3
Vragenuur: Vragen Westerveld
Vragen van het lid Westerveld aan de staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het bericht "Geen
geld meer om leerlingen te helpen met werk zoeken".
De voorzitter:
Dan is nu aan de orde de vraag van mevrouw Westerveld
namens GroenLinks aan de staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, die ik van harte welkom heet,
over het bericht "Geen geld meer om leerlingen te helpen
met werk zoeken".
Het woord is aan mevrouw Westerveld namens GroenLinks.

Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ruim 66.000 leerlingen gaan naar
het voortgezet speciaal onderwijs of naar een praktijkschool.
Dit zijn leerlingen die het vaak wat moeilijker vinden om te
leren. Veel van deze leerlingen krijgen ook geen diploma,
want dat kent het praktijkonderwijs niet. Kortom, dit is een
groep die extra aandacht verdient. Juist voor deze leerlingen
moeten we klaarstaan om ze goed onderwijs aan te bieden
in kleine klassen en ze op weg te helpen naar de arbeidsmarkt. Deze leerlingen worden bijvoorbeeld geen advocaat,
maar vakkenvuller in een supermarkt. Scholen voor voortgezet speciaal onderwijs en praktijkscholen doen geweldig
werk. Ik ben onlangs zelf op bezoek geweest bij een praktijkschool en heb daar ook gezien hoe leraren hun leerlingen
op alle mogelijke manieren helpen.
Via een subsidieregeling van de Europese Unie wordt 363
miljoen euro uitgekeerd voor zeven jaar. Deze pot wordt
beheerd door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en is bedoeld om leerlingen naar werk te helpen.
Scholen voor praktijkonderwijs en het voortgezet speciaal
onderwijs, en gemeenten ook, kunnen subsidie aanvragen.
Dat geld wordt gebruikt om leerlingen bijvoorbeeld in
contact te brengen met werkgevers, of om opleidingscertificaten te halen, want dat zit niet in de reguliere bekostiging.
Die regeling loopt van 2014 tot 2020, maar nu blijkt het geld
al op te zijn. Dat betekent dat een hele grote groep leerlingen de dupe wordt. Dat betekent ook dat er mensen ontslagen worden; mensen die juist de leerlingen helpen met het
vinden van werk en met het in contact brengen met werkgevers, zodat ze een toekomstperspectief hebben na school.
Bovendien rekenen scholen op dit bedrag. Die hebben nu
een gat op de begroting.
Voorzitter. Ik zou de staatssecretaris graag willen vragen
of ze het met me eens is dat we juist deze groep leerlingen
moeten begeleiden naar werk. Ik zou de staatssecretaris
ook willen vragen hoe dit kan. Hoe kan het nou dat er zó'n
grote rekenfout is gemaakt? En waarom is het bedrag niet
evenredig verdeeld, maar na een paar jaar al op? Hoe gaat
het ministerie dit oplossen? En ik zou de staatssecretaris
willen vragen of zij op korte termijn met de scholen in
gesprek wil gaan om een oplossing te vinden.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Westerveld

De voorzitter:
Dan is nu het woord aan de staatssecretaris.

Staatssecretaris Van Ark:
Voorzitter, dank u wel. Dank ook aan mevrouw Westerveld
voor haar vraag en zeker ook voor de complimenten die zij
heeft gegeven aan het praktijkonderwijs. Ik herken de
bevlogenheid waarmee zij leerlingen voor wie het niet altijd
even makkelijk is aan het werk wil helpen. Ik denk dat we
met elkaar de ambitie delen dat we de schouders eronder
willen zetten om het mogelijk te maken om te participeren,
ook voor kwetsbare mensen, en dan in het bijzonder
kwetsbare jongeren.
Dat doen we op verschillende manieren: via reguliere gelden, maar ook via additionele gelden. Eén zo'n additionele
financieringsbron is het ESF, het Europees Sociaal Fonds.
Terecht geeft mevrouw Westerveld aan dat er zo'n 363
miljoen beschikbaar is voor zeven jaar. Dat is meer dan de
helft van het budget van het ESF. In de afgelopen decennia,
bijna 60 jaar lang, is het zo geweest dat er geld overbleef.
Er werd in meerdere tijdvakken gewerkt en het geld dat
overbleef, werd dan in een derde tranche gestopt. Het is
eigenlijk voor het eerst — je zou kunnen zeggen: de regeling
is bijzonder succesvol — dat het geld in twee vakken al op
is. We zagen dat aankomen, dus we hebben wat dat betreft
ook een winstwaarschuwing afgegeven. We zagen gebeuren
dat een derde tranche niet mogelijk zou zijn. Dat is natuurlijk
buitengewoon jammer, want we zien inderdaad dat hier
heel waardevol werk wordt gedaan.
Maar zeker ook omdat het om een additionele geldstroom
gaat en er ook reguliere mogelijkheden zijn om dit te doen,
heb ik toch de hoop dat we dit goede werk voort kunnen
zetten. Ik ga daar zeker ook over in gesprek met de sector,
met de scholen. Dat lukt helaas niet meer voor het zomerreces. We hebben uiteraard wel al contacten gehad vanuit
het ministerie, maar ik zal dat ook persoonlijk doen, na het
zomerreces, zodat we met elkaar aan deze ambitie vorm
kunnen blijven geven.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Dank, voorzitter en dank aan de staatssecretaris voor de
reactie. De staatssecretaris zegt dat het heel succesvol is,
maar daar maak ik dus uit op dat dit geld ook nodig is.
Bovendien hoor ik van de scholen dat er een inschattingsfout is gemaakt. Een rekenfout dus, waar het ministerie
voor verantwoordelijk is. Wat we nu zien, is dat kwetsbare
leerlingen en scholen de dupe worden van de fout die is
gemaakt. Ik zou de staatssecretaris nogmaals willen vragen
wat zij gaat doen om dit op te lossen. Ik wil haar ook vragen
of er mensen moeten worden ontslagen op deze praktijkscholen. Zo ja, weet ze om hoeveel mensen het gaat?
Voorzitter. Vanaf 2021 komt er weer een nieuwe programmaperiode aan en kan er dus weer opnieuw subsidie worden gevraagd. Ik vraag de staatssecretaris wat dit dan
betekent. Betekent het dat scholen en gemeenten de programma's waarin nu veel tijd en aandacht is gaan zitten,
een paar jaar moeten stoppen om ze dan straks weer
opnieuw op te starten? Wat betekent dat voor de expertise?
Gaat die nu helemaal verloren?

3 juli 2018
TK 101

101-3-1

Voorzitter. Ik heb natuurlijk ook gesproken met de mensen
van de gedupeerde scholen zelf. Zij geven aan dat er vorige
week een gesprek zou zijn met de staatssecretaris, maar
dat dit gesprek twee dagen van tevoren is afgezegd. Ik wil
de staatssecretaris nogmaals vragen of ze bereid is om
voordat de zomer begint — die begint al snel, dat weet ik
— met deze scholen in gesprek te gaan om te kijken naar
een oplossing.
Staatssecretaris Van Ark:
Voorzitter. Misschien is het goed om aan te geven dat het
geld beschikbaar is voor zeven jaar. Dat is inderdaad een
flinke hoeveelheid geld: de 363 miljoen waarover mevrouw
Westerveld het had. Het geld heeft een plafond. Dit budget
is het, dus er was niet meer geld bij gekomen. We hebben
de scholen de mogelijkheid gegeven om het geld over een
langere tijd uit te smeren. We hebben de horizon wat dat
betreft dus wel verlengd. Ook hebben we met elkaar nog
reguliere middelen om onze schouders onder deze ambitie
te zetten. In de afspraken die we met gemeenten hebben
gemaakt, hebben we het ondersteunen van kwetsbare jongeren om ze te laten participeren en te laten werken als
topprioriteit benoemd. Daarmee is er een gezamenlijke
inspanning vanuit SZW en vanuit de gemeenten mogelijk,
ook met de middelen die gemeenten daarvoor hebben.
Inderdaad heb ik helaas het persoonlijke gesprek dat ik zou
hebben, moeten afzeggen wegens andere drukke werkzaamheden, want het is een drukke laatste Kamerweek. Ik ga
mijn best doen om dat voor de zomer te doen, maar er is
in ieder geval direct na het zomerreces een persoonlijk
gesprek gepland om te kijken wat we wel met elkaar kunnen
doen.
Als het gaat om de periode na 2021, liggen er op dit
moment ook gesprekken voor in Europa. Er wordt ook
onderhandeld over de hoogte van het bedrag en over de
aanwending van het bedrag. Vervolgens kunnen we ook in
Nederland gaan kijken hoe we die aanwending gaan doen.
Ik kan mij goed voorstellen dat we de inclusieve arbeidsmarkt, waar ook deze ESF-gelden een bijdrage aan willen
zijn, een belangrijke prioriteit zullen blijven vinden, maar
ik denk ook dat we daarvoor het geëigende proces zullen
moeten blijven doorlopen.
De voorzitter:
Tot slot, mevrouw Westerveld.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
Weer dank aan de staatssecretaris voor de reactie. Ik hoop
ook dat het nog lukt om voor de zomer een gesprek te
hebben, zodat het na de zomer hopelijk duidelijk is voor
deze scholen, maar vooral ook voor de leerlingen.
Ik heb nog wel een vraag over de gemeenten. De staatssecretaris zegt nu de scholen te vragen om met de gemeenten
erover in gesprek te gaan. Dat horen we hier in de Tweede
Kamer vaker, dat er landelijk een probleem is en er wordt
gezegd: nou, ga maar naar de gemeenten. Ik vraag de
staatssecretaris of dit nou betekent dat al die afzonderlijke
scholen bij al die afzonderlijke gemeenten moeten vragen
of ze wat extra geld kunnen krijgen. Verwacht ze dat dit
succesvol kan zijn?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Westerveld

Staatssecretaris Van Ark:
Ik hecht inderdaad aan duidelijkheid. Daarom heb ik het
gesprek van vorige week wel door laten gaan met een hele
deskundige afvaardiging van het ministerie. Ik ga mijn best
doen, zoals ik heb gezegd. In ieder geval heb ik niet geprobeerd om het weg te schuiven, maar heb ik geprobeerd aan
te geven dat er naast deze additionele geldstroom natuurlijk
ook reguliere infrastructuur ligt. Daarvoor zijn de gemeenten
een belangrijk aanspreekpunt. We zien dat gemeenten ook
in arbeidsmarktregio's veelal samenwerken. Daar ligt de
komende tijd ook nog een inspanning om vanuit SZW met
de gemeenten samen te werken. Ik hoop ook dat we met
elkaar in ieder geval de infrastructuur kunnen behouden
en ook in de toekomstige tranche weer een mooie inzet
kunnen verwachten.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Van der Staaij namens
de SGP.
De heer Van der Staaij (SGP):
Dank u wel, voorzitter. Iedereen gunt deze leerlingen kansen
op een mooie baan. Tegelijkertijd zitten heel veel werkgevers te springen om mensen. Dan kan het toch niet zo zijn
dat een tekort op Europese geldpotjes ertoe leidt dat minder
jongeren uiteindelijk een baan krijgen? Mijn vraag aan de
staatssecretaris is dus of zij, hoe het ook precies met de
financiering zit, kan toezeggen dat dit gedoe niet zal leiden
tot een vermindering van de arbeidsmogelijkheden van
deze leerlingen.
Staatssecretaris Van Ark:
Voorzitter, ik ben eigenlijk heel erg blij met de vraag van
de heer Van der Staaij, want die geeft mij nog even de
mogelijkheid om te benadrukken dat er zo'n 100.000 deelnemers betrokken zijn bij de gelden waar we het zojuist
over hadden en daardoor een stage of een baan hebben
gekregen. Deze week zagen we ook dat de banenafspraak
door de markt en de publieke sector gezamenlijk meer dan
gehaald is. De signalen van werkgevers zijn ook: we hebben
echt iedereen nodig en we zijn bereid te investeren in
mensen. In de beantwoording van deze vraag heb ik het
over de additionele geldstroom gehad. Dat laat onverlet
dat we met andere additionele projecten dan wel met alle
reguliere middelen die we hebben, keihard door blijven
werken om deze doelstellingen te halen, want ik ben het
met de heer Van der Staaij eens: zeker in deze tijd moet het
toch mogelijk zijn om iedereen een plek te geven op deze
arbeidsmarkt? Daar gaan we voor.
De heer Gijs van Dijk (PvdA):
Ik denk dat Kamerbreed wordt onderschreven dat we al
deze jongeren willen helpen, dus dat die gelden ook van
groot belang zijn. Is de staatssecretaris dan ook bereid om
te kijken of het mogelijk is zelf geld bij te leggen om de
periode tot 2021 — of wellicht lukt het eerder in Europa —
te overbruggen?
Staatssecretaris Van Ark:
Het geld is beschikbaar gesteld voor de periode van zeven
jaar, terwijl we het nu in kortere tijd hebben uitgegeven.

3 juli 2018
TK 101

101-3-2

Maar er zat sowieso een plafond aan dit budget. Het is dus
helaas geen mogelijkheid voor deze geldstroom. We hebben
wel met gemeenten afgesproken dat we de komende periode een topprioriteit gaan maken van het aan het werk
helpen van mensen die een kwetsbare positie hebben op
de arbeidsmarkt. Alle colleges zijn zo langzamerhand
gevormd, dus we kunnen daar ook mee aan de slag.
De heer Kwint (SP):
Het is wel enigszins cynisch: in Brussel wordt er soms met
gemak met miljarden gesmeten, en nu is het geld juist voor
deze groep in één keer op. Vindt de staatssecretaris niet
dat deze taak, het naar werk begeleiden van een kwetsbare
groep vanuit het praktijkonderwijs en vanuit het speciaal
onderwijs, in principe vooral onze taak zou moeten zijn? Zij
zegt: er komen additionele plannen. Maar ze gaf geen antwoord op de relevante vraag van de heer Gijs van Dijk: gaat
het Rijk daar dan ook voor betalen?
Staatssecretaris Van Ark:
Ik heb in heel korte bewoordingen geprobeerd om de
infrastructuur te schetsen waarmee we werken. Die loopt
voor een heel groot deel via gemeenten. Gemeenten hebben daar ook middelen voor beschikbaar. Die middelen
mogen ze ook onderling verschuiven. Als ze een praktijkschool of een school voor speciaal onderwijs hebben of
veel leerlingen van die scholen hebben, dan kunnen ze daar
ook extra op inzetten en dan kunnen ze maatwerk bieden.
Daarnaast hadden we een additionele geldstroom. We
hebben het ESF-geld voor Nederland bestemd voor een
inclusieve arbeidsmarkt. Ik denk ook dat het goed is dat we
met elkaar blijven kijken of we dat in de toekomst weer
gaan doen. Maar die onderhandelingen worden in Brussel
gedaan. Het is niet aan het Rijk om allerlei specifieke
financieringsstromen te maken, maar het is wel aan ons
om samen met gemeenten te kijken waar we de prioriteiten
handen en voeten kunnen geven.
De voorzitter:
Dank u wel.
Ik zie dat de minister van Infrastructuur en Waterstaat aanwezig is voor de volgende vraag. Welkom.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Westerveld

3 juli 2018
TK 101

101-3-3