Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

714
Vagen van het lid Kwint (SP) aan de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over berichten dat artiesten hun tour annuleren vanwege
onder meer te hoge kosten (ingezonden 2 november 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Uslu (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 14 november 2022).
Vraag 1
Hoeveel Nederlandse artiesten zijn genoodzaakt hun tour te annuleren, omdat
het vanwege te hoge kosten, door onder andere de hoge inflatie en hoge
transport- en vervoerskosten, niet meer financieel rendabel is?1
Antwoord 1
Ik heb signalen ontvangen over de stijgende kosten voor artiesten en ik ben
mij er van bewust dat de inflatie het organiseren van een tournee onder druk
zet. Het is mij echter niet bekend in hoeveel gevallen dit geleid heeft tot het
annuleren van tournees van Nederlandse artiesten.
Vraag 2
Bent u nog steeds in gesprek met gemeenten en provincies over mogelijkheden om de popcultuur in Nederland te versterken en om te komen tot een
gedeelde visie op wat nodig is voor een levendige popcultuur?2 Kunt u dit
toelichten? Wanneer kunnen we de resultaten van deze gesprekken verwachten?
Antwoord 2
Ik ben en blijf in gesprek met gemeentes en provincies om de levendige
popcultuur die we kennen te behouden en te versterken daar waar nodig. Ik
wil de popsector ook betrekken in het proces over de vernieuwing van het
bestel.
In mijn kamerbrief Toekomst culturele basisinfrastructuur3 ga ik in op
verbeteringen die we al bij de aanvraagronde 2025–2028 mee kunnen nemen,
maar geef ik ook aan dat er andere vraagstukken zijn die een langere adem
en doordenking nodig hebben. Hieronder vallen onder andere de samenwer1

Twitter, Sean Adams (en verder), 10 oktober 2022, https://twitter.com/seaninsound/status/
1579505504719863809?s=46&t=onK3AlNvN7X_MljGvyE2oA.
2
Kamerstuk 32 820, nr. 452.
3
Kamerstuk 32 820, nr. 485.

ah-tk-20222023-714
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

king tussen overheden, een breder instrumentarium en de verhouding tussen
de bis en de rijkscultuurfondsen. De raad zal in het najaar 23 adviseren over
de toekomstige herziening van het bestel. De uitwerking van de visie wat
nodig is voor een levende popcultuur hangt hiermee samen.
Vraag 3
Bent u bereid om in gesprek te gaan met vertegenwoordigers van de
popsector om te kijken op welke manier gerichte ondersteuning van de
overheid de sector door deze periode heen kan helpen?
Antwoord 3
Het gesprek met de sector en diens vertegenwoordigers over gerichte
ondersteuning is al langere tijd gaande. Naar aanleiding van de gesprekken
die ik gevoerd heb en onder andere het rapport «Een Weerbare Popsector»4
heb ik besloten de Upstream regelingen van Fonds Podiumkunsten en het
Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie voor midcareer popartiesten
met twee jaar te verlengen. Ook komen er extra middelen voor deze regeling
beschikbaar. Daarnaast komt er vanuit de herstelmaatregelen een nieuwe
subsidieregeling voor jonge muziekmakers: dit betreft een tourloket voor
Nederlandse talentvolle artiesten die binnen Nederland op tournee gaan.
Hierbij is ook specifiek gekeken naar de noden in de sector. Tevens heb ik een
nieuwe regeling voor muziekhubs aangekondigd waarmee ik de ontwikkeling
van makers op zowel zakelijk als artistiek vlak in de muzieksector ondersteun.
Vraag 4
Hoe staat het met de verzekerbaarheid van tours voor Nederlandse artiesten?
Is dit ook mogelijk, zeker nu de risico’s om ergens op tour een keer COVID op
te lopen en daarna de rest van de tour te moeten afzeggen groot zijn?
Antwoord 4
In de «Kamerbrief Stand van zaken moties en toezeggingen inzake cultuur»
van 4 november jl.5 ga ik in op een eerdere vraag van de Kamer wat betreft
de stand van zaken met betrekking tot de onverzekerbaarheid van culturele
evenementen tegen een pandemie. De verzekerbaarheid van evenementen is
anders dan de verzekerbaarheid van tours voor Nederlandse artiesten. De
stand van zaken met betrekking tot de onverzekerbaarheid is dat de evenementensector momenteel eerst zelf werkt aan een toekomstplan dat op enig
moment aan de overheid zal worden voorgelegd ter bespreking. In zijn
algemeenheid is het verzekeren van activiteiten iets dat in de markt plaatsvindt. De overheid is terughoudend met het overnemen van risico’s en ik zie
daar in dit geval ook geen aanleiding voor. Overigens heb ik geen signalen
ontvangen over de onverzekerbaarheid van tours voor Nederlandse artiesten.
Vraag 5
Welke verantwoordelijkheid ziet u weggelegd voor de techreuzen en
streamingplatforms in het ondersteunen van livemuzikanten? Bent u van
mening dat de huidige streamingafdrachten voor een groot deel van de
artiesten nog niet het begin van een leefbaar inkomen opleveren? Bent u
bereid ook een streamingheffing voor audio-platforms te overwegen, evenals
een bijdrage van techplatforms aan de sector?
Antwoord 5
Artiesten hebben vaak meerdere inkomstenbronnen. Streamingsafdrachten
kunnen hier onderdeel van uitmaken. In het onderzoek over de Stand van
zaken in de Nederlandse popsector6 dat mijn voorganger heeft laten
uitvoeren wordt geconstateerd dat de popsector een complexe waardeketen
kent. In dit onderzoek wordt ook ingegaan op de verschillende onderdelen
van de waardeketen, hoe deze samenhangen en worden er adviezen
gegeven. Specifiek over veranderende businessmodellen en in het bijzonder
op het gebied van streaming wordt het volgende geschreven: «Voor de nabije
toekomst geldt dat het business model voor de exploitatie van muziekopna-

4

Een Weerbare Popsector | DSP-groep i.o.v. VNPF | mei 2022.
Kamerstuk 32 820, nr. 483.
6
Stand van zaken in de Nederlandse popsector, 2019 Dialogic.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

men via streamingdiensten nog geruime tijd ter discussie zal staan. Een van
de geïnterviewden geeft aan dat het streamingmodel zoals Spotify dat heeft
neergezet nog verder moet uitkristalliseren. Voor makers, zowel uitvoerende
muzikanten als auteurs geldt dat, willen zij bouwen aan een stevige en
veerkrachtige basis voor hun muzikale carrières, de inkomsten uit streaming
in de toekomst substantiëler zullen moeten zijn dan nu het geval is. Daarvoor
moeten ze zowel de platenmaatschappijen aanspreken, voor een aandeel in
de vergoedingen die Spotify verstrekt, en de platforms waarvoor nu een
evidente value gap geldt, YouTube in het bijzonder.» Ik zie hier vooral een rol
weggelegd voor de makers om in gesprek te gaan met de platenmaatschappijen en de platforms waarvoor nu een evidente value gap geldt. Ik zal dit
onderwerp terug laten komen in gesprekken met het veld om te horen wat de
stand van zaken is.
Met betrekking tot de mogelijkheden voor een investeringsverplichting of
heffing voor audio verwijs ik naar de Kamerbrief van 16 november 2021,
«Stand van zaken moties en toezeggingen met betrekking tot cultuur».7
Hierbij is gewezen op de verschillen tussen de audiovisuele sector en de
audiosector. Naast een kostenverschil tussen de beide soorten producties
(audiovisuele producties zijn in veel gevallen (veel) duurder dan audioproducties) is er het gegeven dat grote aanbieders van video-on-demand-diensten,
zoals Netflix, ook zelf produceren, en dat aanbieders van muziekdiensten,
zoals Spotify, zelf geen muziek produceren maar een platform bieden.
Daarnaast zijn de verdienmodellen verschillend. Indien men een heffing of
een investeringsverplichting wil opleggen aan aanbieders die zijn gevestigd
in andere EU-lidstaten (zoals Spotify) dan is daar EU-regelgeving voor nodig.
Daarvan is op audiovisueel terrein wel sprake, namelijk de herziene richtlijn
audiovisuele mediadiensten. In de audiosector is daarvan echter geen sprake.
Naast de juridische vraag of EU-regelgeving ruimte biedt om een investeringsverplichting of een heffing in het leven te roepen, betreft het ook een
politieke vraag: de wenselijkheid van een maatregel voor aanbieders –
gevestigd in andere (EU)landen – van audio ter stimulering van Nederlandse
muziek. Op grond van bovenstaande overwegingen zie ik voor de audiosector
momenteel geen aanleiding voor een investeringsverplichting of een heffing.
Vraag 6
Op welke wijze gaat u het verdienmodel van Nederlandse artiesten verbeteren? Bent u bereid om met een plan te komen voor verbetering van de
inkomenspositie van livemuzikanten en deze voor de begrotingsbehandeling
te presenteren? Zo nee, waarom niet? Wat is uw analyse van de huidige
problematiek voor livemuzikanten om rond te kunnen komen? Gaat er niet
genoeg geld rond in de sector of komt het op de verkeerde plekken terecht?
En wat bent u bereid daaraan te doen?
Antwoord 6
Eén van de maatregelen die ik heb getroffen om het verdienmodel van
Nederlandse artiesten te verbeteren is middels een bijdrage aan de ketentafels die Platform ACCT organiseert over de uitwerking van fair practice en fair
pay.
Naast andere sectoren, neemt ook de popsector hier aan deel. Deze «ketentafel pop» verkent de inkomenspositie van onder andere popmuzikanten in het
livecircuit. Naar verwachting zal de ketentafel popmuziek in het voorjaar van
2023 met een eerste instrument komen om de fase waarin popmuzikanten
zich in hun loopbaan bevinden inzichtelijk te maken, zodat het veld en de
makers handvatten krijgen om daden bij woorden te voegen waar het een
eerlijke beloning betreft. De popsector stelt zich zeer constructief op tijdens
deze gesprekken en vormt daarmee een voorbeeld voor andere sectoren. Ik
volg deze ontwikkelingen met veel interesse.
Aanvullend heb ik ervoor gekozen om de komende twee jaar de middelen
voor de arbeidsmarkt breed in te zetten. Ik zorg de komende periode voor
financiële ondersteuning wanneer een opdrachtgever iemand in dienst
neemt, en ik zorg voor de financiële ondersteuning van zzp’ers waar het
7

Kamerstuk 32 820, nr. 452.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

sociale voorzieningen betreft (oogvoorimpuls.nl). Daar kunnen ook organisaties en werkenden in de popsector al op korte termijn gebruik van maken. De
komende twee jaar benut ik om te onderzoeken welke deelsectoren een
aantoonbare achterstand hebben, om zo te komen tot een zinvolle verdeling
van de beschikbare middelen.
Tevens verwijs ik ook naar maatregelen ten behoeve van de positie van
artiesten die ik heb aangekondigd in de Meerjarenbrief Cultuur – De Kracht
van Creativiteit8: extra gelden voor de Upstream regelingen bij het Fonds
Podiumkunsten en het Stimuleringsfonds voor de Creatieve industrie en de
nieuwe regeling voor muziekhubs. Ook wordt vanuit de herstelmiddelen voor
Impuls Makers een nieuw Tourloket voor Nederlandse artiesten geïnitieerd.
Drie maatregelen waar artiesten, en met name ook juist de uitvoerende
muzikanten in het livecircuit op korte termijn baat bij zullen hebben en die
aanvullend zijn op reeds bestaande regelingen bij de fondsen.
Vraag 7
Op welke manier bent u in gesprek met de podia van Nederland, die
geconfronteerd worden met exploderende energierekeningen? Kunnen zij,
indien nodig, op extra steun rekenen? Kunt u ervoor zorgdragen dat
eventuele meerkosten niet afgewenteld worden op artiesten, bijvoorbeeld in
de vorm van een commissiebedrag over verkochte merchandise of anderszins?
Antwoord 7
Ik ben op de hoogte van de ontwikkelingen en heb contact met de brancheverenigingen en het veld. Veel ZZP’ers in de culturele en creatieve sector
zullen geholpen worden door het energieplafond dat het kabinet heeft
aangekondigd. Het kabinet werkt tevens aan de uitwerking van de aangenomen motie van leden Paternotte, Kuiken en Klaver. Deze motie verzoekt het
kabinet om bij de zoektocht naar oplossingen voor energie-intensieve MKB
ook te kijken naar gerichte ondersteuning van scholen en culturele instellingen en te kijken of gemeenten daarbij een rol kunnen spelen.9 Over de
uitvoering van de motie Paternotte, c.s., waar dit onderdeel van uitmaakt, zal
de Kamer uiteraard worden geïnformeerd. Deze gerichte ondersteuning zal
zicht bieden op energiecompensatie en niet op specifieke afspraken zoals dat
meerkosten niet afgewenteld worden op artiesten.
Vraag 8
Heeft u zicht op de besteding van coronasteunmaatregelen? Hoe wordt
voorkomen dat deze op de plank belanden? Zijn er nog extra maatregelen
nodig om ervoor te zorgen dat deze middelen bij de makers belanden?
Antwoord 8
Ik hecht er belang aan de impact van de coronasteunmaatregelen goed in
beeld te krijgen. Daarom laat ik het onderzoeken. Ik verwijs hierbij naar de
«Kamerbrief Stand van zaken moties en toezeggingen inzake cultuur»10 van
4 november jl. waarin ik de Tweede Kamer informeer over het rapport van de
Boekmanstichting over de gevolgen van corona op de financiële situatie van
culturele instellingen en werkenden (waaronder ZZP’ers) in de culturele
sector.
Dit onderzoek is een vervolg op het onderzoek over het jaar 2020. Het maakt
gebruik van een enquête onder culturele instellingen en van CBS gegevens
over werkenden in de sector.11 Het onderzoek zal in november worden
afgerond en direct na verschijnen worden gepubliceerd. Het onderzoek is een
belangrijke bouwsteen van de evaluatie van het corona steunpakket voor de
culturele en creatieve sector. Deze evaluatie heb ik zojuist aanbesteed en zal
in het voorjaar van 2023 worden afgerond. Zoals mijn voorganger Minister
van Engelshoven in 2021 in haar brief aan uw Kamer heeft bericht zal deze
evaluatie een synthese zijn van alle beschikbare gebruiksgegevens, onderzoe8

Kamerstuk 32 820, nr. 482.
Kamerstuk 36 200, nr. 23.
10
Kamerstuk 32 820, nr. 483.
11
Ongelijk getroffen, ongelijk gesteund. Effecten van de coronacrisis in de culturele sector |
Kamerstuk | Rijksoverheid.nl.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

ken, branche- en CBS-statistieken aangevuld met een procesevaluatie.12 Ik zal
deze evaluatie na verschijning naar de Tweede Kamer sturen met mijn
beleidsreactie, met een afschrift aan de Eerste Kamer. Overigens krijg ik in
gesprekken die ik met het veld voer over dit onderwerp niet de indruk dat er
middelen op de plank blijven liggen. Mijn verwachting is dat de te verschijnen onderzoeksresultaten het zich hierop sterk zullen vergroten.
Vraag 9
Bent u bereid deze vragen te beantwoorden voor het naderende wetgevingsoverleg over de cultuurbegroting13?
Antwoord 9
Ja.

12

Kamerbrief over 4e specifieke steunpakket culturele en creatieve sector voor 3e kwartaal 2021 |
Kamerstuk 32 820, nr. 418 | Rijksoverheid.nl.
13
Wetgevingsoverleg Cultuur, 14 november 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5