Meer kans op werk
Investeer structureel in de ontwikkeling van
jongeren met een beperking
Terwijl de economie aantrekt, de werkloosheid laag is en diverse sectoren kampen
met personeelstekorten, is er een groep mensen zonder zicht op een betaalde
baan. Jonge mensen met een beperking krijgen nauwelijks kansen. De
Participatiewet, die mensen een arbeidsbeperking moet ondersteunen bij deelname
aan de samenleving, werkt voor deze jongeren onvoldoende. Hier komt bij dat de
voorgestelde loondispensatie mensen met een arbeidsbeperking het gevoel geeft
geen volwaardige medewerker te zijn.
De VGN doet een beroep op de Tweede Kamer om structureel te investeren in de
ontwikkeling van jongeren met een beperking. Jongeren moeten, net als hun
leeftijdgenoten zónder beperking, kansen krijgen om door te leren en om werk te
vinden dat loont.
Veel jongeren met een beperking kunnen na afronding van het voortgezet speciaal onderwijs
of het praktijkonderwijs niet terecht in het middelbaar beroepsonderwijs. Vaak hebben ze
een licht verstandelijke beperking, waardoor ze het tempo en de taligheid van het reguliere
onderwijs niet aankunnen. Deze jongeren behalen daardoor geen startkwalificatie en maken
nauwelijks kans op werk.
De VGN is ervan overtuigd dat als jongeren met een beperking meer tijd krijgen om zich te
ontwikkelen, velen (deels) in hun eigen inkomen kunnen voorzien. Onze leden zien goede
voorbeelden in de praktijk. Neem Felicia Sambo (28). Ze helpt in het verpleeghuis van
Cordaan in Amsterdam. Ze geeft dementerende ouderen te eten, dekt de tafels, wast af en
kookt. In de toekomst wil ze aan de slag als assistent Woonhulp. Via het leerwerkbedrijf van
Cordaan – dat mensen op hun eigen niveau en stapje voor stapje opleidt – krijgt ze die kans.
De arbeidsmarkt kan mensen als Felicia goed gebruiken. Gekwalificeerde mensen met een
beperking kunnen behalve in verzorgings- en ziekenhuizen, uitstekend worden ingezet in de
horeca of in de groenvoorziening. Maar niet iedereen krijgt dezelfde kansen als Felicia.

VGN Position paper Meer kans op werk
April 2018

Wat is het probleem precies?
De Participatiewet helpt deze jongeren onvoldoende
Sinds 1 januari 2015 is de Participatiewet van kracht. Gemeenten hebben de taak mensen
met een beperking te begeleiden naar opleiding of werk. Gemeenten bepalen zelf wie voor
welke ondersteuning in aanmerking komt. Ze investeren liever in uitkeringsgerechtigden die
snel aan het werk kunnen, dan in jonggehandicapten zonder startkwalificatie die meer tijd
nodig hebben om zich te ontwikkelen. Waar andere jongeren verder kunnen leren met steun
van de overheid, stopt in de meeste gemeenten voor deze groep het onderwijs rond het
achttiende levensjaar. Dit is in tegenspraak met het VN-verdrag inzake mensen met een
beperking, waarin staat dat zij recht hebben op adequaat onderwijs. Het kost de
samenleving ook nog eens veel geld. Want wie thuis komt te zitten, is aangewezen op een
uitkering.
Daarbij krijgt iedereen met een participatieuitkering te maken met de kostendelersnorm –
ook thuiswonende jongeren. Is er een ander inkomen in het huishouden, dan wordt er gekort
op hun uitkering of hebben ze er helemaal geen recht meer op.

Opheffen loonkostensubsidie verslechtert de situatie
Voor wie het wél lukt om werk te vinden, is nu nog het minimumloon haalbaar. Maar dit gaat
voor een deel van de betrokkenen veranderen. De overheid compenseert nu werkgevers
voor het verschil in loonwaarde tussen een personeelslid met beperking en iemand zonder
beperking. Door deze ‘loonkostensubsidie’ kan de werkgever het minimumloon uitbetalen.
Het kabinet is van plan deze subsidie af te schaffen en te vervangen door ‘loondispensatie’.
Dat wil zeggen dat werkgevers voortaan arbeidsgehandicapten onder het minimumloon
mogen uitbetalen, er hoeft alleen nog te worden betaald voor iemands loonwaarde. Een
aanvulling op dit bedrag – waardoor het inkomen tot boven het bijstandsniveau stijgt – moet
de arbeidsgehandicapte zelf aanvragen bij de gemeente. In zo’n uitkeringssituatie hebben
mensen met een beperking geen volledig recht meer op pensioen of WW. Als ze
samenwonen of (anderszins) geen recht hebben op een bijstandsuitkering, vult de gemeente
het inkomen helemaal niet aan. Dan werken arbeidsgehandicapten onder het minimumloon.
Daar komt nog bij dat de complexiteit van een extra geldstroom voor mensen met een licht
verstandelijke beperking de kans op schulden vergroot.
Dit is een uiterst ongewenste situatie.

Oudlaan 4
3515 GA Utrecht

Postbus 413
3500 AK Utrecht

T 030-27 39 300
F 030-27 39 387

www.vgn.nl
info@vgn.nl

VGN Position paper Meer kans op werk
April 2018

Wat moet er gebeuren?
Investeer in jongeren met een beperking en handhaaf de
loonkostensubsidie
De VGN pleit ervoor mensen met een beperking zo snel mogelijk zicht te geven op deelname
aan de maatschappij én op een volwaardig inkomen. Daarvoor is het volgende nodig.

Zorg dat werken loont: handhaaf de loonkostensubsidie
Waardering is een belangrijke stimulans voor mensen om zich te ontwikkelen en aan het
werk te gaan. Wie de kans heeft zijn inkomen te vergroten, is eerder geneigd het beste uit
zichzelf te halen dan iemand voor wie dat niet geldt. Mensen met een arbeidsbeperking
krijgen door de voorgestelde loondispensatie (terecht) het gevoel geen volwaardige
medewerker te zijn. Ze zijn immers deels aangewezen op een uitkering, zonder WW- en
pensioenopbouw. Dit is in strijd met de uitgangspunten van de Participatiewet die juist
mensen met een beperking via werk volwaardig wil laten deelnemen aan de samenleving. De
VGN pleit voor een regeling waarin mensen met een beperking het wettelijk minimumloon
verdienen.

Praktijkverklaringen: branchediploma in stapjes

Zorg voor een omslag
in het denken
Geef jongeren met een

Er is een prachtige mogelijkheid voor jongeren met
een beperking om een diploma in kleine stapjes te
behalen: de ‘Borisaanpak’ van de Stichting
Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Cordaan in
Amsterdam werkt er ook mee. Werkgevers leiden via
stages jongeren op voor specifieke werkprocessen uit
de kwalificatiestructuur van het mbo. Heeft de
jongere zo’n werkproces onder de knie (bijvoorbeeld
tafels dekken in de horeca), dan krijgt hij een
‘praktijkverklaring’. Stapeling van deze verklaringen
leidt uiteindelijk tot een erkend branchediploma voor
de horeca, zorg, groensector of retail.

beperking die dat nodig
hebben, meer tijd om zich te
ontwikkelen. Zorg voor een
alternatief, persoonsgericht
traject: van dagbesteding via
beschut werk en
deeldiploma’s naar een
betaalde baan. Misschien is
het einddoel niet voor
iedereen haalbaar, maar voor
veel jongeren die nu thuis
zitten, wel.

Kijk naar de lange termijn en haal drempels weg
Zo’n persoonsgericht traject vraagt om een langetermijnvisie, want niet iedereen is snel uit
de uitkeringssituatie. Het vraagt ook om een integrale aanpak die over gemeentelijke
afdelingen en landelijke regelgeving heen gaat. Dagbesteding valt onder de Wmo/Wlz,

Oudlaan 4
3515 GA Utrecht

Postbus 413
3500 AK Utrecht

T 030-27 39 300
F 030-27 39 387

www.vgn.nl
info@vgn.nl

VGN Position paper Meer kans op werk
April 2018

opleiden onder onderwijswetgeving, en schuldhulpverlening onder verschillende regels en
wetten. De VGN roept de gemeenten en de rijksoverheid op om drempels in de weg van
dagbesteding naar betaald werk in kaart te brengen én weg te halen.

Zorg voor een landelijke, structurele financiering
Nu zijn jongeren met een beperking afhankelijk van het budget en de bereidwilligheid van
hun gemeente. Veel gemeenten investeren – als een reguliere beroepsopleiding niet mogelijk
lijkt - niet in opleidingen gericht op het behalen van praktijkverklaringen. De VGN vindt dat
er structurele financiering moet komen voor deze jongeren, zoals die er ook is voor jongeren
zonder beperking (studiefinancieringsregelingen). Het moet een eenvoudige regeling zijn
waarop mensen ook tijdens hun werkend leven kunnen terugvallen als ze een periode extra
ondersteuning nodig hebben.

Zet beschutte werkplekken flexibel in
Het kabinet is van plan om 50.000 beschutte werkplekken te creëren. De realisatie blijft
helaas ver achter bij de doelstelling. De VGN pleit er voor om de beschutte werkplekken
flexibel in te zetten. Dat wil zeggen dat ze niet worden gezien als eindstation, maar juist als
tussenstation in het alternatieve opleidingstraject. Op een beschutte werkplek kan een
jongere praktijkverklaringen halen die uiteindelijk leiden naar een diploma, en dus naar
regulier werk. Oudere werknemers zouden moeten kunnen terugvallen op beschut werk als
zij dat tijdelijk nodig hebben. De gehandicaptenzorg heeft de kennis en expertise om beschut
werk als tussenstap naar een reguliere baan in te richten.

Voor meer informatie
Aart Bertijn, senior beleidsmedewerker, 06 – 13 20 47 48, abertijn@vgn.nl

Oudlaan 4
3515 GA Utrecht

Postbus 413
3500 AK Utrecht

T 030-27 39 300
F 030-27 39 387

www.vgn.nl
info@vgn.nl