Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

34 843

Seksuele intimidatie en geweld

Nr. 88

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP EN VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 september 2023
Elke dag worden mensen geconfronteerd met seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. Dit is een groot maatschappelijk
probleem, met ernstige en vaak langdurige gevolgen. Het kabinet is
daarom in het voorjaar van 2022 gestart met het uitwerken van een
meerjarige brede aanpak voor het tegengaan van seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. Een belangrijke stap in deze
aanpak is de aanstelling van Mariëtte Hamer als onafhankelijk regeringscommissaris per april 2022. Haar rol is om het maatschappelijk gesprek
aan te jagen en het kabinet gevraagd en ongevraagd te adviseren. Op
13 januari 2023 heeft het kabinet het Nationaal Actieprogramma Aanpak
seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld gepubliceerd.1
Op 24 mei 2023 spraken wij tijdens het commissiedebat Integrale aanpak
seksueel grensoverschrijdend gedrag met uw Kamer over deze aanpak.
Hier zegden we op verzoek van het lid Westerveld (GroenLinks) toe om
een procesbrief te sturen waarin we aangegeven welke acties en brieven
met betrekking tot het Nationaal Actieprogramma Aanpak seksueel
grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld de Kamer de komende
periode kan verwachten.2 Met deze brief komen we aan deze toezegging
tegemoet. We lichten allereerst de planning toe van de acties die tot en
met het eerste kwartaal van 2024 tot uitingen leiden. In dat kwartaal
ontvangt u de eerste voortgangsrapportage van het gehele actieprogramma. Daarnaast geven we in deze procesbrief een overzicht van de
brieven die uw Kamer kan verwachten in de periode tot en met het eerste
kwartaal van 2024. Tenslotte lichten we toe welke gevraagde adviezen we
in deze periode van de regeringscommissaris ontvangen. We sturen u
deze procesbrief mede namens de Minister van Justitie en Veiligheid, de
Minister voor Rechtsbescherming, de Minister voor Langdurige Zorg en
Sport, de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de
1
2

kst-34843-88
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 34 843, nr. 67.
Kamerstuk 34 843, nr. 85.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 843, nr. 88

1

Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs, en de Staatssecretaris
Cultuur en Media.
Publiekscommunicatie
Zoals toegelicht in de beleidsreactie op de publieksmonitor richt de
publiekscommunicatie zich in de eerste fase op de aanpak van seksueel
grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld op het werk.3 De
campagne wordt op dit moment in nauwe samenwerking met de
regeringscommissaris, de sociale partners, en verschillende stakeholders
ontwikkeld. De start staat gepland in het najaar van 2023.
Publieksmonitor
Afgelopen maart heeft uw Kamer de eerste publieksmonitor seksueel
grensoverschrijdend gedrag ontvangen. De publieksmonitor onderzoekt
de sentimenten van volwassenen in Nederland rond seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dit onderzoek wordt tijdens de looptijd van het
actieprogramma jaarlijks herhaald. Dit betekent dat de volgende publieksmonitor in het eerste kwartaal van 2024 wordt uitgevoerd. De resultaten
delen we met uw Kamer.
Kamerbrieven Nationaal Actieprogramma
In het eerste kwartaal van 2024 ontvangt u de eerste voortgangsbrief van
het actieprogramma. In deze brief gaan we in op de voortgang van de
verschillende actielijnen, lichten we nieuwe projecten toe, en presenteren
we de onderzoeksagenda. Daarnaast nemen we in deze brief ook de
geconcretiseerde doelen van het actieprogramma op. Vanwege de sterke
samenhang met de wijze van monitoren en evalueren worden deze
onderwerpen in één brief opgenomen. Bovengenoemde planning betreft
een kleine wijziging ten opzichte van hetgeen tijdens bovengenoemd
commissiedebat aan uw Kamer is toegezegd. Namelijk dat u voor het
einde van 2023 een brief zou ontvangen over de concretisering van de
doelen van het actieprogramma.
Overige Kamerbrieven
Naast de hierboven genoemde Kamerbrief over het Nationaal Actieprogramma, stuurt het kabinet uw Kamer ook enkele brieven over specifieke
onderwerpen en acties uit het actieprogramma.
Voortgang veilige sport
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport informeert uw Kamer voor
eind 2023 over de vervolgstappen voor het integriteitscentrum sport.
Begin 2024 informeert zij u over de opvolging van de aanbevelingen van
het rapport «Schaduwdansen» over grensoverschrijdend gedrag in de
danssector.
Beleidsvisie intimiteit en seksualiteit voor mensen met een beperking
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport ontwikkelt een beleidsvisie
intimiteit en seksualiteit voor mensen met een beperking. Onderdeel van
de totstandkoming van deze beleidsvisie zijn gesprekken met mensen met
een beperking en hun ervaringen rondom seksueel grensoverschrijdend
gedrag. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan de toezegging hierover

3

Kamerstuk 34 843, nr. 75.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 843, nr. 88

2

tijdens het commissiedebat op 24 mei jl.4 Uw Kamer wordt in het najaar
van 2023 geïnformeerd over dit onderwerp.
Rol ouders
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap informeert uw Kamer
in het najaar van 2023 over de uitkomsten van de gesprekken met Rutgers
over de rol van ouders in het actieprogramma.5 In het eerste kwartaal van
2024 ontvangt uw Kamer van de Minister en Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport de voortgangsbrief seksuele
gezondheid. Hierin is aandacht voor het beter bereiken van ouders met
betrekking tot hun cruciale rol in de gezonde seksuele ontwikkeling van
hun kinderen.
Digitale dimensie geweld tegen vrouwen
In het Wetgevingsoverleg Emancipatiebeleid van december 2021 is een
motie van het lid Van der Laan c.s. aangenomen om in beeld te brengen
wat er nodig is om de GREVIO-aanbeveling over de digitale dimensie van
geweld tegen vrouwen te implementeren.6 Momenteel voert Regioplan in
dit kader een onderzoek uit. Het onderzoeksrapport «Online geweld tegen
vrouwen, Opvolging Algemene Aanbeveling nr. 1 GREVIO» verzenden we
eind september als bijlage van de Kamerbrief Voortgang aanpak huiselijk
geweld en kindermishandeling aan uw Kamer.
Primair- en voortgezet onderwijs
De Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs stuurt uw Kamer in het
laatste kwartaal van 2023 een brief over de Verklaring Omtrent het Gedrag
(VOG) in het funderend onderwijs. Tijdens het commissiedebat over
lerarenbeleid op 15 december 2022 heeft voormalig Kamerlid Paul
verzocht om de VOG-systematiek in het funderend onderwijs net zo in te
richten als in de kinderopvang. Voormalig Minister voor Primair en
Voortgezet Onderwijs heeft in zijn antwoord daarop toegezegd dat te gaan
inventariseren. In de VOG-brief zal de Minister voor Primair en Voortgezet
Onderwijs deze toezegging gestand doen. Daarnaast zal, naar aanleiding
van de gewijzigde motie van de leden Sahla en Maatoug, de kwestie aan
bod komen dat sommige personeelsleden die werken voor organisaties
zoals integrale-kindcentra twee VOG’s moeten aanvragen.7 Naast de
VOG-brief ontvangt u voor de zomer van 2024 een brief over de herijking
van de kerndoelen aangaande burgerschap in het funderend onderwijs.
Oplevering van de conceptkerndoelen burgerschap is voorzien voor het
laatste kwartaal van 2023.
Middelbaar beroepsonderwijs
In het najaar van 2023 ontvangt u namens de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap een brief over de integrale veiligheid in het
middelbaar beroepsonderwijs. Ook ontvangt u in het voorjaar van 2024
een brief over de voortgang van de aanpak basisvaardigheden in het
middelbaar beroepsonderwijs, waar burgerschap onderdeel van is.

4

Kamerstuk 34 843, nr. 85.
Kamerstuk 32 843, nr. 85
6
Kamerstuk 35 925 VIII, nr. 124.
7
Kamerstuk 31 322, nr. 458
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 843, nr. 88

3

Seksuele voorlichting in het hoger onderwijs
In het kader van de moties van het lid Mutluer8 voert de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in het najaar gesprekken met de
onderwijsinstellingen om het belang van voorlichting aan studenten
onder de aandacht te brengen en te stimuleren. Hierin worden ook de
bevindingen meegenomen die worden opgedaan tijdens de activiteiten
van Rutgers en GELIJKSPEL in de introductieperiode van 2023. Uw Kamer
wordt over de voortgang geïnformeerd.
Herstelrecht
Naar aanleiding van de motie van het lid Mutluer9 gaan we na hoe
herstelrecht bij seksueel grensoverschrijdend gedrag meegenomen kan
worden in de uitvoering van het Nationaal Actieprogramma. Het streven
is om uw Kamer, conform de motie, hier voor de begrotingsbehandeling
van OCW over te informeren.
Adviesaanvragen regeringscommissaris
De rol van de regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag
en seksueel geweld is om het maatschappelijk gesprek aan te jagen, en
het kabinet gevraagd en ongevraagd te adviseren bij de totstandkoming
en uitvoering van het Nationaal Actieprogramma. Hieronder wordt
toegelicht over welke onderwerpen we advies hebben gevraagd aan de
regeringscommissaris, en welke adviezen het kabinet de komende periode
aan haar zal vragen.
Adviesaanvraag impactanalyse hulpverleningsketen
Hulpverlening voor slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag
en seksueel geweld moet beschikbaar zijn en tijdig kunnen worden
ingezet. Organisaties kampen helaas met wachtlijsten en personeelstekorten. Tegelijkertijd zien we dat de hulpvraag toeneemt naarmate er meer
aandacht is voor seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel
geweld. Aan de regeringscommissaris is gevraagd om in kaart te brengen
welke toename de komende jaren te verwachten is in de vraag naar
hulpverlening, en wat dat in de praktijk kan betekenen voor de betrokken
organisaties. Daarnaast zal ze adviseren over hoe om te gaan met de
mogelijke extra belasting voor de uitvoeringsorganisaties. De regeringscommissaris heeft dit advies naar verwachting begin 2024 gereed.
Adviesaanvraag integrale aanpak sociale veiligheid in het hoger onderwijs
en de wetenschap
Naar aanleiding van de kamerbrief integrale aanpak van sociale veiligheid
in het hoger onderwijs en wetenschap van 8 juni jl. (Kamerstukken 29 240
en 31 288, nr. 131) is de regeringscommissaris gevraagd te adviseren over
de uitwerking van de aanpak sociale veiligheid in het hoger onderwijs en
de wetenschap. Waarbij ook specifiek aandacht is voor het thema seksueel
grensoverschrijdend gedrag. Het gevraagde advies is tweeledig:
1) Welke aandachtspunten ziet de regeringscommissaris op het gebied
van seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld bij de
vijf maatregelen van de integrale aanpak?
8

Over het onderzoeken van een doorlopende lijn van aanpak en leren aangaande relationele en
seksuele vorming en over het verankeren van voorlichting over seksueel grensoverschrijdend
gedrag tijdens de introductieweken van alle hogeronderwijsinstellingen. Kamerstuk 34 843, nr.
80 en Kamerstuk 34 843, nr. 78.
9
Kamerstuk 34 843, nr. 79.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 843, nr. 88

4

2)

Welke aandachtspunten ziet de regeringscommissaris in aanvulling
hierop bij de invulling van de zorgplicht, de verbetering van meld- en
klachtenprocedures en bij de invulling en uitwerking van onderwerpen van de regiegroep?
Tot slot biedt de adviesaanvraag ruimte voor suggesties over hoe de
integrale aanpak in het hoger onderwijs en de wetenschap nog beter kan
aansluiten bij het actieprogramma. Hierbij is aandacht voor de
samenhang met de activiteiten van de regeringscommissaris.
Adviesaanvraag tegengaan (seksueel) grensoverschrijdend gedrag in
penitentiaire inrichtingen
Zoals in de beleidsreactie op het Inspectierapport PI Nieuwersluis
aangegeven werkt de Minister voor Rechtsbescherming samen met de
Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) aan een pakket van maatregelen om
grensoverschrijdend gedrag in penitentiaire inrichtingen in het algemeen
en vrouweninrichtingen in het bijzonder te voorkomen.10De maatregelen
zijn onder meer gericht op het verbeteren van de toerusting van
medewerkers die werken met vrouwelijke gedetineerden, het bewerkstelligen van een cultuurverandering in de PI Nieuwersluis en het verbeteren
van het proces om niet-integer gedrag te melden. Er zijn verschillende
maatregelen gericht op respectievelijk de PI-Nieuwersluis, de inrichtingen
met vrouwelijke gedetineerden en alle DJI-inrichtingen. Gezien het belang
en de complexiteit van het thema is de regeringscommissaris verzocht DJI
en de Minister voor Rechtsbescherming te adviseren bij de implementatie
van de maatregelen.
Adviesaanvraag monitoring en evaluatie
Om scherp te kunnen volgen of het actieprogramma de gewenste
resultaten oplevert, zullen we het actieprogramma monitoren en
evalueren. De regeringscommissaris is betrokken bij de inrichting van
monitoring en evaluatie. Zoals hierboven genoemd, nemen we dit mee in
de eerste voortgangsbrief van het actieprogramma.
Adviesaanvraag prijsuitreiking bevorderen emancipatie van de man
In het wetgevingsoverleg Emancipatiebeleid van december 2022
(Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 183) is een motie aangenomen om jaarlijks de
«uit het keurslijf»-prijs uit te reiken aan de organisatie of persoon die een
zichtbare rol heeft gespeeld in het bevorderen van de emancipatie van de
man (Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 156). De regeringscommissaris is
gevraagd te adviseren over de uitgangspunten en beoordelingscriteria
van de prijs. Ook is zij gevraagd bij de uitreiking betrokken te zijn. Als
boegbeeld en aanjager van het maatschappelijk gesprek kan zij een
belangrijke rol vervullen bij het uitreiken van dergelijke prijzen. Het advies
verwachten we in het najaar van 2023.
Andere activiteiten regeringscommissaris
Naast het uitbrengen van bovenstaande adviezen heeft de regeringscommissaris ook de taak het maatschappelijk gesprek over seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld aan te jagen. In dat kader zijn
in de periode tussen nu en het eerste kwartaal van 2024 de volgende
publicaties gepland. Samen met studentenorganisaties heeft ze recent een
pact tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag vóór en door studenten
gelanceerd. Verder zal ze een volgende versie van de eerder uitgebrachte
prototype handreiking over omgaan met meldingen van seksueel
10

Kamerstuk 24 587, nr. 898.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 843, nr. 88

5

grensoverschrijdend gedrag uitbrengen, onder andere aangevuld met
informatie en adviezen over cultuurverandering en preventie op de
werkvloer. Ook komen er nieuwe afleveringen van de podcast «Alles op
Tafel», onder meer gericht op verschillende sectoren. Daarnaast zal de
podcasttafel door het land reizen om de dialoog ook lokaal te faciliteren.
Deze publicaties, en de hierboven genoemde adviezen, worden niet direct
aan uw Kamer verzonden. U kunt deze vinden op de website en sociale
mediakanalen van de regeringscommissaris.11
Tot slot
Het Nationaal Actieprogramma is een belangrijke stap in de aanpak van
seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld. De komende
periode gaan we verder met de uitvoering hiervan. Tegelijkertijd is er een
lange adem nodig om de beoogde cultuurverandering te bereiken en te
bestendigen. Het actieprogramma blijft daarom continu in ontwikkeling.
De komende jaren blijven we waardevolle samenwerkingen aangaan en
breiden we onze kennis en acties verder uit.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.H. Dijkgraaf
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip

11

Home | RCGOG

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 843, nr. 88

6