o

OXFAM
Novib
Ronde tafeloverleg 'IMVO-convenanten' in de Tweede Kamer
Bijdrage van Peter Ras, Oxfam Novib, 13 februari 2017
Oxfam Novib steunt het beleid van de overheid om middels IMVO-convenanten tussen bedrijven,
overheid, vakbonden en NGO's sociale en milieu-risico's te verkleinen en misstanden te helpen
voorkomen en tegengaan. Oxfam Novib is zelf direct betrokken bij onderhandelingen voor 2 IMVOconvenanten (verzekeraars en voedingsmiddelen) en de uitvoering van 1 convenant (banken, op 28
oktober getekend door deelnemende partijen).
Voornaamste conclusies en aanbevelingen:
•

Continueer de steun aan het IMVO-convenantenproces;

•
•

Vergroot de effectiviteit van de rol van de overheid binnen convenantprocessen;
Accepteer het als overheid en parlement niet als bedrijven of sectoren pogingen doen om de
reguliere activiteiten van NGO's en vakbonden (met inbegrip van een 'waakhond' of 'kritische
vriend'- rol) te ondermijnen omwille van het feit dat ze deelnemen aan een IMVO-convenant;

•

Steun bedrijven die meewerken aan de convenanten (wortel) en neem aanvullende maatregelen
tegen bedrijven en sectoren die wèl expliciet worden benoemd in de risicoanalyse van KPMG,
maar die weigeren om het initiatief te nemen tot multistakeholderprocessen gericht op IMVOconvenanten, conform advies van SER, KPMG en staand overheidsbeleid (stok);

Risico's en mogelijkheden tot verbetering vanuit de overheid:
T.a.v. bestaande convenantprocessen:
•

Eis dat bedrijven zelf convenanten ondertekenen of formeel ondersteunen, niet enkel branche
organisaties; convenanten zijn een dode letter als niet een meerderheid van de sector ze
onderschrijft;

•

Stimuleer bedrijven sterk om de juiste partners te betrekken bij convenantprocessen. Benadruk
ook het belang van deelname van kritische partners. Leg qua ambitieniveau de lat niet te laag;

•

Eis dat OESO Richtlijnen en UNGP's minimum criteria zijn voor convenanten en steun
aanvullende criteria daar waar OESO richtlijnen en UNGP's nog tekort schieten (bv landrechten,
dierenwelzijn);

•

•

Voorkom versplintering van convenantprocessen en stimuleer krachtig samenwerking tussen
deelsectoren;
Steun onverkort alle 13 minimum kernelementen voor IMVO-convenanten en eis dat
convenanten hieraan voldoen;
Ga niet akkoord met inperking van de scope van IMVO;

•
•

Speel een actieve rol tijdens de hele onderhandelingsperiode;
Meer duidelijkheid over wie de middelen moet opbrengen voor uitvoering van de convenanten;

•

Sectorministeries als de ministeries van EZ, Financiën en SZW hebben een gedeelde
verantwoordelijkheid met het min isterie van Buitenlandse Zaken voor totstandkoming en
implementatie van de convenanten. De Tweede Kamer zou kunnen overwegen dat aanverwante
Tweede Kamercommissies betrokken worden;

•

T.a.v. convenantprocessen die nog niet van de grond komen:
•

Neem stappen t.a.v. onwelwillende sectoren/bedrijven, t.a.v. bv. deelname aan handelsmissies,
duurzaam inkoopbeleid, verplichting van rapportage over due diligence, grotere druk vanuit
bewindslieden;

•

Noem een einddatum waarop convenanten voor alle risico sectoren ontwikkeld moeten zijn;

Bankenconvenant:
Relevante punten zijn o.a.:
•

•

•

•

•
•

•

Beieid: Het belang van goed en waar nodig beter mensenrechtenbeleid, met inbegrip van
sectorbeleid, uitleg dat en hoe de bank de OESO Richtlijnen en de UNGPs zal naleven en
informatie over activiteiten waar de bank niet in zal investeren.
Toepassing beleid: banken zullen mensenrechten due diligence uitvoeren en een dialoog
aangaan met klanten, geprioritiseerd op basis van hoogte van risico's (en dus niet op basis van
materialiteit voor de bank). Impact assesments zullen moeten resulteren in actie, met inbegrip
van engagement met klanten die tijdgebonden en resultaatgericht moet zijn (dus geen tijdloze
praatcircussen zonder resultaat), tijdgebonden verbeterplannen, monitoring van verbeterplannen,
m.b.t. projectfinanciering opname van clausules t.a.v. mensenrechten in contracten, en
onderkenning van het feit dat een laatste noodzakelijke stap beëindiging van de relatie met
klanten behelst als deze herhaaldelijk geen verbetering aantonen. Stappen die banken gaan
maken om schendingen van landrechten te voorkomen en aan te pakken, zowel ten aanzien van
projectfinanciering als corporate loans, en niet beperkt tot inheemse volkeren. Daarbovenop
staan er afspraken in om FPIC te promoten binnen o.a. de OESO.
Tools: Het ontwikkelen van twee tools: een publieke matrix (database) over high risk sectors t.a.v.
mensenrechtenschendingen waar banken gebruik van zullen maken, en jaarlijkse ontwikkeling
van 2-4 publiekelijk beschikbare waardeketen-analyses, waarbij gestart wordt met palmolie,
cacao en goud.
Transparantie: Banken zullen onder meer een gedetailleerde sectorale uitsplitsing van hun
leningen gaan publiceren; gaan rapporteren volgens het UNGP Reporting Framework; ofwel een
lijst publiceren van bedrijven waarin banken investeren ofwel een uitsluitingslijst voor
investeringen. Daarnaast zullen afspraken worden gemaakt voor effectieve 'performance
indicators' voor banken in hun rapportage over mensenrechten.
Remedy: banken zullen met betrekking tot projectfinanciering eisen dat hun klanten een
klachtmechanisme opzetten of erin participeren. 'Actief promoten' t.a.v. corporate loans.
Increasing leverage: ln 2017 zaleen gezamenlijke studie van de convenantpartijen worden
uitgevoerd naar wat de meest effectieve manieren zijn om invloed uit te oefenen op bedrijven om
mensenrechtenschendingen te voorkomen en tegen te gaan, en banken committeren zieh er aan
om de uitkomst van deze studie te gebruiken om invloed op bedrijven ten aanzien van het
verbeteren van mensenrechten te vergroten.
Monitoring: Jaarlijkse onafhankelijke monitoring van resultaten.

Zwakke punten:
•
MVO vernauwd tot mensenrechten (wel procesafspraak voor vervolgtraject)
•
Scope beperkt tot corporate loans en projectfinanciering (wel t.a.v. vermogensbeheer)
•
Geen grievance mechanisme conform UNGP's voor banken zelf (wel t.a.v. klanten van banken)
Meer informatie:
Peter Ras, Sr. Beleidsadviseur OS en Duurzame Financiële Sector Oxfam Novib I
Project/eider Eerlijke Bankwijzer
Peter.ras@oxfamnovib.nl Tel: 070-3421865, Mob: 06 23300110 (ma - do)