Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

32 852

Grondstoffenvoorzieningszekerheid

33 043

Groene economische groei in Nederland (Green
Deal)

Nr. 49

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 oktober 2017
Hierbij bied ik u het rapport aan van CE Delft over de inzet van bioplastics
in een circulaire economie, «Biobased Plastics in a Circular Economy» 1. Ik
geef in deze brief de belangrijkste conclusies weer uit het rapport. Daar dit
rapport relevant is voor het opstellen van de transitieagenda’s circulaire
economie die momenteel in ontwikkeling zijn als uitwerking van het
Grondstoffenakkoord, maak ik tevens gebruik van de gelegenheid om u
een update te geven van het proces van totstandkoming van de transitieagenda’s.
Bioplastics in een circulaire economie
In het Rijksbrede programma «Nederland Circulair in 2050»2 is aangekondigd dat in 2017 een kabinetsvisie wordt opgesteld met betrekking tot
de inzet van biobased kunststoffen. In de motie van het lid Van Gerven3
wordt gevraagd om bioafbreekbare plastics te stimuleren.
In dit rapport wordt alle huidige kennis over en ervaring met bioplastics
samengebracht en gepresenteerd. Het rapport is in het Engels opgesteld,
omdat dit rapport tevens kan dienen als input voor de EU Plastics
Strategie van de Europese Commissie die naar verwachting eind 2017
wordt gepubliceerd.
Onder de term «bioplastics» wordt verstaan: alle kunststoffen die gemaakt
zijn van grondstoffen van biologische oorsprong, in tegenstelling tot die
kunststoffen die gemaakt zijn van grondstoffen van fossiele oorsprong
(fossiele olie). De meeste van deze bioplastics zijn niet biologisch

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstukken 32 852 en 33 043, nr. 33
3
Kamerstuk 30 872, nr. 140
2

kst-32852-49
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 852, nr. 49

1

afbreekbaar en qua chemische structuur vergelijkbaar met fossiele
plastics.
Conclusies en aanbevelingen uit het rapport
In het rapport is gekeken onder welke voorwaarden bioplastics passen in
een circulaire economie en worden beleidsaanbevelingen gedaan.
In het rapport is gekeken naar de volgende aspecten:
1. kunnen bioplastics bijdragen aan het verminderen van de uitstoot
van broeikasgassen?
2. kunnen bioplastics bijdragen aan het verlagen van de vraag naar
(fossiele) grondstoffen?
3. wanneer is gebruik van bioafbreekbare plastics te verkiezen boven
gebruik van niet-afbreekbare bioplastics?
4. kunnen bioplastics bijdragen aan het verminderen van zwerfvuil en
aan het minimaliseren van risico’s gerelateerd aan de plastic soep?
5. hoe beïnvloeden bioplastics de afvalverwerkingsroutes en welke
problemen en mogelijkheden doen zich daar dan voor?
De belangrijkste conclusie uit het rapport is dat bioplastics goed passen in
een circulaire economie: ze kunnen bijdragen aan minder uitstoot van CO2
en aan het verlagen van de vraag naar (fossiele) grondstoffen. Er kunnen
echter ook nadelen zijn aan het gebruik ervan indien de brede toepassing
leidt tot een onverantwoorde druk op het voedsel- en ecosysteem. Om dit
te voorkomen, dienen voorwaarden te worden gesteld aan de productie
en toepassing van bioplastics. Eén van de beleidsaanbevelingen in het
rapport van CE Delft is om duurzaamheidscriteria te ontwikkelen. De
grondstoffen moeten voldoen aan heldere duurzaamheidcriteria waardoor
bioplastics altijd een betere ecologische voetafdruk hebben dan fossiele
kunststoffen.
Binnen de Green Deal Groencertificaten hebben overheid en de
chemische en kunststoffenindustrie de afgelopen jaren al een duurzaamheidskader opgesteld inclusief duurzaamheidscriteria. Het belang van
deze duurzaamheidscriteria is derhalve door de industrie onderkend.
Een andere belangrijke conclusie is dat bij het gebruik van bioafbreekbare
bioplastics goed moet worden gekeken of deze een toegevoegde waarde
hebben. Volgens het onderzoek van CE Delft is compostering van
bioafbreekbare plastics niet gelijkwaardig aan verbranden en vergisten
met energieterugwinning. Compostering van bioafbreekbare plastics
levert in feite enkel CO2en water op, geen compost en geen energie.
Verbranden en vergisten van composteerbare plastics scoort hoger dan
composteren. In het rapport van CE Delft over bioplastics wordt aanbevolen om bioafbreekbare bioplastics alleen te bevorderen als deze
zogenaamde «co-benefits» hebben vanuit de functie van bioafbreekbaarheid die zij hebben. Bijvoorbeeld als hiermee GFT meer en beter
ingezameld wordt en gezamenlijk met de bioafbreekbare zak wordt vergist
en/of gecomposteerd. Of als het risico op emissies naar het milieu door
toepassing van plastics dusdanig hoog is, dat dan beter bioafbreekbaar
materiaal kan worden toegepast (bijvoorbeeld in de landbouw).
Wat betreft zwerfafval geeft CE Delft aan dat in theorie bioafbreekbare
plastics zouden kunnen bijdragen aan het terugdringen van de vervuiling
van bodem en water door plastics omdat bioafbreekbare plastics relatief
snel afbreken tot CO2 en water. Dat geldt alleen onder de omstandigheid
dat deze in een industriële composteerinstallatie – onder hogere temperatuur – worden verwerkt. Bioafbreekbare plastics bieden dus geen directe
oplossing voor het zwerfvuil op land en in het water. Het is echter niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 852, nr. 49

2

uitgesloten dat bioafbreekbare plastics in de toekomst voor sommige
toepassingen gaan bijdragen aan het verminderen van de emissies van
plastics naar de bodem en naar het water. Voorwaarde is wel dat deze
plastics snel afbreken tot CO2 en water, ook in het (koude) mariene milieu.
Dit is met de huidige technologische kennis en kunde niet mogelijk. Het
tegengaan van zwerfvuil en plastics in de oceanen vergt daarom generiek
beleid dat voor alle kunststoffen geldt, namelijk dat voorkomen moet
worden dat welke kunststof dan ook in het (mariene) milieu terechtkomt.
Op de markt van kunststoffen is de laatste jaren nog een aparte categorie
afbreekbare kunststoffen verschenen: zogenaamde «oxo-degradeerbare
plastics». Dit zijn fossiele plastics die – door toevoeging van zetmeelverbindingen – afbreken tot microplastics en daarmee problemen kunnen
veroorzaken in de recycling, maar ook in het milieu. CE Delft geeft aan dat
deze plastics niet biologisch afbreken in het milieu, ze niet (mechanisch)
gerecycled kunnen worden, en dus noch een bijdrage leveren aan de
circulaire economie noch aan een gezond milieu.
CE Delft concludeert dat de afvalhiërarchie leidend zou moeten zijn.
Kunststofproducten worden zodanig ontworpen dat zo min mogelijk
materiaal nodig is (dematerialisatie), de producten dienen na gebruik
geschikt te zijn voor hergebruik en na afdanking dienen zij zo hoogwaardig mogelijk gerecycled te worden. Verder wordt geconcludeerd dat het
belangrijk is dat kunststofafval (ongeacht of dat fossiel of biobased is)
zodanig wordt verwerkt dat recycling mogelijk is. Daarom is het goed om
sorteer- en recyclingtechnologieën te ontwikkelen waarmee biobased
kunststoffen goed uit te sorteren zijn dan wel apart gerecycled of
vergist/gecomposteerd kunnen worden.
Planning afronding transitieagenda’s circulaire economie
Zoals hierboven geschetst, zijn de conclusies uit het rapport van CE Delft
over de inzet van bioplastics in een circulaire economie relevant voor het
opstellen van de transitieagenda’s circulaire economie.
Eerder heb ik in mijn brief over de stand van zaken omtrent de uitvoering
van het Grondstoffenakkoord4 gemeld dat het streven is de transitieagenda’s inclusief het daaraan gekoppelde monitoringssysteem in
november 2017 aan uw Kamer aan te bieden. Op verzoek van de
voorzitters van de transitieagenda’s zal het oplevermoment van de
transitieagenda’s verschuiven naar januari 2018; het opstellen van de
transitieagenda’s vraagt meer tijd. Dit geldt dan ook voor het bijbehorende monitoringssysteem.
Daarna zal het Kabinet, net als de overige partners, zijn bijdrage aan het
realiseren van deze transitieagenda’s bepalen. De planning is om uw
Kamer in de eerste helft van 2018 hierover nader te berichten. Dan zal ook
inhoudelijk worden ingegaan op het rapport van CE Delft over bioplastics.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma

4

Kamerstukken 32 852 en 33 043, nr. 48

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 852, nr. 49

3