2015D32506

Inbreng verslag van een schriftelijk overleg
Binnen de vaste commissie voor Economische Zaken hebben de
onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Staatssecretaris van Economische Zaken over de informele
Landbouwraad op 14 en 15 september 2015.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Vermeij
Adjunct-griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
De Vos

nds-tk-2015D32506

1

Inhoudsopgave
I

II
III

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris
Volledige agenda

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Het Luxemburgse EU-voorzitterschap heeft een toelichting gegeven op
het werkprogramma voor het komende half jaar. Zij geeft aan te willen
streven naar een vereenvoudiging van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Wat is de inzet van de Staatssecretaris in deze? En is zij
bereid om de vereenvoudiging die op Europees niveau wordt voorgesteld
ook integraal door te voeren? Is de Staatssecretaris bereid om naast
vereenvoudiging van het GLB in te zetten op meer flexibiliteit in de
regelgeving? Ook in de afgelopen periode hebben we gezien dat natuur
zich niet aan regels houdt. De strikte richtlijnen zoals geformuleerd in het
GLB en vervolgens de strikte uitwerking van Nederland in de
voorwaarden voor de Nederlandse boer zijn bij extreme of bijzondere
weersomstandigheden niet altijd goed in te vullen wat uiteindelijk ten
koste van duurzaamheid gaat.
De leden van de VVD-fractie delen de mening van de Staatssecretaris over
de schoolfruit en -melk regeling. Dit zou overgelaten moeten worden aan
individuele lidstaten. Zeker nu het assortiment uitgebreid wordt met
andere producten zoals honing en olijven. Deze leden gaan ervan uit dat
de Staatssecretaris haar inzet gericht blijft op het schrappen van deze
regeling. Mocht dat niet lukken welke route kiest de Staatssecretaris dan
om te zorgen dat ook op dit dossier geen oneerlijk speelveld ontstaat? Dat
de financiële middelen dusdanig worden ingezet dat dit in alle lidstaten
dezelfde effecten hebben?
De Staatssecretaris wil onder meer de toelating van laagrisicomiddelen
bevorderen. In samenwerking met alle stakeholders is haar doel om onze
verduurzamingsinspanningen te versnellen door harmonisatie en een
gezamenlijke aanpak. Kan de Staatssecretaris toelichten wie deze
stakeholders zijn? Hoe past een algeheel verbod (zoals dat nu vorm wordt
gegeven buiten de landbouw) bij deze ambitie? Schiet een dergelijk
verbod het doel van een harmonisatie en een gezamenlijke aanpak niet
voorbij? Waarom zouden bedrijven meewerken aan de verdere verduurzaming van hun producten als deze toch langzaam worden uit gefaseerd
in Nederland? Kan de Staatssecretaris de Kamer informeren over het op te
stellen actieprogramma op gewasbeschermingsmiddelen? In hoeverre
heeft dit invloed op het Nederlandse beleid? Waarom houdt de Staatssecretaris niet vast aan het Nederlandse actieprogramma in plaats van met
een nieuw programma te komen voor de Europese aanpak? Kan de
Staatssecretaris bevestigen dat dit actieprogramma geen effecten heeft op
het Nederlandse beleid?
De leden van de VVD-fractie spreken hun waardering uit voor de positieve
ontwikkelingen op markttoegang en marktbehoud. Gezien de wereldwijde
positie van Nederland als tweede voedselexporteur is het van groot

2

belang dat Nederland zich inzet op marktbehoud en het openen van
nieuwe markten. Kan de Staatssecretaris een bespiegeling geven waar in
de nabije toekomst de grootste kansen liggen?
Het kabinet stelt bij het bepalen van zijn standpunt ten aanzien van
herkomstetikettering een afweging te maken tussen de eventuele
lastenverzwaringen voor het bedrijfsleven en toezichthouders en de
belangen van de consument. Wat is concreet het belang van de
consument in dezen? Hoe wordt dit belang gediend met de verplichtstelling van herkomstetikettering?
In de geannoteerde agenda voor de informele Landbouw- Visserijraad
13 t/m 15 september 2015 gaat de Staatssecretaris in op het thema van de
informele Raad «Towards Climate Smart Agriculture». Het Luxemburgs
voorzitterschap heeft een document opgesteld waarin de relaties tussen
landbouw en klimaat beschreven staan, als uitwerking van het Klimaat en
Energiepakket. Is de Staatssecretaris bereid dit document met de Kamer te
delen?
De Staatssecretaris geeft in de geannoteerde agenda aan belang te
hechten aan een klimaat slimme landbouw. De leden van de VVD-fractie
willen de Staatssecretaris vragen of er hierbij ook oog is voor de
belangrijke bijdrage en inspanning die Nederlandse landbouw nu al levert
aan de verduurzaming van de sector? Is de Staatssecretaris bereid dit in
de verschillende werkgroepen naar voren te brengen? Daarnaast willen de
leden van de VVD-fractie vragen of alle maatregelen die mogelijk uit deze
sessie gaan volgen altijd vanuit Nederlands perspectief zullen worden
bezien op economische effecten voor de betreffende sector, de Nederlandse economie als geheel, de concurrentiepositie en effecten op de
werkgelegenheid? Zal een dergelijk impact assesment onderdeel uit
maken van de betreffende maatregel?
De leden van de VVD-fractie hebben al vaker aandacht gevraagd voor het
erkend krijgen van mineraalconcentraat in de nitraatverordening. Gezien
het onderwerp van de informele Landbouw- en Visserijraad van 13 t/m
15 september zouden de leden van de VVD-fractie de Staatssecretaris
nogmaals willen oproepen om hier op in te zetten bij haar Europese
collega’s. Het erkennen en toekennen van dergelijke innovaties zijn van
groot belang voor een duurzame landbouw.
Daarnaast willen deze leden vragen of de Staatssecretaris kan reageren op
het voorstel van Frankrijk voor de COP21 in Parijs eind dit jaar; «4 per
1.000, soils for food security and climate.» Wat is de reactie van de
Staatssecretaris op de conclusie van de Fransen dat wanneer het
organische stofgehalte wereldwijd met 0,4% zou toenemen per jaar, dat
daarmee de wereldwijde CO2 uitstoot zou worden geneutraliseerd?
Hiermee neemt de bodemvruchtbaarheid toe, en het gebruik van
kunstmest af. Welke kansen biedt dit voor Nederland?
De leden van de VVD-fractie hebben naar aanleiding van de berichtgeving
rondom de extra Landbouw- en Visserijraad van 7 september jl. nog
enkele vragen. In de berichtgeving komt naar voren dat de superheffing
van 500 miljoen euro mogelijk zou kunnen worden ingezet voor teruggave
aan de lidstaten. Deze leden vinden het oneerlijk dat de superheffing door
enkele lidstaten opgebracht nu verdeeld lijkt te worden over alle lidstaten.
Het voorstel lijkt echter zo te zijn dat dit via nationale enveloppen zal gaan
gebeuren. Kan de Staatssecretaris aangeven wat er klopt van deze
berichtgeving? Wanneer de superheffing aan de lidstaten via nationale
enveloppen wordt teruggegeven, op hoeveel geld kan Nederland dan
rekenen? Klopt het dat de teruggave wordt berekend aan de hand van
productie en dat Nederland hiermee 8% zou terugkrijgen, 40 miljoen
euro? Welke voorwaarden zullen er worden gesteld aan het gebruik van

3

het geld door de lidstaten? Is de Staatssecretaris het met de leden van de
VVD-fractie eens dat dit geld niet zou mogen worden gebruikt, zoals de
Fransen voorstellen, voor een verlaging van de arbeidskosten of de
teruggave van rente op leningen? Hoe gaat de Staatssecretaris
voorkomen dat dit in Europese lidstaten zal gaan gebeuren?
De leden van de VVD-fractie zijn benieuwd naar de stand van zaken met
betrekking tot het commissievoorstel op de toelating van genetisch
gemodificeerde gewassen (ggo’s). De leden van de VVD-fractie hebben al
in eerder stadium grote zorgen geuit met betrekking tot dit commissievoorstel. Het voorstel kan grote gevolgen hebben voor de Nederlandse
economie en werkgelegenheid. Nu zowel tien nationale parlementen een
negatief oordeel hebben met betrekking tot het commissievoorstel om de
besluitvormingsprocedure inzake genetisch gemodificeerde gewassen te
herzien, en twee commissies uit het Europees parlement (ENVI en AGRI)
ook tegen hebben gestemd, is de VVD-fractie benieuwd naar de stand van
zaken. Heeft de Commissie al aangegeven het voorstel in te trekken, dan
wel te gaan wijzigen? Kan de Staatssecretaris aangeven of de Commissie
mogelijk met een nieuw voorstel zal komen om alsnog de besluitvorming
inzake ggo’s te veranderen? Zo ja, kan de Staatssecretaris aangeven welke
voorstellen zijn en welke richting deze voorstellen dan op gaan? Worden
de verschillende lidstaten hierin geconsulteerd, en hoe kijkt de Staatssecretaris hier tegenaan? Hoe apprecieert de Staatssecretaris de hele gang
van zaken rondom het voorstel vanuit de Commissie?
Al vaker hebben de leden van de VVD-fractie aandacht gevraagd voor de
aanlandplicht en de problemen bij de implementatie hiervan. In het
verslag naar aanleiding van een schriftelijke overleg van 13 juli jl. geeft de
Staatssecretaris dat het STECF een advies zal uitbrengen ten aanzien van
de aanlandplicht voor demersale vis. Dit advies moet inmiddels
verschenen zijn. Kan de Staatssecretaris aangeven of dit advies inderdaad
is uitgebracht door het STECF? Kan de Staatssecretaris aangeven wat de
bevinden van de STECF zijn en welke appreciatie de Staatssecretaris geeft
aan de aanbevelingen? Leiden de aanbevelingen vanuit het STECF tot een
aanpassing van de gemeenschappelijke aanbevelingen van de lidstaten?
In een eerder stadium hebben de leden van de VVD-fractie via schriftelijke
vragen aandacht gevraagd voor de bijvangst van ondermaats vis en
menselijke consumptie. In antwoorden op deze vragen geeft de Staatssecretaris aan dat volgens de Europese Commissie ondermaatse vis alleen
gebruikt mag worden voor toepassingen anders dan rechtstreekse
mensen consumptie. Welke toepassingen zijn dit? Past verwerking van de
ondermaatse vis in producten voor menselijke consumptie binnen
verordening GVB? Deze ondermaatse vis is immers een grote bron van
eiwitten en vetten. De Staatssecretaris geeft aan dat vanuit de Scheveningengroep een brief aan de Europese Commissie is gestuurd met een
voorstel voor een definitie die recht doet aan de mogelijkheden van de
verordening, waardoor hoogwaardige eiwitten en vetten gebruikt kunnen
worden voor menselijke consumptie. Kan de Staatssecretaris aangeven
welk voorstel dat is? En is er inmiddels al een reactie vanuit de
Commissie? Zo ja, is de Staatssecretaris bereid om deze met de Kamer te
delen? En komt de reactie vanuit de Europese Commissie op tijd om nog
bij de besluitvorming van oktober te betrekken?
De leden van de VVD-fractie hebben bij het vorige schriftelijke overleg ten
behoeve van de Landbouw- en Visserijraad 13 juli 2015 vragen gesteld
over vissers en het varen door windmolenparken op zee. Deze leden
hebben toen aangegeven dat er een verschil bestaat in de benadering, en
mogelijkheden tussen verschillende lidstaten, zoals het Verenigd
Koninkrijk en Nederland. In het verslag van een schriftelijk overleg geeft

4

de Staatssecretaris in gesprek te zijn met de stakeholders om onder meer
doorvaart en medegebruik mogelijk te maken. De leden van de
VVD-fractie willen de Staatssecretaris vragen wie deze stakeholders
allemaal zijn. In het Verenigd Koninkrijk is reeds doorvaart mogelijk en
wordt er geen grens gesteld aan de omvang de schepen. De Staatssecretaris geeft in haar beantwoording aan dat de intentie bestaat vanuit
Nederland om doorvaart mogelijk te maken voor vaartuigen kleiner dan of
gelijk aan 24 meter lengte. Waarom wordt er gekozen om de lengte van
vaartuigen te beperken tot 24 meter? In het Verenigd Koninkrijk wordt een
dergelijke beperking niet gehanteerd, waarom in Nederland wel?
In de beantwoording geeft de Staatssecretaris verder aan dat in de
Ontwerp Beleidsnota Noordzee 12016-2021 de intentie is aangekondigd
medegebruik, dus ook visserij, mogelijk te maken voor activiteiten die niet
leiden tot bodemberoering. Kan de Staatssecretaris hier nader op ingaan?
Waarom wordt deze beperking al van te voren ingesteld? Zijn hier al
gesprekken over met de Nederlandse visserijsector? Zo ja, welke zijn dit?
En wat is de stand van zaken met betrekking tot de gesprekken met de
stakeholders? Tot slot, wanneer kan de Kamer het advies «Doorvaart en
medegebruik in windparken» verwachten?
Naar aanleiding van de motie Visser cs.(Kamerstuk 29 664, nr. 129) heeft
de Staatssecretaris onlangs een literatuuranalyse van IMARES naar de
Kamer gestuurd met betrekking schieraaluittrek. Reden voor de motie was
de verandering in de periode van schieraaluittrek onder invloed van onder
meer een veranderende watertemperatuur. De leden van de VVD-fractie
zijn van mening dat dergelijke veranderende omstandigheden vragen om
flexibiliteit, immers de natuur houdt zich niet aan regels. In de begeleidende brief geeft de Staatssecretaris aan dat het onderzoek van IMARES
aangeeft dat schieraaluittrek niet kan worden voorspeld aan de hand van
watertemperatuur in het voorjaar of de zomer. In de conclusie van haar
onderzoek geeft IMARES echter zelf aan dat; «De temperatuur in het
voorjaar is in geen enkel onderzoek genoemd als omgevingsfactor dat
effect heeft op de aanvang van de schieraalperiode, maar hier lijkt ook
vrijwel geen onderzoek naar te zijn gedaan.». Kan de Staatssecretaris
aangeven of zij bereid is op basis van Nederlandse data een uitgebreid
onderzoek te doen naar veranderende omstandigheden zoals de watertemperatuur en de invloed op de schieraaluittrek? Zodat er een beter
beeld voor Nederland ontstaat en hier mogelijk op ingespeeld kan worden
in het beleid? IMARES stelt in haar conclusie dat een meer uitgebreide
gegevensanalyse nodig is om te bepalen welke omgevingsparameters
schieraal aanzetten tot de start van hun migratie. IMARES geeft aan dat er
vrijwel nog geen studies zijn uitgevoerd die de voorspelbaarheid op
langere termijn hebben onderzocht. Is de Staatssecretaris bereid de
suggestie van IMARES over te nemen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie vragen de Staatssecretaris welke andere
parlementen bezwaren hebben geuit tegen het GGO-import voorstel in de
vorm van een brief? Kan de Staatssecretaris kort samenvatten wat de
bezwaren van deze parlementen waren? Daarnaast vragen de leden van
de PvdA-fractie of het GGO-voorstel door de Europese Commissie
ingetrokken of gewijzigd zal worden? Indien het voorstel gewijzigd wordt,
welke wijzigingen zullen dan worden doorgevoerd?
De leden van de PvdA-fractie vragen de Staatssecretaris of zij kan
aangeven welk percentage van de broeikasgassen (uitgedrukt in
CO2-equivalenten) uitgestoten in Nederland wordt veroorzaakt door de
landbouw. Deze leden vragen de Staatssecretaris of zij hetzelfde kan doen

5

voor de Europese Unie. Zij vragen de Staatssecretaris of zij ook de
absolute cijfers kan geven.
De leden van de PvdA-fractie vragen de Staatssecretaris welk percentage
reductie in broeikasgassen de landbouw ten opzichte van 1990 heeft
gemaakt? Ligt de sector hiermee op schema met de voorgenomen
doelstelling van 30% reductie in 20201? Daarnaast vragen deze leden of en
zo ja welke extra doelstellingen voor de landbouw gesteld (zullen) worden
met het oog op de uitspraak van de rechter in de klimaatzaak aangespannen door Urgenda?
De leden van de PvdA-fractie hebben vernomen dat op 7 september 2015
in Brussel een voorstel is gedaan om de Europese boeren met € 500
miljoen te steunen. Zij hebben echter ook begrepen dat nog geen
overeenstemming was bereikt. Deze leden vragen de Staatssecretaris of
zij kan verduidelijken wat dit voorstel precies inhield. Kan de Staatssecretaris hierbij duidelijkheid aangeven uit welke middelen het geld komt, om
welk bedrag het precies gaat en hoe de verdeling hiervan is (zowel tussen
landen als tussen sectoren), en op basis waarvan boeren wel of geen
steun krijgen? De leden van de PvdA-fractie vragen de Staatssecretaris of
het akkoord inmiddels van tafel is. Zo nee, wanneer zal er verder over
worden gepraat? Zo ja, kan de Staatssecretaris aangeven wat dan de
vervolgstappen zijn?
De leden van de PvdA-fractie vragen de Staatssecretaris eveneens of zij
haar reactie op het voorstel van 7 september 2015 kan geven.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie zijn teleurgesteld in de eerste uitkomsten van
de extra landbouw- en visserijraad van gisteren. Deze crisis in de
landbouwsector vraagt om maatregelen op de korte termijn om de lasten
te verlichten en op de lange termijn om de positie van landbouwers te
versterken en innovatief te laten blijven zodat zij een eerlijke boterham
kunnen blijven verdienen. Is de Staatssecretaris dit eens deze leden?
De leden van de CDA-fractie ontvangen zo snel mogelijk de uitkomsten
van de Landbouw- en Visserijraad van 7 september jl. Kan de Staatssecretaris de Kamer hierover informeren bij de beantwoording van deze
vragen? Graag ontvangen wij een toelichting over de verschillende
beleidskeuzes die voorlagen in deze extra landbouwraad, ook ten aanzien
van de door de Commissie neergelegde 500 miljoen? Wat was de laatste
inzet van de Staatssecretaris, zo vragen deze leden? Krijgen de lidstaten
de mogelijkheid om de gehele door hun melkveehouders betaalde
superheffing terug te investeren in de sector? Is er gesproken over een
eerlijk speelveld, met het oog op de aangekondigde maatregelen in
Frankrijk en België? Zo ja, wat was de reactie van de Eurocommissaris?
Heeft de Staatssecretaris gepleit voor een langere uitrijperiode van mest
gezien de extreme weersomstandigheden in delen van het land? En zo ja,
heeft zij hierop een toezegging gekregen? Zo nee, waarom niet?
Uit het overleg van gisteren zijn er, voor zover de leden van de CDA-fractie
bekend geen concrete maatregelen aangekondigd voor de varkenshouderij behalve de private opslag. Heeft de Staatssecretaris gisteren gepleit
voor crisissteun voor de herstructurering van de varkenshouderij? Is zij
bereid om zich hiervoor in de nabije toekomst in te zetten? Aan de
Staatssecretaris is in aanloop naar het overleg met de landbouwministers
een tienpunten plan door LTO en NVV overhandigd. Wat is de reactie van
de Staatssecretaris op de verschillende aangedragen punten? Voor welke

1

http://www.rwsleefomgeving.nl/onderwerpen/broeikasgassen/landbouw/

6

punten heeft ze zich ingezet in Brussel op 7 september jl.? Komt zij met
een pakket aan crisismaatregelen voor de Nederlandse veehouderij?
De leden van de CDA-fractie hebben begrepen dat er een «High Level
Group» komt met de drie Eurocommissarissen landbouw, consumentenbescherming, plant- en diergezondheid en interne markt en industrie.
Deze leden vragen waarom de Eurocommissaris Mededinging niet
betrokken is bij de High Level Group? Deelt de Staatssecretaris de mening
van deze leden dat mededinging in relatie tot samenwerking tussen
boeren en in relatie met samenwerking in de keten ten aanzien van
duurzaamheid een belangrijk thema is en dat daarom de commissaris
mededing absoluut bij deze High Level Group aangesloten zou moeten
zijn? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat de Staatssecretaris doen om
ervoor te zorgen dat de commissaris mededinging deel neemt aan de
High Level Group? Is zij bereid om te verzoeken dat de Nederlandse
Eurocommissaris zich hiervoor in zal zetten?
Gaat bij de komende informele Landbouw- en Visserijraad verder
gesproken worden over het pakket aan maatregelen voor de landbouw?
Ligt er een document voor met voorlopige conclusies? Kan deze gedeeld
worden met de Kamer? Neemt de Staatssecretaris zelf deel aan de
informele landbouw- en visserijraad van 14 en 15 september? Zo ja, aan
welke werkgroep (over de rol van onderzoek, de rol van innovatie en
kennisverspreiding of de rol van goede landbouw praktijken) neemt zij
deel?
De leden van CDA-fractie zouden graag, het door het voorzitterschap,
opgestelde document over de relaties tussen landbouw en klimaat
ontvangen. Wat is naar aanleiding van dit document de inzet van het
kabinet? Zijn de gebruikte cijfers van de United Nations Framework
Convention on Climate Change (UNFCCC) dezelfde cijfers als de Nederlandse cijfer, zo vragen deze leden? Wat is de status van deze cijfers? Zijn
deze geverifieerd? Zo ja, hoe is dit vorm gegeven?
Kan de Staatssecretaris aangeven of er wat haar betreft ook nog andere
onderwerpen die niet geagendeerd staan aan de orde komen, zo vragen
de leden van de CDA-fractie? Zo ja, welke?
Klimaat slimme landbouw houdt ook in Europa rekening met extreem
weer. Ziet de Staatssecretaris mogelijkheden om het aantrekkelijker te
maken voor boeren om gebruik te maken van het instrument van de brede
weersverzekering? Ziet de Staatssecretaris nog andere mogelijkheden om
boeren en tuinders te ondersteunen bij aanpassingen om beter om te
gaan met de gevolgen van extreem weer? Welke mogelijkheden ziet de
Staatssecretaris om de landbouw, en ook de tuinbouw een rol te geven bij
de debatten en besluitvorming ten aanzien van het klimaat- en adaptatiebeleid? De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu heeft benadrukt
dat zij een rol ziet voor het bedrijfsleven, welke rol ziet het kabinet met
name voor de landbouwsector?
De leden van de CDA-fractie vragen of de Staatssecretaris met het oog op
klimaat slimme landbouw mogelijkheden ziet om mineralen concentraten
eindelijk goedgekeurd te krijgen in de regelgeving. Gaat ze deze
Landbouw- en Visserijraad aangrijpen om de Commissie te wijzen op de
toepasbaarheid van het mineralenconcentraat, zo vragen deze leden?
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de Staatssecretaris en het kabinet
kijken naar het Franse voorstel voor Parijs 2015 ten aanzien van grondgebruik «4 per 1.000, soils for food security and climate». Ziet de Staatssecretaris mogelijkheden in dit voorstel?

7

Deze leden hebben geconstateerd dat dit, volgens de algemene planning,
de laatste informele landbouwraad is voordat Nederland zelf aan de beurt
is met het EU-voorzitterschap. Kan de Staatssecretaris al aangeven welke
onderwerpen, opzet etc. gekozen is door Nederland voor de volgende
informele landbouwraad die voor 30 en 31 mei 2016 is gepland in
Amsterdam? Wat dacht de Staatssecretaris van eerlijk speelveld,
samenwerking in de landbouw en mededinging en transparantie met
name bij het nitraatcomité? Graag een reactie waarom deze onderwerp
wel of niet geagendeerd zullen worden.
De leden van de CDA-fractie vragen met betrekking tot wijziging besluitvormingsprocedure import ggo’s of de Europese Commissie het voorstel
gaat wijzigingen of intrekken.
Deze leden vragen wanneer de regeling voor equivalente maatregelen
voor de akkerbouw van kracht gaat worden. Gaat dit spoedig gebeuren, zo
vragen zij. Het actieprogramma is nu al ruim een jaar in werking en nog
ligt er geen regeling, kan de Staatssecretaris dit verklaren? Voor dit jaar is
het natuurlijk al te laat, Staatssecretaris. De landbouwsector heeft zijn
verantwoordelijkheid genomen en onderzoek laten verricht. Wat
weerhoudt de Staatssecretaris om nu ook over de brug te komen, zo
vragen de leden van de CDA-fractie?
Vragen en opmerkingen van de leden van de Partij voor de
Dieren-fractie
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben kennisgenomen van
het IMARES rapport naar het welzijn en bedwelmen van kreeften en
krabben. Dit rapport is het resultaat van de uitwerking van de motie
Ouwehand waarin werd opgeroepen de mogelijkheid van elektrische
verdoving van ongewervelde dieren zoals kreeften en krabben nader te
onderzoeken (Kamerstuk 28 286, nr. 705). In Nederland worden kreeften
en krabben levend gekookt. Dit is een wrede en pijnlijke dodingsmethode,
die voor deze leden gepaard dient te gaan met verdoving vooraf. Zij
hebben naar aanleiding van dit rapport enkele vragen en opmerkingen.
Een van de conclusies van het rapport is dat er onvoldoende kennis is
over de mogelijkheid tot het ervaren van pijn bij krabben en kreeften. De
leden van de Partij voor de Dieren-fractie willen daarom wijzen op
onderzoek dat aantoont dat kreeften en krabben wel degelijk gedragingen
hebben die voldoen aan de criteria van pijnervaring2. Is de Staatssecretaris bekend met dit wetenschappelijke artikel en wat is haar reactie
hierop?
De discussie over de pijnervaring van krabben en kreeften is al reeds
gevoerd en tevens wetenschappelijk beantwoord. Het nogmaals uitvoeren
van een onderzoek met een tijdsbestek van vier à vijf jaar is voor deze
leden niet alleen onnodig, duizenden kreeften en krabben zullen de
komende jaren onnodig levend en bij bewustzijn in kokend water gedood
worden. De leden van de Partij voor de Dieren-fractie willen de Staatssecretaris erop wijzen dat de motie dan niet was gericht op onderzoek naar
pijnervaring maar naar de mogelijkheid van elektronische verdoving. Bij
dezen roepen deze leden de Staatssecretaris op de motie zoals geformuleerd uit te voeren. Graag een reactie.

2

Overzichtsartikel Defining and assessing animal pain van Lynne U. Sneddon, Robert W.
Elwood, Shelley A. Adamo en Matthew C. Leach (Animal Behaviour 97 (2014), 201–202)

8

De leden van de Partij voor de Dieren-fractie betreuren de beslissing van
de Staatssecretaris om de aanbeveling in het IMARES-rapport niet over te
nemen en geen onderzoek naar onmiddellijke verdoving te financieren. In
plaats daarvan wacht de Staatssecretaris Iers onderzoek naar pijnervaring
bij kreeften en krabben af. Deze leden vrezen dat door dit besluit kreeften
en krabben nog langdurig blijven lijden. Graag ontvangen zij meer
informatie over dit Ierse onderzoek en met name in welk tijdsbestek deze
resultaten te verwachten zijn.
II Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris
III Volledige agenda
Geannoteerde agenda van de informele Landbouwraad van 13 t/m
15 september 2015, brief regering d.d. 07-09-2015, Staatssecretaris van
Economische Zaken, S.A.M. Dijksma, 2015Z15901
Antwoorden op vragen van de commissie inzake de Landbouw- en
Visserijraad op 13 juli 2015, brief regering d.d. 10-07-2015, Staatssecretaris
van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma, Kamerstuk 21 501-32, nr. 849
Verslag Landbouw- en Visserijraad 13 juli 2015 in Brussel, brief regering
d.d. 14-07-2015, Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma,
Kamerstuk 21 501-32, nr. 850

9