Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3417
Vragen van de leden Van den Hil en Becker (beiden VVD) aan de Ministers
voor Langdurige Zorg en Sport en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over
het bericht dat statushouders en nieuwkomers van buiten de EU het
personeelstekort in de hartzorg verkleinen (ingezonden 13 mei 2022).
Antwoord van Minister Helder (Langdurige Zorg en Sport), mede namens de
Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en voor Armoedebeleid,
Participatie en Pensioenen (ontvangen 6 juli 2022). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2969.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Nieuwkomers van buiten EU verkleinen
versneld personeelstekort in hartzorg»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het ermee eens dat het arbeidsmarkttekort in de zorg en de relatief
lage arbeidsparticipatie onder statushouders twee urgente problemen zijn, die
meer gezamenlijk beschouwd tot een win-win situatie kunnen leiden als men
erin slaagt nieuwkomers en statushouders met een medische achtergrond
actiever voor de zorg in te schakelen? Zo ja, welke mogelijkheden ziet u om
vraag en aanbod meer samen te brengen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Ik onderschrijf dat het arbeidsmarkttekort in de zorg een urgent probleem is
en dat de relatief lage arbeidsparticipatie van statushouders ongewenst is.
Indien meer statushouders met een medische achtergrond ingezet kunnen
worden in de zorg, is er inderdaad sprake van een win-winsituatie.
Om deze reden heeft de toenmalig Minister van Sociale Zaken & Werkgelegenheid naar aanleiding van het amendement van de leden Paternotte en
Peters2 EUR 300.000,– beschikbaar gesteld op de SZW-begroting 2021 om
zorgprofessionals met een vluchtelingenstatus te ondersteunen tijdens het
1

Nos.nl. 15 april 2022, «Nieuwkomers van buiten EU verkleinen versneld personeelstekort in
hartzorg» (https://nos.nl/artikel/2425213-nieuwkomers-van-buiten-eu-verkleinen-versneldpersoneelstekort-in-hartzorg).
2
Kamerstuk 35 570, nr. 80 t.v.v. 78).

ah-tk-20212022-3417
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

doorlopen van de toelatingsprocedure voor inschrijving in het Beroepen
Individuele Gezondheidszorg (BIG) register voor buitenslands gediplomeerden. Er is ervoor gekozen om de Stichting voor Vluchteling-Studenten UAF
een pilot uit te laten voeren om via buddysysteem betere begeleiding te
realiseren voor gevluchte buitenlandse zorgprofessionals. De pilot is in
december 2021 gestart en duurt 1,5 jaar. In het antwoord op vragen 5, 6 & 7
wordt hier verder op ingegaan.
Het kabinet is overigens van mening dat niet alleen voor statushouders een
win-winsituatie gecreëerd kan worden, maar voor iedereen met een afstand
tot de arbeidsmarkt die een zorgachtergrond of affiniteit met de zorg heeft.
Bij het inzetten van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is vaak wat
extra’s nodig omdat het voor hen lastiger is om zondermeer in te stromen in
een reguliere baan. Er zijn inmiddels meerdere voorbeelden van zorgorganisaties die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt inzetten, met behulp
van specifieke (opleidings)trajecten of jobcarving. Zoals bij het Amsterdam
UMC, waar een nieuw zorgproces is ontworpen op de afdeling cardiochirurgie. Binnen dit proces is een nieuwe functie gecreëerd: de zorgondersteuner.
Deze functie wordt ingevuld door statushouders, die taken uitvoeren zoals
bloeddruk meten, maar tegelijkertijd ook een traject via de beroepsbegeleidende leerweg (bbl) doorlopen om een (verpleegkundig) diploma te behalen.
Bij dergelijke trajecten is sprake van innovatieve werkvormen middels het
anders inrichten van functies, iets waarin ik graag wil investeren. Het
stimuleren van dit soort initiatieven en het opschalen van goede voorbeelden
op dit gebied is dan ook een van de aspecten die terug zal komen in het
programma «Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg» (TAZ). Op dit moment
wordt dit programma verder uitgewerkt. Deze nadere uitwerking ontvangt u
in de zomer van 2022.
Vraag 3
Bent u het ermee eens dat het initiatief van de Cardiologie Centra Nederland
(CCN) en het Amsterdam UMC, om statushouders met een medische
achtergrond en inwoners van Nederland die van buiten de EU hierheen zijn
gekomen verkort op te leiden voor een baan in de zorg, bredere navolging
zou moeten vinden? Zo ja, hoe kunnen dit soort initiatieven verder gestimuleerd worden? Zo nee, kunt u dit toelichten?
Antwoord 3
Het is aan individuele werkgevers om af te wegen of initiatieven die elders
succesvol blijken, ook succesvol kunnen zijn in de eigen organisatie. Het is
daarbij wel van belang om het navolgen van succesvolle initiatieven te
faciliteren en te stimuleren. Het in de afgelopen kabinetsperiode gestarte
Actie Leer Netwerk vervult een belangrijke rol in het delen en leren van
goede voorbeelden. In het programma TAZ zal, zoals ook aangegeven bij het
antwoord op vraag 2, ook gekeken worden naar de mogelijkheden op het
gebied van innovatieve werkvormen, onder andere via het anders inrichten
van functies. Ook dat kan de inzet in de zorg van statushouders met een
zorgachtergrond ondersteunen.
Vraag 4
Wat zijn de voornaamste obstakels waar statushouders en nieuwkomers met
een medische achtergrond tegenaan lopen als ze in de zorg aan de slag
willen gaan en hoe kunnen deze worden weggenomen?
Antwoord 4
Obstakels waar statushouders en nieuwkomers met een zorgachtergrond
tegenaanlopen zijn onder andere onbekendheid met de Nederlandse zorg,
taalproblemen, cultuurverschillen en begeleiding op de werkvloer.
Zoals aangeven bij het antwoord op vraag 2 zal binnen het programma TAZ
gekeken worden naar sociale innovatie. Er zal daarbij ook gekeken worden
naar de mogelijkheden om innovatieve werkvormen zoals het anders
inrichten van functies op te schalen en/of te stimuleren. Het wegnemen van
obstakels kan daar een onderdeel van zijn. Zoals hierboven aangegeven
ontvangt u een nadere uitwerking van dit programma in de zomer van 2022.
Verder kunnen statushouders en nieuwkomers in de zorg te maken krijgen
met discriminatie en racisme op de werkvloer. Zoals door de voormalige
Minister van VWS is toegezegd in de kamerbrief van 25 oktober 2021 over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Arbeidsmarktbeleid en opleidingen in de zorgsector3, verken ik binnen mijn
departement de mogelijkheid om tot een aanpak te komen die gericht is op
discriminatie. Ik werk samen met kennispartners en veldpartijen aan een
brede aanpak om discriminatie en racisme tegen te gaan en inclusie te
bevorderen. We werken hierin ook samen met de Nationaal Coördinator
tegen Discriminatie en Racisme. Binnen deze brede aanpak is onder meer
aandacht voor het bevorderen van diversiteit van het personeelsbestand en
het creëren van een veilige leer- en werkomgeving waarin ieder zichzelf kan
zijn en ruimte is voor verschillende perspectieven, achtergronden en
ervaringen. De onderdelen die aanpak van discriminatie tegen zorgmedewerkers betreffen krijgen een plek in het programma TAZ.
Tot slot heeft de voormalig Minister van Medische Zorg en Sport in het
voorjaar 2021 een werkgroep ingesteld met alle betrokken partijen4 om te
bezien hoe de BIG-toelatingsprocedure voor buitenslands gediplomeerden
met behoud van kwaliteit kan worden gestroomlijnd en worden versneld. Er
waren namelijk signalen dat de BIG-toelatingsprocedure duur en tijdrovend
was; ook zouden er (te) hoge eisen aan hen worden gesteld. Alle buitenslands gediplomeerde zorgverleners (waaronder ook statushouders) die een
geregistreerd gezondheidszorgberoep in Nederland willen uitoefenen moeten
de BIG-toelatingsprocedure voor buitenslands gediplomeerden doorlopen,
conform de Wet op de beroepen in individuele gezondheidszorg. Wel bestaat
de mogelijkheid voor zorgorganisaties om gebruik te maken van de opdrachtfunctie. Hierbij mag een niet-BIG geregistreerde zorgmedewerker voorbehouden handelingen verrichten onder toezicht van een zelfstandig bevoegde
BIG-geregistreerde.
Uit een inventarisatie van de werkgroep bleek dat er een grote versnippering
is qua verantwoordelijkheid in de BIG-toelatingsprocedure. Dit zorgt voor
onvoldoende inzicht in de procedure, waardoor buitenslands gediplomeerden
verkeerde verwachtingen hebben van de (doorlooptijd en inhoud) procedure.
Tevens leidt dit tot vertraging bij het doorlopen van de procedure. In
samenspraak met de werkgroep heb ik besloten om langs drie lijnen acties te
ondernemen, namelijk: begeleiding & informatievoorziening, inhoudelijke
wijzigingen in de BIG-toelatingsprocedure en cultuur. Hierover heb ik uw
Kamer op 25 februari jl. over geïnformeerd5.
Vraag 5, 6 en 7
Hoe wordt voorkomen dat nieuw ingevoerde additionele eisen het moeilijker
maken voor statushouders en nieuwkomers met een medische achtergrond
om hun Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (BIG)-registratie te
behalen als zij al aan een aantal eisen hebben voldaan, zonder af te doen aan
de kwaliteitseisen van Nederlandse zorginstellingen?
Wat zijn de resultaten van de gesprekken die gevoerd zijn met betrokken
partijen over het stroomlijnen en versnellen van toelatingsprocedures voor
statushouders met een medische achtergrond tot zorgberoepen? Hebben
deze gesprekken geleid tot vervolgacties? Zo ja, welke?
Welke verdere stappen zijn sinds de beantwoording van de eerder door het
lid Van den Hil gestelde Kamervragen gezet om het gemakkelijker te maken
voor statushouders met een medische achtergrond om in de zorg aan de slag
te gaan?6
Antwoord 5, 6 en 7
Ik ben niet bekend met nieuw ingevoerde additionele eisen. Mocht er in de
toekomst sprake zijn van nieuwe additionele eisen dan zal rekening gehouden
worden met buitenslands gediplomeerden die de BIG-toelatingsprocedure al
zijn gestart. Maar zoals aangegeven in antwoord 4 worden juist langs drie
lijnen activiteiten ondernomen om de BIG-toelatingsprocedure voor buitenslands gediplomeerden met behoud van kwaliteit te stroomlijnen en te
versnellen, namelijk: begeleiding & informatievoorziening, inhoudelijke
3

Kamerbrief Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector, 2021D39696.
Commissie Buitenslands Gediplomeerden Volksgezondheid (CBGV), de Vereniging Buitenslands Gediplomeerde Artsen (VBGA), het UAF, stichting Vluchtelingenwerk, beroepsorganisaties KNMG, KNMT en V&VN, werkgeversorganisaties Actiz en VGN, het Ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid, instituut Babel en de uitvoeringsorganisatie CIBG.
5
Kamerstuk 29 282, nr. 455.
6
Aanhangstel van de Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 3398.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

wijzigingen in de BIG-toelatingsprocedure en cultuur. Dit moet ervoor zorgen
dat buitenslands gediplomeerde zorgverleners sneller aan de slag kunnen in
een geregistreerd gezondheidsberoep.
Zo is een 1,5 jarige pilot gestart om via een buddysysteem betere begeleiding
te realiseren. Deze subsidie is verstrekt aan het UAF, gezien hun kennis en
expertise op het gebied van het begeleiden van hoog opgeleide vluchtelingen
waaronder zorgprofessionals. De pilot bestaat uit twee delen. In het eerste
deel van het programma ondersteunen gepensioneerde mentoren deze
gevluchte zorgprofessionals bij de voorbereiding van de Algemene Kennisen Vaardighedentoets (AKV-toets) en de beroepsinhoudelijke toets alsmede
bij het doorlopen van de procedure. In het tweede deel van het programma
worden de gevluchte zorgprofessionals gematcht met een werkende mentor.
Zij worden geholpen met toegang tot de arbeidsmarkt in de gezondheidszorg
en het verkrijgen van inzicht in de Nederlandse gezondheidszorgpraktijk.
Daarnaast kijk ik de komende periode welke andere knelpunten in de
BIG-toelatingsprocedure kunnen worden weggenomen. Dit is één van de
pijlers in mijn verkenning over hoe zorgorganisaties die behoefte hebben aan
buitenlands zorgpersoneel beter kunnen worden gefaciliteerd in het goed
organiseren daarvan. Ik heb uw Kamer op 27 juni geïnformeerd over deze
verkenning7. Uw Kamer ontvangt voorafgaand aan de begrotingsbehandeling
van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn & Sport de resultaten van de
verkenning.
Vraag 8
Hebben gemeenten, die verantwoordelijk zijn voor het activeren van
statushouders en andere nieuwkomers vanuit de inburgering en/of de
participatiewet, per individu in beeld als er sprake is van een achtergrond in
de zorg en zo ja, is het u bekend in welke mate daar nu actief iets mee wordt
gedaan, bijvoorbeeld door afspraken te maken met zorginstellingen over
werkervaringsplekken voor deze doelgroep, dan wel voor verkorte opleidingen? Kunt u een overzicht verstrekken van gemeenten waar dergelijke
afspraken en/of programma’s bestaan en ook van gemeenten waar dit niet
gebeurt?
Antwoord 8
Op 1 januari is de Wet inburgering 2021 (Wi2021) ingegaan, waarbij
gemeenten de regie hebben over de uitvoering van inburgering. Eén van de
wettelijke taken van gemeenten is de afname van een Brede intake die inzicht
biedt in de startpositie en ontwikkelmogelijkheden van een inburgeringsplichtige. Concreet wordt o.a. in kaart gebracht wat het gevolgde onderwijs en
werkervaring in het land van herkomst is en welke mogelijkheden van
arbeidsparticipatie er zijn (denk aan werknemersvaardigheden, werkervaring
en praktische competenties). In geval de inburgeringsplichtige een loopbaan
heeft gehad in een zorgberoep, bepaalt de gemeente in overleg met de
inburgeringsplichtige (en indien mogelijk de potentiële werkgevers) wat de
mogelijkheden zijn om ook in ons land in een zorgberoep aan de slag te
kunnen en wat daarvoor nodig is.
Een groot deel van de statushouders is afhankelijk van een bijstandsuitkering
in het kader van de Participatiewet. De uitvoering van de Participatiewet is
gedecentraliseerd naar gemeenten. Dit geldt in het bijzonder voor de
uitvoering van de re-integratie. Gemeenten hebben op grond van de
Participatiewet de taak om ondersteuning te bieden bij de arbeidsinschakeling
aan de doelgroepen van de Participatiewet. De gemeenteraad stelt bij
verordening regels vast met betrekking tot deze opdracht. Gemeenten
ontvangen hiervoor jaarlijks een participatiebudget, als onderdeel van de
algemene uitkering gemeentefonds. De wijze waarop het college invulling
geeft aan de re-integratietaak wordt dus bepaald door het college, in
samenspraak met en gecontroleerd door de gemeenteraad.
Voor de aanpak van krapte op de arbeidsmarkt is het van belang dat overheid
en werkgevers samenwerken, ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid.
Vanuit de Werkgeversservicepunten is er regulier contact met werkgevers in
de zorg. De betrokkenheid van gemeenten is bij de meeste bij mij bekende

7

Antwoorden op Kamervragen van het lid Goudzwaard, Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2021–2022, nr. 3268.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

initiatieven in de vorm van het maken van afspraken over behoud van
uitkering gedurende een leerwerktraject. De meeste leerwerktrajecten staan
open voor iedereen, ook zonder zorgopleiding.
Een overzicht van alle lopende afspraken van gemeenten met zorginstellingen
bij de bemiddeling naar werk en/of werkervaringsplekken is er niet op
landelijk niveau.
Op de website van het Actie Leer Netwerk8 zijn meerdere initiatieven te
vinden die richten zich op omscholing en bijscholing van statushouders in de
zorg.
Vraag 9
Bent u bereid om u de komende periode gezamenlijk actiever in te zetten om
de arbeidsmarkt in de zorg toegankelijker te maken voor statushouders en
nieuwkomers met een medische achtergrond en deze doelgroep actiever te
laten begeleiden en te bemiddelen naar de zorg? Zo ja, kunt u de Kamer
binnen drie maanden rapporteren over uw ingezette acties en eerste
resultaten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Ja. Zoals hierboven aangegeven zal binnen het programma TAZ onder
andere gekeken worden naar innovatieve werkvormen, onder andere via het
anders inrichten van functies. Dit biedt ook voor statushouders met een
zorgachtergrond mogelijkheden om in te stromen in de zorg. Verder zal een
verkenning plaatsvinden waarbij ook wordt gekeken naar nog bestaande
knelpunten in de BIG-procedure voor buitenslands gediplomeerden. In de
zomer ontvangt u de nadere uitwerking van het programma TAZ en de acties
die daar ingezet worden, de resultaten van de verkenning ontvangt u voor de
begrotingsbehandeling van het Ministerie van VWS. Gezien de termijn
waarop de acties worden ingezet, is de termijn van drie maanden te kort om
over de eerste resultaten te rapporteren.

8

www.actieleernetwerk.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5