten met de bestuurders van de
Bureaus Jeugdzorg in die regio’s, de wethouders en de gedeputeerden.
Daarbij is ook een rol weggelegd voor de Transitie Autoriteit Jeugd.
Misschien is het goed om het tijdpad te schetsen. Op 28 februari had
iedereen getekend. Medio maart werden bij de zojuist genoemde drie
Bureaus Jeugdzorg concrete problemen met de frictiekosten geconstateerd. Op 1 april is de transitieautoriteit gevraagd om duidelijkheid
hierover. Op 1 juli aanstaande zullen alle Bureaus Jeugdzorg moeten
hebben ingekocht. Ik zal zo direct duidelijkheid geven over de vraag van
mevrouw Keijzer over de aanwijzingsbevoegdheid en de termijnen die
daarbij in acht moeten worden genomen.
In het verleden hebben mijn collega en ikzelf veel geïnvesteerd in het
Bureau Jeugdzorg Amsterdam, ook in het kader van de vliegwielprojecten. Het Bureau Jeugdzorg Amsterdam heeft op korte termijn een
aantal mooie resultaten kunnen bereiken, ook in het terugdringen van de
wachtlijsten. We hebben echter wel te maken met de situatie dat er door
de geringe instroom bij de jeugdbescherming – op zich natuurlijk een
goede zaak – minder geld beschikbaar was voor de jeugdhulp. Er wordt
op dit moment dus gewerkt aan de oplossing van dit probleem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

32

Mevrouw Ypma (PvdA): Ik dank de Staatssecretaris voor dit antwoord,
maar toch zint het mij niet helemaal. De Staatssecretaris geeft aan dat de
Bureaus Jeugdzorg aan het informeren zijn en dat er nog geen ontslagen
zullen vallen. Ik hoor bij mijn werkbezoeken echter heel veel onrust bij de
Bureaus Jeugdzorg en de jeugdzorginstellingen. Het is goed dat het
College Sanering Zorginstellingen meekijkt, want ik constateer dat er niet
altijd de juiste managementafwegingen worden gemaakt. Ik maak me wél
zorgen over die onrust en ook over de kwaliteit van de jeugdzorg. Ik
begrijp dat in sommige jeugdzorginstellingen al het personeel op één
hoop wordt gegooid en dat medewerkers in vijf maanden moeten worden
bijgeschoold tot jeugdbeschermer of jeugdreclasseerder. Ik maak me daar
ernstige zorgen over. Dat is namelijk een vak, waarvoor je moet hebben
doorgeleerd en waarvoor je een veiligheidsbril op moet hebben. Ik maak
me er zorgen over dat de kwaliteit van de jeugdzorg daardoor minder
wordt, juist in een tijd dat er zou moeten worden geselecteerd op
kwaliteit.
Staatssecretaris Teeven: Ik denk dat het logisch is dat er onrust is; mijn
collega van VWS schetste dit ook net. Bij op drie na alle Bureaus
Jeugdzorg voorzien we geen problemen bij het oplossen van het
probleem van de frictiekosten. Volgens mij is dat helder. Dat geeft ook rust
voor de medewerkers van die bureaus. Dit heeft overigens ook te maken
met de vraag hoe het voortbestaan van de Bureaus Jeugdzorg wordt
gegarandeerd. In het mei-overleg gaan we praten met de bestuurders in
de provincies van deze drie concrete Bureaus Jeugdzorg. Vóór de zomer
moeten alle regio’s hebben ingekocht, dus op dat moment is er duidelijkheid. Ik denk dat het niet vreemd is dat er enige onrust ontstaat. Die
onrust proberen mijn collega en ik nu juist weg te nemen. Daarom
proberen we ook afspraken te maken met het IPO (Interprovinciaal
Overleg) over de frictiekosten. We hebben het College Sanering Zorginstellingen snel in stelling gebracht om naar deze frictiekosten te kijken. In
de meeste provincies en bij de meeste Bureaus Jeugdzorg zien we dus
geen problemen, maar bij drie wel.
Nu de tweede vraag van mevrouw Ypma. Deze commissie heeft er in het
verleden op aangedrongen dat er meer geïntegreerd zou worden gewerkt.
Het is dus niet heel vreemd dat daartoe stappen worden gezet. Ik hoor dat
sommige stappen wel heel groot zijn, maar ik heb van de inspectie, die
daar ook naar kijkt, niet gehoord dat die op dit moment leiden tot
kwaliteitsverlies. Er zijn nu wel veel zorgen over dat soort dingen, maar
die worden voor een groot gedeelte ingegeven door onzekerheid. En die
onzekerheid gaan we in de komende maanden nu juist proberen weg te
nemen. Het is goed dat hiervoor aandacht wordt gevraagd. Mijn collega
en ik horen deze signalen ook, maar we zitten dus op het vinkentouw.
Zoals mevrouw Ypma zegt, hebben de jeugdbescherming en jeugdreclassering zeer gespecialiseerde taken, waar men goed voor moet zijn
opgeleid en waarvoor men de juiste knowhow moet hebben. Het moge
duidelijk zijn dat er wat in beweging is in de jeugdzorg. Wij denken dat dit
op dit moment in slechts drie concrete gevallen tot problemen leidt.
Ik heb al iets gezegd op de vraag van mevrouw Keijzer over Amsterdam.
Op 17 maart hebben we de brief ontvangen van het Bureau Jeugdzorg
Amsterdam. Wij zijn de samenwerking met het CSZ gestart. Wij hebben in
eerste instantie alleen gevraagd om een onderzoek naar die drie bureaus.
Het is mogelijk om ook de andere bureaus te onderzoeken, maar tot op
heden heb ik geen aanleiding daartoe gezien. Mede gezien de wijze
waarop met name Veiligheid en Justitie in het verleden is bijgesprongen,
denk ik dat het op dit moment nog echt aan de stadsregio Amsterdam, de
betrokken gemeenten en het Bureau Jeugdzorg aldaar is om hiervoor
oplossingen te zoeken. Wij vinden de situatie aldaar nog niet zodanig dat
we dit bureau in hetzelfde rijtje moeten plaatsen als Zuid-Holland,
Noord-Brabant en Gelderland. Dat is de stand van zaken op dit moment.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

33

Ik ga verder met de vragen die zijn blijven liggen. Mevrouw Ypma heeft
gevraagd of de binnenlandse adoptie kan worden uitgebreid naar andere
groepen. De nieuwe kinderbeschermingswetgeving zal dit eerder mogelijk
maken dan nu het geval is. Tegelijkertijd moet ik vaststellen dat als ouders
hun kind niet meer kunnen opvoeden en verzorgen, dit niet betekent dat
het kind niets meer van zijn ouders te verwachten heeft. Natuurlijk blijven
de familierechtelijke banden bestaan. Ook is er sprake van afstammingsbanden met ouders die misschien niet maximaal kunnen opvoeden, wat
weer gevolgen heeft voor bijvoorbeeld het erfrecht. Dat verlangt soms dat
het ouderschap op een andere manier wordt ingevuld, waardoor ouders
en familie betrokken blijven vanwege hun bloedband met het kind. Ik denk
dat we hier voorzichtig mee moeten zijn. De nieuwe kinderbeschermingswetten maken het wel makkelijker, maar ik denk dat het niet goed kunnen
opvoeden van een kind niet te snel moet betekenen dat de afstammingsbanden en de bloedband moeten worden doorbroken; dat is weer een
andere stap. Met adoptie doe je zoiets nadrukkelijk wél. Er zijn dus meer
mogelijkheden, maar binnenlandse adoptie als brede oplossing voor het
niet goed opvoeden van kinderen lijkt mij een paar stappen te snel.
De heer Voordewind vroeg hoe het mogelijk is dat het netwerkberaad pas
later in werking treedt, naar verwachting op 1 juli 2015. In Boek I, artikel
262a BW wordt een uitzondering gemaakt voor het netwerkberaad. Met de
leden van deze commissie heb ik besproken dat we eerst goed onderzoek
laten doen, alvorens ik tegemoet zou kunnen komen aan de desbetreffende motie en we verantwoord zouden kunnen overgaan tot de structurele invoering van het netwerkberaad. Dat kwam omdat er ook andere
signalen waren. De leden van de commissie zijn ervan op de hoogte dat er
een praktijkexperiment loopt. Daarin worden sinds 1 januari van dit jaar –
dus nog niet zo lang – ruim 550 zaken gevolgd, verdeeld over zes Bureaus
Jeugdzorg die aan dat praktijkexperiment meewerken. Die zaken maken
onderdeel uit van het WODC-onderzoek. Mijn antwoord op de vraag van
de heer Voordewind is dat ik verwacht dat we op 1 juli 2015 daartoe
kunnen overgaan.
Bij de heer Voordewind en anderen leefde er zorg over de landelijk
werkende instellingen. Wanneer gaan we daar daadwerkelijk mee aan de
gang? Mijn collega en ik hebben natuurlijk te maken met de uitvoering
van de Eerste Kamermotie-Kuiper c.s. (EK 33 674/33 684, P), waarin
aandacht wordt gevraagd voor de positie van de landelijk werkende
instellingen. Op 10 april aanstaande is er een gesprek met De Hoop en
Eleos over de ggz voor de kwetsbare groepen. Op 15 april aanstaande is
er een gesprek met de VNG, de William Schrikker Groep, het Leger des
Heils en de Stichting Gereformeerde Jeugdzorg over de modelovereenkomst tussen de gemeenten en de landelijk werkende instellingen over de
jeugdbescherming en jeugdreclassering. Voor de Stichting Gereformeerde
Jeugdzorg is er maatwerk verricht zodat deze organisatie niet zou
omvallen.
Ik ga verder met een heleboel vragen van mevrouw Kooiman. Gaat u
ervoor zitten, zou ik zeggen. Mevrouw Kooiman had wat kritische
opmerkingen over van werk naar werk: wat doen de Staatssecretarissen
daaraan? In het sectorplan voor welzijn & maatschappelijke dienstverlening, jeugdzorg en kinderopvang is daarvoor 17 miljoen uitgetrokken.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid legt er 8,5 miljoen bij.
In dit concrete geval zal de aandacht uitgaan naar het deelplan jeugdzorg.
Daarin is sprake van de bevordering van arbeidsmobiliteit. 600 werknemers zullen via loopbaantrajecten worden begeleid naar een andere
baan binnen of buiten de branche. 60 werknemers zullen worden
omgeschoold. Er wordt verder ingezet op scholing en duurzame inzetbaarheid. Het gaat daarbij om professionele ontwikkeling, met name om
de ontwikkeling van andere competenties, voor 2.300 werknemers. In de
regionale arbeidsmarktondersteuning zijn er drie regionale experimenten
voor intersectorale en regionale samenwerking op de arbeidsmarkt. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

34

kabinet doet dit dus niet alleen in het gevangeniswezen; het gebeurt ook
in dit plan. Het is geen «afbraakplan», maar een plan. Ook hier wordt dus
gewerkt aan van werk naar werk.
Mevrouw Kooiman vroeg verder om mijn toelichting op de continuous
screening. Bij jeugdzorg gaat het concreet om drie sectoren. Het gaat niet
alleen om een vog (verklaring omtrent het gedrag), maar bij de pleegzorg
ook om een verklaring van geen bezwaar. Dat wordt erin meegenomen. Er
wordt gebruikgemaakt van een bestand van jeugdzorgprofessionals. Dat
bestand wordt op dit moment opgeschoond, zodat men ermee verder kan;
nu is dat bestand deels vervuild. Volgende week stuur ik met de collega
van VWS een brief naar de Kamer waarin daar meer informatie over
wordt gegeven. Deze brief zit dus in de pijplijn en de Kamer krijgt hem zo
spoedig mogelijk.
Ik ben aangeland bij de vragen van mevrouw Keijzer. Zij vroeg naar de
termijnen voor de aanwijzing. Het is nu al mogelijk om een aanwijzing te
geven, want die bevoegdheid staat in artikel 2.12 van de Jeugdwet en die
is al in werking getreden. Na 1 januari 2015 geldt de indeplaatsstelling
zoals die in de Gemeentewet is vormgegeven. We zullen hiervoor de
escalatieladder doorlopen. Die aanwijzing kan nu worden gegeven.
Daarna geldt een achtwekentermijn waarin de zienswijze kenbaar moet
worden gemaakt door degene aan wie de aanwijzing is gegeven. Op
1 januari 2015 kan de indeplaatsstelling meteen gaan gelden, want als we
dit morgenochtend zouden willen doen, zouden alle stappen die nu in de
escalatieladder moeten worden doorlopen, reeds zijn doorlopen. De
collega van VWS en ik hebben in de brief al aangegeven dat eind juni voor
ons het moment is waarop er niet alleen serieuzer over de aanwijzingen
moet worden nagedacht, maar deze ook daadwerkelijk zullen moeten
worden gegeven. De escalatieladder kent zes stappen. We zitten nu in de
fase van de signalering. De Transitie Autoriteit Jeugd moet daarbij een
belangrijke taak vervullen. Daarna komen de verdere fact finding,
beoordeling en ondersteuning. Dan komt er een vooraankondiging van de
juridische interventie en daarna volgt de aanwijzing. De reactietermijn is
acht weken. Het kan dus allemaal en als het noodzakelijk is, kan dit ook al
in juni gaan gebeuren. Op 14 maart was de publicatie in het Staatsblad.
De formele waarschuwingstermijn is in totaal acht weken. Als wij, de
collega van VWS of ikzelf, in juni daadwerkelijk aan de gemeenten
aanwijzingen willen geven, moeten wij eind april de termijn aankondigen.
Tot zover de juridische stand van zaken waarnaar mevrouw Keijzer vroeg.
Mevrouw Agema van de Partij voor de Vrijheid had nog enige opmerkingen gemaakt over pudding. Ik zou daarover het volgende willen
zeggen. Die pudding is van goede kwaliteit, de Staatssecretaris van VWS
en ik kijken daarnaar. Volgens mij is hij ook goed te eten. Maar al is ze nog
zo lekker, natuurlijk blijf je altijd kinderen houden die haar niet lusten of
die niet willen eten.
De voorzitter: Ik voel me niet aangesproken.
Staatssecretaris Teeven: Volgens mij moet je op enig moment openstaan
voor veranderingen. Bij vele leden van de commissie bespeurde ik die
bereidheid. Ik zie ook veel realiteitszin, zoals bij de leden Keijzer en
Bergkamp die zeiden dat zij precies weten wat dit in het jaar 2015 gaat
betekenen. Ik zie dat ook bij de vertegenwoordigers van de regeringscoalities. Laat ik het zo zeggen: bij sommige anderen moet dit nog even
inzinken.
Mevrouw Keijzer (CDA): Ik heb natuurlijk niet zomaar gevraagd naar de
procedure van de aanwijzingen en indeplaatsstelling. Volgens mij hebben
de gemeenten na die acht weken de mogelijkheid tot bezwaar. Ik stel me
het zo voor dat het aanwijzingsbesluit hierdoor wordt opgeschort. Ik heb
hiernaar gevraagd, omdat de Bureaus Jeugdzorg eigenlijk zeggen dat er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

35

op 1 april financiële duidelijkheid moet zijn voor alle zorginstellingen, wil
je dat de zorg voor kinderen kan worden gegarandeerd. Dat klinkt mij
alleszins redelijk in de oren. Welnu, er is bij lange na geen begin van
contracten. Ik hoor de Staatssecretaris net zeggen dat de contracten vóór
de zomer moeten worden gesloten. Nijmegen heeft al gezegd dat het
ergens in november zal worden. Wat gaat de Staatssecretaris concreet
doen om ervoor te zorgen dat op 1 januari de telefoon bij de zorginstellingen wordt opgenomen? Volgens mij zal hij daarvoor toch zo langzamerhand wat steviger moeten optreden ten opzichte van de gemeenten.
Staatssecretaris Teeven: Ik denk dat er op 1 juli financiële duidelijkheid
moet zijn. Op uiterlijk 1 juli moeten de contracten zijn gesloten. Ik ben het
eens met mevrouw Keijzer dat er echt geen regio’s kunnen zijn die denken
dat het pas in november hoeft te gebeuren; dat is veel te laat. Dit ligt
precies in de lijn van de brief die de collega van VWS en ik naar de Kamer
hebben gestuurd. Wij zullen in dat geval eerder gebruik moeten maken
van een aanwijzing; dat is dan onontkoombaar. Een bezwaar heeft niet per
se een opschortende werking, maar er is wel sprake van een aankondigingstermijn van acht weken. Als we dus in juni willen overgaan tot
aanwijzingen, moeten we eind april onze laatste besluiten nemen.
Mevrouw Keijzer ziet dit juist.
Mevrouw Keijzer (CDA): Op 1 juli moeten in Nederland de contracten met
de zorginstellingen zijn gesloten. De zorginstellingen en Jeugdzorg
Nederland zeggen dat er op 1 april duidelijkheid moet zijn omdat er
anders geen goedkeurende accountantsverklaringen zullen worden
verleend, wat er weer toe zal leiden dat er vastgoed wordt afgestoten,
mensen worden ontslagen en banken geen krediet meer geven. Het is dus
wat genuanceerder; het kan ook 1 juli zijn. Ik wil een heel duidelijk
antwoord op mijn vraag, want dat zou mij iets geruststellen.
Staatssecretaris Teeven: De Bureaus Jeugdzorg hebben allemaal op
28 februari getekend. Er zijn nog wel problemen met drie Bureaus
Jeugdzorg over de frictiekosten. Als we daarvoor op korte termijn geen
oplossing vinden, zijn er dus problemen met drie Bureaus Jeugdzorg. Ik
denk wel dat we realistisch moeten zijn: het is bijna onmogelijk om te
denken dat alle zorgaanbieders in de jeugdhulpverlening dat zullen halen.
Ik hoorde mevrouw Keijzer net refereren aan de Bureaus Jeugdzorg. Die
hebben dus allemaal getekend. Er zijn nog drie probleemsituaties, maar
we zijn bezig om die op te lossen.
Mevrouw Keijzer (CDA): Voorzitter...
De voorzitter: U hebt niet meer het woord. U hebt, evenals de overige
leden, nog een tweede termijn. De Staatssecretaris gaat verder.
Staatssecretaris Teeven: Ik denk dat ik alle vragen heb beantwoord.
De voorzitter: Dan gaan we nu over naar de tweede termijn van de
Kamer. Ik stel een korte tweede termijn voor, met één minuut spreektijd
per lid.
Mevrouw Ypma (PvdA): Dank voor alle antwoorden. Ik heb gehoord dat
het onder de mensen die bijvoorbeeld bij Bureau Jeugdzorg Zuid-Holland
werken, over niets anders meer gaat dan over de ontslagen en dat zij
begin juli te horen zullen krijgen wie eruit moeten. Ik vind dat toch wel
ernstig en wil een reactie daarop van de Staatssecretaris. Ik had daar geen
interruptiemogelijkheid meer voor en stel deze vraag dus maar in mijn
tweede termijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

36

Ik blijf me zorgen maken over de vijf doelen van de transformatie:
preventie; normaliseren; eerder de juiste hulp; integrale hulp, met één
gezin, één plan, één regisseur; meer ruimte voor de professionals.
Daarom gaat dit allemaal. Die transformatieagenda moet bovenaan staan,
ook voor dat minimale kader. Ik overweeg een motie hierover in te dienen
en ik vraag daarom bij dezen een VAO aan. Ik overweeg ook een motie in
te dienen over het onderwerp adoptie.
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik dank de bewindspersonen voor de
antwoorden op alle vragen. Ik merk dat de toon van de bewindspersonen
vandaag wat minder roze is en wat meer reëel en pragmatisch. Eerlijk
gezegd vind ik dat dit ook wat beter past bij het rapport van de heer Geluk.
Ik ben dus blij dat we wat realistischer gaan kijken naar de doelstellingen
die we met elkaar hebben afgesproken.
Ik heb nog een paar vragen. In aansluiting op wat mevrouw Ypma zei over
de transformatie, het volgende. Die staat hoog op de agenda, maar ik
denk dat er meer regie nodig is voor die transformatie, juist om
gemeenten te ondersteunen. Wie gaat dat doen, waar ligt die regie? Ik
hoor daar graag een reactie op. Het is goed om te horen dat de meicirculaire in mei zal komen. Voor de mensen thuis is zo’n opmerking misschien
raar, maar wij in de Kamer weten er inmiddels alles van. Ik ben ook blij
met de toezegging dat er nog eens specifiek zal worden gekeken naar de
jeugd-ggz, naar de inkoop en naar de mogelijkheid om cliënten hun vaste
behandelaar te laten behouden. Het is goed dat we in mei worden
geïnformeerd over het Meldpunt Cliëntperspectief. Ik hoorde dat de
cliëntenorganisaties daarbij worden betrokken, maar geldt dat ook voor
de ouderorganisaties? Het lijkt mij dat de organisaties van ouders daar
ook bij moeten worden betrokken.
Tot slot nog een vraag voor de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie.
Voor de Bureaus Jeugdzorg wordt de datum van 1 juli genoemd. Hoe zit
het met de andere jeugdhulporganisaties? Met betrekking tot contracten
en frictiekosten geldt daarvoor namelijk precies hetzelfde. Ik wil hier
vandaag nog duidelijkheid over hebben.
Mevrouw Kooiman (SP): Als ik het vandaag goed heb gehoord, gaan we
objectiveren, focussen, prioriteiten stellen en goed monitoren; het komt
dus allemaal goed. Maar nu even zonder gekheid. Soms verdwaal je een
beetje tussen al die beleidstermen. Ik vraag me af wat de gezinnen en de
kinderen daarvan opsteken. Om hen gaat het. Ik hoor de Staatssecretaris
van Veiligheid en Justitie iets zeggen over een bericht in de Volkskrant,
maar dat bericht heb ik niet kunnen vinden. En UVW rekent er daadwerkelijk op dat 5.000 à 9.000 mensen hun baan zullen verliezen, want het
rekent ook de mensen mee die overtallig zullen worden. Dat is een zeer
zorgelijke situatie, waar de Staatssecretaris totaal aan voorbijging. Ik hoor
daarom graag van beide bewindspersonen hoe zij die banenpool gaan
creëren. Met 60 mensen van die 5.000 à 9.000 omscholen, schieten alleen
die 60 iets op; de rest helemaal niks. Ik wil hier graag een reactie op. Als
dat nu niet kan, verneem ik dit natuurlijk heel graag in een uitgebreide
brief.
Nu die transitiepolitie. Als de bewindspersonen pas na 1 januari een
mooie aanwijzing kunnen geven, «foei» tegen de gemeenten kunnen
zeggen en kunnen zeggen dat de gemeenten dan hun zaakjes echt op orde
moeten hebben, zijn we echt te laat. Ik maak me er veel zorgen over of we
hiermee wel op tijd zijn. En wat betreft dat adviseren en bemiddelen: ik
vind het nog steeds geen autoriteit.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie zei dat hij vóór volgende
week in een brief zou terugkomen op de verklaring omtrent het gedrag.
Volgende week hebben we een AO over de verklaring omtrent het gedrag.
Ik vraag de Staatssecretaris om ervoor te zorgen dat die brief vóór het AO
naar de Kamer komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

37

Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik dank de bewindspersonen voor hun
antwoorden en toezeggingen. Het is goed dat we nu weten dat de
btw-vrijstelling ook geldt voor de jeugdhulpinstellingen en dat er een
beperkt «tenzij» geldt, namelijk in specifieke situaties. Ik denk dat dit
duidelijkheid oplevert voor de partijen. Volgens mij is het ook heel goed
dat het duidelijk is dat voor 1 juli die contracten moeten zijn gesloten.
Verder is het heel belangrijk dat nog zal worden gekeken naar de
outcome-criteria. Ik heb gehoord dat dit op 1 juni is. Ik heb al vaak
toezeggingen gehoord over de outcome-criteria. Ik ga ervan uit dat we die
meters nu zullen gaan maken. Het zou toch jammer zijn als iedereen ging
inkopen met zijn eigen outcome-criteria. Het zou mooi zijn als er gewoon
een set van vijf tot tien wordt aangeboden, waar men mee uit de voeten
kan. Dat moet toch kunnen, juist om de transformatiedoelen, die wij
allemaal willen bereiken, dichterbij te brengen.
Ik dank de Staatssecretarissen ook voor de informatie over de Bureaus
Jeugdzorg. Ik had begrepen dat er nog naar ons zal worden teruggekoppeld hoe de gesprekken zijn verlopen. Ik hoor graag wanneer we daar
wat meer duidelijkheid over krijgen. Nu waren er namelijk gespreken met
die transitieautoriteit et cetera, maar het lijkt me goed als de Kamer
hierover wordt geïnformeerd. Ik hoor dat graag.
Mevrouw Keijzer (CDA): Nu dan toch maar mijn ultieme poging; ik ga het
echt proberen. Ik begrijp van de Staatssecretarissen dat de contracten op
1 juli gesloten moeten zijn. Ik heb het niet alleen over de contracten met
de Bureaus Jeugdzorg, maar ook over de contracten met de zorginstellingen. Waarom? Ten eerste om de focuslijst gerealiseerd te krijgen. De
zorgcontinuïteit is dan geregeld, er blijft een passend en dekkend aanbod
en de benodigde zorg is dan ingekocht. Ik ga er dus van uit dat de
contracten op 1 juli zullen zijn gesloten en, als dat niet het geval is, de
bewindslieden gebruik zullen maken van hun aanwijzingsbevoegdheid.
Dat is niet omdat ik dat een fraaie vertoning zou vinden; ik denk namelijk
dat gemeenten dit ook zelf zouden moeten willen. Als dit niet gebeurt,
zullen er volgens mij wél instellingen gaan omvallen, zal er personeel
ontslagen moeten worden en zal er vastgoed moeten worden afgestoten.
Nogmaals, ik zit hier niet voor de zorginstellingen. Ik zit hier omdat die
zorginstellingen adequate zorg en hulp zullen moeten verlenen aan de
kwetsbare ouders en gezinnen; en niet alleen aan degenen die nu al in de
zorg zitten, maar ook aan degenen die op oudjaarsavond denken: ik red
het niet meer; het eerste wat ik in het nieuwe jaar ga doen, is hulp
organiseren. Voorzitter, ik hoop dat ik, alstublieft met uw hulp, nu wel een
helder antwoord krijg.
De voorzitter: Vanwege de tijd laat ik mijn eigen tweede termijn vallen.
Als voorzitter heb ik nog wel wat vragen: wat houdt «periodiek informeren» in, krijgt de Kamer vóór de zomer een tussen- of voortgangsrapportage en aan welke frequentie wordt daarbij gedacht?
Ik geef nu het woord aan de Staatssecretarissen. Laten we beginnen met
de vraag van mevrouw Keijzer.
Staatssecretaris Van Rijn: Even twee punten. Lukt het op 1 januari hulp te
regelen als dat nodig is? Alle inspanningen zijn nu precies daarop gericht.
We hadden het net over de focuslijst, waarin staat wat er minimaal moet
zijn geregeld. Welnu, minimaal de toegang móet zijn geregeld. Dat
betekent dat mensen die op 1 of 2 januari hulp nodig hebben, gewoon
zullen kunnen bellen en hulp zullen kunnen aanvragen, en dat die dan zal
worden geregeld. Dat was ook de aanbeveling van Geluk en het was juist
de reden om met die focuslijst te gaan werken.
Moeten op 1 juli alle contracten zijn gesloten? Dat hoeft niet in alle
gevallen. Het hangt een beetje af van de aanbieder. Voor de Bureaus
Jeugdzorg is dat weer iets anders dan voor andere aanbieders. Het hangt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

38

ervan af of er sprake is van ambulante zorg of van gespecialiseerde zorg
waarvoor men eerst bij een andere instelling moet zijn. Precies om die
reden zetten we de Transitie Autoriteit Jeugd al in het contracteerproces
in. Instellingen kunnen dan zelf, op basis van hun eigen inschatting en niet
die van de gemeente of van ons, aangeven of ze in de problemen denken
te komen als ze niet voor een bepaalde datum duidelijkheid over de
contracten hebben. Die instellingen kunnen zich dan aanmelden. De
Transitie Autoriteit Jeugd kan dit dan beoordelen en tegen de gemeente
zeggen dat deze andere afspraken moet maken. Ze kan echter ook bepalen
dat er iets heel anders aan de hand is, bijvoorbeeld dat het gaat om een
continuïteitsgarantie waarvan in de oude situatie ook geen sprake kon zijn
en waarvoor eerder een soort saneringsplan in aanmerking zou komen.
Precies om die reden zetten we de transitieautoriteit in.
Mevrouw Keijzer (CDA): Ik vind dit een wat wollig antwoord, waar op
zich niets mis mee is, maar het is niet concreet genoeg. De accountants
moeten in hun verslaglegging vooruitkijken naar het nieuwe jaar. Als er
niet genoeg helderheid is over de financiële continuïteit voor de zorginstelling, moet er worden afgebouwd. Hoe weet ik dat de contracten
worden gesloten waar ze gesloten moeten worden en dat de Staatssecretaris zal gaan optreden als dat te laat gebeurt? Hoe krijg ik hier mijn
vingers achter?
Staatssecretaris Van Rijn: Met permissie, maar u kiest er nu voor dat het
regelen van één ding heel erg naar voren wordt gehaald: de continuïteit
van een instelling, voor altijd. Daarvan is geen sprake. De zorgcontracten
zijn nodig voor de zorginfrastructuur, zodat er geen kinderen tussen wal
en schip vallen. Betekent dit dat de zorginstellingen in alle gevallen
hetzelfde contract krijgen als vorig jaar? Nee. Betekent dit dat er soms zal
moeten worden afgebouwd? Ja. Daarbij zal moeten worden bekeken of dit
terecht is. Daarvoor is die transitieautoriteit, zodat de instellingen zelf
kunnen aangeven dat ze in de problemen komen als ze een onvoldoende
contract krijgen. In zo’n geval kan worden bekeken of dat terecht is of niet.
Natuurlijk zullen hierdoor veranderingen van de zorg komen: instellingen
zullen daardoor misschien worden geconfronteerd met een kleinere of
andere inkoop van zorg. Wij zijn erop uit om de noodzakelijke infrastructuur, die nodig is om adequate zorg te kunnen blijven bieden en
zorgtrajecten af te kunnen maken, te borgen. Als we zeggen dat het alleen
maar goed is als er voor iedereen zorgcontinuïteit is als het door de
accountants is goedgekeurd, dan verandert er natuurlijk niks. We moeten
het daarom omdraaien. Wij stellen de cliënt voorop, net zoals mevrouw
Keijzer. Er moet adequate zorg kunnen worden geregeld. In veel gevallen
zal dat bij dezelfde instelling zijn, maar in een aantal gevallen ook niet,
waardoor er een verandering van het zorgaanbod komt. Juist daarom
gaan we bekijken of onnodig zorgaanbod niet verdwijnt door verkeerde
afspraken. Wij willen daar niet pas bij het contracteren achter komen,
maar nu al. Elke instelling die vindt dat ze in de problemen komt en dit
nodig vindt, kan het dus nu al melden.
De voorzitter: Mevrouw Keijzer, ik heb u al een extra interruptie
toegestaan.
Mevrouw Keijzer (CDA): Hadden wij geen interrupties in tweede termijn
afgesproken?
De voorzitter: Iedereen heeft er nu twee gehad en u heeft een derde
gehad. We hebben daar simpelweg geen tijd meer voor.
Mevrouw Keijzer (CDA): Ik dacht dat we in tweede termijn ook een
interruptie kregen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

39

De voorzitter: U heeft alles gebruikt in de eerste termijn.
Mevrouw Keijzer (CDA): Dan ga ik wel verder in het VAO.
Staatssecretaris Van Rijn: Mevrouw Ypma vroeg nog naar de transformatie. Ik benadruk dat het bij de transformatie gaat om die vijf doelen. Het
is logisch dat de focus in de huidige tijd is gericht op het goed laten
landen van de transitie op 1 januari 2015. Dat zegt overigens niet dat er
dan geen sprake van transformatie is. Bij de transitie wordt nu al gekeken
naar de mogelijkheden om de transformatiedoelen te realiseren. Ik heb er
aandacht voor gevraagd dat dit zal betekenen dat er op de beginstreep
van 1 januari 2015 gemeenten zullen zijn die blij zijn als ze iets voor elkaar
hebben en dat er ook gemeenten zullen zijn die dan al heel voortvarend
aan de transformatie werken. Omdat het om de transformatie gaat, zal die
transformatie onze agenda voor de toekomst zijn. Ik zit een beetje met de
vraag om meer regie over die transformatie, omdat we juist willen dat de
gemeenten zorgen voor de vernieuwing van de zorgsituatie op hun eigen
lokale en regionale niveau. Uiteraard wil ik samen met de VNG de
gemeenten daarbij uitgebreid ondersteunen, maar de gemeenten moeten
het natuurlijk wel doen. Ik denk dat het heel essentieel is dat ik dit nog
even aangaf.
De voorzitter: Mevrouw Ypma, u krijgt ook één extra vraag, net als
mevrouw Keijzer.
Mevrouw Ypma (PvdA): Dank u vriendelijk, voorzitter. Over dat maatwerk
zijn we het helemaal eens: dat is nodig. En ook wij zijn realistisch over wat
er kan, maar is de Staatssecretaris het met mij eens dat transformatie ook
mogelijk is bij een minimaal kader?
Staatssecretaris Van Rijn: Ja, dat ben ik met u eens. Dat spoort ook met
de oproep van Leonard Geluk aan het adres van de wethouders.
Mevrouw Bergkamp vroeg of we de voorlichting aan ouders en kinderen
bij de behandeling in de ggz kunnen verbeteren. Ik wil graag de mogelijkheden bekijken. Hetzelfde geldt voor de vraag of ouderorganisaties
kunnen worden betrokken bij de cliëntmelding.
De voorzitter: Ik zie dat ook mevrouw Van der Burg haar recht op een
extra verduidelijkende vraag opeist.
Mevrouw Van der Burg (VVD): We hebben het nu over ouders en
cliënten. Onder «cliënten» zou je ook de kinderen kunnen verstaan. Voor
de zekerheid zeg ik maar even dat ik graag zou willen dat we ook vanuit
dat perspectief naar de zaak kijken. Zij hebben vaak zeer goede ideeën
over wat zij willen.
Staatssecretaris Van Rijn: Dat ben ik met u eens. We zullen dat er dus bij
betrekken.
Mevrouw Kooiman stelde eigenlijk geen vragen meer, maar maakte een
aantal opmerkingen. Collega Teeven is al ingegaan op de banen en de
werkgelegenheid. We zetten nu de verandering in gang waar we al tien
jaar over praten en die noodzakelijk is om een meer integrale zorg aan
kinderen en jeugdigen te kunnen geven. Laten we nu niet doen alsof er
daardoor niks verandert. Er zullen dingen veranderen. Die zullen te maken
hebben met een andere organisatie van de zorg, maar ze zijn er juist op
gericht om het gezin en de kinderen op een betere manier zorg te
verlenen dan in het verleden. Betekent dit een andere werkwijze, een
andere manier van werken, een andere samenwerking? Ook daarop is
mijn antwoord: ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

40

Over de aanwijzing nog het volgende. Collega Teeven wees er al op dat er
twee soorten zijn: vóór 1 januari bijvoorbeeld op basis van de adviezen
van de transitieautoriteit, na 1 januari als het gaat om hoe gemeenten het
in de reguliere sfeer doen. In de transitiefase hebben we nu juist een extra
aanwijzingsmogelijkheid gecreëerd in de wet. Die is er nu al en daarvoor
gelden de termijnen die collega Teeven net noemde.
Voor de vraag over de nadere informatie over de verdere gesprekken met
de Bureaus Jeugdzorg kijk ik even naar collega Teeven. Volgens mij komt
er rond 1 juni een volgend rapport van de commissie-Geluk. Ik denk dat
wij daaraan een rapportage kunnen verbinden met de stand van zaken
met betrekking tot de Bureaus Jeugdzorg en de meldingen bij de
transitieautoriteit. Dat lijkt mij een mooi tijdstip om weer alles bij elkaar te
brengen.
Staatssecretaris Teeven: Allereerst een reactie op de opmerking van
mevrouw Ypma. Ik denk dat we er voorzichtig mee moeten zijn om per
motie in de plenaire zaal het afstammingsrecht te doorbreken. Daar moet
je heel voorzichtig mee zijn. Binnenlandse adoptie is een mogelijkheid,
maar alleen in incidentele gevallen; niet als standaardoplossing voor
slecht opvoeden. Je moet heel voorziening zijn met het doorbreken van
het afstammingsrecht. Tot zover deze waarschuwing.
Nog een heel concreet antwoord op de vraag over de ontslagen, iets waar
mevrouw Kooiman op inging. De Bureaus Jeugdzorg Haaglanden hebben
op dit moment geen ontslagen aangevraagd. Daar ging het bericht in de
Volkskrant over. Dat heeft te maken met de ontslagtermijn van zes
maanden: als je geen duidelijkheid geeft, geldt een termijn van zes
maanden op grond waarvan afbouw van het personeel moet plaatsvinden. Het lijkt mij niet buitengewoon vreemd dat de Bureaus Jeugdzorg
zich nu oriënteren.
Mevrouw Keijzer had het over bezwaar maken in het kader van de
Algemene wet bestuursrecht tegen een aanwijzing op grond van artikel
2.15. Je kunt dat wel doen, maar het heeft geen opschortende werking
voor de uitvoering van de aanwijzing. Die aanwijzing moet dan dus wel
worden opgevolgd.
Op 13 mei spreken wij opnieuw met de Bureaus Jeugdzorg en alle
betrokkenen. Dan beschikken we ook over een meer complete stand van
zaken met betrekking tot de drie Bureaus Jeugdzorg waar een zorgwekkende situatie is ontstaan. De gevraagde brief komt vóór het AO van
volgende week. Ik denk dat ik nu alle vragen heb beantwoord.
De voorzitter: Hiermee zijn we aan het einde gekomen van de tweede
termijn. Ik constateer dat mevrouw Ypma haar verzoek om een VAO
handhaaft. Ik dank de Staatssecretarissen voor hun beantwoording. Ik
dank het publiek op de publieke tribune. Ik dank de leden voor hun
inbreng.
Sluiting 16.15 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

41

Volledige Agenda:
1. Meer financiële duidelijkheid voor gemeenten inzake overheveling
budget jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering
Kamerstuk 31 839-330 – Brief regering d.d. 05-12-2013
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
2. Fusie en privatisering rijksinstellingen gesloten jeugdzorg
Kamerstuk 31 839-333 – Brief regering d.d. 13-12-2013
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
3. Kabinetsreactie op uitspraken Raad voor de Rechtspraak inzake de
Jeugdwet
Kamerstuk 31 839-335 – Brief regering d.d. 16-12-2013
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
4. Waarborg tegen ongeschikte pleegouders
Kamerstuk 31 839-336 – Brief regering d.d. 19-12-2013
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
5. Nadere waarborgen vastgesteld voor continuïteit Bureaus Jeugdzorg
Kamerstuk 31 839-337 – Brief regering d.d. 20-12-2013
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
6. Aanbieding van een afschrift van de brief aan de Transitiecommissie
Stelselherziening Jeugd
Kamerstuk 31 839-341 – Brief regering d.d. 24-01-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
7. Afspraken zorginkoop jeugd-GGZ
Kamerstuk 31 839-344 – Brief regering d.d. 10-02-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
8 Beantwoording vragen commissie over de Fusie en privatisering
rijksinstellingen gesloten jeugdzorg
Kamerstuk 31 839-346 – Brief regering d.d. 19-02-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
9 Transitie Jeugd: derde rapportage van de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd (TSJ)
Kamerstuk 31 839-350 – Brief regering d.d. 04-03-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
10. Voorbereiding invoering Jeugdwet op 1 januari 2015
Kamerstuk 31 839-351 – Brief regering d.d. 13-03-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
11. Voortgang van de afspraken tussen gemeenten en de bureaus
jeugdzorg (BJZ) en de landelijk werkende instellingen (lwi’s)
Kamerstuk 31 839-354 – Brief regering d.d. 25-03-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
12. Budgetten van gemeenten met betrekking tot de transitie jeugdzorg
Kamerstuk 31 839-352 – Brief regering d.d. 20-03-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
13. Reactie op verzoek van het lid Agema over de dekking van de
frictiekosten (300 mln.) die met de transitie van de jeugdhulp samenhangen
Kamerstuk 33 750-XVI-95 – Brief regering d.d. 18-03-2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

42

Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
14. Voortgang Transformatie Jeugd
Kamerstuk 31 839-357 – Brief regering d.d. 31-03-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
15. Oprichting Transitie Autoriteit Jeugd
Kamerstuk 31 839-358 – Brief regering d.d. 31-03-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
16. Afschrift brief aan de VNG over implementatieplan Jeugdwet
Kamerstuk 31 839-359 – Brief regering d.d. 03-04-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 378

43