Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2023
Vragen van het lid Bergkamp (D66) aan de Minister voor Medische Zorg over
tekortschietende toegankelijkheid voor mensen met een assistentiehond
(ingezonden 28 januari 2021).
Antwoord van Minister Van Ark (Medische Zorg) (ontvangen 17 maart 2021).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1692.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Deur staat op kier voor geleidehond» en wat
vindt u ervan dat, ondanks de wettelijke bepaling, circa 40% van de mensen
aangeeft ergens te zijn geweigerd met een assistentiehond in de afgelopen
12 maanden?1
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met het artikel «Deur staat op kier voor geleidehond». Ik
realiseer mij goed dat het belang van assistentiehonden voor mensen die
daarvan gebruikmaken groot is. Ik wil dan ook vooropstellen dat ik de
situaties waarin assistentiehonden onterecht geweigerd worden, betreur. Ik
onderschrijf het belang van toelating van assistentiehonden, zoals geborgd in
de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte
(Wgbh/cz).
Vraag 2
Wat is uw reactie op de signalen die onze fractie bereiken dat assistentiehonden nog vaak geweigerd worden in onder andere supermarkten, medische
omgevingen, taxi’s en horecagelegenheden, ondanks het wettelijk verbod
hierop?2
Antwoord 2
Zoals ik eerder aan uw Kamer heb aangegeven, willen we bijna vijf jaar na de
ratificatie van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een
handicap, en aanpassing van de Wgbh/cz, natuurlijk het liefst dat iedereen het
belang van toelating van assistentiehonden zou begrijpen en ook in de
praktijk zou toepassen. En daarmee dat onterechte weigeringen niet meer

1

KNGF, 17 januari 2019, «Deur staat op kier voor geleidehond» https://geleidehond.nl/nieuwsachtergrond/nieuws/deur-staat-op-kier-voor-geleidehond.
2
Art. 2, tweede lid, Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte.

ah-tk-20202021-2023
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

voorkomen. Helaas is dat nog niet altijd het geval. Ik herken de signalen dat
gebruikers van assistentiehonden in de praktijk met weigeringen te maken
hebben en snap dat dat voor hen als een enorme belemmering wordt
ervaren. Mede daarom ben ik in gesprek gegaan met verschillende partijen
om te onderzoeken hoe we de genoemde sectoren bewuster kunnen maken
van het belang van assistentiehonden en de plicht hen toe te laten.
Ik wil daarbij wel markeren dat een assistentiehond in beginsel toegelaten
moet worden, tenzij dit een onevenredige belasting vormt bijvoorbeeld
omdat de veiligheid of de gezondheid in het geding is. Het geldende principe
is daarmee «ja, tenzij...». Een onevenredige belasting moet per specifieke
omstandigheid worden bepaald. Dit betekent dat niet in algemene zin gezegd
kan worden dat het toelaten van assistentiehonden een absoluut recht is.
Vraag 3
Erkent u dat dit probleem voor een aanzienlijk deel het gevolg is van de
onbekendheid met de geldende wet- en regelgeving of heeft u een andere
verklaring?
Antwoord 3
Ik kan mij goed voorstellen dat veel ondernemers niet in detail op de hoogte
zijn van de plicht tot toelating, zoals vastgelegd in de Wgbh/cz.
Met het project MKB Toegankelijk werken VNO-NCW en MKB-Nederland
actief aan de verbetering van de toegankelijkheid bij ondernemers door onder
meer het ondersteunen van het opstellen van sectorplannen die bijdragen
aan het verbeteren van de toegankelijkheid en door zorg te dragen voor
informatie over de verantwoordelijkheid die ondernemers op grond van de
Wgbh/cz en andere relevante regelgeving hebben. Informatie over de plicht
tot toelaten van assistentiehonden maakt daar onderdeel van uit.
Vraag 4
Denkt u dat meer eenduidigheid in het uiterlijk van de assistentiehond qua
tuigjes of door het gebruik van uniforme pasjes van mensen die gebruik
maken van een assistentiehond, kan helpen om de toegankelijkheid te
vergroten?
Antwoord 4
Ja, dat denk ik zeker en dat wordt ook onderschreven door betrokken partijen.
Dit punt wordt meegenomen in het Europese normalisatietraject waarover ik
u eerder heb geïnformeerd3. Hierin worden in Europees verband normen
ontwikkeld voor assistentiehonden. Een van de betreffende normen waarover
in dit traject wordt gesproken, is een eenduidig systeem waarmee assistentiehonden kunnen worden herkend.
Vraag 5, 8, 9 en 10
Bent u bereid om in gesprek te gaan met opleidings- en trainingsinstituten
van assistentiehonden om samen met hen te kijken hoe de bekendheid van
assistentiehonden vergroot kan worden? Zo ja, kunt u de uitkomst hiervan
medio 2021 naar de Kamer sturen?
Bent u bereid om in gesprek te gaan met vertegenwoordigers van supermarkten en taxicentrales om zo de toegankelijkheid in die sectoren te vergroten,
zodat ook mensen met een functionele of psychische beperking zelfstandig
boodschappen kunnen doen en een uitje kunnen ondernemen? Zo ja, bent u
het ermee eens dat met een sectorale campagne de voorlichting verbeterd
kan worden?
Op welke wijze wordt in de bewustwordingscampagne aandacht besteed aan
de toegankelijkheid van mensen met hun assistentiehond?
Wat is uw reactie op de resultaten van het onderzoek van Ditmeijers Research
waaruit onder andere naarvoren is gekomen dat ruim een derde van de
respondenten wel eens wordt geweigerd bij hotels door het meenemen van
hun assistentiehond en slechts 20% aangeeft naar een hotel naar keuze te
kunnen gaan? Welke stappen kunnen gezet worden om dit te verbeteren?

3

Laatstelijk in antwoorden op Kamervragen van het Kamerlid Bergkamp, Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 850.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoorden 5, 8, 9 en 10
Recent ben ik opnieuw in gesprek gegaan met MKB Nederland over dit
onderwerp. Zij voeren in het kader van het programma Onbeperkt Meedoen!
het project MKB Toegankelijk uit. MKB Nederland heeft op basis daarvan een
vervolggesprek gevoerd met verschillende vertegenwoordigers van branches
om de toelating van assistentiehonden wederom onder de aandacht te
brengen.
Uit deze gesprekken kwam onder meer naar voren dat Koninklijke Horeca
Nederland (waar ook hotels onder vallen) en het Vakcentrum (branchevereniging voor supermarkten) met enige regelmaat aandacht besteden aan de
toelating van assistentiehonden op hun website en in hun vakbladen. Naast
horeca en supermarkten brengen ook diverse andere branches dit thema
onder de aandacht van leden. VNO-NCW en MKB-Nederland ondersteunen
hen hierbij vanuit het programma MKB Toegankelijk.
Verder heeft MKB Nederland mij geïnformeerd over contact met Koninklijk
Nederlands Vervoer (KNV), de brancheorganisatie voor onder meer taxivervoer, om daar de toegankelijkheid van assistentiehonden onder de aandacht
te brengen. Daaruit is naar voren gekomen dat weigering van passagiers met
geleidehonden voor zover bij KNV bekend, niet vaak gebeurt. Als het echter
gebeurt, is meestal sprake van een zelfstandige rijder die niet bij een
taxicentrale of een TTO (Toegelaten Taxi organisatie) is aangesloten.
Koninklijk Nederlands Vervoer adviseert reizigers altijd een voertuig van een
herkenbaar taxibedrijf/-centrale te nemen, of nog beter, een taxi bij deze
organisatie te bestellen. Dan is de kans dat iemand te maken krijgt met
weigering van de hond kleiner.
MKB Nederland heeft aangegeven de sectorale campagnes opnieuw te willen
oppakken in samenwerking met verschillende brancheverenigingen. Ik heb
MKB-Nederland in contact gebracht met KNGF en Hulphond.nl, twee van de
grootste opleidings- en trainingsinstituten van assistentiehonden, om mee te
denken over de aanpak van de sectorale campagnes.
Vraag 6
Is er sprake van een landelijk protocol of andere afspraken voor ziekenhuizen
of andere medische omgevingen op welke manier zij enerzijds zo veel
mogelijk ruimte kunnen bieden aan mensen met een assistentiehond en
anderzijds ook rekening houden met de veiligheid van patiënten? Zo ja, zorgt
deze voor voldoende reële toegankelijkheid? Zo nee, bent u bereid deze op te
stellen om zo duidelijkheid te scheppen?
Antwoord 6
Er is op dit moment geen landelijk protocol voor ziekenhuizen met daarin
regels over hoe zij zoveel mogelijk ruimte kunnen bieden aan mensen met
een assistentiehond. In de beantwoording van eerdere Kamervragen over
«honden afscheid laten nemen van baasje»4 heb ik aangegeven dat vanuit
infectiepreventie veelal per casus in overleg met medisch verantwoordelijken
wordt gekeken of het microbiologisch verantwoord is dieren toe te laten in
bijvoorbeeld ziekenhuizen en zo ja, onder welke condities. Hierbij wordt een
afweging gemaakt tussen de individuele belangen en de risico’s voor andere
patiënten, bezoekers en zorgverleners. Er zijn diverse ziekenhuizen die
expliciet informatie over de toelating van assistentiehonden op hun website
vermelden. De NVZ ziet op dit moment geen noodzaak een landelijk protocol
op te stellen, ook omdat de specifieke situatie in ziekenhuizen verschilt.
Ik begrijp uit het artikel dat toch nog wel eens onduidelijkheid bestaat over de
toelating van assistentiehonden in medische omgevingen. Ik heb daarom
contact gehad met de NVZ en afgesproken dat zij de toegankelijkheid voor
assistentiehonden nogmaals onder de aandacht brengt bij al hun leden. Voor
vragen ter voorbereiding op een bezoek aan het ziekenhuis met een
assistentiehond kan ik mij voorstellen dat in eerste instantie contact wordt
opgenomen met de desbetreffende instelling met de vraag welke regels er bij
die instelling gelden.

4

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 7
Bent u bereid om in gesprek te gaan met de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG) om meer aandacht te vragen voor de rol die gemeenten
kunnen spelen ten behoeve van de inclusie van assistentiehonden in de
samenleving? Zo ja, kunt u de uitkomst hiervan medio 2021 naar de Kamer
sturen?
Antwoord 7
De VNG heeft in een gesprek toegelicht dat de invloed van gemeenten op de
naleving van de verplichting assistentiehonden te verwelkomen, beperkt is.
Thema’s waar de gemeenten beleidsmatig verantwoordelijk voor zijn, hebben
vrijwel geen link met de inclusie van assistentiehonden in de samenleving.
Gemeenten zijn uiteraard wel aan zet om te zorgen dat assistentiehonden
worden toegelaten bij gemeentelijke diensten, zoals het gemeentehuis. De
VNG heeft mij geïnformeerd dat gemeenten daar ook voor zorgen. De VNG
brengt het belang van assistentiehonden ook onder de aandacht bij gemeenten, door goede praktijkvoorbeelden te delen.
Vraag 11
Wat kan Nederland leren van het buitenland als het gaat om de inclusiviteit
van assistentiehonden in de samenleving? Bent u bereid een onderzoek uit te
voeren naar hetgeen Nederland kan leren van het buitenland over de
inclusiviteit van assistentiehonden in de samenleving?
Antwoord 11
Door middel van het Europese normalisatietraject waaraan Nederland actief
deelneemt, worden eenduidige Europese normen ontwikkeld voor assistentiehonden. Vanuit het Ministerie van VWS is met de Nederlandse voorzitter en
secretaris van dit traject gesproken over de vergelijking met andere landen.
Zij geven aan dat veel landen met dezelfde vraagstukken worstelen, waardoor
onderzoek doen waarschijnlijk geen nieuw inzicht gaat bieden. Daarom heeft
het mijn voorkeur nu in te zetten op het Europese normalisatietraject dat voor
eenduidigheid gaat zorgen. In dat traject wordt met vertegenwoordigers van
alle betrokken landen samen gewerkt aan normen die moeten bijdragen aan
de oplossing van de problemen met toegankelijkheid.
Vraag 12
Kunt u bevestigen dat pups in opleiding tot assistentiehond ook onder de
wettelijke bescherming vallen en niet mogen worden geweigerd? Zo ja, welke
acties gaat u ondernemen om de bekendheid hiermee beter te regelen, zodat
zij niet meer geweigerd worden?
Antwoord 12
Pups in opleiding tot assistentiehond vallen onder de wettelijke bescherming.
Dit betekent dat zij niet per definitie geweigerd kunnen worden, maar alleen
als het toelaten een onevenredige belasting vormt. Dit kan zijn als de
assistentiehond in opleiding onvoldoende getraind is en bijvoorbeeld de hele
tijd blaft of springt. Dit argument geldt overigens voor alle assistentiehonden.
De toelating van pups en jonge honden die hun training recent hebben
afgerond, maakt ook deel uit van het Europese normalisatietraject. Het
normalisatietraject moet ervoor gaan zorgen dat hierover meer eenduidigheid
gaat komen. De Nederlandse voorzitter van de normcommissie gaf aan dat
een tip bij honden in opleiding is om vooraf contact op te nemen, als de
begeleider naar een nieuwe plek gaat. Een toelichting op het opleidingstraject
kan vaak op begrip rekenen, waardoor de hond niet geweigerd wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4