Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

152
Vragen van de leden Groothuizen (D66) en Voordewind (ChristenUnie) aan
de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over het bericht «Opvangkampen
op Samos een hel: dit niet eerder gezien» (ingezonden 2 augustus 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid), mede
namens de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
(ontvangen 26 september 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2018–2019, nr. 3644.
Vraag 1
Kent u het bericht «Opvangkampen op Samos een hel: «dit niet eerder
gezien»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat er 2.000 migranten in het vluchtelingenkamp op Samos
verblijven, terwijl daar maar plek is voor 650 migranten en dat er daarnaast
ook nog eens 2500 migranten in geïmproviseerde tentenkampen naast het
officiële kamp verblijven? Hoe beoordeelt u deze situatie?
Antwoord 2
Op dit moment zijn er ruim 4.000 vluchtelingen en migranten op het Griekse
eiland Samos. Omdat de officiële capaciteit van de hotspot 650 personen is,
is een deel van de vluchtelingen en migranten genoodzaakt in tenten in en
rondom het kamp te verblijven. Zoals bekend deelt het kabinet de zorgen van
uw Kamer over de situatie op de Griekse eilanden, met inbegrip van die op
Samos.
Het kabinet onderstreept eens temeer de dringende noodzaak om de
asielprocedures en de terugkeer te verbeteren. Dat is de sleutel tot structurele
verbeteringen. Nederland dringt daar voortdurend op aan, op ambtelijk en
politiek niveau, bilateraal en in EU-verband.
Griekenland dient daar zelf verantwoordelijkheid voor te nemen. In dat licht
verwelkomt het kabinet de prioriteiten van de nieuwe Griekse regering op het

1

ah-tk-20192020-152
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2295608-opvangkampen-op-samos-een-hel-dit-niet-eerdergezien.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

terrein van migratie, waaronder het verbeteren van de opvang, het versnellen
van asielprocedures, het versterken van grensbewaking en het opschalen van
terugkeer. Het opzetten van een nieuwe hotspot op Samos – wat al door de
vorige regering in gang was gezet – behoort ook tot die prioriteiten.
Nederland ondersteunt de Griekse autoriteiten bij het doorvoeren van
structurele verbeteringen, bijvoorbeeld door het delen van kennis, expertise
en ervaring. Minister-President Rutte heeft dit ook in zijn recente gesprek met
zijn Griekse counterpart op 3 september jl. nogmaals benadrukt. Over de
voortgang van deze steun wordt uw Kamer separaat geïnformeerd.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat er geen elektriciteit, stromend water of WC’s aanwezig
zijn in de kampen? Hoe beoordeelt u deze situatie?
Antwoord 3
Op Samos is in 2016 met Europese financiële steun een riool en watertoevoernetwerk gebouwd in de hotspot. Er zijn elektriciteit, stromend water en
wc’s aanwezig, maar deze voorzieningen zijn niet toereikend voor de huidige
bezetting. In het geïmproviseerde tentenkamp ontbreken deze voorzieningen
helaas geheel.
Vraag 4
Hoe staat het met de medische voorzieningen op Samos? In hoeverre is er
voldoende medische hulp beschikbaar?
Antwoord 5
Er zijn medische voorzieningen aanwezig op Samos. Zo zijn er twee
overheidsartsen aanwezig in het kamp en biedt de ngo Med’EqualiTeam extra
ondersteuning buiten het kamp met vijf artsen. Het is belangrijk dat Griekenland zelf zorgt voor voldoende medisch personeel. Daar heeft mijn voorganger tijdens zijn werkbezoek in februari jl. specifiek aandacht voor gevraagd.
Vraag 5
Klopt het dat mensen die nu aankomen in de opvangkampen op Samos, pas
in 2021 of zelfs in 2022 hun eerste asielintake kunnen krijgen? Zo nee, wat
zijn dan de huidige wachttijden? Zo ja, deelt u de menig dat dit veel te lang
is, alleen maar bijdraagt aan de al bestaande gevoelens van onzekerheid en
uitzichtloosheid en dat deze wachttijden zo snel als mogelijk moeten worden
teruggebracht? Zo nee, waarom niet? Bent u bereid hierover het gesprek met
uw Europese collega’s aan te gaan en de Kamer over de uitkomsten te
informeren?
Antwoord 5
Zie ook het antwoord op vraag 1
De wachttijden op Samos zijn in vergelijking tot die in andere lidstaten lang.
Asielzoekers met bepaalde nationaliteiten moeten inderdaad wachten tot 2021
voor hun eerste interview. Dat is een onwenselijke situatie die het gevoel van
uitzichtloosheid en onzekerheid onder asielzoekers kan versterken.
Zoals hierboven gemeld, verwelkomt het kabinet het voornemen van de
nieuwe Griekse regering om prioriteit te geven aan het versnellen van
asielprocedures. Op verzoek van de Griekse autoriteiten heeft Nederland
informatie gedeeld over het Nederlandse juridische kader en de wijze waarop
procedures zijn ingericht. In aanvulling daarop hebben de afgelopen
maanden diverse bezoeken en gesprekken plaatsgevonden tussen Nederlandse en Griekse experts van de asiel-, opvang- en terugkeerdiensten.
Nederland brengt bilateraal en in EU-overleggen zeer geregeld de situatie op
de Griekse eilanden onder de aandacht. Waar opportuun gebeurt dit ook in
contacten met VN-organisaties. Nederland blijft dit doen, maar het is nu
vooral zaak dat de nieuwe Griekse regering de aangekondigde maatregelen
uitvoert. In lijn met het kabinetsbeleid staat Nederland klaar om Griekenland
daarin, zonodig, additioneel te ondersteunen om te zorgen dat structurele
verbeteringen worden doorgevoerd. Zoals hierboven gesteld, richt zich dit op
de inzet van experts.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 6
Hoe verklaart u de slechte omstandigheden in de vluchtelingenkampen op de
Griekse eilanden, gelet op de ruime financiële middelen die de Europese Unie
ter beschikking stelt? Wat doet de Europese Commissie teneinde de situatie
op Samos te verbeteren?
Antwoord 6
Om de situatie in Griekenland te verbeteren hebben de Europese Unie en
haar lidstaten, financiële middelen en capaciteit beschikbaar gesteld. Sinds
2015 is circa 2,1 miljard euro beschikbaar gesteld vanuit de Europese
Commissie.2 Ook Nederland heeft in de periode 2015–2016 financiële steun
geboden.
Een deel van deze middelen wordt onvoldoende benut. Nederland levert
daarom al enige tijd een fondsenexpert aan de Griekse autoriteiten om deze
bij de uitputting van middelen te ondersteunen. Ook de Europese Commissie
probeert waar mogelijk de gerichte besteding van deze middelen te bevorderen. Zo wordt het nieuw te bouwen kamp op Samos gefinancierd met EU
gelden. Voorts dringt de Commissie doorlopend bij de Griekse autoriteiten
aan op het verbeteren van de werkprocessen tussen de verschillende Griekse
organisaties die werkzaam zijn in de centra, waaronder op Samos. Daarvoor
stelt de Commissie aanzienlijke financiële middelen ter beschikking, als ook
operationele ondersteuning. Het is aan de Griekse autoriteiten om middelen
en andere vormen van assistentie te benutten en nu de juiste stappen te
zetten. De nieuwe Griekse regering heeft reeds aangekondigd hier serieus
werk van te willen maken.
Vraag 7
In hoeverre ziet u een mogelijkheid NGO’s die actief zijn op de Griekse
eilanden te ondersteunen teneinde de situatie in de opvangkampen te
verbeteren, zoals bepleit in de aangenomen motie van het lid Voordewind?3
Antwoord 7
Zoals meermaals met uw Kamer gewisseld, gaat het niet om een gebrek aan
financiële middelen en stelt het kabinet derhalve geen extra middelen
beschikbaar om ngo’s financieel te ondersteunen op de Griekse eilanden (zie
ook het antwoord op vraag 6). Vanuit Europese middelen worden ook
activiteiten van ngo’s gefinancierd. Een aantal voorbeelden daarvan is ook
terug te vinden in de factsheets van de Europese Commissie.4
Het kabinet erkent dat hulporganisaties, waaronder ngo’s, een belangrijke
bijdrage kunnen leveren aan het verbeteren van opvangomstandigheden. De
Nederlandse ambassade bevordert dan ook de samenwerking van ngo’s met
de Griekse autoriteiten. Dit neemt echter niet weg dat de Griekse autoriteiten
zelf de verantwoordelijkheid hebben om basisvoorzieningen op orde te
hebben en te zorgen voor humane opvang van asielzoekers. Uit verklaringen
van de nieuwe Griekse regering blijkt ook dat dit als een van de prioriteiten is
gesteld. Het kabinet staat klaar om de Griekse regering daarbij te ondersteunen.

2

https://ec.europa.eu/home-affairs/sites/homeaffairs/files/what-we-do/policies/european-agendamigration/201905_managing-migration-eu-financial-support-to-greece_en.pdf, geraadpleegd
15 augustus 2019
3
Motie Voordewind c.s. over verbeteren van de humanitaire opvang en begeleiding van
migranten op de Griekse eilanden – Hulp, handel en investeringen, Kamerstuk 33625-281
4
Idem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3