Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 009 (R2035)

Bepalingen omtrent de toepassing in Aruba,
Curaçao en Sint Maarten van beperkende
maatregelen met het oog op de handhaving of
het herstel van de internationale vrede en
veiligheid of de bevordering van de
internationale rechtsorde dan wel de bestrijding
van terrorisme, vastgesteld in het kader van het
Gemeenschappelijk Buitenlands en
Veiligheidsbeleid van de Europese Unie
(Rijkssanctiewet)

Nr. 5

VERSLAG VAN DE STATEN VAN CURAÇAO
Vastgesteld 7 oktober 2014
De Staten van Curaçao hebben kennisgenomen van het onderhavige
voorstel van rijkswet. De bespreking van het onderhavige voorstel van
rijkswet heeft dezerzijds aanleiding gegeven tot het maken van de
navolgende opmerkingen.
Zeer ontstemd heeft de MFK-fractie kennisgenomen van het onderhavige
voorstel van rijkswet. De fractie is niet te spreken over de procedure die
tot nu toe is gevolgd. Vanaf 1997 geldt op Curaçao al een Sanctielandsverordening (P.B. 1997, no. 336). Deze vigerende landsverordening wordt
door het voorstel van rijkswet zomaar opzij gezet. Tot deze conclusie komt
de fractie als onder andere in ogenschouw wordt genomen dat artikel 25
van het Statuut voor het Koninkrijk bepaalt dat de Koning de landen
Aruba, Curaçao en Sint Maarten niet kan binden aan internationale en
financiële overeenkomsten indien het land verklaart niet te willen worden
verbonden.
Curaçao heeft bovendien de LGO-status. Sanctiemaatregelen van de
Europese Unie werken op grond van EU-recht niet automatisch door op
Curaçao. Het staat de lidstaten vrij om EU-recht te adopteren ten behoeve
van de rechtsorde van de LGO’s.
De fractie is benieuwd te weten op welke andere terreinen de landen hulp
krijgen van de Europese Unie. Er zijn reeds vijf zogeheten consensusrijkswetten waarmee het Land Curaçao opgescheept zit.
Komt met het onderhavige voorstel van rijkswet nog één erbij, vraagt de
fractie zich af. De MFK-fractie betreurt het dat Curaçao niet voldoende
betrokken is geweest bij de voorbereiding van het onderhavige voorstel
van rijkswet en eveneens dat Curaçao niet is gevraagd in hoeverre zij zich
hierin heeft kunnen vinden.
Volgens de fractie moet Curaçao zelf kunnen beslissen om sancties te
hemen tegen andere landen. Dit is in het verleden gebeurd met gebruik-

kst-34009-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 009 (R2035), nr. 5

1

making van de Sanctielandsverordening. Als voorbeeld wordt hier
genoemd de beslissing om sancties te treffen tegen Iran in 2012.
Een andere punt dat de MFK-fractie zorgen baart is dat de autonomie van
Curaçao – zijnde Curaçao een autonoom land binnen het Koninkrijk – met
het voorstel van rijkswet wordt aangetast. Waarom wordt geregeld dat de
sanctiemaatregelen automatisch voor de landen doorwerken? De fractie is
hier fel tegen en baseert zich op artikel 3 van het Statuut voor het
Koninkrijk. Ook de Raad van Advies van Curaçao is van oordeel dat het
gebruik van een rijkswet in het onderhavige geval niet gerechtvaardigd is.
De Raad is van mening, dat een uniforme toepassing van financiële en
economische sanctiemaatregelen niet wenselijk is, gelet op de geopolitieke verschillen tussen Europese en de Caribische delen van het
Koninkrijk. De Raad van Advies van Curaçao geeft voorts aan dat de
procedure voor het tot stand komen van een rijkswet in het Statuut voor
het Koninkrijk en de Grondwet van Nederland is beschreven. Een van de
belangrijkste aspecten in de voorbereidingsfase is overleg met de landen
Curaçao, Aruba en Sint Maarten. Indien dit overleg met de landen niet
heeft plaatsgevonden dan is er sprake van strijd met deze voorgeschreven
procedures.
De Raad van Advies van Curaçao geeft volgens de fractie duidelijk aan
niet eens te zijn met het onderhavige voorstel van rijkswet en geeft de
regering in overweging om niet in te stemmen met het ontwerp.
Ook de op- en aanmerkingen van de Raad van State gaan in soortgelijke
richting. De fractie citeert de Raad van State:
«Hoewel buitenlandse betrekkingen een Koninkrijksaangelegenheid is,
betekent dit nog niet ipso facto dat een uniforme toepassing in alle
gevallen wenselijk of noodzakelijk is. Er kunnen elementen van buitenlands beleid zijn die slechts gelden voor een deel van het Koninkrijk».
Ook wenst de fractie naar voren te brengen de opmerking van de Raad
van State met betrekking tot artikel 27 van het Statuut voor het Koninkrijk,
waarbij de Raad verwijst naar het advies van 5 oktober 1998, naar
aanleiding van een adviesaanvraag over artikel 25 Statuut. (Zie ook C.
Borman, Het Statuut voor het Koninkrijk, Kluwer 2012, par.7.5.3:
«het kan zich voordoen dat besluiten van de Raad van ELI, hoewel niet
bindend voor de Caribische landen, deze landen wel raken, voor zover de
EU zich bemoeit met buitenlands en veiligheidsbeleid. In dat geval zal
Nederland bij discussies in Europees verband rekening moeten houden
met de belangen van de Koninkrijkspartners en zal de voorbereiding van
de Europese besluitvorming in de rijksministerraad dienen plaats te
vinden»).
De MFK-fractie merkt voorts op dat de voorbereiding van het voorstel van
rijkswet van een gebrek aan respect getuigt. Gebrek aan respect voor de
regering in Willemstad en voor de Staten van Curaçao.
Het onafhankelijk Statenlid Leeflang is van mening dat het belang van het
Land niet kan worden opgeofferd aan terrorisme. Het onafhankelijk
Statenlid Leeflang brengt naar voren dat in het kader van het verkrijgen
van meer veiligheid Curaçao niet alleen kan staan. Het is jammer dat
Curaçao in dit verband niet één blok vormt met andere landen. Curaçao
heeft ervoor gekozen om deel van het Koninkrijk te zijn. Dat betekent dat
we de lusten en de lasten moeten dragen. Naar aanleiding hiervan citeert
het onafhankelijk Statenlid de Raad van State:
«Er kunnen elementen van buitenlands beleid zijn die slechts gelden voor
een deel van het Koninkrijk. De aard en de effectiviteit van het buitenlands
beleid op het gebied van bestrijding van internationale georganiseerde
misdaad en terrorisme, en in het bijzonder de in artikel 1 van het voorstel
bedoelde sanctiemaatregelen, brengen echter met zich dat in dit geval
eenvormige toepassing in het gehele Koninkrijk noodzakelijk is».
De Raad van State geeft ook aan dat in de memorie van toelichting geen
informatie wordt gegeven over het voortraject van het voorstel van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 009 (R2035), nr. 5

2

rijkswet noch over de standpunten van de betrokken landen. Het
onafhankelijk Statenlid betreurt het en wijst op het belang van een
gedegen voorbereiding. De betrokkenheid bij de besluitvorming door de
de regering van Curaçao door tussenkomst van de Gevolmachtigde
Minister is van eminent belang. Het vervult het onafhankelijk Statenlid
met plaatsvervangende schaamte te moeten constateren dat het
wetgevende orgaan van Curaçao heeft nagelaten om het onderwerp in
een landsverordening te regelen. Het is volgens het onafhankelijk
Statenlid Leeflang om deze reden dat Curaçao het opgelegd krijgt door
middel van een rijkswet.
De PAR-fractie kan zich vinden in het onderhavige voorstel van rijkswet.
De fractie betreurt het echter dat de Staten de kans om het onderwerp zelf
in een landsverordening te regelen hebben laten gaan. Dit zou juist onze
autonome status in de praktijk hebben laten zien.
Al is Curaçao een autonoom land, buitenlandse betrekkingen vallen onder
het Koninkrijk conform Statuut (artikel 3). Door tegen het onderhavige
voorstel te zijn, zendt men een verkeerd signaal uit als parlement, als land.
Wij zijn tegen terrorisme en verstoring van de internationale rechtsorde
en zijn bereid alle sancties hiertegen te ondernemen in Koninkrijksverband met inachtneming van de regelingen in het Statuut. Voor de
PAR-fractie is er geen discussie hierover nodig. De fractie is principieel
tegen terrorisme en tegen landen die de wereldvrede verstoren.
De bevolking van Curaçao heeft, gebruik makend van haar zelfbeschikkingsrecht, tijdens het referendum gekozen voor een autonome status
binnen het Koninkrijk (68%). Daarnaast heeft meer dan 28% gekozen voor
één of andere vorm van samenwerking binnen het Koninkrijk, hetzij voor
een directe band met Nederland (24%) of in de Antillen blijven (4%).
Slechts 5% heeft gekozen voor onafhankelijkheid. Dit brengt met zich mee
dat Curaçao het Statuut voor het Koninkrijk heeft aangenomen met de
lusten en de lasten daarmee samengaand. De fractie beklemtoont dat het
volk niet voor onafhankelijkheid heeft gekozen.
De PS-fractie vindt het betreurenswaardig dat, nadat geprobeerd is het
onderwerp in een landsverordening te regelen, nu met een voorstel van
rijkswet komt. Evenals andere fracties, wijst de PS-fractie op het gebrek
aan standpuntbepaling door de autonome landen, waardoor hiermee is
gehandeld in strijd met het Statuut voor het Koninkrijk. Deze handelwijze
is afkeurenswaardig. De fractie merkt op dat zowel de Raad van Advies
van Curaçao als de Raad van State van het Koninkrijk kanttekeningen
hebben geplaatst bij het voorstel van rijkswet. De fractie begint haar
betoog met wat de Raad van Advies van Curaçao heeft geconcludeerd
namelijk dat zij aangeeft dat de regering van Curaçao in overweging moet
nemen niet in te stemmen met het voorstel van rijkswet en met inachtneming van de bepalingen van het Statuut voor het Koninkrijk bezwaar
daartegen moet maken. De fractie betreurt het dat anderen voor doen
komen alsof zij vóór terrorisme zijn door een standpunt in te nemen tegen
het voorstel van rijkswet. De fractie deelt deze mening niet. De fractie
verwijst naar de onlangs in de de Staten aangenomen wet tegen
terrorisme en witwassen van gelden.
Vervolgens brengt de PS-fractie naar voren dat met de totstandkoming
van de Sanctielandsverordening in 1997 het opleggen van sancties door
de Europese Unie los van de processen binnen de Verenigde Naties
geschiedt. Curaçao heeft vanaf die tijd geleefd met beslissingen van een
buitenlandse organisatie, echter wel onder leiding van de Verenigde
Naties. Is thans, met dit voorstel van rijkswet, het buitenlands- en
veiligheidsbeleid vanuit Europa het belangrijkste geworden? Curaçao
moet ervoor waken dat het overnemen van opgelegde sancties vanuit
Europa haar belangen niet schaadt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 009 (R2035), nr. 5

3

Het Land dient de Veiligheidsmaatregelen van de Verenigde Naties in acht
te nemen. Hierdoor kan de financiële sector gerust zijn, want Curaçao
wordt beoordeeld door de Financial Action Task Force (FATF). De
aanbevelingen van de FATF zijn ook bedoeld tegen terrorismefinanciëring
en witwassen van geld. De PS-fractie wil duidelijk aangeven dat zij geen
oplegging vanuit Europa wenst te tolereren. De fractie blijft achter het
standpunt van de Raad van Advies van Curaçao staan. Het lijdt geen
twijfel dat deze fractie onder deze omstandigheden zich nimmer in het
onderhavige voorstel van rijkswet kan vinden.
De PS-fractie wenst het advies van de Raad van Advies integraal in het
verslag en deze luidt als volgt:
[begin citaat]
I. Algemeen
1. Inleiding
De Raad van Ministers heeft op 3 juli 2014 besloten het onderhavige
voorstel van rijkswet aan de Raad aan te bieden ter advisering, het een en
ander conform het advies d.d. 1 juli 2014 van de Sectordirecteur van het
Ministerie van Algemene Zaken. In dit advies van voornoemde sectordirecteur wordt de Raad verzocht om een spoedadvies uit te brengen over
het voorstel van rijkswet, met name voor wat betreft de verenigbaarheid
van de doorwerking van verordeningen van de Europese Unie in de
rechtsorde van de landen (Aruba, Curaçao en Sint Maarten) met het
Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden (het Statuut), terwijl de
verdragen waarop deze verordeningen zijn gebaseerd niet gelden voor
Curaçao (Aruba en Sint Maarten).
Thans is aan de orde het aangepaste voorstel van rijkswet dat in de
vergadering d.d. 11 juli 2014 van de Raad van Ministers van het Koninkrijk
(rijksministerraad) is behandeld, waarbij besloten is om het voorstel naar
de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Tweede Kamer) en naar de
vertegenwoordigende lichamen van Aruba, van Curaçao en van Sint
Maarten te zenden.
De Raad zal hierna ingaan op de door de Raad van Ministers gestelde
vraag en zal tevens uitweiden over andere belangrijke aandachtspunten
met betrekking tot het voorstel van rijkswet.
2. Doorwerking van verordeningen en besluiten van de Europese Unie in
de rechtsorde van Curaçao en de verenigbaarheid hiervan met het
Statuut
Nederland is van mening dat met het oog op de handhaving of het herstel
van de internationale vrede en veiligheid of de bevordering van de
internationale rechtsorde dan wel de bestrijding van terrorisme, verordeningen en besluiten vastgesteld in het kader van het Gemeenschappelijk
Buitenlands en Veiligheidsbeleid van de Europese Unie, waarvan
Nederland integraal deel uitmaakt, ook van toepassing dienen te worden
verklaard op Curaçao, Aruba en Sint Maarten. Het een en ander is
gebaseerd op de gedachte dat het Koninkrijk op internationaal niveau als
één geheel moet optreden bij het opleggen van sanctiemaatregelen.
Omdat deze maatregelen vallen onder buitenlands beleid het gehele
Koninkrijk betreffende, worden op grond van artikel 3, eerste lid, onder b
van het Statuut deze buitenlandse betrekkingen als een aangelegenheid
van het Koninkrijk aangemerkt.
Curaçao, Aruba en Sint Maarten worden op grond van het tweede lid van
artikel 355 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
aangemerkt als behorende tot de landen en gebieden overzee ofwel
LGO-landen. Een belangrijk kenmerk van het hebben van een LGO-status
is dat een groot deel van het Europese recht niet van toepassing is, maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 009 (R2035), nr. 5

4

slechts beperkt is tot een specifiek onderdeel van het Europees Gemeenschapsrecht. Van belang is dat een deel van de onderwerpen in het
verdrag van de Europese Unie, met name het buitenlands en veiligheidsbeleid, op het terrein van de Koninkrijksaangelegenheden liggen.
De Raad is van oordeel dat de in artikel 1 van het voorstel van rijkswet
bedoelde sanctiemaatregelen in de sfeer van buitenlandse betrekkingen
liggen. Alhoewel artikel 3, eerste lid, onder b, van het Statuut in beginsel
als grondslag kan dienen voor het bepaalde in het voorstel van rijkswet
impliceert dit niet dat het gebruik van een rijkswet als instrument in het
onderhavige geval gerechtvaardigd is. Immers hoewel buitenlandse
betrekkingen een Koninkrijksaangelegenheid zijn, betekent dit nog niet dat
een uniforme toepassing in alle gevallen wenselijk of noodzakelijk is.
De Raad is gelet op de geopolitieke verschillen tussen de Europese en de
Caribische delen van het Koninkrijk van oordeel dat eenvormige
toepassing van de financiële en economische sanctiemaatregelen, zoals
voorgesteld in artikel 1 van het voorstel van rijkswet, niet wenselijk is.
De geografische ligging van Curaçao, Aruba en Sint Maarten leidt tot een
andere internationale gerichtheid dan Nederland en is belangrijk bij de
beoordeling of een verordening of besluit van de Europese Unie relevant
en haalbaar is en overgenomen dient te worden. Met deze verschillen
moet gedegen rekening warden gehouden. Onderwerpen die voor
Nederland relevant en haalbaar kunnen zijn, hoeven dat niet automatisch
en zonder voorbehoud voor Curaçao, Aruba en Sint Maarten te zijn.
3. Het middel (sub)delegatie van regelgevende bevoegdheid
De Raad is om de redenen, genoemd in onderdeel 2, van oordeel dat een
verordening of een besluit van de Europese Unie niet zonder meer
overgenomen hoeft of moet warden en dat een rijkswet ook niet het
middel is om dit te bereiken. Het middel om economische en financiële
sanctiemaatregelen op Curaçao, Aruba en Sint Maarten uit te kunnen
voeren, dient volgens de Raad gezocht te warden in het vaststellen van
een landelijke regeling. In dit geval kan gebruik worden gemaakt van de
mogelijkheid, opgenomen in artikel 14, eerste lid, van het Statuut, van
(sub)delegatie van regelgevende bevoegdheid aan landsorganen.
Hierdoor kunnen de sanctiemaatregelen, bedoeld in artikel 1 van het
voorstel van rijkswet, bij of krachtens landsverordening warden vastgesteld. In dit kader wenst de Raad nog het volgende op te merken. Aan de
Raad is op 8 november 2013 een ontwerplandsverordening tot wijziging
van de Sanctielandsverordening aangeboden waarin, naast de sanctiemaatregelen van de Verenigde Naties, ervoor gekozen zou kunnen worden
om ook die van de Europese Unie op Curaçao te laten doorwerken1. De
Raad heeft op 3 december 2013 een advies uitgebracht over voornoemde
ontwerplandsverordening2. Het is de Raad gebleken dat in de aan de
Staten aangeboden ontwerplandsverordening het ontwerp waarover de
Raad advies heeft uitgebracht zodanig gewijzigd is dat Curaçao niet meer
kan kiezen om sanctiemaatregelen te laten doorwerken maar dat er sprake
zou zijn van een automatische overname van de sanctiemaatregelen van
de Europese Unie. De Raad is niet in de gelegenheid gesteld om een
1

Ontwerplandsverordening houdende wijziging van de Sanctielandsverordening (Uitbreiding
grondslag sanctie) (Zitting 2013-2014-046) De Raad kan uit de overgelegde stukken opmaken
dat Aruba en Sint Maarten reeds een voorziening in hun landelijke wetgeving hebben getroffen
voor een automatische overname van economische en financiële sanctiemaatregelen die de
Europese Unie met het oog op de handhaving of het herstel van de internationale vrede en
veiligheid of de bevordering van de internationale rechtsorde dan wel de bestrijding van
terrorisme heeft genomen.
2
AvA no. AA/38–13-LV (zaaknummer 2013/058428).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 009 (R2035), nr. 5

5

advies uit te brengen over deze ingrijpende wijziging alvorens
voornoemde ontwerplandsverordening aan de Staten is aangeboden. De
openbare behandeling van voornoemde ontwerplandsverordening in de
Staten van Curaçao heeft op 12 augustus 2014 plaatsgevonden. Deze
ontwerplandsverordening is door de Stoten verworpen vanwege
bezwaren tegen de automatische rechtstreekse doorwerking van de
Europese sanctiemaatregelen. In wezen beoogt het onderhavige voorstel
van rijkswet op dezelfde wijze een automatische overname van de
sanctiemaatregelen van de Europese Unie.
4. Totstandkomingsprocedure van rijkswetgeving
Om een rijkswet vast te kunnen stellen dient de daarvoor vastgestelde
procedure gevolgd te worden. Deze procedure wordt in de bepalingen van
het Statuut en de Grondwet van Nederland omschreven. Een van de
belangrijke aspecten van de voorbereidingsfase is het plegen van overleg
met Curaçao, Aruba en Sint Maarten. Hoofdregel is dat, alvorens het
voorstel van een rijkswet naar de rijksministerraad gaat, de Gevolmachtigde Ministers namens hun regeringen ermee moeten hebben
ingestemd. Indien er geen overeenstemming is dan moet het geschilpunt
bij het aanhangig maken van het voorstel voor een rijkswet bij de
rijksministerraad worden omschreven[4]. Indien voornoemd overleg niet
heeft plaatsgevonden constateert de Raad bij de voorbereiding van het
voorstel dan. ook strijd met procedurele regels zoals vervat in het Statuut
en in de Grondwet.
De Raad heeft vernomen dat de rijksministerraad op 11 juli 2014 heeft
besloten om conform artikel 15 van het Statuut, het onderhavige voorstel
van rijkswet aan de Staten-Generaal en aan de vertegenwoordigende
lichamen van Curaçao, Aruba en Sint Maarten toe te zenden. Voor
Curaçao, Aruba en Sint Maarten staan mogelijkheden open om zich uit te
Spreken over het niet volgen van de juiste procedure ten aanzien van het
voorstel van rijkswet. Ten eerste zijn de parlementen van Curaçao, Aruba
en Sint Maarten bevoegd om op grond van artikel 16 van het Statuut, de
Tweede Kamer te verzoeken om vóór de openbare behandeling van het
ontwerp, dit te onderzoeken en zo nodig binnen een daarvoor te bepalen
termijn daaromtrent schriftelijk verslag uit te brengen. Bovendien zouden
de Gevolmachtigde Ministers van Curaçao, Aruba en Sint Maarten, op
grond van artikel 18, eerste lid van het Statuut, vóór de eindstemming
over het voorstel van rijkswet in de kamers van de Staten- Generaal in de
gelegenheid moeten worden gesteld om zich namens hun regeringen
over het voorstel van rijkswet uit te spreken. De Raad vraagt de aandacht
van de regering voor het bovenstaande.
II. Inhoudelijke opmerking ten aanzien van het voorstel van
rijkswet
Afstemmingsplicht
In artikel 3 van het voorstel van rijkswet wordt bepaald dat Aruba,
Curaçao en Sint Maarten bij de standpuntbepaling van Nederland worden
betrokken met het oog op de totstandkoming van besluiten als bedoeld in
het eerste lid van artikel 1 die hen raken. De Raad merkt ten eerste op dat
niet Nederland doch alleen het Koninkrijk volkenrechtelijk rechtssubject is
en de verdragsluitende bevoegdheid bezit.
Aangezien een verplichting tot inschakeling van landen bij de voorbereiding en uitvoering van overeenkomsten reeds in artikel 27 van het
Statuut voorkomt, is het voor de Raad niet duidelijk om welke redenen de
in artikel 3 van het voorstel van rijkswet opgenomen verbijzondering van
artikel 27 noodzakelijk is. Bovendien wordt in de toelichting op artikel 3
van het voorstel van rijkswet aangegeven dat de wijze waarop uitvoering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 009 (R2035), nr. 5

6

zal worden gegeven aan de afstemmingsplicht verankerd zal worden in
een protocol.
De Raad adviseert de regering het daartoe te doen leiden dat in het
voorstel van rijkswet rekening wordt gehouden met het voorgaande.
Concluderend geeft de Raad van Advies de regering in overweging om
niet in te stemmen met het voorstel van rijkswet en met inachtneming van
de bepalingen van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden
bezwaar daartegen te maken.
[einde citaat]
Met verontwaardiging heeft de MAN-fractie kennis genomen van het
voorstel van rijkswet. Met verontwaardiging, vanwege de aan arrogantie
grenzende wijze waarop de Nederlandse regering het voorstel van
rijkswet wenst door te drukken. Volgens de toelichting op het voorliggende voorstel van rijkswet worden de landen betrokken bij de Nederlandse standpuntbepaling, bij de voorbereiding van normen die van
invloed kunnen zijn op de betrekkingen van deze landen in de regio of die
hen anderszins raken. Evenals de Raad van State is de fractie van mening
dat hier sprake is van een Koninkrijksaangelegenheid. Gelet hierop dient,
alvorens gebonden te worden aan de beperkende maatregelen in artikel I
van het voorstel tot besluitvorming over het door Nederland in te nemen
standpunt, overleg in de Rijksministerraad plaats te vinden.
Ook de Raad van Advies van Curaçao spreekt zich tegen het onderhavige
voorstel van rijkswet en adviseert om niet in te stemmen met het op tafel
liggende voorstel. De Raad van Advies concludeert om niet in te stemmen
met het voorstel van rijkswet en met inachtneming van de bepalingen van
het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden bezwaar daartegen te
maken. Niet omdat men tegen het voorstel van rijkswet is, moet worden
geconcludeerd dat men vóór terrorisme is. Hier is er sprake van het
respecteren van de vigerende wetgeving. De Raad van Advies van
Curaçao brengt het volgende naar voren:
«De Raad is van oordeel dat de in artikel 1 van het voorstel van rijkswet
bedoelde sanctiemaatregelen in de sfeer van buitenlandse betrekkingen
liggen. Alhoewel artikel 3, eerste lid, onder b, van het Statuut in beginsel
als grondslag kan dienen voor het bepaalde in het voorstel van rijkswet
impliceert dit niet dat het gebruik van een rijkswet als instrument in het
onderhavige geval gerechtvaardigd is. Immers hoewel buitenlandse
betrekkingen een Koninkrijksaangelegenheid zijn, betekent dit nog niet dat
een uniforme toepassing in alle gevallen wenselijk of noodzakelijk is.»
De MAN-fractie kan niet toestaan dat de artikelen 25, 26 en 27 van het
Statuut voor het Koninkrijk worden geschonden en hoopt ten zeerste niet
dat dit zal gebeuren. De fractie wijst met klem op het feit dat geen enkele
rijkswet, wat van lager orde is dan het Statuut voor het Koninkrijk, het
Statuut opzij kan zetten (zie ook artikel 2, onder a, van de Staatsregeling
van Curaçao). Hieruit volgt, aldus de MAN-fractie dat, al wordt het
onderhavige voorstel aangenomen, het geen automatische werking heeft
hier te lande.
De MAN-fractie is pertinent tegen het onderhavige voorstel van rijkswet.
De PAIS-fractie acht het zeer belangrijk dat Curaçao als land opkomt tegen
terrorisme en acties die de internationale vrede verstoren. In dit verband
is de vraag wat voor land Curaçao wil zijn, zeer belangrijk. De PAIS-fractie
vindt het belangrijk dat Curaçao in alle mogelijke fora de strijd aangaat
tegen terrorisme en schending van mensenrechten. De fractie gelooft niet
dat wij de maatregelen vanuit de Europese Unie (lees Europa) moeten
afwijzen, puur en alleen omdat ze ons worden opgelegd door de Europese
Unie. Ongeacht waar deze sancties vandaan komen, moeten wij als land
deze sancties implementeren, omdat wij geloven in het doel dat men wil
bereiken met deze sancties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 009 (R2035), nr. 5

7

De PAIS-fractie heeft bij de behandeling van de (nationale) Sancitelandsverordening in de Staten voorgesteld om een «kan-bepaling» op te
nemen, doch de regering is niet erop ingegaan, hetgeen de fractie jammer
vindt. De PAIS-fractie vindt dat wij als autonoom land zelf moeten kiezen
om deze sancties uit te voeren.
Desalniettemin is de fractie voornemens om een amendement op het
onderhavige voorstel te presenteren waarin het advies van de Raad van
Advies van Curaçao verwerkt is. Bij de behandeling in de Tweede Kamer
dient hiermee rekening te worden gehouden.
De PAIS-fractie hoopt dat in een later stadium de Staten dit voorstel van
rijkswet overneemt in een landsverordening.
Gaarne wensen de Staten dat rekening wordt gehouden met de gevoelens
van de Staten van Curaçao bij de behandeling van het onderhavige
voorstel van rijkswet.
Aldus vastgesteld in de vergadering van de Centrale Commissie van de
Staten van Curaçao van de 3de oktober 2014.
De Rapporteur
M.C.F. Franco

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 009 (R2035), nr. 5

8