2018D58612

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen over de
Najaarsnota 2018 en bijlagen (Kamerstuk 35 095, nr. 1) ter beantwoording voorgelegd aan de Minister van Financiën.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De griffier van de commissie,
Weeber

nds-tk-2018D58612

1

Nr.
1
2
3

4

5
6

7
8

9
10
11
12
13
14

15
16
17
18
19
20
21

Vraag
Kan de 10,3 miljoen euro hogere uitgaven aan Logius worden
toegelicht? Welke producten/diensten zijn afgenomen?
Welk deel van de 3,7 miljard euro aan onderschrijding blijft niet
beschikbaar voor latere jaren?
Klopt het dat de onderschrijding eigenlijk 4,2 miljard euro was,
maar dat de oprichting van de begrotingsreserve voor CO2reductie ervoor zorgt dat er nog maar 3,7 miljard euro onderschrijding is? Zou dat niet moeten betekenen dat die 0,5 miljard euro
voor CO2-reductie volledig in 2018 wordt uitgegeven als we slechts
een onderschrijding van 3,7 miljard euro willen hebben?
Kan de begrotingsreserve voor CO2-reductie nader worden
toegelicht? Waar kan het geld aan worden uitgegeven? Welk deel
van de 0,5 miljard euro verwacht de regering nog in 2018 uit te
geven?
Klopt het dat in Tabel 2.2 op regel 20 zou moeten staan (= 17 – 4) in
plaats van (= 17 – 5)?
Wat is het verschil tussen onderuitputting en onderschrijding? Hoe
verhoudt de onderschrijding van 1,7 miljard euro zich tot de
onderuitputting van 479 miljoen euro bij kader Rijksbegroting?
Moeten deze bij elkaar worden opgeteld? Is het een onderdeel van
elkaar?
Hoe hoog is de neerwaartse accresbijstelling als gevolg van de
onderuitputting bij Najaarsnota?
Is het logisch dat de accresbijstelling pas in juni 2019 wordt
verwerkt vanwege een onderuitputting in 2018? Worden lokale
overheden dan met terugwerkende kracht gekort?
Wat is het totaal aan meevallers in deze Najaarsnota (dat wil
zeggen gelabeld als autonoom en saldo verbeterend)?
Wat is het totaal aan tegenvallers in deze Najaarsnota (dat wil
zeggen gelabeld als autonoom en saldo verslechterend)?
Wat is het totaal aan intensiveringen deze Najaarsnota (dat wil
zeggen gelabeld als beleidsmatig en saldo verslechterend)?
Wat is het totaal aan ombuigingen deze Najaarsnota (dat wil
zeggen gelabeld als beleidsmatig en saldo verbeterend)?
Kan bij bovenstaande vier totaalcijfers worden aangegeven welk
deel incidenteel is en welk deel structureel?
Klopt het dat alle incidentele beleidsmatige ombuigingen gebruikt
hadden kunnen worden ter dekking van moties/amendementen
door de Kamer?
Wat is het totaal aan kasschuiven dat er ooit heeft plaatsgevonden
van eerdere jaren naar 2018?
Wat is het totaal aan kasschuiven dat er ooit heeft plaatsgevonden
van 2018 naar eerdere jaren?
Wat is het totaal aan kasschuiven dat er ooit heeft plaatsgevonden
van latere jaren naar 2018?
Wat is het totaal aan kasschuiven dat er ooit heeft plaatsgevonden
van 2018 naar latere jaren?
Hoeveel geld wordt er uit 2018 doorgeschoven en hoeveel valt er
vrij voor schuldreductie?
Kunt u een definitie geven van onderuitputting?
Zijn «onderuitputting», «onderbesteding» en «onderschrijding»
synoniemen van elkaar? Zo ja, zou u in het vervolg slechts één van
deze termen kunnen hanteren? Zo nee, kunt u precies toelichten
wat het verschil is tussen deze drie termen?

2

Nr.
22

23

24

25

26

27

28

29

30
31
32

33

34

Vraag
Herinnert u zich de feitelijke vragen bij de Voorjaarsnota over de
in=uit-taakstelling? Hoeveel fracties vroegen toen om een concrete
uitsplitsing van de invulling van de in=uit-taakstelling? In hoeverre
is daar een concreet antwoord op gekomen? Kunt u alsnog een
volledige uitsplitsing geven van de invulling van de in=uittaakstelling over 2018? Kunt u bij elk onderdeel van de concrete
invulling aangeven of het ging om een meevaller of een
ombuiging?
Hoe beoordeelt u achteraf de invulling van 225 miljoen euro van de
in=uit-taakstelling bij Voorjaarsnota 2018? Klopt het dat de
taakstelling ook volledig ingevuld had kunnen worden over 2018
als er bij Voorjaarsnota een deel van de invulling was gebruikt ter
dekking van andere moties/amendementen?
Waar komt die 500 miljoen euro vandaan voor CO2-reductie? Leidt
deze uitgave daadwerkelijk tot een uitgave in 2018? Gaat het
uitgavenplafond hier ook op worden aangepast? Zo niet, kan dit
leiden tot verdringing in de toekomst van overige uitgaven onder
het uitgavenplafond?
Klopt het dat ombuigingen kunnen worden gebruikt ter dekking
van intensiveringen elders op de begroting? Hoeveel geld was er in
2018 achteraf beschikbaar geweest ter dekking van intensiveringen?
Zijn er mogelijkheden voor de regering om de Kamer actiever te
informeren over beschikbaar geld ter dekking van moties/
amendementen?
Welk deel van de juridisch verplichte uitgaven in 2018 zijn achteraf
toch niet uitgegeven? Hoe zat dat in 2017 en eerder? Kan voor de
afgelopen jaren worden weergeven welk deel van de juridisch
verplichte uitgaven achteraf niet zijn uitgegeven en dus toch niet
juridisch verplicht bleken te zijn?
Kunt u een overzicht op hoofdlijnen geven voor het totale
begrotingsjaar 2018 waarin duidelijk wordt welke posten en
bedragen uit de oorspronkelijke begroting 2018 (stand Miljoennota
2018) inmiddels zijn doorgeschoven van 2018 naar 2019 of latere
jaren (stand Najaarsnota 2018)?
Kunt u daarbij onderscheid maken tussen enerzijds bedragen die
zijn doorgeschoven naar latere jaren (via kasschuiven of eindejaarsmarge) en anderzijds bedragen die nu in 2018 vrijvallen
zonder dat daar een beslag op toekomstige begrotingsjaren
tegenover staat?
Op welke begrotingen is in 2018 structurele onderuitputting
ingeboekt?
In hoeverre bevat de additionele onderuitputting 2018 van 479
miljoen euro ook structurele onderuitputting?
Bent u voornemens om na afloop van 2018 een analyse te doen
naar de aard en oorzaak van de in 2018 opgetreden onderuitputting?
Vallen uitgaven die worden gedaan uit een al eerder opgebouwde
begrotingsreserve ook onder het uitgavenplafond? Zo nee, hoe
wordt dat begrotingstechnisch verwerkt? Zo ja, verdringen
uitgaven gebaseerd op een beroep uit een opgebouwde reserve de
facto andere uitgaven onder het plafond?
Kunt u een meerjarig totaaloverzicht geven van de kasschuiven die
in deze Najaarsnota zijn verwerkt, inclusief een optelling waaruit
blijkt in welke jaren de plafonds per saldo worden belast of ontlast?

3

Nr.
35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

Vraag
Is overwogen om via kasschuiven nog meer toekomstige uitgaven
naar 2018 te halen om daarmee de meerjarige ruimte onder de
plafonds gelijkmatiger te verdelen? Zo ja, waarom is dat niet
gedaan? Zo nee, leidt het doorschuiven van uitgavenruimte naar
latere jaren niet tot extra belasting van de ruimte onder de
plafonds in toekomstige jaren?
Is het technisch mogelijk om een kasschuif via correctie van de
uitgavenplafonds toe te passen (bijvoorbeeld door tegenover een
plafondverlaging in 2018 een per saldo even grote plafondverhoging in 2019 en/of latere jaren door te voeren)?
Klopt het dat er bij Financiën, SZW en VWS al sinds 2012 structureel meer onderuitputting is dan er kan worden meegenomen via
de eindejaarsmarge? Klopt het dat er dus bij deze drie begrotingen
al sinds 2012 geld terugvloeit naar de schatkist? Geldt dit ook voor
andere departementen? Is het niet gek dat we op sommige
begrotingen structureel geld overhouden, maar dat het voor de
Kamer toch zo lastig is om beschikbaar geld te vinden ter dekking
van moties en amendementen? Is de regering bereid mee te
denken hoe dit anders kan?
Klopt het dat er op de VWS begroting staat dat «een taakstellende
onderuitputting nog niet van dekking is voorzien»? Hoe verhoudt
dit zich tot de amendementen uit de Kamer die worden ontraden,
omdat ze niet van dekking zijn voorzien?
Kunt u een overzicht geven van hoeveel onderuitputting in 2018
ieder departement momenteel, dus tot en met de Najaarsnota
2018, heeft gerealiseerd? En hoeveel daarvan mee gaat naar 2019
via de eindejaarsmarge?
Kunt u een overzicht geven van alle begrotingen 2019 (zoals die
van VWS en JenV) waarvoor geldt dat deze sluitend zijn gemaakt
door het op voorhand inboeken van onderuitputting? Om welke
bedragen in welke jaren gaat het hierbij?
Wat is uw beleid wanneer ministers op hun begroting op voorhand
onderuitputting veronderstellen en wat is uw beleid wanneer de
Kamer ter dekking van amendementen op voorhand uitgaat van
onderuitputting?
Herinnert u zich nog het amendement bij de Voorjaarsnota 2018
waarbij als dekking de invulling van de in=uit-taakstelling werd
gebruikt? Was deze dekking in lijn met de begrotingsregels van het
kabinet? Klopt het dat deze dekking achteraf prudent genoeg was,
gelet op het feit hoe makkelijk de in=uit-taakstelling dit jaar is
gehaald en hoeveel geld er nog over is?
Klopt het dat meevallers alleen gebruikt mogen worden ter dekking
van tegenvallers op de begroting en niet voor intensiveringen? Hoe
vaak heeft het kabinet deze regel zelf geschonden in 2018? En in
2017? Kunt u zelf een voorbeeld geven waarbij het kabinet deze
regel niet heeft gevolgd? Zo niet, kunt u de Kamer garanderen dat
deze begrotingsregel door Rutte III nooit is overtreden?
Kan gesteld worden dat doorgeschoven bedragen voor Defensieinvesteringen en infrastructuur, in de jaren 2019 en later, de
reguliere geplande uitgaven verdringen doordat deze bedragen
ingepast moeten worden binnen de bestaande plafonds met
behulp van een taakstelling?
Kunt u aangeven (in miljarden euro’s) welk totaalbedrag aan
intensiveringen in de periode 2018 t/m 2021 was voorzien,
respectievelijk hoeveel dat nu is op basis van de stand Najaarsnota
2018? Idem ten aanzien van de schuldreductie?
Kunt u toelichten waarom er op de Aanvullende Post «regeerakkoordmiddelen» voor 2018 nog in totaal 44 miljoen euro resteert?

4

Nr.
47

48
49

50

51

52
53

54

55

56

57

58
59

60
61
62
63

Vraag
Bent u van plan het resterende budget van 44 miljoen euro op de
Aanvullende Post «regeerakkoordmiddelen» nog in 2018 uit te
geven? Zo nee, wat gebeurt er met deze middelen? Zo ja, ontvangt
de Kamer voor het kerstreces een brief hierover?
Kunt u een overzicht geven vanaf Startnota van de bijstellingen
van het accres als gevolg van onderuitputting van de rijksuitgaven?
Kunt u precies uitleggen hoe het zit met het oormerken van geld in
het Gemeentefonds/Provinciefonds? In hoeverre kunnen lokale
overheden alsnog zelf bepalen waar ze het geld zelf aan besteden?
Graag een volledig overzicht per type geldstroom (algemene
uitkering, decentralisatie-uitkering, integratie-uitkering, specifieke
uitkering (SPUK), en andere mogelijke vormen)? Welk percentage
van de totaalstromen van rijksoverheid naar lokale overheden is
geoormerkt en welk deel is vrij besteedbaar?
Heeft u de nieuwe beleidsvoornemens bij de Najaarsnota getoetst
op de toepassing van artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet (CW)
door de verantwoordelijke ministers?
Hoe beoordeelt u de situatie dat er een tegenvaller is bij de
btw-ontvangsten, terwijl bij de meeste andere belastingsoorten
sprake is van een meevaller?
Wat is uw verklaring voor het feit dat de meevaller bij de dividendbelasting niet eerder kon worden voorzien?
Is de opwaartse bijstelling van de dividendbelasting met 350
miljoen euro incidenteel of structureel? Kan nader worden
onderbouwd waar deze bijstelling vandaan komt?
Klopt het dat de opbrengst dividendbelasting voor 2018 inmiddels
is gestegen naar 4,3 miljard euro? Is dit ten opzichte van Miljoenennota 2019 een bijstelling met 350 miljoen euro en ten opzichte
van aantreden kabinet met 1,2 miljard euro?
Klopt het dat de raming van de dividendbelasting dus toch hoger
was dan het kabinet eerder stelde? Hoe verhoudt zich dit tot de
analyse van fiscalist Michiel Spanjers waar de Kamer eerder
vragen over heeft gesteld? Had hij achteraf toch meer gelijk dan
het kabinet eerder aangaf?
Stel dat het kabinet zou besluiten om de dividendbelasting af te
schaffen per 1 januari 2020. Hoeveel geld zou dat kosten, op basis
van de meest recente cijfers?
Kunt u een update geven van hoeveel het kabinet in de publieke
sector investeert? Kunt u hierbij ook aangeven waarin het kabinet
investeert en de bijbehorende bedragen vermelden?
Heeft de additionele onderuitputting nieuwe consequenties voor
het Gemeente- en Provinciefonds?
Sinds de Miljoenennota 2019 is er een additionele onderuitputting
van 479 miljoen euro. Deze staat tegenover een intensivering van
500 miljoen euro voor CO2-reductie. Welk deel van de additionele
onderuitputting is structureel?
In hoeverre bevat de additionele onderuitputting 2018 van 479
miljoen euro ook structurele onderuitputting?
Op welke begrotingen is er ook voor 2019 structurele onderuitputting ingeboekt?
Door welke oorzaak vallen de dividendontvangsten van de
staatsdeelnemingen hoger uit dan geraamd?
Is het technisch mogelijk om een kasschuif via correctie van de
uitgavenplafonds toe te passen (bijvoorbeeld door tegenover een
plafondverlaging in 2018 een per saldo even grote plafondverhoging in 2019 en/of latere jaren door te voeren)?

5

Nr.
64

65
66

67

68

69

70
71
72
73
74
75
76
77
78
79

80
81
82
83
84

Vraag
Kan een overzicht worden geven van hoeveel onderuitputting in
2018 ieder departement tot en met de Najaarsnota 2018, heeft
gerealiseerd? Hoeveel daarvan gaat mee naar 2019 via de
eindejaarsmarge?
Zijn er departementen die in 2018 al meer onderuitputting hebben
gerealiseerd dan hun maximale eindejaarsmarge?
Zijn er bij Defensie ook onderschrijdingen die niet mee kunnen
worden genomen naar volgend jaar? Zo ja, op welke posten
kunnen onderschrijdingen niet worden doorgeschoven?
Hoe kan het dat de vraag uit de zorgsector om meer mensen en
middelen verregaand is, maar er al jaren sprake is van een
onderschrijding op het budget hiervoor?
Hoe vaak komt het voor dat bij departementen «creatieve
boekhoudoplossingen» worden toegepast, gelet op het recente
onderzoek van Eiffel waaruit blijkt dat bij gemeenten de regels niet
zo nauw worden genomen? Welke gevolgen heeft dit voor het
Gemeentefonds?
Hoe kan er sprake zijn van onderschrijding op zorg als er de
komende jaren binnen de zorg duizenden arbeidskrachten tekort
komen?
Waarom is het verantwoord het besteedbaar inkomen te laten
stagneren om de risico’s van te verwachten crises op te vangen?
Zijn er wijzigingen te verwachten in de koopkrachtontwikkeling
sinds de Miljoenennota 2019?
Welke inkomensgroepen hebben hun koopkracht in 2018 zien
dalen? Hoe groot is hun aandeel in de bevolkingsomvang?
Welke invloed heeft de verhoging van het lage btw-tarief op de
koopkracht, uitgesplitst per inkomenspercentielen of -decielen?
Hoeveel banen komen er in 2019 bij en in welke inkomensgroepen
worden deze verwacht?
Welke economische sectoren gaan in 2019 (banen)groei verwachten? Waar zal die het sterkst zijn?
Welke banengroei zal er in de private sfeer zijn en welke zal er in de
publieke sfeer zijn?
Hoe zal de loonstijging in 2019 zich verhouden tot de inflatie?
Hoeveel vaste banen komen er in 2019 bij? Hoeveel flexibele banen
komen erbij?
In welke mate zullen private investeringen in onderzoek stijgen in
2019? Welk deel hiervan komt via cofinanciering van publieke
financiers tot stand?
Klopt het dat de energierekening gemiddeld met 360 euro per
huishouden stijgt? Kan het antwoord worden toegelicht?
Wat betekent het voor de koopkracht wanneer de energierekening
met 360 euro stijgt?
Met welke groei van de energierekening is in de berekeningen voor
de koopkracht rekening gehouden?
Wat betekent de sterkere dan verwachte stijging van de inflatie
voor de koopkrachtgroei?
Welke onderschrijding is er in totaal in 2018 bij het infrastructuurfonds? Welke onderschrijding is er in totaal in 2018 bij het
deltafonds? Welke onderschrijding is er in totaal in 2018 bij het
investeringsartikel defensie? Hoeveel onderschrijding is er al
gemeld? Hoe moet de genoemde 2,2 miljard euro onderschrijding
gezien worden in het licht van de onderschrijding van het
deelplafond rijksbegroting van 1,8 miljard euro? Kan er een
totaaloverzicht gegeven worden van alle onderschrijdingen in 2018
(zoals gemeld bij de Voorjaarsnota, Miljoenennota en Najaarsnota)

6

Nr.
85

86

87

88
89

90
91
92
93
94
95
96

97
98
99

100

Vraag
Wat doet I&W om voldoende grotere projecten te hebben om
onderbesteding te voorkomen en echt te investeren (weg, water,
spoor)? Zijn er voldoende plannen in het Meerjarenprogramma
Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) die een fase verder
geholpen kunnen worden door middel van besluitvorming? Welke
gevaren zijn er, zoals de PAS (Programmatische aanpak Stikstof) of
rechtszaken, die juist weer roet in het eten kunnen gooien? Hoe
wordt voorkomen dat de Minister kleinere projecten gaat uitvoeren
om zo sneller het geld uit te geven? Waarom heeft het Ministerie
van Financiën zo lang gewacht met vrijgave van 500 miljoen euro
uit het regeerakkoord uit 2018, waardoor onderuitputting ook te
verwachten viel omdat het jaar al bijna voorbij was voordat het
werd vrijgegeven?
Aangegeven wordt dat het onverstandig is de onderuitputting aan
te wenden voor nieuwe beleidswensen; zou dit wel mogen
conform de begrotingsregels? Waarom wordt daar in de Najaarsnota deels van afgeweken?
Kan aangegeven worden of, en zo ja hoeveel, het uitgavenplafond
bijgesteld is naar aanleiding van loon- en prijsontwikkeling,
statistische correcties en mutaties in de WW en de bijstand?
Betekent de 0 in de tabel een feitelijke 0 of is het de afronding? Kan
aangegeven worden welke statische correcties uitgevoerd zijn?
Kan de loon- en prijsbijstelling bij de Najaarsnota voor de laatste
vijf jaar gegeven worden?
Hanteert elk ministerie/kader zijn eigen procentuele loon- en
prijsbijstelling of is er een «standaard»? Indien het eerste: kunnen
de verschillende gegeven worden? Indien het tweede: hoe wordt
deze vastgesteld?
Kunnen alle kasschuiven en de reden daarvoor uitputtend gegeven
worden?
Kunnen alle verwachte eindejaarsmarges gegeven worden en de
post(en) waar zij hun oorsprong vinden?
Kunnen de procentuele eindejaarsmarges voor de verschillende
ministeries voor de laatste vijf jaar gegeven worden?
Is er ooit overwogen om de maximale eindejaarsmarge te
verhogen of te verlagen? Wat was toen de overweging?
Heeft alle onderuitputting te maken met de ambitieuze agenda en
de economische omstandigheden? Welke onderuitputting niet?
Kan een uitsplitsing van de 1,5 miljard euro incidentele onderuitputting gegeven worden?
Kan een lijst gegeven worden welke onderuitputting wel ingezet
wordt voor nieuw beleid dan wel is ingezet in de afgelopen periode
(bijvoorbeeld via amendementen bij de begroting)?
Hoe wordt het conjuncturele deel van de WW en de bijstand
vastgesteld?
Waarom leidt het conjuncturele deel van de WW en de bijstand tot
een opwaartse bijstelling in het uitgavenplafond?
Kunt u de onderuitputting van het totaalplafond met 3,7 miljard
euro volledig uitsplitsen? Kunt u daarbij alle posten met de
bijbehorende bedragen vermelden? Kunt u tevens per post
vermelden of de onderuitputting is aangekondigd bij de Miljoenennota 2019 of dat het gaat om een «nieuwe» onderuitputting?
Kunt u verder toelichten welke bijdrage de ambitieuze investeringsagenda voor het eerste kalenderjaar en de positieve economische
situatie hebben geleverd aan de onderuitputting van 3,7 miljard
euro?

7

Nr.
101

102

103

104

105
106
107

108
109

110

111

112
113

114

115
116

117

118

Vraag
Kunt u de 2,2 miljard euro van de onderuitputting in 2018 die wordt
meegenomen naar latere jaren uitsplitsen? Kunt u de precieze
bedragen noemen die door het infrastructuurfonds, deltafonds en
investeringsartikel defensie worden meegenomen naar latere
jaren? Kunt u tevens inzicht geven in hoe deze bedragen per post
over de jaren zullen worden verdeeld?
Kunt u, als het gaat om de bedragen die volledig door het
infrastructuurfonds, het deltafonds en het investeringsartikel
defensie worden meegenomen naar latere jaren, aangeven of daar
al een bestemming voor is?
Een groot deel van de overige 1,5 miljard euro onderuitputting is
incidenteel. Hierbij noemt u de schikking met ING (624 miljoen
euro) als voorbeeld. Kunt u de 1,5 miljard euro verder uitsplitsen
en aangeven welk deel incidenteel is?
Kunt u verder toelichten waarom u van mening bent dat het
onverstandig is de overgebleven onderuitputting aan te wenden
voor nieuwe beleidswensen
Op welke begrotingen is in 2018 structurele onderuitputting
ingeboekt?
In hoeverre bevat de aanvullende onderuitputting 2018 van 479
miljoen euro ook structurele onderuitputting?
Op welke begrotingen is er ook voor 2019 structurele onderuitputting ingeboekt? Kunt u dit verder per post uitsplitsen met de
bijbehorende bedragen?
Wat is de toegevoegde waarde van de oprichting van de begrotingsreserve Maatregelen voor CO2-reductie?
Leidt de storting van 500 miljoen euro in de begrotingsreserve
Maatregelen CO2-reductie, in 2018 ook nog tot daadwerkelijke
uitgaven? Zo ja, welk bedrag is daarmee gemoeid en waaraan
wordt dit besteed? Zo nee, waar blijft in 2018 deze 500 miljoen
euro?
Kan een overzicht worden gegeven (in miljarden euro’s) wat het
totaalbedrag aan intensiveringen in de periode 2018 t/m 2021 was,
respectievelijk hoeveel dat nu is op basis van de stand Najaarsnota
2018? Idem ten aanzien van de schuldreductie?
Welke maatregelen worden genomen, nu de inhoud van het
Brexitakkoord bekend is, om de economie te wapenen tegen de
verwachte crisis?
Welke directe investeringen in de economie kunnen worden
gedaan om de economie te versterken voor de verwachte crises?
Welk deel van de onderuitputting binnen de verschillende
uitgavenplafonds is structureel? Waarom wordt dit niet aangepast
en welke methode wordt gebruikt om te ramen?
Kunt u een overzicht geven van de onderschrijding in de verschillende uitgavenplafonds in de afgelopen 10 jaar waarbij onderscheid wordt gemaakt naar meevallers en andere vormen van
onderuitputting?
Welke begrotingen bevatten posten met structurele onderuitputting?
Welk deel van de niet doorgeschoven 1,5 miljard euro aan
onderuitputting is daadwerkelijk incidentele onderuitputting? Welk
deel hiervan is alsnog structureel?
Hoe verklaart u dat uw collega’s op hun eigen begrotingen voor
2019 onderuitputting voorzien en dit als dekking voor amendementen op de begroting voorstellen? Waarom wordt hiervoor geen
nota van wijziging gestuurd?
Welk deel van de 2,2 miljard euro onderuitputting die doorgeschoven wordt naar latere jaren was al voorzien in 2018? Waarom is dit
niet eerder gecorrigeerd?

8

Nr.
119

120

121
122
123
124

125
126
127
128

129

130

131

132
133
134
135

136

137
138

139

140

Vraag
Welk deel van de 2,2 miljard euro onderuitputting is bedoeld voor
investeringen in Defensie? Voor welke investeringen is dit
bedoeld?
Waarom heeft het investeringsartikel Defensie een dermate
bijzonder karakter dat het de facto als een van de fondsen wordt
beschouwd?
Kan de systematiek rond HGIS uitgelegd worden? Wanneer wordt
er overgeboekt van en naar HGIS?
Hoe vaak stelt de EU de perceptiekostenvergoeding bij? Op basis
van welke realisatiecijfers gebeurt dit?
Welke staatsdeelnemingen kennen een naar boven bijgestelde
winst? Hoe komt het saldo van 40 miljoen tot stand?
Kunt u een update geven van hoeveel Nederland in 2018, 2019 en
2020 in totaal afdraagt aan de EU (s.v.p. uitsplitsen naar bniafdracht, btw-afdracht, landbouwheffingen, invoerrechten,
perceptiekostenvergoeding voor inning invoerrechten en overige
inkomsten)?
Hoeveel dragen de niet EU-landen in 2017, 2018 en 2019 af aan de
EU (graag per land uitsplitsen)?
Leidt een onttrekking in 2019 uit een begrotingsreserve tot een
belasting van het budgettaire beeld in dat jaar?
Leidt een onttrekking in 2019 uit een begrotingsreserve tot een
belasting van het budgettaire beeld in dat jaar?
Vallen uitgaven die worden gedaan uit eerder opgebouwde
begrotingsreserves ook onder het uitgavenplafond? Zo nee, hoe
wordt dat begrotingstechnisch verwerkt? Zo ja, verdringen
uitgaven gebaseerd op een beroep uit een opgebouwde reserve de
facto andere uitgaven onder het plafond?
Waarom is er onder de post «overige mutaties» in het uitgavenkader Rijksbegroting sprake van een tegenboeking van de HGIS-post
in de plafondtoets? Waarom was dit nodig en om welk bedrag gaat
het?
Is de 0,5 miljard euro reservering voor CO2-reductie, die indien dit
niet benut wordt weer teruggeboekt zal worden, een vorm van
creatief behouden om zo deze gelden zonder teveel weerslag het
volgende jaar in te tillen?
Zal de 500 miljoen euro in de reserve voor maatregelen tot
CO2-reductie tot uitgaven leiden in 2019? Zo nee, waarom wordt
deze toch aangemaakt?
Is de begrotingsreserve CO2-reductie een vorm van nieuw beleid?
Bij welke staatsdeelnemingen zijn meer dividendopbrengsten te
verwachten en bij welke eventueel minder?
Waaraan moet worden gedacht bij «kleine afpakopbrengsten»?
Wat is de systematiek rond de budgettaire verwerking van boetes,
schikkingen en invorderingen? Zijn deze voor J&V of de algemene
middelen?
Met welke reden staat de begrotingsreserve Maatregelen voor
CO2-reductie onder voorafgaand toezicht? Is dit gebruikelijk voor
begrotingsreserves? Zo nee, waarom staat deze dan wel onder
voorafgaand toezicht?
Hoeveel CO2-reductie wordt beoogd met de begrotingsreserve?
Klopt het dat er sinds Miljoenennota 2017 sprake is van tegenvallers bij de «afpakken, boeten en transacties JenV», de schikking
met ING buiten beschouwing gelaten?
Klopt het dat de ramingen van «afpakken, boeten en transacties
JenV» sinds 2017 structureel lijken tegen te vallen? Zo ja, wat is
daarvan de oorzaak?
Hoe wordt door het kabinet in lijn met artikel 3.1 Comptabiliteitswet geborgd dat de uitgaven uit de tijdelijke begrotingsreserve
Maatregelen voor CO2-reductie doeltreffend en doelmatig zijn?

9

Nr.
141

142

143
144

145
146

147

148

149

150

151

Vraag
Op welke wijze wordt de Kamer, voordat uitgaven gedaan worden
van deze reserve, geïnformeerd over de toets op doeltreffendheid
en doelmatigheid?
Hoe moet de 479 miljoen euro totale onderuitputting deelfplafond
Rijksbegroting in tabel 2.3 gezien worden in relatie tot de onderschrijding van 1,8 miljard euro bij het deelplafond Rijksbegroting
(pagina 2)?
Hoe vaak wordt het accres bijgesteld naar aanleiding van de stand
van de rijksbegroting?
Wat is de meerjarige geraamde neerwaartse bijstelling van het
accres voor het Gemeente- en Provinciefonds als gevolg van de
onderuitputting van de rijksuitgaven die in de Voorjaarsnota 2019
zal worden verwerkt?
Wat is de reden dat onderuitputting bij de Najaarsnota voor
Gemeenten- en provincies pas in het voorjaar wordt verwerkt?
Kan een uitgebreide toelichting gegeven worden op de hier
genoemde kasschuiven? Zijn dit de enige kasschuiven die plaats
vinden? Kunnen alle kasschuiven en de reden daarvoor uitputtend
gegeven worden?
Wat is het beleid voor kasschuiven vanuit de toekomst naar
eerdere jaren c.q. naar 2018? Wat is het beleid ten aanzien van
kasschuiven van 2018 naar toekomstige jaren, mede in relatie tot
de eindejaarsmarge van de departementen?
Wanneer wordt er gekozen voor een kasschuif vanuit de toekomst
naar eerdere jaren, en wanneer moet een dergelijke tegenvaller
gewoon opgevangen worden door meevallers elders op de
begroting van een departement?
Hoe kan het dat er sprake is van een tegenvaller op de
WW-uitgaven ten opzichte van de eerdere ramingen, terwijl de
economie goed draait en de werkgelegenheid groeit en de
werkloosheid daalt? Wat zijn de redenen voor de tegenvaller? Hoe
worden de WW-uitgaven geraamd? Waarom zat men er zo naast
en hoe accuraat was de raming in de afgelopen jaren?
Wat is de exacte hoogte van de Algemene Mediareserve (AMr) in
2018? Wat is de exacte hoogte van de AMr in 2019? Indien een
exact getal voor de hoogte van de AMr onbekend is, wat is dan uw
inschatting van de hoogte van deze reserves? Hoe hoog zijn de
tegenvallers die niet vanuit de AMr gecompenseerd kunnen
worden? Welke maatregelen worden er in 2019 genomen om de
mindering van middelen in de AMr op te vangen? Hoe groot schat
u de terugloop van de Ster-inkomsten? In hoeverre heeft de
kasschuif van 15 miljoen euro van 2019 naar 2018 op artikel 15
media invloed op de beschikbare middelen voor media in 2019? In
hoeverre bent u voornemens om bij de Voorjaarsnota het gat van
15 miljoen euro op de mediabegroting in 2019 op te vangen, nu de
AMr hiervoor niet (meer) toereikend zal zijn / lijkt te zijn?
Wat is – gegeven de voortdurende daling van de WW-uitkeringen
volgens CBS en UWV – de precieze verklaring voor de tegenvaller
op de WW-uitgaven?
Kunt u de onderbouwing nader toelichten – gelet op de meevaller
in de WW-uitkeringen bij Voorjaarsnota en de tegenvaller bij de
Najaarsnota -van de aanpassing van het uitgavenplafond in
verband met de verwachting van de conjuncturele effecten van
WW (en bijstand)?
Waarom vallen de uitgaven onder het uitgavenplafond Zorg in
2018 naar verwachting 1,5 miljard euro lager uit dan bij aanvang
van de regeerperiode werd verondersteld?

10

Nr.
152

153

154

155

156
157
158
159

160
161

162

163

164

165

166
167
168
169

Vraag
Waarom vallen de uitgaven onder het uitgavenplafond Zorg sinds
2013 steeds miljarden lager uit dan bij aanvang van de regeerperiode werd verondersteld?
Is er een relatie tussen de vooraf voor een begrotingsjaar
geraamde zorgkosten, de achteraf blijkende feitelijk gemaakte
kosten en de hoogte van de premies en eigen bijdragen? Zo ja, hoe
is deze relatie? Zo nee, mag dan geconcludeerd worden dat
premies en bijdragen sinds 2013 in feite te hoog zijn vastgesteld in
relatie tot de feitelijke gemaakte zorgkosten?
Wat zijn de redenen voor de tegenvallers op de kinderopvangtoeslag, de toeslagenwet en de aanvullende inkomensvoorziening
ouderen (AIO) en hoe groot zijn de tegenvallers?
Wat zijn de afspraken over overboekingen of bijstortingen vanuit
het Pensioenfonds Caribisch Nederland vanwege een te lage
dekkingsgraad?
Waarom worden de btw-realisaties naar beneden bijgesteld,
ondanks de stand van de economie?
Kan de ramingsformule voor de erf- en schenkbelasting gegeven
worden? Welk aspect wijkt af?
Kunnen de ramingen en de realisaties in de erf en schenkbelasting
voor de budgettaire nota’s van dit kabinet gegeven worden?
Kunt u de onderschrijding in de Zorgverzekeringswet uitsplitsen
per sector? Kunt u per sector aangeven wat de oorzaak is van de
onderschrijding en of deze derhalve incidenteel of structureel is?
Zijn er binnen de totale ramingsbijstelling van 720 miljoen euro in
2018 ook structurele meevallers? Zo ja, welke?
Wat is de verklaring voor de lagere btw-ontvangsten in het derde
kwartaal? Wijzen de lagere btw-ontvangsten op een minder
gunstige economische ontwikkeling?
Is de meevaller bij de dividendbelasting incidenteel of meer
structureel van aard? Kan deze meevaller leiden tot lagere
opbrengsten bij de dividendbelasting in de komende jaren?
In hoeverre heeft deze tegenvaller te maken met de ICT-problemen
van de systemen die gebruikt worden voor de erf- en schenkbelasting?
Wat zijn de redenen voor de onderschrijding op de wijkverpleging,
de eerstelijnszorg, de geestelijke gezondheidszorg en de geneesen hulpmiddelen? Waardoor worden deze veroorzaakt? Hoe is de
verdeling van de onderschrijding op de verschillende onderdelen?
Heeft de te verwachten «onderschijding» in de geestelijke
gezondheidszorg een relatie met de lange wachttijden? Zo ja, kunt
u dit nader onderbouwen? Zo nee, wat is hiervoor dan wel de
verklaring?
Hoe moet deze onderschrijding gezien worden tot de structurele
onderschrijding die eerder is ingezet voor de dekking van de
afbouw van de gaswinning in Groningen?
Welk deel van de opwaartse bijstelling dividendbelasting van 350
miljoen euro gaat over dividend van beursgenoteerde ondernemingen en welke uit hogere dividenden van het midden- en kleinbedrijf (mkb)?
Wat is de reden achter de naar beneden bijgestelde bankenbelasting?
Hoe komt het dat er 205 miljoen euro minder aan omzetbelasting is
opgehaald?
Hoe komt het dat er 237 miljoen euro minder aan erf- en schenkbelasting is opgehaald?
Hoe komt het dat er 182 miljoen euro meer aan loon- en inkomensheffing is opgehaald?

11

Nr.
170

171
172

173

174

175

176

177

178
179

180
181
182

183

184

Vraag
Wat is de reden van de tegenvaller voor belastingen op milieugrondslag? Is er bijvoorbeeld meer verduurzaamd dan werd
verwacht?
Welk deel van de ontvangen dividendbelasting komt uit de inkoop
van eigen aandelen? Hoe verhoudt zich dit tot andere jaren?
Wordt het terugkopen van eigen aandelen gezien als een maatregel die niet voor economische groei zorgt, maar wel symbool staat
voor de verrijking van grootaandeelhouders en CEO’s?
Waarom heeft het investeringsartikel Defensie een dermate
bijzonder karakter dat het de facto als een van de fondsen wordt
beschouwd?
In de Najaarsnota wordt duidelijk dat de verhuurderheffing voor
2018 hoger uitvalt dan geraamd bij de Miljoenennota, namelijk 24
miljoen euro. Zijn er nieuwe inzichten op basis waarvan een meer
accurate inschatting gemaakt kan worden van de WOZwaardeontwikkeling en daarmee de opbrengsten voor de
verhuurderheffing in de jaren tot en met 2022?
Het kabinet heeft aangegeven dat er deze kabinetsperiode circa 200
miljoen euro aan extra opbrengst bij de verhuurderheffing te
verwachten valt, door hogere stijging van WOZ-waarden, dan
voorzien. Is deze inschatting nog steeds actueel? Kunt u een
geüpdatete, onderbouwde inschatting geven van deze verwachte
stijging?
De Autoriteit Woningcorporaties verzamelt ieder jaar de prognosecijfers (dPi) van corporaties waaruit naar voren komt hoe hoog de
verwachte opbrengst van de verhuurderheffing is. Kunt u
aangeven hoe hoog deze verwachte opbrengsten liggen voor de
jaren tot en met 2022?
Waarom moeten de ramingen voor de erf- en schenkbelasting voor
2018 met 237 miljoen euro omlaag worden bijgesteld? Gaat het
hier voornamelijk om de erfbelasting of om de schenkbelasting?
Hoe kan het dat sinds de Miljoenennota 2019 nu alweer een
ramingsbijstelling moet plaats vinden?
Daalt naar verwachting de overheidsschuld in respectievelijk
landen als Frankrijk, Spanje en Portugal in 2018?
Komt de daling van de overheidsschuld naar 52,7% bbp volledig
door additionele onderschrijdingen of is er ook sprake van een
effect door een meevallende economische groei?
Met welke reden wordt er een verdeelsleutel afgesproken en hoe
gaat de verdeelsleutel eruit zien?
Kunt u het bedrag van 110,4 miljoen euro bij de post «diversen»
(VWS) verder uitsplitsen? Waar is dit bedrag uit opgebouwd?
Kunt u het bedrag van 720 miljoen euro bij de post «Actualisatie
zorguitgaven» verder uitsplitsen? Waar is dit bedrag uit opgebouwd (inclusief bijbehorende bedragen)?
Kunt u een schatting maken van hoeveel het voornemen om
Nederland aardgasvrij te maken consumenten en bedrijven (graag
uitsplitsen) zal kosten?
Kunt u het bedrag van 109,7 miljoen euro bij de post «diversen»
(Gemeentefonds) verder uitsplitsen?

12

Nr.
185

186

187

188
189
190

191

192

193

Vraag
Tabel 2.1: Waarom worden de middelen 2019 voor de Belastingdienst (202 miljoen euro) op de aanvullende post nog niet ingezet?
Waarom worden de middelen voor extra capaciteit NVWA in 2019
(5 miljoen euro) op de aanvullende post nog niet ingezet, aangezien er extra capaciteit voor Brexit nodig is? Waarom worden de
middelen voor intensivering erfgoed en monumenten in 2019 (39
miljoen euro) nog niet ingezet? Waarom worden de middelen voor
uitbreiding slagkracht, cyber en werkgeverschap in 2019 (110
miljoen euro) op de aanvullende post nog niet ingezet? Waarom
worden de middelen voor het ondermijningsbestrijdingsfonds (100
miljoen euro), politie (50 miljoen euro), en strafrechtketen op de
aanvullende post in 2019 nog niet ingezet?
Hoe zit het precies met de dekking van het amendement Van den
Hul? In eerste instantie wordt het budget voor OV-bedrijven met
19,5 miljoen euro verlaagd vanwege dit amendement. Om te
voorkomen dat OV-bedrijven worden gekort, wordt in 2018 19,5
miljoen extra gegeven aan deze OV-bedrijven. Waar komt dit geld
vandaan? Klopt het dat de oorspronkelijke dekking uit het
amendement nu is vervangen door een nieuwe dekking door de
regering?
De begroting AZ wordt neerwaarts bijgesteld met 1,2 miljoen euro
als gevolg van onder andere vacatureruimte en vertraging in
ICT-projecten, welke ICT-projecten zijn vertraagd?
Wat is de oorzaak van de tegenvaller bij het Openbaar Ministerie
op het gebied van ICT (10 miljoen euro)?
Wat is de oorzaak van de hogere instroomraming voor COA voor
2018?
Uit welke posten op de BZK begroting is het resterende bedrag
vrijgemaakt? Wat is de oorzaak van de onderuitputting op deze
posten?
Waarom maakt BZK eenmalig een bedrag over aan het Gemeentefonds voor de verhoging van de vergoeding van raadsleden in
kleine gemeenten? Het gaat toch om structurele kosten? Hoe groot
is dit bedrag?
Hoe moet het overmaken van geld van BZK naar J&V voor pilots
flexwonen, die gemeenten onder regie van het COA uitvoeren, om
doorstroming en de flexibiliteit van statushouders naar huisvesting
te stimuleren, gezien worden tot de bij het Wetgevingsoverleg
Wonen ingediende en onlangs aangenomen motie Koerhuis?
Wat wordt bedoeld met de opmerking «Ook maakt BZK eenmalig
een eigenaarsbijdrage over aan SSC-ICT voor de afwikkeling van
ongedekte oude problematiek. BZK heeft concrete afspraken
gemaakt ter verbetering en aanpak van de onderliggende
problematiek.»?
Waar wordt op gedoeld bij «Ook maakt OCW een bijdrage over aan
DUO ter dekking van problematiek in de uitvoering. Er zijn concrete
afspraken gemaakt ter verbetering en aanpak van de onderliggende problematiek.»?
Door tegenvallende STER-inkomsten moet de Algemene Mediareserve (AMr) aangevuld worden met een kasschuif van 2019 naar
2018, welke garantie is dat de er in 2019 wel voldoende inkomsten
zijn en de middelen die in 2019 in de AMr vloeien dan nog
voldoende zijn? Waarom wordt deze tegenvaller niet gewoon
opgevangen via meevallers elders bij hetzelfde ministerie?

13

Nr.
194

195
196
197
198
199
200

201

202
203

204

205
206
207

208

209

210

211

212

Vraag
Waarom is er destijds «oordeel kamer» gegeven op een amendement, dat nu weer «hersteld» moet worden, gelet op de tekstpassage «Ook bevat deze post de dekking van het amendement Van
den Hul om de korting op de subsidieregeling praktijkleren in 2019
terug te draaien. Hiervoor wordt het budget voor OV-bedrijven met
19,5 miljoen euro verlaagd in 2019. Om te voorkomen dat dit ertoe
leidt dat OV-bedrijven worden gekort, wordt de OCW-begroting in
2018 met 19,5 miljoen euro verhoogd op artikel 11 (Studiefinanciering), zodat er een vooruitbetaling kan worden gedaan aan de
OV-bedrijven.»
Hoeveel organisaties hebben onterecht fusiegelden gekregen? Hoe
is vooraf getoetst of er daadwerkelijk een fusie zou plaatsvinden
Welke ICT-projecten zijn vertraagd? Welke projecten zijn eerder
gestart?
Op welk onderdeel was er 100 miljoen euro onderuitputting en
waardoor werd deze onderuitputting veroorzaakt?
Hoeveel is de inruilwaarde per dienstauto verlaagd? Kunt u dit
uitsplitsen naar oorzaak en naar type belasting?
Kunt u de uitsplitsing geven van aanschafkosten, inruilwaarde en
onderhoudskosten per dienstauto?
Kunt u de post «diversen» (Infrastructuur en Waterstaat) verder
uitsplitsen? Waar is het bedrag van 83,5 miljoen euro uit
opgebouwd?
Waarom heeft het kabinet ervoor gekozen om het bedrag van 500
miljoen euro voor «Begrotingsreserve Maatregelen CO2-reductie»
te reserveren? Hoe komt het kabinet op het bedrag van 500 miljoen
euro? Op basis waarvan is deze schatting gemaakt?
Welke CO2-reductie moet er voor het eind van 2020 gedaan zijn
door inzet van de begrotingsreserve?
Waarom wordt er bij wijze van eenmalige uitzondering het eigen
vermogen van Agentschap Telecom aangevuld met 1,6 miljoen
euro? Hoe wordt dit in de toekomst voorkomen?
Blijft de onderuitputting op de subsidieregeling verduurzaming bij
versterking Groningen behouden voor het beleidsdoel? Loopt dit
mee in de eindejaarsmarge?
Waardoor is de vertraging in verduurzaming van de industrie
veroorzaakt?
Welke ontvangsten worden hier gedesaldeerd met welke uitgaven?
Kunt u een specificatie geven van in welke zorgsectoren er sprake
is van een «vrijval van niet bestede loon- en prijscompensatie van
in totaal 11,6 miljoen euro.» en in welke mate heeft dit invloed op
de uitvoering van het actieprogramma «werken in de zorg»?
Kunt u uitsplitsen hoe de taakstellende onderuitputting is
ingevuld? Is dit ingevuld door (al dan niet incidentele) meevallers
of door beleidsbijstellingen?
Waarom staat er bij de begroting VWS een bijdrage van 7,2
miljoen euro aan het Pensioenfonds Caribisch Nederland vanwege
een te lage dekkingsgraad?
Kunt u inzicht geven in de «contractafspraken» die er zijn gemaakt
met het ziekenhuis in Bonaire en welke zorgvraag wordt hiermee
opgelost?
Zijn er afspraken gemaakt met het Pensioenfonds Caribisch
Nederland over hoe de dekkingsgraad weer op niveau wordt
gebracht?
Hoe strookt het onuitgegeven geld voor onderhoud aan wegen en
kunstwerken met het beeld van inspectierapporten van o.a.
Rijkswaterstaat, die achterstallig onderhoud bij Nederlandse
bruggen signaleren?

14