Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

27 858

Gewasbeschermingsbeleid

Nr. 603

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 december 2022
Hierbij bied ik u de beleidsreactie op de beleidsverkenning biociden1 aan.
Deze reactie heb ik toegezegd in mijn brief van 8 juli jl. en richt zich op het
eindrapport. De «beleidsverkenning biociden» is een vervolg op de Fact
Finding missie van de Europese Commissie in 20182, om een vollediger
beeld te krijgen van de knelpunten en oplossingsrichtingen voor het
verder ontwikkelen van het biocidebeleid. Dit draagt bij aan mijn ambities
voor het realiseren van de EU ambities voor een «non-toxic environment»
en duurzame chemische stoffen.
Biocidenstelsel
De Europese biocidenverordening (BPR) heeft als doel het vrije verkeer
van biociden binnen de Unie te verbeteren en tegelijkertijd een hoog
niveau van bescherming van zowel de gezondheid van mens en dier als
het milieu te waarborgen. Hiertoe worden eerst de werkzame stoffen
Europees beoordeeld en goedgekeurd of afgewezen. In een tweede
beoordelingsstap worden aanvragen voor het op de markt toelaten van
middelen (werkzame stof met hulpstoffen) beoordeeld op veiligheid voor
gezondheid en milieu. Zo’n toelating kan nationaal of voor de gehele EU
(Unie-toelating) worden aangevraagd.
In de Wet Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden is vastgelegd dat het
College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen biociden
(Ctgb) de bevoegde organisatie voor deze beoordelingen in Nederland is.

1

Biociden zijn chemische stoffen of micro-organismen die schadelijke organismen afweren of
onschadelijk maken. Hiermee dragen ze bij aan het realiseren van publieke belangen. Dit
betreft alle organismen, variërend van bacteriën, schimmels en insecten tot planten en
knaagdieren. Biociden worden wijdverspreid gebruikt voor directe bestrijding (bijvoorbeeld
insecticiden en rodenticiden) maar ook voor het behandelen van voorwerpen (bijvoorbeeld
houtconserveringsmiddelen).
2
Kamerstuk 27 858, nr. 210.

kst-27858-603
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 603

1

Het Ctgb bepaalt zelfstandig welke biociden toelaatbaar geacht worden en
stelt de gebruiksvoorwaarden op.
Naast het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zijn ook andere
ministeries vanuit hun rol betrokken bij het biocidenbeleid zoals het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) aangaande
arbeidsomstandigheden, het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en
Sport (VWS) voor volksgezondheid en de bestrijding van infectieziekten,
het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) voor
gebruik van biociden in de landbouw en effecten op natuur, het Ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor adequate bescherming van
culturele objecten en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor het gebruik van biociden in de bebouwde omgeving. In
dit stelsel wordt daarnaast samengewerkt door uitvoerende organisaties
(Ctgb), kennisinstituten (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu –
RIVM), inspecties (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA);
Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en overige toezichthouders)
alsook private partijen.
Ik zet mij als systeemverantwoordelijke in voor een goed werkend stelsel
dat in Nederland een veilig en adequaat maatregelenpakket biedt voor de
beheersing van negatieve effecten veroorzaakt door ongewenste
organismen. Er wordt ingezet op het terugdringen van risico’s van
toegepaste biociden via preventieve maatregelen, juist gebruik van
biociden, innovatie en indien nodig uitfasering. Hierbij wordt oog
gehouden op het publiek belang dat een biocide dient3 tegenover de
risico’s voor mens, dier en milieu.
Bevindingen van de beleidsverkenning
Het rapport geeft in een «overstijgende analyse» van de door markt- en
overheidspartijen aangedragen knelpunten en oplossingsrichtingen aan
dat er een breed gedragen wens is om het biocidenbeleid te verbeteren.
De knelpunten en oplossingsrichtingen vragen om een programmatische
aanpak met focus en prioriteiten voor de korte en lange termijn. Daarbij
wordt gevraagd om een «assertieve opstelling in Europese gremia en het
aangaan van coalities met gelijkgezinde lidstaten». Tot slot is er behoefte
aan meer samenwerking en regie.
De beleidsverkenning onderscheidt oplossingsrichtingen die door
meerdere partijen wenselijk en/ of haalbaar zijn geacht voor drie terreinen:
• Oplossingsrichtingen voor overheidsknelpunten
• Oplossingsrichtingen voor knelpunten bij ontwikkeling en op de markt
brengen van biociden
• Oplossingsrichtingen voor knelpunten bij handel in en toepassing van
biociden
Voor deze terreinen geeft het rapport in de samenvatting een overzicht
met 17 oplossingsrichtingen. Deze zijn opgenomen in de bijlage en
adresseer ik hier.
Beleidsreactie beleidsverkenning biociden
Het beeld dat naar voren komt uit de analyse herken ik: de uitvoering kan
nog beter en het beleid is aan actualisatie toe. Ik heb daarom twee sporen
ingezet. Ten eerste zet ik in op specifieke projecten die invulling geven aan
urgente knelpunten uit de beleidsverkenning in de uitvoering van de BPR.
3

Achtereenvolgende inzet op preventieve, niet-chemische en chemische maatregelen volgt uit
de principes van geïntegreerde plaagdierbeheersing (integrated pest management, IPM).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 603

2

Deze worden hieronder nader toegelicht. Ten tweede zal ik samen met
mijn collega’s van andere betrokken departementen en organisaties aan
een Strategisch Kader Biociden gaan werken, een herijkte strategie voor
het biocidenbeleid voor de lange termijn, met oog voor
EU-ontwikkelingen als de Strategie voor duurzame chemische stoffen.
Oplossingsrichtingen m.b.t. bijvoorbeeld innovatie, kennis in ketens, en
geïntegreerd plaagdierbeheer pak ik in een breder kader op, namelijk in
het Impulsprogramma Chemische Stoffen 2023–2026, waarover ik u
separaat heb geïnformeerd4.
Oplossingsrichtingen voor overheidsknelpunten
Voor een samenhangend biocidenbeleid zet ik in op het verbeteren van de
informatiepositie van ketenpartijen en de overheid. Monitoring is
belangrijk om te kunnen volgen of beleid voldoende resultaat oplevert
voor het verminderen van risico’s voor mens, dier en milieu, of dat er
bijgestuurd moet worden. Om meer inzicht te krijgen hierin zet ik in op de
ontwikkeling van een systeem voor monitoring van verkoopvolumes van
biociden in Nederland in het project «Monitoring biocidengebruik» onder
het Impulsprogramma Chemische Stoffen. Hiervoor verken ik nu
verschillende opties.
Voor toezicht en handhaving geldt dat toezichthouders en ketenpartners al
inzetten op het actualiseren van samenwerkingsafspraken voor toezicht en
handhaving rond biociden. Hierbij worden de uitkomsten van de
beleidsverkenning onderkend en meegenomen. Marktontwikkelingen, het
uniform toepassen van bevoegdheden vanuit de Markttoezichtverordening, bijvoorbeeld op het vlak van internethandel, en het actualiseren
van de rolverdeling tussen toezichthouders krijgen hierin aandacht. De
afspraken moeten tevens leiden tot een verbeterde informatiepositie en
heldere, meer afgestemde, prioritering. De toezichthouders maken hierin
een onafhankelijke risicogerichte afweging, en informeren mij over
eventuele knelpunten.
Oplossingsrichtingen voor knelpunten bij ontwikkeling en op de
markt brengen van biociden
Het knelpunt van vertraging van de uitvoering van het review programma
is bekend en is ook gesignaleerd in de fact finding mission. In de fact
finding mission wordt het Nederlandse Ctgb aangehaald als bevoegde
autoriteit die een aanzienlijk deel van de beoordelingscapaciteit levert in
de Europese Unie. Nederland heeft als reactie op de fact finding mission
ingezet op het wegwerken van achterstanden bij de beoordeling van
dossiers door het Ctgb, meer overzicht in handhaving, en het verminderen
van non-compliance en illegale middelen.5
Voor het tijdig afronden van het reviewprogramma moeten op EU-niveau
de oplossingen worden gevonden, omdat het een EU-breed probleem
betreft waar iedere lidstaat een deel van het werk op zich moet nemen.
Daarom maak ik mij in Europa sterk voor het niet meer tussentijds
aanpassen van de beoordelingsprocedures van stoffen. Dit zorgt er ook
voor dat het beoordelingsproces meer voorspelbaar wordt. Ook zet ik in
op het beter verdelen van de werklast van het werkprogramma over de
lidstaten, mét financiële ondersteuning vanuit de Europese Commissie.

4

Brief regering 16 december 2022 (Kamerstuk 22 343, nr. 350). Het betreft hier met name de
projecten «Instrumenten voor innovatie»; «Functionaliteit – verbreding Integraal Plaag
Management»; «Kennis in de keten – biociden»; en «Monitoring biocidengebruik».
5
Kamerstuk 27 858, nr. 510.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 603

3

Voor een voldoende actueel en passend beoordelingskader zet ik in op
projecten om het beoordelingsproces te verbeteren, ook op de lange
termijn met de toekomstige herziening van de BPR in gedachten, en om
missende beoordelingsrichtsnoeren te ontwikkelen. Daarnaast zal ik in
overleg met de betrokken departementen inventariseren welke aanpassingen verder gewenst zijn. Ik zal verder inzetten op het vergaren en delen
van kennis en expertise aanwezig in Nederland in de EU en internationaal.
Voor het bevorderen van transparantie en interactie tijdens de beoordeling van aanvragen ga ik met het Ctgb en bedrijfsleven in gesprek hoe
dit te kunnen vormgeven.
Ik laat me voor de Nederlandse positiebepaling bij de goedkeuring van
stoffen in Europa over de aanwezigheid van alternatieven informeren
door zelf onderzoek uit te zetten. Recente voorbeelden zijn een onderzoek
naar alternatieve houtconserveringsmethoden en naar alternatieven voor
fosfine waarover ik u op de korte termijn zal informeren in een voortgangsbrief over enkele onderwerpen binnen het stoffenbeleid. Voor het
gericht stimuleren en faciliteren van innovatie laat ik op dit moment een
verkennend onderzoek uitvoeren naar beleidsinstrumenten ten behoeve
van innovatie voor veiligere chemische stoffen, ook voor biociden. Hierbij
worden verschillende beleidsopties verkend op EU en nationaal niveau,
waaronder markt gebaseerde instrumenten. Ik voorzie een opvolging van
dit onderzoek in 2023 onder het Impulsprogramma Chemische Stoffen in
het project «Instrumenten voor innovatie».
Oplossingsrichtingen voor knelpunten bij handel in en toepassing
van biociden
Een belangrijke oplossingsrichting is het bevorderen van juist gebruik van
biociden in de diverse ketens. Vanaf 2023 wil ik, in afstemming met onder
andere de betrokken departementen en sectoren, projecten uitvoeren
gericht op het verbeteren van kennis in de ketens in Nederland over juist
gebruik van biociden. Dit pak ik onder andere op in het project «Kennis in
de keten – biociden» onder het Impulsprogramma Chemische stoffen.
Daarnaast zet ik in op het borgen en mogelijk versterken van deskundigheid(svereisten) voor toepassingen van biociden door de professionals en
gerichte communicatie naar gebruikers van biociden voor juiste
toepassing. Omdat biociden in veel toepassingsgebieden worden
gebruikt, en niet alle toepassingsgebieden tegelijk kunnen worden
aangepakt, pas ik hierbij een prioritering toe. Ook zal ik inzetten op meer
kennis van biociden in behandelde voorwerpen. Hierbij bouw ik voort op
het reeds bestaande Kennisnetwerk Biociden, dat een structureel forum
biedt om kennis en ervaringen uit te wisselen.
Daarnaast is het van groot belang dat preventie een grotere rol gaat
spelen in het biocidenbeleid. Op dit moment wordt in het Programma IPM
Knaagdierbeheersing met veel partijen6 samengewerkt aan de beheersing
van ratten en muizen waarbij een geïntegreerde aanpak centraal staat om
knaagdierpopulaties te beheersen. Samen met de andere betrokken
departementen is het de intentie om deze geïntegreerde plaagdierbeheersing verder te verbreden.
Strategisch Kader Biociden
Het Strategisch Kader Biociden zal de strategische koers voor het
biocidenbeleid op de lange termijn zetten. Hiervoor zal ik samen met de
andere betrokken departementen en organisaties aan de slag gaan. Het
6

Dit betreft een samenwerking tussen onder meer Min. LNV, VWS, BZK, IenW, toezichthouders,
decentrale overheden, kennisinstellingen en plaagdierbestrijders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 603

4

Strategisch Kader zal de complexe vraagstukken adresseren, bijvoorbeeld
rond innovatie, duurzaam gebruik en afwegingen rond publieke belangen.
Op deze manier wil ik ook nadere invulling geven aan de ambities die zijn
geformuleerd in de EU Green Deal. Ik zal dit strategisch kader rond de
zomer 2023 aan u doen toekomen.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 603

5

Bijlage: Oplossingsrichtingen uit beleidsverkenning biociden
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.

7

Zorg voor actueel, samenhangend en gedragen biocidenbeleid;
Meer inspectiecapaciteit voor toezicht en handhaving biociden;
Bepaal prioriteiten in toezicht en handhaving;
Verbeter de informatiepositie van inspecties;
Geef hoogste prioriteit aan afronding van het review programma;
Voorkom ontoereikend middelenpakket, onder meer door QRA7;
Maak beoordelingsproces meer transparant, interactief en voorspelbaar;
Zorg dat de Richtlijn voor Duurzaam Gebruik (SUD, 2009/128 EC)
ook op biociden van toepassing wordt, en implementeer deze in
Nederlandse wet- en regelgeving;
Zorg voor gerichte stimulering van innovatie;
Creëer experimenteerruimte voor innovatieve biociden;
Onderzoek of het huidige beoordelingskader voldoende actueel en
passend is;
Ontwikkel samenhangend en in regelgeving verankerd beleid voor
deskundigheid (-svereisten;
Borg deskundigheid biociden-handelaren;
Borg kwaliteit internethandel;
Zet een publiekscampagne op voor brede bewustwording van
belang en juist gebruik van biociden;
Creëer een orgaan voor (publiek kenbare) statusbepaling van
biociden (en grensvlakproducten) met juridische status;
Zorg voor adequate regeling van IPM bij plaagdierbeheersing (los
van biocidenregelgeving).

QRA: quantitative risk assessment: een hulpmiddel om risico’s in te schatten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 27 858, nr. 603

6