Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

975
Vragen van de leden Özütok en Renkema (beiden GroenLinks) aan de
Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het rapport «Beleidsscan VN-Verdrag
handicap» van de NVRR (ingezonden 6 november 2019).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
6 december 2019).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het rapport «Beleidsscan VN-Verdrag handicap»
van de NVRR?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is volgens u de oorzaak dat veel gemeenten nog laks zijn met de
implementatie van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een
handicap?
Antwoord 2
De beleidsscan van de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers en
Rekenkamercommissies (NVRR) laat zien dat een meerderheid van de
onderzochte gemeenten aandacht besteedt aan inclusie of mensen met een
beperking in beleid, zoals genoemd in het VN-verdrag inzake de rechten van
personen met een handicap (VN-verdrag). Gemeenten ondervinden echter
een aantal knelpunten bij de implementatie van het VN-verdrag, zo blijkt uit
een peiling uitgevoerd door Movisie in 2018.
Gemeenten geven onder andere aan dat zij uitdagingen ervaren bij het
betrekken van mensen met een beperking. Mogelijk betekent dit: dat juist
doordat gemeenten met inclusiebeleid aan de slag zijn gegaan, het betrekken
van inwoners met een beperking meer naar boven komt als uitdaging.
Om de implementatie van het VN-verdrag een extra impuls te geven, is de
VNG in 2018, met subsidie vanuit het Ministerie van VWS, gestart met het

1

ah-tk-20192020-975
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.nvrr.nl/download/?id=87554

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

project «Iedereen doet mee». Dit project draagt bij aan mijn programma
«Onbeperkt Meedoen!».
Met het project ondersteunt de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG)
gemeenten bij het ontwikkelen van inclusiebeleid. Zo heeft de VNG in 2018
de bundel «Organiseer ervaringsdeskundigheid: het VN-Verdrag in jouw
gemeente» gepubliceerd. Deze bundel laat zien op welke manieren je
ervaringsdeskundigheid kunt inzetten bij de ontwikkeling van beleid. De VNG
geeft daarnaast aan dat veel gemeenten nog moeten werken aan bewustwording. Het project «Iedereen doet mee» heeft mede tot doel om die bewustwording bij alle gemeenten te vergroten.
Vraag 3
Wat is volgens u de oorzaak dat geen enkele onderzochte gemeente
bijzondere aandacht heeft voor de positie van vrouwen met een beperking,
terwijl dit volgens het verdrag wel zou moeten?
Antwoord 3
De NVRR heeft niet onderzocht wat de oorzaak is waarom gemeenten geen
bijzondere aandacht besteden aan de positie van vrouwen met een beperking. Ik wil daar dan ook niet over speculeren. De NVRR heeft bij de
aanbieding van het rapport aan de VNG op dit punt aangegeven dat het van
belang is om de representativiteit van ervaringsdeskundigheid mee te nemen
in lokaal inclusiebeleid. Het is daarbij onder andere belangrijk om ervoor te
zorgen dat er voldoende vrouwen betrokken zijn.
Vraag 4, 5 en 6
Wat is er sinds de inwerkingtreding van het VN-verdrag door de rijksoverheid
gedaan om gemeenten aan te sporen om zo snel als mogelijk te voldoen aan
de bepalingen uit het verdrag?
Hoe ziet het implementatietraject van het VN-verdrag er voor decentrale
overheden precies uit?
Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat alle gemeenten zich aan het
implementatietraject van het VN-verdrag houden? Kunt u hierbij ook
aangeven of en zo ja welke extra stappen u gaat zetten om gemeenten aan te
sporen zich aan de stapsgewijze implementatie te houden? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 4, 5 en 6
Na de ratificatie van het VN-verdrag in 2016 is vanuit het Ministerie van VWS
een plan van aanpak opgesteld om de implementatie van het verdrag verder
vorm te geven. De VNG heeft zich als partner bij dat plan aangesloten. Dat
plan is in maart 2017 door de toenmalige Staatssecretaris van VWS aan de
Kamer aangeboden.2 Het huidige kabinet heeft ervoor gekozen nog een extra
impuls te geven aan de implementatie van het VN-verdrag. Met het programma «Onbeperkt Meedoen!» wil het kabinet de komende jaren stappen
zetten om ervoor te zorgen dat mensen met een beperking merkbaar meer
naar eigen wens en vermogen kunnen meedoen met de samenleving. Een
onderdeel van dit programma is het stimuleren van een lokale inclusieaanpak.
De VNG geeft dit vorm met het project «Iedereen doet mee». De VNG
ondersteunt gemeenten daarbij onder meer bij hun wettelijke verplichting om
een lokale inclusie-agenda op te stellen. De VNG heeft daarom, in samenwerking met beleidsmedewerkers uit gemeenten en mensen met een beperking,
een handreiking ontwikkeld voor het maken van zo’n lokale inclusie agenda.
De VNG heeft bovendien in samenwerking met de Alliantie VN-Verdrag 25
koplopergemeenten geselecteerd die vooroplopen bij de uitvoering van het
VN-Verdrag. Deze koplopers kunnen van elkaar leren, kennis uitwisselen en
andere gemeenten inspireren.
Naast de groep van koplopergemeenten zijn er meer gemeenten die al bezig
zijn met het VN-Verdrag of die de ambitie hebben dat veel actiever te gaan
doen. Om deze beweging en hun intentie zichtbaar te maken kunnen deze
gemeenten het manifest «Iedereen doet mee!» ondertekenen. Op dit moment

2

Kamerstuk 33 990, nr. 62.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

hebben (inclusief de koplopers) 44 gemeenten het manifest ondertekend en
de VNG geeft aan dat meer gemeenten in het proces zitten dit ook te doen.
Om een vinger aan de pols te houden bij de implementatie van inclusiebeleid
door gemeenten, is er door Movisie in opdracht van de VNG, een 0-meting
en 1-meting gehouden. Zo kan de voortgang en verspreiding van lokaal
inclusiebeleid worden gevolgd. In deze metingen, uitgevoerd begin 2018 en
begin 2019, werd bijvoorbeeld duidelijk dat de kennis over het VN-verdrag en
het aantal lokale inclusie-agenda’s onder gemeenten is toegenomen. De
2-meting staat gepland voor 2020.
De extra inzet van de VNG heeft dus effect. Ik zet de samenwerking met de
gemeenten en de VNG graag voort om de plannen die wij samen hebben
ontwikkeld nog een stap verder te brengen. De VNG heeft daarvoor aanvullende plannen gemaakt voor de komende twee jaar. Zo is de VNG voornemens om samen met de Alliantie de Verkiezing Meest Toegankelijke
gemeente te organiseren. Met als doel meer bewustwording over en
betrokkenheid bij het VN-verdrag bij gemeenten en de inwoners.
Vraag 7 en 10
Hoe staat het op landelijk niveau met de implementatie van het VN-verdrag?
Op welke manier borgt u dat binnen het implementatietraject ook aandacht is
voor implementatie van het VN-verdrag in andere onderdelen van het beleid,
zoals arbeidsmarkt, woonbeleid en cultuur?
Antwoord 7 en 10
In het programma «Onbeperkt meedoen» werk ik samen met vier departementen (BZK, OCW, SZW en IenW), bestuurlijke partners (VNO-NCW/MKB
Nederland, de VNG en de Alliantie, een samenwerkingsverband van
belangenorganisaties voor mensen met een beperking) en verschillende
andere maatschappelijke partners. Dit programma is bedoeld om een
beweging rondom de implementatie van het VN-verdrag handicap verder op
gang te brengen. Langs verschillende actielijnen coördineren we de vele
acties die al plaatsvinden rondom inclusie van mensen met een beperking en
zetten we concrete stappen in het wegnemen van drempels voor mensen met
een beperking.
Deze actielijnen zijn gericht op: werk, onderwijs, vervoer, bouwen en wonen,
participatie en toegankelijkheid (waaronder cultuur), zorg en ondersteuning
en het Rijk als organisatie. Onder deze actielijnen vallen een groot aantal
acties en initiatieven die ik samen met de departementen en partners
faciliteer, stimuleer of ontwikkel. Ik heb uw Kamer hierover geïnformeerd in
de voortgangsrapportage die ik op 6 juni jl. heb verzonden3. Bovendien
ontvangt uw Kamer één dezer dagen separaat de eerste monitor over het
programma Onbeperkt Meedoen!
Vraag 8
Wanneer zal het VN-verdrag ook gaan gelden in Caribisch Nederland? Hoe
worden tot die tijd de rechten van mensen met een handicap in Caribisch
Nederland beschermd?
Antwoord 8
Voor de toepassing van het Verdrag in het Caribische deel van Nederland is
uitvoeringswetgeving nodig. Het Ministerie van VWS ondersteunt Caribisch
Nederland met de implementatie van het verdrag. Bij VWS valt dit onder de
verantwoordelijkheid van de Staatssecretaris van VWS. Hij heeft in overleg
met de eilanden gekozen voor een getrapte aanpak, waarin eerst de
problemen in de praktijk worden opgepakt, voordat eventuele wijzigingen in
wet- en regelgeving in beeld komen. In de afgelopen jaren hebben de
openbare lichamen plannen ingediend zodat zij zelf hun prioriteiten stellen en
daar uitvoering aan kunnen geven.
De schaal van de eilanden en de lokale omstandigheden vereisen een geheel
andere aanpak dan in Europees Nederland. In Caribisch Nederland is
bijvoorbeeld het aantal mensen met speciale vervoersbehoeften klein. Dit
rechtvaardigt een meer individuele aanpak. Op Saba, Sint-Eustatius en
Bonaire worden mensen met een beperking zoveel mogelijk individueel
3

Kamerstuk 24 170, nr. 192

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

benaderd om te bekijken wat ze nog nodig hebben om mee te kunnen doen
in de samenleving. Het Ministerie van VWS en de openbare lichamen trekken
hierin gezamenlijk op. VWS blijft in gesprek met de eilanden over implementatie van het Verdrag, maar de nadruk ligt op het daadwerkelijk een verschil
maken in de levens van mensen met een beperking.
Deze persoonlijke aanpak moet er toe leiden dat mensen met een handicap
op alle terreinen waar ze belemmeringen ervaren geholpen kunnen worden,
vooral als dat een schending van hun rechten betreft.
Vraag 9
Is het verdrag inmiddels ook geratificeerd door de andere landen in het
Koninkrijk? Zo nee, hoe worden de rechten van mensen met een handicap in
die delen van het Koninkrijk beschermd?
Antwoord 9
Het verdrag is niet geratificeerd door de andere landen van het Koninkrijk
(Aruba, Curaçao en Sint-Maarten). De andere landen van het Koninkrijk
mogen zelf beslissen of en wanneer ze het verdrag in werking laten treden
voor hun land. Zij hebben ook een eigen verantwoordelijkheid voor het
garanderen van de mensenrechten van mensen met een beperking.
De Minister van Sociale Ontwikkeling, Arbeid en Welzijn van Curaçao heeft
aangegeven tot medegelding over te willen gaan. In Aruba is een werkgroep
bezig met het opstellen van een implementatieplan. Sint-Maarten heeft mij
laten weten de medegelding van het Verdrag nog formeel in beraad te
hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4