2023D19367

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid bestond
bij enkele fracties de behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de op
6 april 2023 ontvangen brief Subsidieregeling Ontwikkeladvies STAP 2023
(Kamerstuk 30 012, nr. 152).
De voorzitter van de commissie,
Kuzu
De adjunct-griffier van de commissie,
Meester-Schaap

nds-tk-2023D19367

1

Inhoudsopgave
I

II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinksfractie
Antwoord/Reactie van de Minister

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Subsidieregeling Ontwikkeladvies STAP 2023. Deze leden hebben enkele
verdiepende vragen, te beginnen met een algemene vraag. Zij vragen hoe
de subsidieregeling over de periode 2023–2024 zich verhoudt tot het
voornemen van het kabinet om per 2024 geen geld meer vrij te maken
voor STimulering ArbeidsmarktPositie (STAP).
De leden van de VVD-fractie lezen daarnaast in de onderliggende
beslisnota dat besloten is om voor het nieuwe tijdvak niet langer de
arbeidsmarktscan aan te bieden, omdat uit de ontvangen reacties
gebleken is dat deze regelmatig een te grote drempel bleek voor de
doelgroep. Deze leden vragen of de Minister deze stelling nader kan
onderbouwen. Zij vragen eveneens aan de Minister of er duidelijkheid is
over de effecten van de genoemde scan op de doelmatigheid van
verleende subsidies onder de subsidieregeling.
De leden van de VVD-fractie lezen voorts dat in het nu voorliggende
tijdvak enkele pilots zullen worden ontwikkeld, welke onder andere gericht
zijn op het verbeteren van het bereik van ontwikkeladvies voor de
doelgroep tot maximaal mbo-2 geschoolden en de wijze waarop
arbeidsmarktinformatie gebruikt kan worden in het ontwikkeladviestraject.
Deze leden vragen of de Minister de uitkomsten van deze pilots na afloop
van de pilots met de Kamer kan delen en of zij voornemens is om de
uitkomsten ook te betrekken in de verdere vormgeving van het beleid
rondom leven lang ontwikkelen en de wijze waarop dit beleid ook de
doelgroep tot maximaal mbo-2 geschoolden het meest effectief kan
bereiken.
De leden van de VVD-fractie vragen ten slotte of er duidelijkheid is over de
effectiviteit van een ontwikkeladvies voorafgaand aan het verstrekken van
subsidies voor leven lang ontwikkelen in brede zin. Is, op basis van de
ervaringen tot dusver, naar inschatting van de Minister een dergelijk
ontwikkeladvies van toegevoegde waarde?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Subsidieregeling ontwikkeladvies STAP. Deze leden vinden het
belangrijk dat mensen hun leven lang kunnen blijven leren en kijken
daarom ook kritisch of dergelijke regelingen ook echt bijdragen aan dit
doel. Zij hebben twijfels bij de effectiviteit van de huidige vormgeving van
het STAP-budget en begrijpen daarom het voorstel om hiermee te
stoppen. Wel vinden de leden van de D66-fractie het cruciaal dat er
nagedacht wordt over een beter alternatief. Wat betreft dit specifieke
onderdeel, het ontwikkeladvies, vragen deze leden zich af of dit wel of niet
wordt voortgezet. Zij zijn van mening dat enige vorm van ontwikkeladvies
verstandig is. In afwachting van definitieve besluitvorming door de Kamer

2

over STAP stellen zij vragen over de vormgeving van een dergelijk
ontwikkeladvies.
De leden van de D66-fractie zien namelijk grote uitdagingen wat betreft de
arbeidsmarktkrapte. Daarom is het verstandig om proactief na te denken
over in welke sectoren we in de toekomst over voldoende mensen willen
beschikken. Denk bijvoorbeeld aan de zorg, het onderwijs, de bouw en
aan technici die nodig zijn voor de duurzame transitie. In dat licht is het
volgens deze leden zonde om de middelen die gericht zijn op om- en
bijscholing volledig ongericht in te zetten. Het zou wat betreft de leden
van de D66-fractie logischer zijn om deze op zijn minst deels gericht in te
zetten voor om- en bijscholing richting sectoren die krap en dus kansrijk
zijn, en richting sectoren waar we in de toekomst voldoende arbeidskrachten willen hebben als maatschappij. Deze leden hebben hier eerder
vragen1 over gesteld. Zij vragen hoe de Minister, gegeven het
voorgaande, aankijkt tegen de mogelijkheden om het ontwikkeladvies
gerichter in te zetten. Welke rol kunnen de loopbaanadviseurs hierin
spelen? In welke mate nemen zij verwachtingen ten aanzien van de
arbeidsmarkt(krapte) mee? Vindt de Minister het wenselijk om hier meer
op te sturen en zo ja, hoe gaat ze dit doen? Welke rol ziet zij hierin voor de
publieke onderwijsinstellingen?
De leden van de D66-fractie constateren dat er sprake is van onderuitputting van het STAP-ontwikkeladvies. Welke extra maatregelen gaat het
kabinet nemen om ervoor zorg te dragen dat meer mensen gebruik gaan
maken van het STAP-ontwikkeladvies? Ook vragen deze leden of het
optimaal is om specifiek op maximaal mbo-2 te richten. Welke onderbouwing ligt hieraan ten grondslag? Zij vragen of er ook niet veel
structureel krappe beroepen vanaf mbo-2 zijn die nu onbediend blijven.
De leden van de D66-fractie vragen ook of het niet logischer zou zijn om,
in plaats van op de onderwijssector te richten, het budget te richten op de
behoefte vanuit de arbeidsmarkt ongeacht de onderwijssector. Hoe kijkt
de Minister hier tegenaan? Hoe kijkt het kabinet bijvoorbeeld aan tegen de
optie om via Opleidings- en Ontwikkelingsfondsen (O&O-fondsen) en
werkgeversorganisaties uit de tekortsectoren deze ontwikkeladviezen
beter in te zetten? Hoe kijkt het kabinet aan tegen de ervaringen in het
kader van NL Leert Door om het ontwikkeladvies in te zetten om instroom
in de zorg te bevorderen («Zorg voor ontwikkeling»)? Hoe kijkt de Minister
aan tegen de optie om juist gemeenten en/of onderwijsinstellingen een rol
te geven bij het ontwikkeladvies, ook in relatie tot het terugdringen van
voortijdig schoolverlaten en mensen zonder startkwalificatie? En wat ziet
de Minister in de optie om mensen in de bijstand ontwikkeladvies aan te
bieden en om bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV) bij de intake direct een aanbod te doen om een extern ontwikkeladvies te doorlopen?
De leden van de D66-fractie begrijpen dat uitvoerders problemen ervaren
met de verplichte activiteiten van de ontwikkeladviestrajecten en dat dit
volledige adviestraject niet altijd passend is voor de beoogde doelgroep.
Uitvoerders zien bijvoorbeeld dat kandidaten soms al na één gesprek
afhaken, waardoor er ook geen financiering plaatsvindt. Is het kabinet
hiermee bekend? Is het kabinet bereid om in samenspraak met
uitvoerders een oplossing te zoeken voor de stringente uitvoering van het
ontwikkeladviestraject en bijvoorbeeld te gaan werken met op maat
advisering en daarmee ook financiering?

1

Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2374.

3

Voorts zien de leden van de D666-fractie dat mensen nog altijd worden
afgeschreven en vervroegd met pensioen gaan, mede omdat er niet tijdig
is ingezet op passende loopbaanbegeleiding. Deze leden zien liever dat
mensen nieuwe en nuttige kennis en vaardigheden kunnen bijschrijven.
Hoe beziet de Minister het mensen met vroegpensioen sturen als er ook
voor om- en bijscholing gekozen had kunnen worden zodat iemand
gezond en prettig haar of zijn pensioenleeftijd had kunnen halen, zo
vragen deze leden. Welke rol hebben loopbaanadviseurs in het tijdig
aangaan van een gesprek over iemands carrière tot de pensioengerechtigde leeftijd, vragen zij verder. Uit de antwoorden2 op schriftelijke vragen
van de Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen,
begrijpen de leden van de D66-fractie dat er vanuit vele verschillende
loketten, fondsen en budgetten ruimte is voor om- en bijscholing van
onder meer ouderen. Daarom verbazen deze leden zich over de leeftijdsdiscriminatie in collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) (die algemeen
verbindend worden verklaard), door middel van generatiepacten waarin
oudere werknemers een hoger salaris krijgen voor hetzelfde aantal uren
als een jongere werknemer in dezelfde salarisschaal.3 Deelt de Minister de
analyse dat hetzelfde bedrag effectiever besteed had kunnen worden aan
een hoger salaris voor álle werknemers en passende omscholing middels
tijdige loopbaanbegeleiding, vragen deze leden. Ook vragen zij hoe een
hoger salaris puur op basis van leeftijd gerechtvaardigd kan worden in
deze arbeidsmarktkrapte en hoe jonge medewerkers over deze afspraken
hebben kunnen meepraten. Op de website van de Federatie Nederlandse
Vakvereniging (FNV) lezen de leden van de D66-fractie namelijk «als
meerdere ouderen dit doen, komt er een vaste plek vrij voor een jongere
werknemer. Dan heb je bijvoorbeeld een triobaan. Twee oudere
werknemers leveren tijd in en de jongere krijgt die uren erbij.»4 Deze
argumentatie past bij het idee dat minder werken door de één meer werk
voor de ander oplevert, maar dat is onjuist.5 Immers, minder werken helpt
werklozen niet: het zorgt voor minder werk, niet voor minder
werkloosheid. Toch wordt dit argument gebruikt om generatiepacten af te
sluiten en zo in te zetten op vroegpensionering.6 Hoe kijkt de Minister naar
de gefragmenteerde inzet op een leven lang ontwikkelen in relatie tot de
inzet op vroegpensionering in plaats van bijscholing7, zo vragen deze
leden. Kan een deel van de ontwikkeladviestrajecten worden ingezet om
vroegpensionering te voorkomen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom ervoor is gekozen om
STAP af te schaffen. Deze leden vragen voorts of er een (structurele)
vervanging komt om de bevolking (om of bij) te scholen. Zij herinneren
zich de fiscale scholingsaftrek, die met de komst van STAP als vervanging
is afgeschaft. Zij vragen hoe het kabinet de belofte gaat inwilligen dat er
iets in de plaats van de fiscale scholingsaftrek zou komen.

2

Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1981.
Federatie Nederlandse Vakvereniging, «Gezond en vast werk met generatiepact. Eerlijk
verdelen van werk tussen jong en oud», (https://www.fnv.nl/acties/generatiepact).
4
Federatie Nederlandse Vakvereniging, «Gezond en vast werk met generatiepact. Eerlijk
verdelen van werk tussen jong en oud», (https://www.fnv.nl/acties/generatiepact).
5
Het Financieel Dagblad, 13 februari 2013, «Domme Duitsers», (https://fd.nl/frontpage/economiepolitiek/columns/mathijs-bouman/598376/domme-duitsers-mzd3caRS37rJ).
6
Federatie Nederlandse Vakvereniging, «Groenten- en fruitverwerkende industrie – cao»,
(https://www.fnv.nl/cao-sector/voedingsindustrie/cao-groenten-en-fruitverwerkende-industrie).
7
Pensioen Pro, 17 februari 2023, «Vakbonden zoeken naar nieuwe varianten voor opbouw
vroegpensioen», (https://pensioenpro.nl/pensioenpro/30055337/vakbonden-zoeken-naarnieuwe-varianten-om-vroegpensioen-op-te-bouwen).
3

4

De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de Minister toegevoegde
waarde ziet in de infrastructuur en systematiek van het STAP-budget. Deze
leden vragen voorts of het niet verstandig is om op de achtergrond door
te werken aan het verbeteren van de infrastructuur en de systematiek,
bijvoorbeeld om STAP beter te richten. Zij wijzen in dit kader op uw
antwoorden op de Kamervragen gesteld door de leden Maatoug en
Westerveld over het STAP-budget (2022Z18365, 23 december 2022).8 De
leden van de GroenLinks-fractie vragen voorts wat de huidige uitvoeringskosten zijn en hoeveel het zou kosten om de infrastructuur en systematiek
op de achtergrond te verbeteren.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen daarnaast wat het kabinet
voornemens is met het Stimuleringsregeling leren en ontwikkelen in
mkb-ondernemingen (SLIM)-budget en andere scholingsregelingen op het
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)-domein.
II Antwoord/Reactie van de Minister

8

Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 1148.

5