Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3261
Vragen van het lid Schouw (D66) aan de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over het bericht dat in de gemeente Opmeer
(Noord-Holland) burgers/vrijwilligers geen stembureaus meer mogen
bemannen (ingezonden 6 augustus 2012).
Antwoord van minister Spies (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 22 augustus 2012).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat in de gemeente Opmeer (Noord-Holland)
burgers/vrijwilligers geen stembureaus meer mogen bemannen, dus ook niet
bij de Tweede Kamerverkiezingen in september a.s.?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven wat de directe aanleiding is geweest voor deze maatregel
van de gemeente Opmeer en of dit besluit van het college van Opmeer
hierom te billijken is?
Antwoord 2
De gemeente Opmeer heeft mij bericht dat het college van burgemeester en
wethouders heeft besloten dat zij voor de komende verkiezingen ambtenaren,
collegeleden, raads- en fractieleden en fractieassistenten zal inzetten als
stembureauleden. Afhankelijk van het verloop van het verkiezingsproces zal
zij een nader besluit nemen over de vraag hoe zij in de toekomst de inzet van
burgers/vrijwilligers zal vormgeven. Het college heeft aangegeven dat zij dit
besluit heeft gebaseerd op de bevindingen van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in recente evaluaties waarbij blijkt dat er
grote verschillen zijn in de wijze waarop de stembureaus de stemopneming
uitvoeren. Deze constatering bleek ook op Opmeer van toepassing.
De gemeente stelt dat het aantal vrijwilligers dat zich de afgelopen jaren heeft
gemeld te gering is om te kunnen selecteren op vaardigheden en kennis van
de procedures en dat bovendien een deel van de vrijwilligers geen gebruik
heeft gemaakt van de eerder aangeboden instructiemogelijkheden. Door
ambtenaren aan te wijzen kan de instructie verplicht worden. De gemeente
1

ah-tk-20112012-3261
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Binnenlands Bestuur van 1 augustus 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

beoogt hiermee het verkiezingsproces te optimaliseren en vooral het verloop
van de telling en de invulling van het proces-verbaal te verbeteren.
Vraag 3
Kunt u aangeven of het gebruikelijk is wanneer alleen ambtenaren, raads- en
collegeleden stembureau’s bemensen? Zijn er ook andere gemeenten die
vrijwilligers ook uitzonderingen van het lid zijn van stembureau’s? Zo ja,
waarom?
Antwoord 3
Het benoemen van stembureauleden is de verantwoordelijkheid van het
college van burgemeester en wethouders. Er zijn in de Kieswet verder geen
eisen opgenomen waaraan stembureauleden moeten voldoen. Bij het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn geen andere
gemeenten bekend die vrijwilligers uitzonderen van het lidmaatschap van
stembureaus. Overigens is het in veel gemeenten gebruikelijk om ambtenaren aan te wijzen als stembureaulid.
Vraag 4
Zijn er gemeenten waarbij telfouten zijn gemaakt bij het bepalen van de
verkiezingsuitslag? Zo ja, wat zijn de maatregelen geweest om dit in de
toekomst te voorkomen?
Antwoord 4
Zoals al in de evaluatie van de Tweede Kamerverkiezingen van 2010 is
vermeld (Kamerstukken 2010–2011, 31 142, nr. 25) kan het maken van fouten
bij het tellen van de stempassen, stembiljetten en stemmen niet worden
uitgesloten. Het kabinet is van mening dat het maken van fouten zoveel
mogelijk moet worden voorkomen. Tevens zouden fouten opgespoord
moeten kunnen worden. In 2010 is daarom het model van het proces-verbaal
voor de leden van het stembureau aangepast alsmede de instructie voor
stembureauleden. Bij de evaluatie van de provinciale statenverkiezingen
(Kamerstukken 2011–2012, 31 142, nr. 31) is geconstateerd dat er grote
verschillen zijn in de wijze waarop de stembureaus de stemopneming
uitvoeren. Uit de waarnemingen die toen zijn gedaan blijkt dat als de leden
van het stembureau de stemopneming op dezelfde wijze uitvoeren de kans
op een kloppende telling toeneemt. In deze evaluatie, die met de Kamer is
besproken, is dan ook gesteld dat gemeenten moeten controleren of
stembureauleden zich aan de instructies houden en dat de uitkomsten van
die controles moeten worden betrokken bij de vraag of een stembureaulid bij
een volgende verkiezing opnieuw moet worden benoemd.
Vraag 5
Bent u voornemens te bevorderen dat de gemeente Opmeer alsnog vrijwillige
burgers aanneemt op stembureaus, te beginnen bij de Tweede Kamerverkiezingen in september?
Antwoord
Het kabinet is van mening dat de inzet van vrijwilligers in het verkiezingsproces waardevol is. De gemeente Opmeer heeft op basis van ervaringen uit het
verleden besloten geen vrijwilligers in te willen zetten. Die afweging
respecteer ik, zeker gelet dat het benoemen, zoals gesteld in antwoord 3, van
stembureauleden de verantwoordelijkheid van het college van burgemeester
en wethouders. De gemeente Opmeer heeft mij laten weten dat zij het
verloop van de komende verkiezing zal evalueren en deze resultaten zal
betrekken bij de keuze die men maakt voor de verkiezingen die in de
toekomst moeten worden gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2