Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 530

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 juni 2019
In de procedurevergadering van 18 april 2019 heeft de vaste commissie
voor Binnenlandse Zaken om een schriftelijke reactie verzocht op de twee
rondetafelgesprekken over woonfraude.
Daarnaast heeft de commissie in de procedurevergadering van 25 april
2019 om een aanvullende schriftelijke reactie verzocht over het bericht
«Leidse steuntrekker mag kamer verhuren aan student om bij te
verdienen». Met deze brief antwoord ik, mede namens de Staatssecretaris
van BZK, op de vragen van de commissieleden. Ik zal eerst reageren op de
rondetafelgesprekken. Vervolgens reageer ik op het bericht over de
beoogde Leidse pilot.
Reactie op rondetafelgesprekken
Op 13 maart jl. en op 17 april jl. vonden in uw Kamer rondetafelgesprekken plaats over de aanpak van illegale onderverhuur en toewijzingsfraude. De deelnemers aan deze gesprekken gingen in op de volgende
onderwerpen: 1) het belang van samenwerking tussen gemeenten en
corporaties, 2) de inzet van de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit, 3) het
inschrijfproces voor de basisregistratie personen (BRP), 4) de inzet van
een privaat of publiek Huurderspaspoort en Online Identiteit en 5) de
bestuurlijke boete. Hieronder reageer ik puntsgewijs op deze onderwerpen.
Samenwerking gemeenten en corporaties
Woningcorporaties hebben de wettelijke taak om mensen met een laag
inkomen te voorzien van passende huisvesting. Om te kunnen voorzien in
deze taak hebben zij instrumenten tot hun beschikking, onder meer om
daar waar dat nodig is een lagere huurprijs te vragen dan marktconform.
Het is maatschappelijk onacceptabel als er onrechtmatig verdiend wordt
aan sociale huurwoningen. De rondetafelgesprekken laten nogmaals het
belang zien van een actiever beleid van corporaties en gemeenten tegen

kst-32847-530
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 847, nr. 530

1

illegale onderverhuur. Beide hebben hiervoor verschillende redenen, zoals
sociaal maatschappelijke, volkshuisvestelijke of zelfs wettelijke verplichtingen. Om woningen volgens de regels te verdelen, dient aanbod
beschikbaar te komen. Eerlijke woonruimtebemiddeling vereist
handhaving. Het aanpakken van een huurder, die zich niet aan de regels
en de afspraken in de huurovereenkomst houdt, heeft direct een positief
effect op de lokale volkshuisvesting en de woonruimteverdeling. Het biedt
mogelijkheden om de vrijgekomen woningen weer ter beschikking te
stellen aan de doelgroep. Het is van belang dat een corporatie weet wie
haar klanten zijn. Als een corporatie het zicht op de bewoners van haar
woningen verliest, verliest zij ook de grip op het gebruik van de woningen
en de leefbaarheid van de woonomgeving. Door helder zicht te houden op
haar huurders, voorkomt een corporatie mogelijk kostbaar ingrijpen
achteraf. Illegale onderhuur kan samengaan met andere vormen van
fraude zoals uitkeringsfraude of toeslagenfraude. De aanpak van illegale
onderverhuur levert ook een bijdrage aan het tegengaan van andere
vormen van fraude. Gemeenten en corporaties hebben verschillende
instrumenten dit type woonfraude al dan niet gezamenlijk aan te pakken.
Ik heb deze instrumenten uitgebreid toegelicht in mijn brief van 14 maart
jl. (Kamerstuk 32 847, nr. 502).
In deze brief van 14 maart jl. heb ik tevens twee voorstellen gedaan die
bijdragen om de aanpak van illegale onderverhuur effectiever te maken:
– Ik ben ten eerste van plan om in de Huisvestingswet 2014 de maximale
bestuurlijke boete te verhogen voor gevallen waarin sprake is van
herhaaldelijk illegale onderverhuur. Dit zal worden geregeld in het
komende wetsvoorstel toeristische verhuur van woonruimte.
– Ten tweede ben ik bereid om met partijen te zoeken naar een werkbare
oplossing – binnen de kaders van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) – voor de vanwege de AVG ervaren knelpunten bij
de uitwisseling van gegevens.
Landelijke Aanpak Adreskwaliteit: samenwerking, uitwisseling van data en
risico-signalen
Tijdens de hoorzittingen is gesproken over de succesvolle werkwijze van
de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit en over mogelijkheden om die
werkwijze ook in te zetten ten behoeve van (aanpak van) woonfraude.
De Landelijke Aanpak Adreskwaliteit is in 2015 gestart met primair als
doel het verhogen van de kwaliteit van de adresgegevens in de BRP en
daarmee het bestrijden van adresgerelateerde fraude. In de Landelijke
Aanpak Adreskwaliteit werken gemeenten, de rijksoverheid, uitvoeringsorganisaties en samenwerkingsverbanden als de Nederlandse Vereniging
voor Burgerzaken, Divosa en het VNG-Kenniscentrum Handhaving en
Naleving samen. Gemeenten en Rijksdiensten (waaronder Belastingdienst, RDW en SVB) hebben regelmatig signalen die wijzen op een
verkeerde adresregistratie. Deze signalen delen ze via het informatieknooppunt van Landelijke Aanpak Adreskwaliteit, die de signalen analyseert en geschikt maakt voor adresonderzoek door gemeenten.
De aanpak van de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit met risicogerichte
samenwerking in de keten lijkt ook potentie te hebben voor de aanpak van
woonfraude. Het biedt immers een data-samenwerking tussen verschillende partijen met een gedeeld belang. Maar woonfraude is breder dan de
BRP-registratie die nu de basis vormt van de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit. Ervaring laat daarnaast zien dat deze problematiek een lokaal
karakter heeft. Het is moeilijk illegale onderhuur vast te stellen uitsluitend
op basis van de gegevens in de BRP en de administraties van partijen die
alleen uitgaan van de BRP. In de BRP is illegale onderhuur immers juist

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 847, nr. 530

2

niet terug te zien omdat de onderhuurder zich niet inschrijft op het
betreffende adres.
In de aanpak zoekt Landelijke Aanpak Adreskwaliteit daarom momenteel
naar informatie waaruit illegale onderverhuur wel af te leiden zou kunnen
zijn. Hiervoor vinden kennissessies plaats met gemeenten, waaronder
Amsterdam, en de woningcorporaties. Voor een structurele aanpak van
woonfraude is meer nodig, er zouden meer partijen bij betrokken moeten
worden en er zouden andere informatiebronnen nodig zijn.
Aanvullend op eerder genoemde voorstellen ben ik bereid met de
Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties te
onderzoeken of en hoe de aanpak van de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit toegepast kan worden voor de woonfraudeproblematiek.
Inschrijfproces BRP
Tijdens de hoorzitting bracht de VNG naar voren dat de mogelijkheden om
personen uit te schrijven van een adres in de BRP beperkt zijn. Het gaat
hier met name om gevallen waarbij een oude bewoner nog geregistreerd
staat op een adres waar inmiddels een nieuwe bewoner is gaan wonen.
De oude bewoner heeft verzuimd aangifte te doen om zijn nieuwe adres
door te geven (of vertrek naar het buitenland) en staat dus nog op het
oude adres ingeschreven. De oude inwoner kan door de gemeente niet
van het adres af gehaald worden zonder dat een nieuw adres bekend is of
onderzoek van de gemeente is afgerond. De nieuwe bewoner kan daar
last van hebben. Dit probleem is bekend. Het Ministerie van BZK is erover
in gesprek met de G4 om mogelijke oplossingsrichtingen te verkennen.
Los hiervan kunnen gemeenten en woningcorporaties afspraken maken
over verbetering van het inschrijfproces in relatie tot woonfraude,
bijvoorbeeld door gemeenten te informeren over waar ze op moeten
letten als huurcontracten worden overlegd.
Inzet van een privaat of publiek Huurderspaspoort en Online Identiteit
De afgelopen maanden is er een verkenning uitgevoerd naar de
technische haalbaarheid van digitaliseren van de inkomenstoets door
woningcorporaties. Bij de verkenning is gesproken met verschillende
partijen die zich bezighouden met het digitaliseren van inkomenstoetsing.
Deze is inmiddels afgerond. Daarom wil ik nu samen met partijen
opschalen naar een pilot waarin daadwerkelijk woningen worden
toegewezen op basis van een digitale inkomenstoets. Ik verwacht rond de
zomer dat de technische koppelingen gerealiseerd kunnen worden en dat
de pilot in het najaar van start kan gaan. Als de digitale koppeling
beschikbaar is en de pilot succesvol, kunnen in potentie ook andere
partijen aansluiten. Aan het aansluiten kunnen wel voorwaarden gesteld
worden, bijvoorbeeld over hoe er omgegaan moet worden met de
gegevens die vanuit MijnOverheid worden gedeeld.
Daarnaast stuurt de Staatssecretaris voor het zomerreces een brief aan de
Kamer die ingaat op de regie van burgers op hun eigen gegevens. De
brief zal aangeven hoe toepassingen zoals Huurderspaspoort hierop
aansluiten, zonder daarbij op specifieke toepassingen zoals Huurpaspoort
in te gaan. In algemene zin geldt dat het zowel een publieke als private
verantwoordelijkheid is om gegevens die direct (op basis van een
wettelijke taak) of indirect (na toestemming van de burger) vanuit
overheidsbronnen (o.a. basisregistratie inkomen en BRP) worden verstrekt
aan derden op een verantwoorde en privacy-vriendelijke wijze plaatsvindt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 847, nr. 530

3

Bestuurlijke boete
De Amsterdamse federatie van woningcorporaties, Aedes en gemeente
Amsterdam hebben tijdens de rondetafelgesprekken aangegeven dat zij
de voorgestelde uitbreiding van de maximale bestuurlijke boete in de
Huisvestingswet 2014 een effectief instrument vinden dat zij kunnen
inzetten om illegale onderverhuur tegen te gaan. De drempel om de
woning illegaal te verhuren wordt daarmee aanzienlijk hoger.
Beoogde Leidse pilot kamernood studenten en bijstand
Zoals in de Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 2887 aangegeven door
de Staatssecretaris van SZW, is de voorgenomen pilot in strijd met de
Participatiewet. Het college van Leiden heeft daarop besloten om de
voorgestelde pilot in te trekken. Gelet op dit besluit is er uiteindelijk geen
financiële prikkel voor de bijstandsgerechtigde om een kamer te verhuren.
Om het aanbod van studentenwoningen te stimuleren heb ik, samen met
mijn collega van OCW, in 2018 het initiatief genomen om te komen tot een
Landelijk actieplan studentenhuisvesting 2018–2021. Dit actieplan is
medeondertekend door de studentensteden, studentenhuisvesters,
onderwijsorganisaties en de studentenvakbond. Ook de lokale partijen in
Leiden hebben zich aan dit actieplan gecommitteerd, en zij werken in het
licht van dit plan hard om de huisvestingstekorten voor studenten op te
lossen. Zo heeft de gemeente als ambitie om tot 2022 ruim 2.200 extra
studentenwoningen te realiseren. Ook doen partijen onderzoek naar
geschikte locaties voor nieuwbouw. Ik denk dat dergelijke inspanningen
bijdragen aan meer en betere studentenhuisvesting, dan een gedeelte van
een DAEB-woning van corporaties onder te verhuren aan studenten.
Corporaties dragen er vanuit hun wettelijke opdracht en maatschappelijke
taak voor zorg dat hun DAEB-woningen eerlijk worden toegewezen aan de
doelgroep. Het gedeeltelijk in gebruik geven van een DAEB-woning aan
derden kan dit doorkruisen. Bovendien roept de veronderstelde
mogelijkheid om een gedeelte van een DAEB-woning van corporaties
onder te verhuren aan andere bewoners, de vraag op of de woning qua
omvang passend is bij de huishoudsituatie. Woningcorporaties zouden
dergelijke bewoners wellicht kunnen stimuleren om door te stromen naar
een woning die beter aansluit op de huishoudsituatie. De woning die
achtergelaten wordt kan dan weer worden verhuurd aan een twee- of
meerpersoonshuishouden. Op deze manier is onderverhuur niet nodig.
Het ligt in de rede dat bij gedeeltelijke onderverhuur van deze
DAEB-woningen daarover goede afspraken worden gemaakt tussen
gemeente, corporaties en huurdersvertegenwoordiging, ten aanzien van
o.a. woonruimteverdeling, doorstroming en passende nieuwbouw.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 847, nr. 530

4