Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

22 026

Nederlands deel van een
hogesnelheidsspoorverbinding
Amsterdam-Brussel-Parijs en
Utrecht-Arnhem-Duitse grens

Nr. 461

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 juni 2014
Ik heb uw Kamer op 20 maart 2014 geïnformeerd (Kamerstuk 22 026, nr.
454) over de manier waarop ik de motie De Boer/Hoogland (Kamerstuk
22 026, nr. 440) uitvoer. De tekst van de motie De Boer/Hoogland luidt:
«De Kamer verzoekt de regering om, de NS in de studiefase de mogelijkheden te laten onderzoeken om met de nieuwe IC sneller dan 200 km/u op
de binnenlandse corridors van de HSL te rijden, waarbij de inzet erop
gericht is om de eerste treinen al vanaf 2018 te laten rijden».
Onderzoek NS
NS heeft, conform de motie, grondig onderzoek verricht naar de meest
ambitieuze maar tegelijkertijd realistische instroomplanning voor het
IC-materieel dat op de HSL-Zuid moet gaan rijden. NS heeft daarnaast de
snelheid van het nieuw aan te schaffen IC-materieel onderzocht, en welke
consequenties hierbij horen. De resultaten van het onderzoek staan
beschreven in bijgevoegde brief van NS (bijlage I)1.
Op basis van haar onderzoek heeft NS als hoofdconclusie dat de meest
optimale keuze één materieelpark Inter City Nieuwe Generatie (ICNG) is
voor zowel de HSL- als HRN-treindiensten. De ervaringen en lessen uit het
V250-project vormden belangrijke uitgangspunten in de studie naar nieuw
IC-materieel.
Audits
Om op een goede manier invulling te geven aan de motie heb ik het
onafhankelijke bureau ADSE, expert op het gebied van rollend materieel,
1

kst-22026-461
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 026, nr. 461

1

een audit laten uitvoeren op zowel het plan van aanpak voor het
hierboven genoemde onderzoek van NS als de onderzoeksresultaten.
ADSE heeft zich gericht op de volgende onderzoeksvragen:
1. Audit het proces om te komen tot inzetbaar materieel;
2. Audit het plan van aanpak voor vaststelling van de materieelspecificaties (materieelconcept);
3. Audit de keuze voor de maximumsnelheid voor de HSL-Zuid
geschikte deelserie;
4. Audit de planning;
5. Geef een algemeen oordeel over de diepgang en volledigheid van de
aanpak van NS.
Het rapport van ADSE is bijgevoegd (bijlage II)2.
De hoofdconclusie van ADSE luidt als volgt:
«Er is vertrouwen in de diepgang en volledigheid van de huidige aanpak
van het project. Dit vertrouwen is gebaseerd op de zorgvuldigheid van de
keuze van het materieelconcept, de marktconsultatie, de goed onderbouwde afweging met betrekking tot de maximumsnelheid, de kennis en
ervaring binnen de organisatie en de aanwezigheid van de basisprocessen. Op programmaniveau moet er meer borging plaatsvinden op het
vlak van project management en documentatie. Op corporate niveau moet
meer aandacht gegeven worden aan standaardisatie van processen en
vastlegging in richtinggevende documenten.»
ADSE concludeert ten aanzien van de instroomplanning:
«De voorgenomen aanpak van het programma en de keus van de NS om
eind 2021 in een nieuwe dienstregeling met de ICNG te kunnen rijden is
ambitieus, maar met een strakke sturing op de interne en externe risico’s
haalbaar. Rijden in 2018 is niet realistisch.»
Over de rijsnelheid concludeert ADSE:
«Bij beschouwing van de aspecten die de kosten en baten bepalen, zoals
life cycle cost, schaalgrootte, synergie, zelfstandige toegankelijkheid,
geluid, duurzaamheid en concurrentie bij aanbesteding blijkt een
IC-concept optimaal te zijn. De, vanuit de concessie, vereiste reistijd kan
voor het beoogde traject worden bereikt met materieel dat in staat is 200
km/u te rijden.»
En:
«Er is nog geen definitief besluit genomen over de maximumsnelheid,
maar het pakket aan eisen leidt tot een optimale keuze waaruit de
maximale snelheid als consequentie volgt. Het omklappunt voor
synergiewinst met de binnenlandse vloot is 200 km/u».
NS heeft na haar onderzoek besloten om over te gaan tot de aanschaf van
een integraal park ICNG-materieel met daarin een deelpark dat geschikt
wordt gemaakt voor de binnenlandse HSL-Zuid treindiensten. De
resultaten van de audits van ADSE onderschrijven deze aanpak.
NS heeft de maximumsnelheid onderzocht, met een zoekrichting tussen
200 en maximaal 249 kilometer per uur. Hiervoor heeft NS ook een
informele marktconsultatie verricht. Marktpartijen melden NS dat een
trein maakbaar is met het eisenpakket dat NS gegeven de ambities en
concessieverplichtingen heeft opgesteld, maar enkel met een maximum2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 026, nr. 461

2

snelheid van 200 kilometer per uur. Met een hogere uitgevraagde snelheid
zal de markt komen met varianten van een hogesnelheidstrein en niet een
Intercity. In dat geval kunnen leveranciers niet meer aan alle eisen
voldoen, zoals de eisen met betrekking tot zelfstandige toegankelijkheid
voor mindervalide reizigers en de rijtijden.
Uit de marktconsultatie is naar voren gekomen dat meerdere leveranciers
een trein met een maximumsnelheid van 200 kilometer per uur kunnen
leveren die voldoet aan de gestelde eisen. Ook werd duidelijk dat treinen
met een maximale snelheid van 200 kilometer per uur door meerdere
leveranciers zijn verkocht of al worden gebruikt. Het gebruik van bewezen
technologie en keuze uit meerdere leveranciers is één van de lessen die
NS heeft getrokken uit het V250-project.
NS onderschrijft de resultaten uit de audits van ADSE. NS meldt mij dat
de aanbeveling inzake borging van projectmanagement en documentatie
op het niveau van het programma, in de volgende fases van het
ICNG-programma ingevuld zal worden door gericht de administratieve
organisatie te versterken. In de aanbevelingen op corporate niveau ziet NS
een bevestiging dat de in 2013 ingeslagen weg naar vereenvoudiging en
verhogen van de effectiviteit van de interne organisatie de juiste is. NS zal
deze weg dan ook onverminderd voortzetten.
Vervolgproces IC-materieel
NS zal de Europese aanbesteding voor de zomer starten. De start van de
aanbesteding ligt op het kritieke pad van de planning om de met uw
Kamer afgesproken mijlpalen te realiseren.
Gegeven de conclusies van ADSE en de onderzoeksresultaten van NS
beschouw ik de motie De Boer/Hoogland hiermee als uitgevoerd.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 026, nr. 461

3