Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–0223

36 350 C

Wijziging van de begrotingsstaat van het provinciefonds
voor het jaar 2023 (wijziging samenhangende met de
Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–0223, 36 350 C, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1

Leeswijzer

4

2
2.1

Beleid
Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties

5
5

3
3.1

Beleidsartikelen
Artikel 1 provinciefonds

6
6

4
4.1

Bijlagen
Overzicht decentralisatie-uitkeringen

8
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–0223, 36 350 C, nr. 2

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2023 wijzigingen aan te brengen
in de begrotingsstaat voor het provinciefonds. Het in de begrotingsstaat
opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
Wetsartikel 3
Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben
provincies gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als
verplichting voor het totaal van de algemene uitkering is opgenomen.
Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben
de provincies gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als
verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van
de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.
De in dit wetsartikel opgenomen bedragen zijn niet rechtstreeks uit de
begrotingsstaat af te leiden. De bedragen worden nader onderbouwd in
deze memorie van toelichting.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

H.G.J. Bruins Slot
De Staatssecretaris van Financiën,

M.L.A. van Rij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–0223, 36 350 C, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswijzer
De eerste suppletoire begroting geeft een beeld van de uitvoering van de
begroting 2023. De stand van de eerste suppletoire begroting wordt
opgebouwd vanaf de stand van de vastgestelde begroting 2023.
Door wijzigingen in beleid van verschillende departementen kan worden
overgegaan tot het beleggen of juist weghalen van taken bij provincies.
Indien dit gepaard gaat met een toevoeging aan of een uitname uit het
provinciefonds, wordt dit begrotingstechnisch verwerkt. In de tabel met
belangrijkste mutaties worden de mutaties groter dan € 10,0 mln.
weergegeven.
De extracomptabele tabel overzicht coronamaatregelen is niet opgenomen,
vanuit de begroting van het provinciefonds worden in 2023 vooralsnog
geen coronagerelateerde uitgaven gedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–0223, 36 350 C, nr. 2

4

2 Beleid
2.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
Tabel 1 Belangrijkste suppletoire uitgaven- en ontvangstenmutaties 2023 (eerste suppletoire begroting)
(bedragen x € 1.000)
Uitgaven 2023

Uitgaven 2024

Uitgaven 2025

Uitgaven 2026

Uitgaven 2027

2.996.423

2.982.821

2.857.823

2.755.918

2.640.285

1) Bijstelling accres tranche 2023

21.087

21.087

21.087

11.611

11.145

2) Afrekening ruimte onder plafond BCF 2022

27.169
16.858

1.212

1.212

4.017

3.617

3.061.537

3.005.120

2.880.122

2.771.546

2.755.047

Vastgestelde begroting 2023
Belangrijkste suppletoire mutaties

3) Financieringssystematiek
4) Overige mutaties
Stand 1e suppletoire begroting 2023

100.000

Toelichting
1. Bijstelling accres tranche 2023
Na verwerking van de voorjaarsbesluitvorming is de accrestranche 2023
voor het provinciefonds herberekend. Voor de periode 2023 t/m 2025 wordt
de accrestranche 2023 herberekend op basis van de reguliere normerings­
systematiek. Voor de jaren 2026 en 2027 wordt de accrestranche 2023
bijgesteld op basis van de verandering van de loon- en prijsontwikkeling in
2023.
2. Afrekening ruimte onder plafond BCF 2022
Provincies en gemeenten kunnen gedurende een begrotingsjaar de door
hen betaalde BTW, onder voorwaarden, declareren bij het BTW-compensa­
tiefonds (BCF). Het BCF kent jaarlijks een plafond. Wanneer er aan het eind
van het jaar minder gedeclareerd is dan het vastgestelde plafond, dan wordt
het restant naar rato toegevoegd aan het provinciefonds en gemeentefonds.
Over 2022 hebben de provincies, ten opzichte van de voorlopige afrekening
bij ontwerpbegroting 2023, aanvullend recht op € 27,2 mln.
3) Financieringssystematiek
Bij Miljoenennota 2023 heeft het kabinet aanvullend eenmalig € 100 mln.
voor provincies beschikbaar gesteld voor 2026, vooruitlopend op de nieuwe
financieringssystematiek. Dit bedrag komt nu vanaf 2027 structureel
beschikbaar.
Daarnaast wordt het Provinciefonds vanaf 2027 geïndexeerd op basis van
de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. Dit zal worden verwerkt
in de Miljoenennota 2024.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–0223, 36 350 C, nr. 2

5

3 Beleidsartikelen
3.1 Artikel 1 provinciefonds
In onderstaande tabel worden voor de verplichtingen, de uitgaven en de
ontvangsten de budgettaire gevolgen van beleid van het provinciefonds
weergegeven. Hiermee worden de integrale uitgaven die samenhangen
met de samengestelde beleidsdoelstelling (het nastreven van een adequate
omvang van het provinciefonds en het nastreven van een adequate
verdeling van de middelen over de provincies) inzichtelijk gemaakt.
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid Artikel 1 provinciefonds (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting
(1)

Mutaties via
NvW, moties,
amendementen
en ISB (2)

Vastge­
stelde
begroting
(3=1+2)

Verplichtingen

2.996.423

0

2.996.423

65.193

3.061.616

22.299

22.299

15.628

114.762

Uitgaven

2.996.423

0

2.996.423

65.114

3.061.537

22.299

22.299

15.628

114.762

2.943.285

0

2.943.285

62.263

3.005.548

22.049

22.049

15.378

114.512

53.038

0

53.038

2.934

55.972

250

250

250

250

100

0

100

‒ 83

17

0

0

0

0

2.996.423

0

2.996.423

65.114

3.061.537

22.299

22.299

15.628

114.762

Mutaties 1e Stand 1e
suppletoire suppletoire
begroting
begroting
(4)
(5=3+4)

Mutatie
2024

Mutatie
2025

Mutatie
2026

Mutatie
2027

Financiering provincies
Bijdragen aan
medeoverheden
Algemene uitkering
Decentralisatie-uitkeringen
Kosten Financiële
verhoudingswet
Opdrachten
Onderzoeken
verdeelsystematiek
Ontvangsten

Toelichting
Algemeen
Het aandeel juridisch verplicht bedraagt bij het provinciefonds 100%.
Bijdragen aan medeoverheden
Algemene uitkering
Dit betreft de uitkering aan alle provincies, die ten goede komt aan de
algemene middelen van de provincies. De uitkering is gebaseerd op de
artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet. Een toelichting op
de belangrijkste mutaties is opgenomen in Overzicht belangrijke uitgavenen ontvangstenmutaties.
Decentralisatie-uitkeringen
Naast de algemene uitkering kent het provinciefonds ook decentralisatieuitkeringen. De decentralisatie-uitkeringen zijn gebaseerd op de artikel 5,
tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet. Een toelichting op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–0223, 36 350 C, nr. 2

6

belangrijkste mutaties is opgenomen in Overzicht belangrijke uitgaven- en
ontvangstenmutaties. Een overzicht van de decentralisatie-uitkeringen is
opgenomen in Overzicht decentralisatie-uitkeringen.
Opdrachten
Onderzoeken verdeelsystematiek
Dit betreft het budget dat elk jaar is gereserveerd voor de uitvoering van
onderzoeken op het vlak van de omvang en verdeling van het provincie­
fonds en het onderhoud van het betaalsysteem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–0223, 36 350 C, nr. 2

7

4 Bijlagen
4.1 Overzicht decentralisatie-uitkeringen
Tabel 3 Overzicht decentralisatie-uitkeringen (bedragen x € 1.000)
Omschrijving
DINGtiid

Uitgaven 2023

Drugsdumpingen

1.000

Fries in het MBO

100

Fryske Akademie

1.559

Gebiedsbiografie Noord-Holland
Hergebruik stedelijk afvalwater

Uitgaven 2024

Uitgaven 2025

Uitgaven 2026

Uitgaven 2027

1.559

1.559

1.559

29
1.000
1.559

41
250

250

250

250

250

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

Na-ijlende effecten mijnbouw

647

647

647

647

647

Natuurtop

20

28.878

28.878

28.878

53.009

51.334

51.334

Monumenten

Omgevingsveiligheid

675

RES regio's

2.619

Waddenfonds

28.878

Wettelijke Friese taal
Wijziging betalingsverloop 2022
Totaal:

675

150
4
55.972

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–0223, 36 350 C, nr. 2

22.456

8