Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 415 (R 1915)

Bepalingen omtrent de verlening van visa voor
de toegang tot de landen van het Koninkrijk
(Rijksvisumwet)

Nr. 13

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG VAN DE STATEN
VAN SINT MAARTEN
Ontvangen 7 juni 2012
De regering heeft met belangstelling kennis genomen van het verslag van
de Staten van Sint Maarten bij het voorstel van rijkswet. De regering
waardeert de bereidheid van de Staten om zich, na de herziening van de
Koninkrijksverhoudingen die op 10 oktober 2010 haar beslag kreeg, als
volksvertegenwoordiging van het nieuwe land Sint Maarten te voegen in
de behandeling van het voorstel van rijkswet naar de stand van zaken van
dat moment.
De op- en aanmerkingen van de Staten geven de regering aanleiding tot
de volgende reactie.
Dat bepalingen van de rijkswet niet van toepassing zullen zijn in het
Europese deel van Nederland, brengt naar het oordeel van de regering
geen uitzondering op de interpretatie van het begrip «rijkswet» mee.
Artikel 14, eerste lid, van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden,
bepaalt dat regels omtrent Koninkrijksaangelegenheden bij rijkswet of bij
algemene maatregel van rijksbestuur worden vastgesteld. Het derde lid
kent een uitzondering voor regels omtrent Koninkrijksaangelegenheden
die niet in Aruba, Curaçao of Sint Maarten gelden. Een uitzondering voor
regels die niet in (het Europese deel van) Nederland zullen gelden, maakt
het Statuut niet. Dat bepalingen van de rijkswet niet van toepassing zullen
zijn in het Europese deel van Nederland vloeit voort uit de toepasselijkheid van Europese regelgeving, die voor de toegang tot het land
Nederland voorziet in een sluitend stelsel van regelgeving.
De Staten achten de uiteenzetting in de memorie van toelichting waarin
het visumbeleid aangemerkt wordt als Koninkrijksaangelegenheid, en de
positie die het voorstel aan de Minister van Buitenlandse Zaken toedeelt,
niet in overeenstemming met het uitgangspunt dat toelating en uitzetting
op nationaal niveau landsbevoegdheden zijn.
Om redenen die in paragraaf 1.3 van de memorie van toelichting en in de
eerdere nota’s naar aanleiding van de verslagen van de Staten van Aruba
en van Curaçao zijn uiteengezet en die hierna kort worden herhaald, kan
de regering deze visie niet onderschrijven.

kst-32415-13
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 415 (R 1915), nr. 13

1

De regering is van oordeel dat het onderhavige voorstel van rijkswet
betrekking heeft op Koninkrijksaangelegenheden: de in artikel 3, eerste lid,
onderdelen b en g van het Statuut bedoelde aangelegenheden zijn
Koninkrijksaangelegenheden omdat deze de internationale positie van het
Koninkrijk raken of kunnen raken. Het visumbeleid is van oudsher een
instrument van het buitenlands beleid en is daardoor reeds op die grond –
ingevolge artikel 3, eerste lid, onder b, – een Koninkrijksaangelegenheid.
Voorts is het visumbeleid van belang voor het toegangs- en toelatingsbeleid. De criteria voor de verlening van een visum vallen immers
gedeeltelijk samen met de maatstaven die voortvloeien uit het toegangsen toelatingsbeleid voor vreemdelingen. Vanwege deze samenhang komt
het visumbeleid onder het bereik van artikel 3, eerste lid, onderdeel g, in
zoverre het algemene voorwaarden voor toelating van vreemdelingen
omvat. Dat laat de landsbevoegdheden om binnen de kaders van de
Rijksvisumwet regels te stellen voor de toelating en uitzetting van
vreemdelingen onverlet. Artikel 5, eerste lid, van het voorstel van rijkswet
stelt dit buiten twijfel.
De positie die het voorstel van rijkswet aan de Minister van Buitenlandse
Zaken toedeelt vloeit voort uit het taakgebied dat exclusief aan deze
minister is toebedeeld: de buitenlandse betrekkingen, zijnde een Koninkrijksaangelegenheid. Dat deze minister een bijzondere verantwoordelijkheid draagt, is overigens reeds geldend recht. De regering verwijst
hiervoor naar het thans nog geldende «Souverein besluit» van
12 december 1813 – waarvan nu nog slechts artikel 7 resteert – en dat, op
grond van artikel 57 van het Statuut voor het Koninkrijk, de status heeft
van Rijkswet (Kamerstukken II, 1987–1988, 20 393 (R 1343), B, p. 3).
Naar aanleiding van de opmerkingen van de Staten dat de beoogde
eenvormigheid geen recht doet aan de nieuwe staatkundige structuur en
de zelfstandige positie van de landen en dat het streven naar eenvormigheid voorts onvoldoende rekening houdt met de specifieke belangen
en geografische ligging van de landen, merkt de regering het volgende
op. De (economische) belangen van de landen en van de openbare
lichamen in het Caribisch deel van het Koninkrijk stemmen op veel punten
overeen. Convergerende belangen, zoals bevordering van het toerisme,
zijn naar het oordeel van de regering gediend met harmonisatie. De
invoering van een Caribisch visum – op basis van overeenstemming
tussen de landen – geeft hiervan blijk.
De Staten benadrukken dat het toelatingsbeleid aan de individuele landen
toekomt en dat de landen dienen te beoordelen wie wel en wie niet zal
worden toegelaten. De regering is de opvatting toegedaan dat het
voorstel van rijkswet voor de landen geen beletsel meebrengt om op
basis van hun economische, sociale en openbare orde, zelf te beoordelen
wie wel of niet wordt toegelaten. Dat laat onverlet dat bij die beoordeling
niet slechts de economische, sociale en openbare orde aan de orde zijn,
maar dat daarbij ook aspecten van buitenlands beleid een rol kunnen
spelen. Daar komt bij dat artikel 3, eerste lid, onder g, van het Statuut
bepaalt dat het stellen van algemene voorwaarden voor de toelating en
uitzetting van vreemdelingen een aangelegenheid van het Koninkrijk is.
De Staten stellen, onder verwijzing naar artikel 24 van het Statuut, dat het
onjuist is dat de landen kennis kunnen nemen van het buitenlands beleid
door de gedachtewisseling met de Tweede Kamer. In reactie hierop wijst
de regering erop dat artikel 24 van het Statuut slechts betrekking heeft op
een klein deel van het buitenlands beleid, namelijk de overeenkomsten
met andere mogendheden en volkenrechtelijke organisaties. Het
buitenlands beleid krijgt langs meer wegen gestalte krijgt dan door het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 415 (R 1915), nr. 13

2

sluiten van dergelijke overeenkomsten. Het is daarmee in overeenstemming dat de landen langs meer wegen kennis kunnen nemen van het
buitenlands beleid, daaronder begrepen de gedachtewisseling met de
Staten-Generaal en, niet in het minst, het periodiek overleg, bedoeld in
artikel 15 van het voorstel van rijkswet. Overigens is de regering van
mening dat het periodiek overleg dat nu structureel een juridische basis
krijgt in het voorstel van rijkswet verder bijdraagt aan de huidige praktijk
van goede samenwerking in het Koninkrijk.
Waar de Staten in hun verslag opmerkingen van de Arubaanse PDR-fractie
en van de Curaçaose MAN-fractie met betrekking tot de statutaire
grondslag van het voorstel van rijkswet onderschrijven, verwijst de
regering naar de uiteenzetting in paragraaf 1.3 van de memorie van
toelichting. De essentie daarvan is hiervoor in deze nota herhaald.
Tot slot hecht de regering eraan nogmaals te benadrukken dat het voorstel
van rijkswet, conform de aanbeveling van de Raad van State van het
Koninkrijk, slechts een modern kader biedt dat recht doet aan de belangen
van alle landen in het Koninkrijk. Het voorstel van rijkswet continueert de
bestaande bevoegdheid van de Minister van Buitenlandse Zaken en legt
de huidige praktijk van goede samenwerking in het Koninkrijk vast.
De voornaamste vier kenmerken van het voorstel van rijkswet zijn kort
samengevat: een rijkswet op hoofdlijnen, waarbij als rechtsbasis
(statutaire grondslag) artikel 3, eerste lid, aanhef en onder b en g, van het
Statuut dient, structureel overleg binnen het Koninkrijk over het visumbeleid en één Caribisch visum, geldig voor alle Caribische Koninkrijksdelen.
Juist dit laatste element zal sterk bijdragen aan een verbeterde economische concurrentiepositie, in het bijzonder op toeristisch gebied, voor de
Caribische Koninkrijksdelen. Waar in het verleden bij een bezoek aan
zowel Aruba als aan de Nederlandse Antillen door een toerist twee keer
een visum moest worden aangevraagd en dus tweemaal een procedure
moest worden doorlopen en ook twee keer leges betaald, kan sinds
10 oktober 2010 immers worden volstaan met één visumaanvraag en dus
één maal legesafdracht voor een bezoek aan meerdere Caribische
Koninkrijksdelen. Ook voor de ambassades en consulaten van het
Koninkrijk der Nederlanden resulteert dit in een efficiënter en effectiever
werkproces.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 415 (R 1915), nr. 13

3