Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 848

Wijziging van de Wet voorkoming misbruik
chemicaliën ter uitvoering van Verordening (EU)
nr. 1258/2013, Verordening (EU) nr. 1259/2013,
Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/1011 en
Uitvoeringsverordening (EU) 2015/1013

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 20 juli 2018
1. Inleiding
Onder dankzegging aan de leden van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor de voorbereiding van de behandeling van
de wijziging van de Wet voorkoming misbruik chemicaliën, beantwoordt
de regering in deze nota naar aanleiding van het verslag de door de leden
gestelde vragen.
De reden waarom dit wetsvoorstel eerst eind 2017 is ingediend, is gelegen
in het feit dat aanvankelijk werd aangenomen dat de verordeningen, die
rechtstreeks doorwerken in de Nederlandse rechtsorde, niet zouden
hoeven te leiden tot een wijziging van de Wet voorkoming misbruik
chemicaliën. Later bleek evenwel dat toch enkele aanpassingen noodzakelijk waren. Er zijn daardoor echter geen strafrechtelijke problemen
ontstaan.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie op welke
wijze rekening is gehouden met de concurrentiepositie van de microondernemingen, kan de regering melden dat doordat er geen vergoedingen in rekening worden gebracht voor de verlening van vergunningen
of registraties, de concurrentiepositie van micro-ondernemingen niet
beïnvloed wordt door deze wijziging.
Met de leden van de fracties van de SP en van het CDA is de regering van
mening dat de illegale handel in synthetische drugs zo goed mogelijk
moet worden voorkomen en aangepakt. De Europese verordeningen,
waarnaar in de inleidende paragraaf van de memorie van toelichting bij
dit wetsvoorstel wordt verwezen, beogen daartoe te voorzien in een
effectief stelsel van toezicht op de (internationale) handel in drugsprecursoren. Daarop sluit de nationale wetgeving aan met voorzieningen tot
bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving en sancties. Dat stelsel
maakt het mogelijk dat, zoals ook de aan het woord zijnde leden
voorstaan, door opsporingsautoriteiten kan worden opgetreden indien zij
een partij (legale) grondstoffen aantreffen ter vervaardiging van synthe-

kst-34848-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

1

tische drugs en alles erop wijst dat die enkel voor de productie van
synthetische drugs bestemd is. In dat geval kan deze partij in beslag
worden genomen en zal een opsporingsonderzoek worden ingesteld op
grond van een verdenking van overtreding van artikel 10a van de
Opiumwet.
In een dergelijke situatie, zo beantwoordt de regering de volgende vraag
van deze leden, kan zowel de politie als de douane optreden. Vaak zal
echter het douane-optreden in het bestuursrechtelijk (toezichts)traject
plaatsvinden, terwijl de politie in beeld komt indien daadwerkelijk een
verdenking is gerezen van een overtreding van de Opiumwet.
Zoals de regering reeds in de memorie van toelichting heeft aangegeven,
hebben de in dit wetsvoorstel opgenomen wijzigingen in hoge mate een
technisch karakter. In die zin zorgen deze wijzigingen er niet zonder meer
voor dat de aanpak van de illegale handel in drugsprecursoren daadwerkelijk gemakkelijker uitvoerbaar en effectiever wordt gemaakt. Wel is het
zo dat de regering ervan uitgaat dat het gehele regelcomplex, dat wil
zeggen het samenstel van de Europese en nationale voorschriften, een
positieve uitwerking heeft op de bestrijding van illegale handel in
drugsprecursoren. Zo fungeert het verbod van artikel 26, lid 3 bis, van
Verordening nr. 111/2005 als belangrijke impuls voor de handhavingsautoriteiten; is er sprake van voldoende bewijs dat een zending
niet-geregistreerde stoffen bestemd is voor de illegale handel, dan dient
daartegen te worden opgetreden. De reeds bestaande nationale
wetgeving biedt voldoende handvatten om dit verbod door middel van
bestuursrechtelijke en strafrechtelijke handhaving effect te doen sorteren.
Vermeldenswaard is verder dat ter uitvoering van artikel 26, lid 3 bis, van
Verordening nr. 111/2005 de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst
(hierna: FIOD) is aangewezen om de andere lidstaten en de Commissie
onmiddellijk in kennis te stellen van het verbieden van het binnen of
buiten het douanegebied van de Unie brengen van niet-geregistreerde
stoffen, indien er voldoende bewijs is dat deze stoffen bestemd zijn voor
de illegale vervaardiging van verdovende middelen of psychotrope
stoffen. Het voorgestelde artikel 5 van de wet vormt de basis voor de
aanwijzing van de FIOD. Door snel in te kunnen spelen op nieuwe trends
en elkaar op de hoogte te houden, wordt het effectieve toezicht op de
handel binnen de EU versterkt. Een van de mogelijkheden is dat op
voorstel van een bevoegde instantie van een lidstaat de Commissie
besluit tot het toevoegen van de stof aan de lijst bedoeld in artikel 10,
tweede lid, onderdeel b, van Verordening 111/2005 zodat de industrie
vrijwillig toezicht kan houden op deze stoffen. Indien het vrijwillig toezicht
door de industrie ontoereikend wordt geacht om het gebruik van
niet-geregistreerde stoffen voor de illegale vervaardiging van verdovende
middelen te voorkomen, kan de Commissie zelfs beslissen de stof toe te
voegen aan de lijst met geregistreerde stoffen zodat de stof onder het
vergunningstelsel komt te vallen. Ook de door dit wetsvoorstel vormgegeven medewerking aan het Europese systeem van signalering draagt bij
aan een effectievere aanpak van de illegale handel in drugsprecursoren.
De leden van de SP-fractie delen de hierboven reeds aangehaalde
conclusie uit de memorie van toelichting dat de voorgestelde wijzigingen
in hoge mate een technisch karakter hebben. Toch wordt het voor
genoemde leden niet op alle punten volledig duidelijk wat de (praktische)
implicaties van bepaalde voorgestelde wijzigingen zijn. Daarom hebben
deze leden nog een aantal vragen. Deze vragen zal de regering in het
navolgende graag van een reactie voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

2

2. Niet-geregistreerde stoffen die bestemd zijn voor illegale
vervaardiging van verdovende middelen of psychotrope stoffen
In antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie over welke
bevoegdheden de Nederlandse douane niet beschikt ten opzichte van de
douanes in andere lidstaten, merkt de regering op dat alle lidstaten op
grond van artikel 26, lid 3 bis, van Verordening 111/2005 de plicht hebben
het binnen of buiten het grondgebied van de Unie brengen van zendingen
niet-geregistreerde stoffen te verbieden, wanneer er voldoende bewijs
bestaat dat deze stoffen bestemd zijn voor de illegale vervaardiging van
verdovende middelen of psychotrope stoffen. Als aan die voorwaarde is
voldaan, dan zal er ook sprake zijn van een verdenking van een
overtreding van het bepaalde in artikel 10a van de Opiumwet. Al bij een
verdenking van de overtreding van die bepaling kunnen deze stoffen op
grond van artikel 9 van die wet in beslag genomen worden.
Op grond van artikel 10, tweede lid, van Verordening 273/2004 kan elke
lidstaat maatregelen nemen om de bevoegde instanties in staat te stellen
de controle en het toezicht op verdachte transacties met
niet-geregistreerde stoffen uit te voeren. In Nederland is het niet nodig
geacht de bestaande bevoegdheden van de douane uit te breiden, mede
omdat de al douane beschikt over passende bevoegdheden.
De basis voor de handhaving door de douane is gelegen in de Europese
Douanewetgeving, met name het Douanewetboek van de Unie en de
lagere Europese regelgeving. Dit Douanewetboek geldt voor alle lidstaten.
De bevoegdheden van de douane echter worden grotendeels ingevuld via
aanvullend nationaal recht (met name afdeling 1.2.4 van de Algemene
douanewet en in dit specifieke geval ook artikel 9 van de Opiumwet).
Welke bevoegdheden de Nederlandse douane niet heeft in vergelijking
met andere lidstaten is een complexe vraag die niet eenvoudig te
beantwoorden is. In het algemeen hebben zij opgemerkt dat alle lidstaten
op grond van de hiervoor genoemde verordeningen dezelfde toegekende
bevoegdheden en plichten hebben. Elke lidstaat zal in dat licht moeten
bezien of het nodig is de bevoegde autoriteiten extra bevoegdheden toe te
kennen. Daarbij maakt elke lidstaat een afweging hoe deze bevoegdheden
worden verdeeld over de verschillende toezichthoudende instanties in die
lidstaten. De regering heeft geen aanwijzingen dat de Nederlandse
douane bevoegdheden mist die de douanes van de andere lidstaten wel
hebben. Beperkt onderzoek lijkt aan te geven dat de Franse en Duitse
douane over vergelijkbare bevoegdheden beschikt als de Nederlandse
douane.
De reden dat de bevoegdheden van de douane in de verschillende
lidstaten kunnen verschillen, is gelegen in het feit dat de situatie in de
verschillende lidstaten kan verschillen en dat de autoriteiten van de
lidstaten aan de douane die bevoegdheden toekennen die de douane in
de specifieke situatie in die lidstaten nodig heeft bij de uitoefening van
haar taak, naast de bevoegdheden die de andere toezichthouders in die
lidstaten hebben.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de VVD-fractie waarom de
douane in het bestuursrechtelijk traject niet de bevoegdheid heeft tot
inbeslagname bij geconstateerde onregelmatigheden met
niet-geregistreerde stoffen, kan de regering melden dat in die gevallen
doorgaans namelijk tevens reeds sprake zal zijn van een verdenking van
een strafbaar feit, waardoor strafrechtelijke inbeslagname mogelijk is op
basis van artikel 10a van de Opiumwet. Wel kan het voorkomen dat het
niet altijd even eenvoudig is om bij niet-geregistreerde stoffen, in het
bijzonder ook vanwege hun legale toepassing, over te gaan tot
inbeslagname wegens een verdenking van overtreding van artikel 10a van
de Opiumwet. Juist vanwege de ook mogelijke legale toepassing is er bij
het aantreffen van niet-geregistreerde stoffen aanvullende informatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

3

vereist die feiten en omstandigheden bevat op grond waarvan die
verdenking kan worden aangenomen.
Verder verduidelijkt de regering graag dat Verordening (EU) nr. 1258/2013
van het Europees Parlement en de Raad van 20 november 2013 tot
wijziging van Verordening (EG) nr. 273/2004 inzake drugsprecursoren
(PbEU 2013, L 330, art. 10)) geen verplichting voor de lidstaten bevat om
voor de bevoegde instantie te voorzien in de bevoegdheid tot inbeslagneming. In Nederland bestaat die mogelijkheid overigens wel op grond
van de strafrechtelijke wetgeving. Er is in het wetsvoorstel niet voorzien in
een bestuursrechtelijke bevoegdheid tot inbeslagneming omdat daarvoor
geen aanleiding bestaat. De douane is bevoegd tot strafrechtelijke
inbeslagneming. Het is dan aan de opsporingsinstantie om de waarheid
aan de dag te brengen of om wederrechtelijk verkregen voordeel aan te
tonen. Voorts is inbeslagneming van voorwerpen mogelijk waarvan de
verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer kan worden bevolen
(vgl. artikel 94 Wetboek van Strafvordering). Het zijn juist deze gronden
voor inbeslagneming die effectief aan de bestrijding van illegale drugsprecursoren kunnen bijdragen. Zij zorgen ervoor dat deze illegale stoffen
(uiteindelijk) definitief aan het economisch verkeer kunnen worden
onttrokken.
Graag brengt de regering in dit verband onder de aandacht dat deze
problematiek – de meest adequate aanpak van deze vorm van drugscriminaliteit – ook aan de orde is geweest tijdens de plenaire behandeling van
het wetsvoorstel tot wijziging van de Opiumwet (verruiming sluitingsbevoegdheid) (34 763) in de Tweede Kamer. Bij die gelegenheid heeft
Minister van Justitie en Veiligheid in reactie op een motie van het lid Van
Nispen c.s.1 aangegeven dat de regering nader zal onderzoeken of het
haalbaar zou zijn om ter zake in de Opiumwet een zogenaamde vangnetbepaling op te nemen. Over de mogelijkheden hiertoe, waarbij complexe
vraagstukken spelen op het punt van de voorzienbaarheid van een
dergelijke verbodsbepaling, vindt – overigens al langere tijd – overleg
plaats met de uitvoeringspraktijk. De bevindingen van dit onderzoek zullen
voor eind september 2018 aan de Tweede Kamer worden gerapporteerd.
De regering benadrukt evenwel dat die bevindingen in zoverre los van dit
wetsvoorstel staan dat voor de implementatie van de verordeningen
waarop dit voorstel ziet daaraan met artikel 10a Opiumwet voldoende
uitvoering wordt gegeven. Mocht evenwel een vangnetbepaling op
termijn een haalbare optie blijken te zijn, dan zou dat uiteraard ook
kunnen bijdragen aan een effectief stelsel van toezicht op de handel in
drugsprecursoren, de achterliggende gedachte van deze Europese
regelgeving.
Genoemde leden vroegen voorts in welke gevallen geen sprake zou zijn
van een strafbaar feit, aangezien in de memorie van toelichting wordt
gesproken van «doorgaans». Graag licht de regering nader toe dat
bedoeld is te zeggen dat wanneer de douane bij het uitoefenen van haar
toezichthoudende taak onverhoeds stuit op niet-geregistreerde stoffen,
gehandeld wordt volgens de afgesproken procedure. Kort samengevat is
deze procedure als volgt.
Indien de douane een stof ontdekt waarvan zij vermoedt dat deze gebruikt
kan worden voor de productie van drugs, wordt contact opgenomen met
een aangewezen opsporingsinstantie. Na overleg met deze instantie kan
de douane, op verzoek van deze instantie, de stof op grond van artikel 9,
derde lid, van de Opiumwet in beslag nemen. Er is dan volgens de
opsporingsinstantie voldoende bewijs voor het vermoeden dat de stoffen
bestemd zijn voor illegale vervaardiging van verdovende middelen of
1

Kamerstukken II 2017/18, 34 763, nr. 9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

4

psychotrope stoffen en daarmee een verdenking van een strafbaar feit op
grond van artikel 10a Opiumwet.
In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie die constateren
dat het vergunningensysteem met betrekking tot het bezit van azijnzuuranhydride al sinds 2013 in de EU-verordeningen geregeld is, maar pas nu
in de Wet voorkoming misbruik chemicaliën wordt geïmplementeerd en
vragen of die vertraging nog tot problemen heeft geleid, kan de regering
melden dat dat niet het geval is. Daarbij zij opgemerkt dat het OM heeft
aangegeven dat het in zijn ogen tot nu toe ontbrak aan de strafbaarstelling
van artikel 3 lid 6 bis van Verordening 273/2004. Deze strafbaarstelling
wordt met het onderhavige wetsvoorstel geregeld.
Genoemde leden lezen dat de regering beweert dat het merendeel van de
niet-geregistreerde stoffen talloze legale toepassingen kent. De regering
deelt de opvatting van genoemde leden dat dit niet altijd het geval is. Ook
kan zij bevestigen dat in het geval van synthetische drugsproductie juist
vaak niet geregistreerde stoffen bewust en speciaal gemaakt worden om
wetgeving te ontduiken. Voor de geregistreerde stoffen geldt immers op
grond van Europese regelgeving een vergunningplicht. Dat maakt het
voor kwaadwillenden hoe dan ook lastiger om met dergelijke stoffen aan
toezicht en handhaving te ontsnappen; het enkel ontbreken van een
vergunning leidt immers al tot strafbaarheid en legitimeert tot strafrechtelijk ingrijpen. Dit neemt echter niet weg dat het huidige wettelijk stelsel
ook geschikt is om op te treden tegen niet-geregistreerde stoffen ten
aanzien waarvan het vermoeden bestaat dat zij bestemd zijn voor de
illegale vervaardiging van verdovende middelen. Daarbij geldt uiteraard
ook dat voor strafrechtelijke vervolging veel zal afhangen van de concrete
feiten en omstandigheden van het geval. Juist ook die factoren zullen mee
een inkleuring kunnen geven aan een verdenking van overtreding van
artikel 10a van de Opiumwet. Met het voorgaande hoopt de regering ook
een antwoord te hebben gegeven op de vraag van de leden van
CDA-fractie hoe de regelgeving met betrekking tot drugs-precursoren
zoals APAAN (alfa-fenylacetoacetonitril) (wel geregistreerd) en de variant
APAA (alfa-fenylacetoacetamide) (niet geregistreerd) geregeld is. Waar
een vergunningstelsel geldt, zullen het toezicht en de handhaving
betrekkelijk basaal kunnen worden uitgevoerd, terwijl voor de aanpak van
de niet-geregistreerde stoffen het toezicht en de handhaving meer
onderzoek zullen vereisen.
In antwoord op de vraag hoe dit wetsvoorstel zal bijdragen aan de aanpak
van de import van de stof APAA (een veelgebruikte stof bij de productie
van synthetische drugs) veroorlooft de regering de leden van de fractie
van het CDA te verwijzen naar haar eerdere reactie op een soortgelijke
vraag van de leden van SP-fractie waarin deze leden vragen in hoeverre
dit wetsvoorstel bijdraagt aan de mogelijkheid om het aanwezig hebben
van een partij legale grondstoffen ter vervaardiging van synthetische
drugs waarbij alles erop wijst dat deze grondstoffen slechts voor die
productie bestemd zijn, strafbaar te stellen.
In antwoord op de vraag van deze leden of het klopt dat bij deze aanpak
niet alleen moet worden bewezen dat de stof gebruikt wordt of kan
worden voor illegale doeleinden, maar dat ook moet worden bewezen dat
de verdachten kennis hebben van de illegale toepassing van deze stof,
preciseert de regering graag dat de aanpak van stoffen die bestemd zijn
voor illegale vervaardiging van verdovende middelen zowel een bestuursrechtelijk als strafrechtelijk traject kent. Naar de regering aanneemt, richt
deze vraag zich op de situatie waarin ten aanzien van niet-geregistreerde
stoffen het vermoeden is gerezen dat zij bestemd zijn voor de illegale
vervaardiging van verdovende middelen. Strafrechtelijk optreden zal,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

5

zoals hiervoor al is aangegeven, in een dergelijk geval worden gebaseerd
op een verdenking van overtreding van artikel 10a van de Opiumwet. Voor
strafbaarheid op grond van dat wetsartikel is niet vereist dat wordt
bewezen dat de desbetreffende stof gebruikt wordt of kan worden voor
illegale doeleinden; vereist is dat bewezen wordt dat degene die de
stoffen voorhanden heeft, weet of ernstige reden heeft om te vermoeden
dat deze stoffen bestemd zijn voor de illegale vervaardiging van verdovende middelen en dat hij deze stoffen voorhanden heeft om een dergelijk
feit voor te bereiden of te bevorderen. Zoals hiervoor aangegeven in de
beantwoording van een vraag van leden van de VVD-fractie kan het
voorkomen dat bij het aantreffen van niet-geregistreerde stoffen – juist
ook vanwege de mogelijk legale toepassing – het niet altijd even
eenvoudig is om over te gaan tot inbeslagname op basis van een
verdenking van artikel 10a van de Opiumwet.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie of het klopt
dat in de ons omringende landen de controle van en het toezicht op
niet-geregistreerde stoffen in de nationale regelgeving is opgenomen,
merkt de regering op dat alle lidstaten van de Europese Unie uitvoering
moeten geven aan het bepaalde in artikel 26, lid 3 bis, van Verordening
111/2005. Het is aan de lidstaten te bepalen op welke wijze zij inrichting
geven aan het verbod op het binnen de Unie brengen van
niet-geregistreerde stoffen waarvan voldoende bewijs bestaat dat die
stoffen bestemd zijn voor de illegale vervaardiging van verdovende
middelen of psychotrope stoffen en het toezicht en de handhaving
daarvan. Met betrekking tot Frankrijk en Duitsland kan de regering in dit
verband melden dat voor zover haar bekend de controle en het toezicht op
niet geregistreerde stoffen ook niet expliciet is opgenomen in de nationale
wetgeving van die landen.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de SP-fractie wat de
douane kan doen wanneer niet-geregistreerde stoffen worden aangetroffen die niet op de lijst staan, maar waarvan met redelijke zekerheid
verondersteld kan worden dat deze gebruikt worden bij de illegale
vervaardiging van verdovende middelen of psychotrope stoffen (bijvoorbeeld door wijze van etikettering, transport, opslag of het niet naleven van
vigerende wetgeving met betrekking tot gevaarlijke stoffen en/of
chemicaliën), kan de regering melden dat de douane bij het aantreffen
daarvan contact op neemt met een aangewezen opsporingsinstantie. Na
overleg met deze instantie kan de douane, op verzoek van deze instantie,
de stof op grond van artikel 9, derde lid, van de Opiumwet in beslag
nemen. Er is dan volgens de opsporingsinstantie voldoende bewijs voor
het vermoeden dat de stoffen bestemd zijn voor de illegale vervaardiging
van verdovende middelen of psychotrope stoffen en daarmee is een
verdenking ontstaan van een strafbaar feit op grond van artikel 10a van de
Opiumwet.
De regering is van mening dat hiervoor beschreven wijze van toezicht
door de douane met betrekking tot de niet-geregistreerde stoffen
uitvoerbaar is.
In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie waarom in de
Verordening is gekozen voor enkel het begrip «zending», verduidelijkt de
regering graag dat deze terminologie samenhangt met het douanerechtelijke karakter van de regelgeving. Voor de verdere mogelijkheden tot
strafrechtelijk optreden tegen hier te lande aangetroffen
niet-geregistreerde stoffen waarvan wordt vermoed dat zij bestemd zijn
voor illegale vervaardiging van verdovende middelen, is de terminologie
niet relevant; op grond van artikel 10a van de Opiumwet is een ruim

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

6

arsenaal aan voorbereidingshandelingen die leiden tot de vervaardiging
van verdovende middelen, strafbaar gesteld.
In antwoord op de vraag van deze leden wat gedaan moet worden indien
de situatie zich voordoet dat de politie legale stoffen aantreft in een
woning of wagen die alleen bedoeld zijn ter vervaardiging van synthetische drugs, kan de regering melden dat indien het geconstateerde
feitencomplex voldoende grond biedt voor een verdenking op grond van
artikel 10a van de Opiumwet, de stoffen in beslag genomen zullen worden
en vervolging zal worden ingezet tegen degene van wie wordt vermoed
dat hij de stoffen voorhanden heeft gehad terwijl hij wist of ernstige reden
had om te vermoeden dat zij een criminele bestemming hadden. Binnen
het huidige stelsel kon een dergelijke situatie reeds worden aangepakt op
grond van artikel 10a van de Opiumwet. Het kunnen aanpakken van een
dergelijke situatie is dus niet afhankelijk van deze wetswijziging.
Naar aanleiding van de vraag van deze leden in welke gevallen geen
sprake zal zijn van een verdenking van een strafbaar feit en er daardoor
geen mogelijkheid zal bestaan tot inbeslagname van niet-geregistreerde
stoffen bij geconstateerde onregelmatigheden daarmee, verwijst de
regering graag naar het hiervoor gegeven antwoord op een vergelijkbare
vraag van de leden van de VVD-fractie.
De regering is van mening dat de douane met de bevoegdheden die zij tot
haar beschikking heeft voldoende geëquipeerd is om bij grenscontroles
adequaat op te kunnen treden. Voorts wijst de regering naar aanleiding
van de vraag van deze leden of de douane in specifieke gevallen geen
extra bevoegdheden nodig heeft, naar hetgeen hiervoor is gesteld ter
beantwoording van een vergelijkbare vraag van leden van de VVD-fractie
en van de CDA-fractie.
3. Uitgebreidere registratieplicht
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de SP-fractie of er voor de
marktdeelnemers inhoudelijk en qua uitvoering niets verandert op het
gebied van de af te geven registraties, kan de regering melden dat er
inderdaad voor de marktdeelnemer inhoudelijk en qua uitvoering geen
verschil bestaat tussen het registreren op grond van de voormalige en de
gewijzigde wetgeving. In aanvulling wijst de regering er voor de volledigheid op dat voor bedrijven die aan te merken zijn als gebruikers, zoals
bouwbedrijven, maar ook ziekenhuizen, universiteiten, scholengemeenschappen, de plicht tot registratie met betrekking tot categorie 2A stoffen
als bedoeld in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 273/2004, sinds 1 juli 2015
nieuw is.
Momenteel zijn in Nederland in totaal ongeveer 120 lopende registraties
voor alle categorie 2 stoffen zoals bedoeld in bijlage I bij Verordening (EG)
nr. 273/2004. Van die registraties zien in ongeveer 80 registraties op de
stof azijnzuuranhydride als geregistreerde stof.
Naar aanleiding van de vraag van deze leden naar aantallen van de
afgegeven registraties kan de regering de hierna vermelde cijfers
overleggen. Deze cijfers zijn afkomstig van de Centrale Dienst In- en
Uitvoer (hierna: CDIU). Doordat de CDIU eind 2013 op een ander systeem
is overgegaan, zijn deze cijfers gesplitst in twee overzichten. Het eerste
overzicht ziet op de cijfers voor de afgegeven registraties met betrekking
tot stoffen die zijn opgenomen in categorie 2 van bijlage I bij Verordening
(EG) Nr. 273/2004. Dit overzicht toont de afgegeven registraties voor deze
stoffen tot en met 2013. Het tweede overzicht toont de afgegeven
registraties voor de bovenbedoelde stoffen vanaf 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

7

Overzicht registraties categorie 2 stoffen tot en met 2013:
Afgegeven in

Aantal

Einddatum

Alleen maar marktdeelnemers

2009

14

31-12-2012

M

2010

14

31-12-2013

M

2011

13

31-12-2014

M

2012

15

31-12-2015

M

2013

10

31-12-2016

M

Overzicht registraties categorie 2 stoffen vanaf 2014
Overzicht van registraties waarin azijnzuuranhydride als geregistreerde
stof is opgenomen
Registraties met alleen azijnzuuranhydride
Afgegeven in

Aantal

Einddatum

Marktdeelnemer

Gebruiker

2014

10

31-12-2017

7

3

2015

32

31-12-2018

4

28

2016

10

31-12-2019

6

4

2017

11

31-12-2020

7

4

Registraties met azijnzuuranhydride én daarnaast ook andere cat. 2 stoffen
Afgegeven in

Aantal

Einddatum

Marktdeelnemer

Gebruiker

2014

7

31-12-2017

7

0

2015

7

31-12-2018

6

1

2016

10

31-12-2019

10

0

2017

8

31-12-2020

5

3

De Nederlandse regering heeft zelf geen inzicht in de aantallen instanties
die in de andere Europese lidstaten beschikken over een registratie. De
Europese Commissie heeft aangegeven op dit moment niet te beschikken
over actuele exacte gegevens over het aantal vergunningen en registraties
die door de lidstaten zijn verleend in het kader van de Verordeningen (EG)
nr. 111/2005 en (EG) nr. 273/2004. De Europese Commissie heeft aangegeven dat een onderzoek zal worden uitgevoerd ter evaluatie van de
implementatie van de Verordeningen (EG) nr. 111/2005 en (EG) nr. 273/
2004. Daarbij verwacht de Europese Commissie begin 2019 een actueel
inzicht te verkrijgen in de aantallen registraties, waaronder voor
gebruikers en voor de stoffen genoemd in subcategorie 2A van bijlage I
bij Verordening (EG) Nr. 273/2004. Daarnaast heeft de Europese
Commissie aangegeven na de volledige implementatie van het register
van markdeelnemers die geregistreerd zijn of aan wie een vergunning is
verleend, in de Europese databank voor drugsprecursoren een actueel
overzicht van de aantallen verleende vergunningen en registraties te
kunnen verstrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

8

4. Informatieverplichtingen en Europese Databank
4.1 Informatieverplichting met betrekking tot niet-geregistreerde
stoffen
Bij de beantwoording van de vragen van de leden van de SP-fractie over
de informatieverplichting met betrekking tot niet-geregistreerde stoffen
geeft de regering graag eerst wat achtergrondinformatie.
Om te kunnen beoordelen welke chemische stoffen worden gebruikt voor
de illegale productie van drugs is kennis en expertise nodig. Die wordt
langs diverse kanalen verkregen. Dat kan bijvoorbeeld worden verkregen
door onderzoek en vondsten bij opgerolde illegale laboratoria, maar ook
door informatie die wordt geleverd door het bedrijfsleven over bijvoorbeeld ongebruikelijke omstandigheden bij bestellingen van chemicaliën.
Met name dit laatste element is altijd onderdeel geweest van de verordeningen met betrekking tot drugsprecursoren. Bij de wijziging van de
verordeningen in 2005 is de tot dan toe vrijwillige melding van ongebruikelijke transacties met geregistreerde stoffen omgezet naar een verplichte
melding. Die verplichting is toen neergelegd in artikel 9 van Verordening
nr. 111/2005.
Omdat de meldingsplicht niet zou moeten gelden voor niet-geregistreerde
stoffen – het is immers niet bekend om welke stoffen het dan zou kunnen
gaan – is in 2005 artikel 10 aan Verordening nr. 111/2005 toegevoegd. In
die bepaling is een methode beschreven waarmee ook met betrekking tot
niet-geregistreerde stoffen de industrie kan bijdragen aan de kennispositie. De stoffen waarvan het vermoeden bestaat dat ze misbruikt kunnen
worden voor drugsproductie (omdat ze bijvoorbeeld bij drugslaboratoria
zijn aangetroffen), kunnen op de zogenoemde «voluntary monitoring list»
worden geplaatst. Die lijst is onderdeel van de richtsnoeren die de
Europese Commissie op grond van artikel 10 van Verordening nr. 111/2005
heeft opgesteld ten behoeve van het bedrijfsleven om ongebruikelijke
transacties te kunnen onderkennen.
Op grond van deze richtsnoeren hebben ondernemingen een idee van de
omstandigheden die kunnen duiden op misbruik van een stof. Zodra blijkt
dat een stof mogelijk misbruikt kan worden, wordt een afweging gemaakt
of opname in de bijlage bij Verordening nr. 111/2005 noodzakelijk c.q.
wenselijk is. Dan vindt een afweging plaats van de omvang van het
mogelijk reguliere gebruik van de betrokken stof tegen dat van de
gevolgen van het onder controle brengen van deze stof. Wanneer de stof
onder controle wordt gebracht, gold tot de wijziging van de verordening
in 2013 de normale wetgevende procedure binnen de EU. Dat is een
proces dat normaliter veel tijd in beslag neemt. Omdat wijzigingen van de
bijlage van Verordening nr. 111/2005 op korte termijn uitgevoerd moeten
kunnen worden, is het vijfde lid aan artikel 10 toegevoegd, op grond
waarvan de Europese Commissie een niet-geregistreerde stof kan
toevoegen aan de bijlage. Van deze mogelijkheid is gebruik gemaakt bij de
gedelegeerde verordening (EU) 2016/1443 van de commissie van 29 juni
2016 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 273/2004 van het Europees
Parlement en de Raad en Verordening (EG) nr. 111/2005 van de Raad
teneinde bepaalde drugsprecursoren op te nemen in de lijst van geregistreerde stoffen (PbEU, 2016, L. 235) waarmee de stoffen chloorefedrine en
chloorpseudo-efedrine aan de lijst van geregistreerde stoffen in bijlage I
bij Verordening 273/2004 zijn toegevoegd. Hierdoor kan de Europese
Commissie snel en slagvaardig reageren op de snel ontwikkelende trends
in het gebruik van chemicaliën. De toevoeging van het vijfde lid aan
artikel 10 van Verordening nr. 111/2005 is daarom vooral ingegeven door
het feit dat de Europese Commissie snel moet kunnen reageren op
toekomstige trends in het gebruik van chemicaliën en daaruit kan niet
worden geconcludeerd dat de regering het vrijwillig toezicht door de
industrie op dit moment toereikend acht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

9

Het systeem van het vrijwillige toezicht op chemicaliën die op de hiervoor
genoemde voluntary monitoring list staan vermeld, werkt goed voor de
stoffen waarmee de chemische industrie in aanraking komt. Daarbij zij
opgemerkt dat het vrijwillig toezicht van de chemische industrie beperkt is
tot de stoffen die door de chemische industrie worden gebruikt. De stoffen
die daar buiten mogelijk worden verhandeld, kunnen door de marktdeelnemers of de chemische industrie niet worden gevolgd door middel van
het vrijwillig toezicht.
4.2 Europese databank
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de SP-fractie kan de
regering melden dat de Europese databank, bedoeld in artikel 13 bis van
Verordening (EG) nr. 273/2004, verschillende functies heeft, die gefaseerd
ontwikkeld worden. De eerste functie ziet op geconstateerde onregelmatigheden; de tweede ziet op een register met marktdeelnemers die
geregistreerd zijn of aan wie een vergunning is verleend en de derde op
informatieverstrekking door vergunninghouders en geregistreerden aan
bevoegde instanties. De eerste functie is volledig operationeel en al in
bedrijf. Deze functie wordt in Nederland door de FIOD gebruikt. De tweede
functie bevindt zich momenteel in de testfase en de Europese Commissie
verwacht dat die functie in de tweede helft van 2018 live kan gaan. Of dit
ook daadwerkelijk het geval zal zijn, is afhankelijk van de eventueel te
ontvangen reacties van de lidstaten. Deze functie wordt in Nederland door
de CDIU gebruikt. Over de derde functie, die ziet op de informatieverplichting van marktdeelnemers, hebben de lidstaten nog geen overeenstemming bereikt. Daardoor kan deze functie nog niet worden geïmplementeerd.
In antwoord op de vraag van deze leden in welke gevallen vrijstelling van
de vergunningplicht op grond van artikel 4 van de Gedelegeerde
verordening precies mogelijk is, kan de regering melden dat daarvan in
alle gevallen waarin dit artikel dat mogelijk maakt, gebruik gemaakt wordt.
Dat betekent dat vrijstelling van de bedoelde vergunningplicht wordt
verleend aan apotheken, verkooppunten voor diergeneesmiddelen,
douane, politie, strijdkrachten en officiële laboratoria van bevoegde
instanties voor zover zij drugsprecursoren gebruiken op het gebied
waarop zij hun officiële taak uitoefenen.
5. Overige aspecten
5.1 Uitvoeringslasten
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de VVD-fractie gaat de
regering hieronder in op de administratieve lasten die gemoeid zijn met
dit wetsvoorstel.
Voor bedrijven die aan te merken zijn als marktdeelnemers, zoals in de
chemiesector, is geen sprake van een inhoudelijke wijziging naar
aanleiding van de gewijzigde verordeningen. Voor bedrijven die aan te
merken zijn als gebruikers, zoals bouwbedrijven, maar ook ziekenhuizen,
universiteiten, scholengemeenschappen, is de plicht tot registratie met
betrekking het in bezit hebben van stoffen genoemd in bijlage I onder
subcategorie 2A, bij Verordening (EG) nr. 273/2004, sinds 1 juli 2015
nieuw.
Zoals uit het hiervoor gegeven antwoord op een vraag van de leden van
de SP-fractie blijkt, hebben ongeveer 40 bedrijven op grond van deze
nieuwe verplichting een registratie aangevraagd. De aanvraag van een
registratie zal naar verwachting een uur aan tijd in beslag nemen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

10

waarmee naar verwachting een bedrag van € 50 per uur gemoeid zal zijn.
De extra kosten die deze nieuwe registratie voor het veld met zich
meebrengt, bedraagt daardoor dus naar verwachting in totaal ongeveer
€ 2.000.
Naar aanleiding van de vraag van deze leden wat het verschil is tussen het
melden van de locatie waar geregistreerde stoffen worden vervaardigd of
verhandeld en een registratieplicht en wat daaruit voortvloeit voor de
betrokken bedrijven, kan de regering melden dat daartussen praktisch
geen verschil bestaat. De wijze van registreren komt namelijk praktisch
overeen met de wijze waarop de melding van de locatie waar geregistreerde stoffen worden vervaardigd of verhandeld, moest worden gedaan.
Wel is per 1 juli 2015 de registratieplicht voor marktdeelnemers die op
grond van verordening 273/2004 worden aangemerkt als gebruikers van
de geregistreerde stof azijnzuuranhydride (ondergebracht in de nieuwe
categorie 2A van bijlage I bij deze verordening) ingegaan. Dat heeft tot
gevolg dat deze gebruikers zich ook moeten melden bij de CDIU en
vervolgens na het indienen van een aanvraag een «Registratieverklaring
Precursoren» ontvangen met daarop de geregistreerde stof en de locatie
van de bedrijfsruimte(n). Voor marktdeelnemers in zin van Verordening
273/2004 was dit al van toepassing met betrekking tot azijnzuuranhydride
dat is opgenomen in bijlage I, categorie 2 bij deze verordening.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie waarom in
de memorie van toelichting geen aandacht is besteed aan mogelijke
administratieve lasten van het wetsvoorstel, wijst de regering op het
BNC-fiche2 dat is opgesteld toen de verordeningen nog in de ontwerpfase
waren. Hierin is aandacht besteed aan de gevolgen voor de administratieve lasten die gepaard zouden gaan met implementatie van de gewijzigde verordeningen. Hierover is toen opgemerkt dat de registratie van
eindgebruikers van azijnzuuranhydride leidt tot extra administratieve
lasten voor kleine en middelgrote ondernemingen. De extra administratieve lasten zijn echter beperkt en treffen een beperkt aantal bedrijven.
Zoals hierboven vermeld bij beantwoording van de vragen van de leden
van de SP-fractie kan aangegeven worden, dat voor wat betreft de
administratieve lasten die verband houden met de uitgebreide registratieplicht, het momenteel gaat om ongeveer van 80 geregistreerde marktdeelnemers en ongeveer 40 geregistreerde gebruikers. Daarbij is aangegeven
dat voor 40 bedrijven de registratieplicht nieuw is en zijn de kosten
vermeld die daarmee gemoeid zijn. Over de administratieve lasten die
verband houden met de nieuwe informatieverplichtingen aan de Europese
databank kan nog geen uitspraak gedaan worden, omdat de Europese
Commissie deze functie nog moet inrichten. Naar verwachting zullen de
administratieve lasten die daarmee verband houden, vergelijkbaar zijn
met de bestaande administratieve lasten die verband houden met de
informatieverplichtingen. Het is nog niet bekend wanneer deze functie
operationeel zal worden zoals aangegeven bij de vraag van de leden van
de SP-fractie. In afwachting van het operationeel worden van deze functie
van de Europese databank zullen de marktdeelnemers op de nu gebruikelijke wijze aan de informatieverplichtingen invulling moeten blijven geven.
Dat leidt tot de conclusie met betrekking tot de administratieve lasten op
het gebied van de informatieverplichting dat die op dit moment nog gelijk
zullen blijven aan de nu bestaande administratieve lasten.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de SP-fractie welke rol de
politie speelt naast de belangrijke rol die de FIOD en de douane spelen,
kan de regering het volgende melden. Als de organisatie die primair
2

Kamerstukken II, vergaderjaar 2012/13, 22 112, nr. 1505.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

11

belast is met de opsporing van strafbare feiten speelt de politie binnen het
hele stelstel een cruciale rol. Indien er hier te lande stoffen worden
aangetroffen, bijvoorbeeld in een ontmanteld drugslab, waarvan er een
ernstige reden bestaat om te vermoeden dat ze gebruikt zullen worden
om synthetische drugs te produceren, zal het doorgaans de politie zijn die
deze in beslag neemt en een nader onderzoek instelt. Graag verwijst de
regering hier tevens naar het antwoord op de vergelijkbare vragen van de
SP. Bij een situatie waarin ten aanzien van niet geregistreerde stoffen het
vermoeden is gerezen dat zij bestemd zijn voor de illegale vervaardiging
van verdovende middelen, kunnen zowel de politie als de douane
optreden zoals hiervoor beschreven. Strafrechtelijk optreden zal, zoals
hiervoor al is aangegeven, in een dergelijk geval worden gebaseerd op
een verdenking van overtreding van artikel 10a van de Opiumwet. Vaak zal
echter het douaneoptreden in het bestuursrechtelijk (toezichts)traject
plaatsvinden, terwijl de politie in beeld komt indien daadwerkelijk een
verdenking is gerezen van een overtreding van de Opiumwet.
Met betrekking tot de werkdruk voor de douane die voortvloeit uit deze
wijziging kan de regering het volgende melden. Na de wijziging van de
verordeningen is gebleken dat voor de diverse dienstonderdelen van de
douane de werkzaamheden in beperkte mate zijn toegenomen en dat dit
binnen de bestaande formatie kan worden opgevangen. Mocht in de
toekomst voor de douane blijken dat de omvang van het werk niet meer
binnen de bestaande formatie haalbaar is, dan zal beoordeeld worden hoe
dat opgelost kan worden.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de SP-fractie of de
medewerkers van de douane die de nieuwe regelingen moeten uitvoeren
ook bevraagd zijn over de effecten daarvan op hun werkzaamheden, kan
de regering melden dat dat het geval is. Zowel bij de totstandkoming van
Verordening (EU) nr. 1258/2013, Verordening (EU) nr. 1259/2013, Gedelegeerde Verordening (EU) 2015/1011 en Uitvoeringsverordening (EU)
2015/1013 als bij het voorstel tot wijziging van de Wet voorkoming
misbruik chemicaliën zijn de diverse dienstonderdelen bevraagd naar de
verwachte invloed daarvan op hun werkzaamheden. Daarbij was de
reactie bij de diverse dienstonderdelen dat deze wijziging naar
verwachting, voor zover dat te overzien was, tot een beperkte hoeveelheid
extra werkzaamheden zou leiden.
De wijziging van de Europese verordeningen op het gebied van drugsprecursoren zal ook voor de FIOD tot extra werkzaamheden leiden. Het
toezicht op het verbod niet-geregistreerde stoffen, waarvoor voldoende
bewijs bestaat dat die bestemd zijn voor de vervaardiging van illegale
verdovende middelen of psychotrope stoffen, binnen of buiten het
douanegebied van de Europese Unie te brengen, zal doordat het houvast
van vastgestelde lijsten ontbreekt, lastiger zijn dan het toezicht op de
naleving van de regels met betrekking tot de geregistreerde stoffen.
Daarbij komt dat er zoals hiervoor in antwoord op een vraag van de leden
van de CDA-fractie opgemerkt momenteel een trend gaande is waarbij
niet geregistreerde stoffen bewust en speciaal gemaakt worden om
wetgeving te ontduiken. Het aanbod van dit soort stoffen neemt toe,
terwijl de beschikbare capaciteit van de FIOD ongewijzigd is gebleven.
Deze situatie kan vooralsnog het hoofd worden geboden door prioritering
van zaken. In verband daarmee zal ook bij de FIOD de effectiviteit van de
handhaving worden gemonitord, waarbij capaciteit zeker een
aandachtspunt zal zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

12

Artikelsgewijs
Artikel I, onderdeel C
Naar aanleiding van de vragen van de leden van de VVD-fractie wat onder
niet-inhoudelijke wijzigingen van artikel 2 van de wet moet worden
verstaan, kan de regering melden dat dit aanpassingen van verwijzingen
betreft naar vernummerde artikelen van de verordeningen of naar
artikelen van vervangen verordeningen. Wanneer de verwijzingen in
artikel 2 naar artikelen van de verordeningen bij algemene maatregel van
bestuur worden aangepast, zal het parlement daarover worden geïnformeerd.
Artikel I, onderdeel D
In het nieuw voorgestelde tweede lid van artikel 3 van de wet wordt een
grondslag gecreëerd om bij ministeriële regeling uitvoeringsvoorschriften
van ondergeschikte aard vast te stellen voor zover Verordening nr. 273/
2004, Verordening nr. 111/2005 en de Uitvoeringsverordening of de
Gedelegeerde Verordening daartoe uitdrukkelijk een grondslag biedt. In
de memorie van toelichting is beschreven in welke gevallen daarvan
sprake is. Er is voor gekozen de uitvoeringsregels vast te leggen in een
ministeriële regeling omdat daardoor snel ingespeeld kan worden op
wijzigingen die worden doorgevoerd in hiervoor genoemde verordeningen. Er is sprake van uitvoeringsregels van ondergeschikte aard,
wanneer deze regels slechts uitvoering geven aan de onderwerpen die in
de hiervoor genoemde verordeningen zijn gedelegeerd aan de lidstaten.
De betrokken artikelen van deze verordeningen laten slechts op ondergeschikte punten ruimte voor het maken van beleidsinhoudelijke keuzen. Het
betreft bijvoorbeeld de keuze tot het indienen van een elektronische of
schriftelijke aanvraag van een vergunning, elektronische of schriftelijke
informatieverstrekking aan de bevoegde autoriteiten en het al dan niet
verlenen van een vrijstelling van een vergunning- of registratieplicht voor
met name in de Gedelegeerde Verordening genoemde marktdeelnemers.
Wanneer hier invulling aan gegeven wordt, zal het parlement daarover
worden geïnformeerd.
Er is niet voor gekozen de begrenzing van de bij ministeriële regeling te
stellen regels vast te leggen in de wet, omdat dat zou betekenen dat bij
een vernummering van de artikelen van de verordeningen, de wet direct
zou moeten worden aangepast waar veel tijd mee gemoeid is. Die ruimte
is er veelal niet bij de implementatie van de wijzigingen van de betrokken
verordeningen.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de VVD-fractie kan worden
gemeld dat onder wetgevingseconomie in dit verband wordt verstaan de
verhouding tussen de tijd en inspanning die gemoeid is met de wijziging
van de wet en de materiële wijziging die daarmee bereikt wordt. Wanneer
dat nodig zou zijn voor slechts een aanpassing van een verwijzing naar
een nummer van een artikel in een verordening, zonder dat er inhoudelijk
iets wijzigt, zou dat onevenredig veel tijd en inspanning kosten.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 848, nr. 6

13