Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

31 332

Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen

Nr. 76

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 4 november 2016
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de brief van 18 december 2015
over de reactie op verzoek van het lid Van Meenen, gedaan tijdens de
Regeling van werkzaamheden van 25 november 2015, over het advies van
de Raad van State inzake de rekentoets (Kamerstuk 31 332, nr. 71) en over
de brief van 17 mei 2016 houdende de antwoorden op vragen commissie
over het advies van de Raad van State inzake de rekentoets (Kamerstuk
31 332, nr. 73).
De vragen en opmerkingen zijn op1 juni 2016 aan de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd. Bij brief van 4 november
2016 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
Adjunct-griffier van de commissie,
Arends

kst-31332-76
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 332, nr. 76

1

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de reactie van
de Staatssecretaris bij het schriftelijk overleg over het advies van de Raad
van State inzake de rekentoets.
Deze leden constateren dat de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren het voor het voortgezet onderwijs «zinloos» noemt «om nog langer
geld, tijd en energie te steken in het werken met de huidige digitale
rekentoets.»1 Is de Staatssecretaris bereid om op de kortst mogelijke
termijn met de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren in overleg te
treden om haar alternatieve voorstel voor het voortgezet onderwijs verder
uit te werken en te implementeren? Zo ja, wil de Staatssecretaris de
Kamer dan daarover informeren? Zo neen, waarom niet?
De Staatssecretaris meldt dat het onderzoeksrapport over de besteding
van aanvullende middelen voor taal en rekenen geen inzicht zal kunnen
geven in welke leerjaren leerlingen in primair onderwijs en voortgezet
onderwijs achterstanden oplopen in hun rekenvaardigheid en evenmin in
de mate waarin onbekendheid van wiskundedocenten met de hedendaagse rekendidactiek in het primair onderwijs een rol heeft gespeeld bij
de tegenvallende opbrengsten van de bestede middelen. Zij vragen tot
slot of de Staatssecretaris nader kan toelichten wat de waarde van het
onderzoeksrapport zal worden, nu dit voorbij zal gaan aan deze essentiële
vragen?
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de antwoorden
van de Staatssecretaris op de door hen gestelde vragen in het verslag van
18 mei jl. Deze leden hebben nog enkele vragen.
Zij lezen in dit verslag dat alle leerlingen die de rekentoets voor leerlingen
met ernstige rekenproblemen (de ER-toets) afleggen, dezelfde toets
afleggen en dat het maatwerk zit in de wijze van toetsing, niet in de
opgave en het niveau. Individuele aanpassing is alleen mogelijk bij een
mondelinge afname, waarin de leerling met extreme rekenangst of met
bijvoorbeeld ADHD en met PDDNOS, met identieke opgaven, op een bij
hem of haar passende wijze wordt benaderd. Deze leden vragen de
Staatssecretaris aan te geven wat de voorwaarden zijn voor het toekennen
van een mondelinge afname. Kan de Staatssecretaris tevens nader
aangeven hoe deze «passende wijze» er in de praktijk uitziet?
Tot slot vragen de leden van de CDA fractie de Staatssecretaris te
reageren op de brief van de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren
d.d. 12 mei jl. waarin deze Vereniging stelt dat zij sinds maart 2015 geen
overleg met u of uw ambtenaren hebben over alternatieven voor de
rekentoets. Deelt de Staatssecretaris de mening dat dit gesprek over
alternatieven voor de rekentoets onderdeel vormde van de aangenomen
motie Rog?2 Graag ontvangen zij een nadere toelichting hierop.
II Reactie van de Staatssecretaris
De leden van de PvdA-fractie vragen mij of ik bereid ben om op de kortst
mogelijke termijn met de Nederlandse Vereniging van Wiskundeleraren
(NVvW) in overleg te treden om haar alternatieve voorstel voor het
voortgezet onderwijs te bespreken en daarover de Kamer wil informeren.
In de brief van 9 september 2016 heb ik u geïnformeerd over de constructieve gesprekken die plaatsvinden tussen de NVvW en medewerkers van
het ministerie. Ik verwijs de leden van de PvdA-fractie dan ook graag naar
deze brief.

1
2

Brief van de Vereniging van Wiskundeleraren d.d. 12 mei 2016
Kamerstuk 31 332, nr. 59

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 332, nr. 76

2

Ook vragen de leden van de PvdA-fractie wat de waarde van het onderzoeksrapport naar de besteding van middelen voor taal en rekenen is, nu
dit rapport geen antwoord geeft op de vragen in welke leerjaren een
leerling in het primair en voortgezet onderwijs achterstanden oploopt in
zijn/haar rekenvaardigheid en in welke mate onbekendheid van wiskundedocenten met de hedendaagse rekendidactiek in het primair onderwijs
een rol heeft gespeeld bij de tegenvallende opbrengsten van de bestede
middelen.
Het door de leden van de PvdA-fractie aangehaalde onderzoek was
bedoeld om de besteding van middelen voor taal en rekenen in het vo en
mbo in kaart te brengen, zoals verzocht in de aangenomen motie van de
leden Straus en Jasper van Dijk.3 Uw Kamer heeft dit onderzoek als
bijlage ontvangen bij de Kamerbrief stand van zaken rekenen en taal in vo
en mbo.4 Uit het onderzoek blijkt dat de scholen en instellingen afgelopen
jaren naast de extra middelen ook andere middelen hebben besteed aan
de verbetering van het taal- en rekenonderwijs en dat dit volgens hen
heeft bijgedragen aan de verbetering van de vaardigheden van leerlingen
en studenten.
Ik vind het belangrijk dat scholen de ontwikkeling van de rekenvaardigheden van elke leerling goed bijhouden, zodat zij eventuele achterstanden
vroegtijdig signaleren en het onderwijs voor de betreffende leerlingen
tijdig kunnen aanpassen. In het primair onderwijs geeft het leerlingvolgsysteem met reguliere toetsen voor taal en rekenen scholen al inzicht in
de voortgang van de rekenvaardigheden van leerlingen. Dit najaar
informeer ik uw Kamer over hoe een formatieve evaluatiecultuur, waar het
analyseren van toetsresultaten onderdeel van kan uitmaken, in het
voortgezet onderwijs kan worden gestimuleerd.
De verbetering van de aansluiting met het po is een belangrijk
aandachtspunt bij het verbeteren van het rekenonderwijs in het vo.
Onderdeel daarvan is de bekendheid van rekendocenten in het vo met de
rekendidactiek in het po. Een groot deel van deze rekendocenten is ook
wiskundedocent. Het Steunpunt taal en rekenen vo heeft de aansluiting
met het po als één van de belangrijkste factoren voor goed rekenonderwijs geïdentificeerd en dit is daarom een aandachtspunt bij de
ondersteuning van scholen in het verbeteren van hun rekenonderwijs.
Ook is kennis van de aansluiting po-vo een belangrijk onderdeel van het
bekwaamheidsprofiel van een docent die rekenles aanbiedt in het
voortgezet onderwijs.
De leden van de CDA-fractie vragen naar aanleiding van het verslag van
het schriftelijk overleg wat de voorwaarden zijn voor het toekennen van
een mondelinge afname bij de ER toets. Ook vragen ze hoe de «passende
wijze» er in de praktijk uitziet.
Mondelinge afnames worden in incidentele situaties afgenomen bij de
centrale examens en bij de rekentoets. De voorwaarde is dat een leerling
op alle andere onderdelen van het eindexamen goede resultaten behaalt
behalve op het onderdeel waarvoor hij of zij een mondeling aanvraagt.
Daarnaast moet de schriftelijke of digitale vorm leiden tot belemmeringen
waardoor de leerling niet in staat wordt gesteld om te laten zien wat hij
kan. Bij de rekentoets kunnen die belemmeringen bestaan uit het effect
van opgelopen rekenangst door opgebouwde slechte ervaringen met
rekenen en soms wordt dit versterkt door andere beperkingen zoals
autisme of ADHD.
3
4

Kamerstuk 31 332, nr. 66
Kamerstuk 31 332, nr. 74 en bijlage bij Kamerstuk 31 332, nr. 74

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 332, nr. 76

3

Na de eerste en tweede digitale afname van de rekentoets wordt door het
CvTE aan scholen gevraagd om kandidaten voor een mondeling op te
geven. Er wordt eerst onderzocht of bij de gewone afname met succes
stress reducerende maatregelen kunnen worden toegepast. De mondelinge rekentoets wordt vervolgens afgenomen door examinatoren die
deskundig zijn op het gebied van rekenen ER en door examinatoren die
ruime ervaring hebben in het omgaan met eindexamenkandidaten die
belemmeringen ervaren bij het afnemen van toetsen. De examinatoren
hebben veel grip op het afnameproces en kunnen een blokkade bij een
eindexamenkandidaat direct herkennen. De examinatoren spelen hier op
in door bijvoorbeeld even te onderbreken, of het even over iets anders te
hebben. Zo kan een kandidaat zich volledig richten op het beantwoorden
van rekenopgaven en wordt de invloed van stress en angst geminimaliseerd.
Tot slot vragen de leden van de CDA-fractie mij te reageren op de brief
van de NVvW d.d. 12 mei jl. waarin deze vereniging stelt dat zij sinds
maart 2015 geen overleg met mij of mijn ambtenaren hebben over
alternatieven voor de rekentoets. Zij vragen of ik de mening deel dat dit
gesprek over alternatieven voor de rekentoets onderdeel vormde van de
aangenomen motie Rog.
De aangenomen motie Rog verzoekt de regering een aanpak te ontwikkelen ter verbetering en borging van de rekenvaardigheid in overleg met
het onderwijsveld en met de NVvW in het bijzonder. De motie is uitgewerkt in de agenda rekenonderwijs mbo/vo (hierna: rekenagenda) die de
Minister en ik u hebben toegestuurd op 8 juli 2016.5 In de rekenagenda
zijn acties opgenomen die zich onder andere richten op het verbeteren en
borgen van rekenvaardigheden en deze is opgesteld door partijen die
betrokken zijn bij rekenonderwijs.
De NVvW is betrokken geweest bij het opstellen van de agenda, maar
heeft uiteindelijk besloten deze niet te zullen ondertekenen. Ook hierna
zijn de gesprekken tussen de NVvW en ambtenaren van het Ministerie van
OCW doorgegaan. Ik beschouw de NVvW als een waardevolle partner in
het verbeteren van rekenonderwijs, zoals ik in de brief van 9 september
2016 heb vermeld. De gesprekken over het verbeteren van het rekenonderwijs tussen de NVvW en het Ministerie van OCW zullen, als het aan mij
ligt, ook in de toekomst worden voortgezet.

5

Bijlage bij Kamerstuk 31 332, nr. 75

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 31 332, nr. 76

4