Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2899
Vragen van het lid Van Meenen (D66) aan de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over het feit dat aanbieders van een alternatieve
eindtoets PO hun verantwoording voor 1 augustus 2014 moesten inleveren bij
het ministerie om een goedkeuring te kunnen krijgen voor afname in april 2015
(ingezonden 25 augustus 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 8 september 2014).
Vraag 1
Hoeveel toetsaanbieders hebben een alternatieve eindtoets ter goedkeuring
aangeboden aan het ministerie?
Antwoord 1
Twee toetsaanbieders hebben een aanvraag tot toelating van een andere
eindtoets bij mij ingediend.
Vraag 2
Hoeveel toetsaanbieders hebben een complete aanvraag gedaan en gaan
daadwerkelijk beoordeeld worden door de Expertgroep PO?1
Antwoord 2
In dit stadium zijn beide aanvragen nog niet compleet. Beide toetsaanbieders
is gevraagd hun aanvraag aan te vullen. Er ontbreken pre-tests waarmee de
toetsaanbieder wetenschappelijk onderbouwt of de eindtoets valide,
betrouwbaar en goed genormeerd is. Deze tests zijn noodzakelijk om vast te
kunnen stellen of de eindtoets van voldoende kwaliteit is. Beide aanvragers
zijn in de gelegenheid gesteld deze gegevens alsnog aan te leveren en aan te
geven binnen welke termijn dat kan. Omwille van een voorspoedige
advisering over beide aanvragen houdt het secretariaat van de Expertgroep
Toetsen PO op mijn verzoek de onderwijskundige inhoud al tegen het licht.
Uiteindelijk zal de expertgroep een advies over toelating aan mij uitbrengen.
Vraag 3
Hoe is de Expertgroep PO uiteindelijk samengesteld? Wie heeft welke rol en
functie gekregen?

1

ah-tk-20132014-2899
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Expertgroep PO: Expertgroep primair onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De Expertgroep Toetsen PO bestaat uit drie leden die allen expertise hebben
over de rol en functie van toetsen in het onderwijs. De voorzitter, prof. dr.
Cees van der Vleuten, is hoofd van de vakgroep Onderwijsontwikkeling en
-onderzoek van het Onderwijsinstituut van de Faculty of Health, Medicine and
Life Sciences van de Universiteit Maastricht. Hij maakt deel uit van de Raad
van Advies van het project 10 voor de leraar waarin toetsen worden
ontwikkeld voor de kennisbases voor de pabo.
De twee overige leden van de Expertgroep zijn prof. dr. Cees Glas en dr.
Desirée Joosten-ten Brinke. Prof. dr. Glas is hoofd van de vakgroep Onderzoeksmethodologie Meetmethoden en Data-Analyse van de Universiteit
Twente. Hij werkt aan de ontwikkeling en toepassing van statistische
modellen in het onderwijs en aan psychologische toetsen. Dr. Joosten-ten
Brinke is halftijds lector Eigentijds toetsen en beoordelen bij Fontys Lerarenopleiding Tilburg.
De Expertgroep schakelt de Commissie Testaangelegenheden Nederland
(COTAN) in om te komen tot een advies over de psychometrische aspecten
van een eindtoets. De Expertgroep schakelt daarnaast twee onafhankelijke
onderwijsdeskundigen in die de onderwijsinhoud van de toetsen beoordelen.
De leden van de Expertgroep gebruiken de inzichten op beide onderdelen om
een uiteindelijk advies aan mij uit te brengen over de toelating van de
eindtoets. Dit doet de Expertgroep met behulp van een door haarzelf
vastgesteld beoordelingskader.
Vraag 4
Hoe is geborgd dat de beoordelaars die door COTAN worden ingezet
voldoende onafhankelijke zijn en er geen sprake is van belangenverstrengeling vanuit het perspectief van de toetsaanbieders?2
Antwoord 4
De COTAN hanteert standaard de werkwijze dat beoordelaars nooit een door
henzelf of door een directe collega geconstrueerde test beoordelen, noch die
van een concurrerende organisatie.
Vraag 5
In hoeverre kunt u garanderen dat scholen daadwerkelijk een keuze hebben in
eindtoetsen die voldoen aan de wettelijke eisen?
Antwoord 5
Ter uitvoering van het amendement Rog & Schouten (TK 2012–2013, 33 157,
nr. 38), heb ik in nauwe samenspraak met en instemming van uw Kamer een
kader gecreëerd voor de toelating van andere eindtoetsen. Dit kader schept
een gelijk speelveld ten opzichte van de centrale eindtoets. Het kader is
vormgegeven door middel van regelgeving zoals het Toetsbesluit PO
(Staatblad 2014, 209) en de instelling van de Expertgroep Toetsen PO. Tevens
stel ik binnenkort een subsidieregeling vast die het mogelijk maakt om
andere eindtoetsen gratis aan te bieden op scholen. Daarnaast heb ik mede
op verzoek van de Kamer een overgangsregeling ingesteld waarbij scholen
dit schooljaar nog gebruik mogen maken van bestaande toetsen. Dit geeft
toetsaanbieders meer tijd om te werken aan de ontwikkeling van een andere
eindtoets. Sommige aanbieders hebben aangegeven dat zij het komende jaar
hiervoor zullen benutten. Dit signaal, samen met de al voor 2015 ingediende
aanvragen, biedt mij voldoende basis om te veronderstellen dat scholen
straks daadwerkelijk iets te kiezen zullen hebben. Overigens is het niet aan
mij om dit te garanderen. Het is immers een afweging van iedere toetsaanbieder zelf of zij een andere eindtoets wil ontwikkelen en voor toelating in
aanmerking wil brengen.
Vraag 6
Uit hoeveel eindtoetsen kan een school kiezen in 2015 die voor lange termijn
inzetbaar zijn (dus naast de toetsen die nog één jaar worden toegestaan als
overgangsregeling)?

2

COTAN: Commissie Testaangelegenheden Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Dit is nu nog niet te zeggen. Vanuit de wettelijk, publieke taak van de
overheid zal in ieder geval de centrale eindtoets worden aangeboden. Uiterlijk
eind november van dit jaar zal duidelijk worden of er dit jaar door mij ook
andere eindtoetsen worden toegelaten. Dit beslismoment is ingegeven door
het feit dat scholen op basis van het Toetsbesluit PO vóór 1 januari moeten
aangeven welke toets zij dit schooljaar zullen afnemen.
Vraag 7
Klopt het dat de «Toetswijzer», waarin de te toetsen inhoud voor de
PO-eindtoets is voorgeschreven, pas eind juni is afgerond?
Antwoord 7
Het concept van de Toetswijzer was in juni voor betrokken eindtoets
ontwikkelaars beschikbaar. De Toetswijzer is eind augustus bij regeling
vastgesteld door het CvTE. De formele basis van de Toetswijzer ligt in het op
1 augustus jl. in werking getreden Toetsbesluit PO.
Vraag 8 en 9
Hoe kunnen aanbieders van toetsen die inhoud in hun toetsen hebben
verwerkt, als die pas zo laat definitief beschikbaar is gekomen?
Hoe is dat geborgd in de Centrale Eindtoets? Meet de Centrale Eindtoets wel
voldoende de inhoud zoals die nu is vastgelegd?
Antwoord 8 en 9
De Toetswijzer bestaat in feite uit 2 delen. Het eerste deel is een algemeen
deel dat de kwaliteitseisen voor alle eindtoetsen expliciteert. Het tweede deel
is een specifiek gedeelte dat de inhoudelijke verantwoording van de centrale
eindtoets bevat.
Het algemene deel van de Toetswijzer biedt vooral het overkoepelende kader
dat richtinggevend is voor alle eindtoetsen waaruit scholen kunnen kiezen. De
inhoud van iedere eindtoets dient hierop gebaseerd te zijn. Zoals hiervoor
aangegeven is dit deel juni jl. afgerond. De toetsaanbieders zijn vanaf het
begin nauw betrokken geweest bij het opstellen en ontwikkelen van het
algemene deel van de Toetswijzer en zijn vanaf het begin van het proces
hierover goed geïnformeerd. Ook de aanbieders die onlangs een aanvraag
hebben ingediend konden daarmee inhoudelijk dus al in belangrijke mate
rekening houden. Ook de inhoud van de centrale eindtoets moet ingevolge
het Toetsbesluit gebaseerd zijn op het algemeen deel van de Toetswijzer. Het
CvTE ziet daarop toe.
Gezien het tijdstip van de uiteindelijke vaststelling van het algemeen deel van
de Toetswijzer kan bij de beoordeling blijken dat de nu voorliggende
eindtoetsen en ook de centrale eindtoets niet op elk onderdeel volledig
voldoen aan de Toetswijzer. Mocht dit zich voordoen dan zal in de besluitvorming tot toelating en ook bij de vaststelling door het CvTE, hier – eenmalig –
met de nodige souplesse mee worden omgegaan. Wel staat vast dat de
kwaliteit van de betreffende eindtoets hierdoor niet wezenlijk mag worden
aangetast. Immers scholen en leerlingen hebben recht op een eindtoets die
op betrouwbare wijze inzicht geeft in de kennis en vaardigheden van
leerlingen bij taal en rekenen.
Vraag 10
Wie controleert het Cito hierop? Is het beoordelingskader dat de CvTE
hanteert voor de Centrale Eindtoets gelijk aan het beoordelingskader van de
Expertgroep PO voor de alternatieve eindtoetsen?3
Antwoord 10
Het CvTE ziet, als opdrachtgever van de centrale eindtoets, toe op de kwaliteit
van de centrale eindtoets. Dit doet het CvTE ook bij de centrale examens en
toetsen in het VO en MBO. Toezicht op de kwaliteit van toetsen en examens
is immers een wettelijke taak van het CvTE. Het CvTE ziet er bij de vaststelling van de centrale eindtoets op toe dat Stichting Cito zich bij de ontwikke-

3

Cito: Instituut voor Toetsontwikkeling
CvTE: College voor Toetsen en Examens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

ling van de centrale eindtoets houdt aan de (kwaliteits)eisen. Ingevolge het
Toetsbesluit zijn deze eisen dezelfde welke worden gesteld aan de andere
eindtoetsen. Hierdoor zijn bij de vaststelling van de centrale eindtoets
dezelfde aspecten aan de orde als die uit het beoordelingskader van de
Expertgroep PO.
Vraag 11
Heeft het late bekend worden van de te toetsen inhoud gevolgen gehad voor
de deadline van 1 augustus voor de toetsaanbieders van alternatieve
eindtoetsen?
Antwoord 11
Nee. De deadline van 1 augustus voor de indiening van andere eindtoetsen
voor het lopende schooljaar is vastgelegd in het Toetsbesluit PO. Dit tijdstip is
zo gekozen om scholen straks nog enige tijd te geven om een keuze voor een
toets te kunnen maken. Scholen moeten namelijk vóór 1 januari melden
welke toets zij gebruiken. Van deze deadline kan ik niet afwijken.
Vraag 12
Welke ruimte is er voor alternatieve toetsaanbieders in het beoordelingskader
nu de toch al krappe ontwikkeltijd hierdoor nog korter is geworden?
Antwoord 12
Gezien het eenmalige en bijzondere karakter van dit invoeringsjaar van de
eindtoetsing, ben ik bereid om hen zoveel mogelijk ruimte te bieden. Deze
ruimte bestaat eruit dat er meer tijd wordt geboden om de aanvullende
testgegevens te leveren. Tevens heb ik hiervoor aangegeven dat bij de
uiteindelijke besluitvorming de nodige souplesse wordt betracht wanneer de
betreffende eindtoets nog niet aan alle (sub)onderdelen van de Toetswijzer
voldoet. Het beoordelingskader wordt hierop aangepast. Dit alles moet mij
wel in staat stellen om uiterlijk 1 december, mede op basis van het advies
van de Expertgroep, een beslissing te kunnen nemen over de toelating van
de beide aanvragen. Het spreekt voor zich dat een beslissing tot toelating
inhoudelijk verantwoord moet zijn. De leerlingen van scholen die straks een
andere eindtoets kiezen, moeten kunnen rekenen op een toets van voldoende
kwaliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4