Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

103
Vragen van het lid Sjoerdsma (D66) aan de Ministers van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties en van Buitenlandse Zaken over het bericht «Extra veel
Belgische Nederlanders bij buitenlandloket» (ingezonden 24 augustus 2016).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties),
mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 5 oktober 2016)
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 3564
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Extra veel Belgische Nederlanders bij
buitenlandloket»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Waarom zijn sinds 1 november 2015 de ambassade in Brussel en het
consulaat-generaal in Antwerpen niet meer bevoegd om paspoorten en
identiteitskaarten te verstrekken?
Antwoord 2
De herinrichting van de consulaire functie is onderdeel van het moderniseringsproces van de diplomatie bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken. De
Minister van Buitenlandse Zaken informeerde uw Kamer hierover met zijn
brief van 4 november 2014 (Kamerstuk 25 764, nr. 86.) en het daarop
volgende algemeen overleg van 12 november 2014 (Kamerstuk 32 734,
nr. 27). Uitgangspunt daarbij is geweest om zoveel mogelijk capaciteit in het
totale netwerk in het buitenland te behouden, deze te herschikken en
efficiënter in te richten en te gebruiken, waarbij de ondersteuning van
Nederlanders in acute nood eerste prioriteit is. De ambassade Brussel en het
consulaat-generaal in Antwerpen zijn niet meer bevoegd aanvragen voor
paspoorten en identiteitskaarten in ontvangst te nemen per 1 november 2015
als onderdeel van het wereldwijd ingezette plan de consulaire dienstverlening
bij een aantal consulaten generaal en de honoraire consulaten af te bouwen.
Hier staat tegenover dat per 9 maart 2014 het reisdocument voor volwasse-

1

ah-tk-20162017-103
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.gemeente.nu/Burger-Bestuur/Nieuws-in-Burger--Bestuur/2016/8/Extra-veelBelgische-Nederlanders-bij-buitenlandloket-2854268W/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

nen tien in plaats van vijf jaar geldig is. Verder kan een niet-ingezeten
Nederlander nog steeds zijn reisdocument aanvragen bij een groot aantal
posten in ons wereldwijde netwerk, bij de balie van gemeente Haarlemmermeer op Schiphol en bij 11 Nederlandse (grens)gemeenten. Een mobiel
vingerafdrukopnameapparaat wordt ingezet voor mensen die echt niet
kunnen reizen, maar wel een paspoort nodig hebben. Niet-ingezeten
Nederlanders kunnen in plaats van een paspoort ook een verklaring omtrent
bezit Nederlanderschap aanvragen om de termijn voor verlies van het
Nederlanderschap te stuiten. Deze kan op afstand worden aangevraagd en
verkregen. Overigens kunnen Nederlanders in nood in het buitenland nog
steeds terecht bij alle Nederlandse vertegenwoordigingen en voor een
noodpaspoort of een laissez-passer (Kamerstuk 25 764, nr. 94 16 november
2015).
Vraag 3
Hoeveel aanvragen kwamen jaarlijks in Brussel en Antwerpen binnen en was
de behandeling ervan kostendekkend? Hoe verhoudt zich dat tot andere
aangewezen posten binnen de Europese Unie?
Antwoord 3
In onderstaande tabel zijn de aantallen aanvragen in Brussel en Antwerpen
over de periode 2011 tot en met 2015 opgenomen inclusief noodpaspoorten.
België

2011

2012

2013

2014

20151)

Brussel
Antwerpen
Totaal

5.621
16.773
22.394

7.032
18.776
25.808

6.009
15.380
21.389

5.860
12.865
18.725

4.586
6.014
10.600

1)
Per 1 november 2015 kunnen bij de posten in België geen reisdocumenten (met uitzondering
van nooddocumenten) meer worden aangevraagd.

Over de periode 2011–2014 werden in de Europese Unie gemiddeld 95.300
reisdocumenten aangevraagd. Het aandeel België (gem. 22.000 aanvragen)
was daarbij 23%. Het Verenigd Koninkrijk met gemiddeld 23.000 (24%) en
Duitsland 19.000(20%) hadden samen met België de meeste aanvragen per
jaar in West Europa. Het aandeel van andere landen binnen de EU varieerde
van Kroatië 150 (0,16%) tot Spanje 9000 (9,4%) aanvragen gemiddeld per jaar.
Het aspect van de kostendekkendheid van de verstrekking van reisdocumenten is gebaseerd op de wereldwijde dienstverlening binnen het postennet en
de gemiddelde kosten daarvan. Uw Kamer werd hierover o.a. geïnformeerd
met mijn brief van 30 oktober 2012 (Kamerstuk 25764, nr. 69). Dit betekent dat
op sommige posten onder de gemiddelde kostprijs en op andere posten juist
boven de gemiddelde kostprijs consulaire handelingen worden verricht. De
kostendekkendheid beoordelen per vertegenwoordiging zou afbreuk doen aan
dit principe. Het afbouwen van de consulaire dienstverlening als onderdeel
van de moderniseringsagenda zal structureel 5.3 miljoen euro per jaar
opleveren.
Vraag 4
Hoeveel dagen moeten de onderstaande personen gemiddeld wachten na
aanvraag van een paspoort respectievelijk identiteitskaart, alvorens zij deze in
hun bezit hebben en om hoeveel aanvragen per jaar gaat het bij:
– in Nederland wonende Nederlanders die bij een Nederlandse gemeente
een aanvraag doen;
– in het buitenland wonende Nederlanders die op een ambassade of
consulaat als genoemd in het Besluit tot aanwijzing van posten bevoegd
tot het in ontvangst nemen van aanvragen voor reisdocumenten en
identiteitskaarten, een aanvraag doen;
– in het buitenland wonende Nederlanders die op Schiphol een aanvraag
doen;
– in het buitenland wonende Nederlanders die voor 1 november 2015 een
aanvraag deden in Brussel of Antwerpen;
– iet buitenland wonende Nederlanders die voor 1 november 2015 een
aanvraag deden bij een daartoe aangewezen gemeente, zo nodig
gespecifieerd per gemeente;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

–

in het buitenland wonende Nederlanders die vanaf 1 november 2015 een
aanvraag doen bij een daartoe aangewezen gemeente, zo nodig gespecifieerd per gemeente?

Antwoord 4
Het is niet mogelijk om cijfers uit de systemen op te vragen met betrekking
tot de tijdsduur tussen de aanvraag en de daadwerkelijke uitreiking van een
reisdocument. Dit wordt niet centraal geregistreerd. Voor Nederlanders in
Nederland geldt dat hun reisdocument bij een normale aanvraag binnen 3 tot
5 werkdagen gereed is. Bij een spoedaanvraag duurt dat 1 werkdag. Een
reisdocument voor niet-ingezetenen wordt na een goedgekeurde aanvraag
(bij een grensgemeente of de Regionale service organisatie van de Minister
van Buitenlandse Zaken) altijd binnen 1 dag geproduceerd. Bij de grensgemeenten kan het aangevraagde document dus veelal de volgende dag of de
dag daarna worden opgehaald. Voor de posten in het buitenland geldt dat
met de aanvraag er een soms ingewikkeld logistiek proces op gang komt
waardoor een aanvraag tot het moment van uitreiking gemiddeld 3 à 4 weken
kan duren. Dit is o.a. afhankelijk van de frequentie van de diplomatieke vracht
en de afstand tot de uitreikende post en de logistieke handelingen die
daarmee gepaard gaan. Hiermee doel ik op soms langdurige afhandelingswerkzaamheden zoals douaneformaliteiten, vervoer en economisch verantwoorde vrachtvluchten (efficiënt, maar ook zo goedkoop mogelijk). Dit komt
boven op de zogenaamde soms complexe en dus tijdrovende aanvragen en
piekperioden waar de grensgemeenten ook mee te maken hebben.
In de bijlage2 vindt u de aantallen aangevraagde paspoorten en identiteitskaarten bij/in
– Nederlandse gemeenten door ingezetenen (1)
– ambassades en consulaten door niet-ingezetenen3 (2)
– de gemeentebalie op Schiphol door niet-ingezetenen (3)
– in Brussel of Antwerpen voor 1 november 2015 door niet-ingezetenen (4)
– grensgemeenten voor 1 november 2015 door niet-ingezetenen (5)
– Bergen op Zoom voor 1 november 2015 door niet-ingezetenen (5)
– grensgemeenten vanaf 1 november 2015 door niet-ingezetenen (6)
– Bergen op Zoom vanaf 1 november 2015 door niet-ingezetenen (6)
Vraag 5
Hoe is de wachttijd van acht weken voor een paspoort of identiteitskaart en
vier weken voor een DigiD bij de gemeente Bergen op Zoom te verklaren?
Wat gebeurt er van dag tot dag met de aanvraag gedurende die tijd?
Antwoord 5
De wachttijd bij de gemeente Bergen op Zoom ziet niet op de wachttijd van
het moment van aanvraag tot de uitreiking van een reisdocument maar wordt
veroorzaakt door het feit dat men voor het aanvragen een afspraak moet
maken en het gemiddeld acht weken duurt voor men terecht kan. Dit komt
door de beperkte capaciteit qua menskracht en baliecapaciteit in de gemeente
Bergen op Zoom. De minder lange wachttijd voor het aanvragen van een
DigiD is te verklaren door het verschil in behandeltijd. Over het algemeen
bedraagt de behandeltijd van een DigiD-aanvraag 10 minuten. Bij een
reisdocument is dit ca. 20 minuten. Anders dan vermeld in het bericht «Extra
veel Belgische Nederlanders bij buitenlandloket» is Bergen op Zoom
overigens niet de enige gemeente in het zuiden van Nederland waar in het
buitenland wonende Nederlanders een DigiD of reisdocument kunnen
aanvragen. Dit kan in elk geval ook in Breda, Echt-Susteren en Maastricht.
Vooral in Breda en Maastricht is meer capaciteit en is de wachttijd voor het
kunnen maken van een afspraak geringer. Naast de beperkte capaciteit zijn de
wachttijden voor reisdocumenten en DigiD bij de gemeente Bergen op Zoom
ook te verklaren door het feit dat er destijds sprake was van een piekperiode.
Nederlanders woonachtig in het buitenland kiezen er vaak voor om tijdens de
vakantieperiode een reisdocument en/of DigiD aan te vragen.

2
3

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Op basis van de systemen wordt geen onderscheid gemaakt tussen aanvragen van ingezetenen en niet-ingezetenen. In de bijlage worden de aantallen bij elkaar opgeteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Voor uw informatie geldt dat de tijd die een aanvrager van een reisdocument
moet wachten voor het maken van een afspraak bij een grensgemeente/
gemeentebalie op Schiphol of buitenlandse post varieert. Er zijn posten waar
de wachttijd (gedurende de piekperiode) tot wel 2 maanden kan bedragen
terwijl er andere posten zijn waar men direct terecht kan. Ook bij de
grensgemeenten zijn er dergelijke verschillen alhoewel hier geldt dat men bij
de meeste grensgemeenten/de gemeentebalie op Schiphol binnen twee
weken terecht kan. Ook bij het maken van een afspraak voor het aanvragen
van een nieuw reisdocument voor Nederlandse ingezetenen geldt bij veel
gemeenten tegenwoordig dat alleen op afspraak wordt gewerkt en dat daarbij
vaak vergelijkbare wachttijden gelden, zeker in de piekperiode die bij
Nederlandse gemeenten loopt van april tot en met juni.
Vraag 6
Op welke wijze gaat u er zorg voor dragen dat de ontstane achterstanden
weggewerkt worden?
Antwoord 6
Zoals u in het bericht «Extra veel Belgische Nederlanders bij buitenlandloket»
kon lezen neemt de gemeente Bergen op Zoom per oktober drie extra
mensen in dienst. Achterstanden worden verder buiten de piekperioden om
weggewerkt. Een wachttijd van 2 weken wordt over het algemeen acceptabel
geacht. Indien deze structureel oploopt wordt bezien of er mogelijkheden zijn
tot uitbreiding bij de reeds aangewezen grensgemeenten dan wel dat het
aantal grensgemeenten verder moet worden uitgebreid. Mede om deze reden
is het aantal grensgemeenten de afgelopen jaren uitgebreid van circa 10 in
2012 tot 13 in 2016.
Vraag 7
Hoe gaat u ervoor zorgen, mede in acht nemende dat de overheid in
toenemende mate haar dienstverlening digitaliseert en dat Nederlanders in
het buitenland ook volwaardige Nederlanders zijn, de wachttijden voor
aanvragen voor paspoorten en identiteitskaarten vanuit het buitenland niet
wezenlijk verschillen met die voor een aanvraag vanuit Nederland?
Antwoord 7
Uiteraard onderstrepen wij de stelling dat Nederlanders in het buitenland
volwaardige Nederlanders zijn. Om in het buitenland woonachtige Nederlanders een extra aanvraagmogelijkheid te bieden is de mogelijkheid gecreëerd
om bij de aangewezen gemeenten in Nederland – inclusief de gemeentebalie
op Schiphol – reisdocumenten aan te vragen. Zoals hierboven aangegeven
verschillen de wachttijden daarbij niet wezenlijk ten opzichte van Nederlandse
gemeenten.
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken onderzoekt daarnaast of en hoe
externe dienstverleners (EDV’s) in het reisdocumentenproces in het buitenland een rol kunnen spelen. Op 5 september 2016 is hiertoe een pilot gestart
met een externe dienstverlener in Edinburgh. Steeds wordt gezocht naar de
balans tussen klantvriendelijkheid en kostenbeperking enerzijds en veiligheid,
betrouwbaarheid en respect voor de wet- en regelgeving anderzijds. Ik
verwijs u graag naar de brief Kamerstuk 25 764 nr. 94 d.d. 16 november 2015
inzake de organisatie van de paspoortverstrekking in het buitenland en de
daarin genoemde modernisering van het paspoortproces.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4