Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3242
Vragen van het lid Arib (PvdA) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over regionale verschillen in moedersterfte in Nederland (ingezonden
13 juli 2012).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 21 augustus 2012) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2011–2012, nr. 3138
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het feit dat er regionale verschillen bestaan in
maternale sterfte (moedersterfte)?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw mening over het feit dat de maternale sterfte in Zeeland, Rotterdam en den Haag significant veel hoger is dan in de rest van Nederland?
Antwoord 2
Over de periode 1993–2008 was de gemiddelde Nederlandse moedersterfte
volgens genoemd onderzoek 10,8 per 100 000 geboortes (De Graaf et al,
2012) of wel gemiddeld 21 gevallen per jaar over heel Nederland. De getallen
varieerden binnen Nederland van 6.2 per 100 000 in Noord Brabant tot 16.3
per 100 000 in Zeeland. Deze variatie kan mogelijk verklaard worden doordat
de prevalentie van hypertensie het hoogst is in Zeeland. Ook hebben de
inwoners van deze provincie gemiddeld een lagere sociaaleconomische
status en een minder gezonde leefstijl. De maternale sterfte in de vier grote
steden varieerde in dat onderzoek tussen 9.3 in Amsterdam en 21.0 in
Rotterdam. Deze bevindingen komen overeen met de al bekende algemene
gezondheidsverschillen tussen de grootste steden en de rest van Nederland,
en zijn ook conform de internationale en nationale patronen van perinatale
sterfte.

1

ah-tk-20112012-3242
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Regionale verschillen moedersterfte in Nederland | Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde,
2012;156:A4952.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 4
Wat is uw mening over het feit dat pre-eclampsie en hypertensie gerelateerde
moedersterfte bij vrouwen in Vogelaarwijken en bij niet westerse vrouwen
significant vaker voorkomen? Onderschrijft u de conclusie van de onderzoekers dat de aanwezigheid van een opeenstapeling van heterogene risicofactoren hiervan de oorzaak is?
Deelt u de mening dat de lagere sociaal economische status van deze
vrouwen en het feit dat er een taalachterstand is in belangrijke mate
bijdragen aan het vaker voorkomen van maternale en perinatale sterfte? Zo
ja, welke gerichte maatregelen zijn mogelijk om deze verschillen te verkleinen
en welke van deze maatregelen gaat u nemen?
Antwoord 3 en 4
Uit het genoemde onderzoek naar moedersterfte in Nederland kwam naar
voren dat vrouwen van niet-westers allochtone herkomst een verhoogd risico
lopen, evenals oudere moeders en moeders in achterstandswijken. Daarbij is
pre-eclampsie (in de volksmond: zwangerschapsvergiftiging) de belangrijkste
factor achter het optreden van moedersterfte. Eerder internationaal vergelijkend onderzoek (periode 1983–1992) suggereerde dat in Nederland preeclampsie relatief veel voorkwam als oorzaak van moedersterfte (Rossi &
Mullin, 2012).
Er is al enige tijd een Auditcommissie Maternale Sterfte. De Nederlandse
Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) installeerde in 1981 de
Commissie Maternale Sterfte met de opdracht gevallen van moedersterfte te
analyseren naar analogie van de Confidential Enquiries into Maternal Death
in het Verenigd Koninkrijk. Dit heeft geresulteerd in een periodieke rapportage
van de maternale sterfte in Nederland door deze commissie van de NVOG.
Deze commissie heeft de taak om van ieder geval van maternale sterfte in
Nederland de geleverde zorg te beoordelen, en in een belangrijk deel van de
casus was suboptimale zorg aanwijsbaar. In 2010 is de naam van de
Commissie Maternale Sterfte gewijzigd in «Auditcommissie Maternale
Sterfte» (AMS).2
In het advies van de Stuurgroep zwangerschap en geboorte wordt ruim
aandacht besteed aan de in deze audits gevonden oorzaken van maternale
(en perinatale) sterfte, waarbij sociaal economische gezondheidsverschillen
als aandachtspunt worden genoemd. De maatregelen die in dit Stuurgroep
advies worden voorgesteld, en waarvan ik ook een groot deel heb overgenomen (zie mijn voortgangsbrief zwangerschap en geboorte van 3 juli 2012, CZ
3119749), zullen een bijdrage leveren aan het terugdringen van de maternale
(en perinatale) sterfte. Bijvoorbeeld in het programma Healthy pregnany 4 all
wordt gewerkt aan een lokale aanpak, die past bij het specifieke karakter van
wijken, waaronder achterstandswijken.
Vraag 5, 6, 7, 8 en 9
Welke gerichte maatregelen zijn mogelijk om de hoge maternale sterfte in
Zeeland terug te dringen? Welke van deze maatregelen gaat u nemen?
Welke gerichte maatregelen zijn mogelijk om de hoge maternale sterfte bij
vrouwen van niet-westerse afkomst en vrouwen ouder dan 35 jaar terug te
dringen? Welke van deze maatregelen gaat u nemen?
Bent u bereid een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van voorlichting en
ondersteuningsprogramma» s voor vrouwen met een taalbarrière, bij
voorkeur in hun eigen taal? Zo ja, welke en zo nee, waarom niet?
Op welke wijze wordt in Nederland aandacht geschonken aan maternale
sterfte en met name het terugdringen van regionale verschillen in maternale
sterfte?
Bent u bereid de Kamer vóór de behandeling van de begroting voor 2013 een
plan van aanpak te zenden met mogelijke strategiën ter verlaging van de
Nederlandse moedersterfte en het verminderen van de grote regionale
verschillen? Zo nee, waarom niet?

2

Naast het eerdere genoemde beschrijvende onderzoek vindt er in Nederland ook klinisch
onderzoek plaats in de LEMMON studie via de zogenaamde SAMM audit (SAMM = Severe
Acute Maternal Morbidity) (zie o.a. A. Van Dillen et al, 2011).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 5, 6, 7, 8 en 9
Voor het antwoord op vraag 5 tot en met 9 zie mijn antwoord op de vragen 3
en 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3