Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3264
Vragen van het lid De Roon (PVV) aan de Minister van Defensie over ernstige
tekortkomingen van de Joint Strike Fighter (JSF) ten opzichte van potentiële
tegenstanders (ingezonden 13 augustus 2015).
Antwoord van Minister Hennis – Plasschaert (Defensie) (ontvangen
2 september 2015)
Vraag 1
Bent u bekend met het rapport «Thunder without Lightning», waarin
geconcludeerd wordt dat de JSF het op vier cruciale terreinen aflegt tegen
potentiële tegenstanders?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de conclusie dat de JSF veel minder wendbaar is dan zijn potentiële
tegenstanders en daardoor uiterst kwetsbaar is in een dogfight? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 2
Zoals reeds vermeld in de reactie van 13 augustus jl. op het bericht Test Pilot
Admits the F-35 Can’t Dogfight(Kamerstuk 26 488, nr. 392), is de wendbaarheid van het toestel met het oog op de veiligheid in de huidige vliegtuigsoftware – gebruikt in het testprogramma – van de F-35 beperkt ten gunste van
verhoogde stabiliteit. Het uitgangspunt is dat het toestel op geen enkel
moment «onbestuurbaar» mag zijn. Daarnaast is het belang van de wendbaarheid van jachtvliegtuigen in de loop der jaren door technische ontwikkelingen afgenomen terwijl het belang van geavanceerde sensoren, langeafstandswapens en stealth technologie tegen radardetectie is toegenomen. Bij
de beoordeling van de capaciteiten van de F-35 spelen dan ook meer
aspecten een rol dan de wendbaarheid van het toestel. Ook de manier van
optreden met een
F-35 wijkt af van de manier waarop met een vierde generatie toestel wordt
gevlogen. De F-35 is ontworpen om vijandelijke toestellen op grote afstand te
bevechten en uit te schakelen. De F-35 beschikt daartoe over een uitgebreid

1

ah-tk-20142015-3264
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://nsnetwork.org/cms/assets/uploads/2015/08/F-35_FINAL.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

pakket aan sensoren en wapens die het toestel superieur maken aan andere
gevechtsvliegtuigen.
Vraag 3
Deelt u de conclusie dat de beperkte wapenlast die de JSF bij zich kan dragen
de effectiviteit van het toestel ernstig beperkt? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Nee. De F-35 kan bewapening intern meenemen om de voordelen van de
stealth eigenschappen te kunnen benutten. De overige toestellen kunnen dat
niet. Daarnaast kan de F-35 ook extern bewapening meenemen. De totale
wapenlast die de F-35 – inclusief de externe wapenlast – kan meenemen is
groter dan wat de Nederlandse F-16 kan meenemen. De F-35 kan met die
verschillende mogelijkheden doeltreffend missies uitvoeren.
Vraag 4
Deelt u de conclusie dat het korte vliegbereik van de JSF de operationele
inzetbaarheid kan beperken? Klopt het dat de JSF qua vliegbereik in het
nadeel is in vergelijking met zijn Russische en Chinese opponenten? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4
Het rapport beschrijft dat de F-35 een groter vliegbereik heeft dan diverse van
de westerse toestellen die de F-35 zal vervangen. Dit geldt ook voor de
Nederlandse F-16. Het vliegbereik van de F-35 is voldoende voor de beoogde
operationele inzet. Het vliegbereik van jachtvliegtuigen is afhankelijk van
verschillende factoren, zoals het gewicht en interne of externe bewapening.
Het is daarom niet goed mogelijk verschillende toestellen op dat punt te
vergelijken.
De F-35 vervoert alle brandstof intern. Mede afhankelijk van toekomstige
ervaringen – in eerste instantie uit de operationele testfase – kan het
vliegbereik van de F-35 desgewenst nog worden vergroot met externe tanks.
Vraag 5
Deelt u de conclusie dat het belangrijkste beschermingsmechanisme van de
JSF, de stealth-technologie, aan effectiviteit heeft ingeboet door de ontwikkeling van onder meer VHF-radarsystemen en infrarood (IRST) waarnemingssystemen? Is de JSF nog wel volledig onzichtbaar? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Stealthis een verzamelnaam voor een reeks van maatregelen om een
vliegtuig moeilijk detecteerbaar te maken voor radarsystemen. Stealthvliegtuigen krijgen hun Very Low Observable karakteristieken door de vorm van het
toestel, de afscherming van de motor, de verwerking van antennes en
sensoren in de huid van het toestel en het gebruik van speciale coatings en
composieten. Stealth maakt niet geheel onzichtbaar, maar verkleint de kans
op detectie. Stealth vergroot dus de overlevingskansen en maakt inzet
mogelijk in situaties die anders grote risico’s met zich brengen.
Wel is sprake van een voortdurende wedloop tussen detectiesystemen en
technologieën waarmee detectie kan worden geminimaliseerd. Deze wedloop
zal ook in de komende jaren voortgaan. De keuze voor de F-35 is mede
gemaakt op grond van de toekomstbestendigheid van het toestel. Het toestel
wordt voortdurend doorontwikkeld om te kunnen inspelen op toekomstige
ontwikkelingen.
Vraag 6
Klopt het dat de doorontwikkeling van de JSF vooral gericht is op genetwerkt
optreden en de in het rapport aangekaarte tekortkomingen in de toekomst
dus niet opgelost kunnen of gaan worden?
Antwoord 6
Nederland heeft mede gekozen voor de F-35 vanwege de toekomstbestendigheid van het toestel en de mogelijkheden van doorontwikkeling. De F-35
wordt continu doorontwikkeld met de blockupgrades. Met dergelijke
upgrades wordt de hard- en software van het toestel vervangen of aangepast.
Daarmee verbeteren de capaciteiten van het toestel. Op dit moment bezien de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

partnerlanden welke capaciteiten de F-35 in de block 4 configuratie – het
vervolg op block 3F – moet krijgen. Hierbij valt te denken aan aanvullende of
verbeterde capaciteiten op het gebied van elektronische oorlogsvoering, radar
en doelaanwijssystemen. Defensie is daarbij betrokken.
Vraag 7
Bent u van mening dat Nederland een kat in de zak heeft gekocht nu blijkt dat
de JSF een draaicirkel van een vrachtwagen heeft, door moderne radarsystemen eenvoudig wordt opgepikt, en onvoldoende munitie bij zich draagt om
potentiële tegenstanders uit de lucht te schieten?
Antwoord 7
Nee. Nederland heeft voor de F-35 gekozen omdat dit toestel in militairoperationeel perspectief over de beste capaciteiten beschikt en toekomstbestendig is.
Vraag 8
Kunt u deze vragen vóór het nog in te plannen algemeen overleg Verwerving
F-35 beantwoorden?
Antwoord 8
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3