Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 628

Politie

Nr. 1070

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 februari 2022
Tijdens het debat op 8 februari jl. (Handelingen II 2021/22, nr. 47, Debat
over het rapport over de zelfdoding van een undercoveragent) over het
rapport over de zelfdoding van een undercoveragent is een motie
ingediend die stelt dat er een nieuw dan wel een aanvullend onderzoek
moet komen naar de dood van de undercoveragent1. Aanleiding voor de
motie is de omstandigheid dat een officier van justitie betrokken was bij
zowel het onderzoek waarin de undercoveragent opereerde als bij het
feitenonderzoek van de Rijksrecherche naar het overlijden van de
undercoveragent. De regering wordt in de motie verzocht om zeker te
stellen dat de onafhankelijkheid en rolzuiverheid in dit onderzoek beter
geborgd worden en de Kamer hierover te informeren.
Op 15 februari jl. (Handelingen II 2021/22, nr. 50, Stemmingen) heeft uw
Kamer deze motie aangenomen. Zoals aangekondigd tijdens het debat op
8 februari jl., waarin ik deze motie ontraadde, moet ik uw Kamer meedelen
dat ik deze motie niet zal uitvoeren. Deze motie letterlijk uitvoeren zou
betekenen dat ik het openbaar ministerie (OM) een bijzondere aanwijzing
geef. Onder verwijzing naar mijn brief van 7 februari jl.2 hecht ik eraan
nogmaals te benadrukken dat het OM een eigenstandige, rechtsstatelijke
positie heeft en dat ik als Minister van Justitie en Veiligheid om die reden
niet treed in het handelen van officieren van justitie in individuele zaken.
Zoals aan uw Kamer toegezegd heb ik wel met het OM gesproken over de
wijze waarop de schijn van vooringenomenheid in de toekomst kan
worden voorkomen. Hier ga ik verderop in de brief op in.
Het betreffende onderzoek van de Rijksrecherche was uitsluitend gericht
op het vaststellen van de doodsoorzaak. Zoals ik ook in eerdergenoemde
brief heb aangegeven, is een eventuele relatie tussen de zelfdoding en de
werkomstandigheden van de politiemedewerker, op geen enkele wijze
onderdeel geweest van het Rijksrecherche-onderzoek. Zoals ik uw Kamer
ook tijdens het debat heb gemeld, heeft het College van procureurs1
2

kst-29628-1070
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 29 628, nr. 1056.
Kamerstuk 29 628, nr. 1065

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 628, nr. 1070

1

generaal (hierna: het College) mij verzekerd dat zij instaan voor de
betrouwbaarheid van het onderzoek van de Rijksrecherche.
Het onderzoek laat naar het oordeel van het College geen enkele twijfel
bestaan over de conclusie dat er sprake is van zelfdoding. Ook het rapport
van de commissie Brouwer3, die grondig onderzoek heeft uitgevoerd naar
de feiten en omstandigheden van het overlijden van de politiemedewerker, biedt geen aanknopingspunt om aan die conclusie te twijfelen.
In het algemeen, maar zeker ook bij dit soort onderzoeken is het van groot
belang dat iedere schijn van vooringenomenheid wordt voorkomen. Zoals
tijdens het debat toegezegd, ben ik hierover in gesprek gegaan met het
OM.
Tijdens dit gesprek heeft het OM toegelicht wat de werkwijze is bij dit type
onderzoeken. Leidinggeven aan Rijksrecherche-onderzoeken is een
specialisme binnen het OM en enkel voorbehouden aan een kleine groep
van zeer ervaren en gespecialiseerde officieren van justitie. Om te
waarborgen dat een gespecialiseerde officier van justitie leiding geeft aan
Rijksrecherche-onderzoeken, is in de Aanwijzing taken en inzet Rijksrecherche4 bepaald dat bij ieder parket een vaste officier van justitie
hiervoor is aangewezen. Aan de inzet van een Rijksrecherche-officier van
justitie liggen aldus de volgende waarborgen ten grondslag. In de eerste
plaats de ervaring en de professionaliteit van de officier, reden waarom hij
of zij is aangemerkt als de Rijksrecherche-officier. Hierin ligt besloten dat
deze officieren van justitie bij uitstek gewend zijn om met afstand tot de
politie hun onderzoeken op objectieve wijze uit te voeren. Daarnaast
wordt de inzet, afhankelijk van de omstandigheden van het geval, op
verschillende niveaus gewogen. Bij iedere toewijzing van een zaak wordt
beoordeeld of er redenen zijn (van professionele of persoonlijke aard) die
aan toewijzing van een zaak aan een bepaalde officier van justitie in de
weg staan. Dat is niet anders bij de toewijzing van een zaak aan de
Rijksrechercheofficier. Of in een casus sprake is van voldoende distantie
tussen de aangewezen Rijksrecherche-officier en de zaak wordt op
zaaksniveau en op het niveau van de parketleiding gewogen.
Tijdens mijn gesprek met het OM is ook gezamenlijk gereflecteerd op deze
casus. Zoals ik uw Kamer in mijn brief van 7 februari jl. al liet weten,
betreurt het OM dat nabestaanden blijkens het bericht in de Telegraaf
twijfels hebben over de objectiviteit van het onderzoek naar de zelfdoding.
Het OM erkent dat de inzet van een andere officier van justitie, achteraf
gezien, deze twijfels waarschijnlijk zou hebben voorkomen en passender
was geweest. Het OM heeft mij verzekerd dat de reflectie op deze casus
wordt betrokken bij de besluitvorming in vergelijkbare zaken teneinde de
schijn van vooringenomenheid in de toekomst te voorkomen. Het
uitgangspunt in soortgelijke gevallen zal daarbij zijn dat de leiding van het
Rijksrechercheonderzoek niet aan een officier van justitie wordt toegewezen die eerder als officier betrokken was bij de zaak die door de
Rijksrecherche wordt onderzocht.
Garanties dat er nooit meer twijfels ontstaan over de objectiviteit van
onderzoeken kunnen niet worden gegeven. Duidelijk is wel dat het OM
zich ten doel stelt om iedere schijn van vooringenomenheid ten aanzien
van onderzoeken zoveel mogelijk te vermijden. Ik twijfel er niet aan dat de
interne reflectie van het OM op deze casus daaraan bijdraagt.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

3
4

Kamerstuk 29 628, nr. 1050
Zie https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBR0029141&z=2011-01-01&g=2011-01-01.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 628, nr. 1070

2