Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

26 631

Modernisering AWBZ

Nr. 287

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 december 2008
1. Inleiding
Tijdens het AO Modernisering AWBZ van 28 mei 20081 is door woordvoerders van verschillende fracties aandacht gevraagd voor het afhandelen
door het CIZ van aanvragen voor een indicatie voor AWBZ-zorg waarbij de
termijn van zes weken werd overschreden. Lopende 2007 bleek sprake
van een dalende trend en over het hele jaar genomen kwam het aantal
aanvragen die langer dan zes weken op een besluit moesten wachten op
uit op gemiddeld 15,5%. Met deze woordvoerders was ik het eens dat dit
percentage te hoog is en verder naar beneden gebracht moet worden.
Ik heb op grond van gegevens in de eerste kwartaalrapportage 2008 van
het CIZ moeten vaststellen dat er sprake is van een stijging naar 16% ten
opzichte van 2007. Ook de tweede kwartaalrapportage 2008 van het CIZ
laat eenzelfde percentage van 16 zien. Dat is een beweging in de
verkeerde richting. Ik heb het CIZ hier nadrukkelijk en indringend op
aangesproken en gevraagd om nadere informatie en welke concrete maatregelen door het CIZ genomen zullen worden om indicatie-aanvragen
voor AWBZ-zorg binnen de termijn van zes weken van een besluit te voorzien. Ik hecht er aan u hierover te informeren.
2. Termijn van zes weken

1

Kamerstukken II 2007/08, 26 631, nr. 260.

KST125462
0809tkkst26631-287
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

In het Zorgindicatiebesluit (artikel 12, lid 1) is bepaald dat «het indicatieorgaan binnen zes weken nadat de aanvraag is ingediend een indicatiebesluit vaststelt». Dit betreft een termijn van orde. Bij het uitblijven van
een indicatiebesluit binnen deze termijn kan betrokkene daartegen een
bezwaarschrift indienen en eventueel beroep instellen tegen de (niet
genomen) beslissing op het bezwaarschrift. Tegelijkertijd kan de
aanvrager van een indicatie voor AWBZ-zorg bij de bestuursrechter, indien
er sprake is van onverwijlde spoed, een voorlopige voorziening
aanvragen. De bestuursrechter kan dan bepalen dat de aanvrager, in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 287

1

afwachting van de beslissing op het bezwaarschrift of de uitspraak over
het beroep, alvast de gevraagde zorg ontvangt1.
3. Registratie doorlooptijden
De overzichten van de doorlooptijden die het CIZ mij aanlevert in de
kwartaalrapportages geven de termijn aan die verstreken is tussen de
ontvangst van de aanvraag en de datum van het indicatiebesluit van het
CIZ. Als een aanvraag onjuiste of niet volledige informatie bevat, moet
aanvullende informatie bij deen beoordelende beslissing op bezwaar of
beroep, alvast de gevraagde zorg ontvangt.... cliënt en/of behandelend
huisarts en/of medisch specialist worden opgevraagd, zodat ten behoeve
van de cliënt een zorgvuldig indicatiebesluit kan worden genomen. De
aanvraag wordt na ontvangst wel alvast in het systeem ingevoerd,
waarmee tegelijkertijd de doorlooptijd een aanvang neemt. Logisch
gevolg daarvan is dat de doorlooptijden worden verlengd. Bij het CIZ
wordt deze wijze van registreren gehanteerd, omdat het systeemtechnisch
nog niet mogelijk is de doorlooptijd te stoppen op het moment dat de
aanvraag onjuist of (nog) niet compleet is. Het zou wenselijk zijn deze pas
weer te herstarten na ontvangst van de bij de aanvraag ontbrekende
(medische) gegevens. Het registratiesysteem zal hierop worden aangepast, hetgeen naar verwachting medio 2009 zijn beslag zal krijgen.
4. Gros aanvragen van een indicatie betrekking op een
herindicatie
Het merendeel van de aanvragen voor een indicatie wordt ingediend via
een zorgaanbieder. Het betreft dan het verzoek om een herindicatie.
Mensen ontvangen op dat moment al zorg. Dit verzoek om een herindicatie zal, of vanwege het expireren van de geldigheidsduur van het
indicatiebesluit, of door de (in de regel verslechterende) ontwikkeling van
de gezondheidstoestand van de cliënt, zijn aangevraagd.
Uit een analyse is gebleken dat in 77% van de gevallen waarin er sprake is
van van een aanvraag met een doorlooptijd langer dan zes weken het gaat
om een verzoek om een herindicatie. Van deze 77% wordt in bijna 60%
van de gevallen weliswaar de doorlooptijd van zes weken overschreden,
maar is er nog steeds sprake van een rechtsgeldig indicatiebesluit. Dit
heeft vaak te maken met het feit dat de aanvraag (geruime tijd) voor de
expiratiedatum van het indicatiebesluit is ingediend.2 Uit een analyse van
de overige 40% blijkt dat het overgrote deel daarvan bestaat uit aanvragen
voor een indicatie waarvan het moment van aanvragen na de expiratiedatum van het initiële indicatiebesluit lag.3 Deze aanvragen voor een
herindicatiebesluit zijn door de zorgaanbieders te laat ingediend. Gedurende de tijd dat deze aanvragen in behandeling zijn, ik wil dat benadrukken, wordt zorg verleend aan de cliënt. Desalniettemin vind ik dat de
norm ook hier moet zijn dat de aanvrager binnen zes weken na het
indienen van de aanvraag weet waar hij of zij aan toe is.
1

Eind 2007 betrof het zes zaken waarin sprake
was van een voorlopige voorziening
hangende beroep op een totaal aantal van
956 532, zowel positieve als negatieve, indicatiebesluiten in 2007.
2
Kamerstukken II, 2007/08, 26 631/30 597,
nr. 268, p. 4, onder 4.6.
3
In de informatiefolder die door het CIZ
standaard bij het indicatiebesluit wordt
afgegeven, wordt vermeld dat, indien zorg
voor zes maanden of langer wordt gegeven,
ongeveer zes weken voor de einddatum een
vervolgindicatie dient te worden aangevraagd
en bij zorg korter dan zes maanden twee of
drie weken voor de einddatum.

5. Directe zorginzet
In situaties waarin directe inzet van zorg nodig is, hanteert het CIZ een
viertal interne instructies:
• De spoedprocedure: de spoedprocedure voorziet in een indicatiebesluit bij niet uitstelbare zorg. De zorg wordt direct ingezet en de
indicaties worden direct afgegeven. Binnen veertien dagen wordt een
nieuw, eventueel herzien, indicatiebesluit afgegeven;
• Aanvragen door ziekenhuizen. In verband met het regelen van
ziekenhuisverplaatste zorg, veelal thuis, worden deze indicaties (98,5%
van de aanvragen door ziekenhuizen) binnen twee dagen afgegeven;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 287

2

•

•

Aanvragen PGB. Voor PGB-houders geldt dat in 86% van de aanvragen
de indicaties tijdig zijn afgehandeld dan wel de zorginzet doorloopt
indien het PGB als herindicatie is aangevraagd. Van de overige 14%
kan gesteld worden dat in de regel in die gevallen sprake is van het
wachten op (aanvullende) medische informatie;
Standaard indicatieprotocollen (SIP’s). Deze SIP’s worden direct afgehandeld en de zorg wordt door de (gemandateerde) zorgaanbieders
direct ingezet.1

6. Oorzaken overschijden doorlooptijd van zes weken
Het overschrijden van de doorlooptijd van zes weken is in zijn kern terug
te voeren op twee oorzaken:
a. De werkwijze bij het CIZ:
Zoals gezegd, kan op dit moment de doorlooptijd van een aanvraag in het
registratiesysteem niet «on hold» worden gezet wanneer de afhandeling
van een aanvraag vertraging oploopt door oorzaken die feitelijk buiten het
CIZ liggen. Uit een analyse van de CIZ registratie van verzonden brieven
met een verzoek om aanvullende informatie, kan wel worden opgemaakt
in welke situaties het CIZ (lang) moet wachten op deze informatie, terwijl
ondertussen de termijn van zes weken doorloopt:
• Brieven met verzoeken om een machtiging voor het opvragen van
medische info bij derden. Zonder deze machtiging kan het CIZ geen
informatie bij de behandelende sector opvragen;
• Brieven met het verzoek om medische informatie. Voor een goede
beoordeling dan wel voor een goede onderbouwing van het besluit is
in een aantal gevallen (additionele) medische informatie nodig of moet
er gewacht worden op aanvullende diagnostiek;
• Brieven over af te leggen huisbezoeken. Het komt voor dat, ondanks de
eerder daartoe gemaakte afspraak, een cliënt niet thuis wordt aangetroffen c.q. deze niet op het spreekuur verschijnt. Er wordt dan weer
contact gezocht met de cliënt voor een nieuwe afspraak. Die nieuwe
afspraak leidt niet zelden tot een overschrijding van de doorlooptijd >
zes weken. Het CIZ zou in dergelijke gevallen de aanvraag kunnen laten
vervallen. De cliënt moet dan opnieuw een aanvraag indienen. Om
voor de cliënt bureaucratische rompslomp te voorkomen, is voor die
handelwijze niet gekozen;
• Brieven over «geen gehoor». Het komt met enige regelmaat voor dat
cliënten niet (direct) reageren op een telefoontje van het CIZ waarbij
om nadere informatie wordt gevraagd;
• Brieven gerelateerd aan BOPZ-trajecten. Dit zijn in de regel de meer
complexere zaken, die meer onderzoek van de aanvraag noodzakelijk
maken en om een zorgvuldiger beoordeling vragen;
• G(G)Z gerelateerde brieven. Voor de GZ/GGZ aanvragen speelt de
arbeidsmarktproblematiek een rol. Het blijkt op dit moment niet
eenvoudig voldoende gekwalificeerd personeel te krijgen voor het
behandelen van deze meer complexe aanvragen.

1

SIPs zijn protocollen, waarbij op basis van
gerichte kernvragen bij bepaalde veelvoorkomende en sterk geprotocolleerde zorgsituaties de inhoud van het indicatiebesluit
(functie, klasse, activiteiten en geldigheidsduur) door het protocol wordt bepaald. Er zijn
momenteel 21 (medische) handelingen op het
vlak van Verpleging & Verzorging waarvoor
een SIP van het CIZ kan worden toegepast.

Daarnaast veroorzaakt plotselinge opname van de cliënt in een ziekenhuis
of verandering in de gezondheidstoestand eveneens vertraging in de
afhandeling van aanvragen. In de regel wordt de aanvraag dan aangehouden, maar loopt de termijn ondertussen door. Het alternatief zou zijn
om de cliënt een nieuwe aanvraag te laten indienen. Hiervoor is, gelet op
de bureaucratische last voor de cliënt, bewust niet gekozen.
Het CIZ behandelt naar verwachting dit jaar rond de 950 000 aanvragen
voor een indicatie voor AWBZ-zorg. Vanaf het ontstaan van het CIZ in
januari 2005 heeft het CIZ een sterk toenemend aantal aanvragen te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 287

3

verwerken gekregen. Over de periode 2005 – 2007 is het aantal aanvragen
jaarlijks met 10% gestegen.
Een zodanig sterke toename van de werkdruk als gevolg van een sterk
stijgend aantal aanvragen vergt een forse omschakeling van de CIZorganisatie. Om hierop flexibel in te kunnen spelen en sneller en
adequater te kunnen handelen, is in het kader van het proces van vereenvoudiging van de indicatiestelling AWBZ het project flexibilisering werkprocessen (FWP) ontwikkeld. Ik heb u hierover geïnformeerd in mijn brief
aan de Tweede Kamer van 7 juli 20081 en volsta hier kortheidshalve met
een verwijzing daarnaar.
b. De werkwijze van de zorgaanbieders
Daarnaast is vastgesteld dat het vaak voorkomt dat zorgaanbieders
incomplete aanvragen indienen. Zoals ik in mijn brief aan de Tweede
Kamer van 7 juli 2008 heb gemeld, heeft het CIZ in het kader van de flexibilisering van de werkprocessen een nieuwe aanmeldfunctionaliteit
ontwikkeld. De uitrol daarvan is ondertussen ter hand genomen. Hierdoor
kunnen zorgaanbieders online aanvragen indienen. Tegelijkertijd en in
aanvulling daarop introduceert het CIZ relatiebeheer naar de zorgaanbieders. Niet alleen met de bedoeling om de stroom van aanvragen voor
een indicatie zo goed mogelijk te stroomlijnen, maar ook om de foutmarge in het aantal aanvragen terug te kunnen dringen.
7. Invoering van de pakketmaatregelen
Zoals bekend, heeft het kabinet besloten tot een pakketmaatregel in de
AWBZ, die met ingang van 2009 van kracht wordt. Ik heb de Tweede
Kamer daarover bij brief van 16 september 2008 geïnformeerd.2 Tijdens
een AO op 30 oktober 2008 en bij gelegenheid van de begrotingsbehandeling van VWS op 4 en 5 november 2008 heb ik daarover met de
Tweede Kamer van gedachten gewisseld. In het kader van de uitvoering
van deze maatregel is voorzien in overgangsrecht voor cliënten met een
«oude indicatie» voor ondersteunende en/of activerende begeleiding. In
dat verband zal gedurende 2009 een groep van naar schatting 220 000
mensen geleidelijk worden geherindiceerd voor de nieuwe functie begeleiding. Dat betekent voor het CIZ een extra taak bovenop het afhandelen
van de reguliere aanvragen voor een AWBZ indicatie. Het moet dan ook
niet uitgesloten worden geacht dat deze herindicatieronde als gevolg van
de pakketmaatregel een opwaartse druk zal hebben op de doorlooptijd
van zes weken. Er is hier echter wel sprake van een tijdelijk opwaarts
effect.
8. Vervolgacties

1

Kamerstukken II, 2007/08, 26 631/30 597,
nr. 268, p. 2 e.v.
Kamerstukken II, 2008/09, 30 597, nr. 29.

2

De hierboven gegeven uitleg mag geen excuus zijn voor het overschrijden
van de termijn van zes weken, behoudens het te verwachte tijdelijk
opwaartse effect als gevolg van de uitvoering van de pakketmaatregelen.
Het terugbrengen van de doorlooptijden < zes weken bijft voor mij en het
CIZ een hoge prioriteit. Ik heb met het CIZ afgesproken dat zij daartoe de
volgende (aanvullende) maatregelen neemt:
• Het naleven van de interne instructies om de doorlooptijden te
beperken wordt nauwlettend gevolgd;
• Het treffen van systeemtechnische aanpassingen om zichtbaar te
maken wanneer het proces van indicatiestelling wordt vertraagd of
onderbroken voor aanvullende (medische) informatie;
• Als onderdeel van het project flexibilisering werkprocessen wordt de
(nieuwe) aanmeldfunctionaliteit geïntroduceerd, waarbij zorgaanbieders online aanvragen kunnen indienen, in combinatie met relatiebeheer voor zorgaanbieders;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 287

4

•

•
•

Extra inzet voor werving en (om)scholing van indicatiestellers op het
gebied van GZ en GGZ. Met name in deze sectoren is er sprake van
doorlooptijden > zes weken;
Herziening van het logistieke werkproces om wachttijden in het eigen
proces te voorkomen;
Daarnaast zal het CIZ bij besluiten op aanvragen, waarvan de afhandeling de wettelijke doorlooptijd overschrijdt door toedoen van het CIZ,
de zorg met terugwerkende kracht indiceren.

9. Tenslotte
Ik vind, zoals gezegd, dat het aantal aanvragen waarvan de beslissing
langer dan zes weken op zich laat wachten, zo snel mogelijk moet worden
teruggedrongen. Ik heb mij daarover verstaan met het CIZ. Het CIZ is
hiervan zelf ook doordrongen en zal daartoe de maatregelen treffen zoals
hiervoor beschreven. Wel wil ik nogmaals benadrukken dat het later dan
zes weken nemen van een beslissing op een aanvraag voor een indicatie
AWBZ niet automatisch betekent dat mensen van zorg verstoken zijn.
Vanzelfsprekend zal ik u over de ontwikkeling in de doorlooptijden van de
aanvragen voor een indicatie AWBZ op de hoogte houden.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 631, nr. 287

5