PUBLIEKE SECTOR

‘Doorontwikkelde
‘D
ikk ld
business case
inbesteden
schoonmaak
schoonmaak’
- Eindrapport Uitgevoerd in opdracht van het
ministerie van SZW
14 april 2014
kpmg.nl

Dit rapport is uitsluitend bestemd voor het ministerie van SZW. Het is niet bedoeld voor andere partijen,
buiten deze doelgroep, en het gebruik van dit rapport door andere partijen is dan ook voor eigen risico.
KPMG aanvaardt geen aansprakelijkheid voor het gebruik van dit rapport anders dan waarvoor het is
opgesteld en aanvaardt geen aansprakelijkheid jegens andere partijen dan het ministerie van SZW.

Managementsamenvatting
Achtergrond
Het kabinet heeft besloten om de schoonmaakdiensten in eigen beheer te laten uitvoeren
(inbesteden). Dat geeft invulling aan het regeerakkoord waarin is aangegeven dat de
Rijksoverheid het goede voorbeeld zal geven ten aanzien van het weer in vaste dienst nemen
van flexwerkers aan de onderkant van de arbeidsmarkt. De minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid heeft het op zich genomen een ‘Rijksschoonmaakorganisatie’ (werktitel,
welke verder in deze rapportage afgekort wordt als RSO) te gaan opzetten.
De keuze voor het inbesteden van de schoonmaakdiensten en een schatting van de totale kosten
daarvan voor de Rijksoverheid zijn op 11 oktober 2013 door de minister van W&R per brief aan
de Tweede Kamer gemeld. In het debat naar aanleiding van deze brief d.d. 14 november 2013 is
om een nadere onderbouwing van de kosten gevraagd. Tevens zijn alternatieven naar voren
gebracht zoals de optie schoonmakers in Rijksdienst te detacheren bij particuliere
ondernemingen. De minister heeft toegezegd in een tweede brief in te gaan op de vragen en in
de brief een nadere onderbouwing van de kosten van de oprichting van een RSO te geven.
Het ministerie van SZW, dat zich in januari 2014 in de Ministerraad bereid verklaarde
initiatieven te ontwikkelen om de inbesteding van schoonmaak voor te bereiden, heeft aan
KPMG gevraagd om de initiële business case door te ontwikkelen om tot de nadere
onderbouwing van de kosten te komen en antwoord te kunnen geven op de (overige) gestelde
vragen vanuit de Tweede Kamer.
Aanpak
De aanpak kenmerkt zich door intensieve samenwerking en validatie met de programmadirectie
van SZW en periodieke afstemming met de interdepartementale begeleidingsgroep. De
aanscherping van de business case is in een korte tijdsspanne uitgevoerd. In de eerste vijf weken
zijn vier hoofdstappen uitgevoerd om te komen tot de doorontwikkeling van de business case en
een voorlopige rapportage. De hoofdstappen bestaan uit het voorbereiden van de uitvoering in
de start en initiatiefase, de informatieverzameling en -analyse, de impactanalyse en de
rapportage.
Tussen de CAO’s schoonmaakbranche en Rijk is een pakketvergelijking gemaakt voor de
primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden en de pensioenvoorzieningen. Deze
verschillenanalyse maakt inzichtelijk op welke punten de CAO’s van elkaar afwijken en wat de
bijbehorende kostenverschillen zijn. Hierbij valt te denken aan; contracttijden, verlofdagen,
reiskostenvergoedingen, pensioenvoorzieningen, eindejaarsuitkering, doorbetaling bij ziekte,
opleidingsmogelijkheden et cetera. Het Expertisecentrum Organisatie en Personeel (EC O&P)
van de Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk is bij deze analyse betrokken om specifieke
aandachtpunten hierin af te stemmen.
In de interdepartementale begeleidingsgroep zijn de uitkomsten van de analyses toegelicht en
afgestemd (mede op basis van een ‘live’ presentatie van het model). Daarnaast zijn de
uitkomsten van de analyses en het model gepresenteerd aan de interdepartementale financiële
expertgroep van het Rijk. Op basis van de reflectie van de financiële expertgroep is in de
analyses specifiek ingegaan op een aantal risico’s dat de leden van de expertgroep graag
geadresseerd wilden zien. De resultaten van de analyses zijn opgenomen in een voorlopige
rapportage d.d. 19 maart 2014.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

i

Nadat de eerste resultaten middels de voorlopige rapportage inzichtelijk zijn gemaakt, heeft een
uitgebreidere validatie van de business case plaatsgevonden door zowel de financiële
expertgroep als door KPMG. De validatie van de financiële expertgroep is op 31 maart 2014
afgerond.
De expertgroep heeft vastgesteld dat er sprake is van een gedegen business case model (“het
model wordt betrouwbaar en consistent geacht”). De expertgroep heeft daarnaast een aantal
aanpassingen geadviseerd die KPMG na afstemming met de opdrachtgever heeft verwerkt in het
model voor de business case. Daarnaast heeft KPMG intern een extra validatie gedaan op het
model en de rapportage. Op basis van deze validatie is een correctie doorgevoerd op het gebied
van de werkgeverslasten en de kosten van de regiostaf. De correctie van KPMG en de
verwerking van de adviezen van de expertgroep hebben ertoe geleid, dat ten opzichte van de
voorlopige rapportage van 19 maart de kosten voor de toekomstige situatie naar boven zijn
bijgesteld.
Scenario’s: huidige en toekomstige situatie
De initiële business case schoonmaak geeft op een hoog aggregatieniveau inzicht in de gevolgen
van het in eigen beheer uitvoeren van schoonmaak, in vergelijking met de huidige werkwijze
waarbij schoonmaak Rijksbreed wordt uitbesteed. Voor de doorontwikkeling is niet alleen
gebruik gemaakt van data die meer gedetailleerd en gedifferentieerd is, maar zijn effecten ook
in kaart gebracht op basis van twee bedrijfsmodellen.
De bedrijfsmodellen zijn geënt op een (bewezen) shared service principe, omdat versnippering
van de organisatie (bijvoorbeeld over meerdere departementen) veelal hogere kosten en verlies
aan slagkracht met zich mee brengt. Het samenbrengen van de activiteiten in één organisatie
biedt (economische) voordelen, zoals schaalgrootte, mogelijkheden voor verdere specialisatie /
innovatie, beperking van de kosten, verhoging van de kwaliteit, maar ook betere besturing.
Concreet betekent dit dat de effecten voor drie situaties in kaart worden gebracht:
1

De huidige situatie: hierbij worden de kosten voor de huidige situatie, waarbij de
schoonmaak Rijksbreed is uitbesteed, doorgerekend en over de verschillende jaren
inzichtelijk gemaakt;

2

Bedrijfsmodel RSO 1: dit is een ‘regiomodel’ dat in grote mate vergelijkbaar is met de
organisatie-inrichting van de grotere landelijk opererende schoonmaakbedrijven.
Daarmee is het regiomodel een door de markt bewezen organisatievorm. Het model
heeft een gelaagde aansturing, ontwikkeld op basis van optimalisatie van effectiviteit en
efficiency. De business case van het regiomodel is bij uitstek een neutrale toetssteen
voor een RSO versus de huidige situatie.

3

Bedrijfsmodel RSO 2: dit is het zogenaamde ‘cellenmodel’ Dit bedrijfsmodel kent een
indeling naar resultaatverantwoordelijke eenheden met een grote mate van
zelfstandigheid. In dit model is de gelaagdheid tot een minimum beperkt, het
middenniveau (in het regiomodel is dat het regiomanagement) vervalt. Een belangrijk
deel van de regeltaken wordt door de schoonmaakmedewerkers zelf uitgevoerd. De
medewerkers in het team maken zelf roosters, nemen collega-schoonmakers aan en
lossen kleine problemen eigenstandig op. Er is sprake van een betekenisvolle teamtaak
die ruimte biedt voor meer ontplooiing van de medewerkers.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

ii

‘Regiomodel’

‘Cellenmodel’

Directeur RSO

Directie RSO

SSO bureau

Inkoopmanagement

HRM

ICT

FEZ

Transitieteam

FEZ

Projecten & Inkoop

ICT

Cel supportteam

Transitieteam

Regiodirecteur
Regiodirecteur

S S

S S

S B
S

S

S

S B

S S

S

S

S S

S B
S

S

B
B

S
S

B

S

Teamcoach

S
S

B

B
B

S
S

B

S

Teamcoach

Celmanager

B
B

Celmanager

FEZ HRM
Werkvoorb
Planning
FEZ HRM Portfoliomanager
Werkvoorb
Planning
Portfoliomanager
Portfoliomanager
FEZ
Werkvoorb
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Portfoliomanager
Portfoliomanager
FEZ
Werkvoorb
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Teamleider
S
B
S
B
S
B
S
B
Portfoliomanager
Portfoliomanager
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Teamleider
S
S B
S
S B
S S
S B
S S
S B
S
S
Portfoliomanager
Portfoliomanager
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Teamleider
SS
SB
SS
SB
SS
SB
S S
SB
Portfoliomanager
Portfoliomanager
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Teamleider
SS
SB
SS
SB
SS
SB
S S
SB
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Teamleider
S S
S B
S S
S B
S S
S B
S S
S B
Portfoliomanager

Teamleider

Teamcoach

Regiodirecteur
HRM
Planning
Regiodirecteur
FEZ HRM
Werkvoorb
Planning
Regiodirecteur
FEZ HRM
Werkvoorb
Planning

Teamcoach

Regiodirecteur
Planning

HRM

B
B

S
S

B

S

S B
S

S

Kenmerken
■ Indeling naar regio’s
(door de schoonmaakmarkt bewezen organisatievorm)
■ Gelaagde aansturing
■ 6 regio’s met eenzelfde orde van grootte

Kenmerken
■ Indeling naar resultaatverantwoordelijke eenheden
(bewezen in andere bedrijfssectoren)
■ Gelaagdheid tot minimum beperkt
(zelfsturende schoonmaakteams voeren regeltaken zelf uit)
■ Organische groei van cel tot circa 50 FTE (daarna nieuwe cel)

In het ontwikkelen van de business case is ook het model besproken waarbij medewerkers
weliswaar in overheidsdienst treden, maar tegelijkertijd worden gedetacheerd bij
schoonmaakbedrijven in de markt. In dit model is de overheid feitelijk een detacheerder of
uitzender. Wij zien geen kansen voor dit bedrijfsmodel om een aantal redenen:


Waar detachering in de markt voornamelijk hoog gekwalificeerde medewerkers betreft met
specifieke kennis, is er hier sprake van schoonmaakmedewerkers met lage kwalificaties.
Uitzenden vervult een functie in een markt waarin flexibiliteit gevraagd is. Beide situaties
doen zich niet voor.



Het detacheringsmodel is om een aantal redenen bedrijfstechnisch complex:



1

Door introductie van een dubbelzijdig bedrijfsmodel met aan de ene zijde het
contracteren en managen van schoonmaakcontracten en anderzijds het werven en
selecteren, begeleiden en ontwikkelen van de door haar gedetacheerde medewerkers.
Als deze laatste onderdelen weer worden uitbesteed aan het schoonmaakbedrijf (en het
Rijk bijna verwordt tot een payrolling organisatie), heeft het Rijk twee contracten te
managen, ieder met een geheel eigen dynamiek.

2

Het Rijk zou medewerkers detacheren aan een schoonmaakbedrijf dat voor het Rijk
schoonmaakt. Als het schoonmaakbedrijf niet aan haar prestatieverplichtingen kan
voldoen, zal het in veel gevallen verwijzen naar onvoldoende gekwalificeerde en/of
beschikbare medewerkers die de opdrachtgever (het Rijk) zelf heeft aangeleverd.
Prijsvorming wordt veel minder transparant en ongrijpbaar. Daarnaast werkt de extra
inspanning die het managen van de constructie vraagt kosten verhogend.

Daarnaast doet het detacheringsmodel geen recht aan de specifieke doelstelling om de
zwakke positie van de groep medewerkers in lage loonschalen op de arbeidsmarkt te
verbeteren. De medewerker blijft in de structuur van het schoonmaakbedrijf waar –
logischerwijs – andere uitgangspunten gelden dan in de sociale onderneming die het Rijk
met de RSO beoogt. De schoonmaker behoort nog niet tot één organisatie, maar staat juist
tussen twee organisaties in. Hij wordt functioneel en operationeel aangestuurd door het
schoonmaakbedrijf, maar hiërarchisch is hij verbonden met het Rijk. Daarnaast is zijn
werkomgeving, bestaande uit de Rijksonderdelen en de mensen waarvoor hij schoonmaakt,
wel ‘volledig’ in Rijksdienst.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

iii

Conclusie
De business case laat zien dat, rekening houdend met een risico-opslag, een RSO, tegen
meerkosten van EUR 5,6 miljoen gerealiseerd kan worden. Los van de risico-opslag komt het
kostenverschil tussen ‘uitbesteden’ versus ‘uitvoering RSO’ uit op een gering bedrag aan
minderkosten (EUR 1,3 miljoen).
In deze business case zijn de kosten voor reguliere schoonmaak in de huidige situatie van
uitbesteding vergeleken met de kosten na inbesteding in de RSO.
De kosten voor de RSO zijn - wanneer geen rekening wordt gehouden met het btw-effect en een
risico-opslag- in bedrijfsmodel 1 (Regiomodel) in de eindsituatie (vanaf 2020) EUR 1,3 miljoen
lager dan de huidige situatie bij volledig uitbesteden en zijn in bedrijfsmodel 2 (Cellenmodel)
EUR 3,2 miljoen hoger dan in de huidige situatie. In onderstaande tabel is de uitkomst voor het
regiomodel weergegeven voor de stabiele eindsituatie (2020) inclusief Defensie en de Nationale
Politie. Op advies van de financiële expertgroep, die de business case gevalideerd heeft, is naast
het in de business case geraamde kostenverschil in de cijferopstelling tevens rekening gehouden
met een risico-opslag.
Resultaten business case bij regiomodel incl. Defensie en Nationale Politie

x EUR mln

Kosten RSO incl. risico-opslag

75,7

Waarvan
uitkomst business case
risico-opslag 10%

Kosten bij volledig uitbesteden

68,8
6,9

70,1

Waarvan
contractwaarde
kosten rijksorganisatie

Verschil in kosten tussen uitvoering RSO en uitbesteden

65,4
4,7

5,6

Waarvan
risico-opslag
kostenverschil in KPMG business case (zie onderin deze tabel)

Extra kosten bij hogere inschaling o.a. in schaal 2

Verklaring feitelijk kostenverschil in KPMG business case

-

6,9
1,3

-

1,3

1,4

Kostenverhogingen RSO
-

kosten verhogen social return van 5 naar 10%
kostenverhoging arbeidsvoorwaarden
overige kostenverschillen

+ 1,1
+ 5,0
+ 8,6

Kostenverlagingen RSO
-

btw-effect
winstmarge marktpartijen

-

9,6
6,4

Voor de verdere toelichtingen van kosten en kostenverschillen in deze rapportage richten we
ons op de in de business case geraamde kostenverschillen van EUR -1,3 miljoen voor het
regiomodel en EUR 3,2 miljoen voor het cellenmodel (verschillen exclusief risico-opslag).

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

iv

Daarnaast kwantificeren we de belangrijkste geïdentificeerde risico’s en relateren die aan de
risico-opslag.
De kosten die in de RSO hoger zijn dan in de huidige situatie betreffen kosten die (vooral) te
maken hebben met posten die rechtstreeks voortvloeien uit de doelstellingen die met de RSO
worden beoogd. Het gaat hier om de kosten voor het verhogen van de social return van 5% naar
10%, betere arbeidsvoorwaarden van het Rijk en het verlichten van de werkdruk door lagere
productiviteitsnormen (tot uiting komend in de overige kostenverschillen). De kosten die in de
RSO lager zijn dan in de huidige situatie betreffen de minder af te dragen btw door de
deelnemende departementen en organisaties en de winstmarge van marktpartijen.
Voor de transitiekosten is in de periode t/m 2019 (periode waarin partijen overkomen naar de
RSO) in scenario 1 een budget van EUR 5,3 miljoen benodigd. In het cellenmodel is een budget
van 7,0 miljoen noodzakelijk voor de transitie. In de budgetten zitten de kosten voor het
transitieteam, P&O ondersteuning en training van medewerkers opgenomen. Daarnaast is sprake
van tevens in de budgetten opgenomen aanloopkosten, omdat de staf van de RSO in de eerste
jaren over een kleiner aantal m2 kan worden verrekend. Dat leidt in de eerste jaren dus tot een
hogere kostprijs per m2 dan in de eindsituatie.
Een weergave van de belangrijkste risico’s en de relatie daarvan met de risico-opslag is
opgenomen in de onderstaande tabel.
Omschrijving risico
Schoonmakers moeten worden ingschaald in
schaal 2 (komen gemiddeld in 2.7)
Social return medewerkers moeten worden
ingeschaald in schaal 2 (komen gemiddeld in 2.7)
Buddies moeten worden ingeschaald in schaal 3
(komen gemiddeld in 3.10)
Teamleiders moeten worden ingeschaald in
schaal 5 (komen gemiddeld in 5.9)
Schoonmakers leveren gemiddeld per FTE 25 uur
meer of minder dan de 1425 waarmee gerekend
wordt (ongeveer 2% afwijking)
Percentage dagelijkse schoonmaak wordt 49% of
51 % i.p.v. 50% (2% afwijking)
Productiviteitsnorm in m2 per uur gaat 2%
omhoog of omlaag
Totale effect beschreven risico's
Gehanteerde risico‐opslag in het regiomodel

Weergave risico's voor het regiomodel
Positief
Negatief
effect
effect
Toelichting
Dit is afhankelijk van nadere functiewaardering binnen het rijk. De kans
€ 0,6
dat dit risico zich manifesteert is groot
€ 0,1
€ 0,4
€ 0,3

€ 1,0

€ 1,1

€ 1,2

€ 1,2

€ 1,2
€ 3,4

€ 1,3
€ 5,0
€ 6,9

De kans dat dit risico zich voordoet wordt als klein ingeschat
Dit is afhankelijk van nadere functiewaardering binnen het rijk. De kans
dat dit risico zich manifesteert is groot
Dit is afhankelijk van nadere functiewaardering binnen het rijk. De kans
dat dit risico zich manifesteert is groot
Voor de rijksbeveiligingsorganisatie wordt met 1450 productieve uren
gewerkt. Het is de vraag of dit fysiek realiseerbaar is. Verhoging naar
meer dan 1450 uur lijkt ons in ieder geval niet reëel
De kans dat dit percentage iets hoger zal zijn dan 50% schatten we even
hoog in als de kans dat dit percentage iets lager zal zijn dan 50%
De kans dat deze norm iets lager zal uitpakken dan de huidige norm voor
m2 per uur schatten we even hoog in dan de kans dat dit hoger uitpakt.

Het is goed mogelijk de RSO op te starten vanuit het regiomodel en op basis van pilots te
beproeven of het cellenmodel, dat in de huidige business case een ongunstiger kostenplaatje
oplevert dan het regiomodel, goed kan werken en acceptabele kosten met zich mee brengt.
Aanbevelingen en aandachtspunten
Maak in een volgende fase een aanvullende analyse voor Defensie en Nationale Politie
In de uitwerking van de business case is voor de kosten van de toekomstige situatie gewerkt met
een gemiddeld percentage dagelijkse schoonmaak van 50% voor alle m2. Dat percentage is
geanalyseerd vanuit de samenstelling van het totale areaal. Tegelijkertijd is een feit dat niet alle
deelnemende organisaties dezelfde gemiddelde samenstelling van hun areaal hebben. Voor het
totale areaal pakt de aanname van 50% goed uit, maar voor individuele organisaties kan dat
betekenen dat ze teveel of te weinig kosten toegerekend krijgen vanuit de samenstelling van hun
areaal. Om die reden wordt aanbevolen voor organisaties als Defensie en Nationale Politie

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

v

(welke beiden een atypische samenstelling qua areaal hebben), een aanvullende analyse te
maken van de samenstelling van hun areaal.
Maak in een volgende fase de aanvullende kosten van (beoogd) portfolio inzichtelijk
De (beoogde) portfolio van de RSO bevat meer dan nu in de scope van de business case is
meegenomen (zie ook bijlage A voor details portfolio RSO en reikwijdte business case).
Aandachtspunt is dat bij de effectuering van het portfolio van de RSO er sprake zal zijn van
bijbehorende aanvullende kosten. Aanbevolen wordt om deze aanvullende kosten inzichtelijk te
maken in een volgende fase.
Gebruik de business case als stuurinstrument tijdens implementatie
Het model waarin de kosten van de business case gemodelleerd zijn biedt veel mogelijkheden
om de implementatie van de RSO te ondersteunen. Aanbevolen wordt het model en de
gevoeligheidsanalyses regelmatig te actualiseren naar de inzichten die tijdens de implementatie
worden opgedaan. Dan kan ook goed gestuurd worden op het bereiken van optimale resultaten
met de RSO.
Start vanuit het Regiomodel
Omdat het goed mogelijk is de RSO op te starten vanuit het regiomodel en door te ontwikkelen
naar een cellenmodel adviseren we met het regiomodel te starten. Dat model veroorzaakt lagere
kosten en de toegevoegde waarde van het cellenmodel kan in pilots beproefd worden. Zo
hoeven niet meteen RSO-breed meerkosten te worden gemaakt waarvan nog niet voldoende
duidelijk is welk effect die hebben.
Aandachtspunt: Inschaling schoonmakers, buddies en teamleiders
Op basis van een vergelijking van de arbeidsvoorwaarden is voor de schoonmakers, buddies en
teamleiders in de business case een inschaling in schaal 1, respectievelijk schaal 2,
respectievelijk schaal 4 voorzien. Bij die inschaling gaan de verschillende medewerkers er,
zeker gezien de doorgroei in de periodieken, significant in arbeidsvoorwaarden op vooruit. In de
validaties is aangegeven dat het vanuit het functiewaarderingsysteem Rijk wellicht noodzakelijk
is de medewerkers hoger in te schalen. Aandachtspunt is dat bij het mogelijk hoger inschalen
van schoonmaakmedewerkers, buddies en teamleiders het verschil met beloning in de markt erg
groot wordt, waardoor mogelijk ongewenste loonconcurrentie met de markt kan optreden.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

vi

Inhoudsopgave
Managementsamenvatting

i

1

Achtergrond en scope

9

1.1
1.2
1.3
1.4
1.5

Aanleiding
Doelstelling van de opdracht
Resultaat van de opdracht
Reikwijdte en uitgangspunten opdracht
Opbouw rapportage

9
9
9
10
10

2

Opzet onderzoek

11

2.1
2.2
2.3

Aanpak
Methodiek
Belangrijkste uitgangspunten en aannames business case

11
16
17

3

Huidige en toekomstige situatie

20

3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

Huidige situatie
Schets Rijksschoonmaakorganisatie (RSO)
Regiomodel
Cellen-model
Kengetallen per bedrijfsmodel

20
21
24
26
29

4

Resultaten business case RSO

30

4.1
4.2
4.3
4.4

Effecten van bedrijfsmodellen
Gevoeligheidsanalyse
Risico-analyse
Beantwoording vragen Tweede Kamer

30
37
43
45

5

Impactanalyse

47

5.1
5.2
5.3

Uitkomsten kostenanalyse markt / overheid
Verschillenanalyse kosten marktpartijen versus RSO
Verschillen met initiële business case schoonmaak

47
49
55

6

Conclusie en aanbevelingen

57

6.1
6.2

Conclusies
Aanbevelingen en aandachtspunten

57
58

A

Reikwijdte RSO en business case

60

B

Detailuitkomsten en aannames business case

61

B.1
B.2

Algemeen
Uitvoeringskosten

61
61

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

vii

B.3
B.4
B.5
B.6
B.7
B.8

Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten
Overhead
Materiële kosten
Transitiekosten
Inkomsten
Totale schoonmaakkosten

67
70
72
73
74
75

C

Bronnen

78

D

Toelichting projectorganisatie

80

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

viii

1

Achtergrond en scope

1.1

Aanleiding
Het kabinet heeft besloten om de schoonmaakdiensten in eigen beheer te laten uitvoeren
(inbesteden). Dat geeft invulling aan het regeerakkoord waarin is aangegeven dat de
Rijksoverheid het goede voorbeeld zal geven ten aanzien van het weer in vaste dienst nemen
van flexwerkers aan de onderkant van de arbeidsmarkt. De minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid heeft het op zich genomen een ‘Rijksschoonmaakorganisatie’ (werktitel,
welke verder in deze rapportage afgekort wordt als RSO) te gaan opzetten.
De keuze voor het inbesteden van de schoonmaakdiensten en een schatting van de totale kosten
daarvan voor de Rijksoverheid zijn per brief aan de Tweede Kamer gemeld. In het debat naar
aanleiding van deze brief is om een nadere onderbouwing van de kosten gevraagd. Tevens zijn
alternatieven naar voren gebracht zoals de optie schoonmakers in Rijksdienst te detacheren bij
particuliere ondernemingen. De minister heeft toegezegd in een tweede brief in te gaan op de
vragen en in de brief een nadere onderbouwing van de kosten van de oprichting van een RSO te
geven.
Het ministerie van SZW heeft aan KPMG gevraagd om de business case door te ontwikkelen
om tot de nadere onderbouwing van de kosten te komen en antwoord te kunnen geven op de
gestelde vragen vanuit de Tweede Kamer.

1.2

Doelstelling van de opdracht
Het besluit tot het oprichten van een RSO is door het kabinet genomen. Teneinde de
onderbouwing van de consequenties van dat besluit nader uit te werken, is een
doorontwikkeling van de business case opgesteld. Deze doorontwikkeling heeft daarmee de
volgende (sub)doelen:

1.3



Het ontwikkelen van verschillende bedrijfsmodellen en het in beeld brengen van de daarmee
samenhangende kosten en mogelijke budgettaire gevolgen;



Een validatie van de in de initiële business case opgenomen aannames en uitgangspunten;



Een (cijfermatig) onderbouwde verklaring te hebben voor optredende kostenverschillen
tussen Rijksoverheid en marktsector, waarbij ook de gevolgen voor de marktsector
inzichtelijk worden gemaakt;



Een gevalideerd antwoord te kunnen geven op vragen vanuit de Tweede Kamer;



Een financieel-economisch toetsingskader te kunnen opstellen voor de verdere inrichting
van een RSO.

Resultaat van de opdracht
Het resultaat van de door KPMG uitgevoerde opdracht is een doorontwikkelde business case,
waarbij – naast de huidige situatie – inzicht in de twee (met de opdrachtgever) uitgewerkte
bedrijfsmodellen wordt verschaft en de (financiële) effecten in kaart zijn gebracht op basis van
actuele gegevens en veronderstellingen. In de uitwerking is daarmee expliciet aandacht besteed
aan:

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

9

1. (De effecten van) twee verschillende bedrijfsmodellen die ten grondslag aan een RSO
kunnen liggen;
2. Een pakketvergelijking van de arbeidsvoorwaarden;
3. Een kostenanalyse markt / overheid.
Het resultaat bestaat uit drie onderdelen:

1.4

1.5



Een aangescherpte business case die qua opzet en methodiek voldoet aan de richtlijnen zoals
opgesteld door het ministerie van Financiën;



Een business case model waarin de uitkomsten van de business case transparant en
herleidbaar tot stand komen en waarmee sensitiviteitsanalyses kunnen worden uitgevoerd op
de belangrijkste variabelen.



Onderliggende rapportage waarin de aanpak, gehanteerde aannames en resultaten zijn
onderbouwd.

Reikwijdte en uitgangspunten opdracht


De business case bevat de overheidsorganisaties die nu gehouden zijn aan
categoriemanagement, aangevuld met de Nationale Politie, exclusief overzeese gebieden;



De clustering van overheidsorganisaties sluit aan bij de indeling in de initiële business case
(i.v.m. het transitiepad). Hierdoor zijn o.a. Raad voor de Rechtspraak, Rijkswaterstaat,
Dienst Justitiële Inrichtingen, Belastingdienst en het ministerie van Defensie apart
inzichtelijk. Daarnaast is ook de Nationale Politie apart inzichtelijk gemaakt;



De business case bevat (naast de huidige situatie) twee bedrijfsmodellen voor de
toekomstige situatie, waarvoor de effecten in kaart zijn gebracht;



Voor de scope van de business case is aangesloten op de schoonmaakactiviteiten die de
RSO met eigen medewerkers wil gaan uitvoeren. Het betreft de activiteiten die op dit
moment onder de contracten voor de reguliere schoonmaak vallen. Alleen glasbewassing is
hiervan uitgezonderd (zie voor gedetailleerd overzicht bijlage A);

Opbouw rapportage
De opzet van het onderzoek is in hoofdstuk 2 beschreven. Hoofdstuk 3 beschrijft de huidige
situatie en geeft de uitwerking van de twee bedrijfsmodellen die ten grondslag kunnen liggen
aan de RSO weer. Hoofdstuk 4 gaat in de op de resultaten van de business case, waarbij de
financiële effecten van de twee bedrijfsmodellen worden weergegeven. Hoofdstuk 5 geeft een
uitwerking van de impactanalyse weer. Hierin zijn de uitkomsten van de kostenanalyse markt /
overheid en de verschillenanalyse (inclusief arbeidsvoorwaardenvergelijking) opgenomen.
Daarnaast zijn de verschillen ten opzichte van de vorige business case toegelicht. Tot slot, wordt
in hoofdstuk 6 een overzicht gegeven van de belangrijkste conclusies en resulteren een aantal
aandachtspunten in concrete aanbevelingen.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

10

2

Opzet onderzoek
Dit hoofdstuk beschrijft bij de aanpak de stappen die zijn gevolgd in het project en de resultaten
hiervan. De inrichting van de projectorganisatie en governance en de wijze van totstandkoming
van de (detail)aannames zijn opgenomen in respectievelijk bijlage D en bijlage B. Het project
kenmerkt zich door een korte doorlooptijd.

2.1

Aanpak
De aanpak kenmerkt zich door intensieve samenwerking en validatie met het projectteam van
SZW en periodieke afstemming met de interdepartementale begeleidingsgroep. De aanscherping
van de business case is in een korte tijdsspanne uitgevoerd. In de eerste vijf weken zijn vier
hoofdstappen uitgevoerd om te komen tot de doorontwikkeling van de business case en een
voorlopige rapportage. De hoofdstappen bestaan uit het voorbereiden van de uitvoering in de
start en initiatiefase, de informatieverzameling en -analyse, de impactanalyse en de rapportage.
Onderstaande figuur geeft de hoofdstappen weer in de tijd.
Vier stappen in vijf weken
1

2

3

4

5

6

7

9

8

1.Start en
initiatie
2. Informatieverzameling
3. Impactanalyse

4. Rapportage
Validatie en eindrapportage
Start: 12-2-2014

Voorlopige rapportage
19-3-2014

Definitieve rapportage
14-4-2014

Nadat de voorlopige rapportage was uitgebracht (19 maart) heeft zowel door KPMG als door de
interdepartementale financiële expertgroep een nadere validatie van het model en de rapportage
plaatsgevonden. De validatie door de financiële expertgroep is afgerond op 31 maart. Op basis
van de uitkomsten van de validatie is de eindrapportage opgesteld.

2.1.1

Start en initiatie
Doel van de eerste stap was om een gezamenlijk kader af te stemmen en de
informatieverzameling voor te bereiden.
Na de invulling van de detailplanning vanuit een project governance perspectief (waarin de
bijeenkomsten met de programmadirectie SZW, de interdepartementale begeleidingsgroep en de
interviews zijn opgenomen) is stil gestaan bij het conceptueel model van de business case:


Welke rapportages moeten opgeleverd kunnen worden,



Welke gevoeligheden moeten geanalyseerd kunnen worden



Wat zijn de initiële uitgangspunten van de business case

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

11

Daarnaast is een lijst met benodigde documenten opgesteld. Hier gaat het o.a. om de
documenten en informatie die gebruikt zijn bij het opstellen van de huidige business case. Op
basis van een documentanalyse zijn de witte vlekken geïdentificeerd ten opzichte van de
informatiebehoefte en is bepaald hoe de witte vlekken in de beschikbaar gestelde informatie
konden worden ingevuld (workshop met de categoriemanager en contractmanager, interviews
en uitvragen bij verschillende organisaties).
Om focus aan te brengen in de informatieverzameling zijn in de startbijeenkomst de voor- en
nadelen, de mogelijkheden en wenselijkheden van de verschillende concept bedrijfsmodellen
verkend. De uitwerking hiervan en de ideeën die binnen de programmadirectie van SZW al
ontwikkeld waren, hebben de basis gevormd voor de nadere uitwerking van twee volwassen en
werkbare bedrijfsmodellen die de implementatie maximaal ondersteunen.
Aan het einde van deze fase is een bijeenkomst met de interdepartementale begeleidingsgroep
georganiseerd om hen te informeren over de beoogde aanpak en de uitgangspunten. De
feedback uit deze bijeenkomst heeft zich vertaald in de uitvoering van de overige stappen.

2.1.2

Informatieverzameling
Deze stap had tot doel om gericht input te verzamelen voor de impactanalyse in stap 3 aan de
hand van de uitwerking van de bedrijfsmodellen.
Op basis van de ontvangen documentatie en verzamelde informatie over de schoonmaakbranche
is een analyse uitgevoerd om de huidige situatie in kaart te brengen. De resultaten van de
documentanalyse hebben als input gediend voor de uitvoering van de interviews en de verdere
detaillering van de bedrijfsmodellen. De besproken concept bedrijfsmodellen zijn met de
kwartiermaker en het projectteam in een gezamenlijke sessie nader ingevuld en uitgewerkt.
Tijdens deze stap is een workshop gehouden met de Categoriemanager en Contractmanager
Schoonmaak Rijk én met de financieel adviseur uit het projectteam van SZW om de beschikbare
informatie nader te duiden en een verdiepingslag te maken om de gewenste detailinformatie te
kunnen opleveren. Omdat informatie over de Nationale Politie ontbrak is met
vertegenwoordigers van de Nationale Politie een interview gehouden om de noodzakelijke
gegevensverzameling in gang te zetten.
De marktsector heeft in vergelijking tot de overheid met andere eisen en kostenposten te maken.
Parallel aan de interviews is daarom gestart met een kostenanalyse waardoor inzicht wordt
verkregen in de kostenstructuren en kostendrivers zoals gehanteerd in de schoonmaakbranche.
Doel was om inzicht te krijgen in de verschillen tussen de markt en overheid en in de invloed
die dit heeft op de inbesteding.
Tussen de CAO’s schoonmaakbranche en Rijk is een pakketvergelijking gemaakt voor de
primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden en de pensioenvoorzieningen. Deze
verschillenanalyse maakt inzichtelijk op welke punten de CAO’s van elkaar afwijken en wat de
bijbehorende kostenverschillen zijn. Hierbij valt te denken aan; contracttijden, verlofdagen,
reiskostenvergoedingen, pensioenvoorzieningen, eindejaarsuitkering, doorbetaling bij ziekte,
opleidingsmogelijkheden et cetera. Het Expertisecentrum Organisatie en Personeel (EC O&P)
van de Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk is bij deze analyse betrokken om specifieke
aandachtpunten hierin af te stemmen.
De uitkomsten uit de activiteiten zijn besproken en gevalideerd in een bijeenkomst met de
begeleidingsgroep. Daarnaast zijn de uitgangspunten doorgenomen die relevant zijn voor het
maken van de impactanalyse. Hierbij valt te denken aan uitgangspunten voor de opzet van een

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

12

RSO, de overgang van personeel, de wensen op gebied van social return1, methodiek voor de
doorrekening etc. Daarnaast zijn de uitgewerkte bedrijfsmodellen toegelicht die doorgerekend
worden.

2.1.3

Impactanalyse
In de voorgaande stappen is alle input verzameld voor de impactanalyse. Deze stap had tot doel
de impact van de vorming van een RSO kwantitatief en kwalitatief in kaart te brengen. Hiervoor
is aantal activiteiten uitgevoerd dat samenkomt in de doorontwikkeling van de business case.
Er was reeds een initiële business case opgesteld waarin een globale doorrekening was gemaakt
van de kosten en baten. Om maximaal aan te sluiten op en gebruik te maken van de
(onderliggende) data, is de initiële business case getoetst vanuit een aantal invalshoeken:


Volledigheid: toets op de volledigheid (definiëren witte vlekken), onderbouwing van de
aannames, relevante kosten en baten (bijvoorbeeld: meerjarige vastgoedontwikkeling,
transitiekosten, overhead, maatschappelijke kosten en baten)



Validiteit: hoe hard en realistisch zijn de gehanteerde aannames, zijn de benchmarks
realistisch, zijn de inputgegevens correct (bijvoorbeeld: wat zijn de aannames voor de
overheadkosten, wat is het uitgangspunt voor het gemiddeld aantal uur dat iemand werkt,
wat zijn de loonkosten in de toekomstige situatie)



Methodiek en model: toets op de rekenmethodiek, consistentie gebruikte rekenwijze, door te
rekenen scenario’s, mate van aansluiting uitgangspunten van het ministerie van Financiën.

Op basis van deze toets is bepaald welke data en informatie gebruikt kon worden voor de
doorontwikkeling. Verschillen ten opzichte van de initiële business case worden beschreven in
hoofdstuk 5.
In stap 2 is een verschillenanalyse uitgevoerd tussen de CAO’s. De arbeidsvoorwaarden zijn de
meest significante kostenpost in de business case en daarom van groot belang voor de
resultaten. De effecten van de verschillen zijn waar mogelijk gekwantificeerd, waarbij zowel
aandacht wordt besteed aan de kostenverschillen als aan verschillen als
opleidingsmogelijkheden, doorgroeimogelijkheden en mogelijkheid op een vaste aanstelling. De
resultaten van deze analyse zijn enerzijds gebruikt om de inschaling van
schoonmaakmedewerkers te bepalen voor de doorrekening in de business case en anderzijds om
te zorgen dat recht wordt gedaan aan het uitgangspunt dat schoonmaakmedewerkers er bij het
Rijk niet op achteruit mogen gaan.
De hiervoor genoemde pakketvergelijking kijkt specifiek naar de loonkosten en maakt de
vergelijking tussen de CAO’s. De kostenanalyse markt / overheid hanteert een breder
kostenperspectief en bouwt voort op de gemaakte kostenanalyse in stap 2. Uitgangspunt is dat
de dienstverlening van een RSO in de toekomst marktconform geleverd moet worden. De
omstandigheden en trends in de markt zijn dus leidend voor de toekomstige dienstverlening van
een RSO. Deze analyse bestaat uit drie onderdelen;


Uivoeren van een GAP analyse om de vergelijking met de Rijksomgeving te maken. Hierin
beoordelen wij in hoeverre kosten (typen, structuren, drivers, etc.) vanuit de markt
overeenkomstig of verschillend zijn aan de Rijksomgeving en wat het (financiële) effect
hiervan is.

1

Social return afspraken hebben als doel een bijdrage te leveren aan het vergroten van de arbeidsparticipatie van
mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

13



In kaart brengen van specifieke Rijkseffecten/wensen die van invloed zijn op de kosten
(zoals het btw-effect en de wens voor een social return van 10% etc.).



Een bepaling van de impact voor de marktsector bij het oprichten van een RSO.

Op de huidige beschikbare contractgegevens van contracten met aanbieders van
schoonmaakdiensten is een contractanalyse uitgevoerd. Hierin is gekeken naar het huidige
niveau en de scope van de dienstverlening (als gegeven voor de RSO dienstverlening), de
looptijd van de contracten (voor het transitiepad / ingroeimodel voor een RSO) en de kosten van
de huidige schoonmaak (als basis voor de vergelijking met de RSO kosten).
Een van de vragen uit de Tweede Kamer is het nader onderzoeken van het scenario om
schoonmakers in Rijksdienst te detacheren bij particuliere ondernemingen. Vanuit de ervaringen
met het detacheringsmodel en de schoonmaakkennis is een analyse uitgevoerd om aan te geven
of dit een realistisch en aan te bevelen scenario is voor een RSO.
De analyse van de voorgaande stappen is gebruikt voor het opstellen van de business case.
Vanuit de gedefinieerde bedrijfsmodellen in stap 2 zijn de kosten en baten in kaart gebracht.
Hiervoor hanteren we een methode waarbij we werken volgens een zogenaamde ‘input–output–
calculatie’-structuur (zie paragraaf 2.2). Onze methodiek sluit aan bij de leidraad business cases
zoals opgesteld door DGOBR en is bekend bij DGOBR en Financiën.
Op basis van onze ervaring en afstemming met de deelnemers in de programmadirectie SZW en
begeleidingsgroep is een risicoanalyse opgesteld, waarbij de mogelijke risico’s zijn
geïdentificeerd en de impact is beschreven.
De resultaten van deze stap zijn afgestemd met het projectteam van SZW. In deze sessie zijn de
uitkomsten gevalideerd en is getoetst of invulling is gegeven aan de wensen en eisen van het
projectteam.
In de begeleidingsgroep zijn de uitkomsten van de analyses toegelicht en afgestemd op basis
van een ‘live’ presentatie van het model. Op basis van de bijeenkomst met de begeleidingsgroep
zijn aanpassingen doorgevoerd in een aantal aannames en het model. Daarnaast zijn de
uitkomsten van de analyses en het model gepresenteerd aan de financiële expertgroep van het
Rijk. Op basis van de reflectie van de financiële expertgroep is in de analyses specifiek
ingegaan op een aantal risico’s die de leden van de expertgroep graag geadresseerd wilden zien.

2.1.4

Rapportage
De doelstelling van deze stap in het onderzoek is het terugkoppelen van de voorlopige
uitkomsten van het onderzoek. De resultaten van de analyses zijn opgenomen in een voorlopige
rapportage d.d. 19 maart 2014. De rapportage bevatte een transparante weergave van het
doorlopen proces, de gemaakte keuzes inclusief onderbouwing en de uitkomsten.

2.1.5

Validatie en eindrapportage
Nadat de eerste resultaten middels de voorlopige rapportage inzichtelijk zijn gemaakt, heeft een
uitgebreidere validatie van de business case plaatsgevonden door zowel de interdepartementale
financiële expertgroep als door KPMG. De validatie van de financiële expertgroep is op 31
maart 2014 afgerond en heeft zich gericht op:


De betrouwbaarheid en consistentie van het rekenmodel.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

14



De validiteit van de aannames zoals gehanteerd in de business case.



De verdere specificatie van cijfers en in de business case opgenomen risico’s.

De expertgroep heeft vastgesteld dat er – zeker gelet op de korte doorlooptijd - sprake is van een
gedegen business case model (“het model wordt betrouwbaar en consistent geacht”)..
Tegelijkertijd heeft de expertgroep een aantal adviezen gegeven, welke hebben geleid tot
aanscherping van een aantal uitgangspunten /aannames en een nadere analyse van de risico’s.
Daarnaast heeft KPMG intern een extra validatie gedaan op het model en de rapportage. Op
basis van deze validatie is een correctie doorgevoerd op het gebied van de werkgeverslasten en
de kosten van de regiostaf.
De volgende aspecten en de kwantitatieve gevolgen daarvan zijn aangepast (t.o.v. de voorlopige
rapportage d.d. 19 maart 2014) in voorliggende definitieve rapportage:
1

Productieve uren: de rekengroep adviseert om de gehanteerde productiviteit van 1375
productieve uren (die was afgeleid van de uitgangspunten in de handleiding
overheidstarieven 2014) meer in lijn te brengen met de business case
rijksbeveiligingsorganisatie waar uitgegaan wordt van 1450 productieve uren). De 1425
productieve uren, die nu als uitgangspunt zijn genomen leiden tot een verlaging van de
kosten.

2

Arbeidsvoorwaarden: KPMG heeft naast de totale loonsom en pensioenpremies, de kosten
voor de werknemersverzekeringen (16,9% van de loonsom), meegenomen in de
arbeidsvoorwaardenvergelijking. Dit leidt tot een kostenverhoging bij beide modellen.

3

Arbeidsvoorwaarden:er is dubbeltelling van de regiostaf uit het model gehaald. Dit leidt tot
een kostenverlaging in het regiomodel.

4

Arbeidsvoorwaarden: de rekengroep adviseert om een hogere inschaling als uitgangspunt te
nemen voor de business case, omdat de gehanteerde inschaling - die weliswaar recht doet
aan het uitgangspunt dat de individuele schoonmaker er niet op achteruit mag gaan –
waarschijnlijk niet past bij het huidige functiewaarderingssysteem binnen de Rijksoverheid
(en gezien de verwachte aanpassingen hieraan). Met de kennis van nu ligt schaal 2 voor de
schoonmakers volgens de expertgroep meer voor de hand. Op basis van afstemming met de
opdrachtgever is geen hogere inschaling als uitgangspunt in het business case model
gebruikt (om voor het vergelijk zo dicht mogelijk bij de marktomstandigheden te blijven).
Wel zijn de financiële effecten van een hogere inschaling weergegeven in dit rapport (zie
paragraaf 4.3 en ook managementsamenvatting)

5

Flexibele schil: de rekengroep adviseert om de kosten m.b.t. inhuurkrachten aan te scherpen.
In het huidige model wordt een mark(conform) uurtarief gehanteerd van EUR 23,- voor de
flexibele schil (EUR 1,76 per uur hoger). Dit leidt tot een verhoging van de kosten.

6

Risico-opslag: de rekengroep adviseert een risico-opslag van 10% als uitgangspunt te
nemen, zolang er nog geen verdere verdieping van de risico- analyse heeft kunnen
plaatsvinden (op basis van kans en impact). KPMG heeft dit advies in overleg met de
opdrachtgever overgenomen.

De correctie van KPMG en de verwerking van de adviezen van de expertgroep hebben ertoe
geleid, dat (ten opzichte van de voorlopige rapportage op 19 maart) het resultaat van het
regiomodel is veranderd van EUR 5,1 mln naar EUR 1,3 mln (een totale kostenstijging van

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

15

EUR 3,8 mln) en het cellenmodel is veranderd van EUR 1,7 mln naar EUR 3,2 mln negatief
(een totale kostenstijging van EUR 4,9 mln).
De gevalideerde cijfers zijn verwerkt in het business case model. De uitkomsten hieruit zijn
verwerkt in deze rapportage. Daarnaast is het business case model overgedragen aan het
ministerie van SZW.

2.2

Methodiek
In dit hoofdstuk wordt de gehanteerde methodiek toegelicht. Deze toelichting is van belang voor
een juiste interpretatie van de uitkomsten. In de eerste paragraaf wordt een overzicht gegeven
van de scenario’s. Vervolgens wordt een toelichting gegeven op de opzet / structuur van het
business case model. Tot slot worden de belangrijkste aannames weergegeven.

2.2.1

Doorontwikkeling op basis van meerdere ‘scenario’s
De initiële business case schoonmaak geeft op een hoog aggregatieniveau inzicht in de gevolgen
van het in eigen beheer uitvoeren van schoonmaak in vergelijking met de huidige werkwijze,
waarbij schoonmaak Rijksbreed wordt uitbesteed. Voor de doorontwikkeling is niet alleen
gebruik gemaakt van data die meer gedetailleerd en gedifferentieerd is, maar zijn effecten ook
in kaart gebracht op basis van twee bedrijfsmodellen die van elkaar verschillen in kenmerken.
De bedrijfsmodellen zijn geënt op een (bewezen) shared service principe, omdat versnippering
van de organisatie (bijvoorbeeld over meerdere departementen) veelal hogere kosten en verlies
aan slagkracht met zich mee brengt. Het samenbrengen van de activiteiten in één organisatie
biedt (economische) voordelen, zoals schaalgrootte, mogelijkheden voor verdere specialisatie /
innovatie, beperking van de kosten, verhoging van de kwaliteit, maar ook betere besturing.
Door de programmadirectie SZW is aangegeven dat een RSO zicht moet ontwikkelen op basis
van uitgangspunten dat de klant centraal staat, een slagvaardige aansturing en eenvoudige
bekostiging kan worden gerealiseerd en dichtbij het primaire proces functioneert. De
ontwikkeling van bedrijfsmodellen is in samenwerking met de programmadirectie SZW tot
stand gekomen en afgestemd met de interdepartementale begeleidingsgroep. Concreet betekent
dit dat de effecten voor drie situaties in kaart worden gebracht:
1

De huidige situatie: hierbij worden de kosten voor de huidige situatie, waarbij de
schoonmaak Rijksbreed is uitbesteed, doorgerekend en over de verschillende jaren
inzichtelijk gemaakt;

2

Bedrijfsmodel RSO 1: dit is een ‘regiomodel’ dat in grote mate vergelijkbaar is met de
organisatie-inrichting van de grotere landelijk opererende schoonmaakbedrijven.
Daarmee is het regiomodel een door de markt bewezen organisatievorm. Het model
heeft een gelaagde aansturing, ontwikkeld op basis van optimalisatie van effectiviteit en
efficiency. De business case van het regiomodel is bij uitstek een neutrale toetssteen
voor een RSO versus de huidige situatie.

3

Bedrijfsmodel RSO 2: dit is het zogenaamde ‘cellenmodel’ Dit bedrijfsmodel kent een
indeling naar resultaatverantwoordelijke eenheden met een grote mate van
zelfstandigheid. In dit model is de gelaagdheid tot een minimum beperkt, het
middenniveau (in het regiomodel is dat het regiomanagement) vervalt. Een belangrijk
deel van de regeltaken wordt door de schoonmaakmedewerkers zelf uitgevoerd. De
medewerkers in het team maken zelf roosters, nemen collega-schoonmakers aan en

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

16

lossen kleine problemen eigenstandig op. Er is sprake van een betekenisvolle teamtaak
die ruimte biedt voor meer ontplooiing van de medewerkers.
Bovenstaande bedrijfsmodellen zijn in detail uitgewerkt en beschreven in hoofdstuk 3.

2.2.2

Opzet business case
In onderstaand figuur is de opbouw van de business case weergegeven. Deze modulaire opbouw
zorgt voor een overzichtelijke business case. Het dashboard geeft de mogelijkheid om een aantal
belangrijke stuurvariabelen te variëren en daarvan direct de effecten te zien op de uitkomsten.
De resultaten van de business case zijn geënt op het niveau van een RSO. Er is in het model de
mogelijkheid in het dashboard ingebouwd om organisaties (specifiek de Nationale Politie en
Defensie) aan en uit te vinken en daarmee de effecten op de totaalresultaten te kunnen laten
zien. De inputsheet bevat alle input op basis van de verschillende contracten, kengetallen (uit de
markt) en ratio’s. Eventuele aanpassingen in de data zijn hierin eenvoudig op te nemen en
rekent het model automatisch door.
Dashboard

 Aanpassen van

variabelen met
direct inzicht in
gevolgen hiervan
op uitkomsten.
Gebruik van
schuifjes voor de
key variabelen.

Een inputsheet

 Algemene input

(oppervlakte,
ratio’s,
productiviteitsnorm
en,
contractinformatie
etc.

Calculatie sheet

 Calculatie obv input

en specificaties
model.

Output sheet
Clusters

 Output

gestructureerd
weergegeven (
overzicht kosten
en baten
uitgesplitst in
typen) Bron: direct
uit calculatie sheet.

Geconsolideerde
output RSO

 Eenvoudige

weergave van
meerdere
scenario’s in één
tabel conform
outputsheets op
clusterniveau

De output is weergegeven op het niveau per cluster en het totaalniveau (RSO). Dit geeft de
geconsolideerde business case voor alle clusters die in het onderzoek zijn meegenomen. De
outputsheets zijn op alle niveaus uniform, dit zorgt voor een hoge vergelijkbaarheid en
gemakkelijke interpretatie van de uitkomsten.

2.3

Belangrijkste uitgangspunten en aannames business case
Niet voor alle gegevens is het mogelijk om het hoogste detailniveau te hanteren in de business
case. Soms omdat deze gegevens niet beschikbaar zijn, soms omdat het binnen de gegeven tijd
niet mogelijk is een detailniveau te halen en soms omdat het nog niet duidelijk is wat de
toekomstige gegevens exact zullen zijn. Daarom is in het model gewerkt met aannames.
Het gaat hierbij om uiteenlopende aannames zoals normsalarissen, transitiekosten en
incrementele kosten. Deze aannames zijn in samenspraak met de projectorganisatie van SZW
tot stand gekomen en door de begeleidingsgroep geaccordeerd. De aannames zijn gebaseerd op
wet- en regelgeving, staand beleid, aannames uit eerdere business cases en ervaringscijfers.
Hieronder worden de belangrijkste aannames weergegeven voor zover noodzakelijk voor het
begrip van de uitkomsten van de business case. In bijlage B is een volledig overzicht
opgenomen.
Algemeen


De business case vergelijkt de huidige situatie met twee mogelijke bedrijfsmodellen voor
een Rijksschoonmaakorganisatie.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

17



Alle organisaties die gehouden zijn aan categorie management schoonmaak maken
onderdeel uit van deze business case, aangevuld met de Nationale Politie.



De reikwijdte van deze business case focust zich op het uitvoeren van reguliere
schoonmaakwerkzaamheden, zoals beschreven in bijlage A.



Voor drie scenario’s worden in het business case model de baten en lasten weergegeven
over de jaren 2015 t/m 2025. Daarbij is niet gecorrigeerd voor inflatie (geen indexering
opgenomen). Voor het contant maken van de baten en lasten is gewerkt met een reële
discontovoet van 4%2.



Voorgaande betekent dat niet gekeken is naar de uitgaven en inkomsten (zuivere cashflows),
maar naar de baten en lasten die volgens het baten-lastenstelsel per kalenderjaar op zullen
treden als gevolg van de invoering van een Rijksschoonmaakorganisatie.



Uitgangspunt is dat alle aantallen en kosten peiljaar 2014 hebben.

Kosten


De kosten van de huidige situatie zijn gebaseerd op de huidige en verwachte contractposities
(voor nog aan te besteden percelen). Bij het extrapoleren van deze kosten naar de komende
jaren is rekening gehouden met de verwachte ontwikkeling van het areaal binnen de
overheid3.



De kosten in een RSO-(nieuwe) situatie zijn berekend op basis van de verwachte
schoonmaakbehoefte als gevolg van de verwachte ontwikkeling van het areaal binnen de
overheid (we gaan voor zowel de kosten voor de huidige situatie als de kosten in een RSO
uit van dezelfde ontwikkeling van het areaal binnen de overheid).



De kosten in de huidige en de nieuwe situatie worden opgenomen in het business case
model vanaf het jaar dat de organisatie overgaat naar het RSO (conform aansluitschema).



In de berekeningen van de kosten is uitgegaan van het aantal vierkante meter in 2014. Voor
de ontwikkeling van het areaal is aangesloten bij de masterplannen kantoorhuisvesting (32%
afname van vierkante meters in periode 2012 – 2020). Voor DJI, Politie en Defensie zijn
kengetallen van de betreffende organisaties gebruikt (afname met respectievelijk 19%, 25%
en 27%).



In de berekeningen van de kosten is uitgegaan van 50% dagelijkse schoonmaak. Dat
percentage is gehanteerd voor beide bedrijfsmodellen voor de RSO-situatie, waarbij
aangetekend wordt dat met het cellenmodel (dat uitgaat van zelfsturende teams die proactief inspelen op de werkelijke schoonmaakbehoefte) kansen ontstaan dat percentage naar
beneden te brengen zonder dat dit de klanttevredenheid negatief beïnvloedt.

Baten


Het verschil tussen de kosten in de huidige en een RSO-(nieuwe) situatie wordt als
opbrengst meegenomen in de business case (of als verlies wanneer de kosten van een RSO
hoger liggen dan in de huidige situatie).

2

Conform richtlijn van het ministerie van Financiën
Op basis van de masterplannen kantoorhuisvesting Rijksoverheid en specifieke kengetallen van DJI, Nationale
Politie en Defensie.
3

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

18



In beide bedrijfsmodellen bestaat 10% van de schoonmakers uit medewerkers met een
afstand tot de arbeidsmarkt. Voor deze medewerkers wordt de gemiddelde
productiviteitswaarde op 50% gesteld. Voor de gemiste arbeidsproductiviteit ontvangt een
RSO subsidie.

Transitiekosten




Als transitiekosten zijn de volgende kosten opgenomen:


Kosten voor de projectorganisatie voor de jaren 2014 en 2015.



Kosten voor een transitieteam voor het opzetten van een RSO en het begeleiden van het
inweven van over te nemen contracten in een RSO.



Inzet van P&O-adviseurs in jaar T-1 om de voorbereiding op P&O-gebied voor de
komende transitie in te vullen.



De trainingskosten voor de training van nieuwe medewerkers.

Tevens wordt de ontwikkeling van de kosten per m2 weergegeven. Deze zullen in de
beginfase hoger liggen dan in de gestabiliseerde eindsituatie. De verschillen kunnen gezien
worden als transitiekosten.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

19

3

Huidige en toekomstige situatie
In dit hoofdstuk worden de verschillende scenario’s beschreven. In de eerste paragraaf wordt de
huidige situatie beschreven. In de volgende paragraaf wordt de beoogde
Rijksschoonmaakorganisatie geschetst en worden de ontwerpprincipes voor de bedrijfsmodellen
toegelicht. De daadwerkelijke uitwerking van de twee bedrijfsmodellen die in de business case
zijn gemodelleerd worden in de daaropvolgende paragrafen weergegeven.

3.1

Huidige situatie
Op dit moment besteedt het Rijk schoonmaakwerk uit. In het Categorieplan Schoonmaak Rijk is
gekozen voor uitbesteden, omdat schoonmaak niet tot de kernactiviteiten van het Rijk behoorde.
Vanaf 2011 is er voor aanbestedingen van schoonmaak categoriemanagement ingericht, onder
beleidsmatige verantwoordelijkheid van de minister voor Wonen en Rijksdienst. De
categoriemanagers zelf zijn verbonden aan de departementen en vanaf 1 januari 2014 aan de
inkoopuitvoeringscentra. Het categoriemanagement is erop gericht om alle Rijksaanbestedingen
schoonmaak vanuit één perspectief in de markt te zetten met als doel om tot de economisch en
maatschappelijk meest voordelige inschrijving te komen.
Categoriemanagement voert de regie over nieuwe Rijksaanbestedingen Schoonmaak en
Glasbewassing, sanitaire voorzieningen en kwaliteitscontroles in nauwe samenwerking met de
vertegenwoordigers van de Rijksorganisaties. De contractmanagers zijn uiteindelijk
verantwoordelijk voor het tactische en operationele overleg met de gecontracteerde bedrijven.
Categoriemanagement blijft - ook tijdens de looptijd van de contracten - verantwoordelijk voor
de gecontracteerde dienstverlening schoonmaak. Om die reden is de categoriemanager
voorzitter van het strategisch overleg tussen de Rijksorganisatie en de leverancier. De onderling
taak- en verantwoordelijkheidsverdeling is door de categoriemanager vastgelegd in een
Rijksbreed kader voor leveranciers- en contractmanagement (LCM) en voor de relatie van de
Rijksopdrachtgevers met de leveranciers in het eveneens Rijksbrede “Richtsnoer
Rijkscontracten Schoonmaak”.
Het categoriemanagement heeft in overleg met de Klantenraad, bestaande uit gemandateerde
vertegenwoordigers van de Rijksorganisaties, clusters van Rijksorganisaties gevormd waarvoor
de schoonmaak en aanschoonmaak gerelateerde dienstverlening, gezamenlijk wordt aanbesteed.
De vorming van de clusters met de bijbehorende verdeling over de percelen is primair gebaseerd
op de organisatorische structuur van de Rijksorganisaties. Secundair is gekeken naar de
mogelijkheden tot vraagbundeling in relatie tot de geografische nabijheid. Per cluster wordt een
aanbesteding schoonmaak in de markt gezet, waarbij in de regel elke aangesloten
Rijksorganisatie haar eigen perceel heeft. Sinds de start zijn via het categoriemanagement de
schoonmaak van 8 van deze clusters aanbesteed. Van Defensie en de Rijksdienst Caribisch
Nederland zijn de aanbestedingen begin maart 2014 in de markt gezet. Tevens verzorgt
categoriemanagement schoonmaak de aanbestedingen voor schoonmaak en aanverwante
dienstverlening (sanitaire voorzieningen en kwaliteitscontrole) voor zelfstandige
bestuursorganen en andere aan het Rijk gelieerde organisaties als deze daarom verzoeken. Voor
het Centraal Orgaan Asielzoekers is februari 2014 de aanbesteding in de markt gezet en in 2013
voor de facilitaire dienst van de Tweede Kamer. Voor 2014 zijn de voorbereidingen gestart voor
de Rijksaanbesteding schoonmaak voor de Rijksorganisaties Dienst Uitvoering Onderwijs, het
Nederlands Forensisch Instituut, de Rijksacademie en de departementen Buitenlandse Zaken en
Infrastructuur en Milieu.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

20

Voor de clustering van overheidsorganisaties in deze doorontwikkeling van de business case is
dan ook aangesloten op de hierboven beschreven clusters waarvoor de schoonmaak gezamenlijk
is en wordt aanbesteed (omdat op dit niveau de informatie beschikbaar is). De hieraan
gerelateerde totale contractwaarde betreft EUR 65,2 miljoen (zie voor uitsplitsing
contractwaarden op clusterniveau bijlage A) wat onderverdeeld kan worden in:


contractwaarde schoonmaakcontracten: EUR 36,4 miljoen



contractwaarde (geplande) aanbestedingen: EUR 28,8 miljoen

Hierbij moet worden opgemerkt dat de Nationale Politie nog niet in bovenstaande
contractwaarden is verdisconteerd (de Nationale Politie valt niet onder het
categoriemanagement). De contractwaarde voor schoonmaak bij de Nationale Politie bedraagt
EUR 21 miljoen4
De Rijksaanbestedingen onder categoriemanagement zijn outputgericht. De output bestaat uit
vier resultaatgebieden: Technische Kwaliteit, Klanttevredenheid, Maatschappelijk Verantwoord
Ondernemen (Social Return, Goed Opdrachtgeverschap, Milieu, bevordering positie MKB en
Innovatie) en de Kwaliteit van de relatie tussen Opdrachtgever en Opdrachtnemer. Voor de vier
resultaatgebieden zijn 20 kanskaarten uitgewerkt. (Voor volledige uitwerking kanskaarten, zie
Categorieplan Schoonmaak Rijksoverheid, 30 september 2011). De elementen op de
kanskaarten worden gemonitord.
De Rijksaanbestedingen onder categoriemanagement zijn gebaseerd op moderne uitgangspunten
als de Code Verantwoordelijk Marktgedrag, schoonmaak in de dagspiegel, social return
(doelstelling 5%) en resultaatgericht werken. De laatste update van het Categorieplan
Schoonmaak Rijk vermeldt dat op alle onderdelen de twintig kansen zoals geformuleerd in het
categorieplan zijn benut. Dat is inclusief een Rijksbrede besparing van 10%.

3.2

Schets Rijksschoonmaakorganisatie (RSO)
Een RSO gaat uit van inbesteding van het schoonmaakwerk met het oogmerk om medewerkers
in de lage loonschalen meer rechtszekerheid, goede arbeidsvoorwaarden en ontwikkelingsperspectief te bieden. Dit vertaalt zich onder meer in de doelstelling om ingroei naar meer
volwaardige contracten te kunnen bieden met vervanging en aanvulling vanuit een zogenaamde
flexibele schil. De flexibiliteit wordt hierbij primair gezocht in het indelen van werkzaamheden
op basis van zelfsturingprincipes en niet in de ureninzet van de medewerkers zelf.
Een RSO werkt dan ook vanuit een geheel andere context dan marktpartijen. Dat vraagt meer
begeleiding in en van de schoonmaakteams. Schoonmaakmedewerkers zijn in een RSO
herkenbare medewerkers met een zelfstandigheid die past bij hun individuele mogelijkheden.
Daarenboven is de doelstelling van de RSO een Social Return van 10% te realiseren, een
dubbele opgave ten opzichte van wat de markt nu realiseert.
Schoonmaakwerk is grotendeels ongeschoold werk. De medewerkers komen dan ook
hoofdzakelijk uit de onderkant van de arbeidsmarkt, de lage loonschalen. De RSO wordt
ontwikkeld langs de lijn van sociale onderneming. De sociale onderneming werkt heel bewust
en actief met gemengde teams van reguliere medewerkers en medewerkers met een afstand tot
de arbeidsmarkt. Binnen de sociale onderneming past het maken van afspraken over het aan het
4

Dit is exclusief glasbewassing. De genoemde contractwaarden voor de andere clusters zijn inclusief glasbewassing.
Omdat voor de business case de glasbewassing niet in scope is (dit wil de RSO vooralsnog niet met eigen mensen
uitvoeren), zijn voor de huidige contracten inclusief glasbewassing de kosten voor de glasbewassing afgesplitst.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

21

werk helpen van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt, het bieden van leerwerkplekken en ontwikkelmogelijkheden. Doelgroepen zijn medewerkers met een afstand tot de
arbeidsmarkt zoals jongeren met een beperking, langdurig werklozen en mensen met een SWindicatie. Deze aanpak leidt tot een hoger maatschappelijk rendement (verhouding kosten,
arbeidsintegratie en ontwikkelmogelijkheden), dan in een regulier bedrijfsmodel. De sociale
onderneming biedt aan de doelgroepen werk onder omstandigheden, die in het reguliere
bedrijfsleven niet in die mate voorhanden zijn, zonder aanvaardbare eisen op gebied van
productiviteit en kostenniveau uit het oog te verliezen.

3.2.1

Effecten Social Return
De totale output van een medewerker is de combinatie van drie factoren:


Productiviteit is de output van de medewerker in een bepaalde tijdseenheid. Werktempo, de
efficiëntie en de kwaliteit van handelen zijn bepalend voor het uiteindelijke resultaat.



Begeleidingsbehoefte is de begeleidingstijd die een medewerker nodig heeft, uitgedrukt in
procenten. Deze wordt vergeleken met de begeleiding die een medewerker in dezelfde
werksoort vraagt. Daarbij wordt gekeken naar de behoefte aan het verstrekken van
instructie, het borgen van de continuïteit in het werk en het sociaal functioneren in de
organisatie.



De inzetbaarheid is de mate waarin het arbeidsvermogen van de medewerker aangewend
kan worden in gangbare taken en bedrijfsprocessen. De inzetbaarheid wordt vastgesteld
afhankelijk van de mate waarin werkaanpassingen noodzakelijk zijn om gangbare arbeid of
(deel)taken te verrichten.

Mensen met afstand tot de arbeidsmarkt hebben een lagere inzetbaarheid en een grotere
begeleidingsbehoefte. Deze factoren drukken de productiviteit. Hier wordt in de business case
rekening mee gehouden.
Er is weinig empirisch onderzoek specifiek voor het werken met gemengde teams. TNO noemt
drie studies die aan deze thematiek raken. De bevindingen uit deze studies zijn:


Competenties van mensen met arbeidshandicap op gebied van zelfredzaamheid, taalgebruik,
taalgerichtheid en sociale gerichtheid nemen in gemengde teams toe.



Hoe groter het percentage mensen met een arbeidshandicap in deze teams, hoe minder de
ontwikkeling in deze competenties.



Productiviteit van reguliere medewerkers kan dalen na instroom van medewerkers met een
beperking omdat zij zich aanpassen aan het niveau van de nieuwe medewerkers.



Inzet van medewerkers met een beperking kan werk van reguliere schoonmakers
aantrekkelijker maken.

De gemiddelde arbeidsproductiviteit van de gehele SW populatie is 35%. Dit gemiddelde komt
tot stand tussen de mensen die beschut binnen werken (eenvoudige werkzaamheden in het SW
bedrijf zelf) tot de medewerkers die detacheerbaar in reguliere omgevingen. De RSO richt zich
voor haar Social Return- medewerkers (SR-medewerker) op een bredere doelgroep dan alleen
de SW populatie. Algemeen wordt aangenomen dat medewerkers met een productiviteit van
50% inzetbaar zijn in een reguliere omgeving, met daarbij de extra begeleiding. De

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

22

productiviteit van de SR-medewerker in de business case kan – op basis van bovenstaande –
gesteld worden op 50%5.

3.2.2

Ontwerpprincipes
Bij het ontwerp van twee bedrijfsmodellen voor een RSO zijn de volgende ontwerpprincipes
gehanteerd:


slagvaardige aansturing



functioneren dichtbij het primaire proces



alle sourcingsvragen op het terrein van schoonmaak lopen via de RSO



standaardisatie ten behoeve van verminderen administratieve lasten en bestuurlijke drukte:
één dienstverleningsafspraak en producten en dienstencatalogus

Concreet betekent dit voor de beoogde portfolio van een RSO dat:
1

Alle schoonmaakvragen m.b.t. regulier schoonmaakwerk worden voorgelegd aan de RSO.
De RSO besluit of zij deze schoonmaakwerkzaamheden zelf uitvoert of uitbesteedt. Dit
betreft in ieder geval alle schoonmaak die nu binnen categoriemanagement valt en de
meewerkvragen.

2

Voor zeer specialistische schoonmaak kan het betreffende Rijksonderdeel met de RSO
afstemmen of de RSO de inkoopfunctie en regie op deze schoonmaak verzorgt of het
Rijksonderdeel dit werk zelf blijft contracteren.

3

Er ook in de nieuwe situatie een deel van het schoonmaakwerk zal worden uitbesteed. Deze
taken en verantwoordelijkheden gaan vallen onder de RSO.

In de huidige situatie wordt er gewerkt met verschillende schoonmaakpartijen. Met deze partijen
zijn voor het merendeel van het werk contracten afgesloten met vaste looptijden (standaard 4
jaar) en verlengingsbepalingen (standaard 4 keer 1 jaar). De omvang, scope en aard van de
contracten verschilt. Om een goed vergelijk te maken tussen de huidige situatie en het RSO
scenario is aangesloten op de schoonmaakactiviteiten die op dit moment onder de contracten
voor de reguliere schoonmaak vallen. Alleen glasbewassing is hiervan uitgezonderd (zie voor
gedetailleerd overzicht bijlage D). Hierbij is het uitgangspunt dat de RSO alle reguliere
schoonmaakwerkzaamheden verzorgt met eigen medewerkers die in dienst zijn van de
Rijksoverheid. Afhankelijk van de aard van de werkzaamheden worden daarnaast
specialistische schoonmaakpartijen door de RSO ingehuurd.
In de business case zijn twee onderscheidende bedrijfsmodellen uitgewerkt: het regiomodel en
het cellenmodel. Deze modellen zijn met name onderscheidend in de mate waarin
verantwoordelijkheden laag in de organisatie worden gelegd. Waar het regiomodel een gangbare
organisatie-inrichting is voor landelijk opererende schoonmaakbedrijven, biedt het cellenmodel
de medewerkers op de werkvloer veel mogelijkheden tot zelfsturing. Deze inrichtingskeuzes
hebben effect op plaats, takenpakketten en de omvang van stafafdelingen en ondersteunende
diensten.
Belangrijk voor een succesvolle implementatie en efficiënte werking van beide modellen is dat
integrale monitoring en bijsturing plaatsvindt op basis van outputmetingen. Vanzelfsprekend
5
In de business case wordt daarom voor SR-medewerkers 50% genomen van de productiviteit die voor reguliere
schoonmakers wordt gehanteerd

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

23

moeten deze metingen aansluiten op de doelstellingen van de RSO. Dit betekent dat er wordt
gestuurd op normen die rekening houden met de werkelijke economische en sociaal
maatschappelijke toegevoegde waarde (True Value). Een van de meest prominente kenmerken
bij True Value sturing is dat de mens centraal staat conform de doelstellingen de RSO. Zonder
adequate monitoring en bijsturing kunnen de beoogde doelstellingen in gevaar komen en een
effect hebben op de uitgangspunten binnen de business. Bij het ontwerp van de bedrijfsmodellen
is dan ook uitgegaan van organisatorische inrichting en sturingsmechanismen gebaseerd op True
Value, bestaande uit:


Social Return



Medewerkerstevredenheid (IMTO)



Klanttevredenheid (IKTO)



Duurzaamheid



Schoonmaakprestatie (technisch)



Productiviteit



Kosten

Een essentieel uitgangpunt voor beide bedrijfsmodellen is dat de RSO geëquipeerd is met tools
voor zelfsturing en dat de RSO een zekere autonomie heeft om de verantwoordelijkheid van de
schoonmaakactiviteiten te kunnen nemen. Uiteraard horen daar verantwoording en heldere
rapportagevormen aan de hand van de genoemde tools bij.
De bedrijfsmodellen zijn in de volgende paragrafen verder uitgewerkt.

3.3

Regiomodel
De RSO kan worden vormgegeven als een regio-organisatie. Dit bedrijfsmodel heeft een grote
mate van analogie met de organisatie-inrichting van de grotere landelijk opererende
schoonmaakbedrijven. Daarmee is het regiomodel een door de markt bewezen organisatievorm.
Het model heeft een gelaagde aansturing, ontwikkeld op basis van optimalisatie van effectiviteit
en efficiency. De business case van het regiomodel is bij uitstek een neutrale toetssteen voor de
RSO versus de huidige situatie.
Schoonmaak is een bedrijfstak waarin nabijheid een grote rol speelt. Voor een efficiënte
organisatie is het van belang dat de reistijd van schoonmaakmedewerkers zoveel mogelijk wordt
beperkt. Daarnaast zijn er regionale verschillen in arbeidsmarkt en samenwerkingspartners.
Deze verschillen vinden hun weerslag in een regionale indeling met veel ruimte voor specifieke
keuzes in de regio.
In de opbouw van de RSO van 2015 tot ca. 2022 biedt het regiomodel de mogelijkheid om te
starten met grotere regio’s en naarmate het volume schoonmaakwerk in de RSO toeneemt, is de
regioverdeling te verfijnen. In het regiomodel zijn er in de eindsituatie 6 regio’s van ieder
eenzelfde orde van grootte qua schoonmaakopdracht.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

24

Directeur RSO
SSO bureau

Inkoopmanagement

HRM

ICT

FEZ

Transitieteam

Regiodirecteur
Regiodirecteur
HRM
HRM
FEZ HRM

Regiodirecteur
Planning
Regiodirecteur
Planning
Regiodirecteur
Werkvoorb
Planning
Regiodirecteur
Werkvoorb
Planning

FEZ HRM
FEZ HRM

Werkvoorb
Planning
FEZ HRM Portfoliomanager
Werkvoorb
Planning
Portfoliomanager
Portfoliomanager
FEZ
Werkvoorb
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Portfoliomanager
Portfoliomanager
FEZ
Werkvoorb
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Teamleider
S
B
S
B
S
B
S
B
Portfoliomanager
Portfoliomanager
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Teamleider
SPortfoliomanager
S B
SPortfoliomanager
S B
S S
S B
S S
S B
S
S
Teamleider
Teamleider
Teamleider S
Teamleider S
SB
SB
SS
SB
S S
SB
S
S
Portfoliomanager
Portfoliomanager
Teamleider
Teamleider
Teamleider
Teamleider
SS
SB
SS
SB
SS
SB
S S
SB
Teamleider
Teamleider
Teamleider S
Teamleider S
SB
SB
SS
SB
S S
SB
S
S
Portfoliomanager

SS

SS

SB
S

S

SB
S

S S
S

S

SS

SB
S

SB
S

‐ Planning
‐ Kwaliteitscontrole
‐ Inkoop middelen & materieel

‐ Roostering
‐ Aannemen medewerkers

‐ Schoonmaak

S

Figuur 3.1. Schematische weergave van de opbouw van het Regiomodel

3.3.1

Uitvoering schoonmaak op regioniveau
Schoonmaakmedewerkers in het regiomodel werken in teams. Ieder team is opgebouwd uit 8
FTE schoonmaakmedewerkers, 1 FTE schoonmaakmedewerker met afstand tot de
arbeidsmarkt, 1 FTE buddy en een FTE teamleider. De buddy is een ervaren
schoonmaakmedewerker die nieuwe of minder bekwame medewerkers ondersteunt en coacht op
schoonmaak naar behoefte. Hij doet voor (voorwerker) en coördineert in het team. Dit heeft
effect op zijn directe productiviteit die 80% is van die van een reguliere
schoonmaakmedewerker. Hierbij wordt er rekening mee gehouden dat niet alle objecteenheden
dagelijks worden gereinigd maar dat binnen het totale areaal sprake is van 50% dagelijkse
schoonmaak. Dit vertegenwoordigt een generiek gemiddelde van alle schoonmaakfrequenties
binnen het Rijk. Hierbij gaan we er in dit bedrijfsmodel vanuit dat de nadruk ligt op het werken
conform kaderstellende roosters met schoonmaakfrequenties in combinatie met schoonmaak
naar behoefte.
De teamleiders zijn niet direct productief. Zij vervullen taken in kwaliteitsbewaking, planning
en roostering, werkvoorbereiding, begeleiding van medewerkers en inkoop. De teamleiders
worden aangestuurd door een portfoliomanager. Deze manager draagt de verantwoordelijkheid
voor een portfolio van objecten en stuurt daartoe 10 teams aan.

Figuur 3.2. Opbouw van schoonmaakteam in het Regiomodel

De regio (i.c. de regiodirecteur) draagt integrale verantwoordelijkheid voor de prestaties in zijn
verzorgingsgebied. Iedere regio beschikt daartoe over een eigen HRM, FEZ,
Werkvoorbereiding en Planning. Werkvoorbereiding en Planning (de bedrijfsbureau-taken) zijn
uitsluitend regionaal georganiseerde taken. De regiomedewerkers HRM en FEZ werken in de
beleidskaders die door de afdelingen HRM en FEZ op RSO-niveau zijn bepaald.

3.3.2

Organisatie op centraal niveau
De centrale organisatie kent een afdeling HRM en FEZ, het SSO-bureau, afdeling
inkoopmanagement en het transitieteam. Deze afdelingen hebben de verantwoordelijkheid voor
het ontwikkelen van de beleidskaders en het zetten van standaarden. Binnen inkoopmanagement
worden inkoopcontracten afgesloten. Deze afdeling voert ook de regie over aanbesteding van
die schoonmaakdiensten die niet door de RSO zelf (kunnen) worden uitgevoerd.
Voor de transitie houden we rekening met een transitieteam bestaande uit gedeeltelijk een vaste
projectbezetting en een opschaling van HR functionarissen gerelateerd aan de aantallen
medewerkers dat in het primaire proces nodig is om de contractvolumes schoon te kunnen
maken. Uitgangspunt hierbij is dat benodigde HR functionarissen een jaar vooruitlopend op het
in te besteden contractvolume worden aangesteld om de overname van het schoonmaakwerk en
de daarmee samenhangende instroom van de medewerkers voldoende zorgvuldig voor te
kunnen bereiden. Het transitieteam draagt steeds ervoor zorg dat de organisatie-inrichting is
voorbereid en wordt ingeregeld bij de nieuwe omvang en heeft de taak te zorgen voor een
passende planning- en controlcyclus in de overgangsfasen. Deze transitieopdracht loopt
gedurende de periode van de business case (tot 2025).

3.4

Cellen-model
De business case is tevens uitgewerkt met een RSO die is vormgegeven als moderne
celorganisatie. Dit bedrijfsmodel kent een indeling naar resultaatverantwoordelijke eenheden
met een grote mate van zelfstandigheid. In dit model is de gelaagdheid tot een minimum
beperkt, het middenniveau (in het regiomodel is dat het regiomanagement) vervalt. Een
belangrijk deel van de regeltaken wordt door de schoonmaakmedewerkers zelf uitgevoerd. De
medewerkers in het team maken zelf roosters, nemen collega-schoonmakers aan en lossen
kleine problemen eigenhandig op. Er is sprake van een betekenisvolle teamtaak6.
Leden van zelfsturende teams hebben vaak meer plezier in het werk omdat ze meer het resultaat
van het eigen werk zien, de taken afwisselender en meer divers zijn en ze zelf in staat zijn het
werk meer in overeenstemming te brengen met eigen wensen en ambities. (Bron: De Caluwé)
Hierbij is wel hulp en ondersteuning nodig. Deze hulp wordt in het cellenmodel geboden door
teamcoaches. In dit model worden de schoonmaakteams (resultaatverantwoordelijke eenheden)
ondersteund door onder andere resultaat- en Inkoop frameworks en HR en celsupport vanuit één
centraal orgaan.

6
Succesvolle toepassing van dit concept op basis van zelfsturende teams (resultaatverantwoordelijke eenheden, die
meer regelvermogen hebben en een belangrijk deel van de regeltaken zelf uitvoeren) zijn terug te vinden in
bijvoorbeeld de industriële sector en de zorgsector. Binnen de extramurale zorg (de thuiszorg) is Buurtzorg een van
de voorlopers in het werken hiermee.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

26

Het organisatiemodel is gebaseerd op vertrouwen in de medewerkers en regelruimte op de
werkvloer. De nadruk bij dit model ligt nog veel meer op schoonmaak naar behoefte waarin de
medewerker intensiever wordt ondersteund. Vanzelfsprekend kent dit bedrijfsmodel een wat
lagere directe productiviteit dan het regiomodel omdat er meer coachings- en regeltaken op de
werkvloer zijn.
De schoonmaker heeft in dit model een grote eigen verantwoordelijkheid in het bepalen van de
schoonmaakbehoefte. Hij werkt niet met vaste schema’s, maar past het werk zoveel mogelijk
aan de actuele situatie en de gebruikerswensen aan (taakvariatie). Dat leidt tot meer
gedifferentieerde schoonmaak: dat wat nodig is en niet dat wat nu eenmaal op het werkschema
staat. En tot meer tevredenheid bij de eindgebruiker. De eindgebruiker kan overleggen met de
schoonmaker op welke wijze zijn werkomgeving het meest optimaal wordt schoongemaakt. In
dit model wordt de schoonmaker dus beter geëquipeerd om zelfstandig keuzes te kunnen maken
in de werkzaamheden, waardoor de schoonmaakfrequentie veel beter en directer kan worden
aangepast op de daadwerkelijke schoonmaakbehoefte. Dit kan bij een goede implementatie met
de juiste training en begeleiding leiden tot een generiek lagere schoonmaakfrequentie dan
genoemd in het regiomodel (bedrijfsmodel 1).
Opgemerkt moet worden dat er op dit moment nog weinig ervaringen zijn met zelfsturing
binnen de schoonmaak. Andere typen organisaties zijn op dit terrein al verder. In Nederland zijn
er diverse organisaties die recent (al dan niet in pilot) werken met teams met grote mate van
zelfsturing, bijvoorbeeld in de thuiszorg. Daar laten deze teams zien dat met zelfsturing de
productiviteit kan stijgen (in de range van 1 – 4%) tegelijkertijd met een toename van klant- en
medewerkerstevredenheid (arbeidsvoldoening). Deze laatste leidt ook tot een daling van
ziekteverzuim.
Met de ambitie om medewerkers meer kansen te geven op ontwikkeling en groei binnen de
schoonmaak kan dit model in combinatie met voldoende coaching van toegevoegde waarde zijn
voor de RSO. Belangrijk hierbij om de efficiency doelstellingen en sociale doelstellingen te
borgen, is het continu meten en verbeteren op basis van True Value.
Groei van de organisatie-omvang wordt in het cellenmodel organisch vormgegeven door groei
in het aantal cellen. Daarbij wordt een goed functionerende bestaande cel (indien mogelijk met
het oog op de nieuwe schoonmaaklocatie) opgedeeld in twee cellen en aangevuld met nieuwe
medewerkers. Op deze wijze is er een zelflerend effect en overdracht van kennis en ervaring van
een bestaand team naar de twee nieuw geformeerde teams. Uitgangspunt van het cellenmodel is
dat de cellen telkens uitgroeien tot een omvang van ca. 50 FTE waarna vervolgens bij een groter
aantal FTE een nieuwe cel wordt opgebouwd.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

27

Directie RSO
FEZ

Projecten & Inkoop

ICT

Cel supportteam

- HRM
- Organisatieontwikkeling
- Ontwikkeling medewerkers
- Operational Excellence

S

B
B

S
S

B

S

Teamcoach

B

Teamcoach

S
S

Celmanager

Teamcoach

B
B

Teamcoach

Celmanager

Transitieteam

B
B

S
S

B

S

B
B

S

B

S

S

- Schoonmaak
- Planning
- Roostering
- Kwaliteitscontrole
- Inkoop middelen &
materieel
- Aannemen collega’s

Figuur 3.3. Schematische weergave van de opbouw van het Cellenmodel

3.4.1

Uitvoering schoonmaak op celniveau
Schoonmaakmedewerkers in het celmodel werken in teams. Ieder team is opgebouwd uit 7 FTE
schoonmaakmedewerker, 1 FTE schoonmaakmedewerker met afstand tot de arbeidsmarkt, 2
FTE buddies en een FTE teamcoach (basis FTE). De schoonmakers zijn in dit model relatief
minder productief dan in het Regiomodel omdat er meer regeltaken op de werkvloer liggen
zoals het plaatsen van bestellingen, bepaling van de schoon te maken eenheden en indelingen
van roosters.

Figuur 3.4. Opbouw van het schoonmaakteam in het Cellenmodel.

De buddy is een ervaren schoonmaakmedewerker die nieuwe of minder bekwame medewerkers
ondersteunt. Hij doet voor (voorwerker) en coördineert in het team, niet alleen op directe
schoonmaaktaken, maar ook op regeltaken als planning, inkoop en roostering. Er is een ratio
van 1 buddy op 4 schoonmakers om ruimte te scheppen voor dit takenpakket.
De teamcoaches zijn niet direct productief. De belangrijkste taak is het coachen van de
medewerkers en het team zodat zij zoveel mogelijk van de plantaken zelfstandig kunnen
uitvoeren. Daarnaast vervult de teamcoach aanvullende taken in kwaliteitsbewaking, planning
en roostering, werkvoorbereiding en inkoop. Vooral daar waar het team deze (nog) niet
zelfstandig op voldoende niveau kan invullen.
De teamcoaches worden aangestuurd door een celmanager. Deze manager draagt de
verantwoordelijkheid voor 5 teams en de daarmee verbonden objecten.

3.4.2

Organisatie op centraal niveau
Centraal is de ondersteuning van de teams georganiseerd in een cel supportteam en een afdeling
projecten en inkoop. Het cel supportteam draagt de verantwoordelijkheid voor HR zaken,
organisatieontwikkeling en optimaliseren van de werkzaamheden (operational excellence).
Onder deze laatste noemer vallen onderdelen als het zetten van standaarden, KAM management
en product- en dienstenvernieuwing. Het onderdeel organisatieontwikkeling ondersteunt de
celmanagers en teamcoaches in het groeien naar een model waarin de teams in vergaande mate
hun eigen werkzaamheden kunnen organiseren.
Specifieke schoonmaakprojecten vallen binnen het takenpakket van de centraal gepositioneerde
afdeling Projecten & inkoop. Zij nemen ook de verantwoordelijkheid voor het doen van
aanbestedingen voor schoonmaakwerk dat niet door de RSO zelf zal worden uitgevoerd en
voeren hierover ook het contractmanagement.

3.5

Kengetallen per bedrijfsmodel
Het cellenmodel is vernieuwend en vraagt veel meer zelfstandigheid en inzet van medewerkers
dan in het traditionele regiomodel. Dit vertaalt zich in een hogere begeleidingsratio en een
lagere productiviteit van de schoonmaker. Hieronder worden per bedrijfsmodel de gehanteerde
kengetallen weergegeven:

Type medewerker
Schoonmaker
Social Return medewerker
Buddy
Gemiddeld m2 per FTE in team
Teamleider / teamcoach
Portfoliomanager / celmanager

Bedrijfsmodel 1 (Regiomodel)

Bedrijfsmodel 2 (Cellenmodel)

Productiviteit in
Aantal FTE per
m2 per uur
team van 10 FTE
370
8
185
1
310
1
346
0
1 (1 op 10)
0
1 op 100 (9 teams)

Productiviteit in
Aantal FTE per
m2 per uur
team van 10 FTE
345
7
185
1
310
2
322
0
1 (1 op 10)
0
1 op 55 (5 teams)

Tabel 3.1. Overzicht ratio’s Regiomodel vs. Cellenmodel

Bovenstaande kengetallen zijn gehanteerd voor de doorrekening van de (financiële) effecten per
bedrijfsmodel.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

29

4

Resultaten business case RSO
In dit hoofdstuk worden de uitkomsten van de business case gepresenteerd. De resultaten van de
business case worden weergegeven op Rijksniveau (alle aan categorie management gehouden
organisaties en de Nationale Politie). In de volgende paragrafen staat dit Rijksbrede beeld
centraal, waarbij paragraaf 4.1 ingaat op de Rijksbrede uitkomsten van de business case. Hierbij
wordt ingezoomd op het saldo van huidige en de toekomstige structurele kosten en op de
(eenmalige) transitiekosten. Deze resultaten zijn gebaseerd op participatie van de Nationale
Politie en Defensie in de RSO en op de overgang van de (clusters van) organisaties naar de RSO
na afloop van het initiële contract. Vervolgens worden in paragraaf 4.2 de resultaten van de
gevoeligheidsanalyse gepresenteerd. Deze gevoeligheidsanalyse staat stil bij de gevoeligheid
van het model (voor bijvoorbeeld wijzigingen in de productiviteit), bij onzekerheden in de
aangeleverde gegevens (conservatieve versus optimistische ramingen) en te verwachten
ontwikkelingen zoals het ‘slimmer schoonmaken’. Paragraaf 4.3 beschrijft de resultaten van een
risico-analyse, waarin wordt gekeken naar de risico’s die een transitie van de huidige situatie
naar het voorkeursscenario met zich meebrengt. Tot slot geeft paragraaf 4.4 gericht antwoord op
Kamervragen inzake de oprichting van een RSO die in de afgelopen periode zijn gesteld.
Daarbij wordt ook een analyse van het detacheringsmodel weergegeven.
In bijlage B zijn de detailuitkomsten van de business case en een totaaloverzicht van de
aannames opgenomen.

4.1

Effecten van bedrijfsmodellen
Doel van de business case is om de Rijksbrede kosten voor het uitvoeren van
schoonmaakwerkzaamheden binnen een RSO te vergelijken met de kosten in de markt. Op het
niveau van de deelnemende organisaties laat de business case voor het regiomodel een daling
van de kosten zien en voor het cellenmodel een verhoging van de kosten in vergelijking met de
huidige situatie. De totale huidige kosten van EUR 70,1 miljoen per jaar nemen bij het
regiomodel af naar EUR 68,8 miljoen per jaar en nemen bij het cellenmodel toe naar EUR 73,3
miljoen per jaar. Dit betekent dat het onderbrengen van de reguliere
schoonmaakwerkzaamheden binnen de scope van de RSO binnen het regiomodel resulteert in
een verlaging van de kosten met EUR 1,3 miljoen per jaar in de eindsituatie (vanaf 2020,
waarbij de verlaging van de kosten voor 2019 nog iets hoger ligt). Het cellenmodel resulteert in
een verhoging van de jaarlijkse kosten met EUR 3,2 miljoen per jaar in de eindsituatie (vanaf
2020). De onderstaande grafiek geeft inzicht in het saldo van de kosten en baten per scenario.
Hierin zijn zowel de structurele kosten als de transitiekosten opgenomen.
€ 80.000.000
€ 70.000.000
€ 60.000.000
€ 50.000.000
€ 40.000.000
€ 30.000.000
€ 20.000.000
€ 10.000.000
€2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025
Huidige situatie

Regiomodel

Cellenmodel

Figuur 4.1 Overzicht kosten (inclusief transitiekosten).

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

30

Te zien is dat het saldo van de baten en lasten tot 2020 een wisselend patroon kent. Dit patroon
wordt veroorzaakt doordat in deze periode op verschillende momenten in de tijd organisaties
zich aansluiten bij de RSO. De omvang en de kosten van deze organisaties zorgen voor deze
fluctuaties, aangezien de gemiddelde kosten van een organisatie in de huidige situatie hoger of
lager kunnen zijn dan de gemiddelde kosten van de RSO op dat moment. Daarnaast fluctueert
het saldo van baten en lasten omdat conform de huisvestingsplannen tot 2020 gerekend wordt
met een jaarlijkse afname van het aantal m2. Bij het voortzetten van de huidige situatie krijgt de
Rijksoverheid een deel van de uitgaven aan schoonmaakwerkzaamheden retour als
belastinginkomsten (EUR 11,3 miljoen per jaar). Bij zowel het regiomodel als bij het
cellenmodel nemen deze belastinginkomsten af, met respectievelijk EUR 9,6 miljoen en EUR
9,5 miljoen per jaar. Als Rijksbreed gecorrigeerd wordt voor deze gederfde belastinginkomsten
dan resulteert dit in een stijging van de structurele kosten van EUR 8,3 miljoen bij het
regiomodel en van EUR 12,7 miljoen bij het cellenmodel.
De volgende tabel geeft een overzicht van de kosten in de verschillende scenario’s over een
periode van elf jaar. Hierin zijn de volgende kosten opgenomen:


Uitvoeringskosten, bevat de kosten voor de inzet van medewerkers in het primaire proces en
hun direct leidinggevenden.



Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten, betreft de kosten voor (de)centrale
stafafdelingen (bijvoorbeeld P&O) en ondersteunende diensten.



Overhead, bevat kosten voor bijvoorbeeld huisvesting en kantoorautomatisering.



Materiële kosten, betreft de kosten voor het gebruik van materialen in het primaire proces.
In de huidige situatie zijn deze kosten niet apart inzichtelijk, maar maken ze onderdeel uit
van de uitvoeringskosten.



Inkomsten, bij beide bedrijfsmodellen ontvangt de RSO inkomsten vanuit subsidies voor de
inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de huidige situatie zit dit
verwerkt in de contracten van de marktpartijen.



Transitiekosten, bevat de kosten voor de overgang naar een RSO (bijvoorbeeld
trainingskosten). De kosten voor de periode vanaf 2020 zijn voor het transitieteam die vanaf
dat moment in de vaste staf van de RSO is opgenomen.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

31

Overzicht kosten en baten per scenario
€ x 1000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

4.049
3.510
3.820

34.086
27.194
29.584

42.906
34.111
37.109

41.374
32.779
35.659

68.025
51.307
55.795

65.431
49.380
53.699

65.431
49.380
53.699

65.431
49.380
53.699

65.431
49.380
53.699

65.431
49.380
53.699

65.431
49.380
53.699

Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten
Huidige situatie
285
1.028
Regiomodel
2.933
3.667
Cellenmodel
2.218
2.809

1.655
3.883
2.983

1.616
3.841
2.950

3.177
4.410
3.408

3.092
4.350
3.360

3.092
4.350
3.360

3.092
4.350
3.360

3.092
4.350
3.360

3.092
4.350
3.360

3.092
4.350
3.360

Overhead
Huidige situatie
Regiomodel
Cellenmodel

143
1.082
467

517
5.676
5.956

831
7.017
7.397

810
6.756
7.117

1.591
10.308
10.932

1.547
9.936
10.533

1.547
9.936
10.533

1.547
9.936
10.533

1.547
9.936
10.533

1.547
9.936
10.533

1.547
9.936
10.533

Materiële kosten
Huidige situatie
Regiomodel
Cellenmodel

337
364

2.941
3.178

4.108
4.440

3.983
4.305

6.208
6.708

5.975
6.457

5.975
6.457

5.975
6.457

5.975
6.457

5.975
6.457

5.975
6.457

Inkom sten
Huidige situatie
Regiomodel
Cellenmodel

89
95

682
732

855
917

821
881

1.280
1.373

1.232
1.322

1.232
1.322

1.232
1.322

1.232
1.322

1.232
1.322

1.232
1.322

Transitiekosten
Transitiekosten regiomodel
Transitiekosten cellenmodel

3.552
4.096

462
731

378
559

562
1.075

374
555

374
555

374
555

374
555

374
555

374
555

374
555

Totaal kosten huidige situatie
Besparing regiomodel
Besparing cellenmodel

4.477
-6.848
-6.393

35.631
-3.627
-5.896

45.393
-3.249
-6.178

43.801
-3.300
-6.423

72.794
1.468
-3.231

70.070
1.287
-3.212

70.070
1.287
-3.212

70.070
1.287
-3.212

70.070
1.287
-3.212

70.070
1.287
-3.212

70.070
1.287
-3.212

Huidige situatie

703

5.916

7.447

7.181

11.764

11.316

11.316

11.316

11.316

11.316

11.316

Regiomodel

106

873

1.168

1.128

1.753

1.687

1.687

1.687

1.687

1.687

1.687

Cellenmodel

114

941

1.258

1.216

1.889

1.818

1.818

1.818

1.818

1.818

1.818

-7.445
-6.982

-8.669
-10.871

-9.528
-12.366

-9.352
-12.388

-8.544
-13.106

-8.343
-12.710

-8.343
-12.710

-8.343
-12.710

-8.343
-12.710

-8.343
-12.710

-8.343
-12.710

Structurele kosten
Uitvoeringskosten
Huidige situatie
Regiomodel
Cellenmodel

Btw -kosten

Totaal besparing regiom odel
Totaal besparing cellenm odel

Tabel 4.1 Overzicht kosten en baten per scenario7.

De toelichting op de ontwikkeling van de structurele kosten en de transitiekosten volgt de
structuur van de bovenstaande overzichtstabel. De toelichting geldt voor alle scenario’s, tenzij
anders weergegeven. De genoemde kosten en besparingen zijn allen per jaar, na afloop van de
transitieperiode. Een overzicht van gedetailleerde, onderliggende aannames is in bijlage B
opgenomen.

4.1.1

Structurele kosten
De structurele kosten bevatten de kosten die direct het gevolg zijn van het uitvoeren van de
reguliere schoonmaakwerkzaamheden. Binnen de structurele kosten is onderscheid te maken
naar de personele en overheadkosten en daarnaast naar de materiële kosten.
Voor de huidige situatie is het echter beperkt mogelijk om de kosten in deze twee categorieën
onder te verdelen, omdat voor de huidige situatie gebruik wordt gemaakt van de bestaande
contracten met marktpartijen. Deze contracten bevatten enkel totaalbedragen en geven geen
inzicht in de doorvertaling van deze kosten naar onderstaande categorieën. De kosten vanuit de
7

De in de tabel weergegeven transitiekosten hebben tot en met 2019 betrekking op de kosten voor het overnemen van
de verschillende contracten. Hierin zitten onder andere de kosten voor een aantal FTE in het transitieteam. Ook na
2019, wanneer de transitie feitelijk is afgerond, worden de hiervoor ingezette medewerkers opgenomen in de staf van
de RSO, zodat we de kosten die zij veroorzaken hebben laten doorlopen.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

32

contracten zijn opgenomen bij personele kosten en overhead. Daarnaast is voor de huidige
situatie rekening gehouden met de inzet van medewerkers aan de kant van de overheid. Dit
betreft de inzet van medewerkers voor categoriemanagement schoonmaak, maar ook de inzet
van contractmanagers van de verschillende organisaties. Door het oprichten van een RSO komt
een deel van de werkzaamheden van deze medewerkers te vervallen.
Personele kosten en overhead
In de onderzochte toekomstige bedrijfsmodellen behelzen de personele kosten de kosten voor
uitvoerende medewerkers en de kosten voor leiding en ondersteuning. De schoonmakers
(inclusief medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt en inhuur derden) en de buddy’s
voeren de schoonmaakwerkzaamheden uit. In beide bedrijfsmodellen worden zij hierbij
aangestuurd door hun direct leidinggevenden en ontvangen zij bredere ondersteuning vanuit
diverse (de)centrale stafdiensten.
Om de toekomstige personele kosten voor de RSO te bepalen is aan de hand van de verwachte
schoonmaakbehoefte de benodigde schoonmaakcapaciteit in kaart gebracht. Vervolgens is aan
de hand van diverse ratio’s van aantal medewerkers leiding en ondersteuning t.o.v. het aantal
uitvoerende de inzet van deze leiding en ondersteuning bepaald. Onderstaande tabel geeft de
verwachte formatie in de eindsituatie weer voor beide bedrijfsmodellen.
Regiom odel Cellenm odel
Uitvoerende medewerkers
Reguliere schoonmaak
Social return
Inhuur derden
Buddy
Teamleider
Portfoliomanager
Subtotaal

908,7
128,0
115,2
128,0
128,0
12,8
1420,6

837,7
137,3
123,6
274,6
137,3
25,0
1535,5

Regionale leiding en ondersteuning

9,0

0,0

Stafafdelingen/ondersteunende diensten (vast)
Leiding
3,0
6,0
SSO bureau/Cel support team
8,0
8,0
HRM
8,0
0,0
FEZ en ICT
8,0
8,0
Inkoop/Projecten en Inkoop
3,0
6,0
Transitieteam
4,0
6,0
Stafafdelingen/ondersteunende diensten (variabel)
Mdw SSO-bureau
8,2
0,0
Mdw Inkoop
0,3
0,3
P&O adviseur
8,2
8,9
Controller
2,0
2,8
Mdw administratie
4,9
5,3
Helpdesk
4,1
4,4
Totaal

1491,4

1591,3

Tabel 4.2 Overzicht benodigde aantal FTE’s binnen RSO8.

Voor de huidige situatie is de omvang van de inzet van schoonmaakmedewerkers door
marktpartijen onbekend. Van de huidige situatie is (binnen de reikwijdte van de business case)
wel bekend welke inzet bestaat aan ondersteuning vanuit de Rijksoverheid. Dit betreft inzet van
medewerkers voor het uitvoeren van categoriemanagement schoonmaak (2 FTE) en voor het
8
De staf in het cellenmodel is iets anders georganiseerd dan in het regiomodel. Dit geldt bijvoorbeeld voor de HRMfunctie die is ondergebracht in het Cel support team.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

33

beheren van contracten (140 FTE incl. het beheren van de operationele contracten door de
locatiemanagers). Het aantal contract- en locatiemanagers is op dit moment ongeveer 140 FTE.
In de eindsituatie van de business case neemt het aantal contract- en locatiemanagers af naar
rato van de ontwikkeling van het aantal vierkante meter binnen de RSO. Dit levert in de
eindsituatie ongeveer 110 FTE aan contract- en locatiemanagers op. In de situatie met de RSO
houden we rekening met een besparing van 50% op de taken van deze contract- en
locatiemanagers. Deze besparing is als kosten opgenomen bij de huidige situatie. Dit komt in de
eindsituatie neer op 55 FTE contract- en locatiemanager, dit is gelijk aan een besparing van
EUR 3,1 miljoen voor de kosten van die managers zelf en EUR 1,5 miljoen voor hun overhead.
De verwachting is dat binnen het regiomodel ongeveer 1.491 FTE werkzaam is in de RSO.
Hiervan is ongeveer 1.280 FTE werkzaam in het primaire proces (reguliere schoonmaak, social
return, inhuur derden en buddies). In de schoonmaakbranche werken veel uitvoerende
medewerkers echter in een part-time dienstverband. Bij een deeltijdfactor van 0,5 komt dit neer
op ongeveer 2.560 medewerkers. Wanneer de RSO wordt ingericht volgens het cellenmodel dan
zal het ongeveer 1.591 FTE bevatten. Hiervan is ongeveer 1.373 FTE werkzaam in het primaire
proces, wat neerkomt op ongeveer 2.746 medewerkers.
De overhead bestaat uit de kosten die niet in de loonsom van de medewerkers zitten maar wel
zijn toe te rekenen aan de medewerker of de activiteiten. Voor de overhead is gebruik gemaakt
van de voor de Rijksoverheid specifieke rekenwijze voor de bepaling van de overheadkosten en
de ervaringen uit de business case voor een Rijksbeveiligingsorganisatie. Bij het bepalen van de
overheadkosten is rekening gehouden met de aard van de werkzaamheden die een medewerker
uitvoert. Zo is bij bijvoorbeeld medewerkers leiding en ondersteuning rekening gehouden met
kosten voor huisvesting en kantoorautomatisering en bij de uitvoerende medewerkers niet. De
overheadkosten dekken zo onder andere automatiseringskosten, huisvesting, kosten P&Oondersteuning (bijvoorbeeld voor P-Direkt) en opleidingskosten. De onderstaande tabel geeft
per scenario inzicht in de jaarlijkse kosten voor de overhead. In de totale overheadkosten zijn de
kosten voor staf en ondersteuning opgenomen. Daarnaast is in beide bedrijfsmodellen rekening
gehouden met reiskosten van respectievelijk EUR 2,5 miljoen en EUR 2,7 miljoen per jaar.

Kantoorautomatisering
Huisvesting
Opleidingen
P&O
Subtotaal overhead

Regiom odel
€ 363
€ 726
€ 480
€ 5.835
€ 7.405

Cellenm odel
€ 360
€ 719
€ 512
€ 6.236
€ 7.827

Kosten staf en ondersteuning

€ 4.350

€ 3.360

Totale overheadkosten

€ 11.755

€ 11.186

Reiskosten

€ 2.532

€ 2.706

Tabel 4.3 Overzicht overheadkosten (x EUR 1.000).

Materiële kosten
De materiële kosten zijn in de business case in de volgende groepen ingedeeld:
schoonmaakmaterialen en – middelen, werkkleding en uitrusting en machinekosten. Voor al
deze kosten geldt dat deze in de huidige situatie onderdeel uitmaken van de contracten met de
marktpartijen. De omvang van de materiële kosten is bepaald als percentage van de loonkosten
voor uitvoerende medewerkers (schoonmakers, medewerkers met afstand tot de arbeidsmarkt en
buddies).

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

34

De kosten voor schoonmaakmaterialen en – middelen zijn de kosten voor de materialen en
middelen die de schoonmaakmedewerkers gebruiken voor het schoonmaken. Bij hun dagelijkse
werkzaamheden gebruiken de schoonmakers onder andere microvezeldoekjes en diverse
reinigingsmiddelen. Bij het oprichten van een Rijksschoonmaakorganisatie bedragen deze
kosten naar verwachting EUR 2,4 miljoen per jaar bij het regiomodel. Binnen het cellenmodel
zijn meer schoonmakers actief, waardoor de kosten oplopen tot EUR 2,6 miljoen per jaar.
Binnen het regiomodel bedragen de jaarlijkse kosten voor werkkleding en uitrusting EUR 1,2
miljoen. Dit betreft de kosten voor werkkleding. Bij het cellenmodel zijn meer medewerkers
bezig met de primaire schoonmaakwerkzaamheden, waardoor de kosten hiervoor EUR 1,3
miljoen per jaar bedragen.
De machinekosten betreft de schoonmaak gerelateerde automatiseringskosten, denk hierbij aan
het gebruik van onder meer schoonmaakwagens en reinigingsmachines. Uitgangspunt is dat de
aanschaf van dit type materieel plaatsvindt middels leasecontracten. In de eindsituatie bedragen
de jaarlijkse kosten hiervoor bij het regiomodel EUR 2,4 miljoen per jaar. Bij het cellenmodel
zijn de jaarlijkse kosten EUR 2,6 miljoen.
Onderstaande figuur geeft een overzicht van de totale personele en materiële uitvoeringskosten
bij beide bedrijfsmodellen.

Regiom odel
€ 49.380
€ 5.975
€ 55.355

Totale personeelskosten
Totale materiële kosten
Subtotaal kosten

Cellenm odel
€ 53.699
€ 6.457
€ 60.156

Tabel 4.4 Overzicht personeels- en materiële uitvoeringskosten (x EUR 1.000).

Inkomsten
Voor de inzet van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt ontvangt de RSO subsidie.
De hoogte van deze subsidie hangt af van de productiefactor van de medewerkers met een
afstand tot de arbeidsmarkt. Deze productiefactor bedraagt binnen zowel het regiomodel als in
het cellenmodel 50%. De omvang van de subsidie is per medewerker met een afstand tot de
arbeidsmarkt dan gelijk aan 50% van het minimumloon. Dit levert de RSO jaarlijks
respectievelijk EUR 1,2 miljoen en EUR 1,3 miljoen aan inkomsten op.
Overzicht structurele kosten
Onderstaande tabel geeft voor de drie scenario’s een overzicht van de ontwikkeling van de
structurele kosten in de periode 2015 tot en met 2025. Tot en met 2018 vallen de kosten van de
RSO structureel hoger uit dan de kosten van de markt.

Structurele kosten
Huidige situatie
Regiomodel
Cellenmodel

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

€ 4.477
€ 7.773
€ 6.775

€ 35.631
€ 38.796
€ 40.796

€ 45.393
€ 48.264
€ 51.011

€ 43.801
€ 46.539
€ 49.149

€ 72.794
€ 70.952
€ 75.469

€ 70.070
€ 68.409
€ 72.727

€ 70.070
€ 68.409
€ 72.727

€ 70.070
€ 68.409
€ 72.727

€ 70.070
€ 68.409
€ 72.727

€ 70.070
€ 68.409
€ 72.727

€ 70.070
€ 68.409
€ 72.727

Tabel 4.5 Overzicht ontwikkeling structurele kosten in de tijd (x EUR 1.000).

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

35

4.1.2

Transitiekosten
Behalve de structurele kosten bevat de business case tevens berekeningen voor de
transitiekosten. Deze bestaan uit: kosten voor een transitieteam, de inzet van P&O-adviseurs
(t.b.v. de HR-transitie) en de training van nieuwe medewerkers. Deze paragraaf gaat in op de
verwachte transitiekosten voor de periode 2015 tot en met 2019. Vanuit de RSO in oprichting is
aangegeven dat voor 2014 en 2015 wordt uitgegaan van een transitiebudget van EUR 3 miljoen.
Deze kosten zij in de business case in 2015 opgenomen.
Kosten transitieteam
Het oprichten van een nieuwe organisatie en het hierin integreren van verschillende
‘organisaties’ gaat niet zomaar. Daarvoor is vaak (interne en/of externe) capaciteit nodig om dit
te realiseren. Deze extra capaciteit is verenigd in een transitieteam, waarvan de kosten apart
inzichtelijk zijn gemaakt. Deze kosten zijn toe te delen naar de kosten voor de inzet van interne
en externe medewerkers. Binnen het regiomodel wordt gewerkt met een transitieteam van 4
FTE (kosten EUR 374 duizend), terwijl in het cellenmodel het transitieteam uit 6 FTE bestaat
(kosten EUR 555 duizend). Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kosten van deze
medewerkers in de verschillende scenario’s. Zoals in onderstaande tabel is te zien blijven de
kosten voor het transitieteam (ook na 2019) bestaan. Uitgangspunt hierbij is dat deze
medewerkers in eerste instantie ondersteunen bij het oprichten van de RSO, vervolgens helpen
bij de transitie van de verschillende schoonmaakpercelen naar de RSO en tot slot actief blijven
om de staande RSO organisatie verder te ontwikkelen. Na de transitieperiode worden deze
medewerkers van het transitieteam opgenomen in de vaste staf van de RSO, zodat zij hun
tijdens de transitie opgedane kennis en ervaring kunnen inzetten ten behoeve van de
doorontwikkeling van de organisatie (vandaar dat de kosten doorlopen na 2019).
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Kosten transitieteam
Regiomodel
€ 373.632 € 373.632 € 373.632 € 373.632 € 373.632 € 373.632 € 373.632 € 373.632 € 373.632 € 373.632 € 373.632
Cellenmodel
€ 554.948 € 554.948 € 554.948 € 554.948 € 554.948 € 554.948 € 554.948 € 554.948 € 554.948 € 554.948 € 554.948

Tabel 4.6 Overzicht ontwikkeling kosten transitieteam in de tijd.

Kosten P&O-adviseurs
Op het moment dat de RSO na afloop van de bestaande contracten met marktpartijen
schoonmaakwerkzaamheden overneemt, krijgt de RSO meer (schoonmaak)medewerkers in
dienst. Om de overgang van deze medewerkers naar de RSO goed te begeleiden komen in het
half jaar voor de overgang van schoonmaakdiensten extra P&O-medewerkers in dienst.
2015
2016
Kosten P&O-adviseurs
Regiomodel
€ 98.168 € 69.281
Cellenmodel
€ 105.248 € 74.288

2017
€ 4.160
€ 4.461

2018

2019

€ 114.367 € 0
€ 122.664 € 0

2020
€0
€0

2021
€0
€0

2022
€0
€0

2023
€0
€0

2024
€0
€0

2025
€0
€0

Tabel 4.7 Overzicht ontwikkeling kosten P&O-adviseurs in de tijd.

Trainingskosten schoonmaakmedewerkers
Beide
bedrijfsmodellen
kennen
veel
verantwoordelijkheden
toe
aan
de
schoonmaakmedewerkers. Deze nieuwe werkwijze vergt training voor de schoonmedewerkers.
Hiervoor is in het regiomodel gerekend met een dag training voor de schoonmaakmedewerkers
en in het cellenmodel met een week training. De trainingskosten zijn een half jaar voor de
overgang van een organisatie opgenomen. In 2017 komt er volgens het huidige transitiepad één
organisatie over, de trainingskosten hiervan vallen echter volledig in 2016.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

36

2015
Trainingskosten
Regiomodel
Cellenmodel

2016

2017

€ 80.646 € 18.755 € 0
€ 435.753 € 101.339 € 0

2018

2019

€ 73.607 € 0
€ 397.720 € 0

2020
€0
€0

2021
€0
€0

2022
€0
€0

2023
€0
€0

2024
€0
€0

2025
€0
€0

Tabel 4.8 Overzicht ontwikkeling trainingskosten in de tijd.

Onderstaande tabel geeft voor de drie scenario’s een overzicht van de ontwikkeling van de
transitiekosten in de periode 2015 tot en met 2025. Zichtbaar wordt dat vanaf 2019 er geen
transitiekosten meer zijn. De laatste organisaties gaan immers in 2019 over. De medewerkers
van het transitieteam worden na 2019 opgenomen in de vaste staf van de RSO.
2015
Transitiekosten
Regiomodel
Cellenmodel

2016

€ 3.552
€ 4.096

€ 462
€ 731

2017
€ 378
€ 559

2018
€ 562
€ 1.075

2019
€ 374
€ 555

2020
€0
€0

2021
€0
€0

2022
€0
€0

2023
€0
€0

2024
€0
€0

2025
€0
€0

Tabel 4.9 Overzicht ontwikkeling transitiekosten in de tijd (x EUR 1.000).

Ontwikkeling kostprijs per m2
Naast de hiervoor toegelichte transitiekosten heeft de RSO ook te maken met relatief hoge
aanloopkosten voor de vaste overhead. Beide bedrijfsmodellen kennen namelijk een aantal vaste
componenten voor de inzet aan leiding en ondersteuning, die niet afhangen van de omvang van
de RSO. Hierbij valt te denken aan de inzet van een (regio)directeur(en) en een vast gedeelte
ondersteuning op het gebied van bijvoorbeeld financiën of P&O. Bij de start van de RSO is
slechts een beperkt gedeelte van het uiteindelijke areaal overgekomen. Naarmate meer
organisaties bij de RSO zijn aangesloten, en dus het aantal vierkante meter is toegenomen,
nemen de gemiddelde schoonmaakkosten per vierkante meter af (zie onderstaande grafiek).
Vanaf 2019 is de transitie afgerond en is sprake van een stabilisatie van de kostprijs per
vierkante meter.
€ 24,00
€ 22,00
€ 20,00
€ 18,00
€ 16,00
€ 14,00
€ 12,00
2015

2016

2017

2018

Huidige situatie

2019

2020

2021

Regiomodel

2022

2023

2024

2025

Cellenmodel

Figuur 4.2 Overzicht ontwikkeling kostprijs per vierkante meter in de tijd.

4.2

Gevoeligheidsanalyse
De business case is gebaseerd op een - gegeven de randvoorwaarden - zo betrouwbaar
mogelijke informatieverzameling en verwerking en analyse van die verzamelde informatie. De
uitkomsten kunnen echter niet met zekerheid gepresenteerd worden. Deels komt dat doordat het

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

37

niet mogelijk bleek alle benodigde informatie binnen de beschikbare tijd en capaciteit
voldoende onderbouwd inzichtelijk te krijgen. Daarnaast speelt een rol dat ontwikkelingen in de
toekomst nooit leiden tot volledig voorspelbare uitkomsten.
Het is daarom belangrijk dat de uitkomsten in het juiste perspectief geïnterpreteerd kunnen
worden. In deze paragraaf geven we een toelichting op de belangrijkste gevoeligheden in de
uitkomsten van de business case. De gevoeligheden worden gepresenteerd vanuit een
Rijksbreed perspectief, waarbij uitgangspunt is dat de Nationale Politie en Defensie
participeren. De gevoeligheidsanalyse laat de effecten zien wanneer variabelen veranderen, dit
kan zowel gevolgen hebben voor de kosten in de huidige situatie als voor de kosten in de
bedrijfsmodellen. In dit onderzoek staan de kostenverschillen tussen de markt en de RSO
centraal. Dit verschil staat in de gevoeligheidsanalyse centraal en is telkens weergegeven in
termen van meer of minder kosten.

4.2.1

Fluctuaties in schoonmaakbehoefte
De door het RSO schoon te maken hoeveelheid vierkante meters is van invloed op de
uitkomsten van de business case. Op dit moment gaat de business case uit van een verwachte
afname van het aantal vierkante meter in de periode 2012 tot en met 2020 van gemiddeld 32%
(bij Politie 25%, Defensie 27% en DJI 19%). Een verandering in de schoonmaakbehoefte heeft
gevolgen voor zowel de huidige situatie als voor de RSO. Deze veranderingen van de kosten
voor de huidige situatie zijn meegenomen in deze gevoeligheidsanalyse. Als de
schoonmaakbehoefte 10 procentpunt minder afneemt dan in de huidige aannames (met 22% in
plaats van met 32%), dan neemt het structurele resultaat bij het regiomodel toe van EUR 1,3
miljoen per jaar naar EUR 1,8 miljoen per jaar (verschil plus EUR 0,5 miljoen per jaar). Bij het
cellenmodel resulteert dit in een afname van de meerkosten van EUR 3,2 miljoen per jaar naar
EUR 2,0 miljoen per jaar (verschil plus EUR 1,2 miljoen per jaar).
Als het schoon te maken areaal daarentegen 10 procentpunt meer afneemt dan onder de huidige
aannames verwacht (met 42% in plaats van 32%), dan neemt het structurele resultaat in het
regiomodel vanaf 2020 af van EUR 1,3 miljoen per jaar naar EUR 0,5 miljoen per jaar (verschil
minus EUR 0,8 miljoen per jaar). Bij het cellenmodel neemt het structurele resultaat af van
minus EUR 3,2 miljoen per jaar naar minus EUR 4,7 miljoen per jaar (verschil minus EUR 1,5
miljoen per jaar).
Op dit moment bestaat nog onzekerheid over de ontwikkeling van het areaal. De overheid zet op
dit moment de eerste stappen voor het realiseren van de Rijkshuisvestingsplannen. Indien deze
plannen niet volledig worden gerealiseerd, dan resulteert dit bij beide bedrijfsmodellen in een
kostenstijging voor de RSO. Indien het aantal vierkante meter sterker afneemt dan nu voorzien,
dan heeft dit positieve gevolgen voor de kosten van de RSO.

4.2.2

Fluctuaties in schoonmaakproductiviteit
De huidige business case gaat voor schoonmakers uit van een productiviteit van respectievelijk
370 en 345 vierkante meter per uur bij het regiomodel en het cellenmodel. De productiviteit van
medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt en van de buddies is in beide bedrijfsmodellen
gelijk en bedraagt, respectievelijk 185 en 310 vierkante meter per uur. Deze productiviteit is een
gemiddelde voor alle typen ruimte die binnen het areaal van de RSO aanwezig zijn. Dit varieert
van kantoorruimten tot garages. Het is dan ook mogelijk dat in de praktijk de productiviteit van
schoonmaakmedewerkers hoger of later uitvalt.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

38

Indien de schoonmaakmedewerkers gemiddeld een 10% hogere productiviteit realiseren dan
leidt dit bij het regiomodel tot een toename van het structurele resultaat van EUR 1,3 miljoen
per jaar naar EUR 6,8 miljoen per jaar (verschil plus EUR 5,5 miljoen per jaar). Bij het
cellenmodel neemt het structurele verschil met de markt van minus EUR 3,2 miljoen per jaar af
tot plus EUR 2,8 miljoen per jaar (verschil plus EUR 6,0 miljoen per jaar). Door de hogere
productiviteit van medewerkers zullen minder medewerkers in het primaire proces werkzaam
zijn, terwijl hierdoor ook de kosten voor leiding en ondersteuning afnemen.
Wanneer de productiviteit van schoonmaakmedewerkers gemiddeld met 10% afneemt, dan is bij
het regiomodel niet langer sprake van een structurele besparing. In plaats daarvan resulteert een
verlaagde productiviteit in de eindsituatie in jaarlijkse meerkosten van EUR 5,5 miljoen, dit is
een afname van EUR 6,8 miljoen in vergelijking met de EUR 1,3 miljoen per jaar. Bij het
cellenmodel bedragen de extra kosten ten opzichte van de markt jaarlijks EUR 10,6 miljoen, dit
is een stijging van de jaarlijkse kosten met EUR 7,4 miljoen in vergelijking met de EUR 3,2
miljoen per jaar aan meerkosten.

4.2.3

Fluctuaties in direct productieve uren
Het aantal direct productieve uren voor schoonmakers in dienst van de RSO is met 1.425 per
jaar per medewerker hoger dan het aantal direct productieve uren van andere Rijksambtenaren.
Dit jaarlijks aantal uren houdt reeds rekening met de tijd die medewerkers besteden aan onder
meer opleidingen en werkoverleg. De tijd die medewerkers aan opleidingen en werkoverleg
besteden kan varieren.
Wanneer het aantal direct productieve uren van medewerkers van 1.425 afneemt, bijvoorbeeld
door meer opleidingstijd, naar 1.400 dan resulteert dit bij het regiomodel in een afname van het
structurele resultaat van EUR 1,3 miljoen per jaar naar EUR 0,2 miljoen per jaar (verschil minus
EUR 1,1 miljoen per jaar). Bij het cellenmodel leidt dit tot een toename van de structurele
meerkosten van EUR 3,2 miljoen per jaar naar EUR 4,4 mlijoen per jaar (verschil minus EUR
1,2 miljoen per jaar).
Het kan echter ook zijn dat binnen de RSO medewerkers minder tijd kwijt zijn aan overleg,
waardoor het aantal direct productieve uren toeneemt tot 1.450. Als dit het geval is dan neemt
de structurele kostenbesparing in vergelijking met de markt bij het regiomodel toe van EUR 1,3
miljoen per jaar naar EUR 2,3 miljoen per jaar (verschil plus EUR 1,0 miljoen per jaar). Bij het
cellenmodel is een afname van de structurele meerkosten van EUR 3,2 miljoen per jaar naar
EUR 2,1 miljoen per jaar zichtbaar (verschil plus EUR 1,1 miljoen per jaar).

4.2.4

Fluctuaties in percentage dagelijks schoonmaak
De business case gaat uit van een gemiddeld percentage
dagelijkse schoonmaak van 50%. Dit betekent dat
gemiddeld genomen de helft van het aantal vierkante
meters binnen de RSO dagelijks wordt schoongemaakt.
Dit is een gemiddelde dat rekening houdt met de opbouw
van het areaal van de RSO en de gemiddelde
schoonmaakbehoefte per type ruimte. Door de grote
verschillen tussen organisaties kan het zijn dat het
percentage dagelijkse schoonmaak hoger of lager uitvalt.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

Ontwikkeling op termijn
Een goede werking van het cellenmodel
(zelfsturende teams die pro-actief
inspelen op werkelijke behoefte) kan het
percentage dagelijks schoonmaak naar
beneden brengen. Als dit percentage
bijvoorbeeld van 50% naar 49% gaat,
dan zorgt dit bij het cellenmodel voor
een toename van de structurele
besparing van minus EUR 3,2 miljoen
per jaar naar minus EUR 1,9 miljoen per
jaar.

39

Indien 45% in plaats van 50% van alle vierkante meters onder de vlag van de RSO dagelijks
wordt schoongemaakt, dan zorgt dit voor een verlaging van de structurele kosten van de RSO.
Bij gelijkblijvende kosten van de markt resulteert dit in een verhoging van het structurele
resultaat in het regiomodel van EUR 1,3 miljoen euro naar EUR 7,4 miljoen per jaar (verschil
plus EUR 6,1 miljoen per jaar). Bij het cellenmodel is ook een toename van de jaarlijkse
besparing te zien, maar dan van minus EUR 3,2 miljoen per jaar naar plus EUR 3,4 miljoen per
jaar (verschil plus EUR 6,6 miljoen per jaar).
Wanneer echter een grotere gedeelte van het areaal dagelijks schoonmaak behoeft, bijvoorbeeld
55%, dan zorgt dit voor een stijging van de structurele kosten. Dit heeft tot gevolg dat in het
regiomodel de structurele besparing afneemt van EUR 1,3 miljoen per jaar tot meerkosten van
EUR 4,8 miljoen per jaar (verschil minus EUR 6,1 miljoen per jaar). Bij het cellenmodel neemt
door een toename van de schoonmaakbehoefte de structurele meerkosten toe van EUR 3,2
miljoen per jaar naar EUR 9,8 miljoen per jaar (verschil plus EUR 6,6 miljoen per jaar).

4.2.5

Fluctuaties in gewenste social return
Bij het opzetten van de RSO staat de sociale doelstelling centraal. Dit betekent enerzijds het
bieden van groeimogelijkheden voor schoonmaakmedewerkers en anderzijds een mogelijkheid
bieden om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. Voor deze
laatste groep is het uitgangspunt opgenomen dat de social return binnen de RSO 10% bedraagt.
Dit is twee keer zoveel als de 5% social return die schoonmaakbedrijven die voor de overheid
werken op dit moment als doelstelling hebben. Een grotere groep medewerkers met afstand tot
de arbeidsmarkt zorgt echter ook voor een toename van de kosten, omdat deze groep
medewerkers een lagere arbeidsproductiviteit heeft.
Wanneer de RSO net als de marktpartijen een social return aanhoudt van 5% dan resulteert dit
in een verlaging van de structrurele kosten. Dit heeft direct tot gevolg dat in het regiomodel de
structrurele besparing toeneemt van EUR 1,3 miljoen per jaar naar EUR 2,4 miljoen per jaar
(verschil plus EUR 1,1 miljoen per jaar). Bij het cellenmodel laat het structurele resultaat een
zelfde beeld zien, een toename van minus EUR 3,2 miljoen per jaar naar minus EUR 1,9
miljoen per jaar (verschil plus EUR 1,3 miljoen per jaar).
Vanuit de sociale doelstelling is het echter ook denkbaar dat de ambitie van de RSO niet op
10%, maar op 15% social return komt te liggen. Dit zorgt voor een toename van de structurele
kosten, waardoor het structurele resultaat bij het regiomodel afneemt van EUR 1,3 miljoen per
jaar naar EUR 0,1 miljoen per jaar (verschil minus EUR 1,2 miljoen per jaar). Bij het
cellenmodel nemen de structurele meerkoten toe van EUR 3,2 miljoen per jaar naar EUR 4,5
miljoen per jaar (verschil minus EUR 1,3 miljoen per jaar).

4.2.6

Omvang transitieteam
Voor het oprichten van de RSO is rekening gehouden met de inzet van een transitieteam van
respectievelijk 4 FTE en 6 FTE voor het regiomodel en voor het cellenmodel. Tot en met het
einde van de transitie (2019) worden deze FTE ingezet om de transitie van het overnemen van
de contracten in het primaire proces te begeleiden. Na afloop van deze transitieperiode blijven
deze FTE onderdeel van de staf van de RSO zodat de kosten van deze FTE ook na 2019
doorlopen. De mogelijkheid bestaat dat in praktijk meer of juist minder inzet van het
transitieteam wordt gevraagd. Indien de inzet van het transitieteam met 10% toeneemt, dan

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

40

neemt het structurele resultaat als gevolg hiervan bij het regiomodel af van EUR 1,3 miljoen per
jaar naar EUR 1,3 miljoen per jaar (verschil minus EUR 0,04 miljoen per jaar). Bij het
cellenmodel is eenzelfde effect zichbaar, een toename van de meerkosten van EUR 3,2 miljoen
per jaar naar EUR 3,3 miljoen per jaar (verschil minus EUR 0,06 miljoen per jaar).
Als de kosten voor het transitieteam met 10% afnemen dan resulteert dit zowel bij het
regiomodel als bij het cellenmodel in een beperkte verhoging van de structurele besparing. Bij
het regiomodel geldt dat de jaarlijkse besparing afgerond nog steeds EUR 1,3 miljoen per jaar is
en bij het cellenmodel de meerkosten nog steeds EUR 3,2 miljoen per jaar bedragen (verschil
respectievelijke plus EUR 0,04 miljoen per jaar en EUR 0,06 miljoen per jaar).

4.2.7

Omvang overheadkosten
In de business case is voor de situatie binnen de RSO rekening gehouden met verschillende
overheadkosten voor alle medewerkers binnen de RSO. Als de overheadkosten met 10%
toenemen, dan resulteert dit bij het regiomodel in een afname van het structurele resultaat van
EUR 1,3 miljoen per jaar naar EUR 0,3 miljoen per jaar (verschil minus EUR 1,0 miljoen per
jaar). De jaarlijkse meerkosten nemen bij het cellenmodel toe van 3,2 miljoen per jaar naar EUR
4,3 miljoen per jaar (verschil minus EUR 1,1 miljoen per jaar).
Een afname van de overheadkosten met 10% zorgt ervoor dat de jaarlijkse besparing in het
regiomodel toeneemt van EUR 1,3 miljoen per jaar naar EUR 2,3 miljoen per jaar (verschil plus
EUR 1,0 miljoen per jaar). Bij het cellenmodel zorgt een verlaging van de overheadkosten met
10% voor een afname van de jaarlijkse meerkosten van EUR 3,2 miljoen per jaar tot EUR 2,2
miljoen per jaar (verschil plus EUR 1,0 miljoen per jaar).

4.2.8

Veranderingen in transitiemoment
Bovenstaande resultaten zjin allemaal gebaseerd op het uitgangspunt dat de huidige
schoonmaakwerkzaamheden na afloop van de initiële contracten overgaan naar de RSO. Vrijwel
alle bestaande contracten kennen echter de mogelijkheid om de contracten te verlengen.
Wanneer al deze verlengingsopties worden gerespecteerd zullen schoonmaakwerkzaamheden
pas op een later moment overgaan naar de RSO. Dit heeft geen gevolgen voor de structurele
besparing in de eindsituatie. Echter, dit zorgt er wel voor dat deze structurele besparing niet al
vanaf 2020 wordt gerealiseerd, maar pas vanaf 2023 (wanneer de laatste contracten aflopen). Bij
beide bedrijfsmodellen dalen de structurele kosten na het overgaan van de eerste organisaties.
Bij de initiële einddatum gaat de eerste organisatie in 2015 over, terwijl bij het werken met de
einddatum na verlenging de eerste organisatie in 2016 overkomt. Mochten de organisaties pas
overgaan naar het RSO nadat de contracten inclusief verleningsopties aflopen, dan is tevens de
vraag aan de orde of de startorganisatie RSO zich hierop zal gaan aanpassen en dus in de
startfase kleiner zal zijn dan nu is verondersteld.
2015
Initiële einddatum
Regiomodel
-€ 6.848
Cellenmodel
-€ 6.393

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

-€ 3.627
-€ 5.896

-€ 3.249
-€ 6.178

-€ 3.300
-€ 6.423

€ 1.468
-€ 3.231

€ 1.287
-€ 3.212

€ 1.287
-€ 3.212

€ 1.287
-€ 3.212

€ 1.287
-€ 3.212

€ 1.287
-€ 3.212

€ 1.287
-€ 3.212

Einddatum na verlenging
Regiomodel
-€ 6.601
Cellenmodel
-€ 6.006

-€ 3.580
-€ 3.160

-€ 3.878
-€ 3.910

-€ 4.125
-€ 5.162

-€ 4.201
-€ 5.523

-€ 2.627
-€ 5.283

-€ 2.432
-€ 6.503

-€ 2.350
-€ 6.521

€ 1.287
-€ 3.212

€ 1.287
-€ 3.212

€ 1.287
-€ 3.212

Tabel 4.10 Overzicht ontwikkeling structurele besparing in de tijd (x EUR 1.000).

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

41

4.2.9

Wijziging in participatie van Nationale Politie en Defensie
De business case richt zich op alle Rijksorganisaties die gehouden zijn aan
categoriemanagement (dus inclusief Defensie), aangevuld met de Nationale Politie. Van al de
organisaties die binnen reikwijdte van de business case vallen vertegenwoordigen Defensie en
de Nationale Politie samen ongeveer 54% van de contractwaarde binnen de RSO.
Bij het bepalen van de kosten voor Defensie en de Nationale Politie is gewerkt met de aanname
dat 50% van het areaal dagelijks wordt schoongemaakt. De aanname is dat dit percentage voor
alle deelnemende organisaties gezamenlijk een representatief beeld oplevert. In de praktijk
zullen er ook organisaties zijn, zoals Defensie en Nationale Politie, waar het percentage
dagelijkse schoonmaak lager ligt, omdat in het areaal van bijvoorbeeld Defensie ook hangars
zijn opgenomen die een lagere schoonmaakintensiteit kennen.
Defensie en Nationale Politie dragen bij participatie ongeveer de helft van de kosten voor de
vaste overhead van de RSO. In het geval dat Defensie en/of Nationale Politie niet zouden
participeren dienen de overige organisaties de vaste overheadkosten te dragen. Dit zorgt in de
business case in het regiomodel voor een afname van de besparing voor de deelnemende
organisaties als alleen Defensie niet participeert en als Defensie en Politie beide niet
participeren (zie onderstaande tabel). Indien alleen Politie niet participeert in de RSO, dan
neemt de structurele besparing voor de deelnemende organisaties toe. Deze effecten zijn het
gevolg van een combinatie aan mechanismen, waaronder de herverdeling van de vaste
overheadkosten en de wijzigingen in besparingsmogelijkheden.

Defensie en NP doen beide m ee
Defensie en NP doen beide niet m ee
Defensie doet niet m ee
NP doet niet m ee

Regiom odel Cellenm odel
€ 1.287
-€ 3.212
€ 44
-€ 1.407
€ 17
-€ 2.689
€ 1.314
-€ 1.930

Tabel 4.11 Overzicht effect op totale besparing van wel en niet meedoen Defensie en NP (x EUR 1.000).

Bij de verdere ontwikkeling van de RSO kan meer recht worden gedaan aan de bijzondere
situatie die Defensie en Nationale Politie kennen door te werken met gedifferienteerde tarieven
op basis van de kernmerken van de arealen van de verschillende organisaties. Om te bepalen
welke tarieven voor Defensie en Nationale Politie gehanteerd zouden moeten worden (en dus
om een goede vergelijking te maken tussen huidige en toekomstige kosten) is een nadere
analyse van het areaal van beide organisaties noodzakelijk. De verwachting is dat deze nadere
analyse ertoe leidt dat het percentage dagelijkse schoonmaak voor beide organisaties afneemt.
Wanneer het percentage dagelijkse schoonmaak voor Defensie bijvoorbeeld 45% blijkt te zijn,
dan zorgt dit bij beide bedrijfsmodellen voor een structurele besparing voor Defensie ten
opzichte van de huidige situatie.
Daarnaast is geconstateerd dat het wel of niet participeren van Defensie en Nationale Politie ook
direct gevolgen heeft voor de gemiddelde kostprijs per vierkante meter van het RSO. Als beide
organisaties niet participeren in de RSO dan neemt in het regiomodel de kostprijs per vierkante
meter toe van EUR 14,11 naar EUR 15,47. Dit is het gevolg van een herverdeling van de vaste
overheadkosten over minder vierkante meters.
Concluderend is de verwachting dat een meer gedetailleerde analyse van de arealen van
Defensie en Nationale Politie voor beide organisaties zal uitnodigen tot het hanteren van
gedifferentieerde tarieven.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

42

4.3

Risico-analyse
In de vorige paragraaf is aangegeven welke gevoeligheidsanalyses zijn uitgevoerd en wat de
effecten zijn van de verschillende gevoeligheden op de uitkomsten van de business case.
Daarmee is een belangrijk deel van de risico’s afgedekt. In deze paragraaf wordt ingegaan op
een aantal aanvullende risico’s.
De schoonmakers, buddies en teamleiders moeten uiteindelijk toch hoger ingeschaald worden
Schoonmakers: Volgens de arbeidsvoorwaardenvergelijking kunnen de schoonmakers binnen de
uitgangspunten ingeschaald worden in schaal 1. De medewerkers gaan er in die schaal
significant op vooruit (met o.a. mogelijkheden voor doorgroei in de functieschaal). Volgens de
verloopanalyse heeft inschaling in schaal 1 tot gevolg dat bij een verloop van ongeveer 9%
(10% in de verschillende periodieken, maar 5% in de eindschaal) de medewerkers op langere
termijn gemiddeld in schaal 1.7 zitten (op kortere termijn is de inschaling gemiddeld lager).
Als het vanuit het functiegebouw Rijk noodzakelijk is de schoonmakers in te schalen in schaal 2
geeft een verloopanalyse aan dat de medewerkers, bij een verloop van ongeveer 9%, na 10 jaar
gemiddeld in schaal 2.7 zullen zitten (na 20 jaar wordt het evenwicht bereikt dat midden tussen
schaal 2.7 en 2.8 zit). Uitgaande van gemiddelde inschaling in 2.7 van zowel de schoonmakers
als social return medewerkers brengt dit op jaarbasis meerkosten met zich mee voor de
werkgeverslasten van ongeveer EUR 0,7 miljoen in beide scenario’s. Worden alleen de
schoonmakers in schaal 2 ingeschaald, levert dit jaarlijkse meerkosten op van EUR 0,6 miljoen
in beide scenario’s.
Bij inschaling in schaal 3 zitten de medewerkers bij een verloop van ongeveer 9% na 10 jaar
gemiddeld in schaal 3.6 (na 20 jaar wordt een evenwicht bereikt dat midden tussen schaal 3.7 en
3.8 zit). Uitgaande van gemiddelde inschaling in 3.6 van zowel de schoonmakers als social
return medewerkers brengt dat ten opzicht van inschaling in schaal 1 jaarlijkse meerkosten met
zich mee van ongeveer EUR 1,5 miljoen in scenario 1 en van EUR 1,4 miljoen in scenario 2.
Worden alleen de schoonmakers ingeschaald in schaal 3, leidt dat ten opzichte van schaal 1 tot
jaarlijkse meerkosten van EUR 1,3 miljoen in scenario 1 en EUR 1,2 miljoen in scenario 2.
Buddies: Als de buddies, die nu in schaal 2.9 zijn ingeschaald, ingeschaald moeten worden in
schaal 3, is de verwachting dat zij gemiddeld in 3.10 uitkomen. Dat levert jaarlijkse meerkosten
op van ongeveer EUR 0,4 miljoen in scenario 1 en van ongeveer EUR 0,9 miljoen in scenario 2.
Teamleiders: Als de teamleiders / teamcoaches, die nu gemiddeld in schaal 4.9 zijn ingeschaald
gemiddeld in schaal 5.9 worden ingeschaald, levert dat jaarlijks in beide scenario’s meerkosten
op van ongeveer EUR 0,3 miljoen.
Aandachtspunt is dat bij het mogelijk hoger inschalen van schoonmaakmedewerkers het
verschil met beloning in de markt erg groot wordt, daardoor kan mogelijk ongewenste
loonconcurrentie met de markt optreden.

Schoonmakers realiseren minder dan 1425 productieve uren
We schatten dit risico in als laag. Dit vanwege het feit dat de markt een veel hoger aantal
productieve uren per FTE realiseert en ook bij de rijksbeveiligingsorganisatie met een hoger
aantal productieve uren wordt gerekend (1450). Als bijvoorbeeld per FTE 1400 productieve
uren worden gerealiseerd in plaats van 1425 levert dat in scenario 1 EUR 1,1 miljoen

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

43

meerkosten en in scenario 2 EUR 1,2 miljoen meerkosten op. Overigens geldt dat er evenzeer
een kans is dat schoonmakers meer dan 1425 productieve uren realiseren.
Percentage dagelijkse schoonmaak wordt hoger dan 50%
Op basis van een analyse van het areaal van het rijk komen we voor het rijk als geheel op een
gemiddeld percentage dagelijkse schoonmaak van 50% (voor individuele locaties of
organisaties kan dit percentage anders zijn).
Wanneer voor het totale rijk het percentage dagelijkse schoonmaak naar 51% zou moeten, levert
dat in het regiomodel EUR 1,2 miljoen en in het cellenmodel EUR 1,3 miljoen aan jaarlijkse
meerkosten op. Wanneer het percentage dagelijkse schoonmaak naar 49% zou kunnen, levert
dat in het regiomodel een kostenverlaging van EUR 1,2 miljoen op en in het cellenmodel van
EUR 1,3 miljoen.
Vooralsnog is onze inschatting dat de kans op een hoger percentage dagelijkse schoonmaak niet
groter is dan de kans op een lager percentage dagelijkse schoonmaak. Voor individuele locaties
of organisaties zal dit percentage wel afwijken, maar het rijk als totaal zien we niet snel 5% of
meer afwijken van de 50%.
Productiviteit in m2 per uur wordt lager
Als de gemiddelde productiviteit van de schoonmaakteams in m2 per uur 2% lager wordt dan nu
is aangenomen, levert dat in het regiomodel een kostenverhoging op van EUR 1,3 miljoen. Voor
het cellenmodel levert dit een kostenverhoging van EUR 1,4 miljoen op.
Een verhoging van de gemiddelde productiviteit in de schoonmaakteams met 2% levert in het
regiomodel een kostenverlaging op van EUR 1,2 miljoen. De kostenverlaging in het
cellenmodel is EUR 1,3 miljoen.
We schatten de kans dat de productiviteit lager wordt dan de norm die als uitgangspunt dient
even hoog in als de kans dat de productiviteit hoger wordt dan die norm.
RSO neemt eerst mensen aan en houdt vervolgens capaciteit over als de vraag afneemt
We schatten dit risico in als beperkt om de volgende redenen. We hebben in de opzet van de
business case al rekening gehouden met een forse daling van het aantal m2. De
categoriemanager van het Rijk geeft aan dat de huidige contractposities met leveranciers al
ruime mogelijkheden bieden de gevraagde dienstverlening aan te passen aan een eventueel
afnemend aantal m2 dat schoon gemaakt moet worden. Daarmee is op het moment van
overname van een contract door de RSO (en overname van schoonmaakpersoneel door de RSO
van de marktpartij) al goed aangesloten op de op dat moment benodigde schoonmaak capaciteit.
De RSO werkt met een flexibele schil van 10% van de schoonmakers (in te vullen door
samenwerking met marktpartijen en/of werkbedrijven van gemeenten). Daarnaast is altijd
sprake van natuurlijk verloop (nu ongeveer 20% per jaar in de branche: dit zal in de situatie van
de RSO zeer waarschijnlijk dalen, maar nog altijd zal sprake zijn van natuurlijk verloop). Bij
elkaar verwachten we dat de flexibele schil en het natuurlijk verloop groot genoeg zijn om de
eventuele afname van vraag te kunnen opvangen.
Problemen met het werven en opleiden van voldoende geschikt personeel, waardoor meer
externe dienstverlening moet worden ingekocht
Dit is eigenlijk het spiegelbeeld van het vorige risico. Ook dit risico schatten we in als beperkt.
Omdat de RSO een iets beter pakket aan arbeidsvoorwaarden biedt verwachten we dat er

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

44

voldoende aanbod zal zijn van geschikt personeel. Daarnaast wordt de flexibele schil van 10%
ingezet om tekorten op te vangen.
Een marktpartij doet zijn minst capabele medewerkers over aan de RSO
RSO zal in beginsel bij het inbesteden van een contract de medewerkers die voldoen aan de
eisen om ambtenaar te kunnen worden en die dat willen overnemen van de marktpartij (er van
uitgaande dat ook de marktpartij dat wil: formeel hoeft dit overigens niet, maar dit wordt
beschouwd als morele plicht). De RSO loopt een risico dat ze niet een doorsnee van de
werknemers van de marktpartij krijgt aangeboden, maar juist die medewerkers die in de ogen
van de marktpartij minder dan gemiddeld presteren. Om dat te voorkomen zal het Rijk in de
jaren voorafgaand aan de inbesteding van een contract moeten monitoren welke medewerkers
op de locaties die onder het contract vallen werkzaam zijn. Als het de marktpartij met die
medewerkers lukt te presteren conform de voorwaarden van het contract, zou de RSO in
beginsel die groep medewerkers moeten willen overnemen. Het risico kan daarmee worden
gemitigeerd.
Risico-opslag
De financiële expertgroep raadde aan bij ontbreken van een uitputtende risico-analyse inclusief
gevalideerde impactanalyse (kans en effect) een risico-opslag van 10% te hanteren. We gaan
mee in dat advies. In scenario 1 betekent dat een opslag van EUR 6,9 miljoen en in scenario 2
een opslag van EUR 7,3 miljoen. In de volgende tabel geven we een overzicht van de effecten
van de verschillende risico’s voor het regiomodel in relatie tot de risico-opslag.
Omschrijving risico
Schoonmakers moeten worden ingschaald in
schaal 2 (komen gemiddeld in 2.7)
Social return medewerkers moeten worden
ingeschaald in schaal 2 (komen gemiddeld in 2.7)
Buddies moeten worden ingeschaald in schaal 3
(komen gemiddeld in 3.10)
Teamleiders moeten worden ingeschaald in
schaal 5 (komen gemiddeld in 5.9)
Schoonmakers leveren gemiddeld per FTE 25 uur
meer of minder dan de 1425 waarmee gerekend
wordt (ongeveer 2% afwijking)
Percentage dagelijkse schoonmaak wordt 49% of
51 % i.p.v. 50% (2% afwijking)
Productiviteitsnorm in m2 per uur gaat 2%
omhoog of omlaag
Totale effect beschreven risico's
Gehanteerde risico‐opslag in het regiomodel

Weergave risico's voor het regiomodel
Positief
Negatief
effect
effect
Toelichting
Dit is afhankelijk van nadere functiewaardering binnen het rijk. De kans
€ 0,6
dat dit risico zich manifesteert is groot
€ 0,1
€ 0,4
€ 0,3

€ 1,0

€ 1,1

€ 1,2

€ 1,2

€ 1,2
€ 3,4

€ 1,3
€ 5,0
€ 6,9

De kans dat dit risico zich voordoet wordt als klein ingeschat
Dit is afhankelijk van nadere functiewaardering binnen het rijk. De kans
dat dit risico zich manifesteert is groot
Dit is afhankelijk van nadere functiewaardering binnen het rijk. De kans
dat dit risico zich manifesteert is groot
Voor de rijksbeveiligingsorganisatie wordt met 1450 productieve uren
gewerkt. Het is de vraag of dit fysiek realiseerbaar is. Verhoging naar
meer dan 1450 uur lijkt ons in ieder geval niet reëel
De kans dat dit percentage iets hoger zal zijn dan 50% schatten we even
hoog in als de kans dat dit percentage iets lager zal zijn dan 50%
De kans dat deze norm iets lager zal uitpakken dan de huidige norm voor
m2 per uur schatten we even hoog in dan de kans dat dit hoger uitpakt.

Tabel 4.12 Overzicht effecten risico’s voor het regiomodel

4.4

Beantwoording vragen Tweede Kamer
De vragen vanuit de Tweede Kamer gaan over de volgende onderwerpen:


Geef een nadere onderbouwing van de kosten voor de RSO met tevens een onderscheid in
structurele en incidentele kosten. Dit is in 4.1 uitgewerkt.



Verstrek nader inzicht in de btw-effecten. Dit wordt in 5.2 toegelicht.



Geef een analyse van de verschillen tussen de kosten bij marktpartijen en bij de RSO. Dit is
in 5.2 uitgewerkt.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

45



Wat is de reactie van het kabinet op het alternatief om schoonmakers in Rijksdienst te
detacheren bij marktpartijen. KPMG is gevraagd vanuit haar expertise naar de voor- en
nadelen van dit model te kijken en daar een expertmatig oordeel over te geven. Dit wordt
hieronder gepresenteerd.

Alternatief om schoonmakers in Rijksdienst te detacheren bij marktpartijen
In het ontwikkelen van de business case is ook het model besproken waarbij medewerkers
weliswaar in overheidsdienst treden, maar tegelijkertijd worden gedetacheerd bij
schoonmaakbedrijven in de markt. In dit model is de overheid feitelijk een detacheerder of
uitzender. Wij zien geen kansen voor dit bedrijfsmodel.
Waar detachering in de markt voornamelijk hoog gekwalificeerde medewerkers betreft met
specifieke kennis, is er hier sprake van schoonmaakmedewerkers met lage kwalificaties.
Uitzenden vervult een functie in een markt waarin flexibiliteit gevraagd is. Beide situaties doen
zich niet voor.
Het detacheringsmodel is bedrijfstechnisch complex, om een aantal redenen. Het Rijk zou met
de detacheringsconstructie een dubbelzijdig bedrijfsmodel introduceren. Aan de ene zijde het
contracteren en managen van schoonmaakcontracten en anderzijds het werven en selecteren,
begeleiden en ontwikkelen van de door haar gedetacheerde medewerkers. Als deze laatste
onderdelen weer worden uitbesteed aan het schoonmaakbedrijf (en het Rijk bijna verwordt tot
een payrolling organisatie), heeft het Rijk twee contracten te managen, ieder met een geheel
eigen dynamiek. Die contracten zijn in scope en doelstelling vaak strijdig met elkaar. Het Rijk
zou medewerkers detacheren aan een schoonmaakbedrijf dat voor het Rijk schoonmaakt. Als
het schoonmaakbedrijf niet aan haar prestatieverplichtingen kan voldoen, zal het in veel
gevallen verwijzen naar onvoldoende gekwalificeerde en/of beschikbare medewerkers die de
opdrachtgever (het Rijk) zelf heeft aangeleverd. Prijsvorming wordt veel minder transparant en
ongrijpbaar. Daarnaast werkt de extra inspanning die het managen van de constructie vraagt
kosten verhogend.
Daarnaast doet het detacheringsmodel geen recht aan de specifieke doelstelling om de zwakke
positie van de groep medewerkers in lage loonschalen op de arbeidsmarkt te verbeteren. De
medewerker blijft in de structuur van het schoonmaakbedrijf waar – logischerwijs – andere
uitgangspunten gelden dan in de sociale onderneming die het Rijk met de RSO beoogt. De
schoonmaker behoort nog niet tot één organisatie, maar staat juist tussen twee organisaties in.
Hiërarchisch is hij verbonden met het Rijk, maar hij wordt functioneel en operationeel
aangestuurd door het schoonmaakbedrijf. Dit terwijl zijn werkomgeving de Rijksonderdelen
zijn. De mensen waarvoor hij schoonmaakt, zijn tenslotte wel ‘volledig’ in Rijksdienst.
Kort gezegd: met een detacheringsmodel worden de kosten verhoogd, terwijl er aan de
opbrengstenkant (true value) geen of nauwelijks resultaten zullen worden geboekt.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

46

5

Impactanalyse
Waar in het vorige hoofdstuk de specifieke resultaten van de business case zijn toegelicht,
worden in dit hoofdstuk de (overige) uitkomsten van de impactanalyse weergegeven. Allereerst
zijn de resultaten van de kostenanalyse markt / overheid opgenomen. Vervolgens zullen de
uitkomsten van de arbeidsvoorwaardenvergelijking worden gepresenteerd om tenslotte gericht
antwoord te geven op de gestelde Kamervragen.

5.1

Uitkomsten kostenanalyse markt / overheid
De kostenanalyse van de markt helpt de verschillen in de kosten tussen RSO en markt te
verklaren, door te kijken naar de kostenstructuur. Vervolgens zijn ook de specifieke
Rijkseffecten die uit de verschillenanalyse en uit de specifieke wensen volgen in kaart gebracht.
De resultaten van de business case vormen de basis voor de beschrijving van de impact van de
oprichting van een RSO op de marktsector.

5.1.1

GAP analyse kostenstructuur
Wanneer de kostenstructuur van de schoonmaaksector bekeken wordt, valt op te maken dat loon
en sociale lasten verreweg het grootste gedeelte van de kosten veroorzaken. Dit zal voor de
overheid niet anders zijn. De componenten waar het grootste verschil optreedt tussen markt en
overheid zit op de componenten winst en btw. Het wegvallen van de btw leidt tot (2e orde)
effecten op het niveau van de Rijksbegroting (zie volgende paragraaf). In onderstaande figuur
zijn de verschillen gevisualiseerd.
Kostenstructuur schoonmaak
markt

Kostenstructuur schoonmaak
Rijk

■

Loon

■

Loon

■

Sociale lasten

■

Sociale lasten

■

Materialen en middelen

■

Materialen en middelen

■

Werkkleding en uitrusting

■

Werkkleding en uitrusting

■

Machine kosten

■

Machine kosten

■

Indirect toezicht

■

Indirect toezicht

■

Bedrijfskosten

■

Bedrijfskosten

■

Opleidingen

■

Opleidingen

■

Acquisitie & marketingkosten

■

Acquisitie & marketingkosten

■

Winst

■

Winst

■

BTW

■

BTW

Figuur 5.1. Kostenstructuur markt vs. kostenstructuur Rijk

Omdat er sprake is van rijksbrede inbesteding van de schoonmaakactiviteiten, zal de RSO geen
kosten maken voor acquisitie en marketing en zullen de bedrijfskosten binnen de overheid op dit
punt lager uitvallen dan in de markt.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

47

5.1.2

Rijkseffecten
Naast de effecten van het ontbreken van het winstoogmerk en de verminderde afdracht van
BTW (er dient alleen BTW te worden betaald over de kosten inhuur van derden en kosten
materieel) zijn er een aantal uitgangspunten die effect hebben op de kosten van de inbesteding:


Verhogen percentage social return: de wens is om in plaats van de in de markt gangbare 5%
social return 10% te realiseren. Dit betekent bijvoorbeeld een effect op het aantal
productieve uren en inzet van begeleiding op de werkvloer. Deze effecten leiden tot een
verhoging van de kosten



Verbetering arbeidsvoorwaarden: uitgangspunt is dat de huidige schoonmaakmedewerkers
die in dienst van het Rijk komen er in principe niet op achteruit gaan. Om recht te doen aan
dit uitgangspunt is een arbeidsvoowaardenvergelijking gedaan (zie paragraaf 5.2 voor de
specifieke uitkomsten). Op basis daarvan is voor een inschaling gekozen die recht doet aan
het hiervoor beschreven uitgangspunt. Per saldo leidt de daarop gebaseerde inschaling tot
een (bruto) verbetering. Deze verbetering brengt extra kosten met zich mee.

Daarnaast zijn er nog een aantal overige factoren die effect hebben op de kosten van de RSO.
Hierbij moet gedacht worden aan verschillen in productienormen (aan m2 per uur), aantal
productieve uren, opbouw overhead inzet leidinggevenden en percentage dagschoonmaak die
voortvloeien uit de inrichting van de bedrijfsmodellen en bijbehorende aannames.
De effecten zoals hiervoorbeschreven worden in de volgende paragraaf gekwantificeerd.

5.1.3

Impact schoonmaaksector
De totale marktomvang van de schoonmaaksector bedraagt in Nederland circa 4,188 miljard
euro, waarvan circa 85% (circa 3,56 miljard) is uitbesteed aan schoonmaakbedrijven (dit is goed
voor 119.000 banen)9. Door het inbesteden van de schoonmaak zal een stuk omzet uit de markt
worden gehaald ter grootte van EUR 65,4 miljoen10. Dit betekent een krimp van de sector van
1,8%.
Het risico op overtollig personeel voor de schoonmaakbranche als gevolg van de inbesteding
lijkt op macro niveau beperkt, doordat de RSO in beginsel bij het inbesteden van een contract de
medewerkers die voldoen aan de eisen om ambtenaar te kunnen worden en die dat willen zal
overnemen van de marktpartij (er van uitgaande dat ook de marktpartij dat wil).
Bovendien verwacht UWV de komende jaren een behoorlijke stijging van het aantal vacatures
in de schoonmaaksector . Bedraagt het aantal ontstane vacatures in 2013 nog 18.000, in 2014
groeit dat tot 23.000 en in de periode 2015-2018 tot gemiddeld 27.000. In deze periode stijgt
ook het aandeel van de schoonmaak in de totale vacaturemarkt tot 3,2 procent11.
De branche heeft geinvesteerd in professionaliteit in de schoonmaak, door samen met de
vakbonden het initiatief te nemen om de Code Verantwoordelijk Marktgedrag op te stellen. De
overheid heeft zich als ‘launching customer’ hier voor ingezet. Deze code werpt al enige tijd
zijn vruchten af. Ondanks de inbesteding van de schoonmaak die binnen het Rijk wordt
uitgevoerd, zou het te ver voeren om de inspanningen van de sector als overbodig te
bestempelen, daar goed werkgeverschap en verantwoordelijk marktgedrag niet alleen
9

Kerngegevens schoonmaak 2011, De Nederlandse Facility Management Markt 2012
Som van de reguliere contractwaarden en de meerkosten bij uitbesteding in huidige situatie
11
De schoonmaak, sectorbeschrijving, UWV 12 juli 2013
10

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

48

voorbehouden (zouden moeten) zijn aan dienstverlening aan de overheid, maar op het totaal aan
dienstverlening door de schoonmaaksector.

5.2

Verschillenanalyse kosten marktpartijen versus RSO
In onderstaande tabel wordt een analyse weergegeven van de factoren die de verschillen tussen
de huidige en toekomstige kosten kunnen verklaren. De analyse gaat uit van een stabiele situatie
waarin alle contracten zijn overgenomen en er geen transitiekosten meer zijn. Die situatie wordt
bereikt per 2020. Daarnaast gaat de analyse uit van de situatie dat zowel Defensie als de
Nationale Politie in 2020 participeren in de RSO.
Verschillenanalyse voor stabiele eindsituatie
rijksbreed inclusief Defensie en Nationale Politie
Bedragen in miljoen euro
Kosten RSO
Kosten bij volledig uitbesteden

Bedrijfsmodel 1
("Regiomodel")
€ 68,8
€ 70,1

Bedrijfsmodel 2
("Cellenmodel")
€ 73,3
€ 70,1

Waarvan contractwaarde markt

€ 65,4

Waarvan kosten rijksorganisatie

€ 4,7

€ 65,4
€ 4,7

Verschil in kosten bij uitvoering door RSO

‐€ 1,3

€ 3,2

Kostenverhogingen RSO
kosten verhogen social return van 5% naar 10%
kostenverhoging arbeidsvoorwaarden
overige kostenverschillen
Totaal

€ 1,1
€ 5,0
€ 8,6
€ 14,7

€ 1,3
€ 5,6
€ 12,1
€ 19,1

Kostenverlagingen RSO
btw‐effect
winstmarge marktpartijen
Totaal

‐€ 9,6
‐€ 6,4
‐€ 16,0

‐€ 9,5
‐€ 6,4
‐€ 15,9

Tabel 5.1. Verschillenanalyse kosten markt versus RSO

5.2.1

Toelichting verschillenanalyse
Hieronder worden de verschillende regels uit de tabel van de verschillenanalyse kosten
marktpartijen versus RSO toegelicht.
Kosten RSO
Hier worden de kosten weergegeven die de RSO jaarlijks maakt om het aantal m2 dat in 2020
bij de overheid in gebruik is schoon te maken. Een deel van deze kosten betreft inhuur die RSO
pleegt in de markt. Voor scenario 1 is dat EUR 3,8 miljoen, voor scenario 2 is dat EUR 4,1
miljoen.
Kosten bij volledig uitbesteden
Hier worden de kosten weergegeven die gemaakt moeten worden als conform de huidige
contracten het aantal m2 dat in 2020 door de overheid in gebruik is schoongemaakt wordt.
Belangrijk is vast te stellen dat niet het volledige bedrag aan kosten bestaat uit bedragen die aan
de markt betaald worden. Een post van EUR 4,7 miljoen betreft de kosten voor locatiemanagers,
contractmanagers en categoriemanagement die bij de departementen ten opzichte van de huidige

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

49

situatie bespaard kunnen worden. In de huidige situatie wordt in totaal EUR 5,8 miljoen aan
loonkosten voor locatiemanagers en contractmanagers en EUR 0,2 miljoen aan loonkosten voor
categoriemanagement gemaakt. Daarnaast worden voor hen ongeveer EUR 3 miljoen aan
overheadkosten gemaakt. De verwachting is dat de departementen daarvan de kosten voor
locatiemanagers en contractmanagers kunnen halveren terwijl de kosten voor
categoriemanagement volledig verdwijnen bij de departementen. Door deze kosten als saldopost
op te nemen (alleen besparing van EUR 4,7 bij de departementen opnemen in de huidige situatie
in plaats van EUR 9,0 miljoen voor de huidige situatie en EUR 4,3 miljoen voor de toekomstige
situatie) kunnen we de kosten voor de toekomstige situatie helder inperken tot alleen die kosten
die in de RSO gemaakt worden. In de kosten voor de RSO zijn wel de kosten opgenomen voor
de afbouw van de contracten en het categoriemanagement in de transitieperiode tot 2020 (deze
kosten zitten in de kosten van het transitieteam). Daarnaast blijven de hiermee gepaard gaande
kosten na de transitieperiode doorlopen voor borging van deze taken in de RSO (ook deze
kosten zitten dus in de kosten voor de RSO).
Kosten verhogen social return van 5% naar 10%
In de huidige situatie wordt gewerkt met een social return van 5%. Ambitie van de RSO is om
dit te brengen op 10%. In deze regel wordt weergegeven wat de jaarlijkse meerkosten zijn om
de social return op 10% te hebben ten opzichte van 5%. Deze meerkosten zijn in bedrijfsmodel
2 iets hoger dan in bedrijfsmodel 1 doordat in bedrijfsmodel 2 in de basis al relatief meer
duurdere buddies worden ingezet. De toename van social return leidt tot een toename van het
beroep op buddies en die toename pakt in bedrijfsmodel 2 groter uit.
Kostenverhoging arbeidsvoorwaarden
In onderstaande tabel wordt voor de functies in het primaire proces (schoonmaker, buddy en
teamleider) een overzicht van de verschillen in arbeidsvoorwaarden op jaarbasis weergegeven.
Hierna volgt per functie een toelichting op de tabel.
Schoonmaker
Markt
Verschil

alles o.b.v. werkweek van 36 uur

Rijk

Brutoloon
Vakantiegeld
Eindejaarstoeslag
Verlof
Wachtdagen ziekte
Totaal (brutoln+vknt+eindj+verlof+wachtdagen

€ 20.475
€ 1.638
€ 1.699

€ 23.813

€ 20.348
€ 1.628
€ 326
€ 342
‐€ 152
€ 22.491

alles o.b.v. werkweek van 36 uur

Rijk

Markt

Woon werkverkeer
Ouderschapsverlof

€ 998
€ 6.549

alles o.b.v. werkweek van 36 uur

Rijk

ABP keuzepensioen
ANW compensatie
Overgangspremie VPL
Arbeidsongeschiktheidspensioen Rijk
Pensioenschoonmaak
Totaal pensioenpremies werkgever

€ 1.799
€9
€ 953
€ 10
€ 2.772

alles o.b.v. werkweek van 36 uur

Rijk

ABP keuzepensioen
ANW compensatie
Overgangspremie VPL
Arbeidsongeschiktheidspensioen Rijk
Pensioenschoonmaak
Totaal pensioenpremies werknemer

€ 127
€ 10
€ 1.374
‐€ 342
€ 152
€ 1.322

Verschil
€ 998
€ 6.549

Markt

Verschil

alles o.b.v. werkweek van 36 uur

Rijk

(Brutoloon+Vakantie+Eindejaars)*16,9%
(Brutoloon+Vakantie+Eindejaars)*19,16%
Totaal werkgeverspremies

€ 4.024
€ 4.024

€ 21.824
€ 1.746
€ 1.811

Buddy
Markt

€ 25.382

€ 20.348
€ 1.628
€ 326
€ 342
‐€ 162
€ 22.481

Rijk

Markt

€ 998
€ 6.980

Rijk

Verschil
€ 1.476
€ 118
€ 1.486
‐€ 342
€ 162
€ 2.901

Verschil
€ 998
€ 6.980

Markt

Verschil

€ 2.022
€ 11
€ 1.015
€ 14
€ 1.356
€ 1.356

Markt

€ 1.416

Verschil

€ 936
€ 28
€0
€3
€ 968

Rijk

€ 3.062

Rijk

Markt

‐€ 281

Verschil

€ 1.088

Rijk

€ 1.356
€ 1.356

Markt

€ 1.707

Verschil

‐€ 249

€ 4.289

€ 29.393

€ 24.576
€ 1.966
€ 393
€ 413
‐€ 188
€ 27.161

Rijk

Markt

€ 998
€ 8.083

Rijk

Verschil
€ 697
€ 56
€ 1.704
‐€ 413
€ 188
€ 2.233

Verschil
€ 998
€ 8.083

Markt

Verschil

€ 3.805

Rijk

€ 1.884
€ 1.884

Markt

€ 1.921
€ 1.921

Verschil

€ 1.348
€ 41
€0
€8
€ 1.249
€ 1.249

Markt

‐€ 160

Verschil

€ 4.289
€ 4.273
€ 4.273

€ 25.274
€ 2.022
€ 2.098

Teamleider
Markt

€ 2.592
€ 14
€ 1.176
€ 23

€ 1.052
€ 32
€0
€5
€ 1.249
€ 1.249

Rijk

€ 1.397

Rijk

€ 1.735
€ 1.735

Markt

‐€ 338

Verschil

€ 4.967
€ 4.273
€ 4.273

€ 17

€ 4.967

€ 5.161
€ 5.161

‐€ 193

Tabel 5.2. Uitkomsten arbeidsvoorwaardenvergelijking

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

50

Schoonmaker
De vergelijking tussen Rijk en markt is gemaakt op jaarbasis bij een werkweek van 36 uur voor
beide situaties. Voor de situatie bij het Rijk wordt er van uitgegaan dat schoonmakers in de
stabiele situatie gemiddeld ingeschaald zullen zijn in schaal 1 periodiek 7. In de markt zijn de
schoonmakers waar het hier om gaat ingeschaald in loongroep 1. Daarbij wordt er in lijn met
cijfers uit de markt van uitgegaan dat 60% in loongroep 1 minder dan 8 dienstjaren heeft en dat
40% 8 dienstjaren of meer heeft. Voor zowel de situatie bij het Rijk als in de markt wordt in
deze vergelijking geen rekening gehouden met het feit dat een deel van de schoonmakers jonger
is dan 22 (ongeveer 5%) of in een inleerperiode zit (ongeveer 10%). Voor beide groepen gelden
in de markt lagere uurtarieven voor de brutolonen.
Algemene arbeidsvoorwaarden schoonmaker
Het brutoloon is gebaseerd op de uitgangspunten zoals hierboven weergegeven. Voor het Rijk
schaal 1 periodiek 7 en voor de markt loongroep 1 in de verhouding 60% minder dan 8
dienstjaren en 40% 8 dienstjaren of meer.
Het vakantiegeld en de eindejaarstoeslag zijn voor zowel Rijk als markt conform de geldende
percentages afgeleid van het brutoloon.
In de regel verlof wordt gecorrigeerd dat de markt gemiddeld op jaarbasis 4 verlof/feestdagen
meer heeft dan het Rijk. De verlof/feestdagen in de markt zijn constant, bij het Rijk krijgen
medewerkers vanaf 45 jaar 1 extra vrije dag (en bij 50 en 55 nog een). Gemiddeld hebben we
voor de populatie gerekend met 1 extra vrije dag. De dagen worden verrekend op basis van het
gemiddelde dagloon bij de marktpartij.
In de regel wachtdagen bij ziekte wordt gecorrigeerd dat marktpartijen in de huidige cao per
werknemer in totaal maximaal 16 uur loon mogen inhouden bij ziekte. Bij het Rijk krijgt de
werknemer zijn loon bij ziekte altijd doorbetaald. In de correctie is rekening gehouden met
gemiddeld 12 uur looninhouding als gevolg van ziekte. De uren worden verrekend op basis van
het uurloon dat het Rijk (inclusief vakantiegeld en eindejaarsuitkering) betaalt. Omdat de
werknemer dit niet echt extra ontvangt ten opzichte van zijn jaarloon bij het Rijk, wordt dit
bedrag in mindering gebracht op het jaarloon in de markt.
Op dit deel gaat de schoonmaker er bij het Rijk in de stabiele eindsituatie gemiddeld per jaar
bruto EUR 1.322 op vooruit (bij een volledige aanstelling van 36 uur).
Bijzondere arbeidsvoorwaarden die niet voor elke schoonmaker hetzelfde uitpakken
In de regel woon werkverkeer wordt weergegeven welke tegemoetkoming een werknemer
gemiddeld kan verwachten. Bij het Rijk hebben we gerekend met het feit dat een medewerker
een NS-trajectkaart krijgt voor het traject Zoetermeer-Den Haag (aanname is dat dat een
gemiddelde reisafstand is voor medewerkers). Het bedrag dat die kaart vertegenwoordigd
hebben we gebruteerd. Voor alle medewerkers houden we rekening met deze kosten van EUR
998 per jaar. In de markt krijgt een medewerker alleen een vergoeding bij een reisafstand van
meer dan 60 kilometer. Onze aanname is dat dat nauwelijks voor zal komen.
In de regel ouderschapsverlof staat weergegeven welke vergoeding een medewerker die hier
gebruik van maakt krijgt. Bij het Rijk is het ouderschapsverlof voor een belangrijk deel betaald.
In de markt is dit volledig onbetaald.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

51

Pensioenpremies werkgever en werknemer
In de volgende twee blokken staan de werkgeversbijdragen voor het pensioen en de
werknemersbijdrage voor het pensioen. Deze zijn berekend conform de geldende percentages en
franchises.
Te zien is dat de werkgeversbijdrage bij het Rijk hoger en de werknemersbijdrage bij het Rijk
lager is dan in de markt.
Werkgeverspremies
Deze zijn voor de markt en het Rijk berekend conform de geldende percentages over het totaal
aan brutoloon, vakantiegeld en eindejaarstoeslag. Voor het Rijk is dat 16,9%, voor de markt
19,16%. De werkgeverspremies zijn voor schoonmakers bij het Rijk EUR 249 lager dan in de
markt.
Werkgeverslasten
Op basis van bovenstaande vergelijking rekenen we voor de werkgeverslasten voor de
schoonmakers gemiddeld met hogere werkgeverslasten van EUR 3.487 per FTE per jaar voor
het Rijk (EUR 1.322 + EUR 998 + EUR 1.416 – EUR 249).

Buddy
De vergelijking tussen Rijk en markt is gemaakt op jaarbasis bij een werkweek van 36 uur voor
beide situaties. Voor de situatie bij het Rijk wordt er van uitgegaan dat buddies in de stabiele
situatie gemiddeld ingeschaald zullen zijn in schaal 2 periodiek 9. In de markt zijn de
schoonmakers waar het hier om gaat ingeschaald in loongroep 1. Daarbij wordt er in lijn met
cijfers uit de markt van uitgegaan dat 60% in loongroep 1 minder dan 8 dienstjaren heeft en dat
40% 8 dienstjaren of meer heeft. Voor zowel de situatie bij het Rijk als in de markt wordt in
deze vergelijking geen rekening gehouden met het feit dat een deel van de schoonmakers jonger
is dan 22 (ongeveer 5%) of in een inleerperiode zit (ongeveer 10%). Voor beide groepen gelden
in de markt lagere uurtarieven voor de brutolonen.
Algemene arbeidsvoorwaarden buddy
Het brutoloon is gebaseerd op de uitgangspunten zoals hierboven weergegeven. Voor het Rijk
schaal 2 periodiek 9 en voor de markt loongroep 1 in de verhouding 60% minder dan 8
dienstjaren en 40% 8 dienstjaren of meer. De overige onderdelen in dit deel zijn op dezelfde
wijze als bij de schoonmakers afgeleid van de brutolonen. Op dit deel gaat de buddy er bij het
Rijk in de stabiele eindsituatie gemiddeld per jaar bruto EUR 2.901 op vooruit (bij een volledige
aanstelling van 36 uur).
Bijzondere arbeidsvoorwaarden die niet voor elke buddy hetzelfde uitpakken
Hiervoor gelden dezelfde uitgangspunten als die in de vergelijking voor de schoonmaker zijn
toegelicht.
Pensioenpremies werkgever en werknemer
Ook voor de pensioenpremies gelden dezelfde uitgangspunten als die in de vergelijking voor de
schoonmaker zijn toegelicht. Ook voor de buddy geldt dat de werkgeversbijdrage bij het Rijk
hoger en de werknemersbijdrage bij het Rijk lager is dan in de markt.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

52

Werkgeverspremies
Voor de werkgeverspremies gelden eveneens dezelfde uitgangspunten die bij de vergelijking
voor de schoonmaker zijn toegelicht. Doordat de som van brutoloon, vakantiegeld en
eindejaarstoeslag voor de buddy bij het Rijk fors hoger is dan bij de markt, betaalt het rijk voor
de buddies ondanks het lagere percentage werkgeverspremies toch een iets groter bedrag aan
werkgeverspremies.
Werkgeverslasten
Op basis van bovenstaande vergelijking rekenen we voor de werkgeverslasten voor de buddies
gemiddeld met hogere werkgeverslasten van EUR 5.623 per FTE per jaar voor het Rijk (EUR
2.901 + EUR 998 + EUR 1.707 + EUR 17).

Teamleider
De vergelijking tussen Rijk en markt is gemaakt op jaarbasis bij een werkweek van 36 uur voor
beide situaties. Voor de situatie bij het Rijk wordt er van uitgegaan dat teamleiders in de stabiele
situatie gemiddeld ingeschaald zullen zijn in schaal 4 periodiek 9. In de markt zijn de
schoonmakers waar het hier om gaat ingeschaald in loongroep 3. Daarbij wordt er van uitgegaan
dat 40% in loongroep 3 minder dan 8 dienstjaren heeft en dat 60% 8 dienstjaren of meer heeft.
Algemene arbeidsvoorwaarden buddy
Het brutoloon is gebaseerd op de uitgangspunten zoals hierboven weergegeven. Voor het Rijk
schaal 4 periodiek 9 en voor de markt loongroep 3 in de verhouding 40% minder dan 8
dienstjaren en 60% 8 dienstjaren of meer. De overige onderdelen in dit deel zijn op dezelfde
wijze als bij de schoonmakers afgeleid van de brutolonen. Op dit deel gaat de teamleider er bij
het Rijk in de stabiele eindsituatie gemiddeld per jaar bruto EUR 2.233 op vooruit (bij een
volledige aanstelling van 36 uur).
Bijzondere arbeidsvoorwaarden die niet voor elke teamleider hetzelfde uitpakken
Hiervoor gelden dezelfde uitgangspunten als die in de vergelijking voor de schoonmaker zijn
toegelicht.
Pensioenpremies werkgever en werknemer
Ook voor de pensioenpremies gelden dezelfde uitgangspunten als die in de vergelijking voor de
schoonmaker zijn toegelicht. Ook voor de teamleider geldt dat de werkgeversbijdrage bij het
Rijk hoger en de werknemersbijdrage bij het Rijk lager is dan in de markt.
Werkgeverspremies
Voor de werkgeverspremies gelden eveneens dezelfde uitgangspunten die bij de vergelijking
voor de schoonmaker zijn toegelicht. Het Rijk betaalt minder werkgeverspremies per FTE
teamleider dan de markt.
Werkgeverslasten
Op basis van bovenstaande vergelijking rekenen we voor de werkgeverslasten voor de
teamleider gemiddeld met hogere werkgeverslasten van EUR 4.959 per FTE per jaar voor het
Rijk (EUR 2.233 + EUR 998 + EUR 1.921 – EUR 193).

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

53

Totale kosteneffect verschillen in arbeidsvoorwaarden en werkgeverslasten
Hierboven hebben we weergegeven welke kosten het Rijk ten opzichte van de markt per FTE
meer maakt voor de schoonmakers, de buddies en de teamleiders12. Het totale effect is
afhankelijk van het aantal schoonmakers, buddies en teamleiders dat wordt ingezet. Zie hiervoor
de hierna opgenomen tabel.
Regiomodel

Schoonmakers (incl. social return)
Buddies
Teamleider
Totaalbedrag

Verschil in arbeids‐
voorwaarden per FTE
€ 3.736
€ 5.605
€ 5.151

Verschil in werkgevers‐
lasten per FTE
Schoonmakers (incl. social return)
€ 3.487
Buddies
€ 5.622
Teamleider
€ 4.958
Totaalbedrag

Cellenmodel

Aantal FTE
1037
128
128

Totaalbedrag verschil
arbeidsvoorwaarden Aantal FTE
€ 3.874.232
975
€ 717.440
275
€ 659.328
137
€ 5.251.000

Totaalbedrag verschil
arbeidsvoorwaarden
€ 3.642.600
€ 1.541.375
€ 705.687
€ 5.889.662

Aantal FTE
1037
128
128

Totaalbedrag verschil
in werkgeverslasten Aantal FTE
€ 3.616.019
975
€ 719.616
275
€ 634.624
137
€ 4.970.259

Totaalbedrag verschil
in
arbeidsvoorwaarden
€ 3.399.825
€ 1.546.050
€ 679.246
€ 5.625.121

Tabel 5.3. Totale kosteneffect verschillen in arbeidsvoowaarden en werkgeverslasten

Het aantal schoonmakers en buddies is in totaal in bedrijfsmodel 2 (Cellenmodel) wat hoger dan
in bedrijfsmodel 1 (Regiomodel) omdat in bedrijfsmodel 2 met een iets lagere productiviteit per
schoonmaker en een hogere intensiteit van buddies wordt gerekend. Het aantal teamleiders is in
bedrijfsmodel 2 als gevolg van het grotere totale aantal schoonmakers en buddies iets groter.
Overige kostenverschillen
Dit is een verzamelpost van verschillende factoren. Hierin zitten onder andere de effecten van:


Verschillen tussen markt en bedrijfsmodellen in aantal m2 per uur waarmee voor de
schoonmaak gemiddeld gerekend wordt.



Verschillen tussen markt en bedrijfsmodellen in aantal productieve uren waarmee
gerekend wordt.



Verschillen tussen markt en bedrijfsmodellen in kosten voor overhead en leiding
waarmee gerekend wordt.



Verschillen tussen markt en bedrijfsmodellen in percentage dagelijkse schoonmaak
waarmee gerekend wordt.

Deze post hebben we op basis van de beschikbare informatie niet nader kunnen uitsplitsen. Wel
is goed te zien dat het totaal van deze post voor bedrijfsmodel 1 (het regiomodel dat in opzet
redelijk vergelijkbaar is met modellen die marktpartijen in de branche hanteren) kleiner is dan
voor bedrijfsmodel 2. Voor bedrijfsmodel 1 bedraagt deze post ruim 15% van de voor btw en
winstmarge gecorrigeerde kosten voor uitbesteding (dus ook exclusief de kosten voor
12
Een ander punt dat mogelijk effect heeft is dat de Rijksoverheid eigenrisicodrager is voor de Ziektewet en voor de
WGA. Dit betekent dat de loondoorbetaling voor rekening van de Rijksoverheid is. Dat kan tot gevolg hebben dat de
loonkosten voor de schoonmaakorganisatie stijgen. Deze stijging is uiteraard afhankelijk van het percentage
ziekteverzuim (dat bij schoonmakers mogelijk hoger ligt dan bij de rest van de Rijksoverheid).

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

54

categoriemanagement en dergelijke) in de huidige situatie. Dat is voor een belangrijk deel een
indicatie van de vermindering in werkdruk (aantal m2 per uur en aantal productieve uren)
waarmee in bedrijfsmodel 1 ten opzichte van de markt gewerkt wordt.
Dat deze post voor bedrijfsmodel 2 groter is, was te verwachten. In dat model wordt een
behoorlijke extra investering gedaan in begeleiding door buddies op de locaties (verhouding
buddies ten opzichte van schoonmakers verdubbelt). Dat leidt in het primaire proces ook tot
gemiddeld een lagere productiviteit per FTE en dus tot meer inzet in FTE. Bovendien zijn de
buddies per FTE duurder dan de schoonmakers. De verwachting is dat dit leidt tot een hogere
arbeidssatisfactie en tot slimmer werken op de werkvloer. Dat zal waarschijnlijk leiden tot een
lager percentage m2 dat dagelijks wordt schoongemaakt (meer schoonmaken naar behoefte op
basis van zelfstandiger opererende teams). In deze business case is voor dit bedrijfsmodel nog
niet gerekend met een lager percentage dagelijkse schoonmaak zodat de hiermee eventueel te
behalen voordelen nog niet meegerekend zijn.
Btw-effect
In deze regel wordt het btw-effect weergegeven. Dit is een optelsom van 2 posten. De eerste
post betreft de btw die nu betaald wordt als onderdeel van de kosten bij volledig uitbesteden.
Dat gaat om EUR 11,3 miljoen (daarbij is er rekening mee gehouden dat in de huidige situatie
over een deel van de kosten, onder andere categoriemanagement, geen btw betaald wordt en dat
over een deel van de kosten, namelijk het Caribisch gebied, een lagere btw betaald wordt).
Daarnaast wordt er in elk van beide bedrijfsmodellen nog btw betaald over de inhuur derden
(flexibele schil) en materiële kosten. Dat betreft in bedrijfsmodel 1 EUR 1,7 miljoen en in
bedrijfsmodel 2 EUR 1,8 miljoen.
Per saldo wordt in de toekomstige situatie in bedrijfsmodel 1 EUR 9,6 miljoen minder btw
betaald dan nu en in bedrijfsmodel 2 EUR 9,5 miljoen.
Winstmarge marktpartijen
Uit cijfers van het CBS blijkt dat de winstmarge in de schoonmaakbranche gemiddeld 11,4%
van de omzet is. Die winstmarge over de huidige omzet van de externe partijen exclusief btw
(winstmarge gaat niet over de kosten die het Rijk in de huidige situatie maakt voor bijvoorbeeld
categoriemanagement), is in deze regel weergegeven.

5.3

Verschillen met initiële business case schoonmaak
In deze business case is een doorontwikkeling gemaakt van de initiële business case
schoonmaak. De doorontwikkeling heeft geleid tot andere uitkomsten dan uit de oorspronkelijke
business case naar voren kwam. Punten die in de doorontwikkeling tot aanvullende inzichten
hebben geleid zijn:


Extrapoleren kosten Belastingdienst. In de initiële business case is voor de huidige
situatie uitgegaan van de gemiddelde kostprijs per m2 voor de Belastingdienst. Die
kostprijs is geëxtrapoleerd naar het volledige areaal van de Rijksoverheid. Uit de
diepgaandere analyse van de contractposities voor de huidige contracten, blijkt dat de
huidige gemiddelde kostprijs per m2 voor Rijk (inclusief Defensie) en Nationale Politie
14% hoger ligt dan de kostprijs voor alleen de Belastingdienst. De kosten voor de
huidige situatie waarmee we in de doorontwikkeling van de business case hebben
gerekend liggen dus ongeveer 14% hoger dan waarmee in de initiële business case op
basis van extrapolatie van de kostprijs voor de Belastingdienst is gerekend.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

55



Inschaling medewerkers. In de initiële business case werd uitgegaan van inschaling van
schoonmakers in schaal 3 en van leidinggevenden in schaal 8. Op basis van een
uitgebreidere vergelijking van arbeidsvoorwaarden is duidelijk geworden dat de
schoonmakers in kunnen worden geschaald in schaal 1, dat de buddies in kunnen
worden geschaald in schaal 2 en dat de teamleiders in kunnen worden geschaald in
schaal 4. Dat leidt tot significant lagere kosten voor de RSO.



Kosten overhead. In de initiële business case is een correctie toegepast op de
standaardbedragen voor overhead die per FTE in de HAFIR wordt gehanteerd.
Gerekend werd met 50% van het standaardbedrag en dat betekent een overhead van
ongeveer 50% van de personele kosten in het primaire proces. In de doorontwikkelde
business case bedraagt de aan de personele kosten voor medewerkers in het primaire
proces toe te rekenen overhead (centrale leiding en ondersteunende diensten en de
toegerekende overhead voor kantoorautomatisering, huisvesting, opleidingen en P&O
diensten, onder andere diensten P-Direkt) EUR 14,7 miljoen. Daarmee is de doorbelaste
overhead ongeveer 32% (ten opzichte van de personele kosten in het primaire proces
van EUR 45,6 miljoen) en dat is ten opzichte van de 50% uit de initiële business case
bijna 40% minder.



Ontwikkeling in m2. In de doorontwikkelde business case is rekening gehouden met een
afname in m2. Voor de ontwikkeling van het areaal is aangesloten bij de masterplannen
kantoorhuisvesting (32% afname van vierkante meters in periode 2012 – 2020). Voor
DJI, Politie en Defensie zijn kengetallen van de betreffende organisaties gebruikt
(afname met respectievelijk 19%, 25% en 27%). Met die ontwikkeling werd in de
initiële business case geen rekening gehouden.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

56

6

Conclusie en aanbevelingen
Op basis van de uitkomsten van de business case kunnen we de hierna opgenomen conclusies
trekken. Tevens geven we de aandachtspunten en aanbevelingen weer waarvan wij het logisch
vinden dat daarmee in het vervolgtraject rekening wordt gehouden.

6.1

Conclusies
De business case laat zien dat een RSO, exclusief btw-effect tegen geringe minderkosten en
inclusief btw-effect tegen geringe meerkosten gerealiseerd kan worden.
In deze business case zijn de kosten voor reguliere schoonmaak in de huidige situatie van
uitbesteding vergeleken met de kosten na inbesteding in de RSO. De kosten na inbesteding in de
RSO zijn uitgewerkt in twee bedrijfsmodellen. Bedrijfsmodel 1 is een regiomodel dat
georganiseerd is op een wijze die goed vergelijkbaar is met de organisatie van landelijk
opererende schoonmaakbedrijven in de markt. Bedrijfsmodel 2 is een cellenmodel waarin meer
verantwoordelijkheden op teamniveau worden belegd. De teams in bedrijfsmodel 2 worden
daarmee resultaatverantwoordelijk en krijgen meer eigen regelruimte. Verondersteld wordt dat
dit een positief effect heeft op zowel de te verwachten schoonmaakprestatie als de
arbeidssatisfactie van de medewerkers. Medewerkers kunnen zich meer ontplooien en dat geeft
invulling aan de sociale onderneming die de RSO wil zijn. De kosten voor de RSO zijn wanneer geen rekening wordt gehouden met het btw-effect - in bedrijfsmodel 1 (Regiomodel) in
de eindsituatie (vanaf 2020) EUR 1,3 miljoen lager dan de huidige situatie en in bedrijfsmodel 2
(Cellenmodel) EUR 3,2 miljoen hoger dan in de huidige situatie.
Wanneer rekening wordt gehouden met het btw-effect zijn de kosten voor de RSO in
bedrijfsmodel 1 EUR 8,3 miljoen hoger en in bedrijfsmodel 2 EUR 12,7 miljoen hoger dan in
de huidige situatie.
De kosten die in de RSO hoger zijn dan in de huidige situatie betreffen kosten die (vooral) te
maken hebben met posten die rechtstreeks voortvloeien uit de doelstellingen die met de RSO
worden beoogd. In bedrijfsmodel 1 gaat het om de kosten voor het verhogen van de social
return van 5% naar 10% (+ EUR 1,1 miljoen), hogere werkgeverslasten als gevolg van het
verbeteren van de arbeidsvoorwaarden voor schoonmakers, buddies en teamleiders (+ EUR 5,0
miljoen) en overige kostenverschillen (+ EUR 8,6 miljoen). Die laatste post wordt onder andere
veroorzaakt door een lagere werkdruk in het primaire proces (lagere productiviteitsnormen en
productieve uren). In bedrijfsmodel 2 gaat het om de kosten voor het verhogen van de social
return van 5% naar 10% (+ EUR 1,3 miljoen), hogere werkgeverslasten als gevolg van het
verbeteren van de arbeidsvoorwaarden voor schoonmakers, buddies en teamleiders (+ EUR 5,6
miljoen) en overige kostenverschillen (+ EUR 12,1 miljoen).
De kosten die in de RSO lager zijn dan in de huidige situatie betreffen de minder af te dragen
btw (EUR 9,6 miljoen bij bedrijfsmodel 1 en EUR 9,5 miljoen bij bedrijfsmodel 2) en de
winstmarge voor de marktpartijen (EUR 6,4 miljoen in bedrijfsmodel 1 en 2).
De kosten voor de RSO zijn in bedrijfsmodel 2 EUR 4,5 miljoen hoger dan in bedrijfsmodel 1.
Dat komt doordat in het cellenmodel van bedrijfsmodel 2 meer verantwoordelijkheden op
teamniveau worden belegd. Hier hangt wel een prijskaartje aan omdat de gemiddelde
productiviteit in m2 per uur in bedrijfsmodel 2 wat lager is dan in bedrijfsmodel 1. Er is ook
meer begeleiding nodig hetgeen eveneens extra kosten veroorzaakt. De verwachting is dat de
teams als gevolg van de grotere eigen bevoegdheden op dagbasis kunnen komen tot betere

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

57

afwegingen wat wel en niet moet worden schoongemaakt. Dat zou moeten leiden tot een lager
percentage m2 dat dagelijks moet worden schoongemaakt en dat leidt weer tot lagere kosten.
Hiermee is in deze business case nog geen rekening gehouden. Het percentage dagelijkse
schoonmaak is in beide bedrijfsmodellen van de RSO gelijk.
Voor de transitiekosten is in de periode t/m 2019 (periode waarin partijen overkomen naar de
RSO) in scenario 1 een budget van EUR 5,3 miljoen benodigd. In het cellenmodel is een budget
van 7,0 miljoen noodzakelijk voor de transitie. In de budgetten zitten de kosten voor het
transitieteam, P&O ondersteuning en training van medewerkers opgenomen. Daarnaast is sprake
van tevens in de budgetten opgenomen aanloopkosten, omdat de staf van de RSO in de eerste
jaren over een kleiner aantal m2 kan worden verrekend. Dat leidt in de eerste jaren dus tot een
hogere kostprijs per m2 dan in de eindsituatie.
Het is goed mogelijk de RSO op te starten vanuit het regiomodel en op basis van pilots te
beproeven of het cellenmodel goed kan werken en een acceptabel kostenplaatje met zich mee
brengt.
In de risico-analyse is een aantal risico’s geïdentificeerd. Het gaat daarbij onder andere om het
mogelijk hoger in moeten schalen van de schoonmakers, buddies en teamleiders, om het
mogelijk niet kunnen realiseren van 1425 directe uren per FTE en om een eventuele verhoging
van het percentage dagelijkse schoonmaak. De financiële expertgroep adviseerde om bij het
ontbreken van een volledige impactanalyse (kans en effect) een risico-opslag van 10% te
hanteren. Wij gaan mee in dat advies. Hieronder geven we voor het regiomodel de belangrijkste
risico’s en de risico-opslag weer.
Omschrijving risico
Schoonmakers moeten worden ingschaald in
schaal 2 (komen gemiddeld in 2.7)
Social return medewerkers moeten worden
ingeschaald in schaal 2 (komen gemiddeld in 2.7)
Buddies moeten worden ingeschaald in schaal 3
(komen gemiddeld in 3.10)
Teamleiders moeten worden ingeschaald in
schaal 5 (komen gemiddeld in 5.9)
Schoonmakers leveren gemiddeld per FTE 25 uur
meer of minder dan de 1425 waarmee gerekend
wordt (ongeveer 2% afwijking)
Percentage dagelijkse schoonmaak wordt 49% of
51 % i.p.v. 50% (2% afwijking)
Productiviteitsnorm in m2 per uur gaat 2%
omhoog of omlaag
Totale effect beschreven risico's
Gehanteerde risico‐opslag in het regiomodel

6.2

Weergave risico's voor het regiomodel
Positief
Negatief
effect
effect
Toelichting
Dit is afhankelijk van nadere functiewaardering binnen het rijk. De kans
€ 0,6
dat dit risico zich manifesteert is groot
€ 0,1
€ 0,4
€ 0,3

€ 1,0

€ 1,1

€ 1,2

€ 1,2

€ 1,2
€ 3,4

€ 1,3
€ 5,0
€ 6,9

De kans dat dit risico zich voordoet wordt als klein ingeschat
Dit is afhankelijk van nadere functiewaardering binnen het rijk. De kans
dat dit risico zich manifesteert is groot
Dit is afhankelijk van nadere functiewaardering binnen het rijk. De kans
dat dit risico zich manifesteert is groot
Voor de rijksbeveiligingsorganisatie wordt met 1450 productieve uren
gewerkt. Het is de vraag of dit fysiek realiseerbaar is. Verhoging naar
meer dan 1450 uur lijkt ons in ieder geval niet reëel
De kans dat dit percentage iets hoger zal zijn dan 50% schatten we even
hoog in als de kans dat dit percentage iets lager zal zijn dan 50%
De kans dat deze norm iets lager zal uitpakken dan de huidige norm voor
m2 per uur schatten we even hoog in dan de kans dat dit hoger uitpakt.

Aanbevelingen en aandachtspunten
Maak in een volgende fase een aanvullende analyse voor Defensie en Nationale Politie
In de uitwerking van de business case is voor de kosten van de toekomstige situatie gewerkt met
een gemiddeld percentage dagelijkse schoonmaak van 50% voor alle m2. Dat percentage is
geanalyseerd vanuit de samenstelling van het totale areaal. Tegelijkertijd is een feit dat niet alle
deelnemende organisaties dezelfde gemiddelde samenstelling van hun areaal hebben. Voor het
totale areaal pakt de aanname van 50% dus goed uit, maar voor individuele organisaties kan dat

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

58

betekenen dat ze teveel of te weinig kosten toegerekend krijgen vanuit de samenstelling van hun
areaal. Om die reden wordt aanbevolen voor organisaties als Defensie en de Nationale Politie
een aanvullende analyse te maken van de samenstelling van hun areaal.
Maak in een volgende fase de aanvullende kosten van (beoogd) portfolio inzichtelijk
De (beoogde) portfolio van de RSO bevat meer dan nu in de scope van de business case is
meegenomen (zie ook bijlage A voor details portfolio RSO en reikwijdte business case).
Aandachtspunt is dat bij de effectuering van het portfolio van de RSO er sprake zal zijn van
bijbehorende aanvullende kosten. Aanbevolen wordt om deze aanvullende kosten inzichtelijk te
maken in een volgende fase.
Gebruik de business case als stuurinstrument tijdens implementatie
Het model waarin de kosten van de business case gemodelleerd zijn biedt veel mogelijkheden
om de implementatie van de RSO te ondersteunen. Aanbevolen wordt het model en de
gevoeligheidsanalyses regelmatig te actualiseren naar de inzichten die tijdens de implementatie
worden opgedaan. Dan kan ook goed gestuurd worden op het bereiken van optimale resultaten
met de RSO.
Start vanuit het Regiomodel
Omdat het goed mogelijk is de RSO op te starten vanuit het regiomodel en door te ontwikkelen
naar een cellenmodel adviseren we met het regiomodel te starten. Dat model veroorzaakt lagere
kosten en de toegevoegde waarde van het cellenmodel kan in pilots beproefd worden. Zo
hoeven niet meteen RSO-breed meerkosten te worden gemaakt waarvan nog niet voldoende
duidelijk is welk effect die hebben.
Aandachtspunt: Inschaling schoonmakers, buddies en teamleiders
Op basis van een vergelijking van de arbeidsvoorwaarden is voor de schoonmakers, buddies en
teamleiders in de business case een inschaling in schaal 1, respectievelijk schaal 2,
respectievelijk schaal 4 voorzien. Bij die inschaling gaan de verschillende medewerkers er,
zeker gezien de doorgroei in de periodieken, significant in arbeidsvoorwaarden op vooruit. In de
validaties is aangegeven dat het vanuit het functiewaarderingssysteem Rijk wellicht
noodzakelijk is de medewerkers hoger in te schalen. Aandachtspunt is dat bij het mogelijk hoger
inschalen van schoonmaakmedewerkers, buddies en teamleiders het verschil met beloning in de
markt erg groot wordt, waardoor mogelijk ongewenste loonconcurrentie met de markt kan
optreden.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

59

A

Reikwijdte RSO en business case
In onderstaande tabel is op basis van de schoonmaakcategorieën zowel de (beoogde) reikwijdte
van de RSO als de reikwijdte van de business case weergegeven:
categorieën

RSO
Zelf doen

opmerkingen

businesscase

Uitbesteden

Reguliere schoonmaak
Reguliere schoonmaak

X

X

gladheidsbestrijding
terreinen
parkeergarages
Afvalverwijdering intern

X
X
X
X

X
X
X
X

Afvalverwijdering extern

Buiten scope

Reinigen toetsenborden/ICT

Buiten scope

Glasbewassing
glasbewassing ( in- en extern

X

gevelreiniging
Specialistische reiniging
Tapijtreiniging
Specialistisch vloeronderhoud

Buiten scope

X

X
X

raambedekking
Calamiteiten
Dieptereiniging sanitair

X
X
X

Dieptereiniging keukens

Buiten scope

ongedierte
graffiti

X
X

bouwschoonmaak
sanitaire voorzieningen

X
X

kwaliteitscontrole

X

X

Verschuiving naar intern

Tabel A.1. Reikwijdte RSO en business case

In de kostenvergelijking zijn de activiteiten voor reguliere schoonmaak meegenomen. Dit
betreft de activiteiten die RSO met eigen mensen uit gaat voeren. De meer specialistische
activiteiten die RSO namens haar klanten uitbesteedt zijn in deze kostenvergelijking niet
meegenomen.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

60

B

Detailuitkomsten en aannames business case
In deze bijlage zijn de detailuitkomsten van de business case weergegeven en de onderliggende
aannames toegelicht en beargumenteerd. In de eerste paragraaf zijn de algemene aannames
beschreven. De daaropvolgende paragrafen gaan verder in op de berekeningen van de
verschillende kostencomponenten en hoe de schoonmaakkosten zijn bepaald voor de huidige
situatie en beide toekomstige bedrijfsmodellen.

B.1

B.2

Algemeen


In de opzet van deze businesscase is in de inrichting van de clusters aangesloten bij de
eerdere businesscase, met daarbij de kanttekening dat het Nederlands Forensisch Instituut
(NFI), Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) en de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
later zijn toegevoegd en de inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) is komen te vervallen
doordat deze zijn verhuisd naar een pand dat niet door het Rijk wordt schoongemaakt.



In deze businesscase is in de doorrekening geen rekening gehouden met de financiële
effecten als gevolg van loon- en prijsinflatie.



De schoonmaakkosten zijn weergegeven over de jaren 2015 t/m 2025.



Het gehanteerde BTW percentage in het model is 21%, met uitzondering van de Rijksdienst
Caribisch Nederland (RCN). Voor RCN is sprake van de Algemene Bestedingsbelasting
(ABB) wat gelijk staat aan de BTW. De ABB voor Bonaire is 6% en voor Sint Eustatius en
Saba 4%, in het model is voor RCN uitgegaan van een gemiddeld BTW percentage van 5%.



In deze businesscase wordt een reële disconteringsvoet gehanteerd van 4% om de netto
contante waarde te berekenen. Dit is conform de memo ‘businesscases en Compacte
Rijksdienst’ (14 april 2011).



In de uitkomsten van de businesscase zijn de kosten van een cluster voor de huidige situatie
en de beide toekomstige bedrijfsmodellen pas in beeld gebracht op het moment dat het
lopende contract afloopt en een transitie plaatsvindt naar de Rijksschoonmaakorganisatie
(RSO). Dit om een vergelijking te kunnen maken van de huidige situatie ten opzichte van
beide toekomstige bedrijfsmodellen.

Uitvoeringskosten
Voor het bepalen van de uitvoeringskosten gelden de volgende algemene uitgangspunten:


Voor de omvang van de vierkante meter is aangesloten bij informatie die binnen de
rijksoverheid beschikbaar is. Informatie over het aantal vierkante meter sluit aan bij de
gehanteerde vierkante meter aantallen in de eerdere business case. Voor NFI, IND en DUO
was het aantal vierkante meter schoonmaakoppervlakte niet bekend. Het aantal vierkante
meter voor deze organisaties is gebaseerd op een extrapolatie van de gegevens van de
andere organisaties.



Het aantal vierkante meters voor het cluster Politie is afkomstig van de Politie zelf en
gebaseerd op peildatum 1 januari 2015. Bij de vierkante meters van de Politie is het aantal
vierkante meters ‘water’ buiten beschouwing gelaten.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

61

B.2.1



Voor de ontwikkeling van de vierkante meters is aangesloten bij de masterplannen
Rijkshuisvesting, deze gaan uit van een afname van 32% in de periode 2012 t/m 2020. Na
2020 is het aantal vierkante meter gelijk gehouden in het model.



In de ontwikkeling van de vierkante meters vanuit de masterplannen Rijkshuisvesting is
aangenomen dat de afname van 32% voor de periode 2012 t/m 2020 ook geldt voor RCN.



Voor de clusters Defensie en DJI is de afname gebaseerd op de verwachte afname van het
aantal locaties. Dit leverde afname percentages op van respectievelijk 27% en 19%. Daarbij
is voor het cluster Defensie rekening gehouden dat deze afname vanaf 2014 begint en loopt
t/m 2019.



Door de Politie is aangegeven dat zij een afname verwacht van 25% voor de periode 2015
t/m 2020.



De kosten voor glasbewassing vallen buiten de scope van deze business case en zijn daarom
niet meegenomen in de uitvoeringskosten.

Contractwaarde


De basis voor de kosten in de huidige situatie zijn de huidige en verwachte contractposities
zoals weergegeven in onderstaande tabel. De contractwaarden zijn per Rijksaanbesteding
schoonmaak waarbij een aanbesteding vaak uit meerdere percelen bestaat, deze zijn in de
businesscase geaggregeerd op clusterniveau. Uitgangspunt daarbij is dat deze
contractposities gelden op 1/1/2015.

Daling %
aantal m 2

Einddatum
contract
(voor
verlenging)

Einddatum
na uiterste
verlenging

35.287

32%

14-7-2016

14-7-2019

737.083

32%

31-5-2016

31-5-2020

€ 3.404

323.626

32%

31-5-2015

31-5-2016

€ 3.100

€ 2.852

316.017

32%

31-10-2016

31-10-2020

Defensie

€ 26.200

€ 24.104

2.177.121

27%

1-1-2019

31-5-2020

Dienst Justitiële Inrichtingen

€ 4.100

€ 3.772

248.802

19%

28-2-2017

28-2-2021

Dienst Uitvoering Onderw ijs

€ 500

€ 460

36.046

32%

1-1-2019

1-1-2023

EZ + rijksorganisaties DLG, DR,
nVWA, NMA, CPB, SBB, Kasteel
Groeneveld Baarn

€ 1.900

€ 1.748

172.986

32%

31-12-2014

31-12-2016

Immigratie- en Naturalisatiedienst

€ 1.400

€ 1.288

100.929

32%

1-1-2019

1-1-2023

Nederlands Forensisch Instituut

€ 300

€ 276

21.628

32%

1-1-2019

1-1-2023

Nationale Politie

€ 18.153

€ 18.153

1.584.864

25%

31-12-2015

31-1-2018

Bedragen x € 1.000

Contractw aarde

Contractw aarde
schoonm aak

Totaal aantal
m2

Agentschap

€ 700

€ 644

Belastingdienst

€ 8.200

€ 7.544

BuZa, SZW, IenM, VWS

€ 3.700

BZK, VenJ, OCW, AZ + de
rijksorganisaties IvhO, RCE, CJIB,
CH, DPC, WRR

Raad voor de Rechtspraak

€ 6.700

€ 6.164

489.340

32%

31-3-2016

31-3-2020

Rijksdienst Caribisch Nederland

€ 400

€ 368

27.042

32%

1-1-2019

1-1-2023

Rijksw aterstaat

€ 8.000

€ 7.360

301.000

32%

1-1-2019

1-1-2023

Tabel B.1 Overzicht huidige contractposities weergegeven per cluster



De omvang van het Politie contract is gebaseerd op de spend-analyse van de Politie. Hierbij
is gecorrigeerd voor kosten die niet binnen de scope van deze business case vallen. Tevens
is gecorrigeerd voor het aandeel glasbewassing (8%) en kosten voor meerwerk (8%) binnen
dit contract. Dit levert dat de kosten voor Politie in de huidige situatie EUR 18,2 miljoen
bedragen.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

62

Totale schoonmaakkosten 2013
Buiten scope
Kosten in scope

Kosten
€ 23.713.873
€ 5.560.444
€ 18.153.429

Tabel B.2 Overzicht schoonmaakkosten Nationale Politie in scope



Aangenomen is dat het aandeel glasbewassing in de huidige contractposities 8% is op basis
van kengetallen uit de markt, daarmee is aangenomen dat het aandeel aan
schoonmaakkosten 92% is.



In het rekenmodel is voor de toekomstige bedrijfsmodellen de optie ingebouwd om door te
rekenen met de initiële einddatum van het contract, waarbij geen rekening wordt gehouden
met verlenging of de datum na de maximale verlengingsoptie zoals deze in het contract is
opgenomen. Standaard wordt doorgerekend met de initiële einddatum van het contract.

Bedragen x € 1.000
2015
2016
Contractw aarde huidige situatie
Contractw aarde
€ 3.749 € 31.561

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

€ 39.728

€ 38.309

€ 62.986

€ 60.584

€ 60.584

€ 60.584

€ 60.584

€ 60.584

€ 60.584

Tabel B.3 Overzicht ontwikkeling huidige uitvoeringskosten schoonmaak in de tijd

B.2.2

Meerkosten


Aangenomen is dat het meerwerk bovenop de contractposities 8% is op basis van een spend
analyse bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en de Dienst
Justitiële Inrichtingen (DJI).



Voor beide toekomstige bedrijfsmodellen is de aanname gedaan dat het meerwerk 85% is
van de huidige jaarlijkse meerkosten, voor de toekomstige situatie is dus sprake van een
jaarlijkse besparing van 15% op de meerkosten. Deze besparing bestaat uit het gegeven dat
marktpartijen voor meerwerk hogere tarieven hanteren (levert een besparing van 10%) en
het feit dat binnen de RSO meerwerk relatief eenvoudig kan worden opgevangen binnen de
bestaande formatie (levert een besparing van 5%).



De totale contractwaarde inclusief meerkosten bedraagt in de eindsituatie EUR 65,4 miljoen
per jaar.

Bedragen x € 1.000
Meerkosten
Huidige situatie
Regiomodel
Cellenmodel

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

€ 300
€ 255
€ 255

€ 2.525
€ 2.146
€ 2.146

€ 3.178
€ 2.702
€ 2.702

€ 3.065
€ 2.605
€ 2.605

€ 5.039
€ 4.283
€ 4.283

€ 4.847
€ 4.120
€ 4.120

€ 4.847
€ 4.120
€ 4.120

€ 4.847
€ 4.120
€ 4.120

€ 4.847
€ 4.120
€ 4.120

€ 4.847
€ 4.120
€ 4.120

€ 4.847
€ 4.120
€ 4.120

Tabel B.4 Overzicht ontwikkeling meerkosten toekomstige bedrijfsmodellen in de tijd

B.2.3

Personeelskosten schoonmakers


Voor de huidige situatie is uitgegaan dat er geen personeelskosten schoonmakers zijn, deze
zijn namelijk onderdeel van de contractwaarden.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

63



De uitvoerende schoonmaakmedewerkers bestaan uit reguliere schoonmaakmedewerkers,
social return medewerkers en buddies. Daarbij is in de inzet van de buddies rekening
gehouden dat zij naast hun schoonmaakwerkzaamheden ook deels coördinerende en
afstemmingstaken verrichten. De productiviteitsnorm voor een buddy is daarom lager dan
een reguliere schoonmaakmedewerker.



In de toekomstige bedrijfsmodellen is de schoonmaakbehoefte bepaald op basis van de
ontwikkeling in het aantal m2. Door dit aantal m2 te delen door de gemiddelde productiviteit
van een schoonmaakmedewerker in aantal m2 per uur is de schoonmaakinzet berekend in
uren.



Het aantal productieve uren in het model is 1.425 uur per FTE. Dit is hoger dan de
Rijksurennorm (1.375 uur per FTE) uit de handleiding Overheidstarieven 2014, maar lager
dan de urennorm zoals gehanteerd in de businesscase voor de rijksbeveiligingsorganisatie
(1.450 uur per FTE). Hierbij is rekening gehouden met de intensiteit die
schoonmaakwerkzaamheden met zich meebrengen.



In de toekomstige uitvoering van de schoonmaak is aangenomen dat er 260
schoonmaakdagen zijn per jaar en 50% van het areaal dagelijks wordt schoongemaakt, de
rest wordt om de dag schoongemaakt.



Om de benodigde schoonmaakinzet te berekenen in FTE’s is de schoonmaakinzet in uren
gedeeld door het aantal productieve uren per FTE en vermenigvuldigd met de frequentie van
260 schoonmaakdagen per jaar en met de bezettingsgraad van 50%.



Voor de productiviteitsnorm voor een schoonmaakmedewerker wordt uitgegaan van een
gemiddelde productiviteit die is berekend over een reguliere schoonmaakmedewerker, een
social return medewerker en een buddy. In het regiomodel is de gemiddelde
productiviteitsnorm 346 m2 per uur en in het cellenmodel, 322 m2 per uur.

(A)
Productiveitsnorm (m2/uur)

(B)
Verhouding
schoonmakers

(A) * (B)
Gemiddelde
productiviteit

Regiom odel
Social return medew erker

185,0

10%

18,5

Reguliere schoonmaakmedew erker

370,0

80%

296,0

Buddy
Totaal

310,0

10%

31,0
345,5

Cellenm odel
Social return medew erker

185,0

10%

18,5

Reguliere schoonmaakmedew erker

345,0

70%

241,5

Buddy

310,0

20%

62,0

Totaal

322,0

Tabel B.5 Berekening gemiddelde productiviteit voor beide bedrijfsmodellen



Voor beide toekomstige bedrijfsmodellen is uitgegaan van een gewenste social return van
10%. Dit betekent dat 10% van het aantal uitvoerende schoonmaakmedewerkers bestaat uit
social return medewerkers.



De verhouding tussen het aantal social return medewerkers, reguliere
schoonmaakmedewerkers en buddies is afhankelijk van de gewenste social return en de
buddy ratio. Dit zal worden uitgelegd aan de hand van een voorbeeld: als bijvoorbeeld de

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

64

buddy ratio 1 buddy op 4 schoonmaakmedewerkers is, dan is sprake van 1 buddy, 3,5
reguliere schoonmaakmedewerkers en 0,5 social return medewerkers met in totaal 5
uitvoerende schoonmaakmedewerkers. De gewenste social return is 10% van 5, in dit geval
0,5 en het aantal uitvoerende schoonmaakmedewerkers dat onder leiding staat van een
buddy, is 1 buddy op 4 schoonmaakmedewerkers (3,5 reguliere medewerkers en 0,5 social
return medewerker).


De verhouding in uitvoerende schoonmaakmedewerkers in het regiomodel is 10% social
return, 80% regulier en 10% buddies. In het cellenmodel is dit 10% social return, 70%
regulier en 20% buddies.



Voor het regiomodel is uitgegaan van een buddy ratio van 1 buddy op 9 uitvoerende
schoonmaakmedewerkers en in het cellenmodel een ratio van 1 buddy op 4 uitvoerende
schoonmaakmedewerkers. Dit verschil komt voort uit het gegeven dat in cellenmodel meer
verantwoordelijkheid ligt bij de zelfsturende teams. In het model is rekening gehouden dat
de buddy ratio met 0,5 kan stijgen of dalen als de social return ratio daalt naar kleiner of
gelijk aan 5% of groter of gelijk is aan 15%.



De salariskosten per schaal zijn gebaseerd op de handleiding overheidstarieven 2014, deze
zijn inclusief werkgeverslasten. Hierbij is voor de schalen 1, 2 en 4 naar boven afgeweken
van de middenloonsommen zoals die vermeld staan in de handleiding overheidstarieven
2014, omdat deze middenloonsommen niet representatief zijn voor de salariskosten van de
schoonmaakmedewerkers.

Schaal
Schaal 1
Schaal 2
Schaal 3
Schaal 4
Schaal 5
Schaal 6
Schaal 7
Schaal 8
Schaal 9
Schaal 10
Schaal 11
Schaal 12
Schaal 13
Schaal 14
Schaal 15
Schaal 16
Schaal 17
Schaal 18

Loonkosten
w erkgever
€ 30.500
€ 32.500
€ 32.000
€ 38.000
€ 40.000
€ 43.000
€ 47.000
€ 53.000
€ 59.000
€ 66.000
€ 75.000
€ 85.000
€ 97.000
€ 107.000
€ 117.000
€ 127.000
€ 136.000
€ 147.000

Tabel B.6 Loonkosten werkgever (inclusief werkgeverslasten) per jaar per schaal

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

65



Voor de inschaling van medewerkers is het volgende uitgangspunt gehanteerd:
-

Schoonmaakmedewerkers (incl. SR): schaal 1, tegen EUR 30.500 per jaar (incl.
werkgeverslasten)

-

Buddies: schaal 2, tegen EUR 32.500 per jaar (incl. werkgeverslasten)

Bedragen x € 1.000
2015
2016
Personeelskosten schoonm akers
Regiomodel
€ 2.573 € 19.800
Cellenmodel
€ 2.780 € 21.397

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

€ 24.829
€ 26.832

€ 23.852
€ 25.776

€ 37.171
€ 40.170

€ 35.777
€ 38.663

€ 35.777
€ 38.663

€ 35.777
€ 38.663

€ 35.777
€ 38.663

€ 35.777
€ 38.663

€ 35.777
€ 38.663

Tabel B.7 Overzicht ontwikkeling personeelskosten schoonmakers in de tijd

B.2.4

Personeelskosten leiding en ondersteuning


In de huidige situatie zijn geen personeelskosten leiding en ondersteuning opgenomen,
hiervan is aangenomen dat deze onderdeel uitmaken van de contractwaarden.



De clusterspecifieke leiding en ondersteuning in het regiomodel bestaat uit: (i) Teamleiders,
het aantal teamleiders is bepaald op basis van de ratio 1 op 10 uitvoerende
schoonmaakmedewerkers (ii) Portfoliomanagers, deze zijn bepaald op basis van de ratio 1
op 100 uitvoerende schoonmaakmedewerkers.



In het cellenmodel bestaat de clusterspecifieke leiding en ondersteuning uit: (i) Teamcoach,
het aantal teamcoaches is bepaald op basis van de ratio 1 op 10 uitvoerende
schoonmaakmedewerkers en (ii) Celmanager op basis van de ratio 1 op 55 uitvoerende
schoonmaakmedewerkers (coacht 5 teams).



Voor de inschaling van medewerkers is het volgende uitgangspunt gehanteerd:



-

Teamleiders/teamcoaches: schaal 4, tegen EUR 38.000 per jaar (incl.
werkgeverslasten)

-

Portfolio/cel-manager: schaal 10, tegen EUR 66.000 per jaar (incl. werkgeverslasten)

Voor het regiomodel bestaat de generieke leiding en ondersteuning uit de personeelskosten
van de Regiodirecteuren. Het aantal Regiodirecteuren is voor het regiomodel vastgesteld op
6 FTE, deze zijn ingedeeld in schaal 14 waarna de personeelskosten zijn berekend.
Daarnaast kent het regiomodel nog 3 FTE secretariaat (schaal 5). De personeelskosten zijn
generiek berekend voor alle clusters en op basis van de verhouding: aantal m2 per cluster ten
opzichte van het totale aantal m2 binnen het gehele areaal van de RSO, toegerekend naar de
verschillende clusters. In deze toerekening is rekening gehouden met de ontwikkeling in het
aantal m2 wanneer de clusters overkomen naar de RSO, dit is per cluster verschillend,
afhankelijk van het transitiemoment. Voor het cellenmodel is geen sprake van generieke
leiding en ondersteuning, derhalve zijn hiervoor geen kosten opgenomen.

Bedragen x € 1.000
2015
2016
2017
Personeelskosten leiding en ondersteuning
Regiomodel
€ 410
€ 3.159
€ 3.961
Cellenmodel
€ 494
€ 3.800
€ 4.765

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

€ 3.805
€ 4.577

€ 5.930
€ 7.134

€ 5.708
€ 6.866

€ 5.708
€ 6.866

€ 5.708
€ 6.866

€ 5.708
€ 6.866

€ 5.708
€ 6.866

€ 5.708
€ 6.866

Tabel B.8 Overzicht ontwikkeling personeelskosten leiding en ondersteuning in de tijd

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

66

B.2.5

Kosten inhuur derden


De kosten inhuur derden zijn in deze businesscase alleen van toepassing voor beide
toekomstige bedrijfsmodellen.



In beide toekomstige bedrijfsmodellen is het aantal FTE aan inhuur derden (flexibele schil)
vastgesteld op 10% van het aantal reguliere schoonmaakmedewerkers en 10% van het aantal
buddies.



De kosten voor inhuur derden zijn berekend op basis van een marktconform uurtarief van
EUR 23 per uur in combinatie met de productiviteitsnorm van 1.425 uur per FTE binnen de
RSO. Dit maakt dat de kosten per fte inhuur EUR 32.775 bedragen.

Bedragen x € 1.000
2015
Kosten inhuur derden
Regiomodel
€ 271
Cellenmodel
€ 291

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

€ 2.089
€ 2.242

€ 2.620
€ 2.811

€ 2.517
€ 2.700

€ 3.922
€ 4.208

€ 3.775
€ 4.051

€ 3.775
€ 4.051

€ 3.775
€ 4.051

€ 3.775
€ 4.051

€ 3.775
€ 4.051

€ 3.775
€ 4.051

Tabel B.9 Overzicht ontwikkeling kosten inhuur derden in de tijd

B.3

Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten

B.3.1

Huidige situatie


De kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten bestaan in de huidige situatie uit de
personeelskosten van (i) Rijksambtenaren (ii) Contractmanagers en (iii) Regiomanagers. De
personeelskosten zijn berekend op basis van het aantal FTE’s verdeeld over de relevante
loonschalen vermenigvuldigd met de gerelateerde salariskosten inclusief werkgeverslasten
(zie paragraaf B2.3).



In de huidige situatie houden 3 FTE rijksambtenaren zich bezig met categoriemanagement
schoonmaak. Deze medewerkers zijn gemiddeld 2/3 van hun tijd bezig met werkzaamheden
die binnen scope van de business case vallen. Hiervoor is in de huidige situatie totaal 2 FTE
opgenomen, evenredig verdeeld over de schalen 11, 12 en 14.



In de huidige situatie is ongeveer 140 FTE aan contractmanagers bezig met het managen
van de schoonmaakcontracten. De werkzaamheden voor deze contractmanagers zullen in de
toekomst afnemen, omdat zij dan direct met de RSO schakelen. Tevens neemt de RSO een
deel van de kwaliteitscontroletaken over. Aangenomen is dat de helft van de taken van de
contractmanagers blijft bestaan. Om deze reden is in de huidige situatie voor 2015 70 FTE
opgenomen in schaal 8.



Het aantal FTE’s aan Rijksambtenaren en Regiomanagers blijft gelijk voor de periode 2015
t/m 2025 op basis van het aantal FTE’s op 1/1/2015. De aantallen FTE’s voor
Contractmanagers variëren voor de periode 2015 t/m 2025 met de ontwikkeling van het
aantal m2 binnen het areaal van de RSO. In dit aantal m2 is geen rekening gehouden met het
cluster Politie aangezien het geen contract-/categoriemanagers heeft. Dit levert in de
eindsituatie ongeveer 55 FTE aan contract- en locatiemanagers.



De kosten voor stafafdelingen/ondersteunende diensten zijn verdeeld naar de verschillende
clusters op basis van het aantal m2 van het desbetreffende cluster ten opzichte van het aantal

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

67

m2 binnen de RSO, rekening houdend met de transitiemomenten van de verschillende
clusters. In het aantal m2 binnen de RSO is het cluster Politie buiten beschouwing gelaten.


B.3.2

Naar het cluster Politie zijn geen kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten verdeeld
aangezien dit cluster geen contract-/categoriemanagers heeft.

Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten (vast)


In de toekomstige bedrijfsmodellen zijn de vaste componenten binnen de stafafdelingen/
ondersteunende diensten berekend op basis van het aantal FTE’s verdeeld over de relevante
loonschalen en vermenigvuldigd met de betreffende salariskosten per schaal inclusief
werkgeverslasten (zie paragraaf B2.3).



Voor het regiomodel betreffen dit de stafafdelingen/ondersteunende diensten: Leiding, SSO
Bureau, HRM, FEZ en ICT en Inkoop, voor het cellenmodel: Leiding, FEZ en ICT,
Projecten en Inkoop en Cel supportteam. Tabel op de volgende pagina geeft inzicht in het
aantal FTE en de inschaling.



De vaste personeelskosten voor de generieke stafafdelingen/ondersteunende diensten zijn
toegerekend naar de clusters op basis van het aantal m2 per cluster ten opzichte van het totale
areaal binnen RSO, waarbij rekening is gehouden met het transitiemoment van de
betreffende clusters.
Regiom odel
FTE Schaal

Cellenm odel
FTE
Schaal

2,0
1,0
-

5
16
-

3,0
2,0
1,0

5
15
16

SSO bureau/Cel support team
Mdw SSO-bureau
6,0
Mdw SSO-bureau
1,0
Opleidingscoordinator/Adviseur operational exc.
Adviseur organisatie-ontwikkeling/HR-beleidsadvise
Afd. Hoofd SSO-bureau/Cel support
1,0

9
10
13

3,0
4,0
1,0

10
11
13

HRM
P&O adviseur
HR-beleidsadviseur
Afd. Hoofd HRM

6,0
1,0
1,0

9
11
13

-

-

FEZ en ICT
Netwerkbeheer/Helpdesk
Mdw Administratie
Mdw Administratie
Controller/Hoofd administratie/Adviseur ICT
Afd. Hoofd FTEZ/ICT / Adviseur ICT

1,0
3,0
3,0
1,0

6
10
11
13

1,0
1,0
4,0
2,0

6
8
11
13

Inkoop/Projecten en Inkoop
Projectmedewerkers/Mdw Inkoop
Mdw Inkoop
Adviseur Juridische Zaken
Projectleiders
Afd. Hoofd Inkoop/Projecten en Inkoop

1,0
1,0
1,0

10
12
13

1,5
1,0
1,0
1,5
1,0

9
10
12
12
13

Transitieteam
Algemene ondersteuning
Contractmanagement
Algemene ondersteuning
Contractmanagement

1,0
1,0
1,0
1,0

10
11
12
14

2,0
3,0
1,0

10
12
14

Stafafdelingen/ondersteunende diensten (vast)
Leiding
Secretariaat
Directeur
Algemeen directeur

Tabel B.10 Overzicht inschaling vaste staf- en ondersteunende medewerkers

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

68

B.3.3

Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten (variabel)


In de toekomstige bedrijfsmodellen zijn de variabele componenten binnen de stafafdelingen/
ondersteunende diensten berekend op basis van het aantal FTE’s verdeeld over de relevante
loonschalen en vermenigvuldigd met de betreffende salariskosten per schaal inclusief
werkgeverslasten (zie paragraaf B2.3).



Voor het regiomodel betreft dit: de medewerkers SSO Bureau, Inkoopmanagement, HRM
Centraal en FEZ en ICT Centraal. Voor het cellenmodel: FEZ en ICT, Project en Inkoop en
Cel supportteam.



Het aantal variabele FTE’s binnen de stafafdelingen/ondersteunende diensten voor het
regiomodel is bepaald op basis van verschillende ratio’s, te weten:





-

Medewerker SSO-bureau (SSO Bureau): 1 FTE per 300 medewerkers

-

Medewerker Inkoop (Inkoopmanagement): 1 FTE per EUR 20 miljoen materiële
kosten

-

P&O adviseur (HRM Centraal): 1 FTE per 300 medewerkers

-

Controller (FEZ en ICT Centraal): 1 FTE per EUR 20 miljoen personeelskosten
uitvoerende medewerkers (incl. inhuur derden)

-

Medewerker administratie (FEZ en ICT Centraal): 1 FTE per EUR 8 miljoen
personeelskosten uitvoerende medewerkers (incl. inhuur derden)

-

Helpdesk (FEZ en ICT Centraal): 1 FTE per 600 medewerkers

Het aantal variabele FTE’s binnen de stafafdelingen/ondersteunende diensten voor het
cellenmodel is bepaald op basis van verschillende ratio’s, te weten:
-

Controller (FEZ en ICT): 1 FTE per EUR 15 miljoen personeelskosten uitvoerende
medewerkers (incl. inhuur derden)

-

Medewerker administratie (FEZ en ICT): 1 FTE per EUR 8 miljoen personeelskosten
uitvoerende medewerkers (incl. inhuur derden)

-

Helpdesk (FEZ en ICT): 1 FTE per 600 medewerkers

-

Medewerker Inkoop (Projecten en Inkoop): 1 FTE per EUR 20 miljoen materiële
kosten

-

P&O adviseur (Cel supportteam): 1 FTE per 300 medewerkers

Voor de inschaling van variabele medewerkers binnen de stafafdelingen/ondersteunende
diensten in het regiomodel is het volgende uitgangspunt gehanteerd:
-

Medewerker SSO-bureau: schaal 8, tegen EUR 53.000 per jaar (incl.
werkgeverslasten)

-

Medewerker Inkoop: schaal 9, tegen EUR 59.000 per jaar (incl. werkgeverslasten)

-

P&O adviseur: schaal 9, tegen EUR 59.000 per jaar (incl. werkgeverslasten)

-

Controller: schaal 11, tegen EUR 75.000 per jaar (incl. werkgeverslasten)

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

69





-

Medewerker administratie: schaal 8, tegen EUR 53.000 per jaar (incl.
werkgeverslasten)

-

Medewerker Helpdesk: schaal 6, tegen EUR 43.000 per jaar (incl. werkgeverslasten)

Voor de inschaling van variabele medewerkers binnen de stafafdelingen/ondersteunende
diensten in scenario2 is het volgende uitgangspunt gehanteerd:
-

Controller: schaal 11, tegen EUR 75.000 per jaar (incl. werkgeverslasten)

-

Medewerker administratie: schaal 8, tegen EUR 53.000 per jaar (incl.
werkgeverslasten)

-

Medewerker Helpdesk: schaal 6, tegen EUR 43.000 per jaar (incl. werkgeverslasten)

-

Medewerker Inkoop: schaal 9, tegen EUR 59.000 per jaar (incl. werkgeverslasten)

-

P&O adviseur: schaal 9, tegen EUR 59.000 per jaar (incl. werkgeverslasten)

De variabele personeelskosten voor de generieke stafafdelingen/ondersteunende diensten
zijn toegerekend naar de clusters op basis van het aantal m2 per cluster ten opzichte van het
totale areaal binnen RSO waarbij rekening is gehouden met het transitiemoment van de
betreffende clusters.

Bedragen x € 1.000
2015
2016
2017
2018
Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten
Huidige situatie
€ 285
€ 1.028
€ 1.655
€ 1.616
Regiomodel
€ 2.933
€ 3.667
€ 3.883
€ 3.841
Cellenmodel
€ 2.218
€ 2.809
€ 2.983
€ 2.950

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

€ 3.177
€ 4.410
€ 3.408

€ 3.092
€ 4.350
€ 3.360

€ 3.092
€ 4.350
€ 3.360

€ 3.092
€ 4.350
€ 3.360

€ 3.092
€ 4.350
€ 3.360

€ 3.092
€ 4.350
€ 3.360

€ 3.092
€ 4.350
€ 3.360

Tabel B.11 Overzicht ontwikkeling kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten derden in de tijd

B.4

Overhead


Voor de overheadkosten huisvesting en kantoorautomatisering is aangesloten bij de
handleiding overheidstarieven 2014.



De reiskosten zijn op basis van de gebruteerde kosten voor een trajectkaart Zoetermeer –
Den Haag. De kosten bedragen jaarlijks EUR 998.



Voor de opleidingskosten is een vast bedrag van EUR 350 per FTE gehanteerd.



Voor de kosten voor P&O is een bedrag van EUR 2.300 gehanteerd conform de business
case rijksbeveiligingsorganisatie.



De overhead is opgebouwd uit verschillende componenten, te weten kantoorautomatisering,
huisvesting, reiskosten, opleidingen en P&O.



De overheadkosten kantoorautomatisering en huisvesting worden berekend door
bovengenoemde tarieven te vermenigvuldigen met het aantal werkplekken per FTE. De ratio
voor het aantal werkplekken is voor beide bedrijfsmodellen 0,7 per FTE voor de centrale
leiding en staf. Voor de decentrale cluster leiding en ondersteuning (bijv. de teamleiders,
teamcoaches etc.) is deze ratio voor beide bedrijfsmodellen 0,5 per FTE.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

70

B.4.1

B.4.2

B.4.3

Generieke overhead in de huidige situatie


In de huidige situatie is de overhead berekend op basis van het aantal FTE aan
Rijksambtenaren, Regiomanagers en Contractmanagers. De overheadcomponenten
kantoorautomatisering en huisvesting zijn berekend door het aantal FTE te
vermenigvuldigen met de werkplekratio voor centrale leiding en staf en dit vervolgens weer
te vermenigvuldigen met het overheadtarief. De overige componenten zijn berekend door
het aantal FTE te vermenigvuldigen met het tarief.



In de generieke overhead binnen de huidige situatie is geen rekening gehouden met het
cluster Politie aangezien dit cluster geen contract-/categoriemanagers heeft. Het cluster
Politie heeft in de huidige situatie daarom geen generieke overheadkosten.



De generieke overhead is toegerekend naar de clusters op basis van het aantal m2 per cluster
ten opzichte van het totale areaal binnen RSO. Daarbij is rekening gehouden met het
transitiemoment van de betreffende clusters. Bij deze toerekening naar clusters is het aantal
m2 van het cluster Politie buiten beschouwing gelaten.

Overhead schoonmaakmedewerkers (clusterspecifiek)


Per cluster is in beide toekomstige bedrijfsmodellen de overhead berekend voor de
uitvoerende schoonmaakmedewerkers. Hierbij is uitgegaan van het aantal FTE reguliere
schoonmaakmedewerkers (excl. inhuur derden), social return medewerkers en buddies (excl.
inhuur derden).



Daarbij is de aanname gedaan dat de uitvoerende schoonmaakmedewerkers geen werkplek
hebben. Het aantal FTE’s is gedeeld door de deeltijdfactor, voor beide bedrijfsmodellen
50%, om de headcount te bepalen.



De overhead voor de schoonmaakmedewerkers bestaat uit de componenten reiskosten,
opleidingen en P&O. Daarbij is het overheadtarief van de reiskosten en P&O
vermenigvuldigd met de headcount en het tarief voor opleidingen is vermenigvuldigd met
het aantal FTE.

Overhead cluster leiding en ondersteuning (clusterspecifiek)


Onder de leiding en ondersteuning op clusterniveau wordt in het regiomodel de teamleider
en portfoliomanager verstaan, in het cellenmodel betreft het de teamcoach en celmanager.



De overhead van de clusterspecifieke leiding en ondersteuning is berekend op basis van het
aantal FTE vermenigvuldigd met de werkplek ratio van 0,5 per FTE voor beide
bedrijfsmodellen.



De overheadcomponenten automatiseringskosten en huisvesting zijn berekend op basis van
het overheadtarief vermenigvuldigd met het aantal werkplekken. De overige componenten:
reiskosten, opleidingen en P&O zijn berekend op basis van het aantal FTE vermenigvuldigd
met het desbetreffende overheadtarief.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

71

B.4.4

Overhead generiek


De generieke overhead is berekend op basis van het aantal FTE binnen de centrale leiding
en ondersteuning/stafafdelingen. Het aantal FTE is vermenigvuldigd met de werkplekratio
voor centrale leiding en staf, te weten 0,70 voor beide bedrijfsmodellen.



Voor het regiomodel betreft dit: de Regiodirecteuren, Leiding, SSO Bureau, HRM, FEZ en
ICT, Inkoop, Inkoopmanagement, HRM Centraal en FEZ en ICT Centraal. Voor het
cellenmodel: de Leiding, FEZ en ICT, Projecten en Inkoop, Cel supportteam, FEZ en ICT,
Projecten & Inkoop en Cel supportteam



De overheadcomponenten kantoorautomatisering en huisvesting zijn berekend op basis van
het aantal werkplekken vermenigvuldigd met het overheadtarief.



De overige overheadcomponenten reiskosten, opleidingen en P&O zijn berekend op basis
van het aantal FTE vermenigvuldigd met het overheadtarief.



De generieke overhead voor beide toekomstige bedrijfsmodellen is toegerekend naar de
clusters op basis van het aantal m2 per cluster ten opzichte van het totale areaal binnen RSO.
Daarbij is rekening gehouden met het transitiemoment van de betreffende clusters.

Bedragen x € 1.000
Overheadkosten

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Huidige situatie
Kantoorautomatisering
Huisvesting
Overige overheadkosten
Opleidingen
P&O
Totaal

€ 11
€ 23
€ 109
€0
€0
€ 143

€ 41
€ 83
€ 393
€0
€0
€ 517

€ 66
€ 133
€ 632
€0
€0
€ 831

€ 65
€ 130
€ 616
€0
€0
€ 810

€ 127
€ 254
€ 1.210
€0
€0
€ 1.591

€ 124
€ 247
€ 1.176
€0
€0
€ 1.547

€ 124
€ 247
€ 1.176
€0
€0
€ 1.547

€ 124
€ 247
€ 1.176
€0
€0
€ 1.547

€ 124
€ 247
€ 1.176
€0
€0
€ 1.547

€ 124
€ 247
€ 1.176
€0
€0
€ 1.547

€ 124
€ 247
€ 1.176
€0
€0
€ 1.547

Regiom odel
Kantoorautomatisering
Huisvesting
Reiskosten
Opleidingen
P&O
Totaal

€ 105
€ 209
€ 218
€ 47
€ 503
€ 1.082

€ 239
€ 477
€ 1.418
€ 272
€ 3.269
€ 5.676

€ 278
€ 556
€ 1.769
€ 337
€ 4.077
€ 7.017

€ 270
€ 541
€ 1.701
€ 325
€ 3.920
€ 6.756

€ 374
€ 363
€ 748
€ 726
€ 2.629 € 2.532
€ 498
€ 480
€ 6.059 € 5.835
€ 10.308 € 9.936

€ 363
€ 726
€ 2.532
€ 480
€ 5.835
€ 9.936

€ 363
€ 726
€ 2.532
€ 480
€ 5.835
€ 9.936

€ 363
€ 726
€ 2.532
€ 480
€ 5.835
€ 9.936

€ 363
€ 726
€ 2.532
€ 480
€ 5.835
€ 9.936

€ 363
€ 726
€ 2.532
€ 480
€ 5.835
€ 9.936

Cellenm odel
Kantoorautomatisering
Huisvesting
Reiskosten
Opleidingen
P&O
Totaal

€ 82
€ 164
€ 221
€ 46
€ 508
€ 467

€ 226
€ 452
€ 1.510
€ 288
€ 3.480
€ 5.956

€ 268
€ 536
€ 1.886
€ 358
€ 4.347
€ 7.397

€ 260
€ 520
€ 1.813
€ 344
€ 4.179
€ 7.117

€ 371
€ 360
€ 360
€ 360
€ 360
€ 360
€ 360
€ 743
€ 719
€ 719
€ 719
€ 719
€ 719
€ 719
€ 2.810 € 2.706 € 2.706 € 2.706 € 2.706 € 2.706 € 2.706
€ 531
€ 512
€ 512
€ 512
€ 512
€ 512
€ 512
€ 6.477 € 6.236 € 6.236 € 6.236 € 6.236 € 6.236 € 6.236
€ 10.932 € 10.533 € 10.533 € 10.533 € 10.533 € 10.533 € 10.533

Tabel B.12 Overzicht ontwikkeling overheadkosten in de tijd

B.5

Materiële kosten


Voor de materiële kosten binnen de huidige situatie is de aanname gedaan dat deze
onderdeel zijn van de contractwaarden per cluster.



De materiële kosten voor de toekomstige situatie zijn gebaseerd op kengetallen uit de
schoonmaakbranche waarbij drie typen materiële kosten zijn onderkend:
-

Schoonmaakmaterialen en – middelen

-

Werkkleding en uitrusting

-

Machinekosten

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

72



De verhouding van deze materiële kosten zitten versleuteld in het uurtarief voor een
schoonmaakmedewerker en zijn vertaald naar een percentage aan materiële kosten ten
opzichte van de personeelskosten uitvoerende schoonmaakmedewerkers.



De materiële kosten bedragen:



-

6,7% van de loonkosten voor schoonmaakmaterialen en – middelen

-

3,3% van de loonkosten voor werkkleding en uitrusting

-

6,7% van de loonkosten voor machinekosten

Bij de loonkosten is uitgegaan van de personeelskosten uitvoerende schoonmaakmedewerkers, hieronder worden de reguliere schoonmaakmedewerkers, social return
medewerkers en de buddies verstaan.

Bedragen x € 1.000
Materiële kosten
Regiom odel
Schoonmaakmaterialen en -middelen
Werkkleding en uitrusting
Machinekosten
Totaal
Cellenm odel
Schoonmaakmaterialen en -middelen
Werkkleding en uitrusting
Machinekosten
Totaal

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

€ 135
€ 67
€ 135
€ 337

€ 1.180
€ 581
€ 1.180
€ 2.941

€ 1.648
€ 812
€ 1.648
€ 4.108

€ 1.598
€ 787
€ 1.598
€ 3.983

€ 2.490
€ 1.227
€ 2.490
€ 6.208

€ 2.397
€ 1.181
€ 2.397
€ 5.975

€ 2.397
€ 1.181
€ 2.397
€ 5.975

€ 2.397
€ 1.181
€ 2.397
€ 5.975

€ 2.397
€ 1.181
€ 2.397
€ 5.975

€ 2.397
€ 1.181
€ 2.397
€ 5.975

€ 2.397
€ 1.181
€ 2.397
€ 5.975

€ 146
€ 72
€ 146
€ 364

€ 1.275
€ 628
€ 1.275
€ 3.178

€ 1.781
€ 877
€ 1.781
€ 4.440

€ 1.727
€ 851
€ 1.727
€ 4.305

€ 2.691
€ 1.326
€ 2.691
€ 6.708

€ 2.590
€ 1.276
€ 2.590
€ 6.457

€ 2.590
€ 1.276
€ 2.590
€ 6.457

€ 2.590
€ 1.276
€ 2.590
€ 6.457

€ 2.590
€ 1.276
€ 2.590
€ 6.457

€ 2.590
€ 1.276
€ 2.590
€ 6.457

€ 2.590
€ 1.276
€ 2.590
€ 6.457

Tabel B.13 Overzicht ontwikkeling materiële kosten in de tijd

B.6

Transitiekosten


In de huidige situatie is het uitgangspunt gehanteerd dat er geen sprake is van
transitiekosten.



In de toekomstige bedrijfsmodellen bestaan de transitiekosten uit de onderstaande
componenten, deze zullen hierna verder worden beschreven:
-

Transitiebudget

-

Inzet P&O vooraf aan overgang nieuw cluster naar RSO

-

Trainingskosten

-

Kosten transitieteam



Voor beide toekomstige bedrijfsmodellen is in 2015 een bedrag van EUR 3 mln opgenomen
als transitiebudget voor 2014-215.



De P&O kosten voor de overgang van de nieuwe schoonmaakorganisatie zijn berekend als
de generieke personeelskosten van de P&O medewerkers (personeelsadviseur) inclusief
overhead. De aanname daarbij is dat deze een half jaar voor het transitiemoment van het
desbetreffende cluster zullen starten. In het model wordt een half jaar van deze P&O kosten
van het jaar na het transitiemoment al naar voren gehaald. Per cluster is dit moment
verschillend als gevolg van de verschillende einddata waarop het schoonmaakcontract
afloopt.

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

73



Voor het berekenen van de transitiekosten is uitgegaan van:
-

1 werkdag per schoonmaakmedewerker in bedrijfsmodel 1

-

1 week per schoonmaakmedewerker in bedrijfsmodel 2



De trainingskosten zijn berekend door de verhouding van het aantal trainingsuren ten
opzichte van het aantal productieve uren Rijksnorm 2014 te vermenigvuldigen met de
personeelskosten van de uitvoerende schoonmaakmedewerkers (dit zijn de personeelskosten
in het jaar nadat de transitie plaats zal vinden).



De kosten van het transitieteam zijn generiek berekend op basis van het aantal FTE per
salarisschaal. De personeelskosten zijn berekend door het aantal FTE te vermenigvuldigen
met de betreffende salariskosten inclusief werkgeverslasten per jaar (zie paragraaf B2.3).



Naast de personeelskosten van de leden van het transitieteam zijn de overheadkosten
meegenomen van het transitieteam. Voor de overheadcomponenten kantoorautomatisering
en huisvesting zijn deze berekend op basis van het aantal FTE, vermenigvuldigd met de
ratio van 0,7 werkplek per FTE voor centrale leiding en staf, deze ratio is voor beide
bedrijfsmodellen gelijk. Het aantal werkplekken is vervolgens vermenigvuldigd met het
overheadtarief. De overige overheadcomponenten reiskosten, opleidingen en P&O zijn
berekend door het aantal FTE te vermenigvuldigen met het overheadtarief.



De transitiekosten voor inzet P&O en het transitieteam zijn vervolgens voor beide
toekomstige bedrijfsmodellen verdeeld naar de clusters op basis van het aantal m2 per
cluster ten opzichte van het totale areaal binnen de RSO, waarbij rekening is gehouden met
het transitiemoment van de betreffende clusters.

Bedragen x € 1.000
Transitiekosten

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Regiom odel
Kosten transitieteam
Kosten P&O-adviseurs tbv HR-transitie
Trainingskosten nieuw e medew erkers
Transitiekosten projectorganisatie 2014-2015
Totaal Regiom odel

€ 374
€ 98
€ 81
€ 3.000
€ 3.552

€ 374
€ 69
€ 19
€0
€ 462

€ 374
€4
€0
€0
€ 378

€ 374
€ 114
€ 74
€0
€ 562

€ 374
€0
€0
€0
€ 374

€ 374
€0
€0
€0
€ 374

€ 374
€0
€0
€0
€ 374

€ 374
€0
€0
€0
€ 374

€ 374
€0
€0
€0
€ 374

€ 374
€0
€0
€0
€ 374

€ 374
€0
€0
€0
€ 374

Cellenm odel
Kosten transitieteam
Kosten P&O-adviseurs tbv HR-transitie
Trainingskosten nieuw e medew erkers
Transitiekosten projectorganisatie 2014-2015
Totaal Cellenm odel

€ 555
€ 105
€ 436
€ 3.000
€ 4.096

€ 555
€ 74
€ 101
€0
€ 731

€ 555
€4
€0
€0
€ 559

€ 555
€ 123
€ 398
€0
€ 1.075

€ 555
€0
€0
€0
€ 555

€ 555
€0
€0
€0
€ 555

€ 555
€0
€0
€0
€ 555

€ 555
€0
€0
€0
€ 555

€ 555
€0
€0
€0
€ 555

€ 555
€0
€0
€0
€ 555

€ 555
€0
€0
€0
€ 555

Tabel B.14 Overzicht ontwikkeling transitiekosten in de tijd

B.7

Inkomsten


In de huidige situatie is het uitgangspunt gehanteerd dat er geen inkomsten zijn uit
schoonmaak.



In beide toekomstige bedrijfsmodellen wordt voor het deel van de personeelskosten
uitvoerende schoonmaakmedewerkers gewijd aan social return een gedeelte terug ontvangen
als subsidie. Dit subsidiecomponent is het resterende deel van de personele lasten rekening
houdend met de productiviteitsnorm van een social return medewerker. Bijvoorbeeld als een
social return medewerker een productiviteitsnorm heeft van 50%, dan is het

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

74

subsidiecomponent 1-50%, oftewel 50%. Het procentuele verschil wordt vermenigvuldigd
met het minimum jaarloon om de jaarlijkse subsidie te bepalen.


Het minimum jaarloon is bepaald op basis van het minimum maandloon voor 2014,
inclusief 8% vakantiegeld en voor iemand van 23 jaar en ouder, voor beide bedrijfsmodellen
is dit EUR 19.253.

Bedragen x € 1.000
Inkom sten
Regiomodel
Cellenmodel

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

€ 89
€ 95

€ 682
€ 732

€ 855
€ 917

€ 821
€ 881

€ 1.280
€ 1.373

€ 1.232
€ 1.322

€ 1.232
€ 1.322

€ 1.232
€ 1.322

€ 1.232
€ 1.322

€ 1.232
€ 1.322

€ 1.232
€ 1.322

Tabel B.15 Overzicht ontwikkeling inkomsten in de tijd

B.8

Totale schoonmaakkosten


De totale schoonmaakkosten bestaat uit een sommatie van de uitvoeringskosten, kosten
stafafdelingen/ondersteunende diensten, overhead, materiële kosten en transitiekosten
verminderd met de inkomsten uit schoonmaak.



De kostprijs per m2 is berekend door de totale schoonmaakkosten minus de transitiekosten
te delen door het aantal m2, rekening houdend met de transitiemomenten van de
verschillende clusters en daarmee de toename in m2 per jaar.



De BTW component in de huidige situatie is berekend als 21% over de contractwaarde en
de meerkosten, in de toekomstige situatie is het BTW component berekend als 21% over de
materiële kosten en inhuur derden (inkoop arbeid en materieel). Voor het cluster RCN is
gerekend met 5% BTW (zie paragraaf B1).

Overzicht kosten en baten RSO
x € 1.000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Uitvoeringskosten
Huidige situatie
Contractwaarde (ontwikkeling m2 naar rato toegerekend)
Meerkosten (ontwikkeling m2 naar rato toegerekend)
Personeelskosten schoonmakers
Personeelskosten leiding en ondersteuning
Kosten inhuur derden
Subtotaal Uitvoeringskosten

€
€
€
€
€
€

3.749 € 31.561 € 39.728 € 38.309 € 62.986 € 60.584 € 60.584 € 60.584 € 60.584 € 60.584 € 60.584
300 €
2.525 €
3.178 €
3.065 €
5.039 €
4.847 €
4.847 €
4.847 €
4.847 €
4.847 €
4.847
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
€
4.049 € 34.086 € 42.906 € 41.374 € 68.025 € 65.431 € 65.431 € 65.431 € 65.431 € 65.431 € 65.431

Toekomstige situatie (scenario 1)
Contractwaarde (ontwikkeling m2 naar rato toegerekend)
Meerkosten (ontwikkeling m2 naar rato toegerekend)
Personeelskosten schoonmakers
Personeelskosten leiding en ondersteuning
Kosten inhuur derden
Subtotaal Uitvoeringskosten

€
€
€
€
€
€

€
255 €
2.573 €
410 €
271 €
3.510 €

2.146
19.800
3.159
2.089
27.194

Toekomstige situatie (scenario 2)
Contractwaarde (ontwikkeling m2 naar rato toegerekend)
Meerkosten (ontwikkeling m2 naar rato toegerekend)
Personeelskosten schoonmakers
Personeelskosten leiding en ondersteuning
Kosten inhuur derden
Subtotaal Uitvoeringskosten

€
€
€
€
€
€

255
2.780
494
291
3.820

€
€
€
€
€
€

€
2.146 €
2.702
21.397 € 26.832
3.800 €
4.765
2.242 €
2.811
29.584 € 37.109

€
€
€
2.605 €
€ 25.776 €
€
4.577 €
€
2.700 €
€ 35.659 €

Verschil huidige situatie tov scenario 1

€

540

€

6.892

€

8.594

€

16.718 €

16.051 €

16.051 €

16.051 €

16.051 €

16.051 €

16.051

Verschil huidige situatie tov scenario 2

€

229 €

5.797 €

5.715

€

12.231

11.731

11.731

11.731

11.731

11.731

11.731

€
€
€
€
€
€

€

4.501 €

€
2.702 €
2.605
24.829 € 23.852
3.961 €
3.805
2.620 €
2.517
34.111 € 32.779

8.795

€
€
€
€
€
€

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

€
€
€
€
€
€
4.283 €
4.120 €
4.120 €
4.120 €
4.120 €
4.120 €
4.120
37.171 € 35.777 € 35.777 € 35.777 € 35.777 € 35.777 € 35.777
5.930 €
5.708 €
5.708 €
5.708 €
5.708 €
5.708 €
5.708
3.922 €
3.775 €
3.775 €
3.775 €
3.775 €
3.775 €
3.775
51.307 € 49.380 € 49.380 € 49.380 € 49.380 € 49.380 € 49.380

4.283
40.170
7.134
4.208
55.795

€
€
4.120
€ 38.663
€ 6.866
€
4.051
€ 53.699

€

€
€
4.120
€ 38.663
€ 6.866
€
4.051
€ 53.699

€

€
€
4.120
€ 38.663
€ 6.866
€
4.051
€ 53.699

€

€
€
4.120
€ 38.663
€ 6.866
€
4.051
€ 53.699

€

€
€
4.120
€ 38.663
€ 6.866
€
4.051
€ 53.699

€

€
€
4.120
€ 38.663
€ 6.866
€
4.051
€ 53.699

€

75

Overzicht kosten en baten RSO
x € 1.000

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten
Huidige situatie
Personeelskosten stafafdelingen/ondersteunende diensten
Subtotaal Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten

€
€

285
285

€
€

1.028 €
1.028 €

1.655 €
1.655 €

1.616
1.616

€
€

3.177
3.177

€
€

3.092
3.092

€
€

3.092
3.092

€
€

3.092
3.092

€
€

3.092
3.092

€
€

3.092
3.092

€
€

3.092
3.092

Toekomstige situatie (scenario 1)
Personeelskosten stafafdelingen/ondersteunende diensten
Subtotaal Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten

€
€

2.933
2.933

€
€

3.667 €
3.667 €

3.883
3.883

€
€

3.841 €
3.841 €

4.410
4.410

€
€

4.350
4.350

€
€

4.350
4.350

€
€

4.350
4.350

€
€

4.350
4.350

€
€

4.350
4.350

€
€

4.350
4.350

Toekomstige situatie (scenario 2)
Personeelskosten stafafdelingen/ondersteunende diensten
Subtotaal Kosten stafafdelingen/ondersteunende diensten

€
€

2.218 €
2.218 €

2.809 €
2.809 €

2.983
2.983

€
€

2.950 €
2.950 €

3.408 €
3.408 €

3.360 €
3.360 €

3.360 €
3.360 €

3.360 €
3.360 €

3.360 €
3.360 €

3.360 €
3.360 €

3.360
3.360

Verschil huidige situatie tov scenario 1

€

-2.648

€

-2.639 €

-2.227 €

-2.225

€

-1.232

€

-1.258 €

-1.258 €

-1.258 €

-1.258 €

-1.258 €

-1.258

Verschil huidige situatie tov scenario 2

€

-1.933

€

-1.781 €

-1.328 €

-1.333

€

-231

€

-268 €

-268 €

-268 €

-268 €

-268 €

-268

Overhead
Huidige situatie
Kantoorautomatisering
Huisvesting
Overige overheadkosten
Opleidingen
P&O
Subtotaal Overhead

€
€
€
€
€
€

11 €
23 €
109 €
€
€
143 €

41 €
83 €
393 €
€
€
517 €

66
133
632
831

€
€
€
€
€
€

65 €
130 €
616 €
€
€
810 €

127 €
254 €
1.210 €
€
€
1.591 €

124 €
247 €
1.176 €
€
€
1.547 €

124 €
247 €
1.176 €
€
€
1.547 €

124 €
247 €
1.176 €
€
€
1.547 €

124 €
247 €
1.176 €
€
€
1.547 €

124 €
247 €
1.176 €
€
€
1.547 €

124
247
1.176
1.547

Toekomstige situatie (scenario 1)
Kantoorautomatisering
Huisvesting
Reiskosten
Opleidingen
P&O
Subtotaal Overhead

€
€
€
€
€
€

105 €
209 €
218 €
47 €
503 €
1.082 €

239 €
477 €
1.418 €
272 €
3.269 €
5.676 €

278 €
556 €
1.769 €
337 €
4.077 €
7.017 €

270 €
541 €
1.701 €
325 €
3.920 €
6.756 €

374
748
2.629
498
6.059
10.308

363 €
726 €
2.532 €
480 €
5.835 €
9.936 €

363 €
726 €
2.532 €
480 €
5.835 €
9.936 €

363 €
726 €
2.532 €
480 €
5.835 €
9.936 €

363 €
726 €
2.532 €
480 €
5.835 €
9.936 €

363 €
726 €
2.532 €
480 €
5.835 €
9.936 €

363
726
2.532
480
5.835
9.936

Toekomstige situatie (scenario 2)
Kantoorautomatisering
Huisvesting
Reiskosten
Opleidingen
P&O
Subtotaal Overhead

€
€
€
€
€
€

82 €
164 €
221 €
46 €
508 €
467 €

226 €
452 €
1.510 €
288 €
3.480 €
5.956 €

268 €
536 €
1.886 €
358 €
4.347 €
7.397 €

260
520
1.813
344
4.179
7.117

€
€
€
€
€
€

371 €
360 €
360 €
360 €
360 €
360 €
360
743 €
719 €
719 €
719 €
719 €
719 €
719
2.810 €
2.706 €
2.706 €
2.706 €
2.706 €
2.706 €
2.706
531 €
512 €
512 €
512 €
512 €
512 €
512
6.236 €
6.236 €
6.236 €
6.236 €
6.236
6.477 €
6.236 €
10.932 € 10.533 € 10.533 € 10.533 € 10.533 € 10.533 € 10.533

Verschil huidige situatie tov scenario 1

€

-939 €

-5.159

-6.186 €

-5.946

€

-8.717

€

-8.389

€

-8.389

€

-8.389

€

-8.389

€

-8.389

€

-8.389

Verschil huidige situatie tov scenario 2

€

-324

€

-5.439 €

-6.566

€

-6.306

€

-9.341

€

-8.985

€

-8.985

€

-8.985

€

-8.985

€

-8.985

€

-8.985

Materiële kosten
Huidige situatie
Schoonmaakmaterialen en -middelen
Werkkleding en uitrusting
Machinekosten
Subtotaal Materiële kosten

€
€
€
€

-

€
€
€
€

-

€
€
€
€

-

€
€
€
€

-

€
€
€
€

-

€
€
€
€

-

€
€
€
€

-

€
€
€
€

-

€
€
€
€

-

€
€
€
€

-

€
€
€
€

-

Toekomstige situatie (scenario 1)
Schoonmaakmaterialen en -middelen
Werkkleding en uitrusting
Machinekosten
Subtotaal Materiële kosten

€
€
€
€

135 €
67 €
135 €
337 €

1.180
581
1.180
2.941

€
€
€
€

1.648 €
812 €
1.648 €
4.108 €

1.598
787
1.598
3.983

€
€
€
€

2.490
1.227
2.490
6.208

€
€
€
€

2.397 €
1.181 €
2.397 €
5.975 €

2.397 €
1.181 €
2.397 €
5.975 €

2.397 €
1.181 €
2.397 €
5.975 €

2.397 €
1.181 €
2.397 €
5.975 €

2.397 €
1.181 €
2.397 €
5.975 €

2.397
1.181
2.397
5.975

Toekomstige situatie (scenario 2)
Schoonmaakmaterialen en -middelen
Werkkleding en uitrusting
Machinekosten
Subtotaal Materiële kosten

€
€
€
€

146 €
72 €
146 €
364 €

1.275
628
1.275
3.178

€
€
€
€

1.781
877
1.781
4.440

1.727
851
1.727
4.305

€
€
€
€

2.691
1.326
2.691
6.708

€
€
€
€

2.590 €
1.276 €
2.590 €
6.457 €

2.590 €
1.276 €
2.590 €
6.457 €

2.590 €
1.276 €
2.590 €
6.457 €

2.590 €
1.276 €
2.590 €
6.457 €

2.590 €
1.276 €
2.590 €
6.457 €

2.590
1.276
2.590
6.457

€

€
€
€
€

€
€
€
€
€
€

Verschil huidige situatie tov scenario 1

€

-337 €

-2.941

€

-4.108

€

-3.983

€

-6.208 €

-5.975 €

-5.975 €

-5.975 €

-5.975 €

-5.975 €

-5.975

Verschil huidige situatie tov scenario 2

€

-364 €

-3.178 €

-4.440

€

-4.305

€

-6.708 €

-6.457 €

-6.457 €

-6.457 €

-6.457 €

-6.457 €

-6.457

Transitiekosten
Huidige situatie
Transitiekosten a.g.v. opgaan in RSO
Subtotaal Transitiekosten

€
€

-

-

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

Toekomstige situatie (scenario 1)
Transitiekosten a.g.v. opgaan in RSO
Transitiebudget 2014 - 2015
Subtotaal Transitiekosten

€
€
€

552 €
3.000 €
3.552 €

462 €
€
462 €

378 €
€
378 €

562
562

€
€
€

374
374

€
€
€

374
374

€
€
€

374
374

€
€
€

374
374

€
€
€

374
374

€
€
€

374
374

€
€
€

374
374

Toekomstige situatie (scenario 2)
Transitiekosten a.g.v. opgaan in RSO
Transitiebudget 2014 - 2015
Subtotaal Transitiekosten

€
€
€

1.096
3.000
4.096

731 €
€
731 €

559 €
€
559 €

1.075 €
€
1.075 €

555 €
€
555 €

555 €
€
555 €

555 €
€
555 €

555 €
€
555 €

555 €
€
555 €

555 €
€
555 €

555
555

Verschil huidige situatie tov scenario 1

€

-3.552 €

-462 €

-378 €

-562

-374

-374

-374

-374

-374

-374

€

-374

Verschil huidige situatie tov scenario 2

€

-4.096

-731 €

-559 €

-1.075 €

-555 €

-555

€
€

€
€
€

€

€
€

€

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

€

-555 €

€

-555 €

€

-555 €

€

-555 €

€

-555 €

76

Overzicht kosten en baten RSO
x € 1.000

2015

2016

Inkomsten
Huidige situatie
Subsidies social return medewerkers
Subtotaal Inkomsten

€
€

-

€
€

-

Toekomstige situatie (scenario 1)
Subsidies social return medewerkers
Subtotaal Inkomsten

€
€

89
89

€
€

Toekomstige situatie (scenario 2)
Subsidies social return medewerkers
Subtotaal Inkomsten

€
€

95
95

€
€

2017

€
€

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

€
€

-

682 €
682 €

855
855

€
€

821
821

€
€

1.280
1.280

€
€

1.232
1.232

€
€

1.232
1.232

€
€

1.232
1.232

€
€

1.232
1.232

€
€

1.232
1.232

€
€

1.232
1.232

732 €
732 €

917
917

€
€

881
881

€
€

1.373
1.373

€
€

1.322
1.322

€
€

1.322
1.322

€
€

1.322
1.322

€
€

1.322
1.322

€
€

1.322
1.322

€
€

1.322
1.322

Verschil huidige situatie tov scenario 1

€

-89

€

-682

€

-855

€

-821

€

-1.280

€

-1.232

€

-1.232

€

-1.232

€

-1.232

€

-1.232

€

-1.232

Verschil huidige situatie tov scenario 2

€

-95

€

-732 €

-917

€

-881

€

-1.373

€

-1.322

€

-1.322

€

-1.322

€

-1.322

€

-1.322

€

-1.322

Huidige situatie
Aantal m2 Huidige situatie
Kostprijs per m2 Huidige situatie

348.538
€
12,85

2.682.370
€
13,28

Scenario 1
Totale schoonmaakkosten huidige situatie
Totale schoonmaakkosten scenario 1
Verschil huidige situatie tov scenario 1
Procentueel verschil huidige situatie tov scenario 1

€ 4.477
€ 11.325
-€ 6.848
-153,0%

€ 35.631 € 45.393 € 43.801 € 72.794 € 70.070 € 70.070 € 70.070 € 70.070 € 70.070 € 70.070
€ 39.258 € 48.642 € 47.100 € 71.326 € 68.783 € 68.783 € 68.783 € 68.783 € 68.783 € 68.783
€ -3.627 € -3.249 € -3.300 €
1.468 €
1.287 €
1.287 €
1.287 €
1.287 €
1.287 €
1.287
-10,2%
-7,2%
-7,5%
2,0%
1,8%
1,8%
1,8%
1,8%
1,8%
1,8%

BTW-component huidige situatie
BTW-component scenario 1

€
€

€
€

Vijfjaars contante waarden kosten en opbrengsten
Totale contante waarden kosten en opbrengsten

€ -14.441
€ -8.897

Aantal m2 scenario 1
Kostprijs per m2 scenario 1

348.538
€
22,30

2.682.370
€
14,46

3.363.697
€
14,35

3.231.353
€
14,40

5.035.802
€
14,09

4.846.930
€
14,11

4.846.930
€
14,11

4.846.930
€
14,11

4.846.930
€
14,11

4.846.930
€
14,11

4.846.930
€
14,11

Scenario 2
Totale schoonmaakkosten huidige situatie
Totale schoonmaakkosten scenario 2
Verschil huidige situatie tov scenario 2
Procentueel verschil huidige situatie tov scenario 2

€ 4.477
€ 10.871
-€ 6.393
-142,8%

€ 35.631
€ 41.527
-€ 5.896
-16,5%

€ 45.393
€ 51.571
-€ 6.178
-13,6%

€ 43.801
€ 50.224
-€ 6.423
-14,7%

€ 72.794
€ 76.024
-€ 3.231
-4,4%

€ 70.070
€ 73.281
-€ 3.212
-4,6%

€ 70.070
€ 73.281
-€ 3.212
-4,6%

€ 70.070
€ 73.281
-€ 3.212
-4,6%

€ 70.070
€ 73.281
-€ 3.212
-4,6%

€ 70.070
€ 73.281
-€ 3.212
-4,6%

€ 70.070
€ 73.281
-€ 3.212
-4,6%

BTW-component huidige situatie
BTW-component scenario 2

€
€

€
€

€
€

€
€

€
€

€
€

€
€

€
€

€
€

€
€

€
€

Vijfjaars contante waarden kosten en opbrengsten
Totale contante waarden kosten en opbrengsten

€ -25.237
€ -39.076

Aantal m2 scenario 2
Kostprijs per m2 scenario 2

348.538
€
19,44

703
106

703
114

5.916
873

5.916
941

2.682.370
€
15,21

3.363.697 3.231.353
€
13,49 €
13,55

€
€

7.447
1.168

7.447
1.258

3.363.697
€
15,17

€
€

7.181
1.128

7.181
1.216

3.231.353
€
15,21

5.035.802
€
14,46

€
€

11.764
1.753

11.764
1.889

5.035.802
€
14,99

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

4.846.930
€
14,46

€
€

11.316
1.687

11.316
1.818

4.846.930
€
15,00

4.846.930
€
14,46

€
€

11.316
1.687

11.316
1.818

4.846.930
€
15,00

4.846.930
€
14,46

€
€

11.316
1.687

11.316
1.818

4.846.930
€
15,00

4.846.930
€
14,46

€
€

11.316
1.687

11.316
1.818

4.846.930
€
15,00

4.846.930
€
14,46

€
€

11.316
1.687

11.316
1.818

4.846.930
€
15,00

4.846.930
€
14,46

€
€

11.316
1.687

11.316
1.818

4.846.930
€
15,00

77

C

Bronnen
Brancheinformatie sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie 2012, Cedris 2013
Branchecijfers Schoonmaakbedrijven:
http://www.firmfocus.biz/NL/intelligence/bedrijfstak/sector-informatie-schoonmaakbedrijvenhoveniers-ed.php
BTW informatie ten behoeve van de business case RSO, Categoriemanagement Schoonmaak
Rijksoverheid, 26 februari 2014
Businesscase Schoonmaak, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
/Directoraat-Generaal Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk, 22 april 2013
Businesscase vWnW DJI – de Werkmaatschappij / RBO, Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, 30 augustus 2013
Categorieplan Schoonmaak Rijksoverheid “Samen, slim en sociaal schoonmaken”, 30
september 2011
Eindrapport Inspelen op de Wet werken naar vermogen, KplusV Organisatieadvies, mei 2011
Europese aanbesteding Schoonmaak en glasbewassing voor het Agentschap NL van het
Ministerie van Economische Zaken, 28 maart 2013
Gevolgen oprichten RSO voor de rijksoverheid, Categoriemanagement Schoonmaak
Rijksoverheid, 6 maart 2014
Handleiding social return bij inkoop voor gemeenten, BESO
Het verschil maken - Sociale innovatie in de schoonmaakbranche door de inzet van mensen met
een afstand tot de arbeidsmarkt, TNO, 2010
Leren Veranderen, Een handboek voor de veranderkundige, L. de Caluwé, H. Vermaak, Kluwer
2002
Masterplannen Rijkshuisvesting, juni 2013
Nadere informatie tabel contractwaarden Businesscase Schoonmaak, Categoriemanagement
Schoonmaak Rijksoverheid, 21 februari 2014
Portfolio categoriemanagement (ten behoeve van de scope), 27 februari 2014
Presentatie ‘Volop in beweging’, Rijksvastgoedbedrijf i.o., april 2013

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

78

Reinheidseisen en werkwijze uitvoering resultaatgericht kwaliteitsmeetsysteem, DirectoraatGeneraal Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk, 14 februari 2014
Richtlijnen bij het opstellen van een business case, Ministerie van Financiën, 20 februari 2014
Richtlijnen voor het werken met gemengde teams in de SW, TNO, maart 2012
Sectorplan schoonmaak- en glazenwassersbedrijf 2014-2015, RAS
Spendanalyse en schoonmaakcontracten cluster Politie, 25 februari 2014
Spend schoonmaak, Categoriemanagement Schoonmaak Rijksoverheid, 18 februari 2014
Tabel met contractwaarden, aantallen objecten en m2 voor schoonmaak en glasbewassing van
Rijkspanden (incl. Rijksaanbesteding), Categoriemanagement Schoonmaak Rijksoverheid, 18
februari 2014
Tweede update Categorieplan Schoonmaak Rijk, 19 februari 2004
Overzicht af te stoten locaties Defensie, 19 februari 2014
Uitwerking business case schoonmaak, Categoriemanagement Schoonmaak Rijksoverheid, 6
oktober 2013
Uitwerking inbesteding schoonmaakwerkzaamheden, Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties /Directoraat-Generaal Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk, 10 december
2013
Zelfsturende teams in de Thuiszorg, E. Nijhof, 2013

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

79

D

Toelichting projectorganisatie
Onderstaande figuur visualiseert de projectorganisatie tijdens de uitvoering van deze opdracht.
In de navolgende tabellen zijn de leden van de projectorganisatie opgenomen, evenals de
deelnemers aan de interdepartementale begeleidingsgroep
Opdrachtverantwoordelijke:
Paul Dijcks

Opdrachtgever
Ministerie SZW

Projectleider
Jan Carel van den Burg
Kwartiermaker / projectteam SZW

Projecten
Rijksoverheid /
businesscases
Michiel Aalders

Arbeidsvoorwaarden
Remmert-Jan Heutink

Schoonmaak
Bart van Gerven (bedrijfsmodellen)
Dave Venmans (operationele
uitvoering en contractering)
Interdepartementaal begeleidingsteam

Algemene ondersteuning
Wesley Willemse

Verantwoordelijkheden
KPMG:

Opdrachtgever:

■ Aansturing project team
■ Realiseren doelstellingen volgens projectplan

■ Zorg dragen voor een succesvolle uitvoering van het
project door eisen en wensen bijtijds af te stemmen

■ Organiseren overleggen en workshops

■ Coördinatie en faciliteren van datacollectie

■ Identificeren, oplossen en/of escaleren van issues

■ Beschikbaar stellen van informatie

■ Afstemming met departementen via begeleidingsteam

■ Validatie van informatie en uitkomsten

■ Uitvoeren specifieke activiteiten volgens plan en
kwaliteitseisen

■ Toetsen van concept producten en ontwerpen

■ Aandragen van better practices en scenario's

■ Mede ontwerpen en vaststellen en valideren scenario’s

■ Identificeren van sleutelspelers
■ Accorderen van producten

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

80

Deelnemers programmadirectie SZW

Leden begeleidingscommissie

Jolanda van der Burg (SZW)

Marcel van Agten (Defensie)

Rob Janssen (SZW)

Maarten Groothuis (Financiën)

Folkert Kamminga (SZW)

Petra Koomen (Nationale Politie)

Nico Laagland (SZW)

Nico Laagland (SZW)

Ilonka Novak (SZW)

Geert Noordzij (Financiën)

Jeroen Staal (SZW)

Ilonka Novak (SZW)
Ton Quirijnen (V&J)
Rob Snel (SZW)
Michiel Tunnissen (SZW)
Toon Warnier (BZK)
Henk van Wijk (Nationale Politie)

Naast de deelnemers van de programmadirectie en de begeleidingscommissie hebben de
volgende personen tijdens het project ondersteund:


Rob Koning (OCW)



Harrie Meeuwesen (Nationale Politie)



Peter Specker (OCW)

Eindrapport doorontwikkelde business case inbesteden schoonmaak

81

kpmg.nl

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland
onder nummer 33263682, is een dochtermaatschappij van KPMG Europe LLP en
lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn
aan KPMG International Cooperative (“KPMG International”), een Zwitserse
entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken
van KPMG International Cooperative.