Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

28 741

Jeugdcriminaliteit

Nr. 95

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 april 2023
Bijgaand bied ik uw Kamer de validatiestudie «De toepassing van het
adolescentenstrafrecht bij 16- tot 23-jarigen» aan. Het onderzoek is
uitgevoerd door onderzoekers van de kennislijn Jeugdcriminaliteit van het
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC).
Onderzocht is in hoeverre de zoekregels1 die het WODC en de Raad voor
de Rechtspraak gebruiken om het aantal toepassingen van het adolescentenstrafrecht bij 16- tot 23-jarigen te schatten, overeenstemmen met de
wet2 en de juiste zaken identificeren. Deze zoekregels worden gebruikt
omdat de toepassing van het adolescentenstrafrecht niet als zodanig in de
registratiesystemen van het Openbaar Ministerie en de rechtspraak
worden geregistreerd. Echter, het is voor justitieel beleid, maar ook voor
maatschappelijke organisaties en in het kader van het Internationaal
Verdrag inzake de Rechten van het Kind,3 relevant om te weten hoe vaak
het adolescentenstrafrecht wordt toegepast.
Conclusies en aanbevelingen
De validatiestudie toont aan dat de zoekregel van het WODC die gebruikt
wordt om zaken te identificeren waarin sprake is van het toepassen van

1

Een zoekregel bevat een combinatie van indicatoren waarmee een zoekopdracht uitgevoerd
wordt in een database. Om zaken te identificeren waarin sprake is van de toepassing van het
adolescentenstrafrecht wordt onder ander gebruik gemaakt van de indicatoren: «jeugdstrafrecht», «jeugdsanctie», «pleegleeftijd» en «type delict».
2
De wetsartikelen en de memorie van toelichting rondom het adolescentenstrafrecht, waaronder
Artikel 77b en Artikel 77c uit het Wetboek van Strafrecht.
3
Vanwege het voorbehoud dat Nederland maakt ten aanzien van artikel 37c van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind is het relevant te weten hoe vaak 16- en
17-jarigen berecht worden volgens het volwassenenstrafrecht. Artikel 37c schrijft voor dat ieder
kind dat van zijn of haar vrijheid is beroofd zodanig wordt behandeld dat rekening wordt
gehouden met de behoeften van een persoon van zijn of haar leeftijd en dat het kind dat in
vrijheid is beroofd wordt gescheiden van volwassenen tenzij het in het belang van het kind
wordt geacht dit niet te doen.

kst-28741-95
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 741, nr. 95

1

het volwassenenstrafrecht bij 16- en 17-jarigen een foutmarge heeft van
bijna 16%. De zoekregel van de Raad voor de Rechtspraak voor het
identificeren van dergelijke zaken heeft een foutmarge van bijna 45%.
Daarnaast is de onnauwkeurigheid in schattingen van het aantal zaken
waarin het jeugdstrafrecht is toegepast op 18- tot 23-jarigen, op basis van
een zoekregel van het WODC, toegenomen over de tijd. In de huidige
validatiestudie is er sprake van een foutmarge van bijna 12%, in eerder
validatieonderzoek was dit nog 5%.4
Dit betekent dat er voorzichtigheid is geboden bij het gebruik van de
bestaande zoekregels en dat er op dit moment bij schattingen van
aantallen over de toepassing van het adolescentenstrafrecht rekening
gehouden dient te worden met deze aanzienlijke foutmarge.
De belangrijkste aanbeveling betreft dan ook de directe registratie van de
toepassing van het adolescentenstrafrecht. Dit is de enige manier om te
komen tot een nauwkeurige schatting van de toepassing van het
adolescentenstrafrecht waarbij niet eens in de zoveel jaren opnieuw een
validatie nodig is. Dit vraagt echter om aanpassingen aan het registratiesysteem van de rechtspraak en beschikbare capaciteit bij de registrerende
instanties.
Daarnaast worden er enkele aanbevelingen gedaan ter verbetering van de
zoekregels van het WODC en de Raad voor de Rechtspraak.
De validatiestudie vormt het eerste deel van een tweedelig onderzoek dat
uitgevoerd wordt door het WODC. Het tweede deel zal onder andere
ingaan op de motivering van rechters om het adolescentenstrafrecht toe
te passen en wordt naar verwachting in de herfst van 2023 openbaar
gemaakt. Op dat moment zal ik beide onderdelen van het onderzoek
voorzien van een beleidsreactie. In de tussentijd ga ik in gesprek met het
WODC en de Raad voor de Rechtspraak over de uitkomsten van deze
validatiestudie.
De Minister voor Rechtsbescherming,
F.M. Weerwind

4

Barendregt, C. S., Beerthuizen, M. G. C. J., Vink, M., Leertouwer, E., & Van der Laan, A. M.
(2016). Identificeren van 18-tot 23-jarigen die volgens het jeugdstrafrecht zijn berecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 28 741, nr. 95

2