Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 614

Grondrechten in een pluriforme samenleving

Nr. 66

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 december 2017
Tijdens de regeling van werkzaamheden van Uw Kamer op dinsdag
31 oktober 2017, heeft het lid De Graaf (PVV) verzocht om een brief waarin
de Kamer wordt geïnformeerd over het beschikbare instrumentarium bij
extremistische sprekers en over de casus El Alami. Voor informatie over
de casus El Alami verwijs ik u naar de antwoorden op de schriftelijke
vragen van de leden De Graaf en Wilders (beiden PVV) aan de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en mijzelf over het artikel «België
zet haatprediker uit naar Nederland».1
Het Kabinet is er alles aan gelegen om extremistische sprekers te beletten
hun extremistische ideeën te verspreiden. Dit onderwerp is daarom ook
opgenomen in het regeerakkoord. Oproepen tot een gewapende strijd,
geweld of haat zaaien tegen andere bevolkingsgroepen of gezindten
kunnen een bedreiging vormen voor de openbare orde of de nationale
veiligheid. Ook zijn er zorgen over gedragingen die op gespannen voet
staan met de democratische rechtsorde en die als antidemocratisch en
anti-integratief beschouwd worden.
In alle gevallen geldt dat bij verdenkingen van strafbare feiten, zoals
bijvoorbeeld het aanzetten tot haat of geweld, het Openbaar Ministerie
vervolging kan instellen. Het beledigen van mensen of groepen om wie of
wat zij zijn (art 137c Sr) is strafbaar. Om de ernst van het delict te
benadrukken is het voornemen van de regering erop gericht de strafmaat
voor haatzaaien (art 137d Sr) te verdubbelen van 1 naar 2 jaar.
Voor personen uit derde landen die een bedreiging voor de openbare orde
en/of de nationale veiligheid vormen – bijvoorbeeld omdat zij die
oproepen tot haat of geweld – geldt dat het staand beleid is om hen geen
visum te verlenen of om het visum in te (laten) trekken. Wanneer is
vastgesteld dat de derdelander een gevaar vormt voor de openbare orde
of de nationale veiligheid wordt de persoon gesignaleerd in het Schengen
1

kst-29614-66
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

(Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 810).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 614, nr. 66

1

Informatiesysteem (SIS) ter fine van toegangsweigering. Voor
EU-onderdanen geldt, anders dan voor niet-EU-onderdanen, dat
toegangsweigering alleen kan plaatsvinden indien er een actuele
bedreiging van een fundamenteel belang van de samenleving bestaat.
Personen met de Nederlandse nationaliteit, zoals de heer El Alami, kan de
toegang tot Nederland niet worden ontzegd. Om extremistische sprekers
met een Nederlandse nationaliteit te verhinderen hun extremistische
boodschap te verspreiden heeft het lokaal gezag beperkte mogelijkheden
om preventief op te treden. In uitzonderlijke gevallen kan de Tijdelijke wet
bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding uitkomst bieden. De wet
maakt het mogelijk om, met het oog op de bescherming van de nationale
veiligheid, vrijheidsbeperkende maatregelen op te leggen. Bij de
toepassing van de wet gaat het erom dat van een persoon, op basis van
diens gedragingen, een dreiging uitgaat voor de veiligheid van Nederland.
Dat deze wet effectief kan zijn in het voorkomen dat extremistische
sprekers hun boodschap kunnen verspreiden blijkt uit de uitspraak van de
rechtbank Den Haag d.d. 23 november 2017 over de toepassing van de
wet bij een extremistische spreker aldaar. De rechtbank oordeelde dat de
Minister zich terecht op het standpunt stelt dat de gedragingen van de
betrokken imam een gevaar vormen voor de nationale veiligheid en dat
om die reden een gebiedsverbod terecht is opgelegd. 2
De overheid concentreert zich daarnaast op het weerbaar maken van de
samenleving via de zogenoemde drie-sporen-aanpak (dialoog, aanspreken
en handhaven) bij problematische gedragingen.3 Deze aanpak wordt door
gemeenten toegepast in de context van omstreden sprekers die zich
schuldig maken aan actieve onverdraagzaamheid of andere vormen van
anti-integratief gedrag dat strijdig is met de uitgangspunten van de
Nederlandse rechtsstaat. Het gaat hier bijvoorbeeld om een structurele
dialoog tussen gemeente en gemeenschap om wederzijds duidelijk te
maken welke gedragingen en uitingen als ongewenst beschouwd worden.
Als het gaat om het voorkomen van het verspreiden van een intolerante
boodschap ligt er ook een evidente rol voor de lokale gemeenschap. De
gemeenschap kan een essentiële rol spelen bij het voorkomen van de
verspreiding van extremistische boodschappen door dergelijke sprekers
géén podium te bieden.
Het is belangrijk om te benadrukken dat grondwettelijke vrijheden zoals
de vrijheden van godsdienst, meningsuiting en vereniging, in onze
rechtsstaat voor iedereen worden beschermd. Deze vrijheden zijn niet
onbeperkt. Zij vinden hun grens waar de vrijheden van anderen in het
gedrang komen, wanneer wordt aangezet tot haat of geweld of als de
veiligheid in het geding komt. Per geval moet een individuele afweging
worden gemaakt.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

2
3

ECLI:NL:RBDHA:2017:13597.
Zoals verwoord in de beleidsreactie op de notitie «Salafisme in Nederland: diversiteit en
dynamiek», Kamerstuk 29 614, nr. 38.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 614, nr. 66

2