Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1891
Vragen van het lid Wörsdörfer (VVD) aan de Ministers van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en voor Rechtsbescherming over ontvangen signalen van het
afsluiten van een zwijgcontract (ingezonden 20 januari 2020).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Minister voor Rechtsbescherming (ontvangen 2 maart 2020) Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1633.
Vraag 1
Herinnert u zich uw brief van 19 maart 2019 waarin u aangeeft dat voor het
eind van 2019 een wetsvoorstel voor een verbod op zwijgcontracten binnen
de zorg in consultatie zou gaan?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u nog steeds van mening dat «Overeenkomsten waarin afspraken zijn
opgenomen, die een belemmering vormen voor openheid en transparantie in
de zorg, [...] dan ook [...] verboden [moeten worden]»?2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3 en 4
Ontvangt u ook nog steeds signalen over zwijgcontracten, ook al is volstrekt
duidelijk dat dit onwenselijk en ongepast is en daarnaast openheid en
transparantie binnen alle vormen van jeugdhulp en de jeugdbeschermingsketen tegengaat? Zo ja, hoeveel signalen over het bestaan van zwijgcontracten
binnen de jeugdhulpsector en jeugdbeschermingsketen heeft u ontvangen na
publicatie van uw brief van 19 maart 2019?
Hoeveel meldingen over zwijgcontracten zijn in 2019 gedaan bij de Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) op grond van de door het IGJ gehanteerde
definitie, waarbij wordt gesproken van een ongewenste inhoud als verplicht
zwijgen, afzien van een gang naar de tuchtrechter, afzien van aangifte bij

1
2

ah-tk-20192020-1891
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 31 839, nr. 633
Kamerstuk 31 839, nr. 633

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

politie of openbaar ministerie om strafrechtelijke vervolging te ontlopen,
afzien van melden bij de inspectie of afzien van inschakelen van de media,
onderdeel is van de overeenkomst?3 Hoeveel meldingen over zwijgcontracten
zijn in 2018 en 2017 gedaan bij de IGJ?
Antwoord 3 en 4
In de periode van april 2016 tot en met mei 2017 heeft de inspectie een
onderzoek gedaan naar aard en omvang van vaststellingsovereenkomsten
met onwenselijke bepalingen in het zorgdomein. Zowel de IGJ als de
toenmalige Minister van VWS hebben destijds mensen die een dergelijke
overeenkomst hebben ondertekend meermaals opgeroepen deze te melden
bij de IGJ. Tijdens dit onderzoek heeft de IGJ 55 meldingen ontvangen, bij 8
daarvan bleek sprake te zijn van vaststellingsovereenkomsten met ongewenste afspraken.4
Sinds dat onderzoek in 2017 zijn nog 11 meldingen binnengekomen,
waaronder de melding over Jeugdbescherming Gelderland waarover wij
eerder vragen hebben beantwoord (2019Z01632). Bij géén van deze meldingen bleek sprake van een vaststellingsovereenkomst met ongewenste
afspraken.
Naast genoemde meldingen heeft de inspectie verschillende signalen en
vragen ontvangen, waarbij het in het merendeel van de gevallen ging om de
vraag of gemaakte afspraken naar het oordeel van de inspectie ongewenst
waren. Ook in de casus Samen Veilig Midden Nederland/Veilig Thuis Utrecht
heeft de inspectie een signaal ontvangen, zie ook het antwoord op vraag 7.
Vraag 5
Bij hoeveel Veilig Thuis organisaties is het gebruik van een zwijgcontract
gebruikelijk? Hoe vaak is binnen Veilig Thuis organisaties gebruik gemaakt
van een zwijgcontract?
Antwoord 5
Naast het signaal over Veilig Thuis Utrecht heeft de IGJ geen andere signalen
over mogelijke zwijgcontracten bij Veilig Thuis organisaties ontvangen.
Vraag 6
Hoelang bent u al bekend met het bestaan van zwijgcontracten binnen alle
vormen van jeugdhulp en de jeugdbeschermingsketen?
Antwoord 6
Het is het Ministerie van VWS sinds een paar jaar bekend dat zwijgcontracten
over incidenten in de zorg voorkomen. In 2016 hebben de IGJ en de
toenmalige Minister van VWS mensen die een dergelijke overeenkomst
hebben ondertekend meermaals opgeroepen deze te melden bij de IGJ.
Vraag 7
Hoeveel keer heeft u naar aanleiding van ontvangen signalen over het
afsluiten van zwijgcontracten actie ondernomen? Zijn stappen ondernomen
om deze contracten te ontbinden? Zo ja, welke stappen?
Antwoord 7
De IGJ heeft in 2017 in acht zaken vastgesteld dat sprake was van ongewenste afspraken. In de zaken van na 2012 heeft de inspectie het bestuur
hierop aangesproken en een waarschuwing gegeven. Deze waarschuwing is
ook schriftelijk gegeven. In de zaken van voor 2012 heeft de inspectie de
zorgaanbieder een brief gestuurd waarin stond dat zij zich moet onthouden
van het maken of aanbieden van ongewenste afspraken.
In de casus Samen Veilig Midden Nederland/Veilig Thuis Utrecht ontving de
IGJ van Samen Veilig Midden Nederland/Veilig Thuis Utrecht in afstemming
met de gemeente Utrecht een geanonimiseerde vaststellingsovereenkomst
om te beoordelen of hier sprake was van een overeenkomst die onder de
definitie van een zwijgcontract valt. De IGJ trad in overleg met het bestuur
van Samen Veilig Midden Nederland/Veilig Thuis Utrecht over de inhoud van

3
4

https://www.igj.nl/onderwerpen/zwijgcontracten
Kamerstuk 33 149, nr. 51

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

de vaststellingsovereenkomst. Naar de mening van de IGJ bevatte één alinea
de kenmerken die wezen op een zwijgcontract. Samen Veilig Midden
Nederland/ Veilig Thuis Utrecht heeft de betrokken familie aangeboden het
betreffende artikel volledig te laten vervallen. De familie is daarmee akkoord
gegaan. In de huidige vorm bevat de overeenkomst naar het oordeel van de
IGJ geen kenmerken van een zwijgcontract.
Vraag 8
Wanneer gaat het wetsvoorstel voor een verbod op zwijgcontracten in
consultatie? Kunt u de actuele planning delen met de Kamer?
Antwoord 8
Het ontwerp van het wetsvoorstel is bijna afgerond. Het wetsvoorstel wordt
zeer binnenkort in consultatie gebracht, via www.internetconsultatie.nl. Ik
streef ernaar het wetsvoorstel kort na de zomer van 2020 aan Uw Kamer aan
te bieden.
Vraag 9
Bent u bereid om – los van het finaliseren van een wetsvoorstel – zo snel
mogelijk het gesprek aan te gaan met organisaties binnen de jeugdhulp en
jeugdbeschermingsketen om duidelijk te maken dat het afgelopen moet zijn
met zwijgcontracten?
Antwoord 9
In het kader van het wetsvoorstel en straks de implementatie ervan ben en
blijf ik met het veld in gesprek over de ongewenstheid en ongepastheid van
zwijgcontracten. Daarbij blijft de IGJ aandacht vragen voor dit onderwerp en
roept zij op om in voorkomende gevallen zwijgcontracten bij de IGJ te
melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3