Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 317

JBZ-Raad

Nr. 124

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 juni 2012
Hierbij bied ik u, mede namens de Minister voor Immigratie, Integratie en
Asiel en de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, het verslag van de
bijeenkomst van het Gemengd Comité en de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 7 en 8 juni 2012 aan.1
De minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

kst-32317-124
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

1

Verslag van de bijeenkomst van het Gemengd Comité en de Raad
Justitie en Binnenlandse Zaken, 7 en 8 juni 2012 te Luxemburg
Belangrijkste resultaten
– De Raad bereikte een principeakkoord over de wetsvoorstellen inzake
het Schengenbestuur. Het definitieve besluit over het evaluatie- en
toezichtsmechanisme zal worden genomen nadat het Europees Parlement
zich heeft uitgesproken over het voorstel.
– Het Voorzitterschap berichtte de Raad over de voortgang in de onderhandelingen over het gemeenschappelijke Europees asielstelsel.
– De Raad sprak over de uitwerking van het gemeenschappelijk kader voor
solidariteit met lidstaten die kampen met grote gemengde migratiestromen, waarbij met name aandacht werd besteed aan de situatie in
Griekenland.
– Richtlijn toegang tot een raadsman in strafprocedures: de Raad bereikte
een algemene oriëntatie. De triloog met het Europees Parlement kan
worden gestart.
– Verordening Brussel I: de Raad bereikte een algemene oriëntatie over de
herschikking van de verordening Brussel I.
– Verordening Europees kooprecht: het Voorzitterschap concludeerde dat
het voorstel over Europees kooprecht inhoudelijk kan worden besproken.
Een conclusie over de rechtsgrondslag van het voorstel wordt aangehouden en aangetoond moet worden dat het voorstel bijdraagt aan het
wegnemen van belemmeringen in de interne markt.
I. Gemengd Comité
1. SIS II
– Stand van zaken
De Commissie gaf aan dat de planning van SIS II nog steeds volgens
planning verloopt richting inwerkingtreding in het eerste kwartaal van
2013. Tijdens een recente grote test zijn 2 miljoen updates en 50 miljoen
bevragingen door het systeem verwerkt. Het systeem is daarbij «stabiel
en robuust» gebleken. Het technisch rapport daarover moet nog formeel
worden vastgesteld.
2. Schengen governance
– De situatie in het Schengengebied, Politiek debat op basis van
het Commissierapport
Tijdens de Raad is er van gedachten gewisseld over de situatie in het
Schengengebied op basis van het op 16 mei 2012 verschenen Commissierapport. In dit rapport komt de Commissie met een aantal richtsnoeren
om de situatie in de Schengenzone te verbeteren. Verder worden in het
rapport plaatsen benoemd waar de druk op de buitengrenzen het grootst
is. Op instigatie van het Voorzitterschap is er tijdens de behandeling van
dit agendapunt in het bijzonder gesproken over secundaire migratiestromen en visumliberalisatie.
Lidstaten benadrukten het belang van het regelmatig voeren van
strategische discussies over het functioneren van het Schengengebied.
Verschillende lidstaten pleitten voor een meer structurele manier van het
inwinnen van informatie over secundaire migratiestromen. Verder gaven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

2

lidstaten aan dat een effectief terug- en overnamebeleid essentieel is voor
het tegengaan van secundaire migratiestromen. Ten aanzien van
visumliberalisatie werd het opschortingsmechanisme breed verwelkomd
als laatste redmiddel. Enkele lidstaten vroegen meer aandacht voor
ervaringen uit het verleden bij het aangaan van nieuwe liberalisatietrajecten.
Minister Leers verwees naar de routekaart illegale immigratie en
benadrukte het belang om de daarin genoemde maatregelen uit te voeren
en te monitoren, zoals de bestrijding van illegale immigratie via de
Grieks-Turkse grens, het misbruik van de reguliere procedure, de
samenwerking met derde landen en terugkeer. Visumliberalisatie mag niet
leiden tot nieuwe instroom van illegalen. Daarom moet er vooraf worden
gekeken naar eventuele risico’s die visumliberalisatie zou hebben voor
openbare orde en veiligheid en is na visumliberalisatie monitoring van
belang.
–

–

Schengen grenscode, Voorstel voor een verordening van het Europees
Parlement en de Raad tot aanpassing van verordening (EG) 562/2006
voor tijdelijke herinvoering van het grenstoezicht aan de binnengrenzen in uitzonderlijke omstandigheden, Algemene oriëntatie
Schengen evaluatie mechanisme, Gewijzigd voorstel voor een
Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de
instelling van een evaluatie- en toezichtmechanisme voor de controle
van de toepassing van het Schengenacquis, Algemene oriëntatie

Tijdens de Raad werd er een principeakkoord bereikt over de voorstellen
voor tijdelijke herinvoering van grenstoezicht aan de binnengrenzen en
het Schengenevaluatiemechanisme. Het definitieve besluit over het
evaluatie- en toezichtsmechanisme zal worden genomen nadat het
Europees Parlement zich heeft uitgesproken over het voorstel. Bij het
voorstel over tijdelijke herinvoering van grenstoezicht aan de binnengrenzen is het EP medewetgever en wacht de Raad nu op het oordeel van
het EP.
Vanuit de lidstaten was er brede steun voor het voorstel over de tijdelijke
herinvoering van binnengrenscontroles. Wel gaf een enkele lidstaat aan
voorstander te zijn van verdergaande bevoegdheden voor de Commissie.
Ten aanzien van het voorstel voor het Schengenevaluatiesysteem zette de
Juridische Dienst van de Raad uiteen waarom, afgaande op de inhoud van
het voorstel, artikel 70 VWEU meer voor de hand ligt dan artikel 77 VWEU.
Waar artikel 70 VWEU expliciet is opgenomen in het verdrag om onder
meer Schengenevaluaties uit te voeren, ziet artikel 77 VWEU op de
mogelijkheid om maatregelen te treffen die een EU-beleid voor controle
aan de buitengrenzen creëren. De lidstaten volgden het juridische advies
en spraken steun uit voor artikel 70 VWEU als rechtsgrondslag. Hoewel bij
deze rechtbasis geen formele rol is voorzien voor het Europees Parlement,
pleitte een aantal lidstaten, waaronder Nederland, expliciet voor het
betrekken van de Europese volksvertegenwoordiging bij het Schengenevaluatiemechanisme.
Minister Leers gaf aan de voorstellen voor tijdelijke herinvoering van
binnengrenscontroles en het Schengenevaluatiemechanisme te steunen.
Ten aanzien van het voorstel voor tijdelijke herinvoering van binnengrenscontroles gaf de minister aan erop te rekenen dat de Commissie, conform
het verdrag, in het uiterste geval dat de binnengrenzen voor een
maximale periode van twee jaar worden gesloten, erop zal toezien dat de
lidstaat zijn verplichtingen alsnog nakomt. Verder stelde minister Leers
het standpunt van de Juridische Dienst van de Raad te delen en artikel 70
VWEU als rechtsgrondslag te steunen. De minister gaf daarbij wel aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

3

waarde te hechten aan het standpunt van het EP en een rol voor de
Commissie te zien weggelegd bij zowel de voorbereiding en de uitvoering
van de evaluaties als bij de opvolging van en toezicht op de door de Raad
vastgestelde evaluatierapporten.
3. Diversen
– Informatie van het voorzitterschap over ter tafel liggende
wetgevingsvoorstellen
– Verordening 539/2001 betreffende de lijst met visumvrije landen
Het Voorzitterschap gaf aan dat er meerdere gesprekken hebben plaatsgevonden met de rapporteur van het EP in het kader van de informele
triloog. De wederkerigheid van visumliberalisatie blijkt het belangrijkste
geschilpunt tussen de Raad en het EP. Over het opschortingsmechanisme
bestaat grotendeels overeenstemming. Het EP wil net als de Raad snel
een akkoord bereiken op dit dossier.
– Technische wijziging Schengengrenscode
Het Voorzitterschap meldde dat er tijdens de triloog een inhoudelijk
akkoord is bereikt tussen het Voorzitterschap en het EP. De overeengekomen tekst zal in de komende weken worden voorgelegd aan de
lidstaten en daarna formeel worden goedgekeurd.
– Meerjarig Financieel Kader
Tijdens de Raad gaf het Voorzitterschap een korte terugkoppeling van de
stand van zaken met betrekking tot de onderhandelingen over de
financiële instrumenten op het terrein van migratie bij het Meerjarig
Financieel Kader 2014–2020. Het Deens Voorzitterschap wil overeenstemming bereiken met de lidstaten over een aantal belangrijke onderwerpen, voordat het Cypriotisch Voorzitterschap de onderhandelingen in
juli 2012 overneemt.
– Belarus – intermenselijke contacten
De Commissie gaf aan verheugd te zijn over de politieke consensus die
23 maart 2012 bereikt is tijdens de Raad Buitenlandse Zaken en riep
lidstaten op gebruik te maken van de flexibiliteit van de regelgeving in de
visumcode om visumverlening voor burgers van Wit-Rusland te vergemakkelijken. De Commissie werd in haar pleidooi bijgevallen door enkele
lidstaten.
– Illegale immigratie
Malta meldde dat het opnieuw te maken heeft met een grote instroom van
migranten die naar verwachting tot september 2012 zal blijven oplopen.
Hoewel de toename in absolute cijfers beperkt lijkt, kan Malta de instroom
vanwege geografische en demografische beperkingen niet aan. Malta
benadrukte te vrezen voor een noodsituatie op korte termijn en riep de
lidstaten op tot solidariteit. Verder pleitte Malta voor oplossingen op lange
termijn. Het Dublin-systeem en de richtlijn tijdelijke bescherming moeten
worden herzien. Het gemeenschappelijk Europees asielstelsel dient verder
te worden uitgewerkt en de EU moet samenwerken met de regering van
Libië om illegale immigratie te voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

4

De Commissie gaf aan dat er steun moet worden geboden aan Malta door
middel van het inzetten van geld, agentschappen en het leveren van
technische bijstand aan Libië. De Commissie zal lidstaten vragen
middelen te herschikken en samen te werken met Malta.
– Overeenkomst inzake klein grensverkeer met Rusland
Noorwegen lichtte kort het verdrag toe dat is gesloten met de Russische
Federatie over lokaal grensverkeer. Het verdrag is op 29 mei 2012 in
werking getreden. Het is moeilijk in te schatten hoeveel mensen gebruik
zullen maken van de overeenkomst, omdat het slechts een klein grensgebied betreft dat dunbevolkt is. De eerste vergunningen zijn reeds
afgegeven.
– Prioriteiten van het aantredende Cypriotische voorzitterschap
Cyprus lichtte kort de prioriteiten van het aantredende Voorzitterschap
toe. Cyprus wil onder meer het gemeenschappelijk Europees asielstelsel
afronden, de onderhandelingen over de richtlijn seizoensarbeiders
voorzetten evenals de richtlijn betreffende werknemers die binnen een
bedrijf worden overgeplaatst. Ook zal Cyprus de uitvoering van het
Stockholmprogramma voortzetten tegen de achtergrond van de economische en mondiale crisis. Op het terrein van illegale immigratie wil
Cyprus de Schengengrenscode wijzigen, voortgaan met de onderhandelingen over Eurosur en het voorstel over slimme grenzen en de toetreding
van Roemenië en Bulgarije tot Schengen afronden. Verder hecht Cyprus
veel waarde aan de externe dimensie van migratie, het voeren van een
dialoog met de belangrijkste transitlanden en de bestrijding van mensenhandel.
Cyprus gaf aan de de politiesamenwerking een nieuwe impuls te willen
geven. Grensoverschrijdende misdaad moet worden bestreden en
mensenhandel heeft daarbij prioriteit. Ook de bestrijding van diefstal en
smokkel van cultuurgoederen staat op de Cypriotische agenda. PNR zal
worden afgerond en er zal tussen de EU en Canada een PNR verdrag
worden gesloten. Ten slotte wil Cyprus veel aandacht besteden aan de
ontwikkeling van SIS II.
II. Binnenlandse Zaken/Immigratie en Asiel
Raad – wetgevende besprekingen
4. Gemeenschappelijk Europees asielstelstel
– Stand van zaken/oriënterend debat
Tijdens de Raad werd gesproken over de stand van zaken bij de onderhandelingen over de voorstellen van het gemeenschappelijk Europees
asielstelsel. Het Voorzitterschap wees lidstaten erop dat de einddatum
nadert en alle voorstellen op tafel liggen. In de triloog met het EP wordt
voortgang geboekt ten aanzien van de Dublinverordening en de
opvangrichtlijn. Ook heeft de Raad mandaat gegeven aan het Voorzitterschap voor het openen van de triloog met het EP over de richtlijn
asielprocedures.
Een aantal lidstaten bedankte het Voorzitterschap voor de geboekte
vooruitgang, maar wees daarbij ook op de geringe tijd die nog over is om
het gemeenschappelijk Europees asielstelsel af te ronden. Nederland
sprak waardering uit voor de bereikte resultaten door het Voorzitterschap,
maar gaf aan dat er onvoldoende oog is voor het feit dat 90 procent van
de asielzoekers uiteindelijk maar in een beperkt aantal lidstaten terecht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

5

komt. Daarbij wordt lidstaten met goedwerkende, effectieve procedures –
waaronder Nederland – gevraagd om in het kader van het harmonisatieproces hun regels en procedures aan te passen, wat het risico op minder
efficiënte procedures en hogere kosten met zich meebrengt.
Tijdens de Raad werd ook in het bijzonder gesproken over het nieuwe
Eurodac-voorstel. Na een korte toelichting van het voorstel door de
Commissie betuigde een aantal lidstaten steun voor de Eurodacverordening. Eén lidstaat plaatste een kritische kanttekening bij de
voorgestelde bewaartermijn.
5. Diversen
– Informatie van het voorzitterschap over ter tafel liggende
wetgevingsvoorstellen
– Seizoensarbeiders
Het Voorzitterschap meldde dat het belangrijkste geschilpunt is of de
richtlijn ook van toepassing is op verblijf korter dan drie maanden. De
meningen in de Raad lopen hierbij sterk uiteen. Het Cypriotisch Voorzitterschap zal de onderhandelingen voortzetten.
– Werknemers die binnen een bedrijf worden overgeplaatst
Het Voorzitterschap kondigde aan dat vorige week op hoogambtelijk
niveau een akkoord is bereikt over de Raadspositie. De eerste vergadering
met rapporteurs van het EP heeft plaatsgevonden. De eerste reacties zijn
positief en zowel het EP als de Raad beoogt om in de eerste lezing een
akkoord te bereiken. Op een aantal punten zijn de Raad en het EP het niet
eens, met name met betrekking tot de rechten van werknemers en de
behandeling van seizoensarbeiders ten opzichte van eigen ingezetenen en
gedetacheerde EU-burgers. Eén lidstaat reageerde door te benadrukken
problemen te hebben met gelijke behandeling van seizoensarbeiders.
Niet-wetgevende besprekingen
6. Concretisering van het gemeenschappelijk kader voor oprechte
en daadwerkelijke solidariteit met lidstaten waarvan de asielstelsels onder bijzondere druk staan vanwege gemengde
migratiestromen
– Politiek debat, met name over de steun aan Griekenland op het
gebied van grens-, asiel- en migratiebeheer
Het Voorzitterschap benadrukte verheugd te zijn over de aankondiging
van de Commissie om in juni 2012 een deskundigenbijeenkomst over
Griekenland te organiseren, met name over de aanpak van het terugkeerprobleem. Verder besteedde het Voorzitterschap kort aandacht aan de
ontwikkeling dat de Commissie voortaan zal rapporteren over de
voortgang van de implementatie van de Raadsconclusies solidariteit van
8 maart jl. in het jaarrapport over immigratie en asiel.
De directeur van het EU-asielondersteuningsbureau EASO maakte van de
gelegenheid gebruik om de rol van het EASO binnen het vroegtijdig
waarschuwingsmechanisme toe te lichten. Vervolgens benadrukte de
Commissie het verschil tussen solidariteit en asiel en de strijd tegen
illegale immigratie. Solidariteit dient volgens de Commissie niet alleen in
noodsituaties tot uiting te komen. Ten aanzien van de situatie in
Griekenland meldde de Commissie dat er financiële middelen zijn
vrijgemaakt. Het land kampt echter nog steeds met grote absorptiepro-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

6

blemen. Een volgende monitoringsmissie zal plaatsvinden, wanneer het
nieuwe Griekse kabinet is aangetreden.
Griekenland ging in op de problemen bij het aantrekken van personeel
voor de nieuwe asieldienst. Griekenland is erg te spreken over het Deense
voorstel om tijdelijke ontheffing te krijgen van de strikte regels over de
aanname van personeel. Verder meldde Griekenland een sterke afname in
het aantal asielaanvragen dat nog moet worden behandeld en verwees
het naar de opening van het opvangcentrum in Evros. Ook wordt er
gewerkt aan detentiecentra voor illegale immigranten. Als laatste vroeg
Griekenland nadrukkelijk om bijstand bij het terugkeerproces van de
Commissie, lidstaten en de Internationale Organisatie voor Migratie
(IOM).
Enkele lidstaten bedankten de Commissie en het Voorzitterschap voor de
rapportage en wezen op het belang van solidariteit t.a.v. grensbewaking
en bestrijding van illegale immigratie.
7. Overnameovereenkomsten
– Stand van zaken
Tijdens de Raad werd gesproken over terug- en overnameovereenkomsten, en in het bijzonder over de (niet op deze Raad geagendeerde)
concept-raadsconclusies over de brede samenwerking met Turkije op
JBZ-terrein. Het Voorzitterschap vroeg de lidstaten hun voorbehouden in
te trekken ten aanzien van de concept-raadsconclusies. Het Voorzitterschap beoogt de concept-raadsconclusies in juni 2012 aan te nemen,
opdat de terug- en overnameovereenkomst met Turkije spoedig kan
worden ondertekend.
Ook de Commissie benadrukte het belang van een spoedige aanname van
de raadsconclusies. Ten aanzien van de terug- en overnameovereenkomst
met Marokko meldde de Commissie dat de onderhandelingen stil zijn
komen te liggen.
8. EU-terrorismebestrijdingsstrategie
– Toelichting door de CTC
De Contra-Terrorisme Coördinator De Kerchove hield zijn periodieke
presentatie over de implementatie van de Europese contraterrorisme (CT)
strategie. Hij wees op de noodzaak van betere samenwerking tussen
Europese agentschappen en organen onderling en met autoriteiten van
lidstaten. Hij vroeg daarnaast bijzondere aandacht voor de link tussen de
zorgelijke veiligheidssituatie in verschillende landen in Afrika en een groei
van terroristische activiteiten in deze regio, zoals in het bijzonder
Noord-Mali. Voorkomen moet worden dat deze regio een «safe haven»
voor terroristen wordt. Er zal door met name de ministers van Buitenlandse Zaken van de lidstaten, meer moeten worden gedaan op dit
gebied. Voorts bedrukte hij dat meer in het algemeen ontwikkeling en
veiligheid moeten samengaan in onveilige regio’s. Deze moeten beide in
programma’s worden opgenomen, naast uiteraarde de strijd tegen
fundamentalisme.
Nederland erkende de aandachtspunten die de CTC schetste en meende
dat in ieder geval extra inspanningen en sneller optreden in relatie tot
prioritaire derde landen nodig zijn, alsook dat respect voor mensenrechten bij de strijd tegen terrorisme een belangrijk onderdeel is en blijft
in de dialoog met deze derde landen. Ook extra inzet op capacity building
projecten terzake – bijvoorbeeld bij de hervorming van het justitiële en
politiële apparaat – is nodig, vooral in landen in Afrika.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

7

Enkele lidstaten verwezen naar naar de goede samenwerking bij het
verijdelen van terreurdaden in de EU en merkten op dat informatieuitwisseling tussen nationale diensten hierbij cruciaal was geweest. Opgemerkt
werd dat ook het gebruik van passagiersgegvens (PNR) in de EU nuttig
kan zijn om een dreiging te signaleren.
9. Wereldwijde alliantie tegen seksuele uitbuiting van kinderen
via het internet
– Ontwerpconclusies van de Raad
De Commissie en het Voorzitterschap gaven aan dat het bedoeling is om
wereldwijd meer commitment te krijgen bij landen om op nationaal
niveau maatregelen te treffen tegen seksuele uitbuiting van kinderen via
internet, en over de resultaten daarvan te rapporteren. De Commissie en
het Voorzitterschap zijn van plan om de doelstellingen van deze »Global
alliance» aan de orde te stellen bij de komende EU-VS top op 22 juni 2012,
waar dit onderwerp een belangrijk onderwerp van gesprek zal zijn. De
Amerikaanse Attorney General Holder is overigens zeer betrokken bij deze
initiatieven.
De Raad nam de conclusies over een «Global Alliance against Child
pornography» aan.
10. Intensiever en doeltreffender gebruik van het Europolinformatiesysteem (EIS) in de strijd tegen grensoverschrijdende
criminaliteit
– Ontwerpconclusies van de Raad
De Raad nam conclusies aan over intensiever en doeltreffender gebruik
van het Europol Informatie Systeem (EIS) in de strijd tegen grensoverschrijdende criminaliteit.
11. Diversen
– Ministeriële conferentie in het kader van het proces van Brdo te
Brdo pri Kranju (Slovenië), 18 mei 2012 (informatie van Slovenië)
Op 18 mei jl. heeft de Brdo ministeriële bijeenkomst over veiligheid in
Zuidoost-Europa plaatsgevonden in Slovenië. Slovenië koppelde tijdens
de Raad de belangrijkste conclusies terug. Slovenië verwees hierbij naar
het rapport over de ministeriële conferentie en gaf aan verheugd te zijn
over de aanwezigheid van Europol bij de bijeenkomst. Kroatië meldde de
bijeenkomst als zeer nuttig te hebben ervaren in het kader van gegevensuitwisseling.
– Ministeriële conferentie in het kader van het Forum van
Salzburg te Stirin (Tsjechië), 24-25 mei 2012 (informatie van
Tsjechië)
Tsjechië gaf een korte terugkoppeling van de ministeriële conferentie in
het kader van het Salzburgforum dat 24-25 mei plaatsvond in Stirin.
Tsjechië verwees naar de gezamenlijke verklaring waarin de Raad wordt
opgeroepen om in september een positief besluit te nemen over de
toetreding van Roemenië en Bulgarije tot Schengen. De lidstaten, het
inkomende en uitgaande Voorzitterschap en de Commissie zullen hierover
nog een brief ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

8

III. Veiligheid en Justitie, Grondrechten en Burgerschap
Raad – wetgevende besprekingen
12. Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de
Raad betreffende het recht op toegang tot een advocaat in
strafprocedures en betreffende het recht op communicatie bij
aanhouding [eerste lezing]
– Algemene oriëntatie
De Raad bereikte een algemene oriëntatie over het voorstel voor een
richtlijn over het recht op toegang tot een raadsman in strafzaken en over
het recht op communicatie in geval van aanhouding. Het voorstel beoogt
minimumnormen vast te leggen met betrekking tot het recht van
verdachten in strafprocedures op toegang tot een raadsman en het recht
van personen die op grond van een Europees aanhoudingsbevel zijn
aangehouden op toegang tot een raadsman. Daarnaast bevat het voorstel
bepalingen over het recht van personen van wie in een strafprocedure
dan wel in het kader van de overleveringsprocedure de vrijheid is
benomen om te communiceren met een door hen aangewezen persoon,
zoals een familielid of werkgever en, voor zover het om niet-onderdanen
gaat, met consulaire vertegenwoordigers.
Het Deense Voorzitterschap benadrukte dat de onderhandelingen die tot
de voorliggende tekst hebben geleid moeilijk waren. Gezien de grote
verschillen in rechtsstelsels van de lidstaten is een goed evenwicht in de
tekst van groot belang. Het Voorzitterschap gaf aan van mening te zijn dat
de voorliggende tekst dat evenwicht bewaakt. Het Voorzitterschap
onderstreepte dat dit akkoord het beginpunt van onderhandelingen met
het Europees Parlement vormt en dat niet moet worden vergeten dat het
gaat om minimumharmonisatie. Lidstaten kunnen nationaal verder gaan
als zij dat willen, aldus het Voorzitterschap.
Kernpunten in de daarop volgende discussie waren de uitzonderingsmogelijkheden op het recht van vertrouwelijkheid van de communicatie
tussen de verdachte en diens raadsman, de uitsluiting van lichte strafbare
feiten van de reikwijdte van de richtlijn, alsook de – niet in het voorstel
geregelde – gesubsidieerde rechtsbijstand.
De Commissie gaf aan grote zorgen te hebben bij de in de tekst
opgenomen uitzonderingsmogelijkheden op vooral het recht van
vertrouwelijkheid van de communicatie tussen de verdachte en diens
raadsman. Enkele lidstaten gaven aan deze zorgen te delen.
Wat betreft de gesubsidieerde rechtsbijstand merkte de Commissie op dat
dit complexe materie betreft. De Commissie gaf aan voornemens te zijn
om in 2013 een separaat voorstel over dit onderwerp te presenteren.
Enkele lidstaten stelden dat de toegang tot een raadsman niet mag zijn
voorbehouden aan vermogende verdachten en dat de Commissie naar de
gesubsidieerde rechtsbijstand zou moeten kijken, omdat de stelsels van
de lidstaten op dat punt uiteenlopen. Onder de lidstaten bestond
consensus over een verklaring waarin de Commissie wordt opgeroepen
om zo spoedig mogelijk een wetgevend instrument over gesubsidieerde
rechtsbijstand te komen. Deze verklaring moet volgens de lidstaten deel
uitmaken van de onderhandelingen met het Europees Parlement.
Enkele lidstaten hadden liever een minder ruim voorstel gehad met een
effectief recht op rechtsbijstand. Een van die lidstaten refereerde aan de
enorme budgettaire en praktische implicaties van het voorstel voor deze
lidstaat. Enkele andere lidstaten wilden juist een ruimere reikwijdte en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

9

toonden zich geen voorstander van de uitsluiting van lichte strafbare
feiten van de reikwijdte van de richtlijn.
Staatssecretaris Teeven gaf aan dat Nederland het voorstel oorspronkelijk
te ruim vond. Veel van die zorgen zijn met het nu voorliggende voorstel
weggenomen. Nederland is vooral positief over het uitsluiten van de
lichte strafbare feiten van de reikwijdte van de richtlijn. De voordelen en
nadelen afwegend, gaf staatssecretaris Teeven aan te kunnen instemmen
met dit voorstel. Hij drong erop aan dat de Commissie nu snel met een
voorstel over gesubsidieerde rechtsbijstand komt.
Aan het einde van de bespreking werd een gezamenlijke verklaring
gepresenteerd van de Commissie, Spanje en Italië, waarin werd aangegeven dat hun zorgen over de uitzonderingsmogelijkheden op vooral het
recht van vertrouwelijkheid van de communicatie tussen de verdachte en
diens raadsman, alsmede hun zorgen over de uitsluiting van lichte
strafbare feiten van de reikwijdte van de richtlijn overeind blijven, maar
dat desondanks de tijd rijp is om met het Europees Parlement in onderhandeling te treden, daarbij rekening houdend met de bij de Commissie
en deze lidstaten resterende punten van zorg.
Enkele lidstaten stemden niet in met het voorstel. Niettemin kon het
Voorzitterschap concluderen dat een algemene oriëntatie bereikt is en dat
de triloog met het Europees Parlement – onder het Cypriotische Voorzitterschap – kan worden gestart.
13. Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en
de Raad betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en
de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (herschikking) (Brussel I) [eerste lezing]
– Algemene oriëntatie
De Raad bereikte een algemene oriëntatie over de herschikking van de
verordening Brussel I. De Raad heeft de tekst van de verordening en een
aantal belangrijke overwegingen over o.a. arbitrage vastgesteld. De
bijlagen en de overige overwegingen zijn nog onvoldoende op raadswerkgroepniveau besproken en zijn daarom niet voorgelegd aan de Raad.
Op verzoek van de Benelux-landen is aan de verordening een overweging
toegevoegd dat onder de werkingssfeer van de verordening ook
uitspraken van gerechtshoven vallen zoals het Benelux Gerechtshof, die
gemeenschappelijk in diverse lidstaten jurisdictie uitoefenen in zaken die
binnen de reikwijdte van de Brussel I verordening vallen. Reden hiervoor
is dat het Verdrag over de instelling van een Benelux Gerechtshof en het
Beneluxverdrag betreffende intellectueel eigendom (tekeningen en
modellen) op dit moment gewijzigd worden, wat in de toekomst zal
betekenen dat dit gerechtshof rechtsmacht zal hebben in geschillen in het
kader van intellectueel eigendom over tekeningen en modellen.
De Commissie wees op het grote belang van de wijziging van de
verordening Brussel I voor een beter functionerende interne markt. De
herziening moet ook worden gezien in relatie tot de agenda «Justice for
growth». Het Voorzitterschap constateerde dat er brede steun is voor het
voorstel en gaf aan te hopen op een snel akkoord met het Europees
Parlement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

10

14. Voorstel voor een besluit van de Raad tot vaststelling van een
meerjarenkader voor het Bureau van de Europese Unie voor de
grondrechten voor 2013-2017
– Verzoek om goedkeuring van het Europees Parlement
De Commissie heeft in december 2011 een voorstel gedaan voor een
nieuw vijfjarig onderzoekskader voor het Bureau van de EU voor de
grondrechten voor de periode 2013–2017. Het Bureau voor de grondrechten zal volgens dit voorstel, naast continuering van de huidige
onderzoeksthema’s, in de toekomst structureel onderzoek kunnen gaan
doen op het terrein van politiële en justitiële samenwerking in strafzaken.
Thans kan dit alleen incidenteel.
Nederland gaf aan zich te kunnen vinden in het voorstel. Nederland kan
om juridische redenen alleen instemmen met uitbreiding van het
werkterrein van het Bureau met politiële en justitiële samenwerking in
strafzaken als eerst de oprichtingsverordening van het Bureau zelf wordt
aangepast. In deze positie werd Nederland ondersteund door een
aanzienlijk aantal andere lidstaten. Enkele andere lidstaten gaven echter
aan op dit moment nog niet te kunnen instemmen met uitbreiding van de
structurele onderzoeksmogelijkheden van het Bureau, in afwachting van
de evaluatie van de werkzaamheden van het Bureau die thans wordt
uitgevoerd.
De Commissie en diverse lidstaten spraken steun uit voor de uitbreiding
van de werkzaamheden van het Bureau. De Commissie betreurde het dat
dit geen overeenstemming kon worden bereikt over uitbreiding van het
werkterrein van het Bureau met politiële en justitiële samenwerking in
strafzaken buiten de oprichtingsverordening om.De Raad nam een
verklaring aan, waarin de Commissie werd opgeroepen met een wijzigingsvoorstel voor de oprichtingsverordening van het Bureau te komen.
Het Voorzitterschap concludeerde daarop dat er de vereiste unanieme
steun is voor het voorstel voor een nieuw meerjarig onderzoekskader. Het
voorstel gaat nu naar voor goedkeuring naar het Europees Parlement.
15. Meerjarig financieel kader 2014-2020 (Justitie)
a) Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en
de Raad tot vaststelling van het programma «Justitie» voor de
periode 2014–2020 [eerste lezing]
– Gedeeltelijke algemene oriëntatie
b) Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en
de Raad tot vaststelling van het programma «Rechten en burgerschap» voor de periode 2014–2020 [eerste lezing]
– Gedeeltelijke algemene oriëntatie
Op 15 november 2011 heeft de Commissie voorstellen gepubliceerd voor
het Justitie-, Rechten- en Burgerschapsbudget voor de periode 2014–2020.
Het pakket bestaat uit twee verordeningen. In het Justitie Programma
zullen drie bestaande fondsen worden samengebracht, met als doel het
fonds en de aanvraagprocedures efficiënter en resultaatgerichter te
kunnen beheren. In het Rechten en Burgerschap Programma zal een
aantal bestaande fondsen (Grondrechten en burgerschap, Daphne III en
de onderdelen van antidiscriminatie, diversiteit en gendergelijkheid van
het programma voor werkgelegenheid en sociale solidariteit, PROGRESS)
worden samengebracht om effectiviteit, efficiëntie en toegankelijkheid tot
de programma’s te versterken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

11

De Commissie gaf aan ingenomen te zijn met meer nadruk op juridische
training en bestrijding geweld tegen vrouwen en was het met het
Voorzitterschap eens dat er geen gat mag ontstaan in de financiering van
activiteiten gerelateerd aan drugsbestrijding. Ook voor Nederland en veel
andere lidstaten is die financiering van groot belang. De discussie
daarover gaat nog verder in de relevante werkgroepen en de Commissie
gaf aan te hopen dat daarin overeenstemming wordt bereikt.
De Raad bereikte de gevraagde gedeeltelijke algemene oriëntatie.
16. Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en
de Raad betreffende een gemeenschappelijk Europees kooprecht
[eerste lezing]
– Oriënterend debat/bepaalde vraagstukken
De Raad voerde een oriënterend debat over onderdelen van de voorgestelde verordening voor een gemeenschappelijk kooprecht, in het
bijzonder over nut en noodzaak van het voorstel en de rechtsgrondslag,
waarbij veel lidstaten eerder vraagtekens hebben gezet.
Veel lidstaten hadden al aangegeven voorkeur te hebben voor artikel 352
van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (het
«restartikel» dat unanimiteit vereist) als rechtsgrondslag, in plaats van het
interne-marktartikel 114 VWEU.
Namens de Commissie gaf commissaris Reding aan dat het advies van de
Juridische Dienst van de Raad inhoudt dat artikel 114 VWEU de rechtsbasis zou moeten zijn. Volgens de Commissie willen veel lidstaten verder
spreken over bijlage I bij het voorstel waarin het eigenlijke voorstel van
het optioneel kooprecht is vervat. Volgens de Commissie houdt het
optioneel kooprecht rekening met de juridische tradities van de lidstaten
en is het in overeenstemming met het subsidiariteitsprincipe.
Veel lidstaten gaven aan geen voorstander te zijn van het voorstel, en
wensten een discussie over zowel de rechtsbasis als de inhoud van het
voorstel. Zij waren niet overtuigd van de noodzaak van het voorstel en
wezen naar het Impact Assessment dat niet overtuigend zou zijn.
Andere lidstaten vonden het voorstel goed voor de interne markt en het
midden- en kleinbedrijf. Wel zou de relatie van het voorstel tot de
Consumentenrichtlijn en het Weens Koopverdrag verduidelijkt moeten
worden. Een enkele lidstaat uitte zorgen over of consumentenrechten
goed gewaarborgd worden.
Voor Nederland stelde staatssecretaris Teeven zich kritisch op. Het
voorgestelde gemeenschappelijk Europees kooprecht voldoet volgens
Nederland nu niet aan de behoefte van voorspelbaarheid en rechtszekerheid. Staatssecretaris Teeven richtte zich met name op de subsidiariteit
en meerwaarde, de verhouding tot het internationaal privaatrecht en de
gekozen rechtsgrondslag.
De meerwaarde voor zowel consumenten als het bedrijfsleven was
volgens de staatssecretaris niet gebleken. De doelgroep – consumenten
en kleine en middelgrote ondernemingen – blijkt afwijzend te staan
tegenover het Commissievoorstel. De opt-in mogelijkheid, de
mogelijkheid om per transactie te kiezen voor het gemeenschappelijke
kooprecht, is ingewikkeld en zal in de praktijk niet de juiste werking
hebben. Er is angst bij consumenten dat zij de bescherming van hun
nationale recht verliezen. Ondernemingen zien ook geen heil in het
voorstel. De onzekerheid die het ontbreken van jurisprudentie met zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

12

meebrengt, is voor hen een te groot risico. De problemen met grensoverschrijdende transacties liggen op een ander terrein dan verschillen in
nationaal recht, namelijk in praktische zaken als taal, afstand en kennis
van rechten en plichten. Staatssecretaris Teeven drong aan op een
aanvullend impact assessment, waaruit de meerwaarde voor consumenten en ondernemingen afdoende zou moeten blijken. Daarna kan wat
Nederland betreft pas verder worden gepraat over de inhoud.
De verhouding van het voorstel tot het internationaal privaatrecht
(verordening Rome I) en andere EU-instrumenten is volgens de staatssecretaris onduidelijk. Dit leidt tot rechtsonzekerheid. Nederland bepleitte
daarom nogmaals een advies van de Juridische Dienst van de Raad over
de samenloop van het Commissievoorstel en andere (EU) instrumenten
zoals Rome I en het Weens Koopverdrag.
De gekozen rechtsgrondslag (artikel 114 VWEU) is wat Nederland betreft
onvoldoende. Nederland stelt als rechtsgrondslag niet alleen artikel 114
voor maar, althans voor het moment, ook artikel 352 VWEU.
Staatssecretaris Teeven gaf aan dat, alleen als aan de voorwaarden van
Nederland wordt voldaan, Nederland pleit voor toepassing van het
gemeenschappelijk kooprecht op grensoverschrijdende business-tobusiness en business-to-consumer contracten, zowel online als offline.
Voorts gaf hij aan dat Nederland wel meerwaarde in een «toolbox» ziet,
een gereedschapskist voor de Europese wetgever, voor het maken van
consistentere EU wetgeving. Zolang er nog onderhandeld wordt over het
Europees kooprecht, acht Nederland het niet wenselijk om de Commissie
ook Europese modelcontracten te laten ontwikkelen.
Enkele lidstaten waren van mening dat het Commissievoorstel ook in
strijd is met Stockholm Programma, waar sprake is van een niet-bindend
instrument. Een behoorlijk aantal lidstaten pleitte voor een aanvullend
impact assessment, net als Nederland.
De Juridische Dienst van de Raad zegde toe, mede naar aanleiding van
het Nederlandse verzoek, om te bezien of de rechtsgrondslag van het
voorstel, niet alleen artikel 114 maar ook artikel 352 VWEU kan of zou
moeten zijn. Verder zegde de Juridische Dienst toe, ook mede naar
aanleiding van het Nederlandse verzoek, een advies op te stellen over de
samenloop van het voorstel en andere instrumenten zoals de verordening
Rome I en het Weens Koopverdrag.
Het Voorzitterschap concludeerde dat het voorstel, in het bijzonder bijlage
I, nu inhoudelijk kan worden besproken (een grote meerderheid van de
lidstaten was hier voor). Een conclusie over de rechtsgrondslag van het
voorstel zal worden aangehouden tot definitief duidelijk is wat de
onderhandelingen gaan opleveren, ook ten aanzien van de reikwijdte van
het voorstel. Ten slotte dient bij de bespreking van bijlage I duidelijk
aangetoond worden dat deze bijlage bijdraagt aan het wegwerken van
belemmeringen in de interne markt.
17. Diversen
– Informatie van het voorzitterschap over ter tafel liggende
wetgevingsvoorstellen
Het Voorzitterschap meldde de stand van zaken op een aantal dossiers.
Er is een politiek akkoord op handen bij de richtlijn slachtoffers en de
richtlijn aanvallen op informatiesystemen. De triloog inzake het Europees
opsporingsbevel (EOB) heeft vertraging opgelopen door de vertraagde
stemming in het Europees Parlement. Op een aantal punten bestaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

13

namelijk een aanzienlijk verschil van inzicht tussen Raad en Europees
Parlement, aldus het Voorzitterschap.
– Confiscatie van de opbrengsten van misdrijven (verzoek van
Ierland)
Het Voorzitterschap maakte melding van een brief die Ierland heeft
verspreid inzake de Richtlijn over de bevriezing en confiscatie van
opbrengsten van misdrijven in de Europese Unie. De Ierse minister van
Justitie lichtte toe dat hij daarin ingaat op non-conviction based confiscation en de mogelijke problemen daarbij met fundamentele rechten;
Ierland zoekt daarvoor een oplossing. Een tweetal lidstaten gaf aan mee te
willen werken aan die oplossing.
– Prioriteiten van het aantredende Cypriotische voorzitterschap
Het aantredende Cypriotische Voorzitterschap gaf aan wat de prioriteiten
van dat Voorzitterschap zullen zijn:
– Het pakket (richtlijn en verordening) gegevensbescherming.
– Het bereiken van een algemene oriëntatie ten aanzien van de richtlijn
inzake de bevriezing en confiscatie van opbrengsten van misdrijven in
de Europese Unie.
– De richtlijn inzake toegang tot een raadsman.
– De richtlijn marktmisbruik.
– Het toekomstig voorstel inzake bescherming van financiële belangen
van de Unie door middel van het strafrecht.
– Mogelijk: het toekomstig voorstel ter zake bescherming van de euro
tegen valsemunterij.
– Het civiele beschermingsbevel (EPO).
– De afronding van de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel
Kader (Justitie).
– De toetreding van de EU tot het EVRM.
– Lunchbespreking gegevensbescherming
Tijdens de lunchbesprekingen is gesproken over de voorstellen voor een
richtlijn gegevensbescherming opsporing en vervolging en een algemene
verordening gegevensbescherming.
Bij de lunchbespreking over de ontwerprichtlijn lag de vraag ter tafel van
de wenselijkheid van Europese regels voor de verwerking van persoonsgegevens ten behoeve van de opsporing en vervolging van strafbare
feiten, ook voor de verwerking van persoonsgegevens die uitsluitend in
de nationale context plaatsvindt. Daarbij was de vraag aan de orde in
hoeverre de voorgestelde verruiming van de reikwijdte van de ontwerprichtlijn in vergelijking met het huidige kaderbesluit dataprotectie – dat
alleen van toepassing is op de gegevens die tussen de lidstaten worden
uitgewisseld – het werk van de rechtshandhavingsdiensten beïnvloedt.
Nederland heeft aangegeven dat bij de implementatie van het huidige
kaderbesluit dataprotectie, dat in 2008 door de Raad is aangenomen, is
gekozen voor een ruime implementatie. De regels van het kaderbesluit
worden in beginsel toegepast op alle persoonsgegevens die worden
verwerkt ten behoeve van de opsporing en vervolging van strafbare
feiten. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen gegevens die
uitsluitend op nationaal niveau worden verwerkt en gegevens die aan
andere lidstaten worden verstrekt. Een dergelijk onderscheid zou in de
praktijk niet goed werkbaar zijn omdat pas in de loop van een opsporingsonderzoek of een strafvervolging kan blijken van de noodzaak tot de
verstrekking van gegevens aan een andere lidstaat. De rechtshandha-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

14

vingsdiensten zijn gebaat bij zoveel mogelijk eenvormige regels voor de
verwerking van persoonsgegevens. Daarom steunt Nederland de keuze
van de Commissie voor een ruime reikwijdte van de ontwerprichtlijn.
Bij de bespreking over de Verordening gegevensbescherming lag de
vraag voor hoe lidstaten aankijken tegen de wijze waarop het voorstel nu
min of meer dezelfde set regels toepast op de publieke en private sector.
Nederland is voorstander van een doelmatig gebruik van persoonsgegevens door de overheid. De verordening zou geen onnodige belemmeringen moeten oproepen voor het delen van gegevens tussen overheden
onderling. Het delen van gegevens is van toenemend belang voor een
meer efficiënte handhaving van wetgeving en zeker voor de bestrijding
van fraude. Voorts biedt de verordening volgens Nederland geen
duidelijke visie op de verhouding tussen EU-recht en nationaal recht. Dit
brengt de vraag op naar de bestaande en toekomstige mogelijkheid voor
lidstaten om voor nationale doeleinden nog regelingen in het leven te
roepen voor deze doelen.
Over de balans tussen bescherming van persoonlijke gegevens en de
daarmee gemoeide lasten voor de beheerders van die gegeven, vindt
Nederland dat een uitgebalanceerde verhouding tussen rechten en
verplichtingen van verantwoordelijken sectorafhankelijk is. In de publieke
sector is meer verantwoording acceptabel, maar de verordening schiet
door in sommige opzichten. Uitgebreide voorafgaande toetsen van
openbaar cameratoezicht bijvoorbeeld zijn voor Nederland niet acceptabel. In de private sector is het beter aansluiting te zoeken aan de risico’s
die zijn gemoeid met de specifieke gegevensverwerking dan aan de
schaalgrootte van de onderneming. Tenslotte heeft Nederland zorgen over
de positie van de individuele burger die net buiten de grens van persoonlijke en huishoudelijke doeleinden treedt, zoals het plaatsen van een foto
op internet afkomstig van een bewakingscamera van een misdrijf met de
bedoeling daders te achterhalen. Die burger wordt blootgesteld aan veel
verplichtingen, en zeer hoge boetes. Die grens dient volgens Nederland
beter worden bepaald.
De onderhandelingen over deze voorstellen zijn nog in een vroeg stadium.
Zoals afgesproken tijdens het algemeen overleg met de Tweede Kamer op
7 maart 2012 over de EU-wetgeving bescherming persoonsgegevens
wordt de Tweede Kamer tenminste één maal per kwartaal geïnformeerd
over het verloop van het onderhandelingsproces over de verordening en
de richtlijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 317, nr. 124

15