2021D33833

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken hebben de
onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de
kabinetsreactie op het advies «Gespoten PUR-schuimisolatie en
gezondheid» van de Commissie Gespoten PUR-schuim van de Gezondheidsraad (Kamerstuk 32 847, nr. 761) en de reactie op het verzoek van
commissie over de brief van Meldpunt inzake PURslachtoffers van
17 februari 2021 (Kamerstuk 32 847, nr. 762)
De fungerend voorzitter van de commissie,
Bosma
De adjunct-griffier van de commissie,
Verhoev

nds-tk-2021D33833

1

Inhoudsopgave

blz.

I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie

2
2
2
2
3
4
5

II

Antwoord/ reactie van de Minister

8

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de stukken met betrekking tot gespoten PUR-schuimisolatie en
gezondheid. Deze leden hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie willen weten welke bezwaren doorslaggevend zijn geweest om niet over te stappen naar een verplichte
certificering. Deze leden willen weten welke voor- en nadelen de Minister
ziet in verplichte certificering. Zij willen weten wat verplichte certificering
gaat doen op het aanbod van bedrijven die PUR-schuimisolatie
aanbrengen. Zij vragen in hoeverre de Minister verwacht dat er dan een
prijsstijging komt voor huiseigenaren.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brieven met
betrekking tot gespoten PUR-schuimisolatie en gezondheid (32 847,
nr. 761 en 32 847, nr. 762). Deze leden hebben nog enkele vragen die zij
aan de Minister willen voorleggen.
De leden van de D66-fractie lezen dat de Minister er voor heeft gekozen
om in lijn met het advies van de Gezondheidsraad een evaluatie te starten
over de huidige werkpraktijken rondom het gebruik na
PUR-schuimisolatie. Deze leden vragen op welke termijn deze evaluatie
wordt verwacht. Daarnaast vragen zij of nader uiteengezet kan worden
wat de voor- en nadelen zijn van een verplichte certificatie voor het
toepassen van PUR-schuim om een juiste toepassing van PUR-schuim te
borgen.
De leden van de D66-fractie vinden een goede bescherming van
werknemers die met PUR-schuim werken van groot belang. Deze leden
constateren dat de Gezondheidsraad een advieswaarde voor isocyanaten
heeft afgegeven die veel lager ligt dan in anderen landen. Zij vragen hoe
de balans bewaakt wordt tussen een goede bescherming van werknemers
enerzijds en tegelijkertijd voorkomen wordt dat door een relatief strikte
norm de werkbaarheid eventueel in het geding komt.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsreactie op het advies «Gespoten PUR-schuimisolatie en gezondheid» van de
Gezondheidsraad en de reactie van de Minister op de brief van het
Meldpunt PURslachtoffers. Deze leden hebben nog enkele vragen.

2

De Gezondheidsraad acht bij een juiste toepassing van gespoten
PUR-schuimisolatie de blootstelling aan gevaarlijke stoffen zeer laag en
nadelige gezondheidseffecten voor bewoners onwaarschijnlijk. De leden
van de CDA-fractie zijn verheugd met deze conclusie. In het advies
«Gespoten PUR-schuimisolatie en gezondheid» van de Commissie
gespoten PUR-schuim van de Gezondheidsraad wordt gesteld dat
bewoners de garantie moeten krijgen dat isoleerders werken conform de
richtlijnen voor gecertificeerde bedrijven. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat niet alle bedrijven gecertificeerd zijn. Voor gecertificeerde
bedrijven gelden aanvullende eisen die ervoor moeten zorgen dat het
proces goed en veilig verloopt. Deze leden hebben de zorg dat werkzaamheden met PUR-schuim die niet onder certificering worden uitgevoerd tot
risico’s leiden. Zo lopen werknemers die de isolatiewerkzaamheden
uitvoeren serieuze gezondheidsrisico’s. Deelt de Minister deze zorgen? En
zo ja, welke verdere acties is de Minister van plan te nemen om deze
risico’s in te perken? Het rapport adviseert verplichte certificering van
bedrijven die met PUR-schuim werken. De sector zet zich al enkele jaren in
voor verplichte certificering en ondersteunt deze aanbeveling. Deze leden
vragen de Minister of hier actie op wordt ondernomen. Ook zijn zij
benieuwd wat de Europese regelgeving is omtrent het werken met
PUR-schuim en of deze regelgeving certificering vereist. Tevens vragen zij
of de Minister bereid is om met de sector in gesprek te treden over de
adviezen van de Gezondheidsraad.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief van de Minister over het advies «Gespoten PUR-schuimisolatie en
gezondheid». Deze leden hebben hierover nog enkele vragen.
Aandachtspunten voor de Minister
De leden van de SP-fractie vragen op welke manier inzichtelijk is dat
PUR-schuimisolatie op de juiste manieren wordt toegepast. Deze leden
lezen dat bij een juiste toepassing het onwaarschijnlijk is dat er nadelige
gezondheidsgevolgen bestaan bij het gebruik van PUR-schuimisolatie.
Heeft de Minister helder welke richtlijnen precies moeten worden
toegepast en of dit door de brancheorganisaties ook daadwerkelijk
gebeurt zo vragen zij. De Gezondheidsraad stelt dat nadelige gezondheidseffecten niet zijn uit te sluiten zo lezen deze leden. Zij vragen daarom
of vervolgonderzoeken hieromtrent kunnen worden ingesteld om alle
risico’s, zelfs wanneer deze onwaarschijnlijk zijn, uit te sluiten.
Aanbevelingen van de Gezondheidsraad
De leden van de SP-fractie lezen dat het isolatiebedrijf verantwoordelijkheid draagt dat de bewoner de voorgeschreven periode niet aanwezig
is in de woning. Is er zicht op hoe bedrijven hiermee omgaan en of deze
isolatiebedrijven hier ook daadwerkelijk toezicht op houden, zo vragen
deze leden. Zij willen graag weten of er meldingen zijn dat deze verplichte
afwezigheid niet wordt gehandhaafd. Hoe lang moeten bewoners
verplicht afwezig zijn en varieert dit nog per product wat gebruikt wordt zo
vragen deze leden. Is het bekend of buiten Nederland een langere
afwezigheid wordt geëist door isolatiebedrijven of leveranciers bij het
gebruik van deze producten zo vragen zij.

3

Aanpassen Bouwbesluit en overheidstoezicht
De leden van de SP-fractie vragen zich af waaruit het onderscheid bestaat
tussen de verplichte afwezigheid van bewoners bij vloerisolatie, maar dat
deze verplichting ontbreekt bij dakisolatie. Hoe wordt erop toegezien dat
het advies van de leverancier om verplicht voor een langere tijd van twee
uur afwezig te zijn, wordt opgevolgd en bij wie ligt deze verantwoordelijkheid zo vragen deze leden. Voorts vragen zij waarom de Nederlandse
Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) op dit moment geen toezicht houdt
op gespoten PUR-schuim en of de vrijwillige certificering voor de sector
voldoende is.
Betere bescherming werknemers
De leden van de SP-fractie vragen wanneer het haalbaarheidstraject over
de bepaling van de grenswaarden is afgerond. Wanneer worden de
resultaten hierover naar de Kamer gecommuniceerd zo vragen deze
leden. Voorts willen zij graag weten waarom het advies van de Gezondheidsraad inzake de grenswaarden van isocyanaten niet is overgenomen.
Sectoronafhankelijk en nader onderzoek naar gezondheidseffecten
De leden van de SP-fractie vragen waarom de aanbevelingen van de
Gezondheidsraad voor nader onderzoek over de gezondheidseffecten niet
worden overgenomen.
Milieuaspecten van PUR-schuim
De leden van de SP-fractie vragen of het mogelijk is om sneller tot
milieuvriendelijkere eisen te komen in relatie tot het spuiten van
PUR-schuimisolatie. Deze leden vragen ook op welke manieren
PUR-schuim te scheiden is en of het terug kan worden gebracht tot
circulair afval. Mocht dit op dit moment niet mogelijk zijn vragen zij op
welke manieren dit in de toekomst tot de mogelijkheden kan gaan horen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de reactie op
het advies van de Gezondheidsraad over gespoten PUR-schuimisolatie.
Daarover hebben deze leden nog enkele vragen.
Algemeen
De leden van de PvdA-fractie lezen dat bij correct gebruik de kans op
blootstelling aan gevaarlijke stoffen volgens de onderzoekers laag is. Kan
de Minister ingaan op of deze vorm van isolatie toegepast wordt volgens
de geldende wet- en regelgeving? Kan zij daarbij ook aangeven of ze
signalen heeft ontvangen dat gespoten PUR-schuim wordt gebruikt op
een manier die schadelijk zou kunnen zijn voor de gezondheid?
Adviezen
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de Gezondheidsraad
aanbeveelt over te gaan op verplichte certificeren en het handhaven van
de richtlijnen van de certificering. Toch geeft de Minister aan niet over te
willen stappen op certificering maar eerst een analyse te doen van de
werkpraktijk. Deze leden vragen of de Minister van mening is dat
verplichte certificering leidt tot een veiligere werkomgeving. Zo nee, kan
zij uitleggen waarom niet? Hoe lang zal de evaluatie van de werkpraktijk in
beslag nemen? Deze leden maken zich zorgen over het feit dat werkzaam-

4

heden met PUR-schuim niet met certificering worden uitgevoerd. Deelt de
Minister deze zorgen? Hoe beoordeelt zij de risico’s dat er zonder
certificering wordt doorgewerkt?
Voor het overige zijn de leden van de PvdA-fractie van mening dat er zorg
gedragen moet worden voor een veilige omgang met isolatiemiddelen.
Zowel werknemers die met PUR-schuim werken als bewoners waarvan de
woningen worden geïsoleerd moeten erop kunnen vertrouwen dat de
materialen op een veilige manier worden gebruikt en niet schadelijk zijn
voor de gezondheid.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
de stukken en willen de Minister daarover nog een aantal vragen
voorleggen.
Gezondheidsrisico’s
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren lezen allereerst dat de
Minister aangeeft in de omgang met chemische stoffen te werken op
basis van de Europese REACH-verordening. Deze leden vragen de
Minister of dit naar haar mening afdoende zekerheid en bescherming
biedt, zeker gegeven het feit dat de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Waterstaat in 2019 de Tweede Kamer nog informeerde over het feit dat
ruim een derde van de chemische dossiers – onder REACH – niet op orde
is (Kamerstuk 28 089, nr. 121). Ook gaf het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in 2018 nog aan dat de hoeveelheid stoffen
waarover informatie ontbreekt groot en erg zorgwekkend is. Voor deze
leden is op dit moment onvoldoende aangetoond dat op basis van de
REACH-verordening de bescherming van gezondheid en milieu voldoende
gewaarborgd is.
Het feit dat chemische dossiers niet op orde zijn en voor een aantal
stoffen in PUR-schuim de gezondheidsrisico’s zelfs niet, of niet voldoende,
onderzocht zijn baart de leden van de fractie van de Partij voor de Dieren
zorgen. Zo lezen deze leden in het rapport van de Gezondheidsraad over
de gevaren en kennishiaten rondom de isocyanaten en de afbraakproducten. Zij vragen de Minister uitgebreider te reageren op de daar
beschreven gevaren van MDI, MDA en de verschillende monoisocyanaten.
Wanneer treedt de aangekondigde wettelijke grenswaarde voor isocyanaten in werking? Gaat dit voor diisocyanaten en de verschillende
monoisocyanaten gelden? Wat moeten deze leden verstaan onder een
haalbaarheidstraject waarvan de Minister zegt dat dit voorafgaat aan het
opstellen van de wettelijke grenswaarde? Kan de Minister bevestigen dat
gedurende dit traject bedrijfsbelangen nooit zullen prevaleren boven
gezondheidsbelangen? Deze leden vragen hiernaar omdat het kabinet een
slechte reputatie heeft als het aankomt op het kiezen tussen gezondheidsbelangen en economische belangen.
Voor wat betreft de blootstelling aan polyolen lezen de leden van de Partij
voor de Dieren-fractie dat daar bisfenol A in gebruikt wordt. Een bewezen
hormoonverstorende en reproductietoxische stof waarvan deze leden de
regering al in 2018 opriep die uit te bannen. Kan de Minister aangeven
waarom het gebruik van bisfenol A nog niet verboden is? En kan zij ervoor
zorgen dat bisfenol A niet vervangen zal worden door een (welhaast) net
zo toxische alternatieve bisfenol variant?

5

Kan de Minister verder aangeven hoe het kan dat over een aantal
katalysatoren die gebruikt worden in PUR-schuim geen gegevens over de
toxiciteit beschikbaar zijn? Op welke wijze is de toelating op de markt van
deze stoffen dan geregeld? Kan de Minister bevestigen dat, zoals duidelijk
werd uit WOB-stukken, in een eerdere versie van het RIVM-rapport uit
2016 vermeld stond: «De in PUR gebruikte katalysatoren zijn over het
algemeen schadelijk bij inademing»? Welke informatie had ertoe geleid
dat die passage werd geschreven? En welke informatie heeft ertoe geleid
dat deze passage is geschrapt?
Kan de Minister aangeven hoe het kan dat over de vlamvertragers
(gechloreerde organofosfaten) geen classificaties voor gezondheidsrisico’s beschikbaar zijn? Is de Minister van mening dat er voldoende kennis
is over de gevaren van deze middelen?
Kan de Minister aangeven waarom zij de blaasmiddelen alleen wil
aandragen voor gezamenlijke prioritering? Waarom is Nederland niet zelf
bereid deze onderzoeken te laten doen? Gaat de Minister ook de ontbrekende informatie over de andere stoffen zo snel mogelijk in kaart (laten)
brengen? Zo ja, op welke termijn is dit naar verwachting gebeurd?
Mocht dit via de Europese route verlopen, op welke termijn denkt de
Minister dat dit gebeurd is?
De Gezondheidsraad geeft aan dat voor de MDI alleen de monomere en
niet de oligomere moleculen gemeten worden en dat dit leidt tot
onderschatting van de blootstelling. Kan de Minister een inschatting
maken van de mate waarin dit onderschat wordt? Zo nee, waarom niet?
Wat zijn de implicaties van die onderschatting voor de gezondheidsrisico’s?
Werkwijze en bescherming
Kan de Minister aangeven of de passage waarin de Gezondheidsraad
spreekt over «blijvende ventilatie van de kruipruimte» een van de eisen is
die alleen van toepassing is bij het aanbrengen van PUR-schuim? Of is dit
ook van toepassing na het aanbrengen van het PUR-schuim en zo ja voor
hoelang? En kan de Minister reflecteren op het gegeven dat de Gezondheidsraad stelt dat ook met geforceerde ventilatie de grenswaarden
overschreden kunnen worden.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren lezen in het rapport
van de Gezondheidsraad dat 90% van de bedrijven in de branche
gecertificeerd is. Kan de Minister aangeven of zij dat voldoende vindt
gegeven de gezondheidsrisico’s en ook specifiek aangaande de risico’s bij
onjuiste toepassing? Kan de Minister tevens aangeven in welke mate ook
bij gecertificeerde bedrijven onjuiste toepassing plaatsvindt, zeker omdat
daar in het verleden al veel signalen over zijn geweest? Wat zijn voor de
Minister de consequenties daarvan?
Wat is voor de Minister de waarde van de «juiste toepassing» aangezien
de Gezondheidsraad ook stelt dat zelfs in dat geval met de gemeten
blootstellingen (die dus nog een onderschatting zijn van de ware
blootstelling) er door de handschoen heen blootstelling is. De Gezondheidsraad stelt ook dat het een uit andere sectoren bekend gegeven is dat
ook met beschermende middelen toch onvoldoende bescherming
geboden kan worden. Wat is de reactie van de Minister daarop en welke
consequenties heeft het voor het vasthouden aan haar inzet om vooral te
sturen op de «juiste toepassing»?
Kan de Minister tevens aangeven waarom er wel regels zijn vastgelegd in
het Bouwbesluit over gebruik van PUR-schuim onder de vloer maar niet
bij gebruik elders?

6

Milieu
In de reactie lezen de leden van de Partij voor de Dieren-fractie dat de
Minister in de veronderstelling is een actief beleid te voeren om de
milieudruk van de bouw te verminderen en circulariteit in de bouw te
vergroten. Deze leden vragen de Minister in hoeverre PUR-schuim,
gegeven dat het zich verkleeft met andere materialen waarna het heel
moeilijk en enkel tegen hoge kosten weer kan worden gescheiden, gezien
kan worden als circulair? In de schriftelijke vragen van april 2021 was zij
hierover niet duidelijk waardoor deze leden nu een betere uitleg vragen.
Hoe gaat de Minister isolatiemateriaal circulair maken? Hoe kan, in den
brede, een circulaire bouwsector worden bereikt wanneer men bouwmaterialen en bouwproducten blijft gebruiken die de circulariteit van de
bouwsector in de weg staan? Welk beleid wordt daar breder op gemaakt?
Daarnaast vragen deze leden zich af in hoeverre de drie genoemde
hoofdlijnen van beleid om de milieudruk van de bouw te verminderen,
van toepassing zijn op bestaande particuliere woningen – waar veruit de
meeste gevallen van woningisolatie met gespoten PUR-schuim plaatsvindt – en niet enkel op nieuwbouw- of grote renovatieprojecten. Ook
lezen de leden dat door de eis stapsgewijs te halveren uiterlijk in 2030
milieuvriendelijke materialen en producten aantrekkelijker worden. Zij
vragen zich af in hoeverre dit tijdspad zou kunnen worden versneld en
welke mogelijkheden er nu al zijn om voor andere isolatieopties dan
gespoten PUR-schuim te kiezen.
Op welke wijze zorgt de Minister ervoor dat de isolatie-inspanningen niet
leiden tot een verlies aan habitat voor diersoorten? Verder vragen deze
leden waarom de blaasmiddelen die een langdurige bijdrage leveren aan
de opwarming van de aarde, gezien de klimaatcrisis, niet sneller kunnen
worden vervangen dan 2023, zeker gegeven het feit dat alternatieven al
beschikbaar zijn.
Overig
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen de Minister wanneer
de verdere maatregelen omtrent wettelijke regels voor spouwmuur- en
dakisolatie en de termijn voor afwezigheid en verlichte certificering te
verwachten zijn. En deze leden vragen de Minister, aangezien zij meldt dat
de NVWA alleen toezicht houdt op PUR-schuim totdat het toegepast
wordt, bij welke instantie mensen zich dan moeten melden nadat het
toegepast is.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen de Minister de Kamer
te informeren over de contacten die het ministerie het afgelopen
decennium heeft gehad over PUR-schuim met partijen uit de sector, met
bedrijven en met kennisinstellingen. Heeft het ministerie op enig moment
bij kennisinstellingen (zoals RIVM of de Nederlandse Organisatie voor
toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO)) aangedrongen op
aanpassingen in onderzoeksopzet dan wel uitkomst?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen de Minister ook op
welke manier zij zich ervoor inzet dat voor het testen van de verschillende
chemicaliën zo min mogelijk of het liefst helemaal geen proefdieren
gebruikt worden.
Kan de Minister tot slot aangeven waarom het aan werkgevers is om een
risico-inschatting te maken? Is het niet aan producenten om deugdelijk
onderzoek te doen naar de risico’s? Is het niet aan de overheid om aan de
hand van die onderzoeken te besluiten over toelating? Om grenswaardes
op te stellen? Is naar mening van de Minister dit voor alle stoffen in
PUR-schuim adequaat en voldoende onderzocht?

7

II Antwoord/ Reactie van de Minister

8