Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

456
Vragen van het lid Helder (PVV) aan de Minister van Veiligheid en Justitie over
het door het openbaar ministerie negeren van de wens van ouders van
misbruikte kinderen (ingezonden 19 september 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
9 november 2016).
Vraag 1
Kent u het bericht: «OM negeert wens ouders»1?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 7
Klopt het dat de politie nauwelijks onderzoekt of pornografische foto’s en
filmpjes van misbruikte kinderen opnieuw opduiken in zedenzaken en dat de
politie ouders en/of voogden van misbruikte kinderen niet standaard inlicht
als hun foto’s en filmpjes opduiken in nieuwe zedenzaken?
Gaat u in ieder geval regelen dat indien afbeeldingen of filmpjes wel worden
herkend door het systeem ouders en/of voogden standaard worden ingelicht
zodat zij hierop actie kunnen ondernemen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2, 7
Gevonden beeldmateriaal (dat uit miljoenen afbeeldingen kan bestaan) wordt
op geautomatiseerde wijze vergeleken met materiaal dat reeds bekend is.
Slachtoffers van kindermisbruik worden genotificeerd door de politie of het
Openbaar Ministerie (OM) in geval hun misbruikmateriaal wederom opduikt
in een onderzoek. Dit gebeurt echter niet automatisch. De afweging of
slachtoffers genotificeerd moeten worden is maatwerk, waarbij het perspectief van het slachtoffer mede leidend is. Daarbij houden politie en OM
rekening met de ernst en de aard van het misbruik en het belang van het
slachtoffer. De politie en het OM waken ervoor dat slachtoffers, die zich
aanvankelijk nog geen slachtoffer voelde, alsnog door een notificatie
gevictimiseerd kunnen worden. Het perspectief van het slachtoffer is daarbij
wel doorslaggevend: heeft het slachtoffer eenmaal aangegeven op de hoogte

1

ah-tk-20162017-456
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Telegraaf 16 september 2016, «OM negeert wens ouders» en «Zitten er ook foto’s van mijn
dochter tussen?».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

te willen worden gehouden van eventueel nieuw misbruikmateriaal dan moet
het slachtoffer hierover in beginsel worden geïnformeerd.
Vraag 3
Hoe strookt dit met het gekozen beleid om de focus van het openbaar
ministerie (OM) en de politie te verschuiven naar de verspreiders en
producenten van kinderpornografie dat als doel heeft meer slachtoffers uit
hun misbruiksituatie te ontzetten?
Antwoord 3
Zoals aangegeven is de afweging of het slachtoffer genotificeerd moet
worden over het opnieuw opduiken van misbruikmateriaal maatwerk en
gebeurt dit niet automatisch.
In de voortgangsrapportage omtrent de aanpak van kinderpornografie en
kindersekstoerisme heb ik uw Kamer geïnformeerd over het feit dat de
bestaande focus op slachtoffers en op vervaardigers en verspreiders wordt
uitgebreid. De focus wordt nadrukkelijk gelegd op het ontzetten van
slachtoffers uit hun acute misbruiksituatie, waarbij elk signaal van actueel
misbruik wordt opgepakt. In de dadergerichte aanpak komt de nadruk meer te
liggen op de aanpak van recidivisten, daders opererend in besloten netwerken en daders in risicovolle beroepen en posities. Dit betekent in toenemende
mate een focus op het type dan wel de zwaarte van de zaak (kwaliteit) versus
het aantal zaken (kwantiteit). De interventies zullen bestaan uit maatwerk,
passend bij het delict.
Vraag 4
Begrijpt u dat dit juist erg belangrijk is voor ouders en/of voogden om de
onzekerheid tegen te gaan en ook aangezien zij alleen op die manier aangifte
kunnen doen en eventueel een schadeclaim kunnen indienen tegen de
bezitters van de foto’s en/of filmpjes?
Antwoord 4
Ik begrijp dat het voor ouders en/of voogden belangrijk zou kunnen zijn,
echter de afweging of slachtoffers genotificeerd moeten worden is maatwerk
zoals in antwoord op vraag 2 vermeld. Als in een onderzoek duidelijk wordt
dat het gaat om recent Nederlands materiaal en er ook nog een duidelijke link
is naar eerder strafrechtelijk onderzoek zal het OM de ouders informeren en
kijken hoe hun rechten ook in het nieuwe onderzoek gerespecteerd kunnen
worden.
Vraag 5, 6
Klopt het dat er in de Verenigde Staten al lang een systeem bestaat dat wel
werkt en niet de beperkingen heeft die het Nederlandse systeem blijkbaar
heeft, zijnde dat de afbeelding exact gelijk moet zijn wil deze door het
systeem herkend worden?
Bent u bereid meer samen te werken op dit punt met ander landen of zelf te
onderzoeken of Nederland eenzelfde systeem als in de VS kan gebruiken? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 5, 6
Eerder heeft het lid Rebel (PvdA) mijn ambtsvoorganger tijdens het AO van
20 maart 2014 (Kamerstuk 31 015, nr. 102) verzocht om het zogenoemde
Amerikaanse model nader te bestuderen. Dit model houdt in dat de Amerikaanse overheid slachtoffers van kindermisbruik telkens notificeren wanneer
afbeeldingen van het misbruik dat zij ondergingen, worden aangetroffen op
een computer tijdens een politieonderzoek. Het is in Amerika dus mogelijk
dat één slachtoffer gedurende de loop der jaren meerdere keren genotificeerd
wordt wanneer bij verschillende verdachten hetzelfde misbruikmateriaal
wordt aangetroffen. Het structureel notificeren van slachtoffers, zoals in het
Amerikaanse model, acht ik niet wenselijk. Een zorgvuldige afweging per zaak
over eventuele notificatie, zoals reeds staande praktijk is, doet recht aan de
positie van het slachtoffer. Daarbij wordt nadrukkelijk ook het perspectief van
het slachtoffer meegewogen, waarbij waar mogelijk concreet aan het
slachtoffer wordt voorgelegd of deze behoefte heeft om ook in de toekomst
genotificeerd te worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Er zijn voor Nederland twee databases relevant bij de bestrijding van
kinderpornografisch materiaal. De nationale database is bij alle eenheden
operationeel en wordt iedere 24 uur bijgewerkt. De International Child Sexual
Exploitation image (ICSE) database is een internationale database van
Interpol. Hierop zijn momenteel 49 landen en Europol aangesloten. ICSE
bevat geclassificeerd foto- en videomateriaal van zowel bekende, onbekende
als lopende zaken. In Nederlandse onderzoeken voorkomt dit veel intensief
dubbel recherchewerk om de identiteit van het slachtoffer en/of de dader te
achterhalen. Nederlandse rechercheurs hebben eveneens de mogelijkheid om
via het ICSE forum informatie te vragen aan collega rechercheurs in de
aangesloten landen. Op basis van ICSE onderzoeken zijn per 1 oktober 2016
meer dan 9.500 slachtoffers over de hele wereld geïdentificeerd en uit de
misbruiksituatie gehaald. Per 1 oktober 2016 zijn op basis van internationale
ICSE onderzoeken meer dan 4.500 daders geïdentificeerd en aangehouden.
Ontwikkeling van de volgende versie van de database is in voorbereiding. De
volgende versie maakt het mogelijk dat een directe verbinding wordt gelegd
met de nationale databases van de verschillende landen.
In de strijd tegen kinderporno en kindersekstoerisme levert Nederland een
financiële bijdrage aan diverse Interpol projecten voor de duur van vijf jaar.
Een van de projecten behelst het vergroten van het gebruik van de ICSE
database over de hele wereld, inclusief het trainen en opleiden van analisten
op het gebied van slachtoffer identificatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3