2022D13044

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen
voor te leggen aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over de Landbouw- en Visserijraad op 7 april 2022.
De voorzitter van de commissie,
Geurts
De griffier van de commissie,
Jansma

nds-tk-2022D13044

1

Inhoudsopgave
I

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinksfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de Volt-fractie
Vragen en opmerkingen van het lid van de SGP-fractie
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie

2
2
2
5
5
6
7
11
13
15

II

Antwoord / Reactie van de Minister

16

III

Volledige agenda

16

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda en de onderliggende stukken. Zij hebben daarbij enkele vragen.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie vernemen in het kader van de onderhandelingen omtrent derogatie graag van de Minister wanneer hij het
wetsvoorstel over het toewerken naar een grondgebonden melkveehouderij naar de Raad van State stuurt, ter consultatie aanbiedt, aan de Kamer
doet toekomen en voornemens is dit voorstel in werking te laten treden.
Gedachtenwisselingen over de ontwikkelingen op de landbouwmarkten in
relatie tot Oekraïne
De leden van de VVD-fractie lezen dat een nieuw tijdelijk crisiskader voor
staatssteun en twee steunmaatregelen – activering van artikel 219 van de
Gemeenschappelijke marktordening (GMO) voor aanwending van de
landbouwcrisisreserve en het openen van particuliere opslag van
varkensvlees – mogelijk ingezet gaan worden op de Nederlandse
landbouwmarkt. De Minister schrijft dat hij gaat bezien hoe dit gericht
ingezet kan worden. Deze leden willen graag weten waar de Minister op
dit moment aan denkt en op welk moment zij een concrete uitwerking
kunnen verwachten.
Gezondheidssituatie en werkzaamheden vogelgriep (AOB)
De leden van de VVD-fractie zijn tevreden te lezen dat de Minister inzet op
onderzoek naar vaccinatie als mogelijke maatregel tegen vogelgriepdreiging. Kan de Minister, vooruitlopend op de motie-Van Campen/De
Groot (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1396), alvast een overzicht geven van
bezwaren tegen vaccinatie van andere lidstaten?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met veel interesse kennisgenomen
van de stukken ten behoeve van dit schriftelijk overleg. Zij hebben
daarover nog enkele vragen.

2

Gedachtewisseling over de situatie op de landbouwmarkten na de invasie
van Oekraïne en de mededeling van de Commissie over voedselzekerheid
De leden van de D66-fractie hebben met veel interesse kennisgenomen
van de mededeling van de Europese Commissie over het waarborgen van
voedselzekerheid en het versterken van de weerbaarheid van voedselsystemen. Net als de Europese Commissie, geloven deze leden dat de sleutel
tot het versterken van de weerbaarheid van voedselsystemen juist bij de
verduurzaming ligt, en dat het versnellen van de transitie juist kan helpen
bij het waarborgen van de voedselzekerheid. Hoe beoordeelt de Minister
de voorstellen die de Europese Commissie heeft gedaan ter bevordering
van de mondiale voedselzekerheid en ter ondersteuning van boeren en
consumenten in dit licht? Zijn er extra voorstellen of wijzigingen waar
Nederland op in zal zetten? Zo ja, welke? Deze leden lezen in de
voorstellen niets terug over de rol en verantwoordelijkheden van
supermarkten en de verwerkende industrie in het stabiliseren van de
(wereld)voedselmarkt. Is de Minister het eens met deze leden dat er ook
aandacht moet zijn voor de rol die deze spelers kunnen spelen in het
verbreden van de toegang tot voedsel? Zo nee, waarom niet? Zo ja, heeft
de Minister dit ter sprake gebracht of is hij bereid dit alsnog te doen? Zo
nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie vinden het belangrijk dat de voorstellen uit de
mededeling van de Europese Commissie de transitie naar kringlooplandbouw versnellen en niet in de weg zitten. Deelt de Minister de mening
dat de tijdelijke afwijking om de productie van alle gewassen voor
voedsel- en diervoederdoeleinden op braakliggend land mogelijk te
maken, zoveel mogelijk ingezet moet worden voor directe voedseldoeleinden? Zo ja, op welke manier heeft de Minister dit ter sprake gebracht?
Indien hij dit niet ter sprake heeft gebracht, waarom niet? Kan de Minister
uiteenzetten hoe hij uitvoering heeft gegeven aan de motie van de leden
Tjeerd de Groot en Sjoerdsma (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1404) over het in
Europa pleiten voor het versoepelen van regels met betrekking tot
dierlijke eiwitten en kunstmestvervangers? Hoe heeft dit specifiek voor de
dierlijke eiwitten uitgepakt? Zijn er volgens de Minister risico’s aan te
wijzen bij de tijdelijke flexibiliteit in bestaande importeisen voor
diervoeders? Deze leden hebben tevens begrepen dat in de aanbevelingen
lidstaten worden opgeroepen hun Nationaal Strategisch Plan (NSP) te
herzien en prioriteit te geven aan investeringen die erop gericht zijn de
afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en input van zaken als gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest te verminderen. Hoe is de Minister van
plan hier in Nederland vorm aan te geven?
De leden van de D66-fractie hebben begrepen dat de landbouwcrisisreserve zal worden aangewend en dat vanuit dit fonds ruim 8 miljoen euro
beschikbaar komt voor Nederland, waarbij de activiteiten die binnen dit
fonds passen moeten bijdragen aan de circulaire economie, nutriëntenmanagement, efficiënt gebruik van grondstoffen of milieu en klimaatvriendelijke productiemethodes. In welke richting denkt de Minister voor het
gebruiken van deze landbouwcrisisreserve en wanneer verwacht hij de
Kamer hierover te informeren?
De leden van de D66-fractie hebben tevens begrepen dat voor de
visserijsector overwogen wordt het crisismechanisme van het Europees
Fonds voor Maritieme Zaken, Visserij en Aquacultuur aan te wenden. Hoe
verhoudt het aanwenden van dit crisismechanisme zich tot de verduurzamingsplannen uit het «Fit-for-55»-pakket? Deelt de Minister de mening dat
de gelden vooral ingezet zouden moeten worden om een versnelling te
realiseren van de verduurzamingsplannen, bijvoorbeeld door aan de

3

versnelde ontwikkeling van duurzamere alternatieve brandstoffen en
emissie verlagende vistechnieken? Zo nee, waarom niet?
LULUCF
De leden van de D66-fractie constateren dat er een doelstelling voorligt
voor Nederland om in 2030 maximaal 4,5 megaton CO2-eq in de «Land
use, land-use change, and forestry» (LULUCF)-sector uit te stoten. Zij zijn
verheugd dat de Europese Commissie uitstoot aan banden wil leggen om
in gezamenlijkheid de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Hoe
verhoudt dat plafond zich tot nationale doelen? Hoe ligt Nederland op
koers voor het behalen van dat doel?
De leden van de D66-fractie constateren dat een belangrijk twistpunt de
doelstelling voor netto verwijderingen is. De rapporteur in het Europees
Parlement wil de doelstelling van 310 miljoen netto verwijderingen
ophogen naar 490 miljoen. Steunt de Minister de doelstellingsverhoging?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat hij ervoor zorgen dat ook andere
landen deze verhoging gaan steunen?
Biodiversiteitsstrategie
De leden van de D66-fractie constateren dat in maart de biodiversiteitsstrategie in Europees verband besproken zou worden. Deze leden zijn van
mening dat de strategie een ambitieuze strategie moet zijn en hebben de
Minister hier meermaals op geattendeerd. Kan hij aangeven wat de laatste
stand van zaken is omtrent de strategie? Is het de Minister gelukt een doel
van 30% beschermde natuur te bereiken met de collega’s in Europees
verband? Zo nee, wat gaat de Minister doen om te zorgen dat dit in de
komende maanden wél gerealiseerd wordt?
Ontbossingsverordening
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Minister omtrent de ontbossingsverordening. Deze leden betreuren het
dat er voorlopig geen ruimte lijkt te zijn om de beschermde ecosystemen
uit te breiden. Zij menen dat Nederland een aanjagende rol moet spelen in
het uitbreiden van deze verordening. De Minister geeft aan de Europese
Commissie te vragen of deze aan de slag kan gaan met de uitbreiding van
ecosystemen. Wat was hierop de reactie van de Europese Commissie?
Heeft de Europese Commissie al een tijdspad kunnen schetsen? En welke
stappen gaat de Minister nu zetten om een aanjagende rol te vervullen?
Vaccinatie pluimvee
De leden van de D66-fractie hebben meermaals aandacht gevraagd voor
de huidige situatie omtrent vogelgriep. Deze leden maken zich grote
zorgen over de huidige verspreiding en aanwezigheid van het virus in
Europa. Zo hebben zij onder andere een actieplan aangeboden aan de
Minister met daarin acht voorstellen om een volgende pandemie te
voorkomen. Een van de acht voorstellen betreft het vaccineren van
pluimvee. Deze leden constateren dat handelsbelemmeringen nu nog een
grote drempel vormen voor vaccinatie. Kan de Minister een laatste stand
van zaken geven over de gesprekken met zijn Europese collega’s? Hoe
staat het met de uitvoering van de motie van de leden Van Campen en
Tjeerd de Groot over handelsbelemmeringen en andere bezwaren tegen
vaccinatie van pluimvee in kaart brengen (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1396)?
Wanneer kan de Kamer een schriftelijke reactie verwachten op het
actieplan van deze leden, welke is aangeboden tijdens het commissiedebat Zoönose en Dierziekten?

4

Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de onderliggende stukken voor het schriftelijk over de Landbouw- en Visserijraad van
7 april 2022 en hebben daarover op dit moment geen vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van
29 maart 2022 over de geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad
van 7 april 2022. Deze leden hebben hierover de volgende vragen en
opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie maken zich ernstig zorgen om de voedselcrisis die op ons af komt. De baas van het Wereldvoedselprogramma heeft
recentelijk tijdens de VN-Veiligheidsraad aangegeven1 dat er sprake is van
een ramp boven op een ramp, en dat het niet beperkt zal blijven tot
Oekraïne en de regio, maar dat het effect zal hebben op de hele wereld.
Iets dat we sinds de Tweede Wereldoorlog niet hebben gezien. Al voor de
oorlog hebben de Food and Agriculture Organization (FAO) en de
Wereldvoedselprogramma gewaarschuwd2 voor een acute voedselcrisis.
De FAO heeft in een analyse twintig landen en een hele regio aangeduid
als zogenoemde ««hunger hotspots.»» In 1974 is door de VN de
Universele Verklaring over de Uitbanning van Honger en Ondervoeding3
aangenomen waardoor er ook voor ons land een verantwoordelijkheid ligt
om daadkrachtig op te treden tegen de voedselcrisis. Voelt de Minister
deze verantwoordelijkheid in zijn hoedanigheid van Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe
gaat de Minister die verantwoordelijkheid nemen? Hoe kan volgens de
Minister de Nederlandse landbouw bijdragen aan een oplossing of aan
het voorkomen van de voedselcrisis, op korte en lange termijn? Is de
Minister voornemens om tijdens de Raad andere lidstaten te wijzen op
onze gezamenlijke verantwoordelijkheid? Gaat hij inzetten op een zodanig
Europees gecoördineerd actieplan om vanuit de Europese Unie onze
gezamenlijke verantwoordelijkheid te nemen?
De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat twee derde van het
landbouwarsenaal in de EU4 wordt gebruikt om gewassen te verbouwen
die uitsluitend zijn bestemd voor veevoer en veevoerproducenten. Onder
andere Greenpeace stelt dat het verwachte tekort aan granen dat wordt
geproduceerd in Oekraïne als gevolg van de Russische invasie valt te
compenseren door de Europese veestapel dusdanig te krimpen waardoor
er 8% minder granen voor veevoer hoeft te worden gebruikt. Is de
Minister op de hoogte van deze kortetermijnoplossing en deelt hij deze
visie? Hoe kan volgens de Minister de Nederlandse landbouwsector eraan
bijdragen om het verwachte tekort te compenseren? Wat gaat hij daarvoor
doen? Is hij voornemens om dit aan te kaarten tijdens de Raad?
De leden van de PvdA-fractie constateren daarnaast dat de FAO in een
analyse5 heeft gewaarschuwd voor meer kans op de Afrikaanse
varkenspest omdat er minder oog is voor bioveiligheid. Deze dierziekte
komt al jaren voor in Rusland en Oekraïne. Hoe gaat de Minister om met

1

https://www.wfp.org/news/wfp-reaches-one-million-people-life-saving-food-support-conflictstricken-ukraine.
2
https://www.fao.org/3/cb8376en/cb8376en.pdf.
3
https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/universal-declarationeradication-hunger-and-malnutrition.
4
https://fefac.eu/wp-content/uploads/2021/12/FF_2021_final.pdf.
5
https://www.fao.org/3/cb9236en/cb9236en.pdf.

5

deze waarschuwing? Is hij van mening dat er surveillance op EU-niveau
nodig is om virusintroductie op de Europese markt te voorkomen?
De leden van de PvdA-fractie spreken tot slot waardering uit dat voor het
feit dat de Minister voornemens is om te blijven inzetten op de noodzakelijke verduurzaming van de landbouwsector middels de Green Deal en de
Boer-tot-Bordstrategie. Deze leden zijn van mening dat juist nú de transitie
naar een groene kringlooplandbouw extra belangrijk is om ons voedselsysteem weerbaar te maken en de voedselveiligheid in de toekomst te
kunnen garanderen. Onder andere Frankrijk heeft aangegeven om deze
duurzame maatregelen voorlopig te pauzeren. Hoe is de Minister van plan
om in de Raad in te blijven zetten op de noodzakelijke verduurzaming van
de landbouwsector middels de Green Deal en de Boer-tot-Bordstrategie?
Hoe is de Minister van plan andere lidstaten, indien nodig, te overtuigen?
Gaat de Minister Frankrijk en eventueel andere landen aanspreken dat het
juist nú extra belangrijk is om in te zetten op de noodzakelijke verduurzaming van de landbouwsector middels de Green Deal en de Boer-totBordstrategie?
De leden van de PvdA-fractie onderschrijven nogmaals het belang om als
Nederland adequaat op te treden en een bijdrage te leveren om de
voedselcrisis te verhelpen, tegelijkertijd onderschrijven deze leden het
belang van de maatregelen die nodig zijn voor de transitie naar een
groene kringlooplandbouw. Excessieve klimaatveranderingen zijn immers
een van de voornaamste oorzaken van de voedselcrisis, die door de
oorlog in Oekraïne in versnelling is geraakt. Deze leden kijken met veel
belangstelling uit naar de antwoorden van de Minister.
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben enkele opmerkingen en
vragen bij de agenda van de Landbouw- en Visserijraad en de daarop
staande stukken.
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich grote zorgen over het
dreigende mondiale voedseltekort door de oorlog in de Oekraïne. Deze
leden zijn niet zozeer bezorgd over de voedselbeschikbaarheid in de EU,
maar wel over de gevolgen van oplopende prijzen van graan, olie en
ander basisvoedsel waardoor mensen in armere landen in het MiddenOosten en Noord-Afrika in grote problemen komen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de Minister de analyse deelt
dat deze mensen voor hun basisvoedsel direct moeten concurreren met
onze kippen en varkens? Erkent de Minister dat we in Europa dagelijks het
equivalent van vijftien miljoen broden per dag tot biobrandstof destilleren
voor in onze auto’s? Is de Minister het met deze leden eens dat onze luxe
wensen zoals autorijden of ongezond grote hoeveelheden vlees, zuivel en
eieren willen eten, de prijs en de beschikbaarheid van basisvoedsel in
armere landen beïnvloedt? Herkent de Minister hier het morele dilemma
in en kan hij erop in gaan hoe hij denkt dat hij en de Europese Unie dit
moeten oplossen?
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de Minister in een
eerdere reactie stelde dat er nu nog geen sprake was van hongersnood en
hij hier ook nog niet op wilde anticiperen. Is de Minister zich ervan bewust
dat we nu moeten zaaien als we over enkele maanden willen oogsten en
dat we in het najaar meer geoogst moeten hebben dan eerdere jaren
willen we een hongersnood voorkomen? Hoe moeten Nederland en de
Europese Unie dit aanpakken? Kan de Minister uitleggen hoe lang we nog
kunnen wachten met het nemen van besluiten, voordat het te laat is?

6

De leden van de GroenLinks-fractie vragen de Minister of hij bereid is om
zich in Europees verband in te zetten voor een onmiddellijk verbod of
desnoods de opschorting van het bijmengen van biobrandstoffen uit
voedsel of voedergewassen. Deze leden vragen de Minister om op kortst
mogelijke termijn tot afspraken te komen over het inkrimpen van de
Nederlandse en Europese veestapel en een sterke beperking van het
(bij)voeren van dieren met voor mensen geschikt voedsel.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de Minister hoeveel calorieën
aan met voor mensen geschikt voedsel kan worden bespaard, als we de
Europese veestapel inkrimpen met het voor de export bestemde deel.
Hoeveel extra mensen zouden met dit voedsel kunnen blijven leven?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de Minister bij benadering
kan aangeven hoeveel mensen zullen verhongeren door de Franse
steunmaatregelen voor de gestegen prijzen van veevoer. Heeft de Minister
vergelijkbare plannen voor Nederland? Wat is de menselijke prijs hiervan?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdD-fractie
Landbouwgif
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie maken zich zorgen over de
implementatie en uitvoering van de Boer-tot-Bordstrategie. Deze strategie
werd bijna twee jaar geleden gepresenteerd6 en dit zou geleid moeten
hebben tot het eerste concrete voorstel voor een nieuwe verordening op
23 maart 2022. Deze «Verordening voor het duurzaam gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen» zou mogelijk het doel voor 50% reductie
van pesticidegebruik uit de Boer-tot-Bordstrategie wettelijk vastleggen.7
Onder grote lobbydruk is de presentatie van deze verordening echter met
zeker een halfjaar uitgesteld. Deze leden constateren dat de agro-industrie
de oorlog in Oekraïne aangrijpt om stevig te lobbyen tegen de verduurzaming van de Europese voedselproductie.8
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie verwachten dat de Minister
dit uitstel zou betreuren, omdat de Minister bij het televisieprogramma
Op1 duidelijk heeft aangegeven dat de inzet voor verduurzaming van de
landbouw geïntensiveerd zou moeten worden.9 De Minister herhaalt
tevens het belang van verduurzaming in de geannoteerde agenda van de
Landbouw- en Visserijraad van 7 april 2022. Deze leden delen dit inzicht
en waarderen dit standpunt van de Minister.
Tegelijkertijd constateren deze leden hier een tegenstrijdigheid. Uit
ge-Wob-te stukken blijkt dat Nederland al eerder heeft gepleit tegen
nieuwe strengere regelgeving rondom landbouwgif in de nieuwe
Verordening.10 De huidige richtlijn voor pesticiden uit 2009 zou volgens
het ministerie al «voldoende handvatten bieden voor duurzaam gebruik
van pesticiden.» Dit komt sterk overeen met de argumenten die door de
chemische industrie worden gebruikt om de nieuwe verordening van tafel
te krijgen of af te zwakken.11 Kan de Minister bevestigen dat Nederland
richting de Europese Commissie heeft gepleit tegen strengere regels
6

Op 20-05-2020, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_884.
https://euroseeds.eu/news/dg-sante-proposes-a-50-eu-binding-target-on-sustainable-use-ofpesticides-and-fosters-ipm-integration/ en https://eeb.org/wp-content/uploads/2022/02/SUDJoint-Statement.pdf.
8
https://www.ftm.nl/artikelen/lobby-oorlog-oekrainelandbouwgif?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=OekraineLandbouwgif.
9
Uitzending Op1, NPO, 24-03-2022.
10
DG SANTE 2021-3581_40R_ NL cover email_feedback_SUD Policy Options_2021-0129_Ares(2021)763446.pdf (corporateeurope.org).
11
https://www.ftm.nl/artikelen/lobby-oorlog-oekraine-landbouwgif.
7

7

omtrent het gebruik van landbouwgif en zo ja, toelichten waarom dat is
gedaan? Waarom heeft de Minister dit standpunt niet met de Kamer
gedeeld? Kan de Minister het commentaar op specifieke punten uit de
nieuwe Verordening, dat als bijlage bij de ge-Wob-te email verstuurd lijkt
te zijn,12 met de Kamer delen?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen voorts of de Minister
kan aangeven wanneer de Europese Commissie de nieuwe Verordening
wel zal presenteren. Deze leden roepen de Minister op om te stoppen met
het overnemen van de lobby van landbouwgifproducenten en bij de
Europese Commissie aan te dringen op een voortvarende aanpak bij de
implementatie van de «Verordening voor het duurzaam gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen» en de Boer-tot-Bordstrategie. Alleen zo
kan de verduurzaming van de landbouw daadwerkelijk geïntensiveerd
worden. Kan de Minister dit toezeggen?
Europees steunpakket voor de landbouw
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie constateren dat de Europese
Commissie een regeling aankondigde voor private opslag van varkensvlees. Opbrengsten voor varkenshouders zijn al lange tijd laag, onder
andere omdat er al langere tijd te veel varkensvlees op de markt is. Deze
leden zijn altijd erg kritisch geweest op opslagregelingen. Overproductie
wordt op deze wijze kunstmatig en op kosten van de belastingbetaler in
stand gehouden. Deelt de Minister de mening dat een opslagregeling
onbespreekbaar is zolang er niet tegelijk stevig wordt ingezet op productiebeperking? Gaat de Minister dit inbrengen tijdens de Raad?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lezen daarnaast dat naast de
opslagregeling er een steunpakket voor de landbouwsector is aangekondigd van 500 miljoen euro. Deze leden horen graag van de Minister
welke ruimte de lidstaten hebben om zelf te bepalen hoe de budgetten
worden ingezet. Voor welke doeleinden en voor welke sectoren is de
Minister van plan de budgetten aan te wenden? Zal de Minister bijvoorbeeld inzetten op een versnelling van de verduurzaming van de landbouw,
het opvangen van de prijsstijging bij de consument, of het ondersteunen
van de veehouderij?
Vogelgriep
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie constateren dat het vogelgriepvirus nog steeds rondwaart in Europa en dat dit volgens Marion
Koopmans blijft zorgen voor een permanente pandemische dreiging in
onze achtertuin.13 De Minister wil graag een strategische en constructieve
discussie over het voorkomen en bestrijden van vogelgriep, zo schrijft hij.
Gaat de Minister in deze discussie ook de gevaren van een hoge pluimveedichtheid bespreken, zoals ook beschreven is door de commissie
Bekedam? Zo nee, waarom niet?

12

DG SANTE 2021-3581_40R_ NL cover email_feedback_SUD Policy Options_2021-0129_Ares(2021)763446.pdf (corporateeurope.org).
13
Uitzending Buitenhof, 20 februari 2022.

8

Europese subsidies voor promotie van vlees en zuivel
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie lazen in het verslag van de
Landbouw en Visserijraad van 21 februari14, 15 dat de Minister heeft zich,
naar aanleiding van de aangenomen motie van de Partij voor de Dieren, in
Europa actief heeft uitgesproken tegen de subsidies voor vleesreclames,
waarvoor dank. Het heeft echter niet mogen baten. Onlangs heeft de
Europese Commissie opnieuw 54 miljoen euro uitgetrokken voor de
promotie van vlees en zuivel.16 Deelt de Minister de mening dat het
uittrekken van tientallen miljoenen euro’s om de consumptie van
bijvoorbeeld varkensvlees te stimuleren op het moment dat mensen
minder vlees gaan eten, het behalen van de doelen op het gebied van
onder andere klimaat en gezondheid verder buiten bereik dreigt te
brengen? Deelt de Minister de mening dat, zolang deze subsidies worden
verstrekt, versterkte actie nodig is om de schadelijke effecten van deze
campagnes tegen te gaan? Welke mogelijkheden ziet de Minister om te
voorkomen dat deze promotie zich richt op de Nederlandse markt en het
vergroten van de Nederlandse vleesconsumptie? Is de Minister bereid dit
mee te nemen in de uitwerking van de Nationale Eiwitstrategie?
Koolstofcycli, koolstoflandbouw en LULUCF
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie onderschrijven het essentiële
belang van het behouden van bossen voor klimaat en biodiversiteit. Deze
leden lezen dat koolstoflandbouw ingezet zal worden om koolstof in
bossen op te slaan en dat een kernelement van dit beleid is om
ontbossing tegen te gaan. Welke maatregelen worden genomen om
ontbossing tegen te gaan en hoe verhoudt het tegengaan van ontbossing
zich tot het huidige kapbeleid en beleid omtrent houtige biomassa? Wat is
de inzet van Nederland met betrekking tot de afweging tussen klimaateffecten van het gebruik van (houtige) gewassen (biogrondstoffen) voor
koolstofvastlegging in landgebruik en hoogwaardig gebruik van biogrondstoffen ter vervanging van fossiele grondstoffen? Wat wordt verstaan
onder hoogwaardig gebruik van biogrondstoffen? Wat zijn (houtige)
gewassen (biogrondstoffen) voor koolstofvastlegging in landgebruik en
welke activiteiten vallen onder het gebruik hiervan?
Tot slot merken de leden van de Partij voor de Dieren-fractie op dat het
International Panel on Climate Change (IPCC)17 meldt dat er slechte
vormen van klimaatadaptatie bestaan, zogenaamde maladaptation. Deze
slechte aanpassingen kunnen leiden tot verhoogde broeikasgasuitstoot en
kunnen het systeem nog kwetsbaarder maken voor de gevolgen van
klimaatverandering. Onder andere het gebruik van bio-energie of het
planten van niet inheemse bomen op natuurlijke onbeboste gronden
worden gezien als een slechte klimaatadaptatie. Hoe wordt voorkomen
dat slechte klimaataanpassingen worden toegepast in koolstoflandbouw
of LULUCF? Hoe worden deze toepassingen geïdentificeerd en geanalyseerd om toepassing te voorkomen? In 2020 was de uitstoot van
biogrondstoffen maar liefst 19 megaton CO2 volgens het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS). Deze leden zien het planten van bomen, die
koolstof vastleggen, om deze vervolgens te verbranden als een slechte
vorm van klimaatadaptatie. Deelt de Minister dit inzicht?

14

21 501-20, nr. 1565 Motie van de leden Wassenberg en Van Raan over zich actief verzetten
tegen Europese subsidies voor vleespromotie.
15
Kamerstuk 21 501-32, nr. 1381.
16
https://www.trouw.nl/economie/koop-veel-vlees-eu-subsidieert-volop-reclames-voor-vlees-enzuivel~b4ad7998/.
17
https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/
IPCC_AR6_WGII_FinalDraft_FullReport.pdf.

9

Visserij
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
de Europese steun die wordt uitgetrokken voor de visserij vanwege de
stijgende prijzen van fossiele brandstof als gevolg van de oorlog in
Oekraïne. Kan de Minister uiteenzetten hoeveel en welke steun wordt of
reeds is gegeven aan de visserijsector? Hoe beziet de Minister het
subsidiëren of compenseren van fossiel brandstofverbruik in het licht van
de noodzaak en ambities om broeikasgasemissie met tenminste 55% te
verminderen in 2030 ten opzichte van 1990? Hoe verhouden mogelijke
tijdelijke compensatieplannen zich tot de verduurzamingsplannen? Is de
Minister het ermee eens dat het in stand houden van het huidige systeem
met fossiele brandstoffen een vertraging betekent voor het halen van de
klimaatambities? Is de Minister het ermee eens dat het beter is om te
kijken naar uitkoopregelingen voor de visserij? Zo nee, waarom niet?
Daarbij hebben de leden van de Partij voor de Dieren-fractie vernomen dat
zeven natuurorganisaties, waaronder ClientEarth en Oceana op 31 maart
2022 een brief18 hebben gestuurd naar de Europese Commissie. In deze
brief vragen de organisaties de commissie om een administratief
onderzoek in te stellen naar visserijvangstgegevens en fraude hieromtrent
in Nederland. De organisaties geven aan dat, bij gebrek aan betrouwbaar
vangstregistratiesysteem met doeltreffende controles, fraude met
inbegrip van illegale visserij onvermijdelijk is. Dit ondermijnt de vispopulaties. Wat is de reactie van de Minister op de brief? Deelt de Minister de
zorgen van de organisaties? Zo nee, waarom niet? Klopt het dat
aanvoeraangiften en verkoopdocumenten ingevuld worden op basis van
niet geverifieerde ramingen? Zo nee, waaruit blijkt dat? Waaruit blijkt dat
het vangstregistratiesysteem op orde is? Is de Minister bereid om door
middel van een administratief onderzoek licht te werpen op de gang van
zaken en de werkelijke vangsthoeveelheden vast te stellen? Zo nee,
waarom niet?
Droogte in Europa
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen de Minister of hij het
meest recente, zeer zorgwekkende rapport van de Intergovernmental
Panel on Climate Change (IPCC) heeft gelezen. Dit toont aan hoe gevaarlijk
klimaatverandering is en hoe zorgelijk dit is voor mensen, vanwege onder
andere toenemende hittegolven, branden, droogte en overstromingen.
Het rapport stelt dat met name Zuid-Europa te maken gaat krijgen met
droogte en de teruglopende beschikbaarheid van zoet water. Spanje en
Portugal maken zich dan ook terecht zorgen over droogte in hun regio’s.
Die zorgen moeten Nederland ook raken. Afgelopen februari heeft de
regio Andalusië een wet aangenomen die illegale waterputten van
fruittelers rond het natuur- en Werelderfgoedgebied Doñana legaliseert.
Dat is slecht nieuws voor de grutto’s, die daar een tussenstop maken.
Deelt de Minister dit inzicht en is de Minister bereid om ook grutto’s die
onderweg van en naar Nederland zijn te beschermen? Om de gevolgen
van de droogte op te vangen, zou Spanje steun kunnen zoeken bij het
Solidariteitsfonds19 voor natuurrampen. Is de Minister bereid om de
Spaanse Minister te verzoeken het besluit terug te draaien en steun te
zoeken bij het Solidariteitsfonds?

18

https://www.clientearth.org/latest/documents/joint-ngo-letter-to-the-commission-highlightingconcerns-and-recommendations-about-the-implementation-of-the-landing-obligation/.
19
https://ec.europa.eu/regional_policy/nl/funding/solidarity-fund/.

10

Vragen en opmerkingen van de leden van de Volt-fractie
De leden van de Volt-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda voor de Landbouw- en Visserijraad van 7 April
2022. Deze leden onderstrepen het belang van de gedachtewisselingen
over de ontwikkelingen op de landbouwmarkten in relatie tot Oekraïne.
Daarbij willen deze leden benadrukken dat naast de ontwikkelingen voor
de interne landbouwmarkten ook rekening gehouden dient te worden met
de landbouwmarkten wereldwijd en de mogelijke effecten voor voedselzekerheid in de rest van de wereld. Daarnaast beklemtonen deze leden dat
de ontwikkelingen in Oekraïne niet mogen worden ingezet als argument
om verduurzaming in te landbouw af te remmen of tegen te gaan. Een
ambitieuze Nederlandse inzet in de voorliggende verordeningen zijn
daarom volgens deze leden essentieel. Daartoe hebben deze leden de
volgende vragen.
Geannoteerde Agenda
Gedachtenwisseling over de ontwikkelingen op de landbouwmarkten in
relatie tot Oekraïne & Presentatie en mogelijke gedachtewisseling over
mededeling voedselzekerheid
De leden van de Volt-fractie lezen dat de Europese Unie via het EU
Emergency Support Programme 330 miljoen euro zal vrijmaken voor
Oekraïne, om basisgoederen en diensten aan te leveren aan Oekraïne.
Tegelijkertijd zien deze leden dat in steden als Marioepoel mensen
afgesloten zijn van voedselvoorziening, medicijnen en water. Is het bedrag
van 330 miljoen euro voldoende? Investeert Nederland daarnaast nog
meer in humanitaire hulp, specifiek op het gebied van voedsel? Welke
stappen worden er genomen om ervoor te zorgen dat deze hulp Oekraïners ook daadwerkelijk bereikt?
De leden van de Volt-fractie lezen dat de Europese Unie meer humanitaire
hulp wil verlenen aan de regio’s en bevolkingsgroepen die het zwaarst
door voedselonzekerheid worden getroffen. Hoe gaat Nederland bijdragen
aan deze hulp? Is er een prognose hoeveel van deze hulp er nodig zal zijn?
Zal dit een onmiddellijke oplossing kunnen bieden voor de grote
graantekorten waar landen in Zuid-Azië, Afrika en Latijns-Amerika mee te
maken hebben? De Europese Commissie wil landen in de problemen van
buiten de Europese Unie helpen met het zelf opbouwen van bestendigere
landbouwpraktijken. Hoe wil de Europese Unie dit gaat doen? Welke
bijdrage levert en gaat Nederland leveren om deze landen te helpen met
het opbouwen van bestendigere landbouwpraktijken? Daarnaast heeft de
Europese Unie in de periode 2014–2020 meer dan 10 miljard euro aan
ontwikkelingssamenwerking toegezegd om de voedselzekerheid voor de
armste en meest kwetsbare mensen te verbeteren. Is er een prognose die
aangeeft of dit genoeg hulp is? Zo niet, welke andere stappen zullen er
genomen worden?
De leden van de Volt-fractie lezen dat de Europese Commissie een tijdelijk
crisiskader voor staatssteun heeft aangekondigd voor Europese boeren
die getroffen zijn, waarbij 8 miljoen euro vrijgemaakt wordt voor
Nederland. Hierbij geeft de Europese Commissie aan dat er voorrang
moet worden verleend aan boeren die zich toeleggen op duurzame
werkwijzen. Zijn er net als in het Gemeenschappelijk landbouwbeleid
(GLB) Europees-breed afspraken gemaakt over het percentage van
staatssteun dat aan boeren die duurzaam produceren moet toekomen? Zo
nee, zal Nederland hierop inzetten? Zo ja, wat is het percentage en hoe
wordt dit gecontroleerd en afgedwongen? Hoe is Nederland van plan
hiermee om te gaan? Kan de Minister aangeven hoe de 8 miljoen euro uit

11

het steunpakket van 500 miljoen euro zal worden besteed in Nederland?
Hoe zal worden gegarandeerd dat dit wordt geïnvesteerd in duurzame
initiatieven in de landbouw? Op welke manier wordt deze staatssteun ook
beschikbaar en toegankelijk gemaakt voor de boeren in Caribisch
Nederland?
Verder lezen de leden van de Volt-fractie dat de Europese Commissie de
mogelijkheid geeft om gereduceerde btw-tarieven in te voeren om de
betaalbaarheid van voedsel te garanderen. Zal Nederland hier gebruik van
maken en zo ja, bij welke producten zal dit het geval zijn?
De Europese Commissie geeft daarnaast aan extra steun voor
agro-ecologische praktijken te willen geven om de afhankelijkheid van
chemische productiemiddelen te verminderen en duurzame voedselzekerheid te waarborgen. Wat zijn deze agro-ecologische praktijken en hoe
worden deze op dit moment al in Nederland uitgevoerd?
De leden van de Volt-fractie lezen dat de Europese Commissie inzet op
tijdelijke flexibiliteit ten aanzien van de bestaande invoervoorschriften
voor dierenvoer. Welke consequenties heeft dit voor landen waaruit dit
diervoeder wordt geleverd? Wat is het gevolg voor de voedselkwaliteitsregels in de EU? Zijn hier mogelijk lange-termijn consequenties aan
verbonden en zo ja, welke?
Kan de Minister aangeven of hij voornemens aanpassingen voor te stellen
voor het NSP om op het verzoek van de Europese Commissie in te gaan
om prioriteit te geven aan investeringen die erop gericht zijn de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en «inputs» als gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest te verminderen? Zo ja, op welke punten?
Herziening LULUCF-verordening
De leden van de Volt-fractie vragen of de Minister kan aangeven hoe hij
aankijkt tegen de vorderende compromisvoorstellen in de Raadswerkgroepen ten aanzien van de mate waarin natuurlijke en biologische
gevaren (bijvoorbeeld als gevolg van klimaatverandering) moeten worden
meegewogen voor de jaarlijkse doelstellingen onder de LULUCF
verordening. Kan de Minister aangeven wanneer hij verwacht dat de Raad
tot een onderhandelingsmandaat komt rondom de LULUCF verordening?
Hoe staat de Minister tegenover de verhoging van de doelstellingen van
LULUCF in het conceptrapport van het Europees Parlement van
310 miljoen naar 490 miljoen CO2 ton netto verwijderingen tegen 2030?
Zal Nederland dit voorstel steunen?
De leden van de Volt-fractie hebben de zorg dat het samenvoegen van de
emissies onder de LULUCF-verordening en de niet CO2-emissies van
landbouw onder het Agriculture, Forestry and Other Land Use (AFOLU)voorstel mogelijk zal leiden tot het verschuilen van de landbouwsector
achter uit bossen bestaande koolstofputten en daardoor geen hervormingen in de landbouw zullen worden doorgevoerd. Daarom vragen deze
leden de Minister wat de mogelijke consequenties van het samenvoegen
van de emissies zijn voor het behalen van de klimaatdoelstellingen en de
doelstellingen van reductie van CO2-emissies in 2050.
Raadsconclusies Commissie mededeling duurzame koolstofcycli –
onderdelen koolstoflandbouw
De leden van de Volt-fractie lezen dat de Minister aangeeft dat Nederland
via het Speciaal Landbouwcomité inbreng heeft geleverd voor de
Raadsconclusies en dat deze naar tevredenheid verwerkt zijn. Kan de

12

Minister aangeven welke input Nederland heeft geleverd aan de Raadsconclusies en hoe deze zijn verwerkt?
De Europese Commissie stelt voor dat per 2035 op EU-niveau klimaatneutraliteit wordt gerealiseerd en een netto koolstofput na 2035. Nederland
heeft zich hieraan gecommitteerd. Welke manieren van CO2 opslag in de
landbouw is het ministerie nu aan het ontwikkelen voor de Nederlandse
landbouw? Worden hier best practices over uitgewisseld tussen lidstaten?
De leden van de Volt-fractie lezen dat de Europese Commissie een
expertgroep wil creëren over koolstoflandbouw bestaande uit overheidsinstanties van de lidstaten en belanghebbenden. Welke rol speelt
Nederland hierin en gaat Nederland deelnemen aan de expertgroep?
Daarnaast wil de Europese Commissie «reguliere» koolstoflandbouw
verder opbouwen. Welke vormen van «reguliere» koolstoflandbouw
vinden er in Nederland al plaats? Op welke verdere opbouw wordt door
de Minister ingezet?
Verder zet de Europese Commissie in op het bevorderen van «blauwe»
koolstoflandbouw. Dit betekent koolstofvastlegging in oceanen en
kustecosystemen door algen, zeegras, mangroves, kwelders en andere
planten. Welke vormen van «blauwe» koolstoflandbouw vinden er in
Nederland al plaats? Op welke verdere opbouw wordt door de Minister
ingezet?
De leden van de Volt-fractie lezen dat in de Raad wordt ingezet op een
robuust certificeringskader voor koolstoflandbouw. Wat verstaat
Nederland hieronder? Hoe biedt een certificeringskader voldoende
incentive voor het verduurzamen van de landbouw en het opbouwen van
duurzame koolstofcycli? Welke kaders stelt Nederland aan deze certificering? Hoe wordt hierbij greenwashing voorkomen?
Daarnaast wordt er voornamelijk ingezet op vrijwillige incentives voor
landbeheer. Hoe verhoudt zich dit tot de verplichte doelstellingen onder
het «Fit-for-55»-pakket?
Vragen en opmerkingen van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben een vraag naar aanleiding van de
Mededeling duurzame koolstofcycli van de Europese Commissie. Zij
hebben begrepen dat partijen die actief zijn in de koolstoflandbouw
behoefte hebben aan Europese/internationale standaarden voor certificatie van koolstofopslag. Deze leden horen graag of de Minister van
mening is dat de Europese Commissie op dit punt voldoende stappen zet.
De leden van de SGP-fractie hebben een vraag over het in het kader van
«Fit-for-55»-pakket voorgestelde koolstofcorrectiemechanisme (CBAM).
Deze leden willen erop wijzen dat landbouwproducten zijn uitgezonderd,
terwijl kunstmestproducten er wel onder vallen. Dat betekent de boeren in
de Europese Unie extra kosten moeten maken voor gebruik van
kunstmest, terwijl boeren in het buitenland deze extra kosten niet hebben.
Omdat landbouwproducten niet onder CBAM vallen, hebben buitenlandse
boeren daarmee een concurrentievoordeel. Deelt de Minister dit knelpunt?
Wil hij zich inzetten voor een eerlijk speelveld, bijvoorbeeld door
landbouwproducten ook onder CBAM te scharen?
De leden van de SGP-fractie hebben een vraag over de voorgestelde
herziening van de LULUCF-verordening. Deze leden willen erop wijzen dat
in veen(weide)bodems van nature oxidatie en CO2-emissie plaatsvindt.

13

Wat betekent dat voor de haalbaarheid van klimaatneutraliteit per 2035? Is
de Minister voornemens rekening te houden met de bijzondere positie
van het landgebruik in Nederland? Zo ja, hoe?
De leden van de SGP-fractie horen graag hoe de Minister de aangenomen
motie Bisschop c.s. (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1398) gaat uitvoeren waarin
gevraagd wordt om een kritische beoordeling van de Green Deal en de
Boer-tot-Bordstrategie in het licht van de kwetsbaarheid van de internationale voedselvoorziening, zoals gebleken is met de Oekraïnecrisis. Deze
leden willen erop wijzen dat analyses uitwijzen dat de ambities in de
Boer-tot-Bordstrategie zouden kunnen leiden tot een daling van de
Europese tarweproductie met 20% en een sterke daling van de (netto)
export van graan. Dat heeft gevolgen voor de internationale voedselvoorziening en prijsvorming, en daarmee voor de internationale voedselzekerheid. Erkent de Minister deze gevolgen? Gaat hij bij de komende
Landbouwraad in lijn met de aangenomen motie aandringen op een
kritische beoordeling van de ambities in de Boer-tot-Bordstrategie?
De leden van de SGP-fractie hebben eerder aandacht gevraagd voor de
gevolgen van het nieuwe GLB en het NSP voor de akkerbouw. De
akkerbouw heeft niet alleen te maken met halvering van inkomenstoeslagen, maar ook met aanscherping van de basiseisen, terwijl de grote
vraag is of er via de Ecoregeling of de tweede pijler nog wat voor
terugkomt. Deze leden willen in verband met het belang van voedselzekerheid en een leefbaar landbouwinkomen voorkomen dat én de
inkomenstoeslag halveert, én sprake is van hogere randvoorwaarden voor
inkomenstoeslag én dat akkerbouwers maar beperkt aanspraak kunnen
maken op de Ecoregeling en de tweede pijler. Zij hebben in dit verband
enkele vragen. Komen er in de Ecoregeling van begin af aan voldoende
opties voor de akkerbouw, zoals verzocht via de motie-Bisschop/Van der
Plas (Kamerstuk 28 625, nr. 301), waaronder precisielandbouw, maar ook
niet-kerende grondbewerking? Hoe wordt ervoor gezorgd dat geen
adviseurs nodig zijn om aan de Ecoregeling mee te doen? Wordt in het
kader van de tweede pijler ingezet op steun voor teelt van eiwitgewassen?
De leden van de SGP-fractie horen graag wat de regering voornemens is
te doen met de acht miljoen euro die vanuit het Europese steunpakket
voor ondersteuning van voedselproducenten en consumenten die worden
geraakt door de gevolgen van de oorlog in Oekraïne aan Nederland ter
beschikking wordt gesteld.
De leden van de SGP-fractie maken zich grote zorgen over de gevolgen
van de enorm gestegen brandstofprijzen voor de visserijsector. De
Europese Commissie biedt in verband met de crisis ruimte voor steunmaatregelen. Deze leden hebben begrepen dat de Franse regering heeft
gekozen voor compensatie van visserijbedrijven ter waarde van 35 cent
per liter diesel. Op welke wijze wil de Minister, met in achtneming van het
feit dat een belangrijke methode om brandstof te besparen (de pulskor)
door de wetgever verboden is, de Nederlandse visserijbedrijven steunen?
Op welke wijze gaat hij daarnaast uitvoering geven aan de motie-Bisschop
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 1405)?
De leden van de SGP-fractie hebben een vraag over de
EU-ontbossingsverordening. Ongeveer twee derde van de import van
bijvoorbeeld tropisch hout is al gecertificeerd. Hoe waardeert de Minister
deze certificatie? Hoe wordt voorkomen dat goed gecertificeerde
importstromen doorkruist worden door de EU-ontbossingsverordening?
Kan ervoor gezorgd worden dat de maatregelen zich richten op niet of
onvoldoende gecertificeerde importstromen?

14

Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de BBB heeft kennisgenomen van de geannoteerde agenda
van de Landbouw- en Visserijraad en heeft daarbij nog enkele vragen.
Voedselzekerheid is een onderwerp dat op dit moment bovenaan alle
agenda’s zou moeten staan, ook wanneer het produceren van voedsel
zoveel geld kost dat het product niet meer te betalen is, wat een aanslag
betekent op de voedselzekerheid. Hierin zou er geen ruimte mogen zijn
voor speculatie op bestaande voedselvoorraden, wat een prijsopdrijvend
effect kan hebben en waardoor voedsel voor burgers in kwetsbare landen
onbetaalbaar kan worden. Hoe gaat de Minister de toegang tot voedsel
voor iedereen garanderen? Hoe verhoudt zich dat tot de strategieën die
een prijsopdrijvend effect hebben op voedselproductie? Wil de Minister
dit ter sprake brengen in de komende Landbouw- en Visserijraad?
Het lid van de BBB-fractie heeft eerder zorgen geuit over de effecten van
alle visies, plannen en strategieën op de voedselproductie in Nederland
en Europa. Ook het klimaatbeleid heeft hier forse impact op. Dit lid wil
graag benadrukken dat er in de toekomst onderscheid gemaakt zou
moeten worden tussen kort-cyclische nutriëntenstromen, wat in de natuur
en de landbouw het geval is, en lang-cyclische nutriëntenstromen waar
sprake van is bij het verbranden van fossiele brandstoffen waarbij we
wereldvoorraden aanspreken die in miljoenen jaren zijn vastgelegd.
Biologische processen zijn altijd aan emissies onderhevig, om maar een
basaal voorbeeld te noemen: wij mensen produceren in Nederland alleen
al 20 miljoen liter scheetgas per dag, dat voor ongeveer 20% uit methaan
bestaat. Mensen in Nederland ademen ook jaarlijks megatonnen aan CO2
uit: een broeikasgas. Emissies horen bij «leven» en de biologische korte
koolstofkringloop is in principe in balans. Klimaat is een onderwerp dat
mondiaal moet worden beoordeeld, en als er mondiaal geen toename is
van bijvoorbeeld vee, en dat vee navenant een gelijke productie heeft, dan
zijn die broeikasgasemissies ook redelijk in balans (de concentraties
nemen over een langere periode niet toe), het vee produceert bijvoorbeeld geen koolstofcomponent maar zet deze alleen tijdelijk om. Dan is
het nog altijd zaak carbon leakage te voorkomen en de productie daar te
behouden waar deze het meest efficiënt plaatsvindt. Is de Minister bereid
dit beter aan te kaarten binnen de Europese Commissie? Dit lid is van
mening dat deze inzichten onvoldoende breed worden uitgedragen, iets
dat zeker in deze voedselonzekere tijden onaanvaardbaar is.
Koolstofheffing CBAM
Het lid van de BBB-fractie stelt dat de plannen om een koolstofheffing op
te leggen aan producten die van buiten de Europese Unie geïmporteerd
worden alleen werken als deze geldt voor alle producten. Op dit moment,
omdat landbouwproducten nog niet worden ingesloten, betekent het een
kostprijsverhoging voor onze eigen voedselproducenten. Immers,
kunstmest valt wél onder CBAM, terwijl dezelfde landbouwproducten die
onder lagere standaarden oftewel een hogere carbon footprint geproduceerd zijn wél geïmporteerd mogen worden. Is de Minister bereid dit
onder de aandacht te brengen op de Landbouw- en Visserijraad en samen
met de andere lidstaten tot een plan te komen hoe dit opgelost kan
worden, alvorens de CBAM wordt ingevoerd?
Dit geldt ook voor het onderbrengen van de LULUCF-sector bij de
AFOLU-sector. In de Nederlandse situatie kunnen we nooit klimaatneutraal worden in deze sector en hebben we netto-emissies. Dit lid wil dan
ook waarschuwen voor het vastleggen van doelen zoals «klimaatneutraliteit» in een klimaatwet, we weten welke problemen dat op het gebied

15

van stikstof oplevert. Wil de Minister toezeggen geen onrealistische
doelen in de wet vast te leggen, zodat we de ruimte krijgen te onderzoeken hoe we ook in Nederland zo optimaal mogelijk, maar met behoud
van onze landbouwers, gestalte kunnen geven aan het klimaatbeleid? De
huidige geopolitieke ontwikkelingen maken duidelijk dat afhankelijkheid
van fundamentele sectoren zoals energie maar ook voedselproductie ons
land kwetsbaar maken. Is de Minister dat met dit lid eens? Is de Minister
bereid om ook in de Landbouw- en Visserijraad te pleiten voor voedselautonomie, ook in Nederland?
Vogelgriep
Het lid van de BBB-fractie maakt zich ernstige zorgen over de aanhoudende problematiek met betrekking tot vogelgriep. Is de Minister van plan
om bij de Landbouw- en Visserijraad te bepleiten dat er een aanpak moet
komen om handelsbelemmeringen te aanzien van gevaccineerd pluimvee
weg te nemen? Kan de Minister aangeven wat zijn inzet daarop zal zijn?
II Antwoord / Reactie van de Minister
III Volledige agenda
Geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad 7 april 2022
Kamerstuk (2022Z06016) 21 501-32- – Brief d.d. 29 maart 2022, Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, H. Staghouwer
Verslag Landbouw- en Visserijraad 21 maart 2022
Kamerstuk (2022Z06297) 21 501-32- – Brief d.d. 31 maart 2022, Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, H. Staghouwer
Antwoorden op vragen commissie over het Fiche: Verordening
betreffende ontbossingsvrije producten
Kamerstuk 22 112, nr. 3307 – Brief d.d. 7 maart 2022, Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, H. Staghouwer
Toezeggingen over certificeringssystemen en definitie ecosystemen
Kamerstuk 21 501-32, nr. 1400 – Brief d.d. 08 maart 2022, Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, H. Staghouwer
Overzicht van de te verwachten tijdlijn met betrekking tot
Fit-for-55 en daarbij de uitvoering van het NSP in relatie tot het
coalitieakkoord
Kamerstuk (2022Z05012) 22 112- – Brief d.d. 16 maart 2022, Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, H. Staghouwer
SCoPAFF-vergadering gewasbeschermingsmiddelen 30 en
31 maart 2022
Kamerstuk (2022Z05928) - – Brief d.d. 29 maart 2022, Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, H. Staghouwer

16