>

Retouradres 2500ES s-gravenhage

President van de Algemene Rekenkamer
Postbus 20015
2500 EA Den Haag

Ministerie van Defensie
Plein 4
Postbus 20701
2500 ES Den Haag
w’w.densioni

Ministerie van Buitenlandse
Zaken
Rijnstraat S
2515 XP Den Haag
Postbus 20061
2500 EB Den Haag
www.rijksoverheid.nl

at um
Betreft

5 uni 2018
Reactie op het conceptrapport Inzet Nederlandse
krijgsmacht voor VN-missie in Mali

Geachte heer Visser,
Met belangstelling hebben wij kennisgenomen van de resultaten van uw onderzoek
naar de inzet van de Nederlandse krijgsmacht voor de VN-missie in Mali, over de
periode december 2016 tot en met oktober 2017. Mede namens de minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking maken wij graag gebruik van
de geboden gelegenheid om hierop te reageren. Wij zullen de resultaten van uw
onderzoek vanzelfsprekend ook nadrukkelijk betrekken bij de besluitvorming van
het kabinet over de toekomst van de Nederlandse bijdrage aan de VN-missie in
Mali en over de bijdragen aan andere missies. Het kabinet is voornemens de
Tweede Kamer op korte termijn over deze besluiten in te lichten.
Inzet en gereedstelling zijn de kernactiviteiten van de krijgsmacht. De Nederland
se deelname aan missies vormt een cruciaal onderdeel van de internationale in
spanningen van het kabinet voor de veiligheid van het Koninkrijk en het bevorde
ren van de internationale rechtsorde. Deze is verankerd in de Nederlandse grond
wet. De Geïntegreerde Buitenland en Veiligheidsstrategie, de Defensienota en de
BHOS-nota bieden hiervoor de strategische kaders. De inzet richt zich met name
op de instabiele regio’s rondom Europa en vooral daar waar Nederlandse belangen
in het geding zijn.
Wij zijn ons er terdege van bewust dat jarenlang bezuinigen ook wat gedaan heeft
met de staat van de krijgsmacht. Deze regering slaat die bladzijde om. Zoals u
terecht constateert, is het beroep op de krijgsmacht groot. Het aanhoudende be
roep op de krijgsmacht heeft, in combinatie met knelpunten in de materiële ge
reedheid, schaarse (gevechts- en logistieke) ondersteuning en een dalend aantal
militaire medewerkers, geleid tot beperkingen in de inzetbaarheid die vooral het
vermogen hebben aangetast om eenheden langdurig, gelijktijdig en in hogere
dreigingsscenario’s in te zetten1. Het kabinet is zich hiervan terdege bewust, zoals
ook blijkt uit de recente inzetbaarheidsrappoftages. Het kabinet voelt zich dan ook
gesteund door de constateringen in uw onderzoek. Het kabinet onderschrijft de
constatering van de Rekenkamer dat er een groot beroep op de krijgsmacht is
1

Zie inzetbaarheidsrapportage 2017 (aangeboden aan de Kamer op 16 mei 2018)

Pagina 1 van 5

Onze referentie
652018011250
Bij beantwoording, datum, onze
referentie en onderwerp
vermelden.

gedaan voor inzet in missiegebieden en dat deze ‘missiedruk’ niet zonder gevolgen
is gebleven voor de inzetbaarheid van de krijgsmacht. Deze missiedruk houdt verband met het groeiende beroep op de krijgsmacht als gevolg van de sterk verslechterde veiligheidssituatie ten oosten en ten zuiden van Europa de afgelopen
jaren (waaronder de toegenomen Russische dreiging en de situatie in Syrië en
Irak en in de Sahel-regio). De inzet van de krijgsmacht vormt onderdeel van bre
dere internationale inspanningen waaraan Nederland bijdraagt. Wij acteren daarbij
veelal op verzoek van de NAVO, de VN of de EU. Het kabinet stelt vast dat ook de
krijgsmachten van bondgenoten kampen met de gevolgen van de toegenomen
inzet in dat verband.
De intensivering van meet dan 1,5 miljard euro structureel per jaar, zoals in het
regeerakkoord afgesproken en in de Defensienota uitgewerkt, zal de gereedheid
en daarmee de inzetbaarheid verbeteren. Zoals wij in de Defensienota hebben
onderstreept, is dit een onafgebroken proces, waarmee we nooit klaar zijn. De
resultaten van deze maatregelen zijn op de werkvloer gelukkig steeds meer voel
baar. Denk daarbij aan de beschikbaarheid van reserveonderdelen, onderhoudsca
paciteit en oefenmunitfe. Dit proces kost echter tijd en heeft in deze kabinetsperi
ode onze volle aandacht.
Het besluit om deel te nemen aan een missie of om een lopende missie te verlen
gen, zoals omschreven in elke artikel 100 brief, is altijd het resultaat van een in
tensieve samenwerking tussen de ministers van Buitenlandse Zaken en van De
fensie en voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, en in voor
komende gevallen van Justitie en Veiligheid. Het besluit is een brede afweging
waarbij consequenties voor de gereedstelling meewegen en de doorslag kunnen
geven om niet, of in aangepaste vorm, aan een missie deel te nemen of een mis
sie te beëindigen. Zowel in de afweging tot deelname aan een missie als geduren
de de uitvoering hechten wij veel waarde aan deze geïntegreerde benadering.
Wij hechten eraan te onderstrepen dat de veiligheid van onze mensen voorop
staat, ook tijdens de bijzondere en niet altijd optimale omstandigheden waaronder
militairen in een inzetgebied hun werk verrichten. Het kabinet is het eens met de
Algemene Rekenkamer dat goed improviseren een goede voorbereiding vergt. In
uw rapport spreekt u ook over een ad hoc werkwijze. Dit beeld wordt niet her
kend. Zo wordt er voorafgaand aan inzet altijd een grondig planningsproces door
lopen. Indien beperkingen op bijvoorbeeld materieel- of personeelsgebied niet
vooraf kunnen worden verholpen, dan wordt de geplande inzet daarop aangepast.
In voorkomend geval wordt op basis van dit planningsproces van inzet afgezien.
Wel zullen we kritisch onze eigen aanwijzingen en uitvoeringsregelingen nog eens
doornemen.
Ten slotte willen wij erop wijzen dat de basisgereedheid van de krijgsmacht als
geheel niet volledig op orde hoeft te zijn om tot inzet te komen. In een missie
moeten wij ervoor instaan dat we inzetgereed zijn.

PaQina 2 van 5

Onze referente
B52018011250

In uw rapport doet u een aantal aanbevelingen. Hieronder gaan wij daar op in.
1. Algemeen
We bevelen kabinet en parlement aan om in de besluitvorming over het
aangaan of verlengen van missies de balans te bewaken tussen wat aan
missies noodzakelijk is op zowel korte als lange termijn, wat de krijgs
macht aankan en indien nodig tevens de financiële condities daarop aan
te passen.
2. Risico voor basisgereedheid
We bevelen de minister van Defensie aan om bij beslissingen over aantal,
aard, omvang en duur van door de krijgsmacht uit te voeren missies
eveneens mee te wegen of de doelstelling om de basisgereedheid van de
krijgsmacht in 2021 op orde te hebben er door in gevaar komt.
3. Artikel 100-brieven
We bevelen de ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie aan om
in het door hen vastgestelde toetsingskader voor de artikel 100-brieven
op te nemen dat in deze brieven met meet nadruk en helderheid ingegaan
moet worden op de gevolgen van de missie voor de gereedheid en de ge
oefendheid van de krijgsmacht als geheel, met daarbij dus expliciet ook
aandacht voor de gevolgen voor onderdelen van de krijgsmacht buiten de
eenheid die uitgezonden wordt. Hierdoor kan ook het parlement deze za
ken meewegen bij de besluitvorming.
Deze drie aanbevelingen worden door ons onderschreven. Zoals ook uit het Inter
departementaal Beleidsonderzoek (IBO) Gereedstelling blijkt, heeft de krijgsmacht
de beschikking over een ‘single set of forces’. Alle capaciteiten zijn in beginsel
inzetbaar voor alle hoofdtaken. Capaciteiten kunnen echter maar voor één taak
tegelijk worden ingezet en de inzet van een capaciteit voor de ene taak heeft ef
fect op de gereedheid voor de andere taken. Wij zullen de aanbevelingen verwer
ken in de artikel-lOO brieven. Het toetsingskader (2014) biedt onder de huidige
aandachtspunten haalbaarheid en geschiktheid en beschikbaarheid hiertoe ruimte.
Zoals bekend, speelt de balans tussen de inzetbehoefte op korte termijn en de
noodzaak om op te werken voor toekomstige opdrachten een belangrijke rol in de
besluitvorming over de inzet van capaciteiten. Waar mogelijk wordt ingezet op een
meerjarige betrokkenheid bij missies en een meerjarige samenwerking met part
ners. Dit komt de effectiviteit van de inzet ten goede. Indien nodig wordt, met het
oog op deze balans, de inzet aangepast. Voorbeelden van maatregelen uit het
recente verleden zijn het terugtrekken van de helikopters en speciale eenheden
uit de missie in Mali en het ingestelde rotatieschema met België voor de inzet van
jachtvliegtuigen in de strijd tegen ISIS.
4. Oefenmiddelen
We bevelen de minister van Defensie aan dat zij zorg draagt dat eenhe
den die opwerken voor missies beschikken over voldoende en adequaat
oefenmaterieel.

Pagina 3 van 5

Datum
5 juni 2018
O8nereferente

De minister van Defensie neemt deze aanbeveling ter harte. Het aanhoudende
beroep op de krijgsmacht, in combinatie met knelpunten in de materiële gereedheld en schaarse (gevechts- en logistieke) ondersteuning nopen op dit moment tot
het stellen van prioriteiten. Dit neemt niet weg dat Defensie zorgdraagt voor een
adequate voorbereiding van eenheden op hun inzet. Uitgangspunt daarbij is dat
de eenheden daartoe de beschikking hebben over voldoende en adequaat oefenmaterieel.
De specifieke omstandigheden in een missiegebied bepalen mede de samenstel
ling en toerusting van ingezette eenheden. Hierdoor kan het voorkomen dat een
heden ook moeten optreden met andere middelen dan waarover de eenheid orga
niek beschikt. Het is vanwege de grote variatie aan inzet niet effectief en doelma
tig om een vaste set van oefenmiddelen samen te stellen en aan te houden. Per
situatie zal worden bekeken welke oefenmiddelen nodig en beschikbaar zijn. De
recente intensiveringen worden onder meer ingezet om de knelpunten op maten
eelgebied en ten aanzien van de (gevechts- en logistieke) ondersteuning aan te
pakken.
5. Gereedmelding
We bevelen de minister van Defensie aan dat zij zichtbaar laat vaststellen
dat uitgezonden eenheden daadwerkelijk voldoen aan de voor de missie
geformuleerde eisen.
Deze aanbeveling is al geïmplementeerd. Via de zogenaamde formerings- en ge
reedstellingsopdracht zijn de commandanten van de formerende eenheid (in het
algemeen een Operationeel Commando) opgedragen om schriftelijk te rapporteren
over de gereedheid van de uit te zenden eenheid. De vierde Long Range Recon
naissance Patrol Task Group (LRPTG-4) die in december 2017 in Mali is begonnen,
is overeenkomstig uw aanbeveling volgens deze systematiek gereed gemeld. De
commandant van de uitgezonden eenheid houdt, gedurende zijn missie, in zijn
reguliere rapportages de Commandant der Strijdkrachten op de hoogte van even
tuele afwijkingen op de inzetbaarheid van zijn eenheid.
& Gereedheid in de missie
We bevelen de minister van Defensie aan dat zij organiseert:
dat een militaire missie voldoende is uitgerust met materieel en
•
reserveonderdelen, afgestemd op de klimatologische en terreinomstandigheden en op de verwachte duur van de missie en
dat voor het onderhoud van het materieel een daarop afgestemd
•
instandhoudingsplan is opgesteld.
De minister van Defensie onderschrijft deze aanbevelingen. Uitgangspunt voor de
planning van een missie is de inzetduur zoals beschreven in een artikel 100-brief.
Defensie onderschrijft de noodzaak om met een meenjanige doorkijk in te kunnen
spelen op een eventueel verlengingsbesluit om zo de beschikbaarheid en de inzet
baarheid van materieel ook meenjarig te kunnen garanderen. Voor zowel lopende
als nieuwe missies wordt inmiddels een instandhoudingsplan opgesteld.

Pagina 4 van 5

tu018
Onze referentie
BS2018011250

Tot slot
Zoals hierboven blijkt, nemen wij uw aanbevelingen zeer ter harte. Zoals wij in de
Defensienota hebben geschetst, heeft de verbetering van de gereedheid en de
inzetbaarheid van de krijgsmacht voor dit kabinet hoge prioriteit. Uw rapport heeft
het belang van de hierop gerichte inspanningen in de komende jaren eens te meet
duidelijk gemaakt.

DE MINISTER VAN DEFENSIE,

Drs. A.Th.B.

Pagina 5 van 5

DE MINISTER VAN Bi

Blok

Datum
S juni 2018
Onze referentie

852018011250

d