Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 320

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 29 november 2013
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken hebben enkele
fracties de behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen aan de
minister van Economische Zaken en de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de Raad voor Concurrentievermogen op 2 en
3 december 2013 (Kamerstuk 21 501-30, nr. 319). De volledige agenda is
opgenomen aan het einde van het verslag.
De op 26 november 2013 toegezonden vragen en opmerkingen zijn met de
door de bewindspersonen bij brief van 28 november 2013 toegezonden
antwoorden hieronder afgedrukt.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Hamer
Adjunct-griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Van de Wiel

kst-21501-30-320
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

1

Inhoudsopgave
I
II
III

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Antwoord/Reactie van de bewindspersonen
Volledige agenda

2
7
24

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de agenda en stukken voor het schriftelijk overleg over de Raad voor
Concurrentievermogen van 2 en 3 december a.s. Deze leden hebben
hierbij een aantal vragen.
Raad voor Concurrentievermogen d.d. 2–3 december
De leden van de VVD-fractie lezen dat tijdens de Concurrentieraad zal
worden gesproken over elektronische facturering en aanbesteding van
overheidsopdrachten. Deze leden zijn hiervan groot voorstander.
EU-brede regels hieromtrent maken het voor ondernemers gemakkelijker
om de grens over te gaan om zaken te doen. De richtlijn inzake
e-facturering die voorligt zou kunnen leiden tot besparingen van € 8 per
factuur voor de verzender en € 25 voor de ontvanger. De leden van de
VVD-fractie zouden graag van de minister vernemen wat de richtlijn in
totaal oplevert aan besparingen voor Nederlandse bedrijven en voor de
Nederlandse overheid? De VVD-fractieleden lezen dat de Raad en het
Europees Parlement in principe positief staan tegenover deze richtlijn; de
enige verschillen van inzicht betreffen de omzettingstermijn voor
lidstaten. Kunnen deze leden dus verwachten dat deze richtlijn
probleemloos zal worden ingevoerd?
Verder lezen de VVD-fractieleden dat de Kamer het BNC-fiche over het
REFIT-voorstel over verlaging van Europese regeldruk op korte termijn zal
ontvangen. Deze leden vragen de minister of het REFIT-voorstel naar zijn
mening substantiële effecten zal hebben voor de regeldruk die ondernemers en burgers in Nederland ervaren? Zo ja, kan de minister toelichten
welke effecten dat zijn? Welke concrete voorstellen ontbreken, welke
voorstellen moeten juist niet worden ingetrokken?
De leden van de VVD-fractie lezen dat tijdens het deel over de industrie en
interne markt van de Raad er conclusies worden aangenomen over de
interne markt. Zij lezen ook dat de Europese Commissie constateert dat de
integratie nog steeds toeneemt, maar er nog steeds belemmeringen
bestaan voor het vrije verkeer van personen, goederen, diensten en
kapitaal. Kan de minister een update geven van de stand van zaken
rondom de voltooiing van de interne markt. Komt er nog een derde pakket
vanuit de Europese Commissie deze periode? Zo ja, wanneer komt dat?
Zo nee, zou dat nodig zijn volgens de minister om druk te houden op de
voortgang? Zou hij in dat geval bereid zijn om een dergelijk pakket te
bepleiten bij de Europese Commissie?
BNC-fiche mededeling EU-innovatie-indicator
De VVD-fractieleden waarderen de inzet van de Europese Commissie om
een meer strategisch onderzoek- en innovatiebeleid te voeren. Daarvoor
achten ook deze leden het van belang om de beleidsvorming empirisch te
onderbouwen en daarbij past een genuanceerder beeld van innovatie dan
alleen een input-indicator gebaseerd op investeringen in R&D als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

2

percentage van het bruto binnenlands product (BBP). Wel leiden extra
indicatoren tot meer lijstjes. De VVD-fractieleden vrezen dat dit dan weer
leidt tot een meer gecompliceerd beeld van de stand van innovatie in
lidstaten. Zeker aangezien de nieuwe innovatie-indicator een ingewikkeld
opgebouwd cijfer is, opgebouwd uit vijf elementen. Deelt de minister hun
vrees? Graag ontvangen deze leden een toelichting. Als er toch een
samengestelde outputindicator wordt opgesteld, zoals nu gebeurt, is het
dan niet mogelijk om tot een samengestelde indicator te komen voor
zowel output en input samen?
De VVD-fractieleden onderschrijven de opmerking van de minister dat de
nieuwe indicator onvoldoende rekening houdt met verschillen tussen
lidstaten. Het is raar dat innovatie in de agrofood-sector niet is meegenomen in de indicator. Deze leden durven daarom te stellen dat de nieuwe
inputindicator voor innovatie tekort schiet. Graag ontvangen deze leden
een reactie van de minister, waarbij verzocht wordt om ook in te gaan op
de mogelijkheden en kansen van de minister om de indicator nog
inhoudelijk te wijzigen.
BNC-fiche mededeling wederzijdse evaluatie gereglementeerde beroepen
Het is geen geheim dat de VVD-fractieleden een groot voorstander zijn
van het versterken en van de interne markt, ook die voor diensten. Wat
deze leden betreft wordt op volle kracht vooruit gegaan met het
afschaffen van gereglementeerde beroepen waar mogelijk en het
harmoniseren van eisen en regelgeving omtrent beroepen die wel
gereglementeerd moeten zijn. Deze leden lezen dat de keuze om te
reglementeren, of dit nu op niveau van beroep, opleiding, activiteit of
beroepstitel is, een afweging blijft die lidstaten zelf moeten maken. Zij
vrezen dat met die vrijblijvendheid er geen echte vooruitgang zal worden
geboekt. Iedere lidstaat kan zo gemakkelijk allerlei nationale eisen en
regelgeving handhaven als het zo uitkomt. Graag ontvangen deze leden
een reactie van de minister op die gedachtegang. Denkt de minister wel
dat er daadwerkelijke vooruitgang zal worden geboekt? Kan de minister
aangeven welke landen nu hun dienstenmarkt het meeste afschermen
met beroepskwalificaties?
Reactie op het besluit van de Europese Commissie inzake de allocatie van
CO2-rechten
De VVD-fractieleden lezen dat de toewijzing van gratis rechten aan de
industrie voor de handelsperiode 2013–2020 definitief is gemaakt. De brief
bevat een procedurele toelichting daarop van de staatssecretaris van I&M,
maar een inhoudelijk oordeel over de uitkomst ontbreekt. Kan de minister
zijn oordeel geven over de uitkomst? Zijn de weggegeven CO2-rechten
aan de Nederlandse industrie afdoende wat hem betreft?
Kan de minister verder aangeven wat de reactie was van de Europese
Commissie op de Nederlandse inbreng inzake de correctiefactor en de
effecten ervan op het concurrentievermogen voor het Nederlandse
bedrijfsleven? Vindt de minister dat deze ingreep van de Commissie zich
goed verhoudt met de door haar uitgesproken ambitie om het aandeel
van de industrie in het BBP te laten stijgen van nu 16% naar tenminste
20% in 2020 (in haar mededeling van 10 oktober 2012 over een sterkere
Europese industrie COM 2012, 582)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

3

Verslag Concurrentieraad van 26 en 27 september 2013
De VVD-fractieleden lezen dat er tijdens de vorige raad is gesproken over
de staalsector. Kan de minister aangeven welke belangrijke zaken daarbij
aan de orde zijn geweest? Kan de minister de voortgang van de uitvoering
van het actieplan toelichten?
REACH
Met betrekking tot REACH vernamen de VVD-fractieleden dat Nederland in
tegenstelling tot andere EU-lidstaten geen deel uitmaakt van de Europese
werkgroep die met betrekking tot REACH zoekt naar een balans tussen
effectieve regelgeving enerzijds en concurrentie, innovatie en arbeidsmarkt anderzijds. Hoe behartigt de minister de Nederlandse belangen met
betrekking tot REACH vanuit economisch oogpunt?
Vragen van de leden van de PvdA-fractie
Industrie en interne markt
De leden van de PvdA-fractie maken zich zorgen over de mogelijkheid
voor houders van merkrechten om goederen van derden, die zich in
doorvoer in het douanegebied bevinden, te verhinderen. Met de grote
haven van Rotterdam zou een dergelijke mogelijkheid de Nederlandse
economie kunnen schaden. Deelt de minister deze zorgen en is hij
voornemens dit te voorkomen?
De leden van de PvdA-fractie zien veel potentie in de digitale interne
markt. Nederland, met een kleine binnenlandse markt maar internationale
karakter, kan daar veel winnen. Deze leden vragen dan ook aan de
minister om zich hier hard voor te maken en zo groei te stimuleren.
Ruimtevaart
De fractieleden van de PvdA zijn verheugd over het feit dat de data uit
Copernicus «full, open en free-of-charge» beschikbaar komt. Ziet de
minister mogelijkheden om dit principe ook bij andere Europese onderzoeksprojecten te implementeren?
Onderzoek
De leden van de fractie van de PvdA ondersteunen de mening dat korten
op EDCTP-2 geen goed idee is. Deze leden verwachten harde weerstand
van de minister. Deze leden staan constructief positief tegenover de
nieuwe Joint Technology Initiative (JTI); Biobased Industries. Deze leden
zijn van mening dat biobrandstof niet ten koste mag gaan van oerbossen
of voedselvoorziening en vragen dan ook aan de minister of hiermee
rekening gehouden wordt en of enkel projecten in Europa of ook projecten
buiten de Europese Unie gefundeerd worden.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom een bijstelling van tegoeden
van JTI Clean Sky-2 naar het luchtvaartonderdeel uit de maatschappelijke
uitdaging «slim, groen en geïntegreerd transport» van toegevoegde
waarde zal zijn? Wat is het verschil tussen deze twee projecten?
De leden van de PvdA-fractie zint de toegevoegde waarde van innovatie in
de publieke sector en roepen het kabinet op om de opgedane kennis hier
te delen met andere parlementen en ook van de andere parlementen te
leren. Welke mogelijkheden ziet de minister hier?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

4

Mededeling EU innovatie-indicator
De PvdA-fractieleden nemen kennis van de nieuwe EU innovatie-indicator,
wel vragen deze leden waarom de derde indicator «competitiveness»
enkel op export gebaseerd is; lijken landen met een internationaal karakter
hierdoor niet onterecht innovatiever? Ook vragen deze leden of de
Europese Commissie voornemens is gevolg te trekken uit deze indicator,
zijn er bijvoorbeeld tegoeden die enkel beschikbaar zijn voor landen met
een lage plaats op deze nieuwe ranglijst?
Mededeling wederzijdse evaluatie gereglementeerde beroepen
De leden van de fractie van de PvdA zien in deze evaluatie graag niet
enkel een evaluatie per land maar ook een overkoepelend deel, waarbij op
Europees niveau wordt gekeken in hoeverre gereglementeerde beroepen
per lidstaat overeenkomen. Dit zou volgens deze leden de arbeidsmobiliteit in de Europese Unie tussen lidstaten aanzienlijk kunnen verbeteren.
Kan de minister hierop een reactie geven?
Vragen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de opstelling
van het kabinet voor de Concurrentieraad van 2 en 3 december 2013. Deze
leden kunnen zich in hoofdlijnen vinden in de ingenomen stellingname
van het kabinet. Ten aanzien van de richtlijn over schadevergoeding bij
mededingingsrechtelijke overtredingen zien de leden van de CDA-fractie
dat de spoed van de Europese Commissie zich moeilijk verhoudt tot de
bezwaren die er her en der nog bestaan. Vanuit verschillende kanten
krijgen deze leden vragen, waarin zorgen doorklinken, hoe een en ander in
het huidig systeem van procesrecht moet worden ingepast. Bestaan de
bezwaren uit andere EU-landen ook op dit punt, het inpassen van de
richtlijn in het nationale procesrecht, of hebben zij andere bezwaren? Kan
de minister aangeven of dit bezwaar alleen voor het Nederlandse
procesrecht geldt, of dat er binnen de Europese Unie meer lidstaten zijn
die hier tegenaan lopen?
Ten aanzien van het Space Surveillance and Tracking support programme
(SST-programma) begrijpen de leden van de CDA-fractie de wens om tot
eigen gegevens te komen. Toch benadrukken deze leden dat zij dit liever
zien in overeenstemming met en in goed overleg met de Verenigde Staten
dan dat de Europese Unie eigenstandig een systeem gaat bouwen. Ten
eerste omdat bestaande kennis zo goed mogelijk gebruikt moet worden
en ten tweede omdat gegevens, die voor de Verenigde Staten van belang
zijn, ook voor Europa van belang kunnen zijn. Kan de minister aangeven
of hij erop zal aandringen dat bij een eventuele komst van een Europees
systeem dit in goed overleg gaat met de Verenigde Staten?
Vragen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de stukken voor
de Concurrentieraad en hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
Europees Semester
Behandeling groeianalyse
De leden van de D66-fractie constateren dat bij het oriënterend debat over
de Jaarlijkse Groeianalyse tijdens de Concurrentieraad vooral zal worden
ingegaan op onderstaande twee vragen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

5

–

Op welke terreinen zou nauwere coördinatie van het economisch
beleid van de lidstaten leiden tot de gunstigste effecten op het
concurrentievermogen?
– Wat zijn uw drie belangrijkste boodschappen aan de Europese Raad
van februari 2014 om het concurrentievermogen van de Europese
industrie te vergroten?
Kan de minister aangeven wat zijn antwoorden zullen zijn op deze vragen
van het Litouwse EU-voorzitterschap? Hoe denkt de minister dat de
andere lidstaten zullen antwoorden? Welke lidstaten zullen dezelfde lijn
als Nederland volgen?
Dienstenrichtlijn
De leden van de D66-fractie hebben enkele vragen over de kabinetsreactie
op de Annual Growth Survey, en de kabinetsinzet voor de komende
Concurrentieraad. Deze leden missen van het kabinet de concrete
voorstellen die bij de ambitieuze bewoordingen horen. Het kabinet zegt te
streven naar een «nauwgezette implementatie van de dienstenrichtlijn».
De leden vragen zich af of het zetten van nieuwe stappen, naast implementatie, niet beter past bij de ambitie van het «moderniseren en openen
van dienstenmarkten». Wanneer worden nieuwe stappen gezet om in de
nabije toekomst te komen tot complete implementatie van de originele
dienstenrichtlijn?
Digitale interne markt
De leden van de D66-fractie maken zich zorgen over de opmerking «Ten
aanzien van de digitale interne markt hecht Nederland eraan dat het
auteursrecht wordt aangepast aan het digitale tijdperk.» Deze instelling
lijkt deze leden geen onderwerp van debat. Wat wordt concreet de inzet
van Nederland? Kan de minister drie concrete voorstellen geven hoe hij
het auteursrecht wil aanpassen aan het digitale tijdperk?
Verlagen regeldruk
De leden van de D66-fractie vragen wanneer de Kamer het BNC-fiche over
het REFIT voorstel zal ontvangen. De leden onderschrijven de inzet van de
minister om meer aandacht te creëren voor nalevingskosten. Kan de
minister aangeven in hoe de andere lidstaten hierover denken? Aan welk
tijdpad denkt de minister met betrekking tot de implementatie van het
REFIT-programma? Waarom heeft hij voor dit tijdpad gekozen? Is dit
ambitieuzer of minder ambitieus dan de andere lidstaten? Welk tijdpad
verwacht de minister dat uiteindelijk gekozen zal worden? Hoe staat de
minister tegenover het idee van een resultaatverplichting voor regeldrukvermindering? Zal hij deze inbreng mee willen nemen naar de Concurrentieraad?
ICT – innovatie in de publieke sector
De leden van de D66-fractie constateren dat de insteek van het beleidsdebat over innovatie in de publieke sector nog niet bekend is en vinden
dat zorgelijk. Kan de minister aangeven met welke insteek hij het debat in
zal gaan? In hoeverre ziet de minister het Nederlandse innovatiebeleid als
voorbeeld voor andere lidstaten?
EU innovatie-indicator
De leden van de D66-fractie hebben enkele vragen over de Nederlandse
positie tegenover de EU innovatie-indicator. De minister geeft aan dat
«verdere discussie en analyse noodzakelijk is». Is dit niet een gevolg van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

6

het feit dat Nederland op deze nieuwe innovatie-indicator slechter scoort,
vragen deze leden. Welke conclusies trekt de minister uit de uitkomsten
van de innovatie-indicator? Wat is de mening van andere lidstaten over de
nieuwe innovatie-indicator? Hoe groot schat de minister de kans dat de
door hem gewenste aanpassingen doorgevoerd zullen worden?
Allocatie CO2-rechten
De leden van de D66-fractie constateren dat het besluit betreffende de
allocatie van CO2-rechten 2013–2020 definitief is genomen. Wel willen de
leden opmerken dat het principe «de vervuiler betaalt» met het uitdelen
van gratis rechten nog ver te zoeken is. Kan de minister aangeven of het
nog steeds de inzet is van Nederland om zo snel mogelijk alle CO2-rechten
te veilen? Welke ruimte ziet de minister daar de komende jaren voor? Kan
de minister aangeven hoe andere lidstaten hier tegenover staan? De leden
van de D66-fractie constateren ook, dat dit kabinet vanaf 2014 een
compensatie voor indirecte CO2 kosten wil verstrekken. Kan de minister
een overzicht verstrekken van welke andere lidstaten hiertoe zijn
overgegaan, en daarbij aangeven of deze dezelfde opzet hanteren voor
wat betreft de in aanmerking komende sectoren en de hoogte van de CO2
prijs / compensatie?
II Antwoord / Reactie van de bewindspersonen
Vragen van de leden van de VVD-fractie
Raad voor Concurrentievermogen d.d. 2–3 december
De leden van de VVD-fractie lezen dat tijdens de Concurrentieraad zal
worden gesproken over elektronische facturering en aanbesteding van
overheidsopdrachten. Deze leden zijn hiervan groot voorstander.
EU-brede regels hieromtrent maken het voor ondernemers gemakkelijker
om de grens over te gaan om zaken te doen. De richtlijn inzake
e-facturering die voorligt zou kunnen leiden tot besparingen van € 8 per
factuur voor de verzender en € 25 voor de ontvanger. De leden van de
VVD-fractie vernemen graag van de minister wat de richtlijn in totaal
oplevert aan besparingen voor Nederlandse bedrijven en voor de
Nederlandse overheid.
Uit een nulmeting1 in 2008 uitgevoerd door EIM in opdracht van het
Ministerie van Economische Zaken blijkt dat het aantal inkoopfacturen van
de overheid op jaarbasis bijna 10,5 miljoen bedroeg. Op grond daarvan is
de besparing voor Nederlandse bedrijven te schatten op maximaal ruim
80 miljoen euro per jaar en voor overheden op maximaal ruim 260
miljoen euro per jaar.
De VVD-fractieleden lezen dat de Raad en het Europees Parlement in
principe positief staan tegenover deze richtlijn; de enige verschillen van
inzicht betreffen de omzettingstermijn voor lidstaten. De leden van de
fractie vragen zich af of de verwachting is dat deze richtlijn probleemloos
zal worden ingevoerd.
Onze inschatting op dit moment is dat de onderhandelingen over de
richtlijn tussen Commissie, Raad en Europees Parlement nog binnen de
zittingstermijn van het huidige Europees Parlement kunnen worden

1

http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2008/07/09/eim-eindrapportnulmeting.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

7

afgerond. De verwachting is dat de verschillen van inzicht betreffende de
omzettingstermijn opgelost kunnen worden en niet tot problemen zullen
leiden.
Verder lezen de VVD-fractieleden dat de Kamer het BNC-fiche over het
REFIT-voorstel over verlaging van Europese regeldruk op korte termijn zal
ontvangen. Deze leden vragen de minister of het REFIT-voorstel naar zijn
mening substantiële effecten zal hebben voor de regeldruk die ondernemers en burgers in Nederland ervaren. Zo ja, kan de minister toelichten
welke effecten dat zijn en welke concrete voorstellen ontbreken en welke
voorstellen juist niet moeten worden ingetrokken.
De plannen van de Commissie ogen ambitieus. Met het REFIT-voorstel
kondigt de Commissie aan het regeldrukbeleid structureel te willen
verankeren als onderdeel van haar werk. Het gaat dus niet om een
eenmalige actie, maar om voortdurende aandacht en actie gericht op
vermindering van regeldruk en verbetering van de kwaliteit van regelgeving. Veel van de concrete voorstellen om regelgeving aan te passen of
in te trekken, komen tegemoet aan knelpunten die ook Nederlandse
ondernemers en burgers ervaren. De verwachting is dat REFIT positief zal
bijdragen aan de vermindering van regeldruk. Over de mate waarin de
voorstellen daadwerkelijk positieve effecten hebben, kan evenwel pas met
zekerheid iets worden gezegd op het moment dat de verschillende
maatregelen worden uitgevoerd. Die uitvoering wordt in veel gevallen
niet alleen bepaald door de Commissie, maar ook door het Europees
Parlement en de Raad die nog voorstellen kunnen aanpassen.
De voorstellen om regelgeving in te trekken kunnen rekenen op Nederlandse steun. Voor wat de in REFIT ontbrekende voorstellen betreft, kan ik
melden dat Nederland de Commissie van input voorziet met
EU-regelgeving die door Nederlandse belanghebbenden als knellend
wordt ervaren uit een oogpunt van regeldruklasten. Het betreft o.a.
EU-regelgeving uit de subsidiariteits- en proportionaliteitsexercitie waar
disproportionele administratieve lasten zijn geconstateerd en de lijst van
de zgn. «verdiepingsslag» die is opgenomen in de Voortgangsrapportage
Regeldruk van 12 september jl. (zie Kamerstukken Vergaderjaar
2012–2013: 22 112, nr. 1650, en 29 363, nr. 224, par. 4.2 en bijlage 3). Niet
al deze EU-regelgeving wordt in de REFIT-voorstellen geadresseerd. Het
gaat dan met name om regelgeving ten aanzien van het aanleveren van
kostenreductie aanleg Breedband, gelijke behandeling buiten arbeid,
voorwaarden voor het verhandelen van bouwproducten, verstrekking van
voedselinformatie aan consumenten, handelsnormen voor eieren,
toewijzing van emissierechten, ecologisch ontwerp voor energiegerelateerde producten, energieprestaties van gebouwen, het Europees
biobrandstoffenbeleid en het beleid betreffende energiebesparingen.
Nederland heeft daarnaast duidelijke twijfels of er werkelijk sprake zal zijn
van lastenverlaging bij het voorliggende voorstel van de Commissie voor
de Gegevensbeschermingsverordening. Dit voorstel adresseert het
probleem onvoldoende. Het voorziet weliswaar in het verlagen van de
administratieve lasten, maar leidt tot een dusdanige stijging van de
nalevingskosten, dat er per saldo juist sprake is van een lastenverzwaring
(zie ook Kamerstuk 2012–2013, 32 761, nr. 50).
Daarnaast is het zo dat er, als onderdeel van REFIT, diverse evaluaties en
consultaties zijn aangekondigd. De uitkomsten daarvan kunnen uiteraard
leiden tot nieuwe voorstellen om regelgeving te vereenvoudigen of in te
trekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

8

Tot slot is het belangrijk om ons te realiseren dat REFIT een doorlopend
programma is waarin de komende jaren voortdurend ruimte is om in te
spelen op nieuwe knelpunten die we de komende jaren ontdekken en
aangedragen krijgen door het Nederlandse bedrijfsleven en burgers.
De leden van de VVD-fractie lezen dat tijdens het deel over de industrie en
interne markt van de Raad er conclusies worden aangenomen over de
interne markt. Zij lezen ook dat de Europese Commissie constateert dat de
integratie nog steeds toeneemt, maar er nog steeds belemmeringen
bestaan voor het vrije verkeer van personen, goederen, diensten en
kapitaal. De leden van de VVD-fractie vragen de minister om een update
van de stand van zaken rondom de voltooiing van de interne markt.
De stand van zaken van de integratie van de Europese interne markt is
op13 november door de Europese Commissie in kaart gebracht als
onderdeel van de Annual Growth Survey. In dit rapport constateert de
Commissie dat de integratie nog steeds toeneemt, dat er al veel is bereikt,
maar dat er nog steeds belemmeringen bestaan voor het vrije verkeer van
personen, goederen, diensten en kapitaal. De Commissie ziet met name
kansen voor verdere integratie op het terrein van diensten, netwerksectoren (transport en energie) en de digitale economie. De digitale, energieen transportnetwerken zijn namelijk samen goed voor 8,9% van de
toegevoegde waarde en 6,1% van de werkgelegenheid in de EU en blijven
groeien. Tegelijkertijd is slechts ongeveer 5% van de waarde van de
dienstverlening in Europa grensoverschrijdend, tegen 22% van de waarde
van de Europese handel in goederen. Het percentage grensoverschrijdende dienstverlening kan volgens de Commissie onder andere groeien
door een meer nauwgezette implementatie van de dienstenrichtlijn,
hetgeen op zich al een extra 0,6% tot 1,8% groei van het EU-bbp kan
genereren.
De afgelopen periode is veel voortgang geboekt binnen het kader van de
Single Market Acts I en II. Er is overeenstemming bereikt tussen de Raad
en het Europese Parlement op negen van de twaalf voorstellen uit de
Single Market Act I. Daaronder zijn de voorstellen op het gebied van het
Unitair octrooi, de jaarrekeningrichtlijn, alternatieve geschilbeslechting en
beroepskwalificaties. De overige voorstellen, onder meer over publieke
aanbestedingen en de trans-Europa netwerken voor transport, energie en
telecom bevinden zich in de afrondende fase. Uit de Single Market Act II
zijn alle twaalf voorstellen door de Commissie gepubliceerd. Het betreft
onder meer de voorstellen voor e-facturering, het vierde spoorwegpakket,
het Blue Belt-pakket en de modernisering van insolventieregelgeving. De
meeste van deze voorstellen zijn momenteel in behandeling in Raadskader en het Europees Parlement. Naar verwachting van de Commissie
kunnen de meeste voorstellen nog binnen de huidige termijn van de
Commissie en het Europees Parlement worden afgerond
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of nog een derde pakket
vergelijkbaar met de aktes van Interne Markt I en II komt vanuit de
Europese Commissie deze periode en zo ja, wanneer. Indien dit niet het
geval is, vragen deze leden de minister of dit nodig is om druk te houden
op de voortgang. De leden vragen voorts of de minister in dat geval
bereid zijn om een dergelijk pakket te bepleiten bij de Europese
Commissie.
De twee Single Market Acts hebben het belang van de versterking van de
interne markt hoog op de politieke agenda gezet en de voortgang van de
in de Akte opgenomen voorstellen sterk bespoedigd. Het is, gezien de
planning van de afronding van de voorstellen uit de Single Market Act II,
niet te verwachten dat de Commissie in haar huidige termijn nog met een
derde pakket maatregelen komt voor de interne markt. Wel heeft de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

9

Commissie in september een telecompakket gepresenteerd om de interne
telecommarkt te versterken. Nederland is voornemens om samen met
gelijkgezinde lidstaten input te leveren aan de nieuwe Commissie over
mogelijke verdere stappen op het terrein van de interne markt, met name
op de deelterreinen diensten en digitale interne markt.
BNC-fiche mededeling EU-innovatie-indicator
De VVD-fractieleden waarderen de inzet van de Europese Commissie om
een meer strategisch onderzoek- en innovatiebeleid te voeren. Daarvoor
achten ook deze leden het van belang om de beleidsvorming empirisch te
onderbouwen en daarbij past een genuanceerder beeld van innovatie dan
alleen een input-indicator gebaseerd op investeringen in R&D als
percentage van het bruto binnenlands product (BBP). Wel leiden extra
indicatoren tot meer lijstjes. De VVD-fractieleden vrezen dat dit dan weer
leidt tot een meer gecompliceerd beeld van de stand van innovatie in
lidstaten. Zeker aangezien de nieuwe innovatie-indicator een ingewikkeld
opgebouwd cijfer is, opgebouwd uit vijf elementen. De leden van de
VVD-fractie vragen aan de minister of hij hun vrees deelt. Graag
ontvangen deze leden een toelichting. Als er toch een samengestelde
outputindicator wordt opgesteld, zoals nu gebeurt, vragen deze leden of
het dan niet mogelijk om tot een samengestelde indicator te komen voor
zowel output en input samen.
Het is al enkele jaren een wens van het kabinet dat er een indicator moet
komen die een beeld geeft van de innovatie-output van EU-lidstaten. De
reden hiervoor is dat dit een eerlijker beeld geeft van de prestaties van
lidstaten op het terrein van innovatie. Immers, een hoge waarde van de
inputindicator (R&D-uitgaven als percentage van het bbp) geeft niet
automatisch een hoge output. Zo scoort Nederland bijvoorbeeld zeer
goed op een andere in opdracht van de Europese Commissie ontwikkelde
indicator, de samengestelde indicator voor excellentie van onderzoek, die
iets zegt over de kwaliteit van het onderzoekssysteem, terwijl dit op grond
van de score op de R&D-input-indicator niet per se de verwachting zou
zijn.
Het kabinet vreest niet dat de introductie van een outputindicator leidt tot
een minder inzichtelijk beeld van de stand van innovatie in lidstaten. Dat
de Commissie ervoor gekozen heeft om de indicator op te bouwen uit vijf
elementen, maakt deze inderdaad niet eenvoudig. Daar staat tegenover
dat innovatie-output verschillende vormen kan aannemen. Een gewogen
indicator doet hieraan recht en het voordeel daarvan weegt op tegen het
nadeel van complexiteit.
Het kabinet kan zich niet vinden in het idee om de input-indicator te
integreren in de output-indicator. De input-indicator geeft op zichzelf
belangrijke informatie over de omvang van de publieke en private
investeringen in R&D. Daarmee is deze een herkenbare, gevestigde
internationale maatstaf voor onderzoek- en innovatie-input. Deze speelt
ook een rol in de Europa 2020-strategie.
De VVD-fractieleden onderschrijven de opmerking van de minister dat de
nieuwe indicator onvoldoende rekening houdt met verschillen tussen
lidstaten. Het is raar dat innovatie in de agrofood-sector niet is meegenomen in de indicator. Deze leden durven daarom te stellen dat de nieuwe
inputindicator voor innovatie tekort schiet. De leden van de VVd-fractie
vragen de minister hierop een reactie te geven, waarbij de leden
verzoeken om ook in te gaan op de mogelijkheden en kansen van de
minister om de indicator nog inhoudelijk te wijzigen.
Zoals het BNC-fiche (TK 22 112, nr. 1721) vermeldt, is het kabinet van
mening dat de innovatie-indicator in zijn huidige samenstelling en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

10

berekeningswijze onvoldoende zegt over de innovatie-output van
individuele EU-lidstaten. Dat komt doordat landenspecifieke verschillen in
sectoren onvoldoende tot uiting komen en doordat de indicator
elementen kent die zich meer richten op innovatie-input (menselijk
kapitaal) dan op output. De kans dat de Commissie de indicator aanpast,
hangt af van de mate waarin zij denkt dat de indicator draagvlak nodig
heeft bij de lidstaten die hebben aangegeven bedenkingen te hebben.
BNC-fiche mededeling wederzijdse evaluatie gereglementeerde
beroepen
Het is geen geheim dat de VVD-fractieleden een groot voorstander zijn
van het versterken en van de interne markt, ook die voor diensten. Wat
deze leden betreft wordt op volle kracht vooruit gegaan met het
afschaffen van gereglementeerde beroepen waar mogelijk en het
harmoniseren van eisen en regelgeving omtrent beroepen die wel
gereglementeerd moeten zijn. Deze leden lezen dat de keuze om te
reglementeren, of dit nu op niveau van beroep, opleiding, activiteit of
beroepstitel is, een afweging blijft die lidstaten zelf moeten maken. Zij
vrezen dat met die vrijblijvendheid er geen echte vooruitgang zal worden
geboekt. Iedere lidstaat kan zo gemakkelijk allerlei nationale eisen en
regelgeving handhaven als het zo uitkomt. Graag ontvangen deze leden
een reactie van de minister op die gedachtegang van de VVD-fractieleden.
De leden vragen de minister of hij denkt dat er daadwerkelijk vooruitgang
zal worden geboekt. De leden vragen de minister voorts aan te geven
welke landen nu hun dienstenmarkt het meeste afschermen met beroepskwalificaties.
Op grond van de herziene richtlijn erkenning beroepskwalificaties, die
naar verwachting nog voor het eind van dit jaar in werking treedt, worden
lidstaten verplicht alle gereglementeerde beroepen in kaart te brengen en
te toetsen of eisen aan gereglementeerde beroepen in overeenstemming
zijn met de beginselen van non-discriminatie, rechtvaardiging (om een
dwingende reden van algemeen belang) en proportionaliteit. Alleen al het
feit dat lidstaten inzichtelijk maken welke beroepen gereglementeerd zijn
en welke eisen zij daaraan stellen acht Nederland een stap voorwaarts. Dit
zal bijdragen aan transparantie binnen de EU op dit punt.
Nederland heeft er voorts vertrouwen in dat lidstaten serieus werk maken
van deze exercitie en dat er daadwerkelijk voortgang kan worden geboekt
met het doorvoeren van nationale hervormingen op de gereglementeerde
beroepen. Vanaf juni 2014 start een proces van wederzijdse evaluatie
waarin lidstaten elkaar beoordelen op de toetsing die nationaal heeft
plaatsgevonden. Lidstaten worden verzocht in april 2015 een nationaal
actieplan in te dienen met voorstellen voor hervormingen. Lidstaten
hebben zich onder andere via de afgelopen Europese Raad van oktober
gecommitteerd aan snelle vorderingen op dit terrein. In het kader van het
Europees semester worden diverse lidstaten, waaronder Duitsland,
Oostenrijk, België, Tsjechië, Frankrijk, Italië, Polen en Spanje, hiertoe ook
aangespoord via landenspecifieke aanbevelingen. Momenteel worden in
lidstaten als Spanje, Portugal, Polen en Slovenië al grootschalige
hervormingen binnen de gereglementeerde beroepen doorgevoerd. Vanaf
juni 2015 kan de Europese Commissie eventuele corrigerende follow-up
acties voorstellen in het licht van de nationale actieplannen, inclusief
inbreukprocedures als discriminatoire of disproportionele nationale eisen
worden gehandhaafd.
Ten aanzien van uw vraag welke lidstaten hun gereglementeerde
beroepen momenteel het meest hebben afgeschermd kan ik u melden dat
dit volgens de Commissie met name de lidstaten zijn die ook een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

11

landenspecifieke aanbeveling hebben gekregen op dit punt, onder andere
Duitsland, Oostenrijk, België, Tsjechië, Polen, Frankrijk, Italië, en Spanje.
Daarnaast wijs ik graag op onderzoek van de OESO dat voor een aantal
beroepen binnen de zakelijke dienstverlening (accountants, architecten,
ingenieurs en juridische dienstverleners) indicatoren heeft ontwikkeld die
iets zeggen over de zwaarte van regulering in diverse landen. Daaruit
volgt dat regulering binnen die markten vooral zwaar is in landen als
Luxemburg, Slovenië, Italië, Duitsland, Griekenland, Oostenrijk en Polen.2
Reactie op het besluit van de Europese Commissie inzake de
allocatie van CO2-rechten
De VVD-fractieleden lezen dat de toewijzing van gratis rechten aan de
industrie voor de handelsperiode 2013–2020 definitief is gemaakt. De brief
bevat een procedurele toelichting daarop van de staatssecretaris van I&M,
maar een inhoudelijk oordeel over de uitkomst ontbreekt. De leden van de
VVD-fractie vragen de minister om zijn oordeel geven over de uitkomst en
daarbij aan te geven of wat hem betreft de weggegeven CO2-rechten aan
de Nederlandse industrie afdoende zijn.
Het kabinet heeft geen reden aan te nemen dat allocatie aan de Nederlandse industrie over het geheel gesproken niet afdoende is. Tegelijkertijd
is er geen garantie dat elke individuele installatie die «best in class» is en
bloot staat aan het risico op carbon leakage voor de hele handelsperiode
afdoende rechten krijgt. De allocatie per installatie is afhankelijk van
meerdere factoren, zoals de CO2-benchmark per product, de hoeveelheid
die een installatie van dat product in het verleden (2005–2008 of
2009–2010) heeft gemaakt, de carbon leakage status, en de uniforme
correctiefactor om te zorgen dat EU’s totale kosteloze toewijzing binnen
het industrieplafond blijft. Of een installatie afdoende rechten krijgt is dus
afhankelijk van de vraag of de installatie alle relevante productbenchmarks haalt, en of zijn productiegegevens uit het verleden overeenkomen
met zijn werkelijke productie in 2013–2020, of hij de carbon leakage status
heeft en wat de hoogte van de uniforme correctiefactor is. Al deze
factoren zijn Europees vastgesteld, zodat er binnen de EU een level
playing field is, waarbij door de allocatie op basis van benchmarks de
«best in class» relatief beter af is dan de meer vervuilende concurrenten
binnen de EU.
Wat betreft het Nederlandse oordeel over het besluit van de Europese
Commissie, is al eerder aangegeven dat het Besluit conform de
ETS-richtlijn is vastgesteld. Tegelijkertijd is geconstateerd dat de omvang
van de uniforme correctiefactor hoger is dan verwacht. De Nederlandse
inzet is derhalve dat er verbeteringen mogelijk zijn voor de allocatiemethode vanaf 2020. In het Energieakkoord is hierover een
ETS-verbeterpakket vanaf 2020 afgesproken waarin partijen gezamenlijk
lobbyen voor de borging van de positie van internationaal concurrerende
bedrijven (zogenaamde carbon leakage-bedrijven) door allocatie van
100% gratis rechten op basis van reële benchmarks en werkelijke
productie, uitgaande van de best performance in de sector.
De leden van de VVD-fractie vragen de minister verder om aan te geven
wat de reactie was van de Europese Commissie op de Nederlandse
inbreng inzake de correctiefactor en de effecten ervan op het concurrentievermogen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Deze leden vragen de
minister of deze ingreep van de Commissie zich goed verhoudt met de
door haar uitgesproken ambitie om het aandeel van de industrie in het
BBP te laten stijgen van nu 16% naar tenminste 20% in 2020 (in haar
2

http://www.oecd.org/eco/reform/indicatorsofregulatoryconditionsintheprofessionalservices.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

12

mededeling van 10 oktober 2012 over een sterkere Europese industrie
COM 2012, 582).
Tijdens de Raad voor Concurrentievermogen in september jl. is door
Nederland uitgesproken dat bij de versterking van het ETS na 2020 de
gevolgen van het toepassen van een correctiefactor in ogenschouw moet
worden genomen. De Commissie en andere lidstaten hebben hier niet
direct op gereageerd.
Hoewel Nederland een ambitie voor een specifiek percentage van de
industrie in het bbp niet steun, onderschrijft Nederland wel de noodzaak
tot het versterken van het concurrentievermogen van de industrie. Voor
de investeringsbereidheid van bedrijven en voor hun internationale
concurrentiepositie is de voorspelbaarheid van het ETS-systeem, de
verwachte ontwikkeling van de CO2-prijs en de verdeling van de bijbehorende kosten van belang. Dit zal met name in het post 2020 klimaat- en
energiebeleid van de EU bepaald moeten worden. In het Energieakkoord
zijn om die reden afspraken gemaakt over de inzet van Nederland ten
behoeve van de versterking van het ETS vanaf 2020 in combinatie met
borging van de concurrentiepositie van de internationaal concurrerende
bedrijven op basis van best performance.
Verslag Concurrentieraad van 26 en 27 september 2013
De VVD-fractieleden lezen dat er tijdens de vorige raad is gesproken over
de staalsector. Deze leden vragen de minister aan te geven welke
belangrijke zaken daarbij aan de orde zijn geweest en of hij de voortgang
van de uitvoering van het actieplan kan toelichten.
Zoals gemeld in het verslag van de Raad voor Concurrentievermogen van
26–27 september 2013, is het geagendeerde diversenpunt over de
staalsector meegenomen tijdens de discussie over het industriebeleid. De
aangekondigde informatie van de Commissie beperkte zich tot benoeming
van het actieplan voor de staalsector als voorbeeld om de ambitie op het
gebied van de industrie vorm te geven zonder hierbij dieper in te gaan op
het actieplan zelf. In de daarop volgende discussie is geen van de lidstaten
specifiek ingegaan op het actieplan voor de staalindustrie. In het
algemeen vroeg een aantal lidstaten wel aandacht voor de impact van
hoge energieprijzen op het concurrentievermogen van de industrie, met
name voor de energie-intensieve industrie.
In het actieplan worden diverse acties genoemd om het concurrentievermogen van de Staalindustrie te verbeteren. Een groot deel van de
actiepunten worden door de Europese Commissie opgepakt. Zo verwacht
de Commissie in januari, ter voorbereiding op de Europese Raad in
februari, met een rapportage te komen over de compositie van de kosten
voor energie in verschillende landen (binnen en buiten Europa). Ook heeft
de Commissie aangegeven in januari 2014 te komen met eerste
voorstellen voor het «2030 climate policy framework», voorzien van een
effectrapportage. Een effectbeoordeling van een mogelijk aangepaste
carbon leakage-lijst wordt op dit moment uitgevoerd door de Commissie.
Tenslotte heeft de Commissie recent het concept werkpakket voor Horizon
2020 gepubliceerd. Onder de thema’s «Energy Efficiency» en «Competitive
Low-carbon Energy» zijn er programma’s opgenomen gericht op acties
die verband houden met demonstratie en marktintroductie.
Voor een aantal acties in het actieplan is het aan de lidstaten zelf om
daaraan invulling te geven. Zo is de lidstaten onder andere gevraagd om
een overzicht te maken van beleidsmaatregelen die impact hebben op de
kosten voor energie voor grootverbruikers en mogelijke maatregelen te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

13

bezien die deze kosten kunnen verminderen. U heeft op 8 november een
brief ontvangen waarin de kosten voor energie in Nederland en Duitsland
worden vergeleken voor verschillende afnemers, ook voor de grootverbruikers. Tevens is de regeling voor compensatie van indirecte ETS-kosten
gepubliceerd die opengesteld wordt begin volgend jaar. Ook heeft u het
wetsvoorstel voor correctie van de nettarieven voor grootverbruikers van
mij ontvangen, en voor komende maandag 2 december geagendeerd voor
een wetgevingsoverleg.
REACH
Met betrekking tot REACH vernamen de VVD-fractieleden dat Nederland in
tegenstelling tot andere EU-lidstaten geen deel uitmaakt van de Europese
werkgroep die met betrekking tot REACH zoekt naar een balans tussen
effectieve regelgeving enerzijds en concurrentie, innovatie en arbeidsmarkt anderzijds. De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoe de
minister de Nederlandse belangen met betrekking tot REACH vanuit
economisch oogpunt behartigt.
Nederland neemt samen met andere EU-lidstaten actief deel in de
Enterprise Policy Group (EPG) – subgroep voor REACH en CLP3 – die met
betrekking tot REACH zoekt naar een balans tussen effectieve regelgeving
enerzijds en invloed op concurrentie, innovatie en arbeidsmarkt anderzijds. De economische aspecten van REACH worden door Nederland
behartigd in de vergadering van Competent Authorities on REACH, dat de
algehele voortgang van REACH bespreekt in samenspraak met de
Europese industrie. Uit de evaluatie van REACH in Nederland in 2012 is
gebleken dat Nederland tot de meest invloedrijke landen behoort in de
voortgang van REACH. De Nederlandse industrie (o.a. VNO en VNCI die
deel uitmaken van de Klankbordgroep REACH) waardeert de inzet van en
de wijze waarop de Nederlandse delegatie de belangen van de industrie
actief aankaart op EU-niveau, zo blijkt uit de evaluatie. De Nederlandse
regering heeft als eerste EU-lidstaat een studie verricht naar de kosten van
REACH voor het MKB. Uw Kamer is hierover per brief geïnformeerd
(Kamerstuk TK 21 501-08 nr. 484).
Verder heeft Nederland als eerste lidstaat een Actieplan gelanceerd om de
kosten van REACH voor het MKB te verlichten. De kick-off van dit
gezamenlijke actieplan waarin overheid en industrie samenwerken, heeft
plaatsgevonden op 31 oktober jl. bij het VNO.
Vragen van de leden van de PvdA-fractie
Industrie en interne markt
De leden van de PvdA-fractie maken zich zorgen over de mogelijkheid
voor houders van merkrechten om goederen van derden, die zich in
doorvoer in het douanegebied bevinden, te verhinderen. Met de grote
haven van Rotterdam zou een dergelijke mogelijkheid de Nederlandse
economie kunnen schaden. Deze leden vragen de minister of hij deze
zorgen deelt en of hij voornemens is dit te voorkomen.

3

CLP (afkorting voor Classification, Labelling and Packaging) is een verordening van de
Europese Unie betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels.
CLP identificeert en beschrijft hoe informatie over chemische gevaren moet worden vermeld
op etiketten en veiligheidsinformatiebladen en in andere documenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

14

Nederland deelt de zorgen van de PvdA-leden. Overigens niet alleen voor
de grote haven in Rotterdam, maar ten aanzien van alle (lucht)havens in
Nederland die zich bezighouden met goederenvervoer. Internationale
handel is cruciaal voor de Nederlandse economie.
Inbreuken op intellectuele eigendomsrechten (waaronder merken in het
algemeen en namaak in het bijzonder) kunnen grote commerciële schade
toebrengen aan handel en economie en dienen bestreden te worden. De
in het kader hiervan te nemen maatregelen moeten echter proportioneel
zijn. In het fiche dat naar aanleiding van de voorstellen tot wijziging van
het merkenrecht is opgesteld (Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013,
22 112, nr. 1618) heeft het kabinet al aangegeven te betwijfelen of ten
aanzien van onder andere doorvoer niet voor een minder vergaand
voorstel had moeten worden gekozen. Het huidige voorstel maakt het
mogelijk de invoer van goederen in het douanegebied van de Unie te
verhinderen wanneer deze goederen zonder toestemming een merk
dragen dat in wezen gelijk is aan het voor deze goederen ingeschreven
merk. Dit ongeacht of de waren al dan niet in de vrije handel binnen de EU
worden gebracht. Deze mogelijkheid van tegenhouden van goederen in
doorvoer op grond van een Europees of nationaal merkrecht kan de
internationale handel belemmeren. Het is immers mogelijk dat deze
goederen inbreuk zouden maken op de EU-markt, maar in het land van
afkomst of bestemming niet. Nederland is van mening dat als er geen
hoge mate van waarschijnlijkheid is dat deze goederen op de EU-markt
terecht zullen komen, er geen sprake zou moeten zijn van (een vermoeden
van) een inbreuk op een merkrecht en de goederen ongestoord hun weg
moeten kunnen vervolgen. Hiervoor zet Nederland zich in.
De leden van de PvdA-fractie zien veel potentie in de digitale interne
markt. Nederland, met een kleine binnenlandse markt maar internationale
karakter, kan daar veel winnen. Deze leden vragen dan ook aan de
minister of hij zich hier hard voor kan maken en zo groei te stimuleren.
Nederland zal tijdens de Raad het belang van de digitale interne markt
opnieuw benadrukken conform eerdere inzet tijdens de Europese Raad
van 24–25 oktober 2013. Daarnaast zal Nederland in Europees verband
aandacht blijven vragen voor het belang van verdere integratie van de
digitale interne markt. Nederland behoort tot de koplopers op het gebied
van de interneteconomie en vormt de digitale poort van Europa. Gezien
het economisch groeipotentieel van een goed werkende digitale interne
markt hecht Nederland sterk aan een verdere integratie. De ICT sector is
nu al goed voor vier miljoen banen en snelle uitvoering van de Europese
Digitale Agenda is in potentie goed voor 5% extra groei en 3,8 miljoen
nieuwe banen. De Europese Raadsconclusies van 24–25 oktober 2013
omtrent de digitale economie bieden politiek mandaat om verdere acties
te ondernemen.
Ruimtevaart
De fractieleden van de PvdA zijn verheugd over het feit dat de data uit
Copernicus «full, open en free-of-charge» beschikbaar komt. De leden van
de PvdA-fractie vragen de minister of hij mogelijkheden ziet om dit
principe ook bij andere Europese onderzoeksprojecten te implementeren.
Ruimtevaartsystemen genereren een brede set gegevens, waarbij het in
het geval van Copernicus gaat om aardobservaties. Met die volledig
publiek gefinancierde gegevens kan vervolgens wetenschappelijk
onderzoek worden verricht en kunnen toepassingen worden ontwikkeld.
Voor de ruimtevaartsystemen die volledig met publiek geld worden
gefinancierd, is Nederland dan ook van mening dat die gegevens «full,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

15

open and free-of-charge» beschikbaar moeten worden gesteld. Het
verrichten van onderzoek en het ontwikkelen van toepassingen voegt
echter waarde toe aan de ruwe gegevens en creëert nieuw intellectueel
eigendom wat resulteert in een andere situatie, waarin niet op voorhand
sprake kan zijn van «full, open and free-of-charge».
De Europese Commissie heeft al aangegeven voor Horizon 2020 Open
Access van groot belang te vinden. Open Access betreft zowel de toegang
tot publiek gefinancierde wetenschappelijke publicaties als tot de
onderliggende data. Ook het kabinet is van mening dat open toegang tot
de laatste wetenschappelijke publicaties en de onderliggende data van het
grootste belang is. Dit kan immers innovatie versnellen, wetenschappelijke samenwerking zonder overbodige duplicatie van onderzoek bevorderen en via het betrekken van burgers en de maatschappij bij onderzoek
de transparantie van het onderzoeksproces vergroten.
Er zijn echter wel enkele kanttekeningen te plaatsen. Ten eerste gaat het
hier bijna altijd om onderzoeksprojecten waarbij onderzoekers uit
kennisinstellingen en bedrijven uit de Europese onderzoeksbudgetten
gefinancierd worden, maar ook een deel van de financiering zelf moeten
meebrengen. Vervolgens genereren onderzoekers veelal hun eigen data
binnen het desbetreffende project. Onderzoekers en bedrijven moeten dus
ook zelf investeren, en daar staat tegenover dat ze ook de vruchten
moeten kunnen plukken van hun inspanning: promovendi gebruiken hun
data voor analyse die uiteindelijk neerslaat in nieuwe inzichten die door
hen gepubliceerd worden en bedrijven verdienen hun investering terug in
de vorm van nieuwe producten en diensten gebaseerd op analyse van
deze data. Dan zal een andere afweging gemaakt moeten worden dan
directe en volledige open access. Ten tweede is «data» een ruim begrip:
Het omvat zowel ruwe gegevens als bewerkte gegevens. Het gaat om
zowel onder moeilijke omstandigheden en met hoge kosten verzamelde
gegevens als om gegevens uit relatief eenvoudige experimenten. Daarom
zullen er in Horizon 2020 pilotprojecten komen, waarin de Commissie wil
testen hoe met Open Access voor data kan worden omgegaan. Nederland
denkt graag mee over de wijze waarop Open Access voor data op een
economisch en maatschappelijk rendabele manier kan worden toegepast.
Voor het kabinetsstandpunt over het publiceren via Open Access verwijs
ik u naar de brief die de staatssecretaris van OCW recentelijk naar de
Kamer heeft gestuurd over dit onderwerp (Kamerstuk TK 31 288, nr. 354).
Onderzoek
Deze leden staan constructief positief tegenover de nieuwe Joint
Technology Initiative (JTI); Biobased Industries. Deze leden zijn van
mening dat biobrandstof niet ten koste mag gaan van oerbossen of
voedselvoorziening en vragen dan ook aan de minister of hiermee
rekening gehouden wordt. Verder vragen deze leden zich af of enkel
projecten in Europa, of ook projecten buiten de Europese Unie gefundeerd
worden.
De JTI Biobased Industries (JTI BBI) is een consortium van Europese
bedrijven in de chemie, agrosector en bosbouwsector met een onderzoeks
en innovatieagenda die bioraffinage als kern heeft. Het consortium heeft
tot doel een aantal Europese demonstratiefabrieken voor bioraffinage te
stimuleren. De JTI BBI draagt daarmee bij aan een structurele innovatieaanpak binnen Europa gericht op waardecreatie op basis van cascadering
(het zo efficiënt mogelijk toepassen van biomassa). Daarmee wordt zoveel
mogelijk ingezet op een duurzame productie en gebruik van grondstoffen.
Vanuit de Europese commissie is een budget toegekend aan de JTI BBI
om de Europese concurrentiepositie te versterken ten opzichte van China,
Brazilië en de VS. In de uitwerking van de onderzoeksagenda wordt er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

16

vanuit de Europese commissie en de lidstaten op toe gezien dat projecten
ten goede komen aan de versterking van de Europese industrie.
De leden van de PvdA-fractie vragen de minister waarom een bijstelling
van tegoeden van JTI Clean Sky-2 naar het luchtvaartonderdeel uit de
maatschappelijke uitdaging «slim, groen en geïntegreerd transport» van
toegevoegde waarde zal zijn en wat het verschil is tussen deze twee
projecten.
Het JTI Clean Sky-2 project richt zich vooral op grootschalige validatie- en
demonstratie activiteiten voor innovatieve technologieën die bijna klaar
zijn om op de markt te worden gebracht. Het luchtvaartonderdeel uit de
maatschappelijke uitdaging «slim, groen en geïntegreerd transport» richt
zich op kleinere onderzoeksvragen, gericht op nieuwe kennis die verder
van de markt af ligt. Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen uit de
gehele luchtvaartketen zijn voor beide typen onderzoek geëquipeerd,
maar kunnen een relatief grote bijdrage leveren aan het tweede type
onderzoek. Een groter budget voor het luchtvaartonderdeel uit de
maatschappelijke uitdaging «slim, groen en geïntegreerd transport» zal
naar verwachting een positief effect hebben op betrokkenheid van de
Nederlandse industrie.
De leden van de PvdA-fractie zien de toegevoegde waarde van innovatie
in de publieke sector en roepen het kabinet op om de opgedane kennis
hier te delen met andere parlementen en ook van de andere parlementen
te leren. Deze leden vragen de minister welke mogelijkheden hij hier ziet.
Die mogelijkheden zijn er in het kader van de verschillende Europese
programma’s. Zo vindt er in het kader van innovatiegericht inkopen
regelmatig uitwisseling plaats met andere lidstaten. Dat gebeurt in
internationale evenementen, ontmoetingen tussen lidstaten en internationale ontmoetingen die in Nederland georganiseerd worden.
Mededeling EU innovatie-indicator
De PvdA-fractieleden nemen kennis van de nieuwe EU innovatie-indicator,
wel vragen deze leden waarom de derde indicator «competitiveness»
enkel op export gebaseerd is; lijken landen met een internationaal karakter
hierdoor niet onterecht innovatiever? Ook vragen deze leden of de
Europese Commissie voornemens is gevolg te trekken uit deze indicator
en of er bijvoorbeeld tegoeden die enkel beschikbaar zijn voor landen met
een lage plaats op deze nieuwe ranglijst zijn.
De nieuwe innovatie-indicator is een tweede indicator naast de bestaande
input-indicator (R&D-uitgaven als percentage van het bbp). Aangezien
innovatie-output diverse vormen aan kan nemen, heeft de Commissie
ervoor gekozen om de nieuwe indicator op te bouwen uit vijf elementen.
«Competitiveness» is één van deze vijf elementen. Dit element is weer
opgebouwd uit twee aparte elementen: 1) het aandeel van medium- en
hightech goederenexport in het saldo van de handelsbalans en 2) het
aandeel van kennisintensieve dienstenexport in de totale dienstenexport.
De gedachte hierachter is dat landen die veel innovatieve goederen en
diensten voortbrengen, deze ook goed in het buitenland kunnen verkopen
en dat dit positief uitpakt voor deze elementen in de indicator. Die
aanname blijkt echter niet juist te zijn en dat is ook de reden dat
Nederland – dat sterk internationaal gericht is en een groot overschot op
de handelsbalans kent – juist op dit onderdeel relatief slecht scoort.
Hoewel Nederland veel innovatieve goederen en diensten exporteert, valt
het aandeel in de totale handelsbalans tegen omdat Nederland over het
geheel genomen sterk internationaal georiënteerd is. Daarnaast wordt de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

17

agrofood-sector niet meegenomen in de lijst van medium of hightech
goederen. De lijst van dergelijke goederen is door de OESO bepaald op
basis van de R&D-intensiteit van producerende sectoren in de hele
wereld. Dit betekent dat ondanks het feit dat onze agrofood-sector – op
unieke wijze – juist zeer concurrerend is, deze geen rol speelt voor de
indicator. Dit is één van de grote bezwaren die Nederland tegen de
indicator heeft: hij geeft onvoldoende weer hoe specifiek innovatief
sectoren in bepaalde landen zijn.
De indicator is dus niet alleen exportgebaseerd en door de berekeningswijze van de exportgerichte elementen van de indicator is het ook niet zo
dat landen met een internationaal karakter per definitie onterecht
innovatiever zijn.
Of de Europese Commissie gevolgen zou willen verbinden aan de
uitkomsten van de nieuwe innovatie-indicator is niet bekend. De Europese
Raad heeft haar daartoe niet gemachtigd. Ook zijn er geen tegoeden die
afhankelijk zijn van de positie van een land op de ranglijst.
Mededeling wederzijdse evaluatie gereglementeerde beroepen
De leden van de fractie van de PvdA zien in deze evaluatie graag niet
enkel een evaluatie per land maar ook een overkoepelend deel, waarbij op
Europees niveau wordt gekeken in hoeverre gereglementeerde beroepen
per lidstaat overeenkomen. Dit zou volgens deze leden de arbeidsmobiliteit in de Europese Unie tussen lidstaten aanzienlijk kunnen verbeteren.
De leden van de PvdA-fractie vragen de minister hierop een reactie geven.
De wederzijdse evaluatie, zoals voorgesteld in de mededeling van de
Commissie van 2 oktober 2013, voorziet in een overkoepelend deel op
Europees niveau. De Commissie stelt twee fases voor. In de eerste fase
brengen de lidstaten in kaart welke beroepen op hun grondgebied zijn
gereglementeerd. Tijdens de tweede fase brengen de lidstaten per beroep
de relevante eisen in kaart en beoordelen deze op principes van
non-discriminatie, rechtvaardiging (om een dwingende reden van
algemeen belang) en proportionaliteit. Vervolgens zullen de lidstaten
elkaar in een wederzijdse evaluatie, per branche of cluster van beroepen,
beoordelen en kijken naar de verschillen en overeenkomsten tussen de
lidstaten. Dit moet ertoe leiden dat lidstaten onrechtvaardige en disproportionele belemmeringen wegnemen, wat de arbeidsmobiliteit van
beroepsbeoefenaren tussen de lidstaten ten goede komt.
Vragen van de leden van de CDA-fractie
De richtlijn over schadevergoeding bij mededingingsrechtelijke
overtredingen
Ten aanzien van deze richtlijn zien de leden van de CDA-fractie dat de
spoed van de Europese Commissie zich moeilijk verhoudt tot de bezwaren
die er her en der nog bestaan. Vanuit verschillende kanten krijgen deze
leden vragen, waarin zorgen doorklinken, hoe een en ander in het huidig
systeem van procesrecht moet worden ingepast. De leden van de
CDA-fractie vragen of de bezwaren uit andere EU-landen ook op dit punt,
het inpassen van de richtlijn in het nationale procesrecht, bestaan of dat
zij andere bezwaren hebben. De leden vragen de minister aan te geven of
dit bezwaar alleen voor het Nederlandse procesrecht geldt, of dat er
binnen de Europese Unie meer lidstaten zijn die hier tegenaan lopen.
Het is verheugend om te vernemen dat de leden van de CDA-fractie de
Nederlandse inzet in Brussel ondersteunen. Zoals in de beantwoording
van het Schriftelijk Overleg met uw Kamer van 16 september (Kamerstuk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

18

21 501-30 nr 317) is aangegeven, was de inzet van Nederland primair
gericht op het schrappen van de procesrechtelijke onderdelen van het
voorstel. Indien zou blijken dat hiervoor niet afdoende steun kon worden
gevonden binnen de Raad, zou worden bekeken in hoeverre de betreffende onderdelen zo aangepast konden worden, dat het zoveel mogelijk
past binnen het bestaande Nederlandse procesrecht. Binnen de Raad
waren de bezwaren van de overige lidstaten overwegend materieel van
aard of gericht op een specifieke procesrechtelijke bepaling. Hierdoor
werden de generieke bezwaren van Nederland voor wat betreft de
procesrechtelijke onderdelen niet, althans niet door voldoende lidstaten,
gesteund. Wel is het voorstel, conform de eerder genoemde inzet van
Nederland, zo aangepast dat de richtlijn zoveel mogelijk binnen het
Nederlandse procesrecht valt. Op dit moment is Nederland positief
gestemd over het te verwachten uiteindelijke onderhandelingsresultaat.
Het krachtenveld is nog niet helemaal uitgekristalliseerd. Het is dan ook
nog niet zeker of er binnen de Raad voor Concurrentievermogen
daadwerkelijk tot een algemene oriëntatie zal worden gekomen.
Space Surveillance and Tracking support programme
(SST-programma)
Ten aanzien van dit onderwerp begrijpen de leden van de CDA-fractie de
wens om tot eigen gegevens te komen. Toch benadrukken deze leden dat
zij dit liever zien in overeenstemming met en in goed overleg met de
Verenigde Staten dan dat de Europese Unie eigenstandig een systeem
gaat bouwen. Ten eerste omdat bestaande kennis zo goed mogelijk
gebruikt moet worden en ten tweede omdat gegevens, die voor de
Verenigde Staten van belang zijn, ook voor Europa van belang kunnen
zijn. Deze leden vragen de minister aan te geven of hij erop zal aandringen
dat bij een eventuele komst van een Europees systeem dit in goed overleg
gaat met de Verenigde Staten.
Het SST programma is nadrukkelijk bedoeld als onafhankelijk Europees
systeem. Daarmee is het een aanvulling op het Amerikaanse systeem.
Hiermee kan Europa op voet van gelijkwaardigheid samenwerken met de
Amerikanen zodat beide partijen profiteren van de meerwaarde. In het
voorstel is de doelstelling opgenomen om de waarschuwingsgegevens
met de VS en andere internationale partners uit te wisselen.
Nederland zal er in Europees verband op aandringen dat het SST-systeem
zo veel mogelijk in goed overleg met en complementair aan het Amerikaanse systeem wordt ontwikkeld, hierdoor staan we samen sterker in het
belang van onze veiligheid en de veiligheid van onze bestaande ruimtevaartinfrastructuur.
Vragen van de leden van de D66-fractie
Europees Semester
Behandeling groeianalyse
De leden van de D66-fractie vragen de Minister naar de inbreng van
Nederland bij het oriënterende debat over de Jaarlijkse Groeianalyse
tijdens de Raad voor Concurrentievermogen en het krachtenveld zoals dat
verwacht wordt.
Mogelijk zal tijdens het oriënterend debat worden gesproken over de
terreinen waarop nauwere coördinatie van het economisch beleid van de
lidstaten kan leiden tot de gunstigste effecten op het concurrentievermogen. De discussie over terreinen voor nauwere coördinatie van
economisch beleid is geagendeerd voor de Europese Raad van 19 en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

19

20 december. De inzet van het kabinet ten aanzien van versterkte
economische beleidscoördinatie is uiteengezet in de kabinetsreactie op de
commissiemededelingen over ex-ante coördinatie van hervormingen en
een instrument voor convergentie en concurrentievermogen (Kamerstuk
2012–2013, 21 501-20, nr. 780). Het kabinet vindt dat de ex
ante-coördinatie van hervormingen zich moet concentreren op hervormingen die direct van invloed zijn op het functioneren van de EMU.
Hierbij geldt dat met name concurrentiekracht, werkgelegenheid en
arbeids- en productmarkten relevant zijn voor het functioneren van de
EMU. Ook hervormingen die een belemmerende werking kunnen hebben
op het functioneren van de interne markt hebben een negatief effect op
het functioneren van arbeids- en productmarkten en de concurrentiekracht
en zouden derhalve gecoördineerd kunnen worden.
Naar verwachting zal de nadruk in de discussie liggen op de belangrijkste
boodschappen aan de Europese Raad om het concurrentievermogen van
de Europese industrie te vergroten. Conform aangegeven in de geannoteerde agenda acht Nederland het daarbij van belang concrete resultaten
te bereiken op de terreinen waar de EU meerwaarde heeft. Dit geldt met
name voor het versterken van de interne markt en het verlagen van de
regeldruk. Nederland acht het van belang dat bij het versterken van het
concurrentievermogen van de industrie tevens wordt gekeken naar de
(aanverwante) diensten. Juist op het terrein van diensten is, zoals de
Europese Raad van oktober jongstleden concludeerde, nog een belangrijke stap te maken in het verbeteren van de werking van de interne markt.
De concurrentie van de industrie houdt daarbij niet op bij de grenzen van
Europa. De impact van maatregelen op het internationale concurrentievermogen vormt dus een belangrijk aandachtspunt. Zoals aangegeven in de
verslagen van de eerdere besprekingen over het concurrentievermogen
van de industrie zijn er geen grote verschillen waar te nemen tussen de
inzet van de lidstaten. Wel is het zo dat een aantal landen waaronder
Frankrijk, België en Luxemburg duidelijk belang hecht aan een specifiek
doel voor het aandeel van de industrie in het bbp. Nederland, gesteund
door onder andere Verenigd Koninkijk, Duitsland en Zweden vindt dat een
dergelijk doel voorbijgaat aan het belang van andere sectoren, zoals
diensten, en de samenhang van de verschillende sectoren binnen de
economie.
Dienstenrichtlijn
De leden van de D66-fractie hebben enkele vragen over de kabinetsreactie
op de Annual Growth Survey, en de kabinetsinzet voor de komende
Concurrentieraad. Deze leden missen van het kabinet de concrete
voorstellen die bij de ambitieuze bewoordingen horen. Het kabinet zegt te
streven naar een «nauwgezette implementatie van de dienstenrichtlijn».
De leden vragen zich af of het zetten van nieuwe stappen, naast implementatie, niet beter past bij de ambitie van het «moderniseren en openen
van dienstenmarkten». Deze leden vragen wanneer nieuwe stappen
worden gezet om in de nabije toekomst te komen tot complete implementatie van de originele dienstenrichtlijn.
Als het gaat om een betere werking van de interne dienstenmarkt gaat het
wat het kabinet betreft allereerst om verdere stappen op nationaal niveau
om dienstenmarkten te openen en te moderniseren. De dienstenrichtlijn
heeft, naast harmonisatie en een verbod op bepaalde soorten eisen, een
grootschalige screening en evaluatie van nationale regels in gang gezet.
Er zijn sinds de implementatie duizenden regels en vergunningen
afgeschaft en de dienstenrichtlijn heeft nu al een substantiële impact
opgeleverd van zo’n 0.8% van het EU-bbp. De Commissie heeft berekend
dat als lidstaten verdere stappen zetten en opschuiven tot het gemiddelde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

20

van de vijf best presterende lidstaten per sector, de totale economische
impact kan toenemen tot 2,6% van het EU-bbp. Binnen het kader van
onder andere het Europees semester moeten lidstaten hier komend jaar
werk van maken en worden beoordeeld op de gemaakte voortgang. 14
lidstaten hebben landenspecifieke aanbevelingen gekregen op het gebied
van hun diensten of detailhandelmarkt. Daarnaast is de wederzijdse
evaluatie van gereglementeerde beroepen van eminent belang om de
interne dienstenmarkt te versterken. Op termijn kunnen nieuwe stappen
nodig zijn in de vorm van regelgeving op EU-niveau, bijvoorbeeld ten
aanzien van specifieke dienstensectoren met grote economische potentie
(o.a. zakelijke dienstverlening, retail). De eerder genoemde nationale
hervormingen van dienstenmarkten, inclusief de wederzijdse evaluatie
van gereglementeerde beroepen, vormen nuttige input voor het
vaststellen van nut en noodzaak van dit soort nadere sectorale initiatieven
op EU-niveau.
Digitale interne markt
De leden van de D66-fractie maken zich zorgen over de opmerking «Ten
aanzien van de digitale interne markt hecht Nederland eraan dat het
auteursrecht wordt aangepast aan het digitale tijdperk.» Deze instelling
lijkt deze leden geen onderwerp van debat en vragen wat concreet de
inzet van Nederland wordt. De leden vragen de minister drie concrete
voorstellen geven hoe hij het auteursrecht wil aanpassen aan het digitale
tijdperk.
In het regeerakkoord is aangegeven dat de inzet van dit kabinet is dat het
auteursrecht zo wordt gemoderniseerd dat recht wordt gedaan aan de
bescherming van creatieve prestaties zonder dat de gebruiksmogelijkheden voor consumenten in het gedrang komen. Een van de uitgangspunten daarbij is dat het Europese auteursrecht wordt aangepast aan het
digitale tijdperk. Daarom heeft het kabinet de afgelopen jaren de Europese
plannen gesteund om te komen tot digitaliseringsprojecten en het behoud
van cultureel erfgoed te faciliteren. Ook heeft het kabinet zich ingezet om
de territoriale beperkingen van auteursrechtlicenties terug te dringen
(Kamerstukken II, 29 838, nr. 29). Dit heeft inmiddels geresulteerd in de
totstandkoming van de Richtlijn 2012/28/EU inzake bepaalde toegestane
gebruikswijzen van verweesde werken. Op grond van deze richtlijn moet
worden voorzien in een beperking op het auteursrecht en het naburig
recht die het mogelijk maakt dat bepaalde erfgoedorganisaties (zoals
bibliotheken, musea en archieven) beschermde prestaties online ter
beschikking kunnen stellen. Het gaat dan om beschermde prestaties
waarvan de rechthebbenden niet kunnen worden gevonden en daarom
niet eerst om toestemming konden worden gevraagd. Daarnaast is er een
akkoord aanstaande tussen het Europees Parlement en de Raad over een
richtlijnvoorstel voor collectief rechtenbeheer en multiterritoriale
muzieklicentieverlening voor online toepassingen in de interne markt
(COM (2012), 579). Deze richtlijn moet ervoor zorgen dat de verlening van
multiterritoriale muzieklicenties wordt geharmoniseerd en bevorderd.
Daarnaast zal de richtlijn moeten gaan zorgen voor meer transparantie en
een efficiëntere werkwijze van collectieve beheersorganisaties voor
auteurs- en naburige rechten. Ten slotte blijft Nederland erop aandringen
dat de Commissie de uitkomsten van de recent afgeronde stakeholdersdialoog gebruikt om te komen met aanvullende maatregelen ter
vergroting van de flexibiliteit in het auteursrecht, zodat de Europese
positie in de creatieve en entertainmentindustrie wordt versterkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

21

Verlagen regeldruk
De leden van de D66-fractie vragen de minister wanneer de Kamer het
BNC-fiche over het REFIT voorstel zal ontvangen.
De Kamer kan het BNC-fiche over het REFIT-voorstel de komende week
tegemoet zien.
De leden onderschrijven de inzet van de minister om meer aandacht te
creëren voor nalevingskosten en vragen de minister aan te geven hoe de
andere lidstaten hierover denken.
Er is gelukkig brede steun van zowel lidstaten als de Europese Commissie
voor het agenderen van het onderwerp nalevingskosten. In de conceptconclusies van de komende Raad voor Concurrentievermogen wordt de
Commissie dan ook aangemoedigd om bij de implementatie van REFIT
ook nalevingskosten in kaart te brengen.
Deze leden vragen aan welk tijdpad de minister denkt met betrekking tot
de implementatie van het REFIT-programma en waarom hij voor dit
tijdpad heeft gekozen. De leden vragen zich af of dit ambitieuzer of minder
ambitieus is dan de andere lidstaten en welk tijdpad de minister verwacht
dat uiteindelijk gekozen zal worden.
REFIT is geen tijdelijk programma, maar markeert de permanente
verankering van het regeldrukbeleid in de werkzaamheden van de
Europese Commissie. De implementatie van REFIT moet door alle
lidstaten en de Commissie gezamenlijk worden gerealiseerd. Er is dus
geen apart nationaal implementatietraject. Aangezien REFIT dus een
continue proces behelst, zullen er steeds nieuwe acties worden ontwikkeld
en kan er geen einddatum aan het programma worden gekoppeld. Aan de
lopende en aangekondigde acties, zoals genoemd in de laatste REFITmededeling, wil Nederland echter wel een tijdpad voor implementatie
verbinden. Vandaar dat in de conceptconclusies voor de komende Raad
voor Concurrentievermogen de Commissie wordt gevraagd een 5-jarige
roadmap voor de implementatie van het REFIT-programma te ontwikkelen, dat jaarlijks wordt geactualiseerd met het oog op vereenvoudiging
en vermindering van de algemene regeldruk. Dit voorstel heeft brede
steun onder de lidstaten. De verwachting is dat de Commissie hier
uitvoering aan zal geven.
Nederland hecht aan een snelle uitvoering van alle voorstellen die in
REFIT zijn gedaan. Het voorgestelde scoreboard en de 5-jarige roadmap
zullen helpen om toe te zien op een voortvarende implementatie.
De leden van de D66-fractie vragen zich af hoe de minister tegenover het
idee van een resultaatverplichting voor regeldrukvermindering staat en of
hij deze inbreng mee zal willen nemen naar de Concurrentieraad.
Nederland vindt dat lidstaten, Commissie en Europees Parlement
verplicht zijn om het Europees regeldrukbeleid succesvol te laten zijn en
concrete resultaten te leveren. De REFIT-voorstellen van de Commissie en
de wijze waarop ze door de lidstaten zijn ontvangen, stralen de ambitie uit
om substantiële resultaten te bereiken.
Afgesproken is dat er een scorebord komt waarop de resultaten en de
voortgang kunnen worden gemeten. Ook komt er een roadmap voor de
komende 5 jaar, zodat we goed zicht kunnen houden op wanneer welke
actie dient te worden ondernomen. De resultaatverplichting zal echter
geen vooraf gestelde kwantitatieve doelen bevatten, aangezien daarvoor
onvoldoende steun bestaat van de Commissie en binnen de Raad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

22

Tijdens de laatste Europese Raad, tot slot, is afgesproken dat de
Commissie voor de Europese Raad van juni 2014 met een voortgangsverslag zal komen.
ICT – innovatie in de publieke sector
De leden van de D66-fractie constateren dat de insteek van het beleidsdebat over innovatie in de publieke sector nog niet bekend is en vinden
dat zorgelijk. Deze leden vragen de minister aan te geven met welke
insteek hij het debat in zal gaan. Daarnaast vragen deze leden in hoeverre
de minister het Nederlandse innovatiebeleid als voorbeeld voor andere
lidstaten ziet.
Het voorzitterschap heeft inmiddels meer informatie over het beleidsdebat
gegeven, waarbij wordt ingegaan op de rol die innovatie kan spelen bij
vernieuwing van de publieke sector en welke rol de publieke sector kan
spelen bij het aanjagen van innovatie.
De Nederlandse insteek voor dit debat is dat innovatie in de publieke
sector meer is dan vernieuwing van de eigen bedrijfsvoering, maar dat
het ook gaat om vernieuwing van de publieke dienstverlening in reactie
op maatschappelijke ontwikkelingen; denk bijvoorbeeld aan vernieuwing
om goede en betaalbare zorg te kunnen blijven aanbieden. Sociale
innovatie kan hierin een belangrijke rol spelen. Door middel van innovatiegericht inkopen (zoals het Nederlandse programma Inkoop Innovatie
Urgent) kan de publieke sector de markt voor innovatie stimuleren.
Leren van het innovatiebeleid van andere landen gebeurt binnen zowel
binnen de EU als de OESO. Er vinden regelmatig activiteiten plaats waarin
uitwisseling van ervaringen centraal staat. Daarbij bestaat momenteel
veel belangstelling voor het Nederlandse innovatiebeleid, dat door veel
landen als een vernieuwende aanpak wordt gezien. Hierbij gaat het met
name om de combinatie van generiek beleid, voornamelijk via fiscale
instrumenten, met specifiek beleid gericht op de samenwerking tussen
kennisinstellingen, bedrijven en overheid om sectoren met een sterke
concurrentiepositie te versterken. In veel andere landen ziet men
momenteel ook een trend naar meer fiscaal innovatiebeleid.
EU innovatie-indicator
De leden van de D66-fractie hebben enkele vragen over de Nederlandse
positie tegenover de EU innovatie-indicator. De minister geeft aan dat
«verdere discussie en analyse noodzakelijk is». Deze leden vragen zich af
of dit niet een gevolg is van het feit dat Nederland op deze nieuwe
innovatie-indicator slechter scoort. Daarnaast vragen deze leden welke
conclusies de minister trekt uit de uitkomsten van de innovatie-indicator
en wat de mening is van andere lidstaten over de nieuwe innovatieindicator. Verder vragen de leden van de D66-fractie hoe groot de minister
de kans schat dat de door hem gewenste aanpassingen doorgevoerd
zullen worden.
Nederland is niet het enige land dat in de Raad heeft aangegeven twijfels
te hebben bij de nieuwe indicator. Dat blijkt uit de brief van het voorzitterschap aan de Europese Raad naar aanleiding van de bespreking van het
Commissievoorstel in de Raad voor Concurrentievermogen van
27 september 2013. Verdere discussie en analyse zijn noodzakelijk opdat
aan de belangrijkste bezwaren die de indicator nu met zich meebrengt kan
worden tegemoetgekomen. Deze worden nader toegelicht in het
BNC-fiche (TK 22 112, nr. 1721). De conclusie ten aanzien van de
innovatie-indicator zoals die nu is samengesteld, luidt dat deze te weinig
zegt over de innovatie-output van de individuele EU-lidstaten om daaraan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

23

een oordeel over innovativiteit in een land te koppelen. De kans dat de
Commissie de indicator aanpast, hangt af van de mate waarin zij denkt dat
de indicator draagvlak nodig heeft bij de lidstaten die hebben aangegeven
bedenkingen te hebben.
Allocatie CO2-rechten
De leden van de D66-fractie constateren dat het besluit betreffende de
allocatie van CO2-rechten 2013–2020 definitief is genomen. Wel willen de
leden opmerken dat het principe «de vervuiler betaalt» met het uitdelen
van gratis rechten nog ver te zoeken is. Deze leden vragen de minister aan
te geven of het nog steeds de inzet is van Nederland om zo snel mogelijk
alle CO2-rechten te veilen en welke ruimte de minister daar de komende
jaren voor ziet. De leden vragen de minister aan te geven hoe andere
lidstaten hier tegenover staan. De leden van de D66-fractie constateren
ook, dat dit kabinet vanaf 2014 een compensatie voor indirecte CO2 kosten
wil verstrekken. De leden van de deze fractie vragen de minister een
overzicht verstrekken van welke andere lidstaten hiertoe zijn overgegaan,
en daarbij aan te geven of deze dezelfde opzet hanteren voor wat betreft
de in aanmerking komende sectoren en de hoogte van de CO2 prijs /
compensatie.
Tot 2020 ligt de allocatiemethodiek vast en worden kosteloze rechten
verstrekt. Dit gebeurt op basis van benchmarks van de best presterende
bedrijven. Bedrijven die niet voldoen aan de benchmark krijgen minder
rechten, zodat relatief vervuilende bedrijven meer betalen.
De inzet van Nederland ten aanzien van het ETS na 2020 is vastgelegd in
het Energieakkoord. Daar is afgesproken dat de concurrentiepositie van
internationaal opererende bedrijven in carbon leakage-sectoren geborgd
moet worden door allocatie van gratis rechten op basis van reële
benchmarks. Tevens is afgesproken dat de inzet van Nederland zal zijn om
indirecte compensatie op Europees niveau te regelen op basis van best
performance. De discussie over het gratis toewijzen van rechten aan de
industrie na 2020 is in Europa nog niet aan de orde geweest.
Indirecte kostencompensatie vindt op dit moment ook plaats in Duitsland,
Verenigd Koninkrijk en Noorwegen. De compensatie is ingericht conform
de richtsnoeren van de Commissie, waarin de sectoren en de hoogte van
de CO2-prijs en de compensatie is vastgelegd. De afzonderlijke regelingen
verschillen wel op details. Nederland heeft bijvoorbeeld opgenomen dat
bedrijven deel moeten nemen aan energiebesparingsconvenanten.
Dergelijke eisen kennen de andere regelingen niet.
III Volledige agenda
Brief regering – minister van Economische Zaken, H.G.J. Kamp –
21 november 2013
Geannoteerde Agenda van de Raad voor Concurrentievermogen van 2 en
3 december 2013 (2013Z22744)
Brief regering – minister van Economische Zaken, H.G.J. Kamp –
14 oktober 2013
Verslag van de Raad voor Concurrentievermogen van 26 en 27 september
2013 (21 501-30-318)
Brief regering – minister van Buitenlandse Zaken, F.C.G.M. Timmermans –
13 september 2013
Fiche: Mededeling en Richtlijn pakketreizen en geassisteerde reisarrangementen (22 112-1695)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

24

Brief regering – minister van Buitenlandse Zaken, F.C.G.M. Timmermans –
18 oktober 2013
Fiche: Mededeling EU innovatie-indicator (22 112-1721)
Brief regering – staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, W.J.
Mansveld – 6 november 2013
Reactie op het besluit van de Europese Commissie inzake de allocatie van
CO2-rechten (21 501-08-487)
Brief regering – minister van Buitenlandse Zaken, F.C.G.M. Timmermans –
8 november 2013
Fiche: Mededeling wederzijdse evaluatie gereglementeerde beroepen
(22 112-1735)
Brief regering – minister van Economische Zaken, H.G.J. Kamp –
4 november 2013
Uitkomst overleg met Europese Commissie over mogelijke compensatie
met betrekking tot Thermphos (29 826-57)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 21 501-30, nr. 320

25