Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 750 XVII

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar
2014

Nr. 7

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 oktober 2013
Tijdens het Wetgevingsoverleg op 13 juni jl. (Kamerstuk 33 605 V, nr. 8)
zegde ik toe uw Kamer per brief te informeren over de beheercapaciteit
voor ontwikkelingssamenwerking van de Nederlandse overheid. U vroeg
om een internationaal perspectief om te kunnen bezien in hoeverre er
risico’s bestaan met betrekking tot de beheercapaciteit als er verder wordt
bezuinigd op het personeel van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Er zijn mij geen onderzoeken bekend naar beheercapaciteit in vergelijking
met andere landen. Er is wel een aantal gegevens beschikbaar waaruit de
Nederlandse beheercapaciteit kan worden afgeleid.
Een maatstaf om de beheercapaciteit te vergelijken is de budget-to-staff
ratio. De OESO/DAC heeft in 2009 het aantal fte dat per donor werkzaam is
op het gebied van ontwikkelingssamenwerking geïnventariseerd. Het
ODA-volume afgezet tegen het aantal fte resulteert in de budget-to-staff
ratio. Hoe hoger de ratio, hoe minder arbeidsintensief de organisatie in
termen van minder fte’s per euro. Nederland bezet de 7e plek van 17
landen met een omzet van EUR 4,3 miljoen per medewerker (zie bijlage).
Een vergelijkbare maatstaf voor beheercapaciteit zijn de apparaatskosten
voor ontwikkelingssamenwerking afgezet tegen de programma-uitgaven.
Gegevens van OESO/DAC uit 2011 laten zien dat de Nederlandse
apparaatsuitgaven iets lager zijn dan die van vergelijkbare landen zoals
Noorwegen, Zweden en Canada (zie bijlage).
Deze gegevens zijn een momentopname. De OESO/DAC constateert in de
peer review 2011 van Nederland dat de budget-to-staff ratio tussen 2007
en 2010 met 20% is gestegen als gevolg van een dalend aantal
medewerkers voor ontwikkelingssamenwerking in combinatie met

kst-33750-XVII-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XVII, nr. 7

1

stijgende ODA-uitgaven. Deze trend lijkt te keren, omdat het ODA-budget
vanaf 2010 sterker daalt dan het aantal medewerkers.
Verder blijkt dat grote donoren als het Verenigd Koninkrijk, Japan en
Duitsland relatief lage kosten hebben. De verschillen kunnen mede
worden verklaard door de mate waarin landen gebruik maken van
bijdragen aan het multilaterale kanaal, medefinancieringsorganisaties en
uitvoeringsorganisaties. Daarnaast zijn activiteiten in de vorm van
projecten en publiek-private partnerschappen in de regel arbeidsintensiever dan programma’s die via de begroting van een ontwikkelingsland
lopen, zoals sectorale begrotingssteun. Ook het beperken van het aantal
partnerlanden en het aantal sectoren leidt tot relatief lage beheerkosten.
Ik concludeer dat de beheercapaciteit van de Nederlandse overheid voor
ontwikkelingssamenwerking gemiddeld is ten opzichte van andere landen.
Ik merk daarbij op dat vermindering van het personeel niet zonder meer
leidt tot hogere risico’s. Hierop zijn ook andere variabelen van invloed
zoals complexiteit en aard van de activiteiten en niet in de laatste plaats
de omgeving waarin de activiteiten worden uitgevoerd.
Daarbij constateer ik dat Nederland de afgelopen jaren grote vooruitgang
heeft geboekt op het gebied van beheer. In 2007 stelde de Algemene
Rekenkamer vast dat gebrek aan affiniteit met beheer gemeengoed was
op het departement. Ondertussen heeft een cultuuromslag plaatsgevonden en worden bevindingen van de Auditdienst Rijk tijdig en actief
opgepakt. Dit heeft in 2012 geleid tot nul onvolkomenheden in de
bedrijfsvoering.
Tegelijkertijd zetten bezuinigingen en hervormingen binnen het Rijk en het
departement druk op de kwaliteit van het beheer. Ik onderken dit en tref
maatregelen om de risico’s te beheersen, bijvoorbeeld door het aantal
activiteiten voor ontwikkelingssamenwerking te verminderen. Andere
maatregelen om de beheerlast te beperken zijn het vereenvoudigen van
interne regelgeving, het bundelen van uitvoeringstaken en het sturen op
basis van verdiend vertrouwen en risicoanalyses.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XVII, nr. 7

2

BIJLAGE
Budget to staffratio DAC-leden (2009)
Land
Oostenrijk
Italië
VK
België
Frankrijk
Luxemburg
Nederland
EC
Finland
Noorwegen
Denemarken
Portugal
Australië
Ierland
Nieuw Zeeland
Canada
Zwitserland

Budget-to-staff ratio
6,0
5,5
5,1
5,1
4,8
4,5
4,3
4,1
3,6
3,5
2,6
2,5
2,4
2,2
1,6
1,4
1,2

Apparaatsuitgaven donoren (2011)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 750 XVII, nr. 7

3