Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 000 X

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2019

Nr. 81

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 januari 2019
Op 22 maart 2016 vond op de schietbaan in Ossendrecht een noodlottig
ongeval plaats, waarbij sergeant eerste klasse Sander Klap van het Korps
Commandotroepen (KCT) om het leven kwam. De Onderzoeksraad voor
de Veiligheid (OvV) heeft een onderzoek verricht naar dit ongeval
(Kamerstuk 34 550 X, nr.99). Aanvullend op het onderzoek door de OvV is
in opdracht van de Commandant der Strijdkrachten een Commissie van
Onderzoek (CvO) ingesteld om onderzoek te doen naar de oorzaken van
het ongeval (Kamerstuk 34 775 X, nr. 93). De uitkomsten van de CvO zijn
in lijn met het rapport van de OvV, het rapport van de CvO bevat echter
meer gedetailleerde aanbevelingen.
In het algemeen overleg Veiligheid op 19 december 2018 heb ik uw Kamer,
op verzoek van het CDA, toegezegd inzicht te geven in de voortgang van
de maatregelen die naar aanleiding van de onderzoeken zijn genomen.
Met deze brief doe ik mijn toezegging gestand.
Rapport «Veilig oefenen, lessen uit schietongeval Ossendrecht»
In haar rapport heeft de OvV drie aanbevelingen gedaan. In de beleidsreactie op het OvV-rapport (Kamerstuk 34 775 X, nr.16) bent u geïnformeerd
over de maatregelen die Defensie heeft genomen naar aanleiding van
twee van de drie maatregelen in dat rapport. Dit betrof de aanbevelingen
«Realiseer op korte termijn de bouw van een eigen schiethuis voor het
KCT» en «Tref op korte termijn maatregelen om hiaten in veiligheidskritische voorschriften en tekortkomingen bij de uitvoering van deze
voorschriften op te heffen».
De voorbereidingen voor de realisatie van een schiethuis zijn gestart.
Daarbij is gekozen voor twee sporen; het verkrijgen van een tijdelijke
schietfaciliteit, als tussenoplossing, en het realiseren van een nieuw,
permanent schiethuis. Ten tijde van de beleidsreactie in oktober 2017 was

kst-35000-X-81
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 81

1

de verwachting dat het nieuwe schiethuis in 2020 in gebruik zou worden
genomen (Kamerstuk 34 775 X, nr. 16). Inmiddels is duidelijk geworden
dat het oorspronkelijke Programma van Eisen, zoals dit is vastgesteld in
2012, anno «nu» onvoldoende is. Aanvullende behoeften van het KCT,
bijvoorbeeld op het gebied van (flexibele) scenario-trainingen en
toepassing van video-volgsystemen, vroegen om aanpassing van het
Programma van Eisen. Daarnaast was er sprake van nieuwe wapenmunitiecombinaties en moest invulling worden gegeven aan de maatregelen voortkomend uit het rapport van de CvO. Ook het rapport van het
CEAG dat is opgesteld naar aanleiding van onderzoek naar schietgassen
op schietbanen heeft geleid tot aanpassing van de randvoorwaarden voor
het bouwen van nieuwe schiethuizen. Het geheel aan aanpassingen heeft
tot gevolg dat de planning van realisatie en ingebruikname is verschoven.
Recentelijk is door Defensie een verkennende marktconsultatie uitgevoerd, waarin is onderzocht op welke wijze een versnelde realisatie
mogelijk is. De datum van ingebruikneming van de definitieve schietbaan
wordt nu op basis van de hierbij verkregen inzichten verder onderzocht.
Het exacte jaartal is nog niet bekend, maar ingebruikneming van het
definitieve schiethuis wordt nu niet voor 2022 voorzien.
Als tussentijdse oplossing is een «prefab» modulaire schietbaan aangeschaft voor het KCT. Deze is op de kazerne in Roosendaal geplaatst en
vorig jaar in gebruik genomen. Voor oefeningen die niet kunnen worden
uitgevoerd op deze tijdelijke faciliteit, wordt gebruik gemaakt van
schietbanen in het buitenland, totdat het nieuwe schiethuis gereed is.
De maatregelen die als noodzakelijk zijn aangemerkt om hiaten in de
veiligheidskritische voorschriften en tekortkomingen bij de uitvoering van
die voorschriften op te heffen, zijn in gang gezet en de meeste zijn ook al
afgerond.
Concreet betekent dit dat alle schietbanen in Nederland in beheer van
Defensie zijn gekeurd. Dit laat onverlet dat een baancommandant of
schietinstructeur een eigen inschatting van de omstandigheden moet
maken.
De schietinstructeurs zijn bijgeschoold, in een hoger aantal dan oorspronkelijk benoemd. Het verbijzonderd schietbeleid KCT is geactualiseerd en in
2017 vastgesteld door de CDS. Regelgeving, lesmateriaal en veiligheidsanalyses van opleidingen zijn gecontroleerd. De reorganisatie van de
bedrijfsveiligheidsorganisatie van het Commando Landstrijdkrachten is
gestart en wordt naar verwachting dit jaar afgerond. Tenslotte wordt het
toezicht op bijzondere schietoefeningen van speciale eenheden geborgd
door het Schiet Instructie en Controle Team Special Forces (SICT SF), dat
werkzaam is voor het Special Operations Command (SOCOM).
De maatregelen om aan de derde aanbeveling, «Onderzoek in hoeverre
het wegvallen van meerdere veiligheidskritische barrières indicatief is
voor de veiligheidscultuur bij Defensie in den brede», te voldoen zijn
samengevoegd met de maatregelen voor de eerste aanbeveling uit het
OvV-rapport «Mortierongeval Mali». Deze zijn samen met de conclusies
van de commissie-Van der Veer opgenomen in het Plan van Aanpak «een
veilige defensieorganisatie». Over de wijze waarop Defensie dit plan
uitvoert bent u geïnformeerd met Kamerstuk 34 919, nr. 24. Dit plan van
aanpak is in uitvoering. Een aandachtspunt daarbij is de geplande
capaciteitsuitbreiding. Deze is vertraagd door de te doorlopen procesgang
bij een reorganisatietraject.
De ingestelde visitatiecommissie gaat dit jaar uw Kamer rapporteren over
de uitvoering van het plan van aanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 81

2

Rapport Commissie van Onderzoek
De Commissie van Onderzoek heeft in haar rapport aanvullende maatregelen opgenomen. In totaal heeft de CvO 47 maatregelen benoemd. Van
deze maatregelen zijn er 32 gerealiseerd. De vaststelling van de realisatie
van een maatregel vindt plaats na een interne audit van het resultaat van
die maatregel. Maatregelen die zijn afgerond betreffen onder meer het in
kaart brengen van instructeursrisico’s en het verder bijscholen van
instructeurs, het vastleggen van de vakbekwaamheid van de baanorganisatie in het personeelssysteem, het realiseren van een tussentijdse
oplossing voor het schiethuis, het gebruiken van zogenaamde «bullet
traps» (kogelvangers) door het KCT bij oefeningen met scherpe munitie in
een schiethuis, het uitvoeren van een RI&E en deze laten beoordelen door
het CEAG en het borgen van eenduidigheid in de regelgeving, waaronder
het verbijzonderd schietbeleid. Door de CvO is prioriteit gelegd bij het
aanpassen van het hoofdstuk over schiethuizen in het voorschrift (MP
40–30). Deze aanpassing is gereed. Het overige deel van het herziene
voorschrift is voor 80% gereed. In het tweede kwartaal van 2019 is het
voorschrift volledig herschreven.
Twee geadviseerde maatregelen worden niet of anders uitgevoerd. Dit
betreft het niet tussentijds wisselen van een projectmanager (daar wordt
in de praktijk zoveel als mogelijk al invulling aan gegeven, maar is niet
altijd uitvoerbaar) en het invoeren van een procedure ten behoeve van het
snel doorvoeren van ontwikkelingen en innovaties (dit maakt inmiddels
onderdeel uit van het beleid. Het opgerichte SICT SF speelt hier een
nadrukkelijke rol in).
De 13 nog lopende maatregelen hebben in de meeste gevallen een
langere doorlooptijd. De verwachting is dat deze, met uitzondering van de
realisatie van het schiethuis, dit jaar worden gerealiseerd. Sommige van
deze maatregelen maken inmiddels onderdeel uit van een bredere
aanpak, zoals de typeclassificatie van munitie. De inhaalslag van deze
typeclassificatie wordt uitgevoerd en wordt naar verwachting eind dit jaar
afgerond. Bij de uitvoering van deze inhaalslag is Defensie afhankelijk van
tijdige aanlevering van documentatie door andere landen/leveranciers. De
aanpassing van het systeem voor het melden van voorvallen wordt dit
jaar afgerond. De CDS instructie waarin het gebruik van de eigen
baanorganisatie bij schieten op een niet bij Defensie in beheer zijnde
schietfaciliteit wordt geformaliseerd is in de maak en wordt binnenkort
gepubliceerd. De verwerving van extra middelen voor de Counter
Terrorisme (CT)-opleiding, zoals nachtzicht- en communicatiemiddelen is
versneld. Deze middelen komen in het eerste en tweede kwartaal van dit
jaar beschikbaar. De nieuwe CT-instructeursopleiding (Assaultopleiding) is
in concept gedocumenteerd. De eerste opleiding is eind 2018 afgerond.
Na evaluatie van deze opleiding krijgt de documentatie in het tweede
kwartaal van dit jaar een definitieve vorm. Onderzoek naar extra (fysieke)
veiligheidsbarrières loopt nog. Het gaat hierbij onder meer om het gebruik
van communicatiemiddelen tussen instructeur en schutter, zoals
bijvoorbeeld een noodknop.
Begin december 2018 is het Special Operations Command (SOCOM)
opgericht. Dit nieuwe commando coördineert en synchroniseert alles op
het gebied van Special Operations Forces (SOF), waaronder het
SOF-schietbeleid. Ontwikkelingen die voortvloeien uit de vorming van
SOCOM die van invloed zijn op lopende maatregelen worden bij de
uitvoering van die maatregelen geadresseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 81

3

Tot slot
Veiligheid is één van de topprioriteiten van Defensie. Dit is geen statisch
proces, er zal steeds bijsturing nodig zijn. U wordt in ieder geval op de
vaste momenten, zoals het jaarverslag en bij de begroting over de
voortgang geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 000 X, nr. 81

4