16
Aanvullingswet geluid Omgevingswet
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Omgevingswet en
enkele andere wetten met het oog op de beheersing van
geluid afkomstig van wegen, spoorwegen en industrieterreinen (Aanvullingswet geluid Omgevingswet) ( 35054 ).
De voorzitter:
Aan de orde is de behandeling van de Aanvullingswet
geluid Omgevingswet. Ik heet de minister en de staatssecretaris van harte welkom. Uiteraard heet ik ook de leden
en de mensen op de publieke tribune hartelijk welkom.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
De voorzitter:
Wij hebben flinke spreektijden afgesproken. Die ga ik u ook
geven. Als eerste geef ik het woord aan de heer Smeulders
van GroenLinks. Meneer Smeulders, u hebt twaalf minuten,
maar die hoeven niet op.

De heer Smeulders (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Vandaag spreken we opnieuw over
een aanvullingswet behorende tot het stelsel van de nieuwe
Omgevingswet of het nieuwe omgevingsrecht dat wij aan
het maken zijn. De bodem is ongeveer anderhalve maand
geleden al behandeld; de natuur is gisteren behandeld.
Vandaag is de Aanvullingswet geluid aan de orde.
De Omgevingswet moet alles eenvoudiger en beter maken.
Tot nu toe heeft mijn fractie echter niet het idee dat het
stelsel ook echt eenvoudiger gaat worden. Dat merken wij
ook nu wij hierover inbreng uit de samenleving krijgen.
Voor veel organisaties is het nieuwe stelsel, zeker voor wat
betreft het onderwerp dat vandaag voorligt, echt bijzonder
lastig te doorgronden. Als de betrokken organisaties, vaak
met professionals, dat al niet kunnen, hoe kunnen burgers
dat dan dadelijk wel doen, vraag ik aan de bewindspersonen.
Het wordt niet per se eenvoudiger, maar GroenLinks vraagt
zich ook sterk af of de Omgevingswet de kwaliteit van de
leefomgeving daadwerkelijk zal verbeteren. Sterker nog,
wij denken dat dit niet het geval is. Daarom hebben wij
destijds als een van de weinige partijen tegen de invoering
van de Omgevingswet gestemd. De Omgevingswet lijkt
vooral een grote dereguleringsoperatie. Juist in een klein
land als Nederland, waar de ruimte schaars is, moet de
rijksoverheid de regie voeren over de kwetsbare ruimte die
wij nog hebben, en moeten wij duidelijke minimumnormen
stellen waar gemeenten, provincies en waterschappen zich
aan moeten houden. Alleen dan kunnen wij de kwaliteit
van onze leefomgeving en daarmee de kwetsbaarheden zo
goed mogelijk beschermen.

wordt uitgedrukt als "succes ermee". Maar al vrij snel gaat
dan het gesprek over Schiphol of Lelystad en de geluidsoverlast die wordt veroorzaakt door dit vliegveld en dit
mogelijk toekomstige vliegveld — laten wij hopen dat het
er niet komt. Als ik dan uitleg dat deze wet wel over geluid
gaat, maar niet over het geluid van die vliegvelden, dan
snapt niemand dat. Immers, als er één bron van geluidsoverlast is waar heel veel mensen echt last van hebben —
en misschien na de opening van Lelystad nog veel meer —
is het wel de luchtvaart. Kunnen de bewindslieden aangeven
waarom er niet voor gekozen is om ook de luchtvaart onder
te brengen in de Omgevingswet? Als de Omgevingswet de
alomvattende wet is voor de leefomgeving, waarom dan
de grootste veroorzaker van geluidsoverlast niet opnemen
in dit gloednieuwe stelsel?
Het voorliggende wetsvoorstel is bijzonder technisch van
aard. Heel veel normstelling wordt in lagere regelgeving
gevat. GroenLinks heeft hier, zoals wij al in eerdere debatten
hebben aangegeven, moeite mee, omdat daarmee ook de
parlementaire controle op deze vaak belangrijke normen
minder sterk is. Graag hoor ik daarom van de minister van
Binnenlandse Zaken hoe zij ervoor gaat zorgen dat de parlementaire controle gewaarborgd blijft.
Ik heb net al gezegd dat geluid voor veel mensen een grote
bron van overlast is. Of je nu in de buurt van een vliegveld,
vlak langs de snelweg of midden in een drukke stad woont,
geluid kan bij mensen ook gezondheidsschade veroorzaken.
Het is daarom belangrijk dat de overheid goede normen
stelt, zodat gezondheidsschade zo veel mogelijk kan worden
beperkt. Het lastige bij geluid is dat vaak niet direct duidelijk
is dat er gezondheidsschade zal optreden. Blootgesteld
worden aan geluidsoverlast zorgt er niet voor dat je in één
keer een enorm probleem hebt. Maar het kan wel tot langdurige schade leiden.
Het is daarom niet voor niets dat de WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie, richtlijnen heeft opgesteld voor het
tegengaan van geluidsoverlast. Volgens de WHO is het
omgevingsgeluid op veel plekken in Europa, en zeker ook
in Nederland, te hard. Dat is schadelijk voor onze gezondheid, schadelijker zelfs dan we tot nu toe dachten. Uit het
onderzoek van de WHO blijkt ook dat geluid een van de
invloedrijkste omgevingsfactoren bij de gezondheid van
mensen is. Overmatig geluid kan leiden tot zowel fysieke
als mentale problemen. Te veel lawaai kan bijvoorbeeld
ook stress veroorzaken, waardoor de bloeddruk kan stijgen.
Dit kan weer leiden tot hart- en vaatziekten, waaronder
dodelijke infarcten. Ook bestaan er verbanden tussen
overmatig geluid en een verstoorde stofwisseling.
Hoe staat het, zo vraag ik de staatssecretaris, met het
onderzoek naar hoe het WHO-rapport zich verhoudt tot de
huidige wet- en regelgeving? Deelt zij de mening dat de
WHO-normen als uitgangspunt zouden moeten dienen voor
de normen die wij in Nederland hanteren? Kan zij toezeggen
dat als uit die onderzoeken naar voren komt dat onze weten regelgeving niet voldoet, die wordt aangepast?

Zoals gezegd ligt vandaag de Aanvullingswet geluid voor.
Als ik tegen mensen, bijvoorbeeld in de fractie, zeg dat wij
de Aanvullingswet geluid gaan bespreken, gaan er eerst
wat wenkbrauwen omhoog, waarmee volgens mij zoiets

Voorzitter. Uitgangspunt bij de Omgevingswet, zo wordt
steeds gezegd, is het feit dat het beschermingsniveau niet
verslechtert. Maar is dat bij geluid ook zo? Geluidsdeskundigen van de Nederlandse Stichting Geluidshinder die wij
gesproken hebben, geven aan dat de voorkeurswaarden
en maximale geluidswaarden met de komst van de Omgevingswet juist omhooggaan. Graag een reactie van de

Tweede Kamer

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

99-16-1

staatssecretaris hierop. Kan zij echt toezeggen dat het
beschermingsniveau in de onderliggende regelgeving niet
verslechtert ten opzichte van de huidige wetgeving?

De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Van Gerven van
de Socialistische Partij. Hij heeft tien minuten.

Voorzitter. Vanuit de provincies en gemeenten krijgen wij
signalen dat zij vinden dat de lokale bestuurlijke afwegingsruimte wordt ingeperkt. Dat is ook wel interessant naar
aanleiding van het debat dat we net hadden over wonen.
Ook GroenLinks vindt het belangrijk dat er lokaal maatwerk
geboden kan worden, zolang decentrale overheden zich
houden aan de minimumnormen, waarvan wij als rijksoverheid hebben gezegd dat ze voor heel Nederland moeten
gelden en die minimaal noodzakelijk zijn om de gezondheid
van burgers, de natuur en de leefomgeving te beschermen.
Kan de staatssecretaris ingaan op de zorgen die gemeenten
en provincies hierover hebben geuit?

De heer Van Gerven (SP):
Voorzitter. Ik was vorig weekend aan het fietsen in Ravenstein, een prachtige plaats in Noord-Brabant. Ik kwam daar
bij een ontzettend druk restaurant bij de Maas. Ik wil een
geluid laten horen wat daar goed te horen was. Even kijken
of dit experiment lukt. Dit is de A50 bij Ravenstein, een hele
drukke weg. Dat gaat de hele tijd van kedéng kedéng. Dan
zit je daar, aan die mooie Maas, en die mensen horen de
hele dag, en ook 's nachts, dat geluid.

Een andere zorg van gemeenten en provincies gaat over
de verantwoordelijkheidsverdeling tussen overheden en
de industrie bij de geluidsproductieplafonds; dat is een
goed woord voor Scrabble. Mijn fractie snapt een deel van
deze zorgen namelijk. Daarom vraag ik me af of het niet
logischer zou zijn om niet de gemeenten maar de industrie
zelf maatregelen te laten treffen om de omgevingswaarden
te halen. Graag een reactie van de bewindspersonen
daarop.
Gemeenten maken zich ook zorgen over de invoering van
het nieuwe instrument: de basisgeluidsemissie, de BGE.
De zorg zit dan vooral in het feit dat er naar het idee van de
gemeenten weer een nieuwe systematiek wordt opgetuigd.
Ik kan me die zorg, eerlijk gezegd, best voorstellen. Daarom
een aantal vragen hierover aan de staatssecretaris. Kan de
staatssecretaris toelichten hoe de BGE zich verhoudt tot de
instrumenten uit de Omgevingswet en de basisgeluidskaart
op basis van de EU-richtlijn over omgevingslawaai? Kan
de staatssecretaris de noodzaak van BGE nader toelichten
in relatie tot de doelen van de stelselherziening Omgevingswet?
Voorzitter. In het verlengde hiervan nog een vraag over de
rol van de gemeenten. In het nieuwe wettelijke stelsel krijgen gemeenten meer taken en bevoegdheden. Hebben de
gemeenten evenwel voldoende middelen en deskundigheid
in huis om deze nieuwe taken op zich te nemen? Of gaan
ze daarvoor bijvoorbeeld bij de Omgevingsdiensten te rade?
Ik ben benieuwd hoe beide bewindspersonen dat inschatten.
Tot slot kom ik nog even terug op het gezondheidsaspect.
In de ruim tien jaar dat ik politiek actief ben, heb ik D66 altijd
als groot pleitbezorger van dat aspect gehoord, alsook van
het idee dat gezondheid in onze ruimtelijke regels en in
onze wettelijke normen een veel stevigere plek moet krijgen.
In het Aanvullingsbesluit geluid dat recentelijk ter consultatie heeft voorgelegen, worden een aantal kaders genoemd.
In het rijtje van belangenafwegingen zien we het belang
van volksgezondheid echter niet specifiek terug. Wat
GroenLinks betreft zou het goed zijn om dit wel expliciet
op te nemen. Graag een reactie van de staatssecretaris
hierop. Ik overweeg in tweede termijn een motie op dit
punt.
Tot zover mijn eerste termijn. Ik zie uit naar de beantwoording van de bewindspersonen. Alvast excuses voor de
mensen die meekijken, dat het misschien wat technischer
is dan gebruikelijk, maar het is ook een ongelofelijk ingewikkeld wetsvoorstel.

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

Ik vroeg me af, want we hebben daar in de Kamer al vaker
over gesproken, wat de stand van zaken is bij het oplossen
van de geluidsproblematiek in Ravenstein. We behandelen
nu de Omgevingswet, geluid. Dan is dat een voorbeeld van
zoals het niet zou moeten. Die A50 ligt ook nog eens vrij
hoog ten opzichte van de stad Ravenstein, waardoor het
extra hinderlijk is, met name 's nachts.
De voorzitter:
Een interruptie van de heer Von Martels.
De heer Von Martels (CDA):
Ik vroeg me af wat de heer Van Gerven naar voren probeert
te brengen, want ik had net toevallig mijn decibelmeter aan.
Hoeveel decibel dacht hij dat er te horen waren op het
moment dat die auto's voorbijraasden?
De heer Van Gerven (SP):
Hoeveel decibel? Ik zou het niet weten. Ik zat daar bij dat
restaurant en ik hoorde het heel duidelijk. De relatieve
overlast is daar al jaren heel hoog, er zijn geen geluidsschermen en die worden ook niet direct aangelegd, terwijl die
bij andere gedeeltes van de A50 en de A59 wel aangelegd
zijn of worden. De mensen in Ravenstein begrijpen niet dat
er bij hen niet gehandeld wordt, terwijl er elders wel wordt
gehandeld.
De heer Von Martels (CDA):
Ik denk dat zowel de heer Van Gerven als ik van mening is
dat het ongewenst is dat we heel regelmatig bloot worden
gesteld aan geluid. Ik had net ook de decibelmeter aan staan
bij de vorige spreker, van GroenLinks. Hij kwam nog verder,
zelfs tot 85 dB. Bent u van mening dat er ook een productieplafond voor Kamerleden moet worden ingesteld, als het
gaat om de toon die zij uitspreken?
De heer Van Gerven (SP):
Ik zou dit willen beschouwen als vrijheid van meningsuiting.
Daar mag ook een grote of luide toonhoogte bijhoren.
De voorzitter:
Dank u wel. Gaat u verder.

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-2

De heer Van Gerven (SP):
Of dat 85 dB was, weet ik niet, want dat is erg hard, hoor.
De voorzitter:
U hervat uw betoog.
De heer Van Gerven (SP):
Daar staan we weer. Dat zeg ik vooral tegen minister
Ollongren. Zo zie je elkaar nooit en zo zie je de minister
vaker dan je eigen vrouw, zou ik zeggen. Dat geldt in ieder
geval voor mij bij deze behandeling van de Omgevingswet,
geluid.
Mijn fractie heeft in de schriftelijke ronde voorafgaand aan
dit debat haar verbazing geuit over de beperking van het
bereik van deze wet tot regels voor infrastructuur en industrie. Met name het niet expliciet noemen van geluidregels
voor windturbines heeft mijn fractie verbaasd, terwijl hier
momenteel veel om te doen is. In het gebied van De Drentse
Monden vonden zelfs bedreigingen plaats aan het adres
van de eigenaren van de grond waarop de windmolens
worden geplaatst en aan de aannemers die deze daar neer
gaan zetten. Dat kan natuurlijk niet het doel zijn van de
energieomvorming waar we allen achter staan.
De SP heeft grote bezwaren tegen het plaatsen van die 45
windmolens met ieder een hoogte van in totaal zo'n 200
meter dicht in de buurt van woonkernen, zeker op privaat
land. Enkele kapitaalkrachtige windboeren krijgen de winst,
de lusten. De omwonenden, die vaak geen cent te makken
hebben, krijgen de overlast, de lasten. Dat alles is mogelijk
gemaakt door de inzet van de Crisis- en herstelwet, om zo
inspraakmogelijkheden te beknotten. Dat is bijzonder
onrechtvaardig en ondemocratisch.
Voorzitter. Ik had ook andere voorbeelden kunnen geven
van plaatsen waar het heel erg schuurt en wringt als gevolg
van de plaatsing van windmolens: Venlo, Utrecht, Urk. Op
vele plekken leiden ze tot een mate van verzet. Vaak gebeurt
dat om verschillende redenen, maar meestal is de algemene
deler dat grote windparken veel geluidoverlast veroorzaken.
Hoge molens vangen natuurlijk meer wind. Dat is mooi,
maar ze produceren ook meer geluid.
Nu heeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat
op eerdere vragen van de SP geantwoord dat de regels uit
het zogeheten Activiteitenbesluit milieubeheer worden
overgenomen in het Besluit kwaliteit leefomgeving en dat
hierin de geluidsnormen voor windturbines ook zijn opgenomen; daardoor zou er per saldo niets veranderen aan
deze normen. Maar een van de gevolgen van het plaatsen
van steeds grotere windmolens — en dat geldt zeker voor
molens die zo groot zijn als de molens die nu worden
geplaatst — is de toename van het laagfrequent geluid, het
lfg. Deze vorm van geluid heeft de eigenschap dat het veel
verder draagt dan de hogere, beter hoorbare tonen. Dat
heeft ook te maken met het resoneren via de muren. Daardoor hoor je het in de huizen nog beter dan daarbuiten.
Met als gevolg: gezondheidsklachten. Dat neemt al enige
jaren toe. Er is ook aanleiding om aan te nemen dat het
bijvoorbeeld leidt tot het verstoren van het slaapritme. Dat
is erg ongewenst. Het draagt bij aan stress en het leidt
mogelijk uiteindelijk ook tot hart- en vaatziekten.

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

De regering heeft via het RIVM hiernaar oriënterend
onderzoek gedaan. De uitkomsten daarvan zijn aanleiding
geweest om een systematisch onderzoek te doen. Als het
goed is, wordt dat dit jaar uitgevoerd. De reden dat ik dit
onderzoek aanhaal, is Denemarken. Dat is natuurlijk het
land van de moderne windmolens. Die zijn daar geloof ik
zo'n beetje uitgevonden. Het is ook een land dat zijn energieproductie name door de windmolens in grote mate heeft
weten te verduurzamen. Maar daar zijn ook normen vastgesteld voor laagfrequent geluid, anders dan in Nederland,
als ik het goed heb begrepen. Die normen zijn er al vanaf
de jaren negentig en die zijn in 2011 verder aangescherpt,
vanwege de groei van het aantal, maar ook vanwege de
omvang van de Deense windturbines. In Nederland zijn op
dat vlak geen normen gesteld. Mijn vraag is dus aan het
kabinet: waarom doen we dat niet? Waarom volgen we niet
het Deense model? Wij vinden dat een goed uitgangspunt,
want er is toch wel aanleiding om te denken dat dit laagfrequente geluid gezondheidseffecten heeft. Is het gelet op
het voorzorgsbeginsel dan niet wijs om toch maatregelen
te nemen en normen te stellen? Als een windmolen er
eenmaal staat — een investering van die grootte — is die
niet zomaar weg, maar de klachten zijn er wel. Is voorkomen
niet beter dan niet meer kunnen genezen?
Dat klemt eens temeer nu windenergie iets is waar we
ontzettend op inzetten. Zij is toch een van de beste en
betrouwbaarste alternatieven voor fossiele energie, maar
wij bevinden ons in een land dat in dat opzicht totaal overbevolkt is. Heel veel mensen en heel weinig ruimte. Ik roep
nog maar even de brief uit 2018 van minister Wiebes in
herinnering, waarin hij aangaf dat het PBL uitging van 2.000
windmolens in Nederland van minimaal 4 MW. Dat is een
enorm groot aantal op een heel klein oppervlakte. Dan is
het ontzettend belangrijk dat we hele goede geluidsnormen
hebben. En er is uiterste zorgvuldigheid vereist voor het
behoud van de gezondheid van de mensen die het dichtst
bij de windmolens wonen. Ik overweeg op dit punt een
motie in tweede termijn.
Voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is vervolgens het woord aan mevrouw Van
Eijs van D66. Zij heeft acht minuten spreektijd. Gaat uw
gang.

Mevrouw Van Eijs (D66):
Voorzitter, dank u wel. Dit is weer een nieuwe stap in de
voltooiing van de Omgevingswet. Het tegengaan van
geluidsoverlast is van groot belang voor veilig en gezond
wonen, werken en leren. Zelf ervaar ik elke dag hoe belastend geluid kan zijn. Ik ben altijd blij als de hoorapparaten
weer uit mogen, dus ik kan me daar heel wat bij voorstellen.
Maar ook uit onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie blijkt dat het gewoon gezondheidsgevolgen heeft voor
iedereen, en dat iedereen er dus onder lijdt als er te veel
geluid is. Daarom ondersteunen we het doel van deze
aanvullingswet. We ondersteunen ook het doel om de duidelijkheid en het gebruiksgemak te vergroten, maar we
hebben toch nog enkele vragen omtrent geluidproductieplafonds, monitoring en inspraakmogelijkheden.

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-3

Het is goed dat geluidproductieplafonds de omgeving
rondom wegen en industrie beschermen tegen te veel
geluid. D66 ondersteunt ook het uitgangsprincipe "decentraal, tenzij". Maar ook de Raad van State constateert dat
decentrale overheden een ruime mate van verantwoordelijkheid krijgen. Daarbij merken ze wel op dat ze er bij
voorbaat niet van overtuigd zijn dat een gelijkwaardige
bescherming van burgers geborgd is met dit voorstel. Kan
de staatssecretaris een reflectie geven op deze bevindingen?
Hoe neemt ze dit mee in de verdere uitwerking? Hoe weten
we zeker dat burgers overal verzekerd zijn van een veilige
en gezonde omgeving qua geluid, zonder dat we daarbij
afbreuk te doen aan de lokale ruimte voor beleid?
Tegelijkertijd is het van belang dat er lokaal gemotiveerd
afgeweken kan worden van de normen, als de situatie daar
om vraagt. De Raad van State constateert dat er onvoldoende wordt toegelicht welke mogelijkheden er zijn voor
het afwijken van de geluidsnormen. Op welke wijze kunnen
decentrale overheden meer inzicht krijgen in de mogelijkheden tot gemotiveerd afwijken van de uitvoeringsregels
in de geluidsnormen?
Ook vanuit de industrie ontvangen we signalen dat in het
huidige voorstel niet altijd duidelijk is welke geluidsbronnen
meetellen voor het vaststellen van het geluidsniveau.
Daarnaast is het volgens de staatssecretaris voor de industrie lastiger om de huidige situatie te vertalen naar
geluidproductieplafonds. Op welke wijze zorgt de staatssecretaris voor duidelijkheid? Welke activiteiten vallen onder
het geluidsniveau? Op welke termijn wordt de overgangsfase vormgegeven? Hoe wordt de industrie daarin meegenomen? En hoe zit het, en dat is ook al eerder door een
ander lid van deze Kamer gevraagd, met de verhouding
tussen degene die de maatregelen bij een industrieterrein
kan nemen en degene die dat volgens de wet kan doen bij
overschrijding van de normen? Denk aan het beheer van
een bedrijventerrein, waar de maatregelen uiteindelijk
wellicht worden genomen door de bedrijven zelf.
Daarnaast krijgen gemeenten in het voorstel te maken met
het nieuwe systeem van basisgeluidemissie, BGE, en bijbehorende monitoring. Het lijkt erop dat het nemen van
maatregelen bij overschrijdingen van die kaders niet altijd
even goed uitvoerbaar is. Is deze nieuwe systematiek, met
bijbehorende monitoring, haalbaar voor gemeenten, ook
gegeven het tijdpad van het voorstel?
De staatssecretaris geeft aan dat de optelling en cumulatie
van geluid nog in het aanvullingsbesluit geregeld zullen
worden. De VNG constateert dat het effect van die cumulatie
en die optelling van geluidsbronnen op dit moment nog
onvoldoende duidelijk is voor gemeenten. Herkent de
staatssecretaris deze signalen? Neemt ze deze mee in de
nadere uitwerking? Hoe wordt geborgd dat bij decentrale
overheden en volksvertegenwoordigers voldoende expertise
beschikbaar is om uiteindelijk invulling te geven aan dit
optellen en cumuleren van verschillende geluidssoorten?
Dit is namelijk ingewikkelde materie. Is voor alle partijen
wel duidelijk wanneer zij aan zet zijn? En wordt de uitwerking zo gedaan dat die voor alle partijen behapbaar is?
Voor D66 zijn in de Omgevingswet participatie en inspraak
van groot belang. De staatssecretaris geeft aan dat burgers
bij toepassing van centrale normen en kaders door de
decentrale overheden kunnen inspreken, bijvoorbeeld bij
de vaststelling van een omgevingsplan. Hoe maken we

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

burgers duidelijk op welke wijze zij inspraak kunnen leveren? Want we moeten voorkomen dat de inspraak alleen
op papier bestaat. Zo'n omgevingsplan bijvoorbeeld wordt
een heel omvangrijk stuk. Valt iets technisch moeilijks als
geluid daarbij niet weg? Maken mensen dan wel gebruik
van de kans om de inspraak te leveren die zij willen leveren?
Ook bij de inpassing van de geluidsproductieplafonds is
voor D66 nog onvoldoende duidelijk hoe de inspraak is
geborgd. Het lijkt alsof de mogelijkheid van inspraak zoals
deze bestond in de Wet milieubeheer, niet langer bestaat
als deze plafonds worden vormgegeven als omgevingswaarden. Zijn inspraak en bezwaar in de Omgevingswet op
hetzelfde niveau mogelijk als in de Wet milieubeheer? Zo
niet, hoe borgt de staatssecretaris dan de mogelijkheid van
inspraak en bezwaar? Kortom, hoe kunnen we er zeker van
zijn dat de betrokkenheid van mensen bij hun omgeving
en hun zorgen daarover voldoende worden gehoord en
meegewogen? Hoe zorgen we daarvoor?
Als laatste. In 2018 bracht de Wereldgezondheidsorganisatie, de WHO, een rapport uit over de effecten van geluidbelasting. Hierin werden ook advieswaarden gegeven voor
verschillende geluidsbronnen. De staatssecretaris geeft aan
niet direct aanleiding te zien om de normen in het wetsvoorstel aan te passen, maar het Adviescollege toetsing regeldruk stelt dat aanscherping van de WHO-normen niet uit
te sluiten zal zijn. Het ATR adviseert duidelijk te maken op
welke termijn eventuele wijzigingen op het WHO-advies te
verwachten zijn. Ook vraagt het ATR hoe onnodige lastenverzwaring als gevolg van eventueel aangescherpte
geluidsnormen voorkomen kan worden. Kan de staatssecretaris een reflectie geven op deze zorgen?
De heer Van Gerven (SP):
Ik heb over dat laatste punt nog een vraag. Die sluit ook
een beetje aan bij het betoog dat ik zelf heb gehouden over
de potentiële geluidsoverlast van windmolens. Wat vindt
D66 van het idee om de normen voor geluidbelasting door
windmolens aan te scherpen en bijvoorbeeld op Deens
niveau te brengen?
Mevrouw Van Eijs (D66):
Sorry, dat laatste heb ik niet verstaan, heel toepasselijk.
De heer Van Gerven (SP):
In Denemarken heb je geluidsnormen voor windturbines.
Die zijn scherper en liggen op een hoger niveau dan in
Nederland, met name met betrekking tot het laagfrequente
geluid, dat in Nederland niet in de normen is vastgelegd.
De SP is er voorstander van dat we die geluidsoverlast ook
in normen vastleggen. We kunnen die op Deens niveau
brengen, zoals ik dat noem, in het belang van de volksgezondheid. Mijn vraag aan de D66-fractie is of zij daar oren
naar heeft. Wil zij dit ook doen in het belang van de volksgezondheid?
Mevrouw Van Eijs (D66):
Ik moet eerlijk toegeven dat ik niet genoeg kennis heb van
laagfrequent geluid om te kunnen antwoorden op de vraag
welke normen ik in de wet opgenomen zou willen zien. Ik
neem aan dat we in Nederland de gezondheid van mensen
beschermen — dat is tenminste de bedoeling — door mid-

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-4

del van de normen die we hebben. Ik zou de staatssecretaris
dus willen vragen om te kijken of dat nodig is, maar ik moet
eerlijk zeggen dat ik zelf niet voldoende kennis heb over
laagfrequent geluid om te kunnen zeggen of dat in de wet
moet worden vastgelegd en zo ja, op welke hoogte.
De heer Van Gerven (SP):
We zullen het antwoord van de bewindslieden dan even
afwachten, want zij zullen daar natuurlijk ook een duiding
aan en toelichting op geven. Als ik een motie met een dergelijke strekking indien, hoop ik dat D66 daar welwillend
naar wil kijken.
De voorzitter:
Mevrouw Van Gerven. Pardon, ik bedoel mevrouw Van Eijs.
Mevrouw Van Eijs (D66):
Ik kijk er graag naar. Ik hoop dat de informatie over laagfrequent geluid dan wordt meegestuurd.
De voorzitter:
Sorry, meneer Van Gerven, voor de verspreking net.
De heer Van Gerven (SP):
Ik wilde zeggen: de heer Van Eijs is het ermee eens.
De voorzitter:
U begon zelf over uw vrouw, dus daar zal het wel door
komen. Mevrouw Van Eijs, was u klaar met uw bijdrage?
Dank u wel.
Dan geef ik graag het woord aan de heer Von Martels van
het CDA, voor zijn bijdrage van maximaal acht minuten.

De heer Von Martels (CDA):
Voorzitter. Dank u wel. Ik vraag me zelf ook af welke toon
ik moet aanslaan, want het is echt niet zo dat je beter
gehoord wordt als je meer geluid produceert. Het is vaak
zelfs andersom: als je minder geluid produceert, word je
beter gehoord. Dus misschien moet ik op deze toonhoogte
blijven doorpraten. Toen ik net mijn collega's hoorde, constateerde ik dat er een enorm verschil zit in het aantal
decibels dat ze produceren. Dat varieert van gemiddeld 75
dB tot 85 dB. Dus ik zou eigenlijk hier een ludieke motie
moeten indienen om te vragen of we niet een maximum
moeten stellen aan het geluidsplafond hier in de Kamer.
Wie weet, ga ik dat nog doen, maar het is even afwachten
hoe het zich allemaal verder ontwikkelt.
Maar goed, we gaan het dus hebben over geluid. Geluid
kan inderdaad leiden tot hinder, slaapverstoring, verstoring
van de dagelijkse activiteiten en stress. Deze effecten kunnen op hun beurt weer aanleiding geven tot een hogere
bloeddruk en verhoogde niveaus van het stresshormoon
cortisol, waardoor het risico op hart- en vaatziekten en
psychische aandoeningen wordt verhoogd. Geluid kan
echter ook direct resulteren in fysiologische reacties, zoals
een verhoogde bloeddruk. Ook kan geluid een negatieve

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

invloed hebben op het concentratievermogen en de leerprestaties van kinderen. Het is dus noodzakelijk dat we bij
deze wetgeving zorgvuldig te werk gaan. Het betreft immers
onze gezondheid.
Voorzitter. De minister reageert in de nota naar aanleiding
van het verslag op onze kritiek dat deze aanvullingswet toch
wel erg onduidelijk en moeilijk leesbaar is. Ik ben gelukkig
niet de enige die dat heeft opgemerkt; ook anderen hadden
moeite met de tekst. De minister is dat met ons eens. Maar
omdat de Omgevingswet niet is gestructureerd op basis
van inhoudelijke thema's zoals geluid, zien we niet meer
een aparte geluidsparagraaf maar worden geluidsbepalingen toegevoegd aan de hoofdstukken over de taken en
bevoegdheden van bestuursorganen en de instrumenten
van de Omgevingswet. Deze zin is op zich al moeilijk
genoeg! Het maakt de voorgestelde Aanvullingswet geluid
als losse wet inderdaad heel lastig leesbaar. We begrijpen
de reden van deze werkwijze, maar het moet uiteindelijk
toch een goed leesbare en begrijpelijke wet worden. Het
mag geen boekwerk worden met onbegrijpelijke abracadabra-teksten die alleen nog door een paar vakjuristen aan
gewone burgers kunnen worden uitgelegd. Hoe gaat de
minister ervoor zorgen dat de Omgevingswet met al zijn
aanvullingswetten leesbaar en toegankelijk wordt?
Wij maken ons ook zorgen over de geluidszones, niet omdat
geluidszones voortaan "geluidaandachtsgebieden" heten
— dat is een term die beter aansluit bij andere, vergelijkbare
begrippen in de Omgevingswet — maar omdat ook hier
veel verwarring dreigt. De huidige bestaande geluidszones
gaan namelijk niet ongewijzigd over in de geluidaandachtsgebieden. In de praktijk blijkt dat de huidige geluidszones
soms te krap en soms te ruim zijn. Dus in sommige situaties
komen hogere geluidbelastingen dan de standaardwaarde
buiten de geluidszone voor, terwijl in andere situaties de
geluidszone verkleind kan worden zonder dat er geluidbelastingen hoger dan de standaardwaarde buiten die zone
voorkomen. De methodiek voor het bepalen van de omvang
van het geluidaandachtsgebied zal daarom afwijken van
de huidige methodiek van de geluidszones. Heeft de
minister al een beeld van de omvang van deze verschillen?
Lopen we het risico dat bijvoorbeeld heel veel woningen
plotseling te veel geluidbelasting hebben?
Voorzitter. Onze fractie had ook vraagtekens gezet bij het
feit dat er meer ruimte komt voor bestuurlijke afweging.
Deze wet kent ruimere bevoegdheden toe aan decentrale
bestuursorganen. Die ruimere bevoegdheden zijn mooi,
maar kunnen ook leiden tot een ongewenste ongelijke
behandeling. Wij vroegen concreet of het in de praktijk zo
kan zijn dat gemeente A een andere waarde voor de basisgeluidsemissie heeft voor bijvoorbeeld een school dan
gemeente B, waarbij het uitgangspunt is dat de omstandigheden waarin de scholen verkeren, precies hetzelfde zijn.
De minister antwoordt uitgebreid, maar een concreet "ja"
of "nee" lees ik nergens.
We vragen ons voorts af op welke manier de oude en de
nieuwe systematiek te vergelijken zijn als het gaat om het
gelijkwaardige beschermingsniveau. Die zorg had de Raad
van State ook. Wordt het met deze nieuwe wet toch soepeler
of strenger? De minister zegt dat de geluidregels over het
geheel gezien, landelijk gemiddeld, een ten minste gelijkwaardig beschermingsniveau gaan bieden. Dat is een
redelijke geruststelling. Maar de minister zegt dat daarbij
niet alleen gekeken is naar een vergelijking van de getals-

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-5

waarden, van de normen, maar dat ook de wijze van toepassing in de praktijk relevant is en dat is gekeken naar elementen in de nieuwe geluidregels die de bescherming zullen
verbeteren ten opzichte van de bestaande wet- en regelgeving. Uit de laatste opmerking maak ik op dat het toch
strenger gaat worden. Klopt dat nou wel of klopt dat niet?
De minister gaat over het geluid langs de rijkswegen. Het
ministerie start niet zomaar met het nemen van een maatregel tegen geluidsoverlast. Voordat er stil asfalt wordt
aangelegd of een scherm wordt geplaatst, bepaalt de
minister eerst aan de hand van een wettelijke methodiek
of de kosten van de maatregel opwegen tegen het resultaat.
Dat is het doelmatigheidscriterium. De wettelijke grondslag
is de ministeriële Regeling doelmatigheid geluidmaatregelen Wet geluidhinder. Wij krijgen echter regelmatig signalen
dat mensen die regeling te streng vinden. Mensen ervaren
dan geluidshinder, maar er komt geen scherm, want het
past niet binnen de regeling. Ik heb daarover een paar vragen. Wanneer en op welke wijze komt de Regeling doelmatigheid geluidmaatregelen Wet geluidhinder in de Omgevingswet? Twee. Wanneer is die Regeling doelmatigheid
geluidmaatregelen Wet geluidhinder geëvalueerd? Is die
al geëvalueerd? En zou de minister een versoepeling van
die regeling willen overwegen en de Kamer enkele varianten
van versoepeling willen voorleggen?
Voorzitter. Dat waren mijn slotwoorden. Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dan is ten slotte het woord aan de heer
Ziengs van de VVD en hij heeft tien minuten voor zijn bijdrage.

De heer Ziengs (VVD):
Voorzitter, dank u wel. Ik vermoed dat de heer Von Martels
inmiddels zijn decibelmeter weer heeft aangezet. Ik probeer
binnen de normen te blijven, heer Von Martels!
De VVD staat voor een veilige samenleving met een goed
leefmilieu. We gaan ook voor goede verbindingen, want
wegen, spoorwegen en vaarwegen zijn voor een handelsland als Nederland van belang. Natuurlijk moeten we
daarbij rekening houden met onder meer de geluidsoverlast
voor omwonenden. Als VVD willen we toe naar het werken
met normen in de wet- en regelgeving zonder te hoeven
vervallen in complexe modelberekeningen om milieueffecten in kaart te brengen. En eigenlijk geldt hetzelfde voor de
geluidsmodellen.
Ik begin met het kopje beleidsneutraal. De doelstelling voor
het incorporeren van de genoemde wetten in de Omgevingswet was en is om dit beleidsneutraal te doen. Dat was de
afspraak. De afspraak was ook om wetten niet aan te passen. Vanuit zowel de gemeenten als het bedrijfsleven bereikt
mij toch het geluid dat hier niet overal in de wet sprake van
lijkt te zijn. Mevrouw Van Eijs benoemde net ook al iets over
de bedrijven en inderdaad ook over de gemeentes. Specifiek
genoemde punten zijn bijvoorbeeld het meetellen van
geluid dat bij de vaststelling van de grenswaarden buiten
beschouwing is gebleven. Het plotseling wel meetellen van
dit geluid kan bijvoorbeeld grote gevolgen hebben voor
onder meer de concurrentiepositie van het bedrijfsleven.

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

Ik heb daarom om een zogenaamde transponeringstabel
gevraagd. Ik wist daarvoor niet eens wat dat was. Maar
toen ik daar eenmaal op gewezen was, dacht ik: zo'n ding
ga ik aanvragen. Ik heb de tabel hier voor me en ik heb die
goed doorgenomen, nadat we die gisteravond nog op de
mail kregen. Wat is er daadwerkelijk een-op-een omgezet
en waar zitten nou de verschillen? Dat geeft zo'n tabel
kennelijk aan. Wat was de oude situatie en wat is de nieuwe
situatie? Dit is natuurlijk bedoeld om de onzekerheden en
de onduidelijkheden over de incorporatie van deze wetten
in de Omgevingswet weg te nemen. Ik gaf net al aan dat
het altijd de doelstelling is geweest om de omzetting naar
de Omgevingswet beleidsneutraal uit te voeren. En dat
moet dan ook de inzet van de staatssecretaris zijn, zo vindt
mijn fractie.
Een aantal vragen naar aanleiding van die omzettingstabel.
In de oude situatie was er geen sprake van monitoring van
provinciale, gemeentelijke en waterschapswegen, en dat
zal in de nieuwe situatie kennelijk wel het geval zijn. Wat
zullen daarvan de gevolgen zijn voor het vaststellen van
een lager gegeven dan wel een hoger gegeven waarde dan
de vooraf gestelde norm? Kan daar dan direct een besluit
uit voortkomen? Ik denk bijvoorbeeld aan het sneller mogen
rijden op een provinciale weg, omdat de geluidswaarde
aanmerkelijk lager ligt. Het zou ook andersom kunnen zijn.
Dan mijn tweede punt naar aanleiding van de tabel. De
voorkeurswaarde en de maximale waarde, zoals nu
genoemd in de Wet geluidhinder, gaan "standaardwaarde"
en "grenswaarde" heten. Ik was bijna de weg kwijt, maar
langzamerhand kom je wel in de materie. Is dat werkelijk
beleidsneutraal, zo vraag ik de staatssecretaris. Volgens
mij was dat ook een van de punten waarmee de heer Von
Martels net zijn inbreng begon.
Laat ik beginnen met het spoorweglawaai. Er wordt gezinspeeld op een wijziging van de norm voor spoorweglawaai.
Deze wordt bijgesteld van 68 dB naar 65 dB. Dat lijkt onze
fractie geen goede maatregel, want door deze aangescherpte norm komt stadsvernieuwing nabij industrieterreinen door vervangende nieuwbouw in gevaar. Dat zal
minister Ollongren in ieder geval ook aanspreken. Dit
gebeurt juist in een periode waarin meer woningbouw van
belang is. Ziet de staatssecretaris, maar ook de minister het
risico voor de woningbouw ook? Is het met het oog op de
krapte op de woningmarkt niet juist van belang dat ook
stadsvernieuwing nabij industrieterreinen gewoon door
kan gaan? En beleidsneutraal is het om de norm op 68 dB
te houden, zo staat oorspronkelijk geschreven.
Ik kom bij de bronmaatregelen. Onder de geluidsinhoudelijke doelstellingen wordt er specifiek ingegaan op die
bronmaatregelen. Dat is echt een positief punt in de inzet,
want ook in het VVD-verkiezingsprogramma komt uitgebreid
aan bod dat wij ons inzetten voor bronbeleid om problemen
op het gebied van milieu, verkeer en geluid aan te pakken.
Hier heeft de staatssecretaris ook de goede lijn te pakken.
Behalve voor de aanpak van eventuele geluidhinder, zorgen
bronmaatregelen ook voor continue innovatie op het gebied
van infrastructuur en voertuigen, en daar gaan we tenslotte
met elkaar voor.
Ik kom tot slot op het kopje decentralisatie en bevoegd
gezag. Voorgestelde wijzigingen wat betreft de binnenwaarden leiden onder andere tot wijzigingen in de systematiek
voor betere bescherming van ruimten binnen geluidgevoe-

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-6

lige gebouwen. Hier wordt gesteld dat bij een overschrijding
van de norm, het geluidsniveau teruggebracht moet worden
tot 3 dB onder de norm. Dat lijkt een beetje een vreemde
manier van handhaving. Want als de geluidsnorm 50 dB
is, maar het geluidsniveau 52 dB, moet de overtreder dit
dus terugbrengen tot 47 dB. Wat is hier de gedachte achter,
zo vraag ik de staatssecretaris. En waarom wordt hier niet
volstaan met het terugbrengen van het geluidsniveau tot
maximaal 50 dB, zoals voorgeschreven door de wet? Dit is
toch geen beleidsneutraal voorstel, zo vraag ik de staatssecretaris.
De VVD omarmt de inzet om uiteindelijk een Omgevingswet
te hebben die het makkelijker moet maken om vergunningen te verstrekken en te verkrijgen, maar bij omzetting van
de oorspronkelijke wetten naar de nieuwe wet zal volgens
afspraak de lijn "beleidsneutraal" moeten worden gehanteerd. Deze boodschap geef ik in de eerste termijn af.
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Ik begrijp van de bewindslieden dat zij
ongeveer vijftien minuten nodig hebben om zich voor te
bereiden op hun beantwoording.
De vergadering wordt van 20.02 uur tot 20.20 uur geschorst.
De voorzitter:
Het woord is aan de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties voor haar beantwoording.

Minister Ollongren:
Dank u wel, voorzitter. Het gaat vandaag over het wetsvoorstel voor de Aanvullingswet geluid Omgevingswet. De heer
Smeulders zei het al: we hebben het al over de bodem
gehad. Gisteravond hebben we het hier over natuur gehad.
Dat was voor een deel in hetzelfde gezelschap en voor een
deel in een ander gezelschap. Ik was hier gisteren met collega Schouten en ik ben hier vanavond met collega Van
Veldhoven. Dit betekent weer een stap in een omvangrijke
stelselherziening, waarmee we tot een samenhangende
benadering van de leefomgeving proberen te komen. Want
daar gaat het echt om, zo zeg ik ook met nadruk in de richting van de heer Smeulders. Dat is niet makkelijk, maar het
is wel een goed doel om aan te werken.
De normering van het geluid van wegen, spoorwegen en
industrieterreinen is deels een beleidsvernieuwing. Die is
losgekoppeld van het hoofdtraject, want het is belangrijk
om daar goed het debat over te voeren. Die beleidsvernieuwing gaat over geluid van decentrale wegen en industrieterreinen. We willen burgers beschermen tegen een autonome groei van geluidsoverlast. We willen wonen in een
gezond land. Veel van de sprekers van zonet hebben het
daarover gehad. Daar staan wij vanuit het kabinet ook voor.
We zoeken een balans tussen het beschermen en het ontwikkelen. Dat is een maatschappelijke doelstelling en dat
is ook heel nadrukkelijk de doelstelling van de Omgevingswet. We willen mensen beschermen. We denken aan
gezondheid. We willen ook dat er woningen worden
gebouwd voor diezelfde mensen. We willen dat nieuwkomers kans hebben op de woningmarkt. Ik denk dat dit

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

wetsvoorstel goed past in die balans tussen beschermen
en benutten en dat die daar ook richting aan kan geven.
De Aanvullingswet geluid moet op hetzelfde moment in
werking treden als de Omgevingswet. Met de Omgevingswet hebben we een instrumentarium in handen om tot een
veilige en gezonde leefomgeving te komen en om die te
behouden. Geluidsoverlast en de regels die we daarvoor
stellen zijn een essentieel onderdeel daarvan. Met dit
complete en samenhangende instrumentarium kunnen we
de maatschappelijke opgaven, zoals de woningbouwopgave, maar ook de mobiliteit, beter vormgeven. Dit alles
met de vier verbeterdoelen van het stelsel van de Omgevingswet, die ook op alle aanvullingssporen van toepassing
zijn. Dat is inzichtelijkheid, zodat het voorspelbaar is en
zodat het eenvoudig te gebruiken wetgeving is. Dat is een
samenhangende benadering in beleid, besluitvorming en
regelgeving, zoals ik net zei. Dat is meer bestuurlijke afwegingsruimte en het versnellen en verbeteren van die
besluitvorming. Daarnaast is er de bestuurlijke vernieuwing
in de praktijk — die wat mij betreft niet onbelangrijk is —
met participatie vooraf en niet achteraf, met een gelijkwaardige informatiepositie tussen burger en overheid, met een
betere samenwerking tussen de overheidslagen, en met
transparantie over regels en besluitvorming.
Die stelselherziening is een bijzonder traject. Het is een heel
samenspel van wetten en onderliggende besluiten. De
Omgevingswet, de invoeringswet, de aanvullingswetten
en straks ook nog de AMvB's die daar weer bij horen. Zo
bouwen we hier, en met de andere overheden, stap voor
stap aan een nieuw stelsel.
Voorzitter. De vragen die ik wil beantwoorden gaan vooral
over het stelsel meer in het algemeen en over participatie.
Daarnaast is er nog een enkele vraag gesteld die meer op
het terrein van bijvoorbeeld woningbouw of de rol van
gemeenten ligt. Voor de overige vragen verwijs ik graag
naar de staatssecretaris, die na mij spreekt. Zij zal ook nog
een flink aantal vragen beantwoorden.
De heer Smeulders vroeg of er via dit wetsvoorstel nu
eigenlijk ook sprake is van decentralisatie. Dat is niet zo.
Voor zover dat het geval is, is dat echt in zeer beperkte mate.
Bestaande regelgeving wordt eigenlijk gewoon opnieuw
gecodificeerd. Het handhaven van hoe het is, is dus een
van de uitgangspunten daarbij. Alleen is bij het Besluit
activiteiten leefomgeving gekeken naar welke regels beter
lokaal zouden kunnen. Daarbij kregen gemeenten een taak
erbij, en wel voor het stellen van locatiegerichte algemene
regels. Om de overgang te vergemakkelijken, geven we die
regels bij de inwerkingtreding alvast mee. We noemen dat
dan de zogenaamde bruidsschat.
De heer Smeulders vroeg zich ook af of er in zekere zin niet
ook juist een beperking van de lokale afwegingsruimte in
zit. Het aanvullingsbesluit beperkt de lokale bestuurlijke
afwegingsruimte inderdaad, maar dat is soms ook nodig
om de gezondheid te beschermen. De voorgenomen regels
zijn ongeveer net zo streng als de huidige en kennen een
gelijkwaardig beschermingsniveau. Er verandert eigenlijk
weinig. We zijn nog bezig met het verwerken van de consultaties als het gaat om het aanvullingsbesluit. Daar kunt u
ook weer met het kabinet over in gesprek. Dat gebeurt pas
in het najaar, wanneer dat zover is.

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-7

De heer Smeulders sprak ook over de verbetering van de
omgevingskwaliteit. Hij vroeg of die echt beter wordt door
de nieuwe Omgevingswet en door dit onderdeel daarvan.
De Omgevingswet biedt hetzelfde pakket aan mogelijkheden
om de leefomgeving te beschermen. De AMvB's bieden
een gelijkwaardig beschermingsniveau, gelijk aan de huidige wetgeving. Maar we verwachten wel verbetering, want
er ontstaat door de integratie in één wettelijk stelsel veel
meer samenhang en veel meer inzichtelijkheid en daarmee
verbetering in beleid en besluitvorming. Dat lijkt mij een
goede zaak.
Hoe gaat de parlementaire controle in zijn werk? Het Aanvullingsbesluit geluid zal straks worden onderworpen aan
een voorhangprocedure. Dat is de waarborg die de Kamer
heeft voor inhoudelijke betrokkenheid. Zoals ik net al zei,
is deze voorzien in de tweede helft van dit jaar.
De heer Smeulders, maar ook de heer Von Martels van het
CDA vroeg naar de begrijpelijkheid van de wet en van de
teksten. Een wet op zichzelf is niet altijd heel inzichtelijk,
hoewel we daar wel naar moeten streven. Dat begrijp ik
heel goed — ook zo'n debat. De wetteksten, wanneer je
daar doorheen bladert, zullen niet voor iedereen toegankelijk zijn. We hebben daar zelf, denk ik, ook allemaal wel een
beetje moeite mee. Uiteindelijk wordt het geheel wel veel
inzichtelijker. Voor de gebruiker — dat geldt voor zowel
burgers als overheden als bedrijven — is dat digitale stelsel
dat we aan het maken zijn, heel belangrijk. Dat moet
gebruiksvriendelijk zijn, nog veel gebruiksvriendelijker dan
de wet, die wetstechnisch goed in elkaar moet zitten. In dat
digitale stelsel zetten we ingewikkelde juridische termen
om in begrijpelijke taal. De toelichting in het digitale stelsel
schrijven we in gewoon Nederlands op. We zorgen dat
mensen met vragen ergens terechtkunnen, namelijk bij het
Informatiepunt Omgevingswet.
Tegen de heer Smeulders zei ik net al dat het geen dereguleringsoperatie is. Ik heb daar al een en ander over gezegd.
Voorzitter. Het volgende punt is een beetje een zijspoor,
maar ik wil er even op ingaan. Het kan zijn dat de staatssecretaris er ook iets over zegt. De heer Van Gerven had het
over windmolens. De reden dat ik er iets over wil zeggen,
is niet zozeer datgene wat we vandaag bespreken, maar
dat de heer Van Gerven verwees naar de Crisis- en herstelwet. Hij had de indruk dat burgers minder goed beschermd
zouden zijn wanneer de Crisis- en herstelwet wordt gebruikt.
Het klopt dat het met de Chw mogelijk is om bijvoorbeeld
tijdelijk voor 30 jaar een windmolen te plaatsen, maar ook
dan kunnen burgers gewoon naar de rechter. Het doet
helemaal niets af aan de rechtsbescherming voor burgers.
Ik wilde dat toch graag zeggen, zodat er niet een misverstand over blijft hangen.
Voorzitter. Dan participatie. Mevrouw Van Eijs vroeg daarnaar en vroeg zich af of er voldoende inspraak geborgd is
en of participatie onderdeel is van deze wet. Zij verwees
daarbij naar de complexiteit waar ik het net over had. Zij
markeerde hoe belangrijk zij inspraak en participatie vindt.
Ik denk dat dit precies is wat we met deze wetgeving verbeteren. We zorgen dat mensen aan de voorkant worden
geïnformeerd. We maken complexe vergunningen, verordeningen et cetera inzichtelijk in een heldere, uniforme,
openbare voorbereidingsprocedure. Daarbij kan iedereen
zienswijzen indienen. Het besluit moet altijd worden
gemotiveerd. Ik denk dat mevrouw Van Eijs op dat punt zou

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

moeten weten dat participatie juist vooropstaat, ook in de
vormgeving.
De heer Van Gerven (SP):
Ik wou nog even terugkomen op het vorige punt dat de
minister aanhaalde: de windmolens en de Crisis- en herstelwet. De perceptie van de mens is niet altijd de perceptie
van de minister, maar daar wil ik verder niet op door. Ik wil
wel doorgaan op de opmerking die ik heb gemaakt in mijn
betoog, dat de SP-fractie in deze aanvullingswet de windmolens mist. Het gaat vooral over sporen, wegen, industrieterreinen en dergelijke, maar niet over zaken als windmolens. Of is dat toch het geval?
Minister Ollongren:
Voor dat onderdeel — ik zei al, ik treed even buiten de paden
vanwege de link die door de heer Van Gerven gelegd werd
met de Crisis- en herstelwet — zal de staatssecretaris zo
ingaan op wat wel en wat niet, want dat is ook in een aantal
andere voorbeelden genoemd. Ik verwijs graag even door
naar mijn collega.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan nog mevrouw Van Eijs.
Mevrouw Van Eijs (D66):
Ik had nog een vraag over de inspraak. Ik ben blij om te
horen dat het DSO een stuk toegankelijker wordt dan deze
wettekst; ik denk dat dat voor iedereen prettig is. Het blijft
wel zo dat zo'n omgevingsplan, waar een groot deel van
dit soort dingen ook in neerslaat, een heel groot omvangrijk
iets wordt als het door de gemeenteraad gaat. Ik kan me
zo voorstellen dat een technisch onderwerp als "geluid"
wegvalt als er bijvoorbeeld ergens een bouwplan staat; dan
kijkt men daar vooral naar. Hoe gaan we er toch voor zorgen
dat al die technische aspecten, al die verschillende
gezondheidsaspecten bij een omgevingsplan ook voor de
mensen inzichtelijk zijn?
Minister Ollongren:
Raadsleden zijn ook mensen, dus in dat opzicht denk ik dat
mevrouw Van Eijs zowel de mensen bedoelt die ermee
moeten werken, de ambtenaren, als de mensen die erover
moeten besluiten als vertegenwoordiging, als burgers en
inwoners van gemeenten die ermee te maken hebben. Het
zijn tot op zekere hoogte wel verschillende doelgroepen. Ik
denk dat bij het DSO het juist heel erg belangrijk is dat het
qua vormgeving heel inzichtelijk is en qua taalgebruik niet
juridisch maar gebruikersvriendelijk. Natuurlijk zal datgene
wat door gemeenteraden wordt goedgekeurd iets intensiever leeswerk vereisen, maar het is wel het doel om dat daar
ook zo helder mogelijk in op te schrijven, zodat je wel alle
aspecten kunt zien en beoordelen en daarbij goed beslagen
ten ijs komt, zou ik bijna zeggen. Je moet zeker kunnen
weten dat de aspecten die je belangrijk vindt, in voldoende
mate zijn meegewogen.
Mevrouw Van Eijs (D66):
Ik kan me ook voorstellen dat we met elkaar in de gaten
houden of dat wel gebeurt en of het te hanteren is door de

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-8

gemeenteraden die er in zo veel gemeenten over moeten
beslissen. Zit dat in de evaluatie of de monitoring?
Minister Ollongren:
Het zit al in de aanpak die we nu hebben. We bereiden nu
de gemeenten al voor, in samenwerking met de VNG en
andere partijen, op hoe ze hiermee om moeten gaan. We
doen experimenten en we hebben al een voorbeeld van
hoe het DSO gaat werken. Het zit eigenlijk ook al in het
oefenen met het ermee werken. Dat is wat mij betreft heel
belangrijk, want in die voorbereiding komen ongetwijfeld
ook dingen aan het licht die beter, duidelijker en inzichtelijker kunnen. Dat kunnen we dan meewegen op weg naar
het moment waarop het definitief ingaat.

De heer Ziengs (VVD):
Het kan zijn dat de minister er nog een antwoord op gaat
geven, of misschien heeft ze het antwoord al gegeven maar
heb ik het even gemist. Ik zei in mijn inbreng dat de norm
voor spoorweglawaai wordt bijgesteld van 8 dB naar 6,65
dB. Mijn inbreng was dat mijn fractie dat geen goede
maatregel leek, omdat het ons beperkend leek uit te pakken
voor woningbouw. Volgens mij heb ik op die specifieke
vraag nog geen antwoord voorbij zien komen.
Minister Ollongren:
Als de heer Ziengs aan het einde van de eerste termijn van
ons beiden nog geen antwoord heeft, beloof ik dat ik daar
nog op terug ga komen.

De voorzitter:
Dank u wel. Gaat u verder.

De voorzitter:
Gaat u verder.

Minister Ollongren:
Voorzitter. Dat over participatie. Dan nog een paar opmerkingen over de relatie met woningbouw en de bouwopgave.
Inderdaad, we hebben een forse woningbouwopgave en
we willen de bouwproductie op peil houden. Natuurlijk is
er een samenhang met geluid. We willen dat het prettig en
gezond wonen is, zowel in de woning als wanneer je even
in je tuintje of op het balkon bent. Dus moeten we weten
hoe we omgaan met geluid, lawaaiige omgeving en locaties
waar veel omgevingsgeluid is. Soms kan je met wat meer
moeite en creativiteit geluidshinder voorkomen. Dat gaat
dan vaak weer gepaard met wat hogere kosten voor het
bouwproject. Ik denk dat we pas bij het aanvullingsbesluit
— ik kom dan voor een deel weer op het terrein van de
staatssecretaris — heel specifiek gaan worden over de
geluidsnormen die dan relevant zijn en over de technische
maatregelen die dan relevant zijn. Nu gaat het echt over
het wetsvoorstel, dat gaat over de systematiek van de
geluidproductieplafonds en dat de geluiden van wegen,
spoorwegen en industrieterreinen daar niet boven mogen
komen. Die afspraak voorkomt dat groeiend verkeer bijvoorbeeld een steeds groter deel van de milieugebruiksruimte
zou innemen ten koste van wonen. Dat is niet wat wij graag
willen.

Minister Ollongren:
Ja, ik wil nog één opmerking maken over de samenhang
in de benadering. We maken een apart geluidproductieplafondbesluit, terwijl we een samenhangende benadering
hebben van de fysieke leefomgeving. Die samenhangende
benadering is nu net een van de doelen van de Omgevingswet. Die samenhang gaat natuurlijk over het geheel. Het is
een samenhang op lokaal vlak, maar dat niet alleen. Het
kan ook een samenhang zijn die op een hoger niveau ligt,
beredeneerd vanuit het Huis van Thorbecke en de verschillende bestuurslagen. Ik vind dat niet in tegenspraak met
elkaar. De Omgevingswet dwingt ieder bestuursorgaan om
rekening te houden met de samenhang en met elkaars
taken, zou ik bijna zeggen. Als een provincie een geluidproductieplafond vaststelt voor een provinciale weg, dan is
dat in samenhang met het hele stelsel. Als een provincie
een nieuwe weg aanlegt, moet er ook rekening gehouden
worden met toekomstige woningbouw in dat hele gebied.
Dus ik zie daar geen spanning in, maar ik zie het als onderdeel van de aanpak.

Dan ook nog de vragen die gesteld zijn over woningbouw
langs het spoor. Daar geldt eigenlijk precies hetzelfde voor.
Het aanvullingsbesluit zal moeten zorgen voor meer balans
tussen de normen voor spoor- en wegverkeer. Ook daar
geldt dat de urgentie van de bouwopgave belangrijk is. We
moeten ervoor zorgen dat we voldoende mogelijkheden
creëren en dat we op een slimme manier een balans vinden
tussen wat mogelijk is of wat je er extra aan kunt doen op
technisch vlak, en wat er niet kan. Ik denk dat de staatssecretaris ook nog hierop zal ingaan.
Tot slot wilde ik nog één vraag beantwoorden.
De voorzitter:
Een ogenblik. De heer Ziengs.

Voorzitter. Daarmee denk ik dat ik de vragen over het stelsel
en wat meer overkoepelende vragen heb beantwoord. Ik
stel voor dat staatssecretaris Van Veldhoven het van mij
overneemt.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dat lijkt mij een uitstekende gedachte. Ik geef
haar graag het woord, de staatssecretaris van Infrastructuur
en Waterstaat.

Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dank u wel, voorzitter. Ik moet zeggen dat door het intro
van de heer Von Martels, die aangaf met welk geluidsniveau
de Kamerleden spraken, namelijk tussen de 75 dB en 85
dB, duidelijk werd dat zij zelfs boven het geluidsniveau uitkomt dat wij acceptabel vinden voor wegwerkzaamheden.
Dat is misschien iets om ons allemaal eens goed bewust
te zijn.
Een gelijkwaardig beschermingsniveau, daar begon de heer
Ziengs over. En terecht, want dat is belangrijk. Het is het

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-9

algemene uitgangspunt van het kabinet in de Omgevingswet. Het gaat erom dat gezondheid en omgevingskwaliteit
in balans zijn met alle andere activiteiten die wij in Nederland uitvoeren. Dat betekent niet dat elke norm exact op
hetzelfde niveau terugkomt, want dan zou er geen enkele
vereenvoudiging zijn, terwijl dat nadrukkelijk een doel was
van de hele exercitie met de Omgevingswet. Over het
geheel gezien wordt een vergelijkbaar beschermingsniveau
geboden als met de huidige wetgeving. Ik heb dat nader
toegelicht in mijn brief aan de Kamer bij de indiening van
het wetsvoorstel.
De kern van de geluidsregelgeving blijft bij de overgang
van de Omgevingswet overeind: het beschermen van
mensen tegen een te hoog geluidsniveau. Het is een
gedeelde verantwoordelijkheid van het Rijk, provincies en
gemeenten, binnen door het Rijk vastgestelde kaders, die
op AMvB-niveau vastgelegd worden. Het is dan aan de
decentrale overheden om een lokale afweging te maken,
binnen die kaders, passend bij de lokale situatie.
Dat is misschien een wat lang antwoord op een vraag die
ik een aantal Kamerleden heb horen stellen. Zij zeiden: wij
vinden het zowel belangrijk dat er landsbrede bescherming
is, als dat er ruimte is voor maatwerk. Dat is eigenlijk precies
wat er gedaan wordt. Er wordt een stelsel vastgelegd met
standaardwaarden en eisen aan een harde bovengrens.
Binnen die bandbreedte, die overal hetzelfde is, kun je naar
lokaal maatwerk kijken. Op gemeentelijk niveau zal de
afwegingsruimte op onderdelen worden vergroot, maar
tegelijkertijd is er een helder normenkader.
In antwoord op de heer Ziengs is het volgende misschien
nog goed om te noemen. Het systeem van de Omgevingswet kent nieuwe begrippen en instrumenten. Nieuwe regels
zijn daar ook op afgestemd. Een voorbeeld is het nieuwe
omgevingsplan. Een deel van de gemeentelijke geluidregels
voor industrieterreinen keert daarin terug. Het instrument
is dus nieuw, maar het beschermingsniveau blijft gelijk.
Het is waar dat vertrouwde begrippen verdwijnen, maar
daarvoor komen uniforme begrippen in de Omgevingswet
in de plaats.
De voorzitter:
Een ogenblik. Meneer Ziengs.
De heer Ziengs (VVD):
Ik kom even terug op de beantwoording op de vragen die
ik gesteld heb over de normering. De staatssecretaris antwoordde dat niet elke norm in dezelfde vorm terugkomt,
omdat dat geen vereenvoudiging zou zijn. Waar het onze
fractie om gaat, is dat er geen verscherping plaatsvindt.
Een norm van 50 dB zet je dus ook weer om in 50 dB. In
mijn inbreng gaf ik aan dat we situaties meemaken waarin
het 52 dB is en het plotseling terug moet naar 47 dB. Dat
zou kunnen betekenen dat er extra maatregelen getroffen
moeten worden die investeringen vergen die veel hoger
liggen dan wanneer je gewoon naar de normale norm terug
moet. Dat was in feite de kern van mijn betoog. We zijn het
er allemaal over eens dat we mensen moeten beschermen
tegen een hoog geluidsniveau.

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Zeker, voorzitter. Ik denk dat hier voor een deel een discussie ontstaat die ik even moet uitleggen. De regels voor
geluidproductieplafonds voor rijkswegen en hoofdspoorwegen zijn beleidsneutraal overgenomen. Er zijn onderdelen
waarvoor dit nog niet in de wet stond, maar het al wel is
afgesproken. Een voorbeeld daarvan is de uitrol van
geluidproductieplafonds naar provinciale wegen. Dat is een
vernieuwing die al in 2011 is aangekondigd en die vigerend
beleid was toen dit kabinet aantrad. Een ander kabinet-Rutte
was daar destijds verantwoordelijk voor. Dat beleid wordt
ingebouwd in het stelsel en kan dus nu beleidsneutraal
worden genoemd, omdat het besluit al was genomen maar
dat nog wachtte om in deze wet te worden verwerkt.
Ook is er het specifieke voorbeeld over het spoor dat de
heer Ziengs noemde. Dat betreft een bestuurlijke afspraak
met de VNG uit 2013. Het doel was toen een betere balans
in het normenkader van spoor en rijkswegen. In die context
is deze afspraak toen gemaakt. Ook daar betreft het eigenlijk
een kwalificatie van een beleidsafspraak die al is gemaakt.
Maar ik snap heel goed dat de heer Ziengs vraagt: dat stond
nog niet in de oude wet, dus hoe zit dat dan? Dat is dus op
deze wijze afgesproken.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
De heer Smeulders vroeg nog waarom het geluid van
luchtvaart hier niet in wordt meegenomen. Het geluid van
luchtvaart wordt gereguleerd in de Wet luchtvaart. Al bij
de totstandkoming van de Omgevingswet is geconcludeerd
dat het behoud van deze specifieke geluidregels voor de
gebruikers overzichtelijker en gemakkelijker is dan het
integreren van deze regels in de Omgevingswet. Die keuze
geldt voor alle milieuregels van de luchtvaart, ook regels
over bijvoorbeeld externe veiligheid. Alleen de regels voor
ruimtelijke beperkingen als gevolg van luchtvaart gaan over
naar de Omgevingswet. Alle andere regels blijven in de
Wet luchtvaart. De reden dat die ruimtelijke beperkingen
wel overgaan, is dat ze zo'n sterke relatie hebben met de
gemeentelijke omgevingsplannen. Met een apart wijzigingsbesluit zullen die regels vervolgens worden ingevoegd in
het Besluit kwaliteit leefomgeving.
De heer Smeulders vroeg naar het beschermingsniveau. Ik
denk dat u allen vanuit misschien een eigen invalshoek
vroeg of dat ongeveer gelijkwaardig is. En ja, dat is het. In
antwoord op de heer Smeulders zeg ik dat bij een
beschermingsniveau overigens niet alleen de normen een
rol spelen, maar ook in welke mate die normen toe te passen zijn. Zo is onder de vorige wetgeving het handhavingsgat geconstateerd. Je zou dan kunnen denken dat er misschien meer mogelijk was. Maar wanneer een wegbeheerder bijvoorbeeld een weg wilde verbreden, werd hij in een
keer geconfronteerd met een geluidbelasting die veel hoger
bleek dan op papier, omdat er allerlei toenames waren
geweest die niet gemonitord waren. De wegbeheerder werd
dan ineens verantwoordelijk voor het oplossen van
geluidsproblematiek die eigenlijk gecreëerd was door
anderen en waarop niet gehandhaafd was.

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-10

Door continu te gaan monitoren, zorgen wij ervoor dat wij
tijdig de maatregelen toeschrijven aan de effecten die de
geluidbelasting verder versterken. In het aanvullingsbesluit
wordt in deze samenhang onderbouwd dat er sprake is van
een gelijkwaardig beschermingsbureau. Daarover komen
wij nog met de Kamer te spreken, want ook dat aanvullingsbesluit komt naar de Kamer. De monitoring is dus een
belangrijk onderdeel van het verzekeren van een gelijkwaardig beschermingsniveau.

grenswaarde. Er zijn natuurlijk ook weer allerlei regels voor
het wanneer op welke manier daarmee om te gaan. Maar
de precieze bescherming is mede afhankelijk van de lokale
afweging. Daarmee borgen wij aan de ene kant dat een
basisbescherming gewoon geregeld is, zonder dat je net
doet of het in Appingedam precies hetzelfde is als in
Amsterdam. De lokale situatie kan vragen om andere
oplossingen. Hierop komen wij overigens nog terug bij de
bespreking van de voorhang van het aanvullingsbesluit.

De heer Van Gerven vroeg waarom windturbines niet in de
aanvullingswet zitten. De huidige regels uit het Activiteitenbesluit staan al in het Besluit kwaliteit leefomgeving, dat in
2018 in het Staatsblad is gepubliceerd. De aanvullingswet
regelt de omzetting van de Wet geluidhinder, die alleen
betrekking heeft op infra en industrieterreinen. Windturbines
zitten hier niet in en ze worden nu ook niet omgezet, maar
over de windturbines is dus al wel iets geregeld in het
Besluit kwaliteit leefomgeving.

De heer Von Martels vroeg of wij door de verandering van
een geluidszone naar aandachtsgebied een risico lopen op
meer overlast. Dat is niet zo. De geluidszones en de aandachtsgebieden hebben geen rechtstreeks gevolg voor de
bescherming. Als dat een-op-een wél gekoppeld zou zijn,
zou dat zo kunnen zijn. Het is dus terecht dat de heer Von
Martels die vraag stelt. Maar die gebieden bepalen waar
de geluidregels gelden. Onder de Omgevingswet zullen de
aandachtsgebieden beter aansluiten bij de echte geluidbelasting.

De heer Smeulders vindt het belangrijk dat volksgezondheid
moet terugkomen in het aanvullingsbesluit. Ik weet dat wij
in de discussie over de Omgevingswet zelf — misschien
refereert de heer Smeulders daaraan — veel met elkaar
hebben gesproken over het belang van de volksgezondheid.
Daarom is het belang van het beschermen van de gezondheid ook al expliciet geregeld in de Omgevingswet zelf. Bij
de evenwichtige toedeling van functies aan locaties en het
stellen van regels daarover moet de gemeente dus al rekening houden met het gezondheidsbelang. Ook regelt het
wetsvoorstel dat regels in het Besluit kwaliteit leefomgeving
worden gesteld met het oog op het belang van de gezondheid. Dit is dus absoluut een aspect dat alle aandacht heeft,
maar dan op andere plekken in het stelsel.
De heer Smeulders en naar ik meen ook de heer Von Martens hebben gesproken over de zorgen van provincies en
gemeenten over het beschermingsniveau. Met het Aanvullingsspoor geluid verbeteren wij de bescherming op een
aantal punten, niet op het niveau van de wet, maar op het
niveau van het aanvullingsbesluit. Dat handhavingsgat is
eigenlijk het belangrijkste wat ik zojuist al heb uitgelegd.
Daarnaast is er gezegd, ook in de discussies die wij met
elkaar hebben gevoerd over de Wet Swung, Swung-1 en
Swung-2, dat wij voor die cumulatie van geluid een oplossing zouden moeten vinden. Dat punt is nu meegenomen
in deze wet.

Voorts vroeg de heer Ziengs of wij zicht hebben op de verschillen tussen de oude geluidszones en de nieuwe
geluidaandachtsgebieden. Ik heb daar zo-even al iets over
gezegd. De huidige geluidszones stammen uit de jaren
tachtig van de vorige eeuw. Voor drukke autosnelwegen
zijn die inmiddels te krap, omdat de standaardwaarden ook
buiten die zone worden overschreden. De bescherming van
de gezondheid faalt dan eigenlijk. Met de grotere geluidaandachtsgebieden wordt dit gecorrigeerd, want het geluidaandachtsgebied omvat exact het gebied waarbinnen het geluid
hoger is dan de standaardwaarden. Maar dat zegt dus nog
niks over de normering zelf. Dat doet alleen het reëel in
kaart brengen van waar de geluidbelasting is, zodat je vervolgens kunt bepalen welke maatregelen genomen moeten
worden.
Meneer Ziengs constateerde dat er in de oude situatie geen
monitoring was van provinciale wegen en waterschapswegen. Hij vroeg wat de gevolgen zijn van monitoring in de
nieuwe situatie. De monitoring betekent dat we dan een
reëler beeld hebben van de geluidbelasting. Door te monitoren weet je wat de situatie is, of er sprake is van een toename en in welke mate er maatregelen getroffen moeten
worden. Het betekent dus eigenlijk gewoon dat we beter
weten hoe de geluidbelasting is.

De regels voor het optellen van geluid afkomstig van
meerdere bronnen worden verbeterd, want als een woning
door meerdere geluidsbronnen wordt belast, heeft de
bewoner last van dat geluid en niet zozeer van bron A of
bron B. Dan is het dus ook belangrijk om met elkaar goede
regels te hebben over hoe die cumulatie van geluid werkt.
Dit was een nadrukkelijke wens van de Kamer bij de wetsbehandeling van de geluidproductieplafonds voor de rijksinfrastructuur. Met deze verbetering wordt mede invulling
gegeven aan de motie van de leden Van der Graaf en Sienot.

De heer Ziengs vroeg ook nog waarom een woning bij
overschrijding van de norm moet worden teruggebracht
tot 3 dB onder die norm. Dat is een onderdeel van het huidige geluidproductieplafondstelsel voor rijkswegen en
hoofdspoorwegen. Eigenlijk is het korte antwoord op deze
vraag: om ondoelmatige investeringen telkens weer te
voorkomen. Want stel, je woont vlakbij een weg en je komt
onder de maximale waarde die je moet halen, dan wordt
er eigenlijk gezegd: investeer dan zo dat je een stukje
daaronder komt, zodat je bij een eventuele volgende toename van verkeer op die weg, niet meteen opnieuw moet
gaan saneren. Daarmee wordt dus beoogd om ondoelmatige investeringen in saneringen te voorkomen.

Mevrouw Van Eijs vroeg hoe burgers weten dat zij voldoende beschermd worden tegen geluid. Daarover zou ik
het volgende willen zeggen. Aan de ene kant is er straks
een helder kader waaraan alle gemeenten moeten voldoen,
maar aan de andere kant is er ook die afwegingsruimte.
Dat is de afwegingsruimte tussen de standaard- en de

De heer Ziengs (VVD):
Mag ik beide punten in één interruptie doen?

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-11

De voorzitter:
Zeker.
De heer Ziengs (VVD):
Het eerste punt ging over de geluidswaarden. Ik moet even
kijken hoe ik dat zelf geformuleerd heb. Ik begin met het
tweede punt, dat is makkelijker. Dan schiet mij straks die
eerste wel weer te binnen. Doordat het tweede punt
erachteraan kwam, drukte ik het eerste punt even wat weg.
Dus eerst over die decibelvermindering van 50 dB naar 47
dB. De staatssecretaris stelt dat men dan maar één keer
een investering hoeft te doen. Maar als je eigenaar bent
van een pand en je zit op 52 dB en je kunt dat door het
aanbrengen van een schuimplaten wandje van €1.000
terugbrengen naar 50 dB, de wettelijke norm dus, of je moet
naar 47 dB en een investering doen van €30.000, dan zit
daar wel een aanmerkelijk verschil tussen. Dus de wet
omzetten, van oud naar nieuw, zou betekenen dat als je het
terugbrengt naar 50 dB, je op dat moment aan de norm
voldoet. Dat was de insteek van mijn betoog.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dit is al een onderdeel van het huidige geluidproductieplafondstelsel voor rijkswegen en hoofdspoorwegen. Ik kan
meneer Ziengs nog wel iets zeggen — de minister refereerde daar ook al even aan — over de zogeheten botsproef.
Het punt dat de heer Ziengs noemt, zit niet zozeer in de wet,
maar in het besluit dat na de zomer naar de Kamer komt.
Tussen vandaag en het moment dat het besluit naar de
Kamer komt, wordt er met alle partijen die hierbij betrokken
zijn, een zogeheten botsproef gedaan op het aanvullingsbesluit. De heer Ziengs heeft nog een paar andere vragen
gesteld waar ik later op terug zal komen, maar ik denk dat
het nuttig is dat we in die toets, met alle partijen die daar
in de praktijk mee te maken hebben, deze specifieke voorbeelden meenemen. Ik zal daar in de brief aan de Kamer
op terugkomen. Want ik snap de vraag van de heer Ziengs
heel goed. Waarom moet je meer investeren dan waartoe
je wettelijk verplicht zou zijn? Het is goed dat we met elkaar
kijken of de overgang naar dat besluit nog specifieke problemen met zich meebrengt, of de situatie hetzelfde blijft
en om welke redenen die situatie dan zo is.
De heer Ziengs (VVD):
Dank voor de toezegging. Mijn andere punt is inmiddels
ook weer boven komen drijven. Ik begon inderdaad over
de normeringen die gesteld waren als het gaat om de
geluidswaarden en hoe het zit als die bijvoorbeeld aanmerkelijk lager liggen. De specifieke vraag in mijn inbreng was:
heeft dat ook direct gevolgen voor besluiten? Wordt beleid
op dat moment direct omgezet in een besluit? Als de waarde
na die monitoring uiteindelijk lager blijkt te liggen, zou je
bijvoorbeeld daar waar een snelheid van 70 geldt, deze naar
90 kunnen brengen — ik noem maar wat — of net
andersom. En kan dat dan op korte termijn? Daar was mijn
vraag in principe op gericht.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Je moet natuurlijk altijd een bepaald zorgvuldigheidsvereiste in acht nemen voordat je, bijvoorbeeld, een bepaalde
snelheid zou kunnen doorvoeren. Dat heeft ook met andere
eisen te maken. Denk maar aan de discussie rond de Pro-

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

grammatische Aanpak Stikstof. Maar weten wat de situatie
is, betekent dat je ook weet welke ruimte er is voor bepaalde
ontwikkelingen. Maar dan moet je natuurlijk nog steeds
voldoen aan de andere eisen die voor zo'n project van
belang zijn. Je geeft dan wel aan waar de ruimte is of waar
de knelpunten zijn. Meten is weten in dit geval.
De voorzitter:
Meneer Ziengs nog?
De heer Ziengs (VVD):
En dan aanvullend. Zoals ik de beantwoording hoor, wil
dat zeggen dat als het andersom is, als tijdens de monitoring blijkt dat de waarde hoger ligt, er vrij snel een besluit
kan worden genomen om aanpassingen te doen.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik weet niet wanneer duidelijk wordt dat een grenswaarde
wordt overschreden. We hebben een standaardwaarde en
dat is waar je naar streeft. Daar moet je een stuk boven zitten, wil je een grenswaarde overschrijden. Als je een
grenswaarde overschrijdt, dan is er een afwegingsladder
die in werking treedt. Het is niet zo dat morgen de deur op
slot gaat, maar dan moet je als bevoegd gezag laten zien
dat je hebt bekeken waar het vandaan komt. Dan bekijk je
welke reductiemaatregelen er zijn en of die doelmatig zijn.
Als ze doelmatig zijn, moet je ze gewoon nemen; daarvoor
zijn ze ook doelmatig. Als ze niet doelmatig zijn, moet je in
ieder geval zorgen dat de binnenwaarde gegarandeerd
wordt, zodat mensen in hun huis rustig kunnen slapen. Zo
treedt er een cascade in werking. Als ergens een zo groot
probleem is dat het gezondheidsschade oplevert, moet je
gaan kijken wat je daaraan kunt doen. Zo zit de systematiek
in elkaar.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Voorzitter. Er zijn een aantal vragen gesteld over het WHOrapport. Hoe staat het met het onderzoek? De Kamer heeft
er eerder over gesproken. Toen hebben we gezegd dat het
een belangrijk onderzoek is. Ik denk ook dat we moeten
bekijken wat het zou betekenen voor de Nederlandse situatie. Daarom doet het RIVM nu onderzoek naar die vraag,
ter uitvoering van de motie-Schonis. Ik heb op 7 maart in
het AO Leefomgeving toegezegd dat ik de Kamer daarover
voor het eind van het jaar zal informeren. Dan zal ik ook
aangeven hoe dit zich verhoudt tot de norm. Het is een
belangrijk onderzoek en er wordt nu serieus gekeken naar
wat dit voor Nederland zou betekenen. Velen van u hebben
daar vragen over gesteld.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Klopt. Er wordt nu een onderzoek gedaan. Stel nou dat uit
dat onderzoek komt dat de norm in Nederland eigenlijk te
laag is. Is de staatssecretaris dan bereid om die norm te
verhogen, in lijn met de uitkomst van dat onderzoek?

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-12

Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dit zijn natuurlijk gezondheidsnormen. Voor andere
gezondheidsnormen hebben we ook aangegeven dat we
ernaar streven om steeds dichter bij dat soort normen te
komen. Daarom laat ik eerst een vertaling maken wat dit
betekent voor Nederland; dan zullen we kijken hoe we dat
moeten vertalen naar de Nederlandse situatie. Het is een
belangrijk rapport, dus daarom laten we die analyse ook
maken.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik kan niet vooruitlopen op de uitkomsten als er nog een
onderzoek loopt. Dat is altijd jammer.
De heer Van Gerven vroeg waarom we niet het Deense
model volgen om normen te stellen aan laagfrequent geluid.
Hij refereerde aan de normen in Denemarken. In antwoord
hierop kan ik zeggen dat de Nederlandse standaardnorm
soms soepeler en soms strenger is dan de Deense norm,
maar dat het beschermingsniveau vergelijkbaar is. Ook de
WHO geeft advieswaarden voor windturbines in Lden en
niet in een maat voor laagfrequent geluid. Ook in Nederland
wordt gerekend met Lden.
Mevrouw Van Eijs constateerde dat er onvoldoende duidelijkheid is over cumulatie en optelling. Die cumulatie is
inderdaad een ingewikkeld proces. Daar wordt door de
Kamer al langer over gesproken. De regels voor cumulatie
en optelling krijgen vorm in het Aanvullingsbesluit geluid,
dus daar komen we nog op terug.
De heer Van Gerven (SP):
Ik ben een beetje in verwarring door het antwoord van de
staatssecretaris over de Deense en de Nederlandse normen.
Volgens mijn informatie is er in Denemarken wel een norm
voor laagfrequent geluid, maar in Nederland niet. Klopt
dat?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik kan ook alleen maar zeggen dat volgens mijn informatie
de WHO advieswaarden voor windturbines geeft in Lden
en niet in een maat voor laagfrequent geluid. Ik ben graag
bereid om nog even na te vragen of er in Denemarken
daarnaast ook een geluidsnorm is voor laagfrequent geluid,
maar die informatie heb ik nu niet. Ik kijk nog even of ik in
tweede termijn een nader antwoord heb voor de heer Van
Gerven.
De heer Van Gerven (SP):
Heel goed. Ik heb hier een document uit 2013 waarin Arcadis
wordt aangehaald. Daarin wordt gesproken over de norm
die in 2012 in Denemarken zou zijn ingevoerd. Maar goed,
laten we daar in tweede termijn nog even op terugkomen.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Misschien kan de heer Van Gerven nog even laten weten
waar precies aan werd gerefereerd. Dat kan het misschien

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

wat makkelijker maken om de informatie op te halen. Wij
rekenen in ieder geval met de waarden waarmee de WHO
ons adviseert te rekenen.
Voorzitter. Dan de A50. Langs de A50 gelden geluidproductieplafonds. Rijkswaterstaat leeft deze plafonds na en neemt
zo nodig maatregelen. Dit betreft de vraag van de heer Van
Gerven over de A50. Rijkswaterstaat beheert daar de
geluidproductieplafonds en neemt zo nodig maatregelen.
Mevrouw Van Eijs vroeg welke activiteiten onder geluidplafonds van industrieterreinen vallen. Met de Omgevingswet
is het begrip "inrichting" vervangen door "activiteit". Onder
de geluidproductieplafonds voor industrie vallen alle activiteiten die leiden tot de emissie van geluid. Dat geldt niet
voor het geluid van doorgaande wegen op een industrieterrein, want dat geluid is hier dan apart geregeld. Maar alle
industriële activiteiten die geluid veroorzaken vallen daar
dus onder.
Bij een industrieterrein — ik gaf net al de combinatie aan
van wegen en industriële activiteiten — is het omrekenen
naar een geluidproductieplafond niet eenvoudig. Daarom
zal het aanvullingsbesluit instructieregels bevatten voor de
eerste geluidproductieplafonds voor industrieterreinen.
Daarover komen wij bij de voorhang te spreken. Het is ook
een van de punten — ik noemde het net tegenover de heer
Ziengs — waarbij ik denk dat we de praktische uitwerking
daarvan moeten gaan bespreken met de mensen die hierdoor in de praktijk worden geraakt. Dan kunnen we kijken
hoe dat in de praktijk uitwerkt en hoe we ervoor kunnen
zorgen dat het voor iedereen helder is en dat er op een
gelijkwaardige manier mee om wordt gegaan. Daar komen
we dus nog met uw Kamer over te spreken, namelijk bij de
behandeling van het besluit in het najaar.
Mevrouw Van Eijs (D66):
Ik weet niet of de staatssecretaris er nog op komt, maar bij
het lezen van de tekst bevreemdde het mij. Ik kan mij
voorstellen dat zo'n geluidplafond wordt overschreden en
dat de gemeente dan bijvoorbeeld moet ingrijpen of zou
moeten zorgen dat het geluid weer onder het plafond
belandt. Ik vroeg mij eigenlijk af of een gemeente zoiets
kan afdwingen. Want de bedrijven moeten er uiteindelijk
voor zorgen dat ze minder lawaai maken.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Zodra er sprake is van een overschrijding — dat was net
ook mijn antwoord aan de heer Ziengs — treedt natuurlijk
een bepaalde cascaderingsladder in werking. Dan zal
bekeken moeten worden wie de veroorzaker is van de
overschrijding. Juist doordat we nu dus beter monitoren
— dat zei ik in het antwoord aan de heer Smeulders — kun
je elke geluidtoename onderzoeken en toedelen aan degene
die de geluidtoename veroorzaakt voordat je jaren verder
bent, een grote cumulatie is opgetreden, men in één keer
boven het plafond zit en iedereen zich afvraagt wie daar nu
verantwoordelijk voor is. Die monitoring gaat dus juist
helpen om dat goed in beeld te houden. Dit is nou precies
een van die punten. Een voorbeeld. Stel dat het drukker
wordt op de weg die over zo'n industrieterrein loopt en dat
er sprake is van een toename van het industrieel geluid,
dan zou je dus moeten kunnen monitoren welk deel waar
vandaan komt om ook te bepalen wat gewoon een eerlijke

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-13

verdeling is van de kosten, om ervoor te zorgen dat het
geluid weer onder het geluidproductieplafond komt. Dit
zijn precies de praktische uitwerkingen waar we tussen nu
en het moment dat het besluit naar de Kamer komt met alle
partijen in de praktijkproef — wij noemen het de botsproef
— nog over praten. Bij het besluit zal de uitwerking waaruit
blijkt op welke manier dat werkt, er dus ook zijn.

De voorzitter:
Ik kijk even naar de leden en ik zie geen beweging, dus ik
ga ervan uit dat dat juist is. Daarmee komt er een einde aan
de eerste termijn van de zijde van de bewindslieden.

We zullen noteren dat de kostentoedeling voor mevrouw
Van Eijs een vraag is. Daarbij is het dus de vraag of het
altijd bij de gemeenten terechtkomt of dat het ook bij de
private partijen terecht kan komen als zij veroorzaken dat
het boven het plafond uitkomt. We zullen zorgen dat we
daarop terugkomen als we over het besluit spreken.

Dan geef ik meneer Smeulders daarvoor het woord. Hij
heeft vier minuten, als hij dat wil.

Ik kijk even of er nog behoefte is aan een tweede termijn.
Dat is het geval.

De voorzitter:
Gaat u verder.

De heer Smeulders (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Die vier minuten ga ik niet nodig
hebben, denk ik. Dank aan beide bewindspersonen voor de
beantwoording. Ik heb nog een vraag en ik wil een motie
indienen.

Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
De heer Von Martels vroeg naar het doelmatigheidscriterium: hoe zit het met de regeling en wanneer wordt het
geëvalueerd? Bij het opstellen van de regeling onder het
aanvullingsbesluit zal met alle betrokken partijen overlegd
worden over de inhoud van het doelmatigheidscriterium.
Dat is eigenlijk het antwoord op een aantal van zijn vragen
in één, want de doelmatigheidscriteriumregeling zal worden
opgenomen in de regeling die onder het aanvullingsbesluit
komt.

De vraag gaat over het meer principiële punt van deze wet:
is dit nou wel of geen deregulering? De minister geeft dan
aan: "Nee, de regels worden eigenlijk neutraal overgezet.
Er komen alleen minder regels in de wet en meer regels in
lagere regelgeving. En die lagere regelgeving komt via de
voorhang naar de Kamer, dus daar heeft u gewoon iets
over te zeggen." De vraag die ik daarbij dan wel heb, is of
alle aanpassingen op die AMvB's ook via voorhang naar
de Kamer komen. Want dat is op wetsniveau natuurlijk wel
zo.

Dan was er nog een vraag van de heer Smeulders over
basisgeluidemissie. Dat is een te monitoren parameter in
de zin van de Omgevingswet. Andere voorbeelden zijn
zwemwaterkwaliteit en luchtkwaliteit. Met de basisgeluidemissie wordt dus de toename van het geluid bewaakt, zoals
ik net aangaf in antwoord op mevrouw Van Eijs. Met de
geluidkaart van de EU-richtlijn wordt het geluid bij geluidgevoelige gebouwen in kaart gebracht. Voor beide taken
worden dezelfde gegevens gebruikt, waardoor de extra
inspanningen en de administratieve lasten voor het monitoren van de BGE beperkt zijn.

Dat betekent dus het volgende. Stel dat er een volgend
kabinet zit, dat misschien zegt dat die regels wel wat minder
kunnen. Als dat kabinet dan de wet wil aanpassen, dan
heeft de Kamer daar iets over te zeggen. Maar als dat via
die AMvB's dan niet meer zo is, dan kan het wel degelijk
leiden tot een verslechtering van de bestaande situatie.
Daar maakt mijn fractie zich gewoon zorgen over. Dat is
mijn vraag.

De gemeenten krijgen als wettelijke taak om omwonenden
te beschermen tegen schade aan de gezondheid door geluid
van gemeentewegen. Een van de doelen van het nieuwe
geluidbeleid, Swung, is het verbeteren van de bescherming
tegen autonome toename van geluid of verkeersgroei. Door
de vijfjaarlijkse monitoring wordt de toename van geluid
ook op gemeentelijke wegen bewaakt. Dat betekent dan
dus weer dat als er toch boven een grenswaarde wordt
gegaan, gemeenten dan ook maatregelen moeten nemen.
In samenhang met de geluidkaart van de EU-richtlijn wordt
zo eens per vijf jaar duidelijk waar grote toenames van
geluid hebben plaatsgevonden en waar geluidsniveaus zo
hoog zijn dat ze schadelijk zijn voor de gezondheid. Dan
treedt dus die cascade in werking waar ik het al eerder over
heb gehad.
Voorzitter. Als het goed is, heb ik daarmee de vragen van
de leden beantwoord.

Dan het tweede punt. Dat betreft een motie die wij hebben.
Die gaat over de geluidsnormen en het aspect van volksgezondheid daarin. Aan de ene kant snap ik dat er wordt
aangegeven: op andere plekken in de Omgevingswet is het
aspect volksgezondheid geregeld, dus dat hoeft niet expliciet. Dat klinkt logisch, maar dit gaat aan de andere kant
wel specifiek over het onderdeel geluid. Ik dien daar zo een
motie over in, maar als de minister of de staatssecretaris
mij echt een aantal concrete voorbeelden kan geven van
andere plekken in de wet waarin dat aspect geluid al zo
duidelijk meegenomen wordt dat de motie overbodig is,
dan ben ik altijd bereid om die in te trekken. Maar tot op
heden ben ik daar niet van overtuigd. Dat gaan we hopelijk
in de reactie wel meemaken.
De motie luidt als volgt.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat in het voorlopige Aanvullingsbesluit
geluid diverse geluidsnormen worden gesteld;

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-14

overwegende dat de volksgezondheid geen expliciet criterium is voor de normstelling in het voorlopige Aanvullingsbesluit geluid;
van mening dat het belang van de volksgezondheid een
belangrijk criterium zou moeten zijn bij het stellen van
geluidsnormen;
verzoekt de regering om het belang van de volksgezondheid
expliciet op te nemen in het definitieve Aanvullingsbesluit
geluid,

toch weer enige geruststelling. Als we dan ook nog de
goede normen daarvoor invoeren, word ik nog gelukkiger.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Ik kijk even naar mevrouw Van Eijs. Zij ziet
af van een inbreng. Dan ga ik naar de heer Von Martels. U
heeft nog 2 minuten en 40 seconden.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Smeulders. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 10 (35054).

De heer Von Martels (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Dit debat was mild van toon en mild
van volume. Volgens mij zijn de geluidsnormen vanavond
niet overschreden, dus dat is goed om te horen.
Ik heb één motie. Die gaat over het doelmatigheidscriterium.

Dan geef ik het woord aan de heer Van Gerven. Hij heeft
nog drie minuten en twintig seconden.
Motie
De heer Van Gerven (SP):
Voorzitter. Dat moet lukken. Dan kan ik de resterende tijd
gebruiken voor een volgend debat, al weet ik niet of het zo
werkt; of de voorzitter het daar dan mee eens is.
Ik zal allereerst een motie voorlezen.

Motie

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat aan de hand van een wettelijke methodiek
berekend wordt of de kosten van een geluidsbeperkende
maatregel, zoals stiller asfalt of geluidsschermen, opwegen
tegen het resultaat, het zogenaamde doelmatigheidscriterium;
overwegende dat een heroverweging van het doelmatigheidscriterium wenselijk is, omdat toepassing van dat criterium kan leiden tot instandhouding van geluidshinder;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat laagfrequent geluid tot slaapritmestoornissen en andere gezondheidsklachten kan leiden en dat in
Denemarken reeds normen voor deze vorm van geluid zijn
gesteld;
overwegende dat de regering momenteel onderzoek doet
naar de gezondheidseffecten van laagfrequent geluid, maar
dat Nederland nog geen normen kent;
verzoekt de regering bij het lopende onderzoek naar de
gevolgen van laagfrequent geluid tevens de Deense normen
op deze vorm van geluid te onderzoeken en een geluidsnorm te ontwikkelen die hiermee overeenkomt,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gerven. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 11 (35054).
De heer Van Gerven (SP):
Als het gaat over geluid en windturbines, begrijp ik dat dat
op een andere manier geregeld wordt dan via de aanvullingswet waarover we vanavond spreken. Dat geeft dan

Tweede Kamer

De Kamer,

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

verzoekt de regering om de ministeriële Regeling doelmatigheid geluidmaatregelen Wet geluidhinder te evalueren
en te heroverwegen, waarbij versoepeling van de criteria
voor alle rijkswegen uitgangspunt is;
verzoekt de regering voorts om daarbij aan de Kamer enkele
varianten van versoepeling voor te leggen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Von Martels. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 12 (35054).
Dank u wel. Ten slotte is het woord aan de heer Ziengs, die
nog 3 minuten en 20 seconden heeft.

De heer Ziengs (VVD):
Dank u, voorzitter. Bij het voorbereiden van de behandeling
van vanavond kwamen heel veel techniek, heel veel cijfers
en heel veel artikelen kijken. Ik dacht even dat ik het spoor
bijster was, maar gelukkig was daar toen de transponeringstabel, zoals ik al aangaf in mijn inbreng in eerste termijn.
Ik heb daar een aantal dingen over gezegd richting de
staatssecretaris en de minister en ik heb daar ook een aantal

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-15

antwoorden op gehad. Daarbij bleek dat er naderhand, dus
nadat de oude wetten waren ingegaan en nu we richting
de nieuwe wet gaan, een aantal aanpassingen hebben
plaatsgevonden. Ik kwam ze niet tegen in die transponeringstabel en ook niet elders, maar ik neem onmiddellijk
aan dat de staatssecretaris naar eer en geweten de vragen
beantwoordt. Ik wil met deze inbreng wel aangeven dat het
voor onze fractie zeer van belang is dat het beleidsneutraal
is, waarbij we natuurlijk wel overeind houden dat het
beschermen van mensen tegen een te hoog geluidsniveau
voor ons ook zeer belangrijk is.
Daar wil ik het voorlopig bij laten. Ik zal geen moties indienen. Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Ik kijk naar de minister en de staatssecretaris
om te zien of zij direct kunnen reageren. Heeft u de moties
al in bezit? Ik zie dat er behoefte is aan een korte schorsing.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de staatssecretaris voor haar tweede
termijn.

Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Voorzitter. De heer Smeulders vraagt in zijn motie om het
belang van volksgezondheid expliciet op te nemen in het
definitieve Aanvullingsbesluit geluid. Ik heb al gezegd dat
het in de Omgevingswet zit. Ik wil de heer Smulders het
volgende voorstellen. Vandaag hebben wij het over de wet.
Het besluit komt nog in het najaar. Ik stel voor dat de
minister en ik die tijdspanne benutten om nog eens in een
brief aan te geven hoe wij de doorwerking zien van die
bepaling die in de wet staat naar de onderliggende regelgeving. Dan kan de heer Smeulders misschien zijn motie tot
dat moment aanhouden.
De heer Smeulders (GroenLinks):
Dat is prima. Dat doe ik.
De voorzitter:
Op verzoek van de heer Smeulders stel ik voor zijn motie
(35054, nr. 10) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.

Daarom ontraad ik de motie op stuk nr. 11 van de heer Van
Gerven.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 11 wordt ontraden.
De heer Van Gerven (SP):
De uitsplitsing in Denemarken naar laagfrequent geluid
leidt tot een lagere dB-norm, dus een scherpere norm dan
in Nederland. Kan de staatssecretaris daar nog eens op
ingaan?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Voor mij geldt het advies van het RIVM. Het RIVM lijkt mij
de partij om voor ons te kunnen inschatten of zo'n andere
normering al dan niet noodzakelijk is ter bescherming van
de volksgezondheid. Ook het RIVM heeft dus geconcludeerd
dat er geen aparte norm voor laagfrequent geluid van
windturbines bovenop de gewone geluidsnorm nodig is.
Dat is dan toch het advies waar ik mij aan vasthoud.
De heer Van Gerven (SP):
Daar is discussie over gaande binnen de medische wereld.
Het materiaal dat ik heb verzameld, is onder andere
afkomstig van een arts gezondheid en milieu die poneert
dat het wel degelijk van invloed is. Ik constateer toch dat
de norm voor windmolens in Denemarken, naar ik meen,
5 dB lager is dan in Nederland. Gaat er toch niet nog meer
of verder onderzoek plaatsvinden? Het zou natuurlijk toch
het mooiste zijn als we op het medische vlak kunnen uitgaan
van dezelfde parameters of vooronderstellingen. Dat is in
ieder geval niet het geval. Mag ik het zo vragen? Gebeurt
er nog verder onderzoek of is dit het voorlopig?
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Ik zou niet uit mijn hoofd durven beweren dat nergens
verder onderzoek plaatsvindt. Dat lijkt me ook geen goed
uitgangspunt. Het onderzoek, ook in de context van de
WHO, zal zeker doorgaan. Wellicht kan de heer Van Gerven
de arts die deze inzichten heeft, in contact brengen met het
RIVM, want voor mij is het RIVM op dit soort momenten
natuurlijk het anker waar ik het advies van hanteer. Maar
als er nieuwe inzichten zijn; het is altijd belangrijk om ook
de wetenschap te blijven challengen. Wellicht kan deze arts
zijn inzichten delen met het RIVM om te kijken of dat bij hen
tot nadere inzichten leidt.

Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Dan de heer Van Gerven. Hij heeft gesproken over de
Deense normen voor laagfrequent geluid. Denemarken
heeft inderdaad een aparte norm specifiek voor laagfrequent
geluid. Nederland heeft een norm voor windturbinegeluid
die net als bij andere bronnen het gehele geluidspectrum
beslaat, dus ook laagfrequent geluid. Deze norm biedt dus
echt een vergelijkbare bescherming als de Deense norm.
De WHO geeft ook geen apart advies voor laagfrequent
geluid van windturbines. Ook het RIVM heeft geconcludeerd
dat er geen aparte norm voor laagfrequent geluid van
windturbines bovenop de gewone geluidsnorm nodig is.

Voorzitter. Dan de motie op stuk nr. 12 over het doelmatigheidscriterium. Dit is ook onderdeel van het RIVM-onderzoek
naar aanleiding van het WHO-advies. Ik zou de heer Von
Martels dus willen vragen om zijn motie aan te houden en
daar nu niet op vooruit te lopen. Er hangen overigens ook
forse financiële consequenties aan het zo versoepelen van
een doelmatigheidscriterium. Dat kan in de context van het
MIRT bijvoorbeeld ook gevolgen hebben, omdat er dan op
allerlei plaatsen in één keer andere kosten mee gemoeid
zijn. Als we die niet helder kunnen baseren op een WHOadvies en de vertaling daarvan naar Nederland, dan zou
het, denk ik, moeilijk zijn om op een goede manier te beargumenteren waarom we het loslaten. Verzoek om aan te
houden.

Tweede Kamer

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

99-16-16

De voorzitter:
Het verzoek om aan te houden. Meneer Von Martels?
De heer Von Martels (CDA):
Ik wil de motie met alle plezier aanhouden, maar ik wil dan
wel enig zicht hebben op wanneer dat onderzoek dan tot
ons komt.
Staatssecretaris Van Veldhoven-van der Meer:
Eind 2019.
De voorzitter:
Op verzoek van de heer Von Martels stel ik voor zijn motie
(35054, nr. 12) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
De voorzitter:
Dan geef ik het woord aan de minister.

Minister Ollongren:
En ik kan heel kort zijn, voorzitter, want er is alleen een
vraag gesteld door de heer Smeulders. Ik kan hem geruststellen: als er wijzigingen zijn, dan geldt dezelfde procedure.
Die gaan dan ook in voorhang bij de Kamer en dat is geregeld in de Omgevingswet.
Dank u, voorzitter.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Daarmee zijn we gekomen aan het einde van
de behandeling van dit wetsvoorstel. Over het wetsvoorstel
en over de ingediende moties, voor zover niet aangehouden, zal aanstaande dinsdag gestemd worden.
Ik dank de beide bewindspersonen, de leden en onze
onvolprezen ondersteuning, in alle soorten en maten, en
de ambtenaren. Ik dank tot slot de mensen op de publieke
tribune en de mensen die dit debat elders hebben gevolgd.
Ik wens u nog een mooie avond, want dat is het volgens
mij al. Geniet u er nog even van.
Ik sluit de vergadering.

Tweede Kamer

Aanvullingswet geluid Omgevingswet

27 juni 2019
TK 99 Herdruk

99-16-17