Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 360

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 november 2016
In het Algemeen Overleg Rechtspraak van 29 september jl. (Kamerstuk
29 279, nr. 353) heb ik, naar aanleiding van vragen van het lid Swinkels
(D66), toegezegd voor de behandeling van de begroting van het Ministerie
van Veiligheid en Justitie (hierna: de begroting) uw Kamer een korte
toelichting te sturen over de mogelijkheid om een heffing in te voeren
voor zaken die onder de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften (WAHV) vallen, zoals genoemd in de begroting en
voorzien om tot inkomsten te leiden in 2018. Met deze brief doe ik deze
toezegging gestand.
Op pagina 35 van de begroting staat:
Houdbaar (administratief) beroep WAHV-zaken
Het beoordelen en behandelen van administratief bezwaar bij de officier
van justitie en (hoger) beroep bij de kantonrechter en het Hof van
WAHV-zaken kost veel capaciteit van zowel het OM als de rechtspraak. Om
de belasting van deze justitiële keten te verminderen en de vitaliteit te
behouden, is het wenselijk te onderzoeken of een heffing moet worden
ingevoerd voor bezwaar en (hoger) beroep in WAHV-zaken. Die heffing
dient de afweging van de kansrijkheid daarvan te bevorderen. Het betreft
een heffing op het instellen van administratief bezwaar bij de officier van
justitie en invoering van griffierecht voor (hoger) beroep bij de kantonrechter en bij het Hof. Deze heffing komt naast de huidige zekerheidsstelling (de opgelegde boete incl. administratiekosten) die nu wordt
gevraagd bij instellen van bezwaar of beroep. Indien de rechtszoekende in
(hoger) beroep in het gelijk wordt gesteld, ontvangt hij de zekerheidstelling en de heffing retour.
In de schriftelijke ronde voorafgaand aan de behandeling van de
begroting in de Tweede Kamer zijn vragen gesteld over deze te onderzoeken maatregel (Kamerstuk 34 550 VI, nr. 11). Deze vragen worden in
deze brief beantwoord.

kst-29279-360
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 279, nr. 360

1

Tegen een beschikking op grond van de WAHV staan drie beroepsmogelijkheden open: administratief beroep bij de officier van Justitie, beroep bij
de kantonrechter en hoger beroep bij het Hof Arnhem-Leeuwarden.
Volgens opgave van het OM werden er in 2014 in 242.630 gevallen en in
2015 in 210.608 gevallen administratief beroep ingesteld bij de officier van
Justitie. Uit de door het OM aangeleverde cijfers blijkt tevens dat in 2014
in 12% van de gevallen de beschikking is vernietigd. In 2015 was dat
eveneens 12%.
Deze vernietigingspercentages zijn exclusief de gevallen waarin een
beschikking is opgelegd aan de verhuurder van een auto. In deze gevallen
legt de officier van Justitie na vernietiging opnieuw een beschikking op
aan de huurder.
In antwoord op vraag 151 bij het voorbereidend onderzoek ten aanzien
van de begroting kan ik u meedelen dat in 2014, volgens opgave van het
OM, in 50.339 zaken beroep bij de kantonrechter is ingesteld. In 7% van
deze zaken volgde een vernietiging door de kantonrechter. In 2015 ging
het om 50.362 beroepen bij de kantonrechter en 5% vernietiging van de
beschikking.
Tegen de beslissing van de kantonrechter staat hoger beroep open bij het
Hof Arnhem-Leeuwarden. Uit tabel 9.9. van het rapport criminaliteit en
rechtshandhaving 2015 van het WODC blijkt dat bij het Hof ArnhemLeeuwarden in 2014 in 3064 gevallen en in 2015 in 4921 gevallen hoger
beroep werd ingesteld. Uit de tabel volgt dat in 2014 in 22% het hoger
beroep werd toegewezen. In 2015 was het percentage hoger beroepen dat
is toegewezen 12%.
In reactie op vraag 155 kan ik u meedelen dat het beoordelen en behandelen van administratief beroep en (hoger) beroep in WAHV-zaken veel
capaciteit kost, omdat het om grote aantallen zaken gaat. Of er ook andere
omstandigheden zijn waardoor het beoordelen en behandelen van
administratief beroep en (hoger) beroep in dit type zaken veel capaciteit
kost zal nader onderzocht moeten worden. Omdat het grote aantallen
zaken betreft die de strafketen behoorlijk belasten loont het de moeite na
te gaan of, en zo ja hoe, de belasting kan worden teruggebracht, zonder
de rechtsbescherming van burgers ten principale aan te tasten.
Het OM heeft met het oog hierop sinds vorig jaar een verkeersportaal
geopend zodat burgers zelf de kansrijkheid van een administratief beroep
in kunnen schatten.
In vraag 154 wordt gevraagd naar de stand van zaken van het onderzoek.
Hierover kan ik u meedelen dat het onderzoek naar een houdbaar
administratief beroep in WAHV-zaken in voorbereiding is. Eerst wordt
geïnventariseerd welke informatie nodig is en welke berekeningen vereist
zijn om tot een afweging over het invoeren van een heffing te kunnen
komen.
In reactie op vraag 156 kan ik u meedelen dat ook al betreft het hier een te
onderzoeken maatregel, in de begroting rekening is gehouden met de
financiële consequenties (€ 3 miljoen) van een in te voeren heffing vanaf
2018. In de begroting zijn per 2019 voor de te onderzoeken heffing in
WAHV-zaken extra inkomsten geraamd van € 6 miljoen structureel. In een
begroting worden standaard alle positieve dan wel negatieve budgettaire
effecten opgenomen van beleidsintensiveringen of – extensiveringen die
nog moeten worden uitgewerkt in wetgeving.
Uitgaande van de geraamde inkomsten uit een in te voeren heffing zoals
deze in de begroting zijn opgenomen, in combinatie met een geraamd
volume kan een indicatie worden gegeven van de tarieven voor adminis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 279, nr. 360

2

tratief beroep bij de officier van Justitie, beroep bij de kantonrechter en
hoger beroep bij het Hof Arnhem-Leeuwarden.
– Indien de heffing wordt beperkt tot administratie beroep bij de officier
van Justitie: heffing van 30 à 35 euro teneinde met circa 200.000 zaken
een extra opbrengst van 6 miljoen euro te bewerkstelligen, of
– Indien de heffing wordt beperkt tot beroep op de kantonrechter:
griffierecht van 120 à 125 euro teneinde met circa 50.000 zaken een
extra opbrengst van 6 miljoen euro te bewerkstellingen, of;
– Indien de heffing wordt beperkt tot hoger beroep op het Hof ArnhemLeeuwarden een griffierecht van 1714 à 1.719 euro teneinde met circa
3500 zaken een extra opbrengst van 6 miljoen euro te bewerkstelligen.
Indien wordt gekozen voor een combinatie van heffingen in deze fasen
wordt het bedrag van de heffing vanzelfsprekend anders.
Het bedrag van de heffing in beroep of hoger beroep komt bovenop de
zekerheidstelling, dat is het bedrag van de opgelegde boete en de
verschuldigde administratiekosten die moeten worden betaald voorafgaand aan het kunnen instellen van beroep op de kantonrechter of het Hof
Arnhem-Leeuwarden (artikel 11 WAHV).
In de systematiek van de WAHV wordt het bedrag van de zekerheidstelling
teruggestort in het geval het beroep op de kantonrechter of hoger beroep
bij het Hof-Leeuwarden gegrond wordt verklaard. Onderzocht zal worden
of zo’n regeling ook moet worden getroffen voor de heffing. Tevens moet
worden bekeken welke kosten hiervoor dan moeten worden gemaakt,
afhankelijk van de aantallen zaken en de eventueel noodzakelijke
aanpassingen in de ICT- voorziening om het terugstorten in deze gevallen
te faciliteren.
De vraag hoeveel zaken er minder in bezwaar en beroep zullen worden
ingesteld valt in zijn algemeenheid niet te beantwoorden. Het antwoord
op deze vraag wordt mede bepaald door de hoogte van de heffing in
combinatie met de fase van het proces waarvoor de heffing wordt
ingevoerd. Daarvoor zal een ex ante inschatting worden gemaakt.
In vraag 151 wordt gevraagd naar de consequenties voor de toegankelijkheid tot het recht. Uiteraard is de toegankelijkheid van de rechter één
van de elementen in het te verrichten onderzoek. Daarbij speelt ook een
rol dat een terugbetalingsregeling onderdeel van het onderzoek uitmaakt,
voor het geval het (hoger)beroep gegrond wordt verklaard. De keuze of
een heffing in bezwaar en (hoger) beroep moet worden ingevoerd, in
welke fase en tegen welk tarief, moet nog worden gemaakt. Om deze
keuze weloverwogen en met inachtneming van alle relevante omstandigheden te kunnen maken, is zoals gezegd nader onderzoek nodig. Dit
onderzoek zal enige tijd vergen en wordt binnenkort gestart. Ik ga er
vanuit medio 2017 over de resultaten te kunnen beschikken en zal uw
Kamer over de uitkomsten informeren.
De hier bedoelde invoering van een heffing vereist wetgeving. In
2017/2018 zullen wij daarover dan ook uitgebreid van gedachten kunnen
wisselen.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 279, nr. 360

3