de Minister van Justitie en Veiligheid

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/jenv
Datum
30 november 2022

Opvolgingsrapport OESO WGB

Ons kenmerk
4265234
Bijlagen
1

Bijlage(n)

Opvolgingsrapport OESO Anti-corruptiewerkgroep Nederland
1.
Aanleiding
Op 5 november 2020 heeft de anti-corruptiewerkgroep van de Organisatie voor
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (de Anti-corruptiewerkgroep) een
evaluatierapport over Nederland uitgebracht. In dit rapport worden de
Nederlandse inspanningen op anti-corruptie gebied geëvalueerd. De evaluatie ziet
specifiek op de detectie en handhaving van buitenlandse omkoping en de
aansprakelijkheid van rechtspersonen voor buitenlandse omkoping. Verder focust
de evaluatie op diverse andere maatregelen betreffende de implementatie van het
OESO Anti-omkopingsverdrag en nog openstaande onderwerpen uit eerdere
evaluaties.
In oktober 2022 heeft de Anti-corruptiewerkgroep een beoordelingsrapport
vastgesteld over de stand van zaken van de opvolging die Nederland aan de
aanbevelingen uit november 2020 heeft gegeven. Dit Rapport dient inclusief
beleidsreactie aan de Tweede Kamer te worden aangeboden.
2.
Geadviseerd besluit
Instemmen met het verzenden van het bijgesloten Rapport, inclusief de door
Nederland verstrekte voortgangsinformatie, en de beleidsreactie hierop aan de
Tweede Kamer, mede namens de ministers van Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
3.
Kernpunten
- Conform uw toezegging in de Kamerbrief van 17 juni 2022 betreffende de
evaluatie door de Anti-corruptiewerkgroep, biedt u hierbij de Kamer het
uiteindelijke beoordelingsrapport van de Anti-corruptiewerkgroep aan.1
- De voortgangsbrief van 17 juni 2022 is geagendeerd voor het Commissiedebat
Criminaliteitsbestrijding, ondermijning en georganiseerde criminaliteit van 10
november 2022.
- De Anti-corruptiewerkgroep heeft in 2020 25 aanbevelingen gedaan en
concludeert dat hiervan inmiddels acht aanbevelingen volledig, elf aanbevelingen
gedeeltelijk en zes aanbevelingen niet zijn opgevolgd.
1

Kamerstukken II 2021/22, 29911, nr. 354.
Pagina 1 van 3

- Nederland dient over een beperkt aantal aanbevelingen in oktober 2023
opnieuw aan de Anti-corruptiewerkgroep te rapporteren. Ook voor de overige
aanbevelingen geldt dat Nederland zich zal blijven inzetten om tot volledige
opvolging te komen, tenzij anders aangegeven in de Kamerbrief, de input die
Nederland aan de Anti-corruptiewerkgroep heeft toegezonden of deze nota. In
deze nota worden uitsluitend de aanbevelingen die door de Anticorruptiewerkgroep als niet opgevolgd zijn beoordeeld toegelicht, tenzij anders
aangegeven. De maatregelen die zijn getroffen ten aanzien van overige
aanbevelingen staan omschreven in de annex bij het rapport.

4.

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Datum
30 november 2022
Ons kenmerk
4265234

Toelichting

4.1 Politieke context
Nederland is partij bij het OESO Anti-omkopingsverdrag. De Anticorruptiewerkgroep monitort de implementatie en de handhaving van dit Verdrag
en gerelateerde instrumenten.
4.2 Krachtenveld
Voor het leveren van input aan de Anti-corruptiewerkgroep is afgestemd met
DGO, DWJZ, DSK, AIRS, BZ, BZK, EZK, het OM, FIOD, FIU-NL, het Huis voor
Klokkenluiders, OMCarib en de Rijksrecherche.
4.3 Implementatie van de aanbevelingen
- De Anti-corruptiewerkgroep geeft aan dat zij zich zorgen maakt over het lage
niveau van strafrechtelijke handhaving tegen buitenlandse omkoping in Nederland
en de capaciteit van het OM. Hoewel het aantal zaken tot op heden inderdaad
beperkt is, blijft de opsporing van buitenlandse omkoping een speerpunt van het
OM. Daarnaast heeft het kabinet eerder structureel extra budget aan het OM
toegekend (circa EUR 100 miljoen, inclusief extra middelen voor ondermijning) en
is het OM in 2021 gestart met het in drie jaar laten instromen en opleiden van
250 extra officieren van justitie.
- Aanbeveling 2(a) (het implementeren van de EU Klokkenluidersrichtlijn en de
resultaten van de evaluatie van de Wet Huis voor Klokkenluiders): dit betreft het
beleidsterrein van BZK. Het implementatievoorstel ligt op dit moment voor bij de
Tweede Kamer. In dit wetsvoorstel zijn ook wijzigingen meegenomen die
voortvloeien uit de evaluatie van de Wet Huis voor klokkenluiders (uit 2020). Voor
de overige onderwerpen uit de evaluatie zal een tweede wetsvoorstel worden
opgesteld of zijn deze aanbevelingen al in uitvoering.2
- Aanbeveling 3 (het opstellen van beleid en richtlijnen voor zelfmelden en de
eventuele invloed hiervan op de strafmaat): de Vrije Universiteit levert in
opdracht van het WODC eind 2022 een onderzoek naar zelfmelden en
zelfonderzoek door bedrijven in geval van financieel-economische criminaliteit.
Deze onderzoeksresultaten zullen als basis voor verdere beleidsvorming worden
gebruikt.
- Aanbeveling 5(a) (het nemen van urgente maatregelen om vertragingen van
strafrechtelijke onderzoeken naar buitenlandse omkoping als gevolg van beroepen
op het professioneel verschoningsrecht te voorkomen): er wordt momenteel in
verschillende verbanden door de relevante ketenpartners gesproken over de
inrichting van een werkproces voor de omgang met het verschoningsrecht. In
deze gesprekken komt ook de vraag op welke wijze verschoningsgerechtigd
2

Kamerstukken II 2021/22, 36079/35851, nr. 3.
Pagina 2 van 3

materiaal uit datasets kan worden gefilterd, aan bod. Deze gesprekken hebben
nog niet geleid tot concrete besluiten die aan de Anti-corruptiewerkgroep of de
Tweede Kamer kunnen worden gepresenteerd.
- Aanbeveling 6(a) (het publiceren van de essentiële zaakelementen van
buitenlandse omkopingszaken): het OM meent dat het huidige beleidskader
hiervoor voldoet. De Aanwijzing voorlichting opsporing en vervolging bepaalt dat
er een persbericht en een feitenrelaas door het OM worden gepubliceerd als een
zaak van maatschappelijk of politiek belang is. Daarnaast bepaalt de Aanwijzing
Hoge Transacties dat ook dergelijke transacties in beginsel middels een
persbericht en feitenrelaas dienen te worden gepubliceerd. Verdere richtlijnen
voor buitenlandse omkopingszaken die niet onder het huidige beleidskader vallen
worden door het OM niet nodig geacht. Interne instructies van het Openbaar
Ministerie sluiten aan bij deze Aanwijzingen.
- Aanbeveling 6(c) (het opstellen van richtlijnen voor zelfmelden en
zelfonderzoek): zie aanbeveling 3 hiervoor.
- Aanbeveling 7 (het verhogen van de maximumboete voor natuurlijke personen
voor buitenlandse ambtelijke omkoping of het treffen van andere maatregelen om
ervoor te zorgen dat sancties voor buitenlandse ambtelijke omkoping voldoende
effectief, proportioneel en afschrikwekkend zijn): buitenlandse ambtelijke
omkoping is strafbaar met de hoogste boetecategorie onder Nederlands recht.
Gelet hierop en op de omstandigheid dat boetes voor separate strafbare feiten
ongelimiteerd kunnen cumuleren en naast boetes nog andere straffen of
maatregelen kunnen worden opgelegd, wordt het Nederlandse instrumentarium
door het ministerie van Justitie en Veiligheid en het OM voldoende effectief,
proportioneel en afschrikwekkend geacht.

Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Directie Rechtshandhaving en
Criminaliteitsbestrijding
Datum
30 november 2022
Ons kenmerk
4265234

Tot slot wijzen wij op één gedeeltelijk opgevolgde aanbeveling, waarbij de
informatie die is opgenomen in de annex bij het rapport inmiddels gedateerd is:
- Aanbeveling 12 (t.a.v. exportkredieten dient Atradius DSB, in het kader van de
evaluatie van het anti-omkopingsbeleid, een uitgebreide evaluatie uit te voeren
om beter vast te kunnen stellen hoe ze in de praktijk beter kunnen worden
toegepast om buitenlandse omkoping te identificeren, en zorgen van regelmatige
training van haar werknemers hiertoe): de evaluatie van het antiomkopingsbeleid van Atradius DSB is afgerond en op 8 juli 2022 naar de Tweede
Kamer gestuurd, aangevuld met de reactie van het kabinet op de resultaten van
de evaluatie. Naar aanleiding van deze recente beleidsevaluatie van het antiomkopingsbeleid, is de Kamer in een aparte brief eind november geïnformeerd
over de volgende stappen die genomen zullen worden.
4.4 Ontwikkelingen hiervoor
De Tweede Kamer heeft eerder het rapport uit 2020 aangeboden gekregen3 en
heeft in juni 2022 een eerste update over de opvolging van de aanbevelingen
ontvangen.4
5.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden

5.1 Toelichting
De persoonsgegevens van de ambtenaren zijn niet openbaar ter bescherming van
de persoonlijke levenssfeer.

3
4

Kamerstukken II 2020/21, 29911, nr. 294.
Kamerstukken II 2021/22, 29911, nr. 354.
Pagina 3 van 3