Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 762

Wijziging van de Wet opslag duurzame energie
(in verband met de vaststelling van tarieven
voor 2018)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING1

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend
luidt/uitsluitend opmerkingen van redactionele
aard bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op
de Raad van State).

I. ALGEMEEN
1. Achtergrond
Eind 2016 is de Wet opslag duurzame energie aangevuld met de tarieven
voor 2017. Onderhavig wetsvoorstel strekt er toe desbetreffende wet aan
te vullen met de tarieven voor 2018.
Nederland streeft conform het in september 2013 gesloten Energieakkoord voor duurzame groei (hierna: Energieakkoord, zie: Kamerstukken II
2013/2014, 30 196, nr.202) en de Richtlijn 2009/28/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 23 april 2009 ter bevordering van het gebruik
van energie uit hernieuwbare bronnen en houdende wijziging en
intrekking van Richtlijn 2001/77/EG en Richtlijn 2003/30/EG (PbEU 2009,
L 140) (hierna: richtlijn hernieuwbare energie) naar een aandeel
hernieuwbare energie van 14% in 2020. In het Energieakkoord is
daarnaast afgesproken dat het aandeel in 2023 moet doorgroeien naar
16%. Omdat de kostprijs van duurzame energie vooralsnog hoger ligt dan
de kostprijs van conventionele vormen van energie, is stimulering van
duurzame energie voor de totstandkoming daarvan in een overgangsfase
noodzakelijk.
In 2011 is daartoe de subsidieregeling Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+) in het leven geroepen. De met de SDE+ samenhangende
kasuitgaven worden sinds 2013 gefinancierd uit een heffing op het
verbruik van elektriciteit en aardgas, de opslag voor duurzame energie
(ODE). De opbrengsten van de ODE vloeien naar de algemene begrotingsmiddelen. De in dit wetsvoorstel opgenomen tarieven dienen ter dekking
van kasuitgaven die werden voorzien in het Energieakkoord.

1

kst-34762-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet zoals voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 762, nr. 3

1

2. Uitgaven voor de SDE+ en tarieven voor de opslag duurzame
energie.
2.1 Verband uitgaven SDE+ en inkomsten uit de ODE
De uitgaven en inkomsten samenhangend met de SDE+ worden op de
begroting van de Minister van Economische Zaken verantwoord. Omdat
de voorziene uitgaven aan de SDE+ toenemen om de doelstellingen van
het Energieakkoord en de richtlijn duurzame energie te bereiken, zal de
ODE ter dekking van de toenemende uitgaven ook jaarlijks moeten
toenemen. Dit is ook voor het jaar 2018 het geval.
Bij het afsluiten van het Energieakkoord in 2013 zijn voor het jaar 2018 ex
ante kasuitgaven voor de SDE+ geraamd van € 1.074 miljoen per jaar. De
kasuitgaven zijn reeds bekend bij het parlement (Kamerstukken II
2012/2013, 31 239, nr. 143 en Kamerstukken II 2012/2013, 30 196, nr. 202,
bijlage 248993).
2.2 Begrotingsreserve duurzame energie
Om te borgen dat alle inkomsten die via de ODE worden gerealiseerd
beschikbaar blijven voor de uitgaven aan hernieuwbare energieproductie
is in 2013 besloten tot het instellen van de begrotingsreserve duurzame
energie. Met de begrotingsreserve wordt voorzien in het beschikbaar
houden van middelen, die als gevolg van (meer dan voorziene) vertraging
of uitval van projecten pas later tot uitbetaling zullen komen. Ondanks het
bestaan en de groei van de begrotingsreserve is een verdere verhoging
van de ODE noodzakelijk. Er is geen sprake van een situatie waarin de
inkomsten niet allemaal nodig zouden zijn voor het bereiken van de
doelstellingen op het terrein van duurzame energie. Alle inkomsten zijn
nodig voor het bereiken van de doelstellingen in 2020 en 2023, alleen later
dan eerder gedacht.
2.3 Tarieven ODE
In artikel I, onderdelen A en B, van het wetsvoorstel worden de tarieven
voor 2018 voorgesteld. Onderstaande tabel geeft inzicht in de tarieven
voor de opslag duurzame energie vanaf 2013 tot en met 2018.
Tabel: Tarieven opslag duurzame energie 2013 tot en met 2018
2013

2015

2016

2017

2018

Aardgas in kubieke meter
0–170.000
170.000–1 miljoen
1 miljoen–10 miljoen
>= 10 miljoen

In euro per kubieke meter aardgas
0,0023
0,0046
0,0074
0,0009
0,0017
0,0028
0,0003
0,0005
0,0008
0,0002
0,0004
0,0006

0,0113
0,0042
0,0013
0,0009

0,0159
0,0074
0,0027
0,0013

0,0285
0,0106
0,0039
0,0021

Aardgas in kubieke meter
verlaagd tarief glastuinbouw
0–170.000
170.000–1 miljoen
1 miljoen–10 miljoen
>= 10 miljoen

In euro per kubieke meter aardgas
0,0004
0,0007
0,0012
0,0004
0,0009
0,0014
0,0003
0,0005
0,0008
0,0002
0,0004
0,0006

0,0018
0,0021
0,0013
0,0009

0,0026
0,0025
0,0027
0,0013

0,0046
0,0040
0,0039
0,0021

Elektriciteit in kilowattuur
0–10.000
10.000–50.000
50.000–10 miljoen
>= 10 miljoen zakelijk

In euro per kilowattuur elektriciteit
0,0011
0,0023
0,0036
0,0014
0,0027
0,0046
0,0004
0,0007
0,0012
0,000017
0,000034
0,000055

0,0056
0,0070
0,0019
0,000084

0,0074
0,0123
0,0033
0,000131

0,0132
0,0180
0,0048
0,000194

490

678

1.074

Geraamde opbrengst ODE in mln euro

100

2014

200

320

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 762, nr. 3

2

2.4 Lastenverdeling huishoudens en bedrijven.
De in dit wetsvoorstel voorgestelde tarieven voor 2018 dienen ter dekking
van de uitgaven die voor dat jaar geraamd zijn bij het afsluiten van het
Energieakkoord. De tarieven voor 2018 belasten net als de tarieven van de
ODE in de voorgaande jaren huishoudens en bedrijven beide voor circa
50%. De ODE volgt de wet- en regelgeving van de energiebelasting in
bijna alle facetten behoudens onder andere de belastingvermindering die
wel in de energiebelasting is opgenomen maar niet van toepassing is ten
aanzien van de ODE. Daardoor kunnen de tarieven in de ODE feitelijk
worden beschouwd als ware het een verhoging van de tarieven in de
energiebelasting zelf.
Bij de keuze van de lastenverdeling van de ODE over huishoudens en
bedrijven zijn de gevolgen voor huishoudens en bedrijven in samenhang
gewogen. De intentie om de koopkracht van huishoudens zoveel mogelijk
te ontzien, is daarbij afgewogen tegen het effect van een lastenverzwaring
op de concurrentiepositie van bedrijven. De concurrentiepositie ten
opzichte van buitenlandse bedrijven kan door forse lastenverzwaring
negatief worden beïnvloed. Anderzijds zal een eenzijdige focus op het
vermijden van lastenverzwaringen voor bedrijven ertoe leiden dat de
koopkracht van huishoudens onevenredig sterk wordt benadeeld.
Derhalve is gekozen voor een lastenverdeling die aansluit bij de energiebelasting. In de energiebelasting drukken de lasten ongeveer voor 50% op
huishoudens en voor 50% op bedrijven. Vanwege dit uitgangspunt is
tevens gekozen voor een degressieve tariefstructuur die vergelijkbaar is
met de energiebelasting.
Ten aanzien van huishoudens zijn de lasten in gelijke mate verdeeld over
het gas- en het elektriciteitsverbruik en is aangesloten bij de schuif tussen
aardgas en elektriciteit in de eerste schijf zoals vormgegeven sinds het
Belastingplan 2016. Gegeven het in de NEV 2016 geraamde gemiddelde
gas- en elektriciteitsverbruik voor huishoudens van respectievelijk
1.420 m3 aardgas en 2.800 kWh elektriciteit zal een huishouden in 2018
gemiddeld een jaarlijkse bijdrage leveren van circa € 90, een toename met
ongeveer € 40 ten opzichte van 2017.
Met dit wetsvoorstel wordt ten aanzien van bedrijven naar analogie van
het wetsvoorstel tot vaststelling van de tarieven voor 2017 wederom
voorgesteld om aan te sluiten bij de microlastenverdeling binnen de
energiebelasting ten aanzien van het gas- en elektriciteitsverbruik bij
bedrijven waartoe in het Belastingplan 2016 is besloten en waar de ODE
beleidsmatig bij aansluit. In het Belastingplan 2016 is gekeken naar een
evenwichtige verdeling over de bedrijven die met name aardgas
gebruiken en de bedrijven die met name elektriciteit gebruiken. Daarbij is
ervoor gekozen de lasten voor het bedrijfsleven zodanig evenwichtig te
verdelen dat de lastenverhoging van een bedrijf dat met zijn verbruik de
eerste drie belastingschijven voor aardgas doorloopt ongeveer gelijk is
aan de lastenverhoging van een bedrijf dat met zijn verbruik de eerste drie
belastingschijven voor elektriciteit doorloopt. Eenzelfde evenwichtige
verdeling van de lasten voor bedrijven wordt in dit wetsvoorstel voorgesteld.
Bij de berekening van de tarieven voor 2018 is gebruik gemaakt van de
door het CBS geactualiseerde grondslagcijfers voor aardgas en elektriciteit voor zowel huishoudens en bedrijven.
3. Europese aspecten
In de energiebelasting zijn verlaagde tarieven op aardgas voor de sector
glastuinbouw opgenomen. Zoals aangegeven volgt de ODE de energiebelasting in bijna alle facetten. Dat geldt ook voor de toepassing van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 762, nr. 3

3

verlaagde tarieven voor de sector glastuinbouw. De verlaagde tarieven
voor deze sector zijn door de Europese Commissie getoetst aan de
staatssteunregels. Voor de periode tot en met 2023 heeft de Europese
Commissie een goedkeurende beschikking afgegeven. Onderdeel van
deze beschikking is dat de glastuinbouwsector via het
CO2-vereveningssysteem een substantiële tegenprestatie levert voor het
handhaven van het verlaagde tarief in de energiebelasting.
Op grond van artikel 25 van richtlijn 2003/96/EG van de Raad van
27 oktober 2003 tot herstructurering van de communautaire regeling voor
de belasting van energieproducten en elektriciteit (Pb EU 2003, L 283)
dient telkens op 1 januari van elk jaar en na elke wijziging van de
nationale regelgeving de Europese Commissie op de hoogte gesteld te
worden over de hoogte van de belasting op elektriciteit en aardgas.
Derhalve zal het wetsvoorstel na de inwerkingtreding ter informatie aan
de Europese Commissie worden verzonden.
4. Administratieve lasten bedrijven/Uitvoering en
uitvoeringskosten
Dit wetsvoorstel betreft louter de toevoeging van tarieven voor 2018. Er
treden daardoor geen regeldrukeffecten op. De administratieve lasten
zullen uit hoofde van deze tariefaanpassingen derhalve niet toenemen. Er
worden geen informatieverplichtingen aan de overheid ingevoerd en er
treden geen additionele inhoudelijke nalevingskosten op. Ook de
uitvoeringskosten voor de Belastingdienst zullen door deze wetswijziging
niet toenemen.
5. Inwerkingtreding
Om de financiering van de uitgaven in 2018 zeker te stellen is het
noodzakelijk dat onderhavige wijziging van de Wet opslag duurzame
energie per 1 januari 2018 in werking treedt. De inwerkingtreding kan
geen uitstel lijden omdat dit zou leiden tot het aanmerkelijke publieke
nadeel van – uiteindelijk – het ontbreken van dekking van reeds
aangegane verplichtingen voortkomend uit de SDE+. Om deze reden is in
het wetsvoorstel voorzien in de mogelijkheid om af te wijken van de
artikelen 8 en 9 van de Wet raadgevend referendum inzake de inwerkingtredingstermijn. Deze afwijking laat de referendabiliteit van het
wetsvoorstel na aanname door de Eerste Kamer onverlet.
Voor het onverhoopte geval dat het wetsvoorstel niet voor 1 januari 2018
aanstaande in het Staatsblad wordt gepubliceerd, is voorzien in de
inwerkingtreding van het wetsvoorstel op een bij Koninklijk Besluit te
bepalen tijdstip. Het wetsvoorstel heeft geen terugwerkende kracht naar
de datum 1 januari 2018, omdat terugwerkende kracht zou kunnen leiden
tot onredelijk hoge administratieve lasten bij de belastingplichtige
energieleveranciers.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 762, nr. 3

4