Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2450
Vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) aan de Ministers voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Financiën over
het feit dat de Nederlandse ontwikkelingsbank FMO voor € 230 miljoen
leningen heeft uitstaan in Oekraïne en buurland Wit-Rusland (ingezonden
23 maart 2022).
Antwoord van Minister Schreinemacher (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de Minister van Financiën
(ontvangen 14 april 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat de Nederlandse ontwikkelingsbank FMO
voor € 230 miljoen heeft uitstaan in Oekraïne en Wit-Rusland?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven in wat voor specifieke activiteiten het geld van FMO wordt
geïnvesteerd in Wit-Rusland en Oekraïne?
Antwoord 2
De investeringen van FMO in Belarus en Oekraïne zijn voornamelijk gericht
op de financiering van bedrijven in de landbouw- en hernieuwbare energiesector. Zo heeft FMO een investering gedaan in het Oekraïense bedrijf
Allseeds, dat plantaardige oliën produceert en exporteert.
Vraag 3
Wat is uw inschatting rondom het risico van deze investeringen in Oekraïne?
Antwoord 3
De financiële risico’s van de investeringen in Oekraïne zijn op dit moment
groot en worden mede bepaald door de locatie van de gefinancierde
ondernemingen binnen Oekraïne. Ik heb van FMO begrepen dat ze haar
projecten actief monitort, reeds een deel van de waarde van de leningen

1

ah-tk-20212022-2450
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Het Financieele Dagblad, 17 maart 2022 https://fd.nl/bedrijfsleven/1433424/ontwikkelingsbankfmo-heeft-230-mln-uitstaan-in-oekraine-en-wit-rusland#Echobox=1647504946

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

heeft afgeschreven en haar equity-investeringen heeft afgewaardeerd. De
duur van het conflict zal medebepalend zijn voor de uiteindelijke financiële
resultaten en de uiteindelijke verliezen.
Vraag 4
Wat is uw inschatting rondom het risico van deze investeringen in WitRusland?
Antwoord 4
FMO is beperkt actief in Belarus. De desbetreffende portefeuille is momenteel
EUR 11 miljoen waard en sinds de verkiezingen in 2020 doet FMO überhaupt
geen nieuwe investeringen in het land. De financiële risico’s van deze relatief
kleine portfolio zijn groot. Belarus is door de economische sancties in verder
economisch isolement geraakt en dit treft ook de klanten van FMO in Belarus.
Vraag 5
Hoe groot is de kans dat de klanten in deze landen in de nabije toekomst niet
meer aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen?
Antwoord 5
Ik heb van FMO begrepen dat ze in nauw contact staat met haar klanten in
Oekraïne en Belarus. Het merendeel van de klanten in Oekraïne heeft de
werkzaamheden op dit moment opgeschort en de focus ligt op het welzijn
van medewerkers en het beschermen van materieel. Om haar klanten te
ondersteunen is FMO, samen met andere financiers, in gesprek over het
opschorten van rente-en aflossingsverplichtingen. Het is waarschijnlijk dat
dergelijke ondersteuning voor een gedeelte van de klanten noodzakelijk is.
Het is echter nog te vroeg om een uitspraak te doen over de kans dat de
klanten van FMO in de nabije toekomst niet meer aan hun financiële
verplichtingen kunnen voldoen.
Vraag 6
Heeft de Minister van Financiën als aandeelhouder van staatsdeelneming
FMO hierover eerder al zorgen geuit? Is zij bereid dat alsnog te doen?
Antwoord 6
Als aandeelhouder van FMO staat de Minister van Financiën in nauw contact
met FMO over materiële risico’s waarmee FMO vanwege haar bedrijfsactiviteiten wordt geconfronteerd. De Minister van Financiën en ik zijn kort na het
uitbreken van de oorlog geïnformeerd door FMO over de investeringen in
Oekraïne en Belarus.
De Minister van Financiën deelt de zorgen van FMO over de situatie in
Oekraïne. In de eerste plaats maakt de Minister zich grote zorgen over de
humanitaire crisis die zich ontvouwt in de regio, waarbij miljoenen mensen
op de vlucht zijn geslagen voor het geweld. Daarnaast is de economische
crisis waar het land in is gestort zeer schadelijk voor de bevolking en de
bedrijvigheid in het land. Specifiek ten aanzien van FMO is momenteel nog
niet duidelijk wat voor gevolgen de oorlog in Oekraïne uiteindelijk heeft op
haar investeringen. De Minister van Financiën en ik zullen de situatie
uiteraard goed in de gaten houden en hierover in nauw contact blijven met
FMO. Daarbij staat voorop dat het continueren van de investeringsprojecten
van FMO in Oekraïne, ten behoeve van de economische en sociale vooruitgang in het land, na de oorlog prioriteit zal hebben.
Vraag 7
In hoeverre zijn dit investeringen geweest die instituties aldaar juist hebben
verstrekt of dat er daaromtrent juist risico’s zaten?
Antwoord 7
FMO financiert bedrijven en financiële instellingen in opkomende en zich
ontwikkelende markten met het oog op duurzame economische groei en het
verbeteren van de levensstandaard van de lokale bevolking. FMO investeert
niet in overheidspartijen en versterkt daarmee ook niet direct publieke
instituties. Door middel van haar investeringen introduceert FMO (samen met
andere (ontwikkelings-)banken in de betreffende landen) standaarden met
betrekking tot goed ondernemingsbestuur, Know Your Customer en internati-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

onaal maatschappelijk verantwoord ondernemen. Zo levert FMO onder meer
een bijdrage aan het tegengaan van corruptie in het economische verkeer en
aan duurzaam ondernemen.
Vraag 8
Hoe schat u de financiële gezondheid van FMO in gezien dit risico, en gezien
de eerdere problemen bij de bank in 2020 toen klanten hun financiële
verplichtingen niet konden nakomen en de bank het jaar afsloot met een
verlies van € 205 miljoen? En wat zijn de mogelijke gevolgen daarvan voor
de Nederlandse staat?
Antwoord 8
FMO heeft aangegeven dat het nog te vroeg is om een volledige inschatting
te geven van de impact van de oorlog in Oekraïne op de investeringen en
leningen van FMO en daarmee voor de staat als aandeelhouder. Een
complicerende factor is dat de oorlog in Oekraïne niet alleen gevolgen heeft
voor de FMO-projecten in Oekraïne of Belarus, maar indirect ook voor de
projecten in andere lage- en middeninkomenslanden waar men van Oekraïne,
Belarus of Rusland afhankelijk is voor onder andere graan, grondstoffen en
energie. FMO doet daarom momenteel onderzoek naar de impact van de
oorlog in Oekraïne op haar bredere investeringsportefeuille in die landen.
Op dit moment is de financiële positie van FMO goed. Per einde 2021 had
FMO een CET1-ratio van 22,5%, hetgeen ruim boven de minimumvereisten
van DNB is. Daarnaast heeft FMO in 2021 een winst van EUR 491 miljoen
geboekt. Ik begrijp van FMO dat zij voldoende buffers heeft om financiële
tegenvallers in haar portefeuille zelfstandig op te vangen, net zoals in 2020
het geval was (zie ook het FMO jaarverslag van 20212).
Ik benadruk echter dat de mogelijke gevolgen van de oorlog in Oekraïne voor
FMO en daarbij voor de Nederlandse staat momenteel nog zeer lastig in te
schatten zijn.

2

https://annualreport.fmo.nl/2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3