Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 510

Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de
Gaswet, de Wet op het financieel toezicht, de
Wet op de economische delicten en het Wetboek
van Strafvordering (uitvoering van een
verordening betreffende de integriteit en
transparantie van de groothandelsmarkt voor
energie)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING1

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend
luidt/uitsluitend opmerkingen van redactionele
aard bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op
de Raad van State)

I. ALGEMEEN
1. Doel en aanleiding
Dit voorstel van wet strekt tot uitvoering in de Elektriciteitswet 1998, de
Gaswet, de Wet op het financieel toezicht, de Wet op de economische
delicten en het Wetboek van Strafvordering van verordening (EU) nr.
1227/2011 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie
van 25 oktober 2011 betreffende de integriteit en transparantie van de
groothandelsmarkt voor energie (PbEU 2011, L 326, hierna: de verordening)2. De verordening is tot stand gekomen tegen de achtergrond dat
voor het goed functioneren van de groothandelsmarkten voor energie het
essentieel is dat marktpartijen erop kunnen vertrouwen dat de markt
integer en transparant is. Tegen marktmisbruik of een suboptimaal niveau
van transparantie dient op Europees niveau effectief te worden
opgetreden. Marktmisbruik in één bepaalde lidstaat heeft namelijk vaak
ook gevolgen voor de handel in de andere lidstaten, aangezien de
groothandelsmarkten voor energie in de gehele Europese Unie steeds
nauwer met elkaar zijn verbonden. Het doel van de verordening is om een
geharmoniseerd kader te scheppen tot waarborging van de transparantie
en integriteit van de groothandelsmarkten voor energie en de verordening
verbiedt misbruik met gevolgen voor deze markten.

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2
Verordening (EU) nr. 1227/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011
betreffende de integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt voor energie (PbEU 2011,
L 326). Ingevolge artikel 22 van de verordening treedt de verordening op de twintigste dag na
publicatie in werking en zijn de artikelen 8, eerste lid, derde lid, eerste alinea, vierde lid en
vijfde lid, van toepassing zes maanden na de datum waarop de Europese Commissie de in het
tweede lid en zesde lid van dat artikel bedoelde relevante uitvoeringshandelingen heeft
vastgesteld. Een transponeringstabel is opgenomen in deel III van deze memorie van
toelichting.

kst-33510-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

1

De verordening heeft net als andere Europese verordeningen rechtstreekse werking. Sommige bepalingen uit de verordening vragen om
uitvoering. Daarvoor is het noodzakelijk om de Elektriciteitswet 1998, de
Gaswet, de Wet op het financieel toezicht, de Wet op de economische
delicten en het Wetboek van Strafvordering te wijzigen. In de volgende
paragraaf worden de hoofdlijnen van de verordening besproken. In de
paragrafen 3 en 4 zal achtereenvolgens worden ingegaan op de
uitvoering, toezicht op naleving en handhaving van de verordening en in
paragraaf 5 wordt de relatie van de verordening met de financiële markt
behandeld.
2. Hoofdlijnen verordening
2.1 Reikwijdte
De verordening is van toepassing op de handel in voor de groothandel
bestemde energieproducten. Daaronder vallen contracten voor de
levering en het transport van elektriciteit of gas, alsmede derivaten (zoals
bijvoorbeeld opties of futures met fysieke levering) met betrekking tot
elektriciteit of gas dat in de Europese Unie is geproduceerd, verhandeld,
geleverd of getransporteerd (artikel 2, vierde lid, van de verordening). De
verordening geldt in beginsel voor alle gesloten transacties op de
grondstoffen- en derivatenmarkten voor elektriciteit en gas en is niet van
toepassing op de handel in contracten voor de levering van elektriciteit en
gas bestemd voor kleinverbruikers. Volgens de verordening zijn retailcontracten niet op dezelfde wijze gevoelig voor marktmanipulatie als
groothandelscontracten.
Ook is de verordening, voor zover het gaat om het verbod van handel met
voorwetenschap en marktmanipulatie (artikelen 3 en 5), niet van
toepassing op voor de groothandel bestemde energieproducten die
aangemerkt worden als financiële instrumenten in de zin van artikel 9 van
Richtlijn 2003/6/EG van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari
2003 betreffende handel met voorwetenschap en marktmanipulatie (PbEU
2003, L 96, hierna: de richtlijn marktmisbruik). Mogelijke voorbeelden van
een financieel instrument zijn effecten, geldmarkt instrumenten en in het
geval van energie bijvoorbeeld een termijncontract voor de levering van
gas of elektriciteit zonder fysieke levering.
2.2 Verbod op handel met voorwetenschap
De verordening verbiedt gedrag dat de integriteit op de energiemarkten
ondermijnt. Allereerst is het verboden gebruik te maken van voorwetenschap, of een poging daartoe bij het verrichten van een transactie in voor
de groothandel bestemde energieproducten (artikel 3, eerste lid, van de
verordening). Voorwetenschap is in dit verband: niet openbaar gemaakte
informatie die concreet is en die verband houdt met voor de groothandel
bestemde energieproducten en die, indien zij openbaar zou worden
gemaakt, een aanzienlijke invloed zou kunnen hebben op de prijzen van
voor de groothandel bestemde energieproducten (artikel 2, eerste lid, van
de verordening). Het gaat daarbij om informatie die verplicht openbaar
moet worden gemaakt overeenkomstig Europese of nationale wet- en
regelgeving, waaronder verordening (EG) nr. 714/2009 van het Europees
Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor
toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit
(PbEU 2009, 211) en verordening (EG) nr. 715/2009 van het Europees
Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor
de toegang tot aardgastransmissienetten (PbEU 2009, 211). Daarnaast
gaat het om informatie met betrekking tot de capaciteit en de benutting
van faciliteiten voor productie, opslag, verbruik of transport van elektri-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

2

citeit of gas, of informatie over de capaciteit en benutting van
LNG-installaties. Ook informatie die waarschijnlijk een aanzienlijke invloed
heeft op prijzen van voor de groothandel bestemde energieproducten en
informatie die een redelijk handelende marktdeelnemer waarschijnlijk zal
gebruiken om over te gaan tot een transactie of ten dele zal gebruiken om
zijn beleggingsbeslissing er mede op te baseren, moet openbaar worden
gemaakt. Het verbod op handel met voorwetenschap is niet van
toepassing indien sprake is van bijvoorbeeld transacties die worden
verricht ter nakoming van een opeisbaar geworden verplichting voordat
de persoon in kwestie voorwetenschap bezat, of van transacties met als
enig doel om het directe fysieke verlies te dekken vanwege ongeplande
onderbrekingen of in geval van noodsituaties (artikel 3, vierde lid, van de
verordening).
2.3 Verbod op marktmanipulatie
De verordening verbiedt het zich in laten, of pogen zich in te laten, met
marktmanipulatie voor de groothandelsmarkten voor energie (artikel 5
van de verordening). Vormen van marktmanipulatie zijn bijvoorbeeld: het
plaatsen of intrekken van valse orders, het verspreiden van onjuiste of
misleidende informatie of geruchten via de media, het verstrekken van
onjuiste informatie aan ondernemingen die prijsanalyses uitvoeren of
marktrapporten publiceren of de indruk wekken dat de beschikbare
productiecapaciteit voor elektriciteit of de beschikbaarheid van gas, afwijkt
van de feitelijke capaciteit. Marktmanipulatie kan bestaan tussen de
groothandelsmarkten voor elektriciteit en gas en tussen de financiële en
grondstoffenmarkten, waaronder de markten voor emissierechten.
Op basis van artikel 6, eerste lid, van de verordening is de Europese
Commissie bevoegd om gedelegeerde handelingen vast te stellen om
onder andere de definities van voorwetenschap en van marktmanipulatie
in overeenstemming te brengen met andere relevante wetgeving van de
Europese Unie op het gebied financiële diensten en energie.
2.4 Verplichte openbaarmaking van voorwetenschap
Naast de hiervoor genoemde verboden bevat de verordening ook het
gebod aan marktdeelnemers om voorwetenschap tijdig en op een
doeltreffende manier openbaar te maken (artikel 4, eerste lid, van de
verordening). Het gaat om voorwetenschap waarover zij beschikken met
betrekking tot bedrijfsactiviteiten of faciliteiten van de betrokken marktdeelnemer. Een marktdeelnemer kan bij uitzondering en op diens eigen
verantwoordelijkheid de openbaarmaking van voorwetenschap uitstellen
om zijn eigen rechtmatige belangen te beschermen. Dit is alleen mogelijk
als het niet openbaren van de voorwetenschap naar alle waarschijnlijkheid geen misleiding tot gevolg heeft, de marktdeelnemer het
vertrouwelijke karakter van deze informatie kan waarborgen en hij op
basis van deze informatie geen beslissingen neemt met betrekking tot
voor de groothandel bestemde energieproducten. De marktdeelnemer is
verplicht om de betrokken informatie onverwijld en gemotiveerd aan het
Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (hierna: het
Agentschap) en de raad van bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de NMa) als nationale regulerende instantie te
verstrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

3

2.5 Verplichtingen van personen die beroepshalve transacties tot stand
brengen
De verordening verplicht natuurlijke personen en rechtspersonen die
beroepshalve transacties tot stand brengen in voor de groothandel
bestemde energieproducten om de nationale regulerende instanties in de
betreffende lidstaat in kennis te stellen, indien zij een redelijk vermoeden
hebben dat een transactie in strijd is met het verbod van handel met
voorwetenschap of het verbod op manipulatie. Deze personen moeten
daarnaast doeltreffende maatregelen en procedures vaststellen en ook in
stand houden om inbreuk op de verboden van handel met voorwetenschap of manipulatie te identificeren (artikel 15 van de verordening).
2.6 Gegevensverzameling en registratie van marktdeelnemers
Om efficiënt toezicht op de groothandelsmarkten voor energie te kunnen
houden schrijft de verordening voor dat regelmatig en tijdig toegang
wordt verkregen tot gegevens met betrekking tot capaciteit en benutting
van installaties voor de productie, de opslag, het verbruik of het transport
van elektriciteit en gas. Marktdeelnemers zijn daarom verplicht om het
Agentschap te voorzien van overzichten van op de groothandelsmarkt
voor energie verrichte transacties, met inbegrip van handelsorders (artikel
8, eerste lid, van de verordening). Marktdeelnemers zijn daarnaast
verplicht om aan het Agentschap en de NMa informatie te verstrekken
aangaande de capaciteit en de benutting van productie-, opslag-, verbruiken transportfaciliteiten voor elektriciteit en gas en informatie over de
capaciteit en benutting van LNG-installaties (artikel 8, vijfde lid, van de
verordening). De Europese Commissie zal op basis van artikel 8, tweede
lid, van de verordening, door middel van uitvoeringshandelingen een lijst
opstellen van de contracten en derivaten, met inbegrip van handelsorders,
die gemeld moeten worden en bepalen binnen welke termijn en in welke
vorm de informatie aan het Agentschap moet worden verstrekt. Op basis
van artikel 8, zesde lid, zal de Europese Commissie door middel van
uitvoeringshandelingen uniforme regels vaststellen voor het verstrekken
van informatie inzake capaciteit en benutting van productie-, opslag-,
verbruik- en transportfaciliteiten.
In artikel 8, derde lid, van de verordening is bepaald dat transacties die
gemeld zijn overeenkomstig Richtlijn 2004/39/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 21 april 2004 betreffende markten voor
financiële instrumenten, tot wijziging van de Richtlijnen 85/611/EEG en
93/6/EEG van de Raad en van Richtlijn 2000/12/EG van het Europees
Parlement en de Raad en houdende intrekking van Richtlijn 93/22/EEG van
de Raad (Pb EU 2004, L 145, hierna: de Richtlijn voor markten in financiële
instrumenten) of toepasselijke Europese wetgeving ten aanzien van
derivatentransacties niet onderworpen worden aan een dubbele rapportageverplichting met betrekking tot die transacties.
Marktdeelnemers moeten zich registreren bij de nationale regulerende
instantie waar zij gevestigd of woonachtig zijn, of indien zij niet binnen de
Europese Unie gevestigd of woonachtig zijn, in een lidstaat waarin zij
actief zijn. Als een marktdeelnemer in meerdere landen werkt hoeft hij
zich maar bij één nationale regulerende instantie te laten registreren. De
NMa is verantwoordelijk voor het verwerken van registraties die bij haar
worden gedaan. Het Agentschap heeft tot taak om op basis van registers
die door de nationale regulerende instanties zijn opgezet, een Europees
register voor marktdeelnemers op te zetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

4

3. Uitvoering van de verordening
Het Agentschap is in de verordening de aangewezen instantie om toezicht
op de handel in voor de groothandel bestemde energieproducten uit te
voeren en ervoor te zorgen dat de nationale regulerende instanties hun
taken op een gecoördineerde en consistente wijze uitvoeren. Het
Agentschap voert markttoezicht uit door middel van het monitoren van de
van marktdeelnemers verkregen informatie over voorwetenschap en de
door marktdeelnemers verstrekte overzichten van op de groothandelsmarkten voor energie verrichte transacties en handelsorders. Het
Agentschap ontvangt daarnaast ook informatie van de nationale regulerende instanties, de bevoegde financiële autoriteiten van de lidstaten, de
nationale mededingingsautoriteiten, de Europese Autoriteit voor effecten
en markten (hierna: ESMA) en de instanties die verantwoordelijk zijn voor
het toezicht op de handel in emissierechten of met emissierechten
verband houdende derivaten. Het Agentschap kan op basis van artikel 7,
eerste lid, van de verordening ook op eigen initiatief gegevens verzamelen
in verband met het markttoezicht. Het Agentschap is verantwoordelijk
voor het vaststellen van mechanismen voor het delen van de informatie
met andere instanties en dient toegang te geven tot deze mechanismen.
Uitgangspunt van de verordening is dat de monitoring plaatsvindt door
het Agentschap. In aanvulling daarop is de NMa bevoegd om op basis van
artikel 7, tweede lid, van de verordening als nationale regulerende
instantie ook toezicht te houden op de handel in voor groothandel
bestemde energieproducten op nationaal niveau. De Europese energiemarkt is steeds beter geïntegreerd met veel grensoverschrijdende handel.
Marktmonitoring door het Agentschap is daarom het meest effectief en
daarmee het uitgangspunt van de verordening.
4. Toezicht op naleving en handhaving van de verordening
De NMa wordt als nationale regulerende instantie primair belast met het
toezicht op de naleving en handhaving van de verordening. De meeste
bevoegdheden die voor het toezicht op de naleving en handhaving van de
verordening noodzakelijk zijn, zijn al in de Algemene wet bestuursrecht
respectievelijk de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet opgenomen. De
NMa legt besluiten tot oplegging van een last onder dwangsom of een
bestuurlijke boete ter inzage.
Op grond van artikel 13, tweede lid, onderdelen f en g, van de verordening
moet een rechter kunnen worden gevraagd om vermogensbestanddelen
te bevriezen of in beslag te nemen of een tijdelijk verbod op beroepsuitoefening op te leggen. In het Nederlandse rechtsstelsel zijn dit bevoegdheden die passen binnen een strafrechtelijke context. Om deze reden is
ervoor gekozen in het wetsvoorstel, naast bestuursrechtelijke handhaving,
ook strafrechtelijke handhaving mogelijk te maken. Echter, bestuursrechtelijke handhaving blijft het uitgangspunt. Gelet hierop ligt het in de
bedoeling om deze strafrechtelijke weg te bewandelen indien behoefte is
aan het opleggen van deze twee sancties. Ter voorkoming van ongeoorloofde samenloop van bestuurlijke en strafrechtelijke sancties is het
wenselijk dat de NMa en het Openbaar Ministerie afspraken maken.
De NMa is naast de nationale regulerende instantie ook de autoriteit in
Nederland die mededingingstoezicht uitoefent. Waar passend kan de NMa
op gecoördineerde wijze de verordening en de Mededingingswet
handhaven. In verband met gecoördineerde handhaving van de verordening en toepasselijke financiële regelgeving, dienen de NMa en de
Autoriteit Financiële Markten (hierna: AFM) met elkaar samen te werken.
De NMa en AFM kunnen afspraken maken over de wijze van samen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

5

werking. De instrumenten die de NMa kan toepassen wegens overtreding
van de verordening, zoals het opleggen van een bestuurlijke boete, last
onder dwangsom of het geven van een bindende aanwijzing, heeft de
AFM ook ter beschikking.
5. De relatie van de verordening met de financiële markt
De energiemarkt raakt steeds sterker verbonden met de financiële markt.
De derivatenmarkt voor elektriciteit en gas is een voorbeeld van het
snijvlak met de energie- en financiële markt. Voor de financiële markt
geldt al langer het verbod van handel met voorwetenschap en het verbod
van marktmanipulatie. De Richtlijn marktmisbruik en de Richtlijn voor
markten in financiële instrumenten worden op dit moment herzien.
Nederland zet zich ten behoeve van de onderhandelingen over deze
herzieningen in voor een zo optimaal mogelijke samenloop met de
verordening, om te voorkomen dat verschillende interpretaties en
conflicterende bepalingen ontstaan. De Richtlijn voor markten in
financiële instrumenten heeft meer concurrentie, Europese integratie en
innovatie gebracht naast betere bescherming van beleggers, maar werkte
suboptimaal met betrekking tot de doelstellingen van deze richtlijn. Het
aantal handelsmogelijkheden is sterk toegenomen, hetgeen marktfragmentatie en (te) beperkte transparantie met zich mee heeft gebracht.
Herziening van de Richtlijn voor markten in financiële instrumenten dient
deze zaken te adresseren en te bewerkstelligen dat veilige, meer transparante Europese financiële markten in dienst van de economie en de
maatschappij als geheel werken.
6. Regeldruk en overige effecten
De verordening bevat rechtstreekse verplichtingen voor marktdeelnemers
tot rapportage van transacties en handelsorders aan het Agentschap en
de publicatie van voorwetenschap. Deze rechtstreeks werkende verplichtingen vallen buiten de scope van het nationale beleid gericht op de
vermindering van regeldruk. Tijdens de onderhandelingen heeft
Nederland gestreefd naar een zo efficiënt mogelijke vorm van rapportage
en publicatie om de administratieve verplichtingen van marktdeelnemers
zoveel mogelijk te beperken. Op basis van de verordening dient de
Europese Commissie nog uitvoeringshandelingen vast te stellen met
nadere eisen over de informatie die marktpartijen moeten gaan
verstrekken. Nederland zal in de comitologieprocedure tot het vaststellen
van deze uitvoeringshandelingen streven naar het zoveel mogelijk
beperken van regeldruk voor marktpartijen. De verordening bevat de
verplichting voor marktdeelnemers om zich te laten registeren bij de NMa
indien zij gevestigd of woonachtig zijn in Nederland. Ook moeten
marktdeelnemers zich bij de NMa registreren indien zij niet binnen de
Europese Unie gevestigd of woonachtig zijn, maar in Nederland actief zijn.
De bevoegdheid van de NMa om gegevens en inlichtingen op te vragen
conform de wijziging van artikel 7 van de Elektriciteitswet 1998 en artikel
1g van de Gaswet, is een dermate algemene bevoegdheid dat over het
effect op de regeldruk geen waardevolle inschatting is te maken. Het is in
dit licht van belang dat de NMa geen informatie zal opvragen bij marktpartijen die reeds is opgevraagd op basis van andere regelgeving of
anderszins onnodig is voor het toezicht en de handhaving van deze
verordening. Daarmee kan onnodige regeldruk worden voorkomen. Er zijn
geen concrete milieu-effecten verbonden aan het wetsvoorstel om deze
wet in overeenstemming te brengen met de verordening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

6

7. Uitvoerings- en handhavingtoets NMa, advies Raad voor de
rechtspraak en consultatie
De NMa heeft een uitvoerings- en handhavingstoets uitgevoerd op het
wetsvoorstel. Met de brieven van 6 april en 30 augustus 2012 heeft de
NMa de resultaten van deze toets kenbaar gemaakt. De NMa komt tot de
conclusie dat met het wetsvoorstel de NMa komt te beschikken over de
bevoegdheden om de verordening effectief uit te voeren en te handhaven.
Wel heeft de NMa een aantal inhoudelijke adviezen opgenomen ter
verbetering van de werking van het wetsvoorstel en om te voldoen aan de
eisen uit de verordening. Navraag bij de NMa over een eventuele
onvolkomenheid in het wetsvoorstel ten behoeve van een volledige
uitvoering van de verordening maakt duidelijk dat deze opmerking ziet op
het ontbreken in het wetsvoorstel van de bevoegdheid voor de NMa om
een woning zonder toestemming van de bewoner te betreden. De
verordening vereist echter niet dat de NMa over een dergelijke
bevoegdheid zou moeten beschikken en om te voldoen aan de verordening is aanpassing van het wetsvoorstel op dit punt dan ook niet
noodzakelijk. De andere adviezen hebben in zijn algemeenheid betrekking
op de samenhang tussen het wetsvoorstel en de Wet op het financieel
toezicht, de Mededingingswet en de Algemene wet bestuursrecht. Naar
aanleiding van deze adviezen zijn verduidelijkingen aangebracht in
paragraaf 4.
De Raad voor de rechtspraak heeft het wetsvoorstel beoordeeld met
betrekking tot de gevolgen voor de rechtspraak. Bij brief van 19 april 2012
heeft de Raad zijn advies kenbaar gemaakt. De Raad heeft geadviseerd om
in het wetsvoorstel enkele verduidelijkingen aan te brengen die betrekking
hebben op de bestuursrechtelijke procedure voor het bevriezen en in
beslag nemen van vermogensbestanddelen en het opleggen van een
beroepsverbod, zoals deze in het aan de Raad voorgelegde concept was
opgenomen. Mede naar aanleiding van dit advies is opnieuw bezien hoe
aan deze maatregelen, die zijn opgenomen in artikel 13, tweede lid,
onderdelen f en g, van de verordening, het beste uitvoering kan worden
gegeven. Zoals uiteengezet in paragraaf 4, passen deze bevoegdheden in
het Nederlandse rechtsstelsel het beste binnen een strafrechtelijke
context. Om deze reden is in het wetsvoorstel voor de uitvoering van
artikel 13, tweede lid, onderdelen f en g, van de verordening nu voor het
strafrecht gekozen. De strafrechtelijke zaken zullen ingevolge titel VII van
de Wet op de economische delicten door de economische kamers van de
rechtbank worden behandeld en beslist.
Het wetsvoorstel is gedurende een periode van vier weken geconsulteerd
via internet. Tijdens de internetconsultatie zijn zienswijzen ingediend door
Nogepa en Energie-Nederland. Deze zienswijzen hebben ertoe bijgedragen dat de bestuursrechtelijke procedure voor het bevriezen en in
beslag nemen van vermogensbestanddelen en het opleggen van een
verbod op beroepsuitoefening in het wetsvoorstel is gewijzigd. Voor een
toelichting op de aanpassing zij verwezen naar paragraaf 4. Daarnaast is
verduidelijkt wat het doel is van de bevoegdheid om door middel van een
ministeriële regeling regels te stellen over de registratie bij de NMa.
8. Inwerkingtreding
Artikel VII voorziet in inwerkingtreding van het wetsvoorstel. In verband
met de noodzaak van tijdige uitvoering van de verordening is inwerkingtreding van de wet op zo kort mogelijke termijn aangewezen en wordt niet
aangesloten bij een vast inwerkingtredingsmoment, zoals opgenomen in
het kabinetsbeleid inzake vaste verandermomenten (Kamerstukken II,
2009/10, 29 515, nr. 309).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

7

II. ARTIKELEN
Artikel I
Onderdeel B
In artikel 5, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998 is bepaald dat de NMa
belast is met taken ter uitvoering van de Elektriciteitswet 1998, van
verordening 714/2009 en van verordening 713/2009, en met het toezicht
op de naleving van de Elektriciteitswet 1998, verordening 714/2009 en
verordening 713/2009. In verband met de nieuwe taken van de NMa op
basis van de verordening worden in artikel 5, eerste lid, verwijzingen naar
de verordening opgenomen.
Onderdeel C
Ingevolge artikel 5a, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998 wijst de NMa
ambtenaren aan die belast zijn met het toezicht op de naleving van het
bepaalde bij of krachtens de Elektriciteitswet 1998, verordening 714/2009
en verordening 713/2009. Voorgesteld wordt om in het eerste lid een
verwijzing naar de verordening op te nemen, zodat de NMa toezichthoudende ambtenaren kan aanwijzen die met het toezicht op de naleving van
de verordening zijn belast. Daarnaast wordt voorgesteld om het derde lid
van artikel 5a te wijzigen, waardoor de NMa de bevoegdheid krijgt om een
bindende aanwijzing te geven in verband met de naleving van de
verordening.
Onderdeel D
Op grond van artikel 7, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998 heeft de
NMa de bevoegdheid om informatie op te vragen bij producenten,
leveranciers, handelaren, netbeheerders, elektriciteits- en gasbeurzen en
afnemers in verband met de uitvoering van de taken die aan de NMa zijn
opgedragen in de Elektriciteitswet 1998, verordening 714/2009 en
verordening 713/2009. Voorgesteld wordt om in artikel 7, eerste lid, de
verwijzing naar de verordening toe te voegen, zodat het mogelijk wordt
dat de NMa ook informatie kan opvragen voor in de verordening
opgedragen taken. Voorts wordt het mogelijk dat de NMa informatie kan
verlangen van marktdeelnemers. Op grond van artikel 17, vierde lid, van
de verordening mogen nationale regulerende instanties de informatie, die
zij uit hoofde van de verordening ontvangen, uitsluitend gebruiken ter
uitoefening van hun taken. Artikel 7, derde lid, van de Elektriciteitswet
1998 bepaalt dat de NMa de informatie die zij ontvangt ter uitvoering van
de Elektriciteitswet 1998, verordening 714/2009 en verordening 713/2009
uitsluitend mag gebruiken voor toepassing van de wetten en verordeningen die in dat lid zijn opgesomd. In het derde lid wordt de verwijzing
naar de verordening toegevoegd. De NMa moet op basis van de verordening samenwerken met andere nationale regulerende instanties, het
Agentschap, de AFM en de Europese Commissie om hun taken te kunnen
vervullen op grond van de verordening. In verband hiermee wordt artikel
7, vierde lid, van de Elektriciteitswet 1998 gewijzigd waardoor het mogelijk
wordt dat de NMa aan de AFM en de Europese Commissie informatie kan
verstrekken die de NMa ontvangt op basis van artikel 7, eerste lid, voor
zover deze informatie van belang is voor hun taken die volgen uit de
verordening. De informatie-uitwisseling met de andere nationale
regulerende instanties en het Agentschap is in artikel 7, vierde lid,
geregeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

8

Onderdeel E
De NMa kan op basis van artikel 77h, eerste lid, van de Elektriciteitswet
1998 in geval van een overtreding van het bepaalde bij of krachtens deze
wet en van het bepaalde bij verordening 714/2009 en verordening
713/2009, de overtreder een last onder dwangsom opleggen. In het
wetsvoorstel wordt voorgesteld om de NMa de bevoegdheid te geven om
een last onder dwangsom op te leggen in geval van overtreding van de
verordening.
Onderdeel F
In artikel 77i, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998, is de bevoegdheid
van de NMa opgenomen om een bestuurlijke boete op te leggen. Het
wetsvoorstel maakt het mogelijk dat de NMa een bestuurlijke boete kan
opleggen indien zij een overtreding constateert van de verordening.
Voorgesteld wordt om de hoogte van de bestuurlijke boete onder te
verdelen in twee categorieën. De zwaarte van de boetes is afhankelijk van
het soort overtreding. Overtreding van administratieve of uitvoeringsbepalingen uit de verordening worden aangemerkt als lichte overtredingen.
Deze worden opgenomen in artikel 77i, eerste lid, onderdeel a. Dit betreft
overtredingen inzake de verplichting om informatie aan het Agentschap te
verstrekken, de verplichting tot registratie en de verplichtingen die zich
richten tot personen die beroepshalve transacties tot stand brengen.
Overtreding van het verbod van handel met voorwetenschap, het verbod
op marktmanipulatie en overtreding van het gebod tot verplichte
openbaarmaking van voorwetenschap worden aangemerkt als zware
overtredingen. Dergelijke overtredingen raken de kern van de verordening. Deze overtredingen worden opgenomen in artikel 77i, eerste lid,
onderdeel b. De hiervoor vermelde indeling in boetecategorieën sluit aan
bij de indeling van boetecategorieën die in de Wet op het financieel
toezicht is opgenomen.
Onderdeel G
Artikel 86h
De NMa heeft op basis van artikel 9, eerste lid, van de verordening de taak
om een register op te stellen van marktdeelnemers die bij haar zich laten
registreren. Naar verwachting zal dit register worden opgezet conform
een format van het Agentschap. De vorm en welke informatie voor
registratie verstrekt moet worden zal door de NMa in nauwe samenwerking met het Agentschap worden bepaald. Verwacht wordt dat het
Agentschap zal zorgen voor een (digitaal) formulier waarmee marktdeelnemers zich bij de nationale regulerende instanties moeten laten
registreren. Indien noodzakelijk kunnen bij ministeriële regeling regels
worden gesteld over de registratie, om daarmee te voorkomen dat er
meer registratiegegevens zouden worden opgevraagd dan noodzakelijk.
Daardoor wordt geborgd dat registratie plaats zal vinden volgens de eisen
en standaarden van het Agentschap.
Artikel II
Onderdeel B
Ingevolge artikel 1a, eerste lid, van de Gaswet, is de NMa belast met taken
ter uitvoering van de Gaswet, verordening 715/2009 en verordening
713/2009 en met het toezicht op de naleving van deze wet en verordeningen. Voorgesteld wordt om in artikel 1a, eerste lid, ook verwijzingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

9

naar de verordening op te nemen, in verband met de nieuwe taken van de
NMa op basis van de verordening.
Onderdeel C
Artikel 1b, eerste lid, van de Gaswet, bevat de bevoegdheid van de NMa
om toezichthoudende ambtenaren aan te wijzen die met het toezicht op
de naleving van de Gaswet, verordening 715/2009 en verordening
713/2009 zijn belast. Door wijziging van het eerste lid, kan de NMa
toezichthoudende ambtenaren aanwijzen die met toezicht op de naleving
van de verordening zijn belast. Op grond van artikel 1b, derde lid, is de
NMa bevoegd om een bindende aanwijzing geven. Voorgesteld wordt het
derde lid te wijzigen waardoor de NMa dit instrument kan gebruiken ter
naleving van de verordening.
Onderdeel D
Artikel 1g van de Gaswet bevat regels over het opvragen, gebruiken en
verstrekken van informatie door de NMa. Voorgesteld wordt om artikel 1g,
eerste lid, te wijzigen waardoor het mogelijk wordt dat de NMa ter
uitvoering van de in de verordening opgedragen taken informatie kan
opvragen. Daarnaast wordt aan dit artikellid toegevoegd dat de NMa
informatie kan verlangen van marktdeelnemers. Op basis van de
verordening moet de NMa met andere nationale regulerende instanties,
het Agentschap, de AFM en de Europese Commissie samenwerken en
dient de NMa ervoor te zorgen dat de informatie die zij ontvangt vertrouwelijk wordt behandeld. Voorgesteld om artikel 1g, derde lid, te wijzigen,
zodat de NMa verplicht is om vertrouwelijk om te gaan met informatie die
zij uit hoofde van de verordening ontvangt. Daarnaast wordt voorgesteld
om artikel 1g, vierde lid, te wijzigen zodat de NMa informatie kan
verstrekken aan de AFM en de Europese Commissie. Informatieuitwisseling met de andere nationale regulerende instanties en het
Agentschap is geregeld in het vierde lid.
Onderdeel E
In artikel 60ac, eerste lid, van de Gaswet, is de bevoegdheid van de NMa
opgenomen om een last onder dwangsom op te leggen in geval van
overtreding van het bepaalde bij of krachtens de Gaswet, verordening
715/2009, verordening 713/2009 en verordening 994/2010. Omdat de NMa
belast wordt met handhaving van de verordening, wordt voorgesteld om
in het eerste lid, van artikel 61ac de verwijzing naar de verordening op te
nemen.
Onderdeel F
Artikel 60ad, eerste lid, van de Gaswet, bevat de bevoegdheid van de NMa
om bestuurlijke boetes op te leggen. Voorgesteld wordt om de NMa de
bevoegdheid te geven om overtreding van de verordening te kunnen
beboeten. De voorgestelde wijziging is vergelijkbaar met de wijziging van
artikel 77i van de Elektriciteitswet 1998. Voor een toelichting hierop wordt
verwezen naar artikel I, onderdeel F.
Onderdeel G
Artikel 66g
Artikel 66g van de Gaswet heeft betrekking op de registratie van marktdeelnemers door de NMa. Dit artikel is grotendeels gelijkluidend aan het
voorgestelde artikel 86h van de Elektriciteitswet 1998. Voor een toelichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

10

op dit artikel wordt verwezen naar de toelichting op artikel 86h in artikel I,
onderdeel G.
Artikel III
Onderdeel B
De verordening schrijft voor dat de NMa en de AFM verplicht zijn samen
te werken bij de handhaving van de verordening en toepasselijke
financiële regelgeving. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk dat de AFM
informatie kan verstrekken aan de NMa. Op basis van artikel 16, derde lid,
onderdeel c van de verordening is de AFM tevens verplicht om het
Agentschap en ESMA in kennis te stellen van vermoedens dat in een
andere lidstaat op de groothandelsmarkt voor energie handelingen
worden uitgevoerd die in strijd zijn met de verordening. Gelet hierop
wordt voorgesteld om artikel 1:93, eerste lid, van de Wet op het financieel
toezicht te wijzigen, zodat de AFM informatie kan verstrekken aan de NMa
en het Agentschap, die de AFM heeft verkregen bij de vervulling van de
haar in de Wet op het financieel toezicht opgedragen taak.
Artikel IV en V
Ingevolge artikel IV is het handelen in strijd met de in artikel 86i, eerste lid,
van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 66h, eerste lid, van de Gaswet
genoemde bepalingen van de verordening een economische delict als
bedoeld in artikel 1, onder 3°, van de Wet op de economische delicten.
Een dergelijk economisch delict is ingevolge de artikelen 86i, tweede lid,
van de Elektriciteitswet 1998 en artikel 66h, tweede lid, van de Gaswet,
zoals opgenomen in de artikelen I, onderdeel, G, en II, onderdeel G,
aangemerkt als misdrijf.
Op grond van artikel 7 van de Wet op de economische delicten in
samenhang met artikel 28, eerste lid, onder 5°, van het Wetboek van
Strafrecht is het mogelijk een tijdelijk verbod op beroepsuitoefening op te
leggen. Dit is noodzakelijk ter uitvoering van artikel 13, tweede lid, onder
g, van de verordening.
Op grond van artikel V, dat het Wetboek van Strafvordering wijzigt, kan
een bevel tot voorlopige hechtenis worden gegeven in geval van
verdenking van het handelen in strijd met de in artikel 86i van de
Elektriciteitswet 1998 en artikel 66h van de Gaswet genoemde bepalingen
van de verordening. Deze wijziging houdt verband met de uitvoering van
artikel 13, tweede lid, onder f, van de verordening, dat stelt dat een rechter
moet kunnen worden gevraagd om vermogensbestanddelen te bevriezen
of in beslag te nemen ter handhaving van de artikelen 3, 4 en 5 van de
verordening. Bevriezing van of beslaglegging op activa kan worden
uitgevoerd op grond van het eerste boek, titel IV, derde afdeling, van het
Wetboek van Strafvordering. Om het beslag daadwerkelijk te effectueren,
zijn soms steunbevoegdheden nodig zoals uitlevering van stukken of
doorzoeking ter vastlegging van gegevens. Toepassing van steunbevoegdheden kan vereisen dat een bevel tot voorlopige hechtenis wordt
gegeven. De wijziging van artikel 67, eerste lid, onder c, van het Wetboek
van Strafvordering, zoals opgenomen in artikel V, is daarmee noodzakelijk
ter uitvoering van artikel 13, tweede lid, onder f, van de verordening.
Artikel VI
Met artikel 2 van het wetsvoorstel houdende regels omtrent de instelling
van de Autoriteit Consument en Markt (Instellingswet Autoriteit
Consument en Markt) (Kamerstukken II 2011/12, 33 186, nr. 2) wordt een
Autoriteit Consument en Markt ingesteld, waarin de NMa, de Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit en de Consumentenautoriteit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

11

zullen samengaan. Omdat de NMa na inwerkingtreding van die bepaling
in de Autoriteit Consument en Markt zal zijn opgegaan, regelt artikel VI dat
de toezichthouder, bedoeld in artikel 1:93, eerste lid, van de Wet op het
financieel toezicht, vertrouwelijke gegevens of inlichtingen verkregen bij
de vervulling van zijn wettelijke taak dan kan verstrekken aan de Autoriteit
Consument en Markt in plaats van aan de NMa.
III. TRANSPONERINGSTABEL
1. Verordening (EU) nr. 1227/2011 van het Europees Parlement en
de Raad van 25 oktober 2011 betreffende integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt voor energie.
Bepaling verordening

Bepaling in implementatiewet

Beleidsruimte

Artikel 1

Behoeft geen uitvoering.
Betreft onderwerp, toepassingsgebied en verband andere
wetgeving van de Unie
Behoeft geen uitvoering.
Betreft definities die in de
verordening worden gebruikt.
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Behoeft geen uitvoering. Betreft
bevoegdheid Commissie om
gedelegeerde handelingen vast
te stellen
Behoeft geen uitvoering. Betreft
taak Agentschap
Behoeft geen uitvoering voor wat
betreft samenwerking NMa met
andere NRI’s en Agentschap in
verband met rechtstreekse
werking verordening
Behoeft geen uitvoering. Betreft
bevoegdheid dat NMa ook
toezicht houdt op de handel in
voor de groothandel bestemde
energieproducten in Nederland
Behoeft geen uitvoering voor wat
betreft de keuze of de NMa als
NRI samenwerkt met mededingingsautoriteit. NMa voert zowel
reguleringstaken uit op het
terrein van energie als ook
mededingingstoezicht
Behoeft geen uitvoering. Betreft
taak Agentschap
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Behoeft geen uitvoering. Betreft
uitvoerings-handelingen
Commissie
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Behoeft geen uitvoering. Betreft
uitvoerings-handelingen
Commissie

Geen

Artikel 2

Artikel 3

Artikel 4

Artikel 5

Artikel 6

Artikel 7, eerste lid
Artikel 7, tweede lid

Artikel 7, derde lid
Artikel 8, eerste lid

Artikel 8, tweede lid

Artikel 8, derde tot en met vijfde lid

Artikel 8, zesde lid

Toelichting keuze beleidsruimte

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen
Geen
Keuze of NMa naast Agentschap
ook toezicht houdt op de handel
in voor de groothandel bestemde
energieproducten

Zie paragraaf 3 van deel I van de
memorie van toelichting
Zie paragraaf 4 van deel I van de
memorie van toelichting

Geen
Geen

Geen

Geen

Geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

12

Bepaling verordening

Bepaling in implementatiewet

Beleidsruimte

Toelichting keuze beleidsruimte

Artikel 9, eerste lid

Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening.
Betreft verplichting tot registratie. Artikelen I, onderdeel G
(artikel 86h) en II onderdeel G
(artikel 66g)
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Artikelen I, onderdeel D (artikel 7)
en II, onderdeel D (artikel 1g)
voor wat betreft waarborgen
vertrouwelijkheid informatie.
Behoeft voor het overige geen
uitvoering
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Artikelen I, onderdeel B (artikel 5)
en II, onderdeel B (artikel 1a)

Geen
keuze op welke wijze registratie
plaatsvindt

Zie paragraaf 2.6 van deel I van de
memorie van toelichting

Artikel 9, tweede tot en met vijfde
lid
Artikel 10

Artikel 11

Artikel 12, eerste lid

Artikel 12, tweede lid

Artikel 13, eerste lid

Artikel 13, tweede lid, onder a, b, c
en d
Artikel 13, tweede lid onder e

Artikel 13, tweede lid onder f en g

Artikel 14

Artikel 15

Artikel 16, eerste lid

Artikel 16, tweede lid

Artikel 16, derde lid onder a

Artikel 16, derde lid onder b tot en
met d
Artikel 16, vierde lid tot en met
vijfde lid

Artikelen I, onderdeel C (artikel
5a) en II, onderdeel C (artikel 1b)
Artikelen I, onderdelen C, E en F
(artikelen 5a, 77h en 77i) en II,
onderdelen C, E en F (artikelen
1b, 60ac en 60ad)
Artikelen I, onderdeel G (artikel
86i), II, onderdeel G (artikel 66h),
IV en V
Behoeft geen uitvoering. De
bestuursrechtelijke rechtsbescherming is al geregeld
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Behoeft geen uitvoering. Betreft
taak van Agentschap.
Behoeft geen uitvoering dat NMa
en AFM passende vormen van
samenwerking aangaan
betreffende onderzoek en
handhaving
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening.
Behoeft geen uitvoering dat NMa
en AFM passende vormen van
samenwerking aangaan
betreffende onderzoek en
handhaving
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening
Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening

Geen

Geen

Geen

Geen

Keuze of NMa onderzoeks- en
handhavings-bevoegdheden
uitoefent:
– rechtstreeks;
– in samenwerking met andere
instanties
– d.m.v. verzoek van rechterlijke
instanties
Geen

Zie paragraaf 4 van deel I van de
memorie van toelichting

Geen

Geen

Geen

Geen

Geen
Keuze aan NMa en AFM of en zo
ja welke passende vormen van
samenwerking wordt aangegaan

zie paragraaf 4 van deel I van de
memorie van toelichting

Geen

Geen
Keuze aan NMa en AFM of en zo
ja welke passende vormen van
samenwerking wordt aangegaan

zie paragraaf 4 van deel I van de
memorie van toelichting

Geen

Geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

13

Bepaling verordening

Bepaling in implementatiewet

Beleidsruimte

Artikel 17, eerste tot en met derde
lid

Behoeft geen uitvoering in
verband met rechtstreekse
werking van de verordening.
Beroepsgeheim valt voor
ambtenaren en deskundigen die
voor de NMa werken of hebben
gewerkt onder het Ambtenarenrecht respectievelijk artikel 2:5
van de Awb
Artikelen I, onderdeel D (artikel
7), II, onderdeel D (artikel 1g) en
III, onderdeel B (artikel 1:93)
Artikelen I, onderdeel D (artikel 7)
en II, onderdeel D (artikel 1g)
Artikelen I, onderdelen C, E en F
(artikelen 5a, 77h, en 77i) en II,
onderdelen C, E en F (artikelen
1b, 60ac en 60ad)
Openbaarmaking sancties
Behoeft geen uitvoering. Betreft
taak Agentschap
Behoeft geen uitvoering. Betreft
bevoegdheid van Commissie om
gedelegeerde handelingen vast
te stellen
Behoeft geen uitvoering.
Betreft comitéprocedure van
Commissie
Behoeft geen uitvoering.
Betreft inwerkingtreding van de
verordening

Geen

Artikel 17, vierde lid

Artikel 17, vijfde lid
Artikel 18

Artikel 19
Artikel 20

Artikel 21

Artikel 22

Toelichting keuze beleidsruimte

Geen

Geen
Keuze welke sanctieinstrumenten de NMa krijgt

Zie paragraaf 4 van deel I van de
memorie van toelichting
zie paragraaf 4 van deel I van de
memorie van toelichting

Geen
Geen

Geen

Geen

De minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 510, nr. 3

14