Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 497

Passend onderwijs

Nr. 423

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR PRIMAIR EN VOORTGEZET
ONDERWIJS
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 februari 2022
In deze brief ga ik in op het verzoek van de vaste Kamercommissie
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om een reactie te geven op de brief die
u ontvangen heeft van Defence for Children m.b.t. de samenwerking
tussen zorg en onderwijs, het Nationaal Programma Onderwijs en
inclusiever onderwijs. U heeft mijn voorganger reeds op 7 september
2021 verzocht om hierop te reageren. De Commissiebrief heeft mij pas
bereikt toen deze in december is nagezonden en daarom ontvangt u nu
pas deze reactie.
Samenwerking tussen onderwijs en zorg
Defence for Children vraagt in de brief allereerst hoe voorkomen kan
worden dat kinderen de dupe zijn van gescheiden onderwijs- en zorgsystemen en hoe ervoor gezorgd wordt dat ze een passende plek in het
onderwijs krijgen. Ik ga er bij de beantwoording van deze vraag vanuit dat
met «kinderen die nu de dupe zijn van de gescheiden onderwijs- en
zorgsystemen» kinderen en jongeren worden bedoeld die momenteel niet
op de juiste onderwijsplek zitten of wellicht in het geheel geen onderwijs
volgen.
Laat ik voorop stellen dat iedere leerling het recht heeft om zich te
ontwikkelen en zo deel te nemen aan de samenleving. Dat geldt ook voor
zieke leerlingen of leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben. Ik
werk hieraan door onder andere een aantal maatregelen uit de verbeteraanpak passend onderwijs1 en het verbeteren van de samenwerking
tussen onderwijs en zorg. Bijvoorbeeld het inrichten van een onafhankelijk
ouder- en jeugdinformatiesteunpunt en het aanscherpen van de
zorgplicht. Of de afspraak uit het coalitieakkoord dat we inzetten op het
aantal onnodig thuiszittende jongeren terugbrengen naar nul. De
komende tijd zal ik deze maatregel verder uitwerken en gaan uitvoeren in
aanvulling op de acties die de afgelopen jaren al in gang zijn gezet.
1

kst-31497-423
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 31 497, nr. 422

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 497, nr. 423

1

Zoals Defence for Children aangeeft wordt er gewerkt aan een onderwijszorgcontinuüm, middels vier stappen: 1) communicatie over de huidige
maatwerkmogelijkheden, 2) begeleiding van proeftuinen, 3) het inrichten
van een experiment onderwijszorgarrangementen en 4) het wijzigen van
wet- en regelgeving op basis van de opbrengsten uit het experiment. Ik
heb u hierover in 2021 regelmatig geïnformeerd, bijvoorbeeld via een
schriftelijk overleg over dit thema.2 3Daarnaast hebben schoolbesturen in
het voortgezet onderwijs binnen de lumpsum bekostiging middelen om
zich in te zetten voor kinderen en jongeren die te maken hebben met
verzuim. Met het oog op de effecten van de coronapandemie is binnen het
Nationaal Programma Onderwijs daarnaast extra aandacht voor deze
groep: er zijn extra middelen vrijgemaakt voor niet-ingeschreven kinderen
om hen weer in verbinding met het onderwijs te brengen.4 5
Nationaal Programma Onderwijs
Daarnaast is volgens Defence for Children niet inzichtelijk hoe de
kinderrechten geborgd zijn in het Nationaal Programma Onderwijs. Om
dit te verduidelijken verwijs ik naar hoe het Nationaal Programma zich
verhoudt tot de artikelen uit het Internationaal Verdrag voor de Rechten
van het Kind (IVRK). Allereerst staat het belang van het kind zoals bedoeld
in artikel 3 van het IVRK centraal in het beleid van het Nationaal
Programma Onderwijs, doordat de belangen van het kind de eerste
overweging vormen. Het NP Onderwijs is volledig gericht op het
vergroten van het welzijn van kinderen als mede het wegwerken van
vertragingen in de (sociale) ontwikkeling van de leerlingen. Het
programma zet daarmee in op het beschermen van de belangen van de
kinderen, waaronder ook het recht op onderwijs en het recht op een
veilige en gezonde leefomgeving. Met de nadruk op kinderen met hogere
risico’s op achterstanden en kinderen in kwetsbare posities, werken we
met het NP Onderwijs ook aan meer gelijke kansen bij het verwezenlijken
van het recht op onderwijs, zoals bedoeld in artikel 28 IVRK. Dit doen we
bijvoorbeeld door scholen en gemeenten waar veel leerlingen meer risico
hebben op achterstanden, meer ondersteuning te geven dan andere
scholen. In het coalitieakkoord hebben we daarbij afgesproken dat we
inzetten op een structurele versterking van scholen met veel leerachterstanden. Met de extra investeringen in het NP Onderwijs dragen we ook
bij aan verwezenlijking van de doelstellingen van het onderwijs zoals
bedoeld in artikel 29 IVRK, bijvoorbeeld waar het gaat om de voorbereiding van het kind op een verantwoord leven in een vrije samenleving.
Ten slotte vraagt Defence for Children hoe voorkomen kan worden dat het
NP Onderwijs leidt tot een (verdere) stijging van het lerarentekort in grote
steden.
Naast de middelen die scholen ontvangen hebben voor het inlopen van
leervertragingen is een arbeidsmarkttoelage voor personeel werkzaam op
scholen met het grootste risico op onderwijsachterstanden onderdeel van
het NP Onderwijs. Deze arbeidsmarkttoelage is bedoeld om het werk op
de scholen met het grootste risico op onderwijsachterstanden aantrekkelijker te maken, om zo te voorkomen dat deze scholen leraren verliezen,
terwijl de lerarentekorten op deze scholen vaak al het grootst zijn. Deze
middelen komen daarbij ook gedeeltelijk ten goede aan de grote steden.
Daarnaast zet ik op andere manieren in op het verkleinen van het
lerarentekort in de grote steden. Zoals via het stimuleren en verbeteren
van zij-instroom, het opleiden van onderwijsassistenten en de inzet van
vakleerkrachten en andere professionals. In het coalitieakkoord zijn daarbij
2

Kamerstuk 26 695, nr. 136
Kamerstuk 31 497, nr. 419
4
Kamerstuk 35 570 VIII, nr. 247
5
Kamerstuk 35 570 VIII, nr. 279
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 497, nr. 423

2

nog meer afspraken gemaakt om het beroep van leraar aantrekkelijk te
maken, bijvoorbeeld door de loonkloof te dichten en de werkdruk te
verlagen.
Inclusiever onderwijs
In de brief vraagt Defence for Children ten slotte hoe de aanpak van het
NP Onderwijs zich verhoudt tot andere ontwikkelingen zoals inclusiever
onderwijs. En of bevindingen uit monitoring of evaluatie van het NP
Onderwijs gebruikt worden bij de ontwikkeling van de routekaart naar
inclusiever onderwijs. Zoals eerder genoemd in deze brief is het NP
Onderwijs bedoeld om scholen en leerlingen te ondersteunen om
leervertragingen in te lopen die door de coronapandemie zijn ontstaan.
Hieruit kunnen waardevolle lessen komen die ook breder kunnen worden
ingezet binnen het onderwijs, mogelijkerwijs ook bij het traject naar
inclusiever onderwijs. Het NP Onderwijs biedt via de kenniscommunity
mogelijkheden om ervaringen en kennis op alle interventies te delen.
Zoals al in de voortgangsrapportage verbeteraanpak passend onderwijs
aangegeven vereist het komen tot een routekaart voor inclusiever
onderwijs een zorgvuldig proces.6 Daarom wordt in de eerste helft van
2022 met kinderen/leerlingen, ouders, leraren, schoolleiders en andere
betrokkenen invulling gegeven aan de stip op de horizon en de route
erheen. Bij dit proces wordt uiteraard gebruik gemaakt van de vele mooie
voorbeelden en voorgestelde aanpakken die ik zie in de praktijk.
Leerlingen worden zeker betrokken bij de totstandkoming van het beleid.
Dit doe ik in overleg met leerlingvertegenwoordigers als LAKS, JongPIT
en LBVSO7, maar ook via werksessies die ik ga organiseren in 2022 om
meer leerlingen te horen over inclusiever onderwijs.
De Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs,
A.D. Wiersma

6
7

Kamerstuk 31 497, nr. 422
Landelijk Actie Komitee Scholieren, JongPIT zet zich in voor jongeren met een chronische
aandoening of beperking en Leerlingbelang Voortgezet Speciaal Onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 497, nr. 423

3