2023D40397

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Staatssecretaris van Cultuur en Media d.d. 6 juli 2023 inzake
het Vierlandenoverleg OCW & Voortgang Caribische Landen (Kamerstuk
36 200 VIII, nr. 254).
De voorzitter van de commissie
Michon-Derkzen
De adjunct-griffier van de commissie
Huls

nds-tk-2023D40397

1

Inhoud
I

II

Vragen en opmerkingen uit de fracties
• Inbreng van de leden van de VVD-fractie
• Inbreng van de leden van de D66-fractie
• Inbreng van de leden van de CDA-fractie
• Inbreng van de leden van de PvdA-fractie en GroenLinksfractie
Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
en de Staatssecretaris van Cultuur en Media

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
stukken voor het Vierlandenoverleg OCW & Voortgang Caribische Landen.
Deze leden hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat binnen de regiegroep studiesucces
Caribische Studenten wordt gekeken naar belemmeringen die Caribische
studenten ervaren in de voorbereiding op de eilanden op een vervolgstudie in Nederland of elders, tijdens en na afloop van hun studie. Wat zijn
de belemmeringen die de Caribische studenten ervaren? Deze leden lezen
tevens dat de vier landen een Caribbean academic foundation year (CAFY)
(door)ontwikkelen. Wat zijn de benodigde uitgaven hiervoor? Hoe worden
deze uitgaven verdeeld over de landen?
Daarnaast lezen de leden van de VVD-fractie dat er een voorstel wordt
gedaan voor «een nieuw fonds om de culturele samenwerking tussen de
landen te versterken». Dit fonds kan voor het «M4LO1 van 2024 operationeel ... zijn.» Hoe groot moet dat fonds worden en waar komt de dekking
vandaan?
Tot slot lezen de leden van de VVD-fractie dat er gesproken wordt over
een werkgroep immaterieel erfgoed. Wanneer kunnen deze leden een
eindproduct in de vorm van een lijst voor immaterieel erfgoed in het
Koninkrijk verwachten en welke opvolging na het plaatsen op deze lijst
van immaterieel erfgoed is voorzien?
Inbreng van de leden van de D66-fractie
«Wij zijn één Koninkrijk, Nos ta un reino, We are one Kingdom». Voor de
leden van de D66 – fractie is dit het uitgangspunt voor onze relaties
binnen het Koninkrijk. Deze leden onderstrepen wederom de bijzondere
band tussen het Caribisch en Europees deel van het Koninkrijk der
Nederlanden. Een historische band die een periode beslaat van bijna 400
jaar.
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat het bijzondere Herdenkingsjaar Slavernijverleden het startschot is voor verdieping over onze
gedeelde geschiedenis en tevens een kans is om vorm te geven aan onze
gezamenlijke toekomst. Een toekomst die gebaseerd is op gelijkwaardigheid, emancipatie, solidariteit en wederzijds vertrouwen.
De leden van D66-fractie zijn van mening dat onderwijs, cultuur en
emancipatie belangrijke bouwstenen zijn om een menswaardige
samenleving te waarborgen. Deze leden hebben in de afgelopen periode
1

M4LO: Ministerieel Vierlandenoverleg Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

2

verschillende moties ingediend die de regering verzochten om de
samenwerking binnen het Koninkrijk te intensiveren. Zij verwijzen onder
andere naar de moties over de verkenning van een Koninkrijksbeurs2 en
experimentele hybride samenwerkingsverbanden binnen het vervolgonderwijs3, het versterken van de kwaliteit van de bibliotheekvoorzieningen
op Caribisch Nederland4, en het verbeteren van de culturele samenwerking binnen het Koninkrijk5.
De leden van de D66 -fractie zijn van mening dat het kabinet de afgelopen
periode een aantal belangrijke stappen heeft gezet om de kwaliteit van het
onderwijs en de samenwerking op het gebied van cultuur in het Caribisch
deel van het Koninkrijk te verbeteren. Tegelijkertijd constateren deze leden
dat de grote uitdagingen vragen om hervormingen. Niet alleen hervormingen binnen het onderwijssysteem, maar ook hervormingen van het
Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden (hierna: het Statuut). Deze
leden vragen aan de Minister of de samenwerking op het gebied van
onderwijs niet verder moet gaan dan artikel 37 van het Statuut nu
voorschrijft. Gelet op de uitdagingen en de behoeften vragen zij aan de
Minister om nader toe te lichten of onderwijs niet een Koninkrijksaangelegenheid moet worden.
Vierlandenoverleg
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
verslag van het Vierlandenoverleg6. Deze leden vragen aan de Minister
om nader toe te lichten wat de oorspronkelijke doelstellingen zijn van het
Vierlandenoverleg, wat de vergaderfrequentie is van dit overleg en welke
resultaten de betrokken Ministers beogen te realiseren via deze overlegstructuur. Deze leden vragen of de Minister een overzicht naar de Kamer
kan sturen van alle resultaten die sinds het eerste Vierlandenoverleg in
2019 tot op heden zijn behaald. Zij vragen tevens of het na vier jaar niet
wenselijk is om het Vierlandenoverleg te evalueren en de conclusies en
aanbevelingen te sturen naar beide Kamers.
Tot slot vragen de leden van de D66-fractie aan de Minister om te
reflecteren op het voorstel om voorafgaand aan het Vierlandenoverleg
schriftelijke inbreng op te halen vanuit beide Kamers, om de leden zo
beter te betrekken bij de onderwerpen die op de agenda van het Vierlandenoverleg staan.
Studiefinanciering
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de stappen die
worden ondernomen, om automatische gegevensuitwisseling tussen
DUO7 en de Belastingdiensten van Curaçao, Aruba en Sint Maarten te
verbeteren. Deze leden vragen aan de Minister om nader toe te lichten
waarom alleen een consensus Rijkswet niet volstaat en de Caribische
landen aanvullend ook een grondslag in de wetgeving nodig hebben om
gegevens uit te wisselen. Kan de Minister ook een tijdpad aangeven van
het wetstraject?

2

Kamerstuk 31 288, nr. 941.
Kamerstuk 36 200 IV, nr. 70.
4
Kamerstuk 31 288, nr. 942.
5
Kamerstuk 36 200 IV, nr. 14.
6
Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 254.
7
DUO: Dienst Uitvoering Onderwijs.
3

3

Platform hoger onderwijs
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
Platform Hoger Onderwijs. Deze leden vragen of het onderwijsveld van
Caribisch Nederland ook kan aansluiten bij deze werkgroep. Welke rol is
weggelegd voor het mbo8 in het Caribisch deel van het Koninkrijk en staat
de haalbaarheid van experimentele (hybride) samenwerkingsverbanden
binnen het vervolgonderwijs9 ook op de agenda van het Vierlandenoverleg in november 2023? Kan de Minister bovendien een uitgebreide
toelichting geven op de laatste stand van zaken met betrekking tot de
Dutch Caribbean Research Platform?
Doorlichting
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de doorlichtingen die in het kader van Landspakketten zijn uitgevoerd op Aruba,
Curaçao en Sint Maarten. Deze leden vragen aan de Minister wat de
resultaten zijn van de nulmetingen en op welke thema’s uit de
doorlichting de landen gaan samenwerken. Zij vragen aan de Minister of
hij nader kan toelichten wat de doelstellingen zijn en hoe de voortgang
van de samenwerking wordt gemonitord.
Studiesucces Caribische studenten
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
implementatie van de Koninkrijksbeurs. Deze leden onderstrepen het
belang van wederzijdse kennis en begrip binnen ons Koninkrijk. Zij vragen
aan de Minister of hij bereid is te verkennen of de Koninkrijksbeurs ook
opengesteld kan worden voor docenten, onderzoekers en overige
onderwijsprofessionals om ook binnen deze doelgroepen wederzijdse
kennis en begrip te stimuleren.
Cultuurfonds
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
werkgroep die bezig is met het ontwikkelen van een Cultuurfonds die de
culturele samenwerking tussen de landen moet versterken. Deze leden
vragen aan de Minister en de Staatssecretaris wanneer de Kamer wordt
geïnformeerd over het nog op te richten Cultuurfonds. Kunnen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba ook gebruikmaken van de financiële middelen uit
het Cultuurfonds. Zij vragen bovendien of, en zo ja, op welke wijze,
cultuurorganisaties zoals Rijkscultuurfondsen worden betrokken.
De leden van de D66-fractie zijn er voorstander van om aan de hand van
culturele attaches de Nederlandse cultuur te promoten in het buitenland.
Deze leden vragen aan de Minister en de Staatssecretaris op welke wijze
de samenwerking tussen het Caribisch deel en het Europees deel van het
Koninkrijk geïntensiveerd kan worden in het kader van het internationaal
cultuurbeleid.
Herdenkingsjaar Slavernijverleden en Immaterieel Erfgoed
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
activiteiten die worden georganiseerd in het kader van het Herdenkingsjaar Slavernijverleden en de werkgroep die zich bezighoudt met een

8
9

Mbo: middelbaar beroepsonderwijs.
Zie motie van het lid Wuite c.s. over het verkennen welke experimentele (hybride) samenwerkingsverbanden haalbaar zijn op het gebied van vervolgonderwijs (Kamerstuk 36 200 IV, nr. 70).

4

nieuwe nominatieprocedure voor de internationale ICH10-lijsten van
Unesco. Deze leden vragen aan de Minister en de Staatssecretaris om
nader toe te lichten, of en zo ja, welke ondersteuningsverzoeken zijn
binnengekomen vanuit de zes Caribische eilanden die betrekking hebben
op materieel en immaterieel erfgoed11. Zij vragen welke ondersteuning, in
de vorm van capaciteit en financiële middelen, vanuit het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wordt geboden. Zij vragen tevens
welke vormen van lesmateriaal binnen het onderwijs worden gemaakt in
het kader van meer bewustwording over het Nederlandse slavernijverleden.
Vervolg
Tot slot vragen de leden van de D66-fractie aan de Minister en Staatssecretaris of de agenda van het Vierlandenoverleg dat gepland staat voor
november 2023 al is vastgelegd. Deze leden vragen aan de Minister en
Staatssecretaris of de agenda naar de Kamer kan worden gestuurd.
Tevens vragen zij of de leden van zowel de Tweede als de Eerste Kamer in
de toekomst input kunnen meegeven voor toekomstige Vierlandenoverleggen.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief inzake het Vierlandenoverleg OCW & Voortgang Caribische
Landen. Deze leden hebben nog enkele vragen over de doorlichting van
het onderwijsbestel in de Caribische landen.
De Arubaanse, Curaçaose en Sint Maartense onderwijsinspecties hebben
in duo-samenwerking met de Inspectie van het Onderwijs (hierna: de
inspectie) een doorlichting uitgevoerd van het onderwijsbestel op
respectievelijk Aruba, Curaçao en Sint Maarten, terwijl in het landspakket
Curaçao was opgenomen dat een doorlichting van het onderwijs zou
plaatsvinden door een onafhankelijke expertgroep. Wat zijn de proceservaringen? Leidt onderzoek door de inspectie niet eerder tot rolverwarring,
ook al omdat veel mensen in de landen elkaar kennen? Hoe wordt er
gemonitord en gerapporteerd?
De leden van de CDA-fractie vragen verder wat de gezamenlijke
conclusies zijn. Hoe gaat de doorlichting daadwerkelijk bijdragen aan de
noodzakelijke verbetering van de basiskwaliteit van het onderwijs,
aangezien de onderwijsinspecties een rol hebben in het beoordelen van
kwaliteit van het onderwijs? Welke verschillen zijn de Minister opgevallen?
Wat is de positie van het bijzonder onderwijs in de drie landen in de wet in
relatie tot openbaar onderwijs? Welk percentage van leerlingen gaat naar
privéscholen (per land aan te geven)? Herkent de Minister de signalen dat,
in tegenstelling tot Nederland waar ook kinderen van welgestelde ouders
naar het reguliere onderwijs gaan, welgestelde ouders in de Caribische
landen hun kinderen veelal naar privéscholen sturen? Erkent de Minister
dat dit negatieve gevolgen kan hebben voor het reguliere onderwijs in de
Caribische landen, omdat mensen met invloed geen belang lijken te
hebben om zich in te zetten voor goed regulier onderwijs voor alle
kinderen?
Tot slot vragen de leden van de CDA-fractie hoe de Minister terugkijkt op
dit proces van doorlichting en welke lessen te leren zijn voor een
eventuele volgende keer.
10
11

ICH: intangible cultural heritage.
Kamerstuk 36 284, nr. 20.

5

Inbreng van de leden van de PvdA-fractie en de GroenLinksfractie
De leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie hebben met
belangstelling kennisgenomen van de onderhavige brief over de
gemaakte afspraken bij het jaarlijkse Ministerieel Vierlandenoverleg OCW
en over het digitaal M4LO. Deze leden willen gelijkwaardigheid tussen
Nederlanders in Caribisch en Europees Nederland.
De Minister schrijft dat er in de wetgeving van Aruba, Curaçao en Sint
Maarten nog een grondslag moet komen om gegevens te mogen
verstrekken aan DUO. Deze grondslag is belangrijk om de hoogte van de
aanvullende beurs te bepalen voor studenten uit deze landen en voor het
bepalen van hun draagkracht bij het terugbetalen van hun studieschuld.
Kan de Minister melden hoe het inmiddels staat met die wettelijke
grondslag?
De regiegroep studiesucces Caribische Studenten (hierna: regiegroep)
bekijkt sinds 2021 de belemmeringen die Caribische studenten ervaren in
de voorbereiding op een vervolgstudie in Nederland of elders. De leden
van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie willen dat er ondersteuning
komt voor studenten uit Caribische landen in Nederland met huisvesting,
aanpassing aan taal en cultuur, studiekeuze en -begeleiding en terugkeer
na de studie. Kan de Minister specificeren welke belemmeringen het
precies betreft die in beeld zijn bij de regiegroep? Wat doet de Minister
met de balans die de Nationale ombudsman in zijn eindrapportage in juli
2023 heeft opgemaakt naar aanleiding van zijn rapport Kopzorgen van
Caribische studenten 12? Laat hij de regiegroep alle punten die de
Nationale ombudsman noemt snel oppakken en oplossen? Zo nee,
waarom niet?
In het kader van het Herdenkingsjaar Slavernijverleden heeft het Nationaal
instituut Nederlands slavernijverleden een erfenis van € 75.000
beschikbaar gesteld voor activiteiten rond 1 juli 2023 op Aruba, Curaçao
en Sint Maarten. De leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie
vinden het tijd om inzake het slavernijverleden werk te maken van
verbinding en herstel. Deze leden willen dat binnen de gemeenschappen
in Europees en Caribisch Nederland het koloniale en slavernijverleden, de
doorwerking hiervan en het nodige herstel verder onderwerp zijn van
gesprekken. Kan de Minister inmiddels iets melden over de mate waarin
het rond 1 juli 2023 in Caribisch Nederland is gelukt om met de gelden
voor het Herdenkingsjaar activiteiten vanuit de samenleving te organiseren?
De Kamer heeft in februari 2022 de motie van de leden De Hoop (PvdA) en
Wuite (D66) aangenomen die verzocht om ook aan Caribische studenten
een burgerservicenummer (hierna: BSN) beschikbaar te stellen13. De
Minister meldt dat het door de complexiteit van de systemen van DUO
pas met ingang van het studiejaar 2024–2025 mogelijk is om de Caribische
studenten bij aanvang van hun studie een BSN te verstrekken. Kan de
Minister nader toelichten waarom er sinds het aannemen van deze motie
de hele studiejaren 2022–2023 en 2023–2024 nodig waren om de
DUO-systemen aan te passen? Heeft DUO gewacht met de aanpassing
van de systemen totdat het Vierlandenoverleg had plaatsgevonden? Is
hier sprake van (politieke) onwil? Kan de Minister garanderen dat voor het
studiejaar 2023–2024 elke Caribische student bij de inschrijving in de
Basisregistratie Personen vanuit gemeenten en/of de Rijksdienst voor
12
13

Nationale ombudsman, 19 juli 2023, «Eindrapportage Kopzorgen Caribische studenten».
Kamerstuk 31 288, nr. 940.

6

Identiteitsgegevens hiervoor een oplossing met maatwerk krijgt
aangereikt?
II Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
en de Staatssecretaris van Cultuur en Media

7