Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2351

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 mei 2017
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij twee fiches,
die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: Mededeling duurzame ontwikkeling van de blauwe economie in het
westelijke Middellandse Zeegebied
Fiche: Mededeling bescherming migrerende kinderen (Kamerstuk 22 112,
nr. 2352)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-22112-2351
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2351

1

Fiche: Mededeling duurzame ontwikkeling van de blauwe
economie in het westelijke Middellandse Zeegebied
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad,
het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de
Regio’s: Initiatief voor de duurzame ontwikkeling van de blauwe
economie in het westelijke Middellandse Zeegebied.
b) Datum ontvangst Commissiedocument
21 april 2016
c) Nr. Commissiedocument
COM (2017) 183
d) EUR-Lex
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/
?qid=1493799408576&uri=CELEX:52017DC0183
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Niet opgesteld
f) Behandelingstraject Raad
Raad Algemene Zaken.
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
2. Essentie voorstel
De betrokken landen1 zien meerwaarde in een maritieme samenwerkingsstrategie op sub-regionaal niveau. Ze willen hun krachten op het gebied
van maritiem bestuur bundelen, zodat dit kan leiden tot coördinatie van
de actie, doeltreffender gebruik van de instrumenten en optimale
benutting van fondsen en financieringsinstrumenten. Hiermee kan
mogelijk een hefboomwerking worden gecreëerd die zorgt voor meer
particuliere investeringen, onder meer door middel van het onlangs door
de EU gelanceerde Investeringsplatform voor het nabuurschap2.
Het initiatief draagt er aan bij dat de EU en haar buurlanden over de
grenzen heen samen kunnen werken aan:
– meer veiligheid en beveiliging,
– de bevordering van duurzame blauwe groei en banen, en
– het behoud van de ecosystemen en de biodiversiteit in het westelijke
Middellandse Zeegebied.
De landen hebben de moeilijkheden waar de regio mee te kampen
geïdentificeerd: een aanhoudende economische en financiële crisis met
een hoge jeugdwerkloosheid in verscheidene landen, toenemende
verstedelijking van kustgebieden, overbevissing, vervuiling van de zee en
de vluchtelingencrisis. Ook onder de klimaatverandering heeft de regio
erg te lijden en de stijging van de zeespiegel vormt een grote bedreiging
voor de kustecosystemen en -economieën. Die druk zal nog toenemen
door andere factoren, zoals bevolkingsgroei en vergrijzing, migratie en de
voortschrijdende mondialisering.
Er zijn tien prioritaire actielijnen ontwikkeld om deze moeilijkheden in
samenhang aan te pakken. Het gaat onder meer om samenwerking tussen
kustwachten, bestrijden van verontreiniging en beschermen van mariene
1

Algerije, Frankrijk, Italië, Libië, Malta, Mauritanië, Marokko, Portugal, Spanje en Tunesië (de
zogenoemde Dialoog 5+5 landen).
2
http://ec.europa.eu/europeaid/news-and-events/state-union-2016-european-externalinvestment-plan_en.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2351

2

biodiversiteit, aan kennis en vaardigheden, onderzoek en innovatie, beter
bestuur en samenwerken voor duurzame visserij. Per actielijn zijn
concrete en ambitieuze streefdoelen geformuleerd en zijn mogelijke
financieringsbronnen vanuit de EU en nationale fondsen geïdentificeerd,
waarbij synergie tussen deze fondsen wordt gezocht.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Samenwerking op maritiem gebied (waaronder scheepvaart en
veiligheid), het mariene milieu en de blauwe economie tussen
EU-lidstaten en met EU-partnerlanden draagt bij aan prioritaire doelen die
Nederland ondersteunt, onder meer op het gebied van «Migratie»,
«Banen, groei en investeringen», «Energie-unie en beleid inzake klimaatverandering», en een «Krachtige rol op het wereldtoneel». Schone,
gezonde en productieve oceanen en zeeën is een gedeeld belang, waarbij
samenwerking binnen de internationale rechtsorde en juridische kaders,
zoals het VN-zeerechtverdrag een belangrijke voorwaarde is.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Nederland beoordeelt de voorliggende mededeling in zijn geheel als
positief. Nederland heeft geen directe betrokkenheid of verantwoordelijkheid bij de uitvoering van het initiatief, maar het is van belang om de
ontwikkelingen op gepaste manier te volgen en daar waar gewenst een
bijdrage te leveren op basis vanuit onze eigen ervaringen. Duurzaam
gebruik van de zeeën is in ons algemeen belang, en een versterkte
duurzame economische ontwikkeling in de betreffende gebieden heeft
een veelvoud aan voordelen. Onder meer waar het gaat om het duurzaam
ontwikkelen van de zee voor onderwerpen als een gezond ecologisch
systeem, visserij, maritiem bedrijfsleven en de vrije tijdseconomie. Dit
maakt de regio ook voor Nederland van belang.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Het initiatief wordt gesteund door de direct betrokken lidstaten en vijf
partnerlanden. De overige EU-lidstaten hebben een positieve grondhouding ten aanzien van regionale samenwerking. De niet EU-landen,
verenigd in de Unie voor het Middellandse Zeegebied hebben de
voorbereidende stappen goedgekeurd.
Aangezien zowel EU- als partnerlanden betrokken zijn bij het initiatief, zal
het eerst in de EU politiek moeten worden onderschreven en vervolgens
door de partnerlanden en de Unie voor het Middellandse Zeegebied. Het
Maltese voorzitterschap voorziet het onderschrijven door de EU als
onderdeel Raadsconclusies over de Europese Blauwe Groei Strategie3.
Hoewel gericht op het westelijke Middellandse Zeegebied en de tien
genoemde landen kunnen de actieradius en de mogelijke voordelen zich
volgens de initiatiefnemers makkelijk verder uitstrekken. Daarom kunnen
de maatregelen, afhankelijk van de behoeften, openstaan voor partners in
het centrale Middellandse Zeegebied en het noordoostelijke deel van de
Atlantische Oceaan, alsook voor andere partners. In concreto, maar niet zo
specifiek benoemd in de mededeling, gaat het hier in eerste instantie over
de zeegebieden ten westen van deelnemende landen Portugal, Marokko
en Mauritanië. Een dergelijke uitbreiding zal met betrokken landen eerst
3

https://www.eu2017.mt/Documents/Declarations/
Valletta%20Declaration%20IMP%20Blue%20Growth.pfd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2351

3

politiek ter sprake moeten worden gebracht in Europees verband, waarna
ook een inschatting kan plaatsvinden of dit van invloed is op Nederland.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit, proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen op het gebied van regeldruk en
administratieve lasten
a) Bevoegdheid
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de bevoegdheidsvraag
is positief. De mededeling betreft een heel scala aan beleidsterreinen. De
onderwerpen in de mededeling betreffen zowel de exclusieve
bevoegdheid van de EU (biologische rijkdommen van de zee in het kader
van het visserijbeleid) als gedeelde bevoegdheden van de EU en de
lidstaten (milieu, energie, onderzoek, technologische ontwikkeling, de
ruimte en EU-buitenlandbeleid). De EU heeft bevoegdheden op deze
terreinen. Voor wat betreft onderzoek, technologische ontwikkeling en de
ruimte geldt dat de uitoefening van de bevoegdheid van de Europese
Unie de lidstaten niet belet om hun eigen bevoegdheid uit te oefenen. Bij
verdere concretisering van de verschillende acties van de Commissie en
de betrokken EU-lidstaten en partnerlanden kan per actielijn een nadere
analyse van de bevoegdheidsvraag aan de orde zijn. Die vragen zijn door
de bij het initiatief betrokken EU landen ook gesteld.
De gekozen aanpak van instemming door de EU en haar lidstaten
enerzijds, en de betrokken niet EU landen afzonderlijk anderzijds is een
goede procedure. De Unie voor de Mediterrane regio (UfM) omvat meer
staten dan er bij het initiatief voor de westelijke Middellandse Zee regio
betrokken zijn. Daarnaast is de UfM een politiek overlegplatform en geen
besluitvormend orgaan.
b) Subsidiariteit
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de subsidiariteitvraag is
positief.
Wegens het grensoverschrijdende karakter van het initiatief kan de aanpak
het beste op EU-niveau worden belegd. Niet alleen vanuit politiek en
bestuurlijk opzicht, maar ook voor het efficiënt en effectief gebruik van
bestaande Europese middelen en fondsen.
c) Proportionaliteit
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de proportionaliteitvraag is positief. De Commissie kondigt in deze mededeling geen nieuwe
wet- of regelgeving aan.De complexiteit van de opgaven voor oceanen,
zeeën en aangelegen kustgebieden en de veelheid aan internationale
samenwerkingsverbanden vragen om een geïntegreerde aanpak. Een
gezamenlijk initiatief van de Commissie, lidstaten en andere partners is
daarom proportioneel.
d) Financiële gevolgen
De Commissie geeft aan dat het initiatief zal worden gefinancierd uit
bestaande internationale, EU-, nationale en regionale fondsen en
financieringsinstrumenten, die zullen worden gecoördineerd en complementair zullen zijn. Nationale fondsen betreffen die van de tien deelnemende landen. Nederland is van mening dat eventuele benodigde
EU-middelen gevonden dienen te worden binnen de in de Raad
afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2014–2020 en dat deze
moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de EU-jaarbegroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2351

4

Een bijdrage aan het initiatief vanuit Nederland bestaat uit meedenken en
het delen van kennis en ervaringen op terrein van beleid en uitvoering.
Een dergelijke bijdrage is beperkt van aard en valt binnen het werkpakket
van de betrokken ministeries. Eventuele budgettaire gevolgen voor de
Nederlandse begroting worden ingepast op de begroting van het
beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels van de
budgetdiscipline.
e) Gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
Deze mededeling integreert al bestaand EU-beleid en middelen, gericht op
de deelnemende landen. Ten aanzien van regeldrukeffecten, gevolgen
voor de administratieve lasten en nalevingskosten worden die niet binnen
Nederland voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2351

5