Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 194

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 april 2013
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft in een brief van
28 februari 2013 verzocht om een kabinetsstandpunt over het rapport
«Our Nutrient World» dat het VN-Milieuprogramma (UNEP) onlangs
uitbracht. Dit rapport heeft als ondertitel: «De uitdaging om meer voedsel
en energie te produceren met minder vervuiling». Mede namens de
staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu voldoe ik met deze brief aan
dit verzoek.
Inhoud
In het rapport wordt geconstateerd dat mondiale duurzaamheid fundamenteel afhankelijk is van nutriënten. De natuurlijke cycli van stikstof (N)
en fosfaat (P) zijn uit balans met grote gevolgen voor het milieu, de
gezondheid en de economie. Onvoldoende toegang tot meststoffen
beperkt de voedselproductie en draagt in sommige delen van de wereld
bij aan landdegradatie, terwijl de beperkte voorraad van fosfaat een risico
vormt voor de toekomstige voedselzekerheid. Overbemesting in andere
delen van de wereld leidt door verlies van nutriënten onder andere tot
schade aan de gezondheid, verlies van biodiversiteit en klimaatverandering. Tenzij er actie wordt ondernomen zal de toename van de
bevolking en de toename van de consumptie van energie uit biomassa en
dierlijke producten per hoofd van de bevolking leiden tot een
verscherping van deze problemen.
In het rapport wordt ook gewezen op de toenemende consumptie van
vlees. Van de stikstof die nodig is voor het verbouwen van veevoer komt
uiteindelijk slechts een klein deel in het vlees terecht.
In het rapport wordt gepleit voor een efficiënter gebruik van nutriënten bij
de teelt van gewassen en bij de dierlijke productie, voor recycling van
fosfaat en stikstof, voor minder voedselverspilling en voor verlaging van
consumptie van dierlijke eiwitten in landen die thans hoge consumptiecijfers hebben. Volgens dit rapport kan het vermijden van overconsumptie

kst-30196-194
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 196, nr. 194

1

van dierlijk eiwit bijdragen aan de gezondheid en het verbeteren van de
milieukwaliteit. Mondiale samenwerking wordt noodzakelijk geacht.
Inzet van het kabinet
Het kabinet heeft in het huidige regeerakkoord «Bruggen slaan» als
ambitie het begrip «circulaire economie» neergezet. Het Kabinet is zich
daarmee bewust van de noodzaak om efficiënter om te gaan met
grondstoffen zoals fosfaat en stikstof. Het Kabinet herkent de problematiek en ondersteunt de principes van hergebruik en recycling zoals die
in het rapport van de UNEP zijn weergegeven.
UNEP heeft met dit rapport een betere benutting van nutriënten op de
mondiale agenda gezet, om zo bredere aandacht te vragen voor dit
vraagstuk, en biedt ook een forum om dit internationaal aan te pakken.
Het kabinet heeft hiervoor waardering. Nederland is in internationaal
verband ook actief bij dit onderwerp betrokken, onder andere door onze
leidende rol in het Global Partnership on Nutrient Management.
Zoals het rapport ook aangeeft raakt de discussie over verantwoord
nutriëntengebruik direct aan de uitdaging om 9 miljard mensen op
duurzame wijze te voeden in 2050. Bijdragen aan voedselzekerheid is voor
het kabinet een speerpunt in het internationale beleid. Nederland is
internationaal een aanjager van de discussie over duurzame landbouwproductie. In het bijzonder maakt Nederland zich sterk voor het implementeren van climate smart agriculture, waarmee de landbouwproductie
verhoogd kan worden terwijl tegelijk de weerbaarheid tegen klimaatverandering wordt versterkt en de uitstoot van broeikasgassen wordt teruggedrongen. Nederland is daarnaast initiatiefnemer van een mondiaal
platform over de verduurzaming van de veehouderij dat landen bijstaat bij
efficiënter gebruik van natuurlijke hulpbronnen en verhoging van de
productiviteit van de veehouderij. Nederland zet bovendien in op het
versterken van het gebruik van goede landbouwpraktijken, op de
verduurzaming van de internationale ketens van agrogrondstoffen zoals
palmolie en soja, en op betere agrologistieke oplossingen om voedselverliezen tegen te gaan. Bij deze activiteiten wordt nadrukkelijk de samenwerking met kennisinstellingen en het bedrijfsleven gezocht, omdat
optimale inzet van hun expertise cruciaal is om voedselzekerheid te
realiseren.
Nederland heeft al enige tientallen jaren beleid – mestbeleid – gericht op
het efficiënter gebruik van nutriënten bij de teelt van gewassen om de
emissie hiervan naar het milieu te verminderen. Dit beleid heeft ook tot
resultaten geleid, zoals onder andere blijkt uit de evaluatie van de
Meststoffenwet (Kamerstuk 33 037, nr. 21). Daarmee zijn we er nog niet.
Zoals ik in mijn brief over het mestbeleid1 aangaf, staat schoon grond- en
oppervlaktewater en een schone lucht centraal. Fosfaat dient steeds meer
als grondstof gezien en toegepast te worden. Mijn collega van Infrastructuur en Milieu heeft u hierover op 5 maart 2013 in een brief over
Grondstoffenvoorzieningszekerheid (Kamerstuk 32 852) nader
geïnformeerd.
In Europees verband heeft Nederland – samen met het Nederlandse
Nutrient Platform- in maart 2013 een succesvolle Europese conferentie
georganiseerd over verduurzaming van de fosfaatketens. Fosfaat is een
essentiële en onvervangbare grondstof waar we zuinig mee moeten

1

Kamerbrief voornemen verdere behandeling wijziging Meststoffenwet, 18 januari 2013,
Kamerstuk 33 322, nr. 8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 196, nr. 194

2

omgaan, want fosfaat wordt steeds schaarser. De conferentie was het
startpunt voor een Europees Nutriënten Platform.
Daarnaast wordt in het UNEP rapport actie gevraagd om voedselverspilling te beperken. Inmiddels staat voedselverspilling op de mondiale
agenda; is in de RIO+20 top aan de orde geweest; hebben de FAO en de
UNEP dit omarmd en komt de OECD dit jaar met een rapport over
voedselverspilling. UNEP en FAO lanceerden onlangs de Think.Eat.Savecampagne tegen voedselverspilling. Ook de Europese Commissie zal dit
jaar met een Mededeling over Duurzaam Voedsel komen waarin het
terugdringen van voedselverspilling een belangrijk onderdeel zal zijn.
Voor het zomerreces zal ik met het Actieplan Voedselverspilling – als
onderdeel van de beleidsbrief over voedsel – ook ruim aandacht besteden
aan voedselverspilling en de wijze waarop we in Nederland hier mee om
kunnen gaan.
In het rapport van UNEP wordt ook een pleidooi gehouden voor verlaging
van de consumptie van dierlijk eiwit. Ik onderschrijf de opvattingen van
het rapport dat er voor verduurzaming van de voedselketen niet alleen
een verduurzaming van de productieketen noodzakelijk is, maar ook een
verduurzaming van de consumptie in Nederland en andere landen
gewenst is. Over de wijze waarop dit in Nederland kan plaatsvinden zal ik
in mijn beleidsbrief over Voedsel nader terugkomen.
De staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 196, nr. 194

3