Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 734

Nederlandse diplomatie

Nr. 40

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 25 februari 2020
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Buitenlandse Zaken over de
brief van 15 december 2019 over weging Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland (Kamerstuk 32 734, nr. 39).
De vragen en opmerkingen zijn op 21 januari 2020 aan de Minister van
Buitenlandse Zaken voorgelegd. Bij brief van 21 februari 2020 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Pia Dijkstra
De adjunct-griffier van de commissie,
Konings

kst-32734-40
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
Minister
Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de voortgang van het Nederlandse postennet. Deze leden hebben een
aantal vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Kamerbrief Weging Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland.
Deze leden hebben naar aanleiding van deze Kamerbrief nog enkele
opmerkingen en vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van de brief van de Minister betreffende de weging van het Nederlandse
postennet. In een vorig overleg over de weging van het postennet hebben
deze leden vragen gesteld over de keuze van de Minister om ambassades
in bijvoorbeeld Afrika en Latijns-Amerika niet te versterken. Zij hebben
toen het belang aangestipt van het versterken van de posten in Venezuela
en Nigeria. De leden van de GroenLinks-fractie zijn daarom tevreden om
te zien dat de Minister dit jaar gekozen heeft de ambassades in Caracas en
Abuja te versterken en een nieuwe ambassade te openen in Niger. Deze
leden hebben over de weging van het postennet nog enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief over de weging van Nederlandse vertegenwoordigingen in
het buitenland.
Weging postennet
De leden van de D66-fractie merken op dat het postennet van een zeer
groot belang is voor Nederland. In een snel veranderende en steeds meer
verbonden wereld, is het buitenland van steeds grotere invloed op
Nederland en andersom. De Nederlandse diplomaten doen vanuit Den
Haag en op de posten ontzettend belangrijk werk voor de positie van
Nederland in de wereld, onze banden met andere landen, voor onze
veiligheid en economie, het ondersteunen van het Nederlandse bedrijfsleven, het beschermen en vertegenwoordigen van onze waarden, het
bevorderen van de mensenrechten, en het opkomen voor Nederlanders in
het buitenland. De leden van de D66-fractie zijn dan ook verheugd dat er
door het regeerakkoord (bijlage bij Kamerstuk 34 700, nr. 34) en het
amendement Sjoerdsma-Koopmans (Kamerstuk 35 300 V, nr. 12) en het
amendement Voordewind c.s. (Kamerstuk 35 300 V, nr. 10) extra middelen
beschikbaar zijn gekomen ter versterking van het postennet. Deze leden
zijn echter van mening dat het postennet vanwege bovengenoemde grote
belangen, indien mogelijk, nog meer versterking verdient. Mocht de
Minister uit de post onvoorzien uit de begroting voor de Homogene Groep
Internationale Samenwerking het postennet structureel willen versterken,
dan zouden de leden van de D66-fractie daar voorstander van zijn. Graag
ontvangen zij daarop een reactie.
Antwoord van de regering:
De HGIS «nog onverdeeld» (nieuwe naam van artikel 6 «nominaal
en onvoorzien») is geen onderdeel van de BZ begroting. Het
betreft de reservering voor loon- en prijsbijstelling voor
apparaatsuitgaven binnen de HGIS. Deze wordt jaarlijks uitgekeerd ten behoeve van loon- en prijsstijgingen van personele en
materiele kosten van BZ (departement en posten) en de attachés
van de vakdepartementen. Dit beschikbaar budget is gekoppeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

2

aan de ontwikkeling van het prijspeil (inflatie) van het Bruto
Binnenlands Product (BBP). Dit is nu net voldoende om voor
komende jaren deze loon- en prijsbijstelling uit te keren.
In het verleden is bij uitzondering de dekking voor de motie van
het lid Sjoerdsma (Kamerstuk 35 300 V, nr. 30) en motie van het
lid Van Oijk (Kamerstuk 34 000, nr. 22) hieruit gefinancierd. Toen
was er nog ruimte om dit te kunnen doen. Echter, deze ruimte is
er niet meer. Dit kent een aantal oorzaken: 1) De ruimte is in de
afgelopen jaren verminderd door structurele financiering van de
betreffende twee moties en een aantal andere knelpunten,
2) Door tegenvallende inflatiecijfers is het structurele budget
krapper geworden. 3) Als bijdrage aan de Groningengasproblematiek is in 2018 een taakstelling van structureel EUR 30 miljoen
verwerkt op dit artikel.
De leden van de D66-fractie vragen of de Minister aan zou kunnen geven
waar het postennet nadere versterking zou kunnen gebruiken als er extra
geld beschikbaar zou zijn. Welke aanbevelingen uit het advies «De
vertegenwoordiging van Nederland in de wereld» van de Adviesraad
Internationale Vraagstukken (AIV) zou de Minister overnemen indien
middelen beschikbaar zijn?
Antwoord van de regering:
In het Regeerakkoord 2017 werd 40 miljoen Euro gereserveerd
voor het postennet. Aanleiding was mede het advies van de
Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) «de vertegenwoordiging van Nederland in de wereld» van mei 2017, dat vaststelde
dat voor het postennet structureel een extra bedrag van 70 à
80 miljoen Euro per jaar nodig is om de grootste knelpunten weg
te nemen. Met de 40 miljoen is het postennet uitgebreid en
versterkt op thema’s die in het AIV-advies en het Regeerakkoord
worden genoemd. Tevens zijn deze middelen aangewend om te
werken aan het Loket Buitenland: één centrale front office van de
Nederlandse overheid voor de ongeveer één miljoen Nederlanders
in het buitenland.
In zijn briefadvies signaleert de AIV een aantal ontwikkelingen
die direct van invloed zijn op Nederland en om extra diplomatieke
inzet vragen. Deze zijn onder andere de internationalisering van
vrijwel alle beleidsterreinen, de groei van het aantal actoren, de
erosie van het multilaterale stelsel en de bilateralisering van de
Europese politiek. Deze ontwikkelingen hebben de afgelopen
jaren alleen maar aan belang gewonnen. Het geopolitieke
speelveld is nog veel complexer geworden, bijvoorbeeld door
eenzijdige opzegging van ontwapeningsakkoorden, assertieve
regionale mogendheden en druk op het internationale recht. Door
globalisering zijn kansen en mogelijkheden voor burgers en
bedrijven gecreëerd, maar is tegelijkertijd de ongelijkheid tussen
en binnen landen toegenomen. Handel is moeilijker geworden
door dreigende handelsconflicten, door vragen die bij internationale handelsverdragen worden gesteld en door de Brexit.
De klimaatproblematiek dwingt (ook) Nederland tot nog meer en
snellere actie wereldwijd, op een groeiend aantal parallelle
deeltrajecten. En inmiddels is duidelijk dat alle zeilen moeten
worden bijgezet om de Duurzame Ontwikkelingsdoelen te
realiseren, wat wereldwijd diplomatieke en ontwikkelingsinzet
vergt. Het vraagstuk van (irreguliere) migratie zal niet verdwijnen;
demografische ontwikkelingen maken een toename van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

3

migratiedruk op Europa onontkoombaar. Dit zal vooral binnen
Europa en in herkomstlanden aandacht moeten krijgen, als we
grondoorzaken daar effectief willen adresseren en ook als we
terugkeer willen bevorderen.
De laatste jaren zijn vrijheid van meningsuiting en vrouwenrechten onder groeiende druk komen te staan, wat landen als
Nederland voor extra uitdagingen plaatst.
De zorgen om onze economische veiligheid nemen toe. Zaken als
cyberspionage en sabotage van vitale infrastructuur, en de
toenemende macht van staatsgeleide economieën, dwingen ons
een antwoord te formuleren op de vraag hoe de overheid
publieke belangen kan blijven waarborgen in een open economie
die blootstaat aan grote geopolitieke en technologische veranderingen. Maar ook andere dreigingen blijven actueel: Nederland
kreeg de afgelopen jaren te maken met gevallen van buitenlandse
inmenging, spionage en terroristische dreiging.
De consulaire dienstverlening blijft van belang voor Nederland en
Nederlanders. Ons visumbeleid dient in de pas te lopen met een
globaliserende wereld. Nederlanders in het buitenland die met
onveiligheid of calamiteiten zoals het Coronavirus te maken
hebben rekenen op de overheid.
Global public goods (zoals klimaat, biodiversiteit, financiële
stabiliteit en energie) verdienen aandacht. Door industrialisering,
globalisering en een groeiende wereldbevolking is de schaal
waarop natuurlijke bronnen worden gebruikt groter dan ooit.
Global public goods bevinden zich naar hun aard niet binnen de
invloedssfeer van individuele staten en vragen dus om intensieve
internationale lobby en samenwerking.
Tegelijkertijd staat het multilaterale stelsel steeds verder onder
druk. Het voor Nederland en Europa belangrijke multilaterale en
op regels gebaseerde stelsel van internationale samenwerking is
aan erosie onderhevig. De dominante wereldmachten VS, China
en Rusland gebruiken internationale instellingen alleen als zij
menen dat dit in hun belang is. Dit dwingt Nederland en de
Nederlandse diplomatie op een andere manier onze belangen te
behartigen. Zowel binnen de VN als de EU gebeurt dit onder
andere door wisselende coalities waarbij permanente coalities en
statische verhoudingen plaats maken voor ad-hoc samenwerking.
De geopolitieke en economische machtsverschuivingen in de
wereld maken een eensgezind en slagvaardig Europa, ook
geopolitiek, steeds belangrijker. Het Europese postennet is met
het oog op de bilateralisering van de Europese politiek en de
noodzaak post-Brexit nieuwe coalities te vormen in de afgelopen
jaren al voor een deel gerepareerd. Ook behoort een aantal
Europese landen tot Nederlands belangrijkste economische
partners.
De toegenomen instabiliteit in een aantal regio’s heeft daarnaast
direct gevolg voor de veiligheid van onze vertegenwoordigingen
in het buitenland. Dit legt een grotere druk op het apparaatsbudget op het terrein van beveiliging, huisvesting en ICT,
inclusief administratieve en logistieke ondersteuning. Deze
ontwikkeling krijgt een meer structureel karakter waar de
huidige apparaatsbegroting niet op is berekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

4

Voor Nederland betekenen de hierboven geschetste ontwikkelingen dat een verdere versterking van de diplomatie respectievelijk de Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland,
zoals in Europa en de randen van Europa – en in lijn met het
AIV-advies uit 2017 – te verantwoorden is. Nederland moet meer
investeren in de posten in Europa en aan de randen van Europa.
Permanente Vertegenwoordigingen en posten die zich inzetten
voor het halen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen moeten
versterkt. Nederland moet meer Consulaten-Generaal openen om
Nederlandse bedrijven te steunen. De posten zullen ook adequaat
beleidsinhoudelijk en op bedrijfsvoering adequaat moeten
worden ondersteund door het departement in Den Haag.
Deze leden merken voorts op dat de Algemene Rekenkamer dit jaar een
onderzoek zal starten naar de besteding van de investeringsmiddelen voor
het postennet uit het regeerakkoord. De leden van de D66-fractie zijn zeer
benieuwd naar dit onderzoek. Wanneer verwacht de Minister de resultaten
van dit onderzoek naar de Kamer te kunnen sturen?
Antwoord van de regering:
Het onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar de investeringen in het postennet maakt onderdeel uit van het jaarlijks
verantwoordingsonderzoek van de Rekenkamer bij het
jaarverslag 2019 van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Dit
onderzoek wordt samen met het jaarverslag op 20 mei 2020 aan
de Kamer aangeboden.
De leden van de D66-fractie zijn verheugd te lezen dat de versterking van
het postennet door het aantrekken van extra medewerkers op de posten
voortgang vindt. Deze leden moedigen de Minister ook aan om ondanks
de genoemde moeilijkheden tempo te blijven maken met het vervullen
van de resterende openstaande vacatures.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de Minister een aantal
beleidsdoelstellingen heeft vastgesteld voor het postennet, waaronder
veiligheid, migratie en economische groeikansen. Deze leden zouden
graag zien dat daar een nieuwe doelstelling aan wordt toegevoegd:
klimaatdiplomatie. De leden van de GroenLinks-fractie zien een grotere rol
voor onze vertegenwoordigingen in het buitenland weggelegd als het
gaat om het bedrijven van klimaatdiplomatie, maar constateren dat in dat
kader geen sturing wordt gegeven vanuit het ministerie. Is de Minister van
mening dat er momenteel voldoende aansturing wordt gegeven op het
gebied van klimaatdiplomatie? Zo ja, kan hij daar een voorbeeld van
geven? Zo niet, zou hij bereid zijn klimaatdiplomatie een beleidsdoelstelling voor het postennet te maken?
Antwoord van de regering:
Binnen de HGIS-doelstellingen valt klimaat onder beleidsthema 6:
duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat. Bij
de uitbreiding en versterking van het postennet met de middelen
uit het Regeerakkoord is gekozen voor de thema’s uit het
Regeerakkoord en het AIV-advies (veiligheid, migratie, de ring
van instabiliteit rond Europa, economische groeikansen en
versterkte inzet op Europa). Daarnaast zijn posten versterkt uit
ODA-middelen op het thema stabiliteit en armoedebestrijding.
Binnen dit thema passen ook de inspanningen die Nederland
verricht om ontwikkelingslanden te assisteren bij het behalen van
hun klimaatdoelstellingen.
Los daarvan wordt van vrijwel alle posten op alle niveaus een
steeds grotere inzet op het gebied van klimaat verwacht in lijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

5

met de toegenomen erkenning van de urgentie en aandacht voor
dit thema. De capaciteit hiervoor wordt in eerste instantie
gevonden binnen de huidige bezetting (van de afzonderlijke post
én van het ministerie als geheel).
Is de Minister bereid meer aansturing te geven aan ambassades in het
kader van klimaatdiplomatie door bijvoorbeeld richtlijnen of stuurpunten
op te stellen voor de Nederlandse ambassades?
Antwoord van de regering:
Er wordt gestuurd op klimaatdiplomatie op de posten. Ter
uitvoering van het kabinetsbesluit eind 2018 tot intensivering
van de klimaatdiplomatie is er een interdepartementale taskforce
klimaatdiplomatie opgericht die de posten ondersteunt bij de
uitvoering van klimaatdiplomatie (zie de kamerbrief over de
Europese en mondiale klimaatdiplomatie d.d. 13 september jl.,
Kamerstuk 31 793, nr. 189). Daarbij wordt klimaat geïntegreerd
in de diverse werkterreinen van een ambassade zoals onder
andere politiek, economie, ontwikkelingssamenwerking en
publieksdiplomatie. Bij piekbelastingen in klimaatgerelateerd
werk zoals ter voorbereiding van grote multilaterale bijeenkomsten als de VN klimaattop en COP26 wordt de capaciteit op
een post tijdelijk vergroot.
Amendement Sjoerdsma-Koopmans versterking postennet
De leden van de VVD-fractie zijn positief over de genoemde investeringen
in de diplomatieke inzet op mensenrechten en veiligheid. Deze leden
vragen of de genoemde samenwerking voor veiligheid in internationaal
verband met bondgenoten ook op efficiëntie wordt beoordeeld. Ziet de
Minister kansen om de samenwerking met (bijvoorbeeld Europese)
bondgenoten te versterken in regio’s waar Nederland handels- of
veiligheidsbelangen heeft?
Antwoord van de regering:
Efficiency is een belangrijke overweging voor het bepalen op
welke wijze de Nederlandse belangen het best vertegenwoordigd
kunnen worden. De Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging is het zwaarst in die landen waar de Nederlandse belangen
– of die nu op handels-, veiligheids- of ander gebied liggen – het
grootst zijn. Juist daar is ook de samenwerking met Europese
partners zeer intensief, in de betrokken landen zelf, maar ook in
contacten tussen hoofdsteden. In het internationaal veiligheidsbeleid zijn multilaterale overleggen in NAVO-, EU- of VN- of ad
hoc-verband, essentieel om effectief in te kunnen spelen op
veiligheidsuitdagingen. Rechtstreekse bilaterale contacten met
like-minded landen vormen de basis voor een succesvolle
multilaterale samenwerking. Deze bilaterale samenwerking wordt
belangrijker nu het multilaterale stelsel onder druk staat. Dit
vergt voldoende capaciteit op de posten.
De leden van de VVD-fractie vragen of als resultaat van de recente
investeringen in het postennet er ook meer capaciteit is om Nederlandse
ondernemers in het buitenland te ondersteunen.
Antwoord van de regering:
Het Nederlandse postennet is in de afgelopen jaren uitgebreid en
versterkt met de middelen die hiervoor in het Regeerakkoord ter
beschikking werden gesteld. Een sterkere ondersteuning van het
Nederlandse bedrijfsleven om groeikansen te benutten was

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

6

hiervan een belangrijk onderdeel. Er werden consulaten geopend
in Atlanta en Bangalore die als voornaamste doel hebben
Nederlandse bedrijven in deze kansrijke regio’s te ondersteunen.
Het amendement Sjoerdsma-Koopmans van november 2019 had
als doel het postennet te versterken op de thema’s veiligheid,
mensenrechten en migratie en is daarvoor ingezet.
De leden van de D66-fractie zijn verheugd dat de middelen van het
amendement Sjoerdsma-Koopmans (Kamerstuk 35 300 V, nr. 12) over de
versterking van het postennet ingezet zullen worden ter uitbreiding en
versterking van het postennet. Om bovengenoemde redenen zijn deze
leden van mening dat versterking van het postennet van groot belang is
voor Nederland. Zij merken op dat het amendement beoogt om de helft
van de beschikbare 3 miljoen euro in te zetten ter bevordering van de
mensenrechten. De leden van de D66-fractie vragen op welke posten,
naast de in de brief genoemde post in Beijing, deze middelen ingezet
zullen worden ter bescherming en promotie van de mensenrechten. Klopt
het dat er, zoals het amendement beoogt, 1,5 miljoen euro wordt ingezet
ter bevordering van de mensenrechten? Op welke wijze wordt dit
ingevuld?
Antwoord van de regering:
Het amendement Sjoerdsma-Koopmans beoogt het postennet te
versterken op de thema’s veiligheid, mensenrechten en migratie.
Naast de in de brief genoemde uitbreiding van de posten in
Beijing en Abuja, zullen ter versterking van de Nederlandse inzet
op het terrein van mensenrechten ook de PVVN in New York, de
PVVN in Genève en de ambassade in Bagdad worden uitgebreid.
Medewerkers die als hoofdtaak migratie hebben, zullen zich in
overeenstemming met het Nederlandse beleid op dit terrein, ook
inspannen voor het respect voor mensenrechten en de positie van
kwetsbare groepen.
Opwaarderen ambassadekantoren (motie Sjoerdsma) (Kamerstuk
35 300 V, nr. 30)
De leden van de D66-fractie merken op dat de motie van het lid Sjoerdsma
(Kamerstuk 35 300 V, nr. 30) over het opwaarderen van ambassadekantoren tot volwaardige ambassades deels is uitgevoerd voor de posten in
Niamey (Niger) en Ouagadougou (Burkina Faso). Deze leden kunnen de
redenering van de Minister om de posten in Chisinau en Minsk niet op te
waarderen tot volwaardige ambassades niet volgen. Deelt de Minister niet
de mening dat het hebben van een volwaardige vertegenwoordiging op
ambassadeursniveau juist bij zou kunnen dragen aan de genoemde
doelstellingen van de Minister op het gebied van democratie en rechtstaat? Kan de Minister de nadelen benoemen van het hebben van een
volwaardige ambassadeur in deze landen, waardoor het nu besloten heeft
om deze kantoren niet op te waarderen? Kan de Minister ook de nadelen
benoemen van het niet hebben van een ambassadeur, zoals nu het geval
is? Geldt voor deze landen niet hetzelfde argument als voor de ambassadekantoren in de Sahel, dat een ambassadeur beter toegang heeft tot de
hogere regeringsregionen in het land van accreditatie, waarmee
Nederland zijn belangen in die landen beter kan behartigen?
Antwoord van de regering:
Bij de inzet van extra middelen voor het postennet is een
zorgvuldige afweging gemaakt. Daarbij zijn politieke belangen,
de Nederlandse prioriteiten waarvoor we capaciteit willen
inzetten in het postennet en het wendbaar houden van de
organisatie als uitgangspunten gehanteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

7

Naar aanleiding van de motie van Van Ojik zijn er in 2016
ambassadekantoren geopend in Minsk en Chisinau. Sinds 2016
functioneren beide ambassadekantoren in Chisinau en Minsk
onder verantwoordelijkheid van respectievelijk de Chef de Poste
in Boekarest en de Chef de Poste in Warschau. De ambassadekantoren hebben beide een beperkt takenpakket, waarbij de focus
vooral ligt op het actief volgen en analyseren van de ontwikkelingen op het terrein van goed bestuur, mensenrechten en binnenen buitenlandpolitieke onderwerpen.
Gelet op het ambitieniveau van Nederland in zowel Moldavië als
Wit-Rusland volstaat op dit moment het hebben van een ambassadekantoor. Daarbij geldt dat samenwerking met de ambassades in
Boekarest en Warschau ook meerwaarde laat zien, in het
bijzonder op het vlak van de mensenrechtenprogramma’s. Echter,
het feit dat Nederland in beide landen geen ambassadeur heeft
betekent dat Nederland soms minder directe toegang heeft tot
hogere regeringsregionen en een lagere dagelijkse vertegenwoordiging heeft dan de overige EU-lidstaten met een ambassadeur.
Om deze reden bezoeken de ambassadeurs uit Warschau en
Boekarest regelmatig de in hun ressort vallende landen. De status
van de ambassadekantoren zal jaarlijks worden bezien.
In dit kader hebben de leden van de D66-fractie ook een vraag over het
Nederlandse Handels- en Investeringskantoor in Taipei. Deze leden
merken op dat Taiwan een belangrijk handelspartner is voor Nederland en
een gelijkgestemd baken van democratische vrijheden en gelijkheden in
Zuidoost-Azië. Nederland heeft geen officiële betrekking met Taiwan.
Desalniettemin zijn de leden van de D66-fractie van mening dat ondanks
het ontbreken van officiële diplomatieke betrekkingen, de goede economische betrekkingen die Nederland met Taiwan onderhoudt en de
politieke overtuigingen op het gebied van democratie en respect voor
mensenrechten die Nederland met Taiwan deelt, waardering verdienen.
Deze leden vragen de Minister daarom te overwegen deze waardering uit
te drukken door de Nederlandse Handels- en Investeringskantoor in Taipei
op te waarderen naar een Netherlands Representative Office. Volgens de
leden van de D66-fractie zou deze naam ook goed passen binnen de
rebranding van Nederland in het buitenland naar The Netherlands. Graag
deze leden een reactie van de Minister.
Antwoord van de regering:
De rebranding van Nederland in het buitenland naar The Netherlands is aanleiding voor het Netherlands Trade and Investment
Office te Taipei om de huisstijl aan te passen, omdat het kantoor
tot nu toe gebruikmaakt van het Holland-logo. Daarbij bestaat
ook de wens om de naam van het kantoor meer in lijn te brengen
met naamgeving die voor soortgelijke kantoren van andere
EU-lidstaten wordt gebruikt (bijvoorbeeld: «Belgian Office,
Taipei», «French Office in Taipei», «German Institute Taipei»). Het
is de bedoeling dat de nieuwe huisstijl in het eerste kwartaal van
dit jaar wordt ingevoerd. Formele besluiten hierover worden
genomen door het bestuur van de Stichting ter Bevordering van
de Uitvoer.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen in de brief van de Minister dat in
2018 een aantal ambassadekantoren is geopend in focusregio’s op het
gebied van klimaatadaptatie. Ook stelt de Minister dat samenwerkingsprogramma’s in deze landen van start zijn gegaan. Deze leden vragen wat
voor invloed de ligging in een dergelijke focusregio heeft op de
werkzaamheden van de ambassade. Kan de Minister een overzicht geven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

8

van welke activiteiten er nu worden ondernomen en/of op de planning
staan in het kader van klimaatadaptatie? Hoe worden deze ambassades
ondersteund vanuit het ministerie, en is deze aansturing voldoende? Deze
leden zijn tevreden om te zien dat Nederland inzet op het ondersteunen bij
klimaatadaptatie. Tegelijkertijd constateren zij dat ook het ondersteunen
bij klimaatmitigatie essentieel is. Zij vragen de Minister hoe klimaatmitigatie wordt vormgegeven binnen deze ambassades. Kan de Minister hier
een overzicht van geven?
Antwoord van de regering:
Nederland blijft zich in het kader van de meerjarenlandenstrategie voor de Sahel in Niger en Burkina Faso inzetten om bij te
dragen aan het oplossen van landbouw-, energie en watervraagstukken, die moeten leiden tot de verbetering van leefomstandigheden en vermindering van armoede in de Sahel. Dit geschiedt in
een steeds problematischer wordende context, waarin de
gevolgen van klimaatverandering, conflict en bevolkingsgroei
steeds zichtbaarder worden. Klimaatadaptatie en -mitigatie
worden gerealiseerd binnen lokale en regionale programma’s op
de genoemde thema’s zoals onder ander Drylands Sahel, 2SCALE,
Geodata for Agriculture and Water, Cooperation in International
Waters in Africa (CIWA), Climate Risk and Early Warning Systems
(CREWS), het Afrika Biogas programma en het ROGEP Sahel
Region Offgrid Solar Program. Experts op het departement op het
gebied van water, voedselzekerheid/landbouw, energie en klimaat
werken samen met het ambassademedewerkers. Op het ambassadekantoor in Burkina Faso werkt sinds enige tijd een medewerker
duurzame ontwikkeling, die zich bezighoudt met de genoemde
thema’s. In Niger zal binnenkort een nieuwe collega als
medewerker duurzame ontwikkeling aantreden. Ook het Sahelcluster van de Directie Afrika is nauw betrokken in een adviserende rol. Deze vorm van aansturing verloopt goed.
Motie Sjoerdsma c.s. over het belang van een consulaire afdeling
(Kamerstuk 35 300 V, nr. 31)
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
inzet van de Minister om de dienstverlening aan de ruim 1 miljoen
Nederlanders in het buitenland te verbeteren. Digitalisering en flexibilisering zijn hierin belangrijke elementen. De leden van de VVD-fractie
vragen hoe lang het duurt tot de genoemde ontwikkelingstrajecten
afgerond en volledig actief zijn. Kan er in het kader van de intensiveringen
van de consulaire dienstverlenging gebruik worden gemaakt van de
contactmomenten met Nederlanders in het buitenland om ze te wijzen op
stemmen vanuit het buitenland en kan dit beter gefaciliteerd worden?
Antwoord van de regering:
Sinds 2012 zijn vernieuwingen en digitaliseringsmogelijkheden
gerealiseerd in het consulaire veld. De digitalisering van
aanvraagformulieren voor visa is digitaal beschikbaar, pilots met
aanvraagformulieren voor digitale reisdocumenten en consulaire
verklaringen draaien. De digitalisering van reisadviezen en het
ontwikkelen van apps vond de afgelopen jaren plaats en leidde
elk jaar tot concrete resultaten. Ook in de komende jaren zal elk
jaar weer een aantal innovaties en digitale producten op
consulair terrein en voor Loket Buitenland worden afgerond.
De ontwikkeltrajecten met partnerorganisaties in het kader van
project Loket Buitenland richten zich nu op algemene informatie
en vraagbeantwoording over diverse producten en diensten via

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

9

de website Nederlandwereldwijd.nl en het 24/7 contact center.
Voor enkele diensten uit de overheid kwam dit reeds tot stand,
zoals voor informatie over rijbewijzen.
Het streven is dit in 2020 met alle partnerorganisaties voor
tenminste één van hun producten/diensten te hebben bereikt. Dat
moet zorgvuldig met de betreffende organisaties worden
vormgegeven. Per product/dienst betekent een ontwikkeltraject
concreet het opstellen van doelgroepspecifieke informatie voor
de website, het trainen van de voorlichters van het 24/7 contact
center, het maken van afspraken over gerichte doorverwijzing en
het inregelen van de monitoring. Vervolgens wordt op grond van
data bepaald welke vervolgstappen kunnen worden gezet om de
dienstverlening verder uit te breiden en te verbeteren. Gelijktijdig
wordt stapsgewijs gewerkt aan het in samenhang aanbieden van
producten en diensten. Dit laatste is bedoeld om het «kastjemuur-effect», waar veel klachten van burgers over bestaan, te
reduceren. Burgers krijgen vaak rondom een bepaalde gebeurtenis in hun leven met meerdere overheidsdiensten tegelijk te
maken (bijvoorbeeld bij het krijgen van een kind of het bereiken
van de pensioengerechtigde leeftijd). Het vergt samenwerking
over de grenzen van individuele organisaties heen om het regelen
van deze verschillende zaken voor de burger – in dit geval vanuit
het buitenland – eenvoudiger te maken.
In het kader van project Loket Buitenland wordt met de gemeente
Den Haag gewerkt aan het verbeteren van de informatievoorziening over stemmen in het buitenland via de website Nederlandwereldwijd.nl en het 24/7 ContactCenter. In goed overleg
wordt daarbij ook de mogelijkheid meegenomen om Nederlanders
in het buitenland die de website Nederlandwereldwijd.nl
bezoeken of contact leggen met het 24/7 ContactCenter proactief
te wijzen op de mogelijkheid zich te registreren als kiezer.
De moderniserings-, centraliserings- en digitaliseringstrajecten
van de consulaire dienstverlening zorgen ervoor dat Nederlanders
in het buitenland steeds minder genoodzaakt zijn om fysiek de
ambassade te bezoeken. Hierdoor zijn fysieke contactmomenten
op ambassades met ambassademedewerkers, waarbij gewezen
kan worden op stemmen vanuit het buitenland, afgenomen en
nemen deze in de toekomst steeds verder af. Wel wordt er actief
ingezet op het bevorderen van registratie en opkomst door
middel van een campagnematige aanpak. Daarbij wordt via de
bestaande en digitale kanalen actief aandacht gegeven aan de
mogelijkheden tot registratie en het bevorderen van opkomst en
het deelnemen aan stemmen in Nederland.
De leden van de D66-fractie zijn verheugd te lezen dat dankzij de motie
Sjoerdsma c.s. over het belang van een consulaire afdeling (Kamerstuk
35 300 V, nr. 31) er ook een consulaire afdeling geopend zal worden in
Atlanta vanwege de relatief grote gemeenschap Nederlanders in dit deel
van de VS. De leden van de D66-fractie zijn van mening dat Nederland zo
goed als mogelijk moet opkomen voor haar burgers in het buitenland, en
dat de dienstverlening voor deze grootste gemeente buiten Nederland
nog vele malen beter kan dan het op dit moment is. Wanneer verwacht de
Minister dat deze consulaire afdeling in Atlanta daadwerkelijk geopend
wordt?
Antwoord van de regering:
De consulaire dienstverlening van het consulaat-generaal te
Atlanta start in de loop van 2020. Op dit moment worden door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

10

het consulaat-generaal voorbereidingen getroffen om de
inrichting van de consulaire dienstverlening in goede banen te
leiden.
Verder merken de leden van de D66-fractie op dat Nederlanders in het
buitenland nog steeds geconfronteerd worden met problemen rondom
het verkrijgen of vernieuwen van identiteitspapieren, of toegang tot
digitale overheidsdiensten. Deze leden merken op dat de EU-verordening
over biometrie bij identiteitsbewijzen problemen op kunnen leveren voor
Nederlanders in het buitenland die niet in staat zijn om te reizen. Welke
maatregen is de Minister voornemens te nemen, om deze groep mensen
een alternatieve oplossing te bieden?
Antwoord van de regering:
De EU-Verordening versterking van de beveiliging van identiteitskaarten (Verordening (EU) 2019/1157) verplicht met ingang van
2 augustus 2021 het fysiek verschijnen gedurende de aanvraagprocedure en opname van vingerafdrukken in de identiteitskaart.
De Nederlandse wet kent op deze verschijningsregel een uitzondering voor Nederlanders die om fysieke of psychische redenen
langdurig niet in staat zijn te verschijnen op de aanvraaglocatie.
In 2018 werd bij de posten in Madrid, Berlijn, Parijs, Bern en
Rome in totaal ongeveer 775 maal gebruik gemaakt van deze
uitzondering.
Deze uitzondering komt in augustus 2021 te vervallen. In de
zomer van 2020 wordt de elektronische Nederlandse Identiteitskaart geïntroduceerd. Bij de introductie van de elektronische
Nederlandse Identiteitskaart (eNIK) in de zomer van 2020 zal veel
aandacht worden besteed aan de voorddelen van de elektronische identiteitskaart en aan het feit dat 1 jaar later de uitzondering vervalt. Ook zal bij de introductie van de eNIK veel
aandacht worden besteed aan informatievoorziening over de
voordelen van de elektronische identiteitskaart. In de praktijk zal
de oplossing nog meer maatwerk vragen van posten. Zo komen
Nederlanders in sommige landen in aanmerking voor een lokale
identiteitskaart, of heeft men voldoende aan een verklaring van
bezit van Nederlanderschap. Soms zullen personen worden
bezocht met mobiele apparatuur.
De inzet van mobiele apparatuur is kostbaar. Per land zal bepaald
moeten worden hoe dit het meest efficiënt kan worden gedaan.
Bijvoorbeeld door het houden van een spreekuur op locatie zodat
de kosten voor deze dienstverlening over meerder aanvragers
verdeeld wordt.
Samen met mijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zoek ik naar oplossingen om ook deze groep mensen te
bedienen, voor zover dit betrouwbaar en veilig genoeg kan en
mogelijk is binnen de kaders van deze verordening. Daarbij zal
ook in EU-verband worden bezien hoe andere partners omgaan
met deze vraagstukken.
Zo wordt bekeken of het mogelijk is om met de inzet van mobiele
apparatuur samen te werken met andere lidstaten. Ook wordt
onderzocht of het mogelijk is de biometrische gegevens en de
verschijningsplicht op een ander moment plaats te laten vinden
dan dat de aanvraag wordt gedaan. In dit onderzoek wordt ook
meegenomen of het wenselijk en mogelijk is de biometrische
gegevens uit een vorig document opnieuw te gebruiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

11

Verder heeft het ministerie beschikking over mobiele teams die identiteitsverificatie kunnen doen ten behoeve van deze dienstverlening. De leden
van de D66-fractie vragen de Minister of het mogelijk is deze teams vaker,
en wellicht op roulerende basis in te zetten, in gebieden waar het voor
Nederlanders lastig is om naar balie te komen waar dit normaal
gesproken mogelijk is. Ook vragen deze leden of het mogelijk is om op
verzoek van een groter aantal mensen die behoefte hebben aan deze
dienstverlening, een dergelijk mobiel team te «bestellen».
Antwoord van de regering:
Aanvraagbalies beschikken over mobiele apparatuur en geven
invulling aan «mobiele brigades». Posten worden geadviseerd de
mobiele apparatuur voor het aanvragen van reisdocumenten zo
inventief mogelijk op te pakken en zoveel mogelijk te combineren met andere reisdoelen. Daaraan is in 2019 actief invulling
gegeven. Ook is tijdens de jaarlijkse ambassadeursconferentie
van januari 2020 deze methode weer aan de orde geweest.
Consulaire spreekuren op locatie zijn vaak al toegankelijk voor
een groot aantal mensen. De inzet van deze apparatuur vergt van
de post extra capaciteit en budget. Die capaciteit moet wel
beschikbaar zijn. Onder die voorwaarde promoot ik efficiënte
inzet van mobiele apparatuur. Ik verwacht echter dat met het
verdwijnen van de uitzondering op de verschijningsplicht de
vraag naar deze mogelijkheid aanzienlijk zal toenemen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben een aantal vragen over
visumverlening. In februari dit jaar zullen op initiatief van de Europese
Commissie de kosten voor een Schengenvisum fors omhoog gaan: van
zo’n 90 euro maximaal naar 160 euro per persoon.1 Deze leden lezen in de
brief van de Minister dat Nederland wat betreft consulaire dienstverlening
werkt met het principe van «externe dienstverlening, tenzij...». Visumaanvragen verlopen dus vaak via een externe dienstverlener. Hier komt
bovenop dat door onder andere DutchCulture onlangs is aangegeven dat
het werken met externe dienstverleners bij visumaanvragen moeilijk kan
verlopen. Wanneer een visumaanvraag wordt afgewezen is het onduidelijk waarom dit gebeurt omdat de aanvraag door een particulier bedrijf
wordt afgehandeld. Communicatie verloopt stroef.2 Ook volgt er bij
afwijzing geen restitutie. De leden van de GroenLinks-fractie maken zich
zorgen dat het voor bepaalde groepen in Nederland onbetaalbaar en
ingewikkeld wordt om bijvoorbeeld familie of vrienden te ontvangen in
Nederland. Deze leden vragen de Minister hoe hij kijkt naar deze constateringen. Wordt het visumbeleid op enig moment geëvalueerd of herzien?
Wat is de afweging geweest van de Minister om visumaanvragen door
externe dienstverleners te laten afhandelen? Kunnen de visumkosten
vanuit Nederland verlaagd worden?
Antwoord van de regering:
Het visumbeleid is een Europese competentie, die in de
visumcode (Verordening 810/2009 van het Europees Parlement en
de Raad van 13 juli 2009) is vastgelegd. Per 02-02-2020 is een
aangepaste versie hiervan in werking getreden (Verordening
2019/1155 van het Europees Parlement en de Raad van 20 juni
2019), waarin de visumleges inderdaad omhoog gaan om het
1

Blik op nieuws.nl, 28 november 2019, «Toeristen gaan meer betalen voor bezoek aan
Nederland» (https://www.blikopnieuws.nl/ezpress/277974/toeristen-gaan-meer-betalen-voorbezoek-aan-nederland.html).
2
NOS.nl, 19 februari 2019, «Van afropopsters tot dansers: deze artiesten zijn niet welkom in
Nederland» (https://nos.nl/artikel/2272611-van-afropopster-tot-dansers-deze-artiesten-zijn-nietwelkom-in-nederland.html).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

12

visumaanvraagproces meer kostendekkend te maken. Deze leges
zijn op Europees niveau vastgelegd en Nederland kan daarvan
niet eigenhandig afwijken.
Het gebruik van externe dienstverleners (EDV’s) wordt ook
gefaciliteerd in de aangepaste visumcode. Nederland gebruikt
externe dienstverleners om dichter bij de klant betere dienstverlening te realiseren: zo kunnen visumaanvragers met behulp van
EDV’s op meer locaties hun aanvraag indienen dan toen dit alleen
op diplomatieke posten mogelijk was. Aanvragers hoeven
hierdoor minder te reizen. EDV’s hebben doorgaans eveneens
ruimere openingstijden dan diplomatieke posten. Besluitvorming
op aanvragen blijft onverkort een overheidstaak, en vindt dan
ook niet plaats door Externe Dienstverleners.
De aangepaste visumcode voorziet in een nieuw artikel met
betrekking tot controle en evaluatie. In artikel 2 van Verordening
2019/1155 is vastgelegd dat de Europese Commissie uiterlijk
2 augustus 2022 een evaluatie zal doen waarin de bereikte
resultaten worden getoetst aan de doelstellingen en wordt
nagegaan hoe de Verordening is toegepast. De evaluatie zal
worden gedeeld met het Europees Parlement en de Raad. Los
daarvan wordt de werking van de Verordening ook gemonitord
door de Schengen-posten op locatie en in de daartoe aangewezen
Brusselse gremia. Als feiten en omstandigheden daar op enig
moment aanleiding toe geven, is herziening van EU-wetgeving op
visumgebied altijd mogelijk op voorstel van de Europese
Commissie via de normale wetgevingsprocedure van de EU.
De leden van de PvdA-fractie hebben een paar vragen over het belang van
een consulaire afdeling. Zoals de Minister schrijft is een van de kerntaken
van de Nederlandse diplomatieke aanwezigheid in het buitenland het
verlenen van consulaire diensten aan Nederlanders. Om dit zo effectief
mogelijk te doen en diensten wereldwijd 24/7 te kunnen aanbieden voor
Nederland en Nederlanders, werkt Nederland volgens de principes
«digitaal, tenzij» en «externe dienstverlening, tenzij». Op locaties waar
direct contact met de klant vaak nodig is, wordt op de post een consulaire
afdeling ingericht. Nu blijkt dat in de praktijk verkiezingen en registratie
problematisch zijn voor veel Nederlanders buiten Nederland. Hoe kijkt de
Minister aan tegen het bieden van de mogelijkheid om het moment dat
mensen fysiek naar het consulaat komen, Nederland in de gelegenheid te
stellen zich te kunnen registreren voor bijvoorbeeld Kompas, verkiezingen
(via www.stemmenvanuithetbuitenland.nl), nieuwsbrieven van belangenorganisaties voor Nederlanders in het buitenland?
Antwoord van de regering:
Slechts een beperkt deel van de Nederlanders in het buitenland
woont in de buurt van een ambassade. Het plaatsen van een balie
of informatieplek om Nederlanders in het buitenland de
mogelijkheid te geven om zich te registreren voor Kompas, voor
verkiezingen, voor nieuwsbrieven van belangenorganisaties voor
Nederlanders in het buitenland heeft daarom slechts beperkte
toegevoegde waarde. Om die reden is de dienstverlening van BZ
digitaal en/of uitbesteed aan derden waar mogelijk, maar
persoonlijk contact via het 24/7 ContactCenter en/of de
ambassade waar nodig.
Op het moment dat Nederlanders persoonlijk contact hebben met
ambassademedewerkers kan uiteraard van de gelegenheid
gebruik gemaakt worden om Nederlanders te wijzen op mogelijkheden voor registratie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

13

De moderniserings-, centraliserings- en digitaliseringstrajecten
zorgen er echter voor dat Nederlanders in het buitenland minder
genoodzaakt zijn om fysiek de ambassade te bezoeken. Hierdoor
zijn noodzakelijke contactmomenten op ambassades met
ambassademedewerkers, waarbij gewezen kan worden op onder
andere stemmen vanuit het buitenland of Kompas, afgenomen.
Zonder dat hiervoor uiteraard een aparte dienst op te richten, maar
bijvoorbeeld met gebruikmaking van digitale hulpmiddelen. En in het
verlengde daarvan: hoe denkt de Minister over een tijdelijke (financiële)
versterking voor ambassades tijdens verkiezingstijd in gebieden waar
relatief veel Nederlanders wonen? Dit zou dan ingezet kunnen worden ter
versterking van voorlichting aan, en het betrekken van Nederlanders al
dan niet met behulp van (formele) belangorganisaties waarbij het
nadrukkelijk gaat om begeleiding bij het proces van de wijze waarop men
een stem kan uitbrengen en uiteraard niet over beïnvloeding.
Antwoord van de regering:
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) en de ambassades
zullen zich voor de komende Tweede Kamerverkiezingen actief
inzetten voor opkomst- en registratiebevordering. Beschikbare
communicatiekanalen van het Ministerie van BZ en de ambassades zullen in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in
meerdere mate gebruikt worden om bewustwording en registratie van kiezers te vergroten en kiezers te wijzen op mogelijkheden zoals het stemmen per volmacht.
De Kieswet regelt al dat Nederlanders in het buitenland hun stem
kunnen opsturen naar en afgeven op de ambassades. De ambassades zorgen er dan voor dat de tijdig ontvangen briefstemmen
doorgestuurd worden naar de gemeente Den Haag die, conform
de Kieswet, verantwoordelijk is voor de organisatie van de
verkiezing voor de Nederlanders in het buitenland. De Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft uw Kamer
reeds geïnformeerd in de Kamerbrief van 16 november 2018
(Kamerstuk 35 012, nr. 7) over een voorgenomen wijziging van de
Kieswet, waarbij onder andere meer tijd wordt ingeruimd om
stemmen uit het buitenland te kunnen ontvangen door het
briefstembureau dat door de gemeente Den Haag wordt
ingesteld. Die extra tijd zorgt ervoor dat er gelegenheid is om alle
binnenkomende stemmen ook te betrekken bij de uiteindelijke
uitslagbepaling. Mede omdat BZ en de ambassades een informerende en faciliterende rol hebben hoeft voor een actieve inzet op
opkomst en registratie geen additionele (financiële) capaciteit vrij
te worden gemaakt.
Loket Buitenland
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat de ongeveer miljoen
Nederlanders in het buitenland makkelijke digitale toegang moeten
hebben tot de Nederlandse overheid. Deze leden zijn daarom groot
voorstander van de snelle invoer van alle noodzakelijke online dienstverlening van de overheid via het Loket Buitenland, waar deze groep terecht
moet kunnen voor belangrijke diensten. Deze leden vragen voor welke
diensten Nederlanders in het buitenland eind 2020 nu echt terecht kunnen
bij Loket Buitenland.
Antwoord van de regering:
Zoals eerder met uw Kamer gedeeld wordt in het kader van het
project Loket Buitenland voortgebouwd op de website Nederlandwereldwijd.nl en het 24/7 contact center. De producten en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

14

diensten waarvoor het Ministerie van Buitenlandse Zaken
verantwoordelijk is zijn al via deze kanalen ontsloten. Naast
rijbewijzen, waarmee vorig jaar een eerste slag is gemaakt, wordt
in 2020 voor diverse andere producten en diensten algemene
informatie en vraagbeantwoording opgenomen. Voor DigiD, AOW
en de Registratie Niet-Ingezetenen (inclusief Burgerservicenummer) staat dit al concreet gepland; voor andere producten en
diensten (zoals stemmen, nationaliteitsvraagstukken, diploma’s,
belastingzaken, buitenlandregeling zorgverzekering, uitkeringen)
is dit nog onderwerp van overleg met de daarvoor verantwoordelijke organisaties. Het streven is eind 2020 met ieder van de
betrokken organisaties op in ieder geval één van hun producten
en diensten voor de doelgroep algemene informatie en vraagbeantwoording via de website en het contact center te hebben
ontsloten. Dit moet uiteraard zorgvuldig met de betreffende
organisaties vorm worden gegeven. Voor ieder product of dienst
geldt voorts dat gaandeweg op grond van data wordt bekeken
welke additionele stappen in dienstverlening mogelijk zijn.
Verder hebben de leden van de D66-fractie enkele vragen naar aanleiding
van de problematiek rond het gebruik van DigiD voor Nederlanders in het
buitenland. Wat is de huidige stand van zaken omtrent het verkrijgen van
toegang tot en het gebruik van DigiD voor Nederlanders in het
buitenland? Hoe zit het op dit moment met de toegankelijkheid voor
online dienstverlening via DigiD voor Nederlanders in het buitenland,
zeker nu steeds meer organisaties gaan over tot het vereisen van een
hoger betrouwbaarheidsniveau zoals tweestapsverificatie via sms? Welke
mogelijkheden heeft de Minister onderzocht en gevonden om de
dienstverlening aan Nederlanders in het buitenland op dit punt te
verbeteren?
Antwoord van de regering:
Op 10 september 2019 heeft de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties uw Kamer mede namens mij geantwoord
op vragen over het bericht «Nederlander in buitenland moet op
pad voor extra check DigiD» (Aanhangsel Handelingen II 2018/19,
nr. 3936).
Eerder is aan uw Kamer gemeld dat er gewerkt werd aan een
oplossing voor Nederlanders in het buitenland die al een DigiDaccount hebben om zonder brief naar tweestapsverificatie over te
gaan. Deze oplossing is geïmplementeerd. Sinds september 2019
kan de DigiD-app en de sms-controle worden geactiveerd zonder
dat de brief met activeringscode aan een balie moet worden
opgehaald. Dit is mogelijk door aanvullend gebruik te maken van
de NFC-technologie op Android en Apple telefoons, iets dat voor
Apple telefoons sinds kort mogelijk is. Een uitzondering voor
deze oplossing vormen vooralsnog de Nederlanders met een in
het buitenland uitgegeven paspoort.
Daarnaast wordt er met de betrokken partijen Logius, de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens en de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Buitenlandse Zaken
onderzoek gedaan naar andere wijze van uitgifte van DigiD op
het hoogste betrouwbaarheidsniveau voor Nederlanders in het
buitenland die nog geen DigiD hebben. In dit onderzoek wordt
ook de eerder gecommuniceerde mogelijke oplossing meegenomen waarin in het buitenland van het netwerk van externe
dienstverleners gebruik wordt gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

15

Voorts wordt medio maart de informatievoorziening en vraagbeantwoording over DigiD in het buitenland via de website Nederlandwereldwijd.nl en het 24/7 Contact Center uitgebreid. Op
grond van de ervaringen hiermee wordt bekeken hoe de dienstverlening nog verder kan worden verbeterd.
De leden van de D66-fractie zouden de Minister voorts graag attenderen
op een voorstel van de Stichting Nederlanders Buiten Nederland (SNBN)
om het moment dat mensen fysiek naar een consulaat komen aan te
grijpen om hen meteen de mogelijkheid te geven zich te registeren voor
Kompas, voor verkiezingen, voor nieuwsbrieven van belangenorganisaties voor Nederlanders in het buitenland. Te denken valt aan een zuil, of
balie, of informatieplek, waar mensen dit ter plekke kunnen doen. Is de
Minister bereid deze suggestie over te nemen?
Antwoord van de regering:
Zie antwoord hierboven op de vragen van GroenLinks.
De leden van de D66-fractie zijn bezorgd dat, net als bij de vorige
verkiezingen, Nederlanders in het buitenland hinder of moeite ondervinden bij het stemmen voor verkiezingen in Nederland. De leden van de
D66-fractie zijn van mening dat het hoge prioriteit verdient om ervoor te
zorgen dat deze grote groep kiezers zonder problemen uitvoering kunnen
geven aan hun democratische rechten door te stemmen voor de verkiezingen. De problemen rond niet of te laat aangekomen stembiljetten
moeten voorkomen worden. Daarom attenderen de leden van de
D66-fractie de Minister graag op een voorstel van de SNBN om budget vrij
te maken voor ambassades in gebieden waar relatief veel Nederlanders
wonen, om de infrastructuur optimaal te maken zodat juist bij de
aanstaande Tweede Kamerverkiezingen meer Nederlanders goed bereikt
kunnen worden. De leden van de D66-fractie vragen een reactie van de
Minister op dit voorstel.
Antwoord van de regering:
Zie antwoord hierboven op de vragen van GroenLinks.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 734, nr. 40

16