Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 867

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 december 2011
Op woensdag 23 november publiceerde de Europese Commissie twee
voorstellen voor het verder versterken van de governance van de
Eurozone: i) een verordening voor het scherper monitoren van lidstaten in
een buitensporigtekortprocedure en het scherper monitoren door de
Commissie van de conceptbegrotingen van lidstaten en ii) een verordening voor versterkt toezicht door de Commissie op lidstaten waar grote
problemen met de financiële stabiliteit dreigen of bestaan.1 Deze
voorstellen zijn er mede op aandringen van Nederland gekomen. In deze
brief ga ik nader in op deze voorstellen en voorzie deze van een
appreciatie.2
Daarnaast bracht de Commissie een groenboek (consultatie) uit over
Eurobonds, waarin de Commissie ingaat op de voor- en nadelen en een
aantal varianten voor Eurobonds. Lidstaten worden opgeroepen om op
het groenboek te reageren. De Commissie heeft besloten een korte
deadline te stellen voor het inbrengen van reacties: de uiterste reactietermijn is 8 januari 2012. Daarom neem ik in deze brief ook mijn reactie op
dit groenboek mee. De lijn zoals uiteengezet in deze brief zal de leidraad
zijn voor de reactie van het kabinet aan de Commissie op dit groenboek.
Vanzelfsprekend zal ik de Tweede Kamer deze reactie ook doen toekomen.

2

Tot slot bracht de Commissie op 23 november de jaarlijkse Annual Growth
Survey uit, wat het startsein is voor het aankomende Europese Semester
en waarin de Commissie de belangrijkste prioriteiten identificeert op
budgettair en macro economisch gebied voor het aankomende jaar.
Samen met de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
zal ik hier in een aparte brief op korte termijn nader op ingaan.

kst-21501-07-867
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 867

1

COM 2011(819) en COM 2011(821).
De appreciatie van deze twee verordeningen
in deze brief vervangt reguliere BNC-fiches
over deze onderwerpen. De twee verordeningen hebben beiden een gedeelde rechtsgrondslag (art. 136 en art. 121(6) VWEU) en voor
beiden geldt de gewone wetgevingsprocedure
(gekwalificeerde meerderheid in de Raad,
medebeslissing Europees Parlement).

1

1. Verordening voor het beoordelen van concept nationale
begrotingen en het terugbrengen van buitensporige overheidstekorten
Een van de twee verordeningen die de Commissie op 23 november naar
buiten bracht, gaat over de mogelijkheid voor de Commissie om concept
nationale begrotingen van eurolanden te beoordelen en extra eisen te
stellen aan eurolanden die dreigen af te wijken van de regels die gelden in
de correctieve arm van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP). De belangrijkste voorstellen in deze verordening zijn:
– Lidstaten dienen in nationale wetgeving vast te leggen dat de
afspraken uit het SGP, en met name de afspraak uit de preventieve arm
van het SGP over het bereiken van de middellange termijndoelstelling
(MTO), gerespecteerd worden. Dit is een afspraak die al eerder
gemaakt is in het kader van het Euro Plus Pact1, en die de Commissie
nu in Europese wetgeving wil verankeren. Het kabinet is op dit
moment bezig met de voorbereiding van de wet Houdbare Overheidsfinanciën om hierin te voorzien.
– Lidstaten dienen de Commissie en de Eurogroep uiterlijk elk jaar op
15 oktober te voorzien van informatie over de concept nationale
begroting. Deze moeten gebaseerd zijn op onafhankelijke macroeconomische ramingen. Als de Commissie van mening is dat de
plannen van de lidstaat significant afwijken van de eisen uit het SGP,
zal de Commissie binnen twee weken nadat de informatie is ontvangen openbare aanbevelingen doen om de conceptbegroting aan te
passen. Een belangrijk verschil met de al bestaande afspraken uit het
Europees Semester is dat het hier gaat om mogelijke aanwijzingen van
de Commissie nadat lidstaten de conceptbegroting aan de nationale
parlementen hebben gepresenteerd. Bij het Europees Semester geven
de Commissie en de Raad lidstaten aanbevelingen mee voordat de
conceptbegroting aan de nationale parlementen wordt voorgelegd.
Ook zijn er in het kader van het Europees Semester aanbevelingen
voor alle lidstaten, terwijl er in deze verordening alleen aanbevelingen
komen voor lidstaten die (dreigen) de regels van het SGP te schenden.
– Lidstaten in een buitensporigtekortprocedure (de correctieve arm van
het SGP) dienen minimaal twee keer per jaar de Commissie en de
Raad op de hoogte te stellen van de voortgang bij het reduceren van
het tekort. Waarschijnlijk zijn deze twee momenten de al eerder
genoemde deadline
– van 15 oktober voor het informeren van de Commissie en de Eurogroep over de conceptbegroting, en de al bestaande verplichting voor
elk euroland om jaarlijks voor eind april een Stabiliteitsprogramma in
te leveren. Deze informatieplicht wordt verhoogd naar 4 keer per jaar
voor lidstaten die de regels van het SGP zijn overtreden. Indien de
Commissie hier aanleiding toe ziet, kan Eurostat tevens een onafhankelijk boekenonderzoek doen in de lidstaat in kwestie.
– Wanneer de Commissie van mening is dat er een concreet risico is dat
lidstaten (gaan) afwijken van de eisen die gelden in een buitensporigtekortsituatie, dan zal de Commissie aanbevelingen doen om dit tegen
te gaan en dienen deze lidstaten te laten zien welke extra inspanningen
genomen zullen worden. Doet een lidstaat dit niet, dan zal de
Commissie in het kader van de buitensporigtekortprocedure van het
SGP vervolgstappen voorstellen aan de Raad.

1
Zie conclusies Europese Raad 24/25 maart
2011.
2
Zie verslag Europese Raad en Eurozone Top
d.d. 26 oktober 2011 (DIE 1361/11)

De voorgestelde mogelijkheden voor de Commissie om al in eerder in
actie te kunnen komen als lidstaten niet (dreigen te) handelen conform de
eisen van het SGP, komen bovenop de toegenomen mogelijkheden voor
de Commissie die zijn afgesproken in het governancepakket (six-pack) en
bovenop het versterken van de positie van de Commissaris Rehn binnen
de Commissie.2 Met dit voorstel worden dan ook weer verdere concrete

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 867

2

stappen gezet ter versterking van de budgettaire discipline. Hierbij is een
belangrijk element dat de genoemde rapportageverplichtingen en
aanbevelingen in aantal en zwaarte zullen toenemen als de regels van het
SGP overtreden worden.
Deze voorstellen zijn in lijn met de ideeën die het kabinet begin september
heeft gepresenteerd1, maar hadden zeker nog een stap verder mogen
gaan. Het kabinet blijft aansturen om de regels, meer dan nu het geval is,
onafhankelijk van de Raad te kunnen handhaven door de Commissie. Ook
zou de Commissie bijvoorbeeld de mogelijkheid kunnen worden gegeven
het uitkeren van Europese fondsen stop te zetten wanneer niet aan de
Europese budgettaire spelregels is voldaan. Het kabinet zal hierop blijven
inzetten, onder andere bij de onderhandelingen over het oplossen van de
schuldencrisis, de nieuwe meerjarenbegroting van de Europese Unie en in
het kader van het (tussen)rapport dat de Voorzitter van de Europese Raad
Herman van Rompuy in december aan de Europese Raad presenteert over
het verder versterken van de budgettaire discipline en de economische
integratie in de eurozone (zie «vervolgstappen» onderaan deze brief).
2. Verordening voor versterkte surveillance van lidstaten met
grote problemen met de financiële stabiliteit

1
Zie visie toekomst Economische en
Monetaire Unie, d.d. 7 september 2011
(3016274).

De tweede verordening betreft het versterken van het budgettaire en
economische toezicht voor eurolanden die te maken hebben met, of
bedreigd worden door, grote problemen ten aanzien van hun financiële
stabiliteit. De belangrijkste voorstellen die in deze verordening worden
gedaan:
– De verordening maakt het mogelijk dat de Commissie zelfstandig
eurolanden onder versterkt toezicht kan plaatsen wanneer deze landen
grote problemen ondervinden met betrekking tot de financiële
stabiliteit. Het kan hier gaan om lidstaten die steun ontvangen on a
precautionary basis in het kader van bijvoorbeeld de European
Financial Stability Facility (EFSF), het European Financial Stability
Mechanism (EFSM), het European Stability Mechanism (ESM) of een
andere financiële instelling zoals het IMF. Het kan echter ook gaan om
lidstaten die (nog) geen enkele vorm van steun genieten maar wel
grote problemen ten aanzien van de financiële stabiliteit (dreigen te)
ervaren. Een deel van de eisen die de Commissie wil stellen aan
lidstaten onder versterkt toezicht zal ook gelden voor eurolanden die
een programma hebben. Deze sluiten aan bij de bestaande praktijk
voor programmalanden, al zijn niet alle eisen die voor programmalanden gelden opgenomen in deze verordening.
– Voor de eurolidstaten die onder versterkt toezicht worden geplaatst,
geldt dat zij in consultatie met de Commissie en de ECB op een
case-by-case basis maatregelen moeten identificeren om de specifieke
problemen te adresseren waar de lidstaat in kwestie mee kampt.
Daarnaast moeten zij additionele informatie verstrekken en acties
ondernemen als de Commissie daar aanleiding toe ziet. Het gaat
bijvoorbeeld om het op verzoek uitvoeren van een stress test om na te
gaan in hoeverre de bankensector tegen macro-economische en
financiële schokken bestand is. Ook zal de Commissie samen met de
ECB op regelmatige basis missies naar de lidstaten in kwestie
beleggen.
– Als de Commissie oordeelt dat verdere maatregelen nodig zijn en de
financiële situatie van een lidstaat dusdanig nadelige effecten heeft op
de financiële stabiliteit van de euro, dan kan de Raad, op voorspraak
van de Commissie, een euroland met gekwalificeerde meerderheid
aanbevelen financiële steun aan te vragen. Deze aanbeveling is niet
bindend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 867

3

–

–

De verordening gaat tevens in op de toezichtseisen die van toepassing
zijn op programmalanden. Deze komen overeen met de al bestaande
eisen die gesteld worden aan programmalanden zoals vastgelegd in
de EFSF-richtlijnen. Een verschil is echter dat de Commissie voorstelt
dat de eurolanden met gekwalificeerde meerderheid, in plaats van met
unanimiteit, zouden moeten kunnen instemmen met het goedkeuren
van een macro-economisch aanpassingsprogramma. Over de
beslissing of een lidstaat überhaupt steun zou moeten ontvangen
wordt met unanimiteit besloten, zoals ook is vastgelegd in de
EFSF-raamwerkovereenkomst.
Daarnaast is in de verordening aandacht voor post-programma
toezicht bij financiële steun zolang een lidstaat meer dan 75% van de
steun niet heeft terugbetaald. Deze periode kan op voorstel van de
Commissie worden verlengd door de Raad met gekwalificeerde
meerderheidsbesluitvorming. De aandacht voor post-programma
surveillance komt sterk overeen met het post-programma toezicht die
ook in de betalingsbalansfaciliteit is opgenomen.

De grootste toegevoegde waarde van deze verordening is dat er voor het
eerst concrete mogelijkheden worden geschapen voor de Commissie om
zelfstandig lidstaten aan scherper toezicht te onderwerpen, ook wanneer
er in die lidstaten (nog) geen sprake is van financiële steun vanuit EFSF,
EFSM, ESM of IMF. Wanneer volgens de Commissie in een euroland
sprake is van (een dreiging van) grote problemen ten aanzien van de
financiële stabiliteit, biedt deze verordening nieuwe mogelijkheden om
lidstaten scherper te monitoren en aanvullende eisen te stellen, bovenop
bijvoorbeeld de afspraken uit het SGP.
De verordening draagt daarmee substantieel bij aan de verdere
versterking van de governance. Wel behoeven een aantal aspecten
opheldering. Deze gaan primair over het belang van consistentie van de
passages in de verordening met de afspraken zoals gemaakt in bijvoorbeeld de EFSF-richtlijnen. Zo is niet helder hoe de Commissie financiële
steun on a precautionary basis definieert en of hier zowel de preventieve
programma’s, herkapitalisatie van financiële instellingen als interventies
op de primaire en/of secundaire markt vanuit het EFSF (of later het ESM)
en eventueel het IMF onder vallen. Eerder heeft Nederland al gesteld dat
landen die financiële steun ontvangen uit een van de crisismechanismen,
onderworpen moeten worden aan strikte conditionaliteit en versterkte
monitoring. Het is uiteraard essentieel dat de afspraken die hierover in de
verordening worden gemaakt goed aansluiten op de afspraken die
hierover in (bijvoorbeeld) de richtlijnen voor het EFSF zijn opgenomen.
Daarnaast is het belangrijk dat de betrokkenheid van het IMF bij de
verschillende vormen van steun, zowel financieel als qua expertise,
conform de bestaande praktijk zoveel mogelijk ook in de verordening
wordt vastgelegd.
3. Groenboek Eurobonds
Op 23 november presenteerde de Commissie ook een groenboek over
Eurobonds (door de Commissie Stability Bonds genoemd). De Commissie
stelt dat waar voorstanders van Eurobonds in de afgelopen jaren zich
primair richtten op bijvoorbeeld het positieve effect dat Eurobonds
kunnen hebben op de liquiditeit
van de (Euro)bondmarkt, de huidige crisis laat zien dat ook de potentiële
voordelen van Eurobonds voor de stabiliteit van de Eurozone meer
benadrukt moeten worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 867

4

In het groenboek gaat de Commissie in op de potentiële voordelen van
Eurobonds, en worden nadere randvoorwaarden genoemd, zoals het
verder aanscherpen van afspraken over begrotingsdiscipline, die een
voorwaarde zijn voor het introduceren van Eurobonds. De door de
Commissie genoemde elementen komen voor een groot deel overeen met
de voor- en nadelen van Eurobonds die ik op verzoek van de Tweede
Kamer recentelijk op een rij heb gezet.1

1
Zie voor- en nadelen Eurobonds, d.d.
5 oktober 2011 (BFB2011–2288M)
2
Bruegel policy brief. The Blue bond
proposal. Mei 2010.

De Commissie bespreekt in het groenboek een drietal veelgenoemde
Eurobondvarianten. Twee daarvan heb ik ook aan de orde gesteld in de
Kamerbrief over de voor- en nadelen van Eurobonds:
1. Volledige substitutie van nationale obligaties door Eurobonds met
een joint-and-several garantie. Dit houdt in dat alle eurolanden
volledig aansprakelijk zijn voor alle uitgegeven Eurobonds. Dit is de
meest vergaande variant. Deze optie vergt een potentieel vergaande
Verdragswijziging vanwege de joint-and-several garantie, en biedt
geen mogelijkheden voor invoering op korte termijn.
2. Gedeeltelijke substitutie van nationale obligaties met Eurobonds met
een joint-and-several garantie. Een voorbeeld hiervan is de bekende
blauwe en rode obligaties variant van de Brusselse denktank
Bruegel2, waarbij slechts tot een bepaald plafond (60% BBP)
gemeenschappelijke schuld wordt uitgegeven. Ook deze optie vergt
potentieel een vergaande Verdragswijziging en biedt geen mogelijkheden voor invoering op korte termijn. Deze variant en variant 1 lijken
niet verenigbaar met de Duitse grondwet.
3. Gedeeltelijke substitutie van nationale obligaties met Eurobonds met
alleen een several garantie. Dit betekent dat de deelnemende landen
slechts garant staan voor hun eigen aandeel in de uitgifte van
gezamenlijk uitgegeven Eurobonds, waarbij de garantie dus
afhankelijk is van de mate waarin lidstaten zelf gebruik maken van de
uitgifte van Eurobonds. Eventueel kan de kredietwaardigheid van de
Eurobond worden vergroot door het leveren van onderpand.
Hiervoor is volgens de Commissie geen Verdragswijziging vereist.
Deze optie zou daarom op kortere termijn ingevoerd kunnen worden.
Deze optie gaat gepaard met de minste moral hazard van de drie
opties, maar tegelijkertijd worden met deze variant de minste van de
door de Commissie gesignaleerde voordelen bereikt.
In het vervolg van het groenboek bespreekt de Commissie de
voorwaarden die aan Eurobonds ten grondslag zouden moeten liggen,
waarbij de nadruk ligt op de noodzakelijke budgettaire discipline. De
Commissie stelt dat de versterkte governance-afspraken die tot op heden
overeengekomen zijn, waarschijnlijk onvoldoende waarborgen bieden om
de toename van moral hazard bij de uitgifte van Eurobonds tegen te gaan.
Hierbij wordt het uitgangspunt gehanteerd dat hoe ambitieuzer de
Eurobondvariant, hoe meer waarborgen nodig zijn voor het versterken
van de budgettaire discipline. Dit is een uitermate belangrijk element,
omdat met de invoering van Eurobonds minimaal een deel van de thans
aanwezige marktdiscipline niet meer kan worden uitgeoefend op
individuele landen. De Commissie denkt hierbij aan drie elementen:
– verscherpte begrotingsafspraken en grotere mogelijkheden om in te
grijpen op de concept nationale begrotingen van de deelnemende
landen.
– de mogelijkheid tot het inbouwen van extra negatieve prikkels zodat
bijvoorbeeld landen die zich niet aan de budgettaire afspraken houden
een extra opslag moeten betalen om gebruik te kunnen blijven maken
van de gezamenlijke schulduitgifte.
– toetredingscriteria waaraan landen moeten voldoen voordat zij kunnen
deelnemen aan gezamenlijke schulduitgifte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 867

5

De Commissie gaat dus in op een aantal cruciale elementen die minimaal
gerealiseerd zouden moeten zijn voor de introductie van Eurobonds.
Niettemin zitten er enkele belangrijke verschillen tussen de visie van het
kabinet en de door de Commissie benoemde punten in het groenboek.
Hieronder zal ik op drie discrepanties ingaan. Deze elementen zullen ook
de kern vormen van de reactie die het kabinet richting de Commissie zal
sturen.
1) Ten eerste benadrukt de Commissie dat het aanscherpen van regels
voor budgettaire discipline proportioneel moet zijn aan de Eurobondvariant waaraan lidstaten zich zouden committeren. Om meerdere redenen
is het echter nodig dat de regels voor begrotingsdiscipline al maximaal
zijn aangescherpt, voordat zelfs ook maar een beperkte variant van
Eurobonds zou worden geïntroduceerd.
Een van de redenen is dat er al snel druk kan ontstaan om beperkte
Eurobondvarianten om te zetten in uitgebreidere varianten. Zo is het
waarschijnlijk dat de door de Commissie genoemde optie voor several
Eurobonds (variant 3), niet de voorziene voordelen van Eurobonds zal
bieden omdat de deelnemende landen slechts garant staan voor hun
eigen aandeel in de Eurobond. De kredietwaardigheid van deze Eurobond
kan daarmee maximaal zo hoog liggen als de gemiddelde kredietwaardigheid van de deelnemende landen. Er kan dus druk ontstaan om
aanvullende garanties af te geven of om deze gelimiteerde Eurobondvariant om te zetten in een meer ambitieuze (joint and several) Eurobondvariant.
Een soortgelijk risico manifesteert zich bij de variant voor rode en blauwe
Eurobonds, waarbij al snel druk kan ontstaan om de grens voor
gezamenlijk uitgegeven obligaties op te hogen wanneer het sommige
deelnemende landen niet zou lukken het «nationale» (rode) deel van de
schuld tegen houdbare tarieven te financieren. Juist vanwege het
concrete risico op snelle druk om over te gaan tot een ver(der)gaande
Eurobondvariant, waarvoor de garanties afgegeven door de meest
kredietwaardige deelnemers dienen te worden opgehoogd, is het
noodzakelijk de budgettaire discipline op voorhand maximaal te hebben
vormgegeven, ongeacht de beoogde Eurobondvariant.
Daarnaast is het uitermate belangrijk dat de noodzakelijke budgettaire
waarborgen zo breed en zo strak mogelijk worden vormgegeven. Het gaat
hierbij zowel om sanctiemogelijkheden op Europees niveau (zoals
financiële sancties die onafhankelijk van de Raad opgelegd moeten
kunnen worden) als over afdoende waarborgen voor het voeren van goed
budgettair beleid op nationaal niveau (zoals verankering in nationale
wetgeving van afspraken die budgettaire discipline waarborgen). Zoals ik
al meerdere malen richting de Kamer heb aangegeven, zijn we op dit
moment echter nog ver verwijderd van de afspraken over budgettaire
discipline die nodig zouden zijn in het geval van Eurobonds.

1
Ook met Europees financieel toezicht
kunnen deze risico’s niet volledig worden
uitgebannen. Echter, de ontwikkeling van
Europese standaarden voor macroprudentieel
toezicht kan de mogelijkheden vergroten om
eerder in te grijpen bij dreigende destabiliserende macro-economische onevenwichtigheden, waardoor de risico’s op financiële
bubbels kunnen worden verkleind.

2) Ten tweede kunnen de meeste Eurobondvarianten niet werken zonder
Europees toezicht op financiële instellingen. Dit belangrijke element
ontbreekt in het groenboek van de Commissie. Zonder sterk gecentraliseerd Europees financieel toezicht kunnen landen prikkels hebben om
financiële bubbels te laten ontstaan. De stijgende welvaart als gevolg van
het opblazen van bijvoorbeeld een vastgoedbubbel slaat vooral neer in de
lidstaat zelf, maar de kosten voor het mogelijk redden van banken na het
klappen van de bubbel worden via de Eurobonds door alle lidstaten
gezamenlijk gedragen (mogelijk hogere rente op Eurobonds, mogelijk
meebetalen aan de aflossing van de schuld van de betreffende lidstaat
wanneer deze voor de lidstaat niet meer te dragen is). Sterk gecentraliseerd toezicht op banken zou nodig zijn om deze risico’s in te dammen.1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 867

6

De huidige afspraken over Europees financieel toezicht voorzien hier niet
in afdoende mate in.
In aanvulling op Europees financieel toezicht dient daarnaast een
Europees crisis- en resolutieraamwerk te worden vormgegeven, waarbij
het van groot belang is dat de kosten van een eventuele herkapitalisatie
of, in het ergste geval, afwikkeling van een financiële onderneming, zoveel
als mogelijk worden neergelegd bij private partijen, zodat bancaire
problemen niet langer een bedreiging vormen voor de overheidsfinanciën.
3) Tot slot benadrukt de Commissie dat een geloofwaardig perspectief op
de invoering op termijn van Eurobonds nu al een kalmerend effect kan
hebben op de huidige situatie in de Eurozone. Om meerdere redenen kan
dit echter een te optimistische inschatting blijken. Een afspraak over de
toekomstige introductie van Eurobonds zou op dit moment namelijk niet
onomkeerbaar kunnen zijn, juist omdat de introductie van Eurobonds
altijd nog voorafgegaan zou dienen te worden door nadere afspraken over
veel scherpere budgettaire discipline en versterkt Europees financieel
toezicht; zaken die er nu nog niet zijn en die zich eerst zouden moeten
bewijzen. In lijn hiermee zie ik Eurobonds dan ook niet als crisisinstrument. Daarnaast levert een committment aan de toekomstige
introductie van Eurobonds op zichzelf ook geen bijdrage aan het
versterken van de budgettaire discipline, het verminderen van (de
gevolgen van) schadelijke macro-economische onevenwichtigheden en
het verhogen van het groeiperspectief van de eurozone.
Om deze redenen ben ik dan ook geen voorstander van de introductie van
Eurobonds, en zie ik Eurobonds alleen als mogelijk sluitstuk van de EMU
waarbij cruciale randvoorwaarden eerst tot in detail dienen te zijn
geregeld voordat tot de invoering van Eurobonds overgegaan zou kunnen
worden. Los van deze randvoorwaarden zijn er ook nog een aantal
belangrijke praktische haken en ogen aan de invoering van Eurobonds,
zoals de gevolgen voor de waarde van nationaal uitgegeven obligaties bij
de introductie van Eurobonds, waar ik de Tweede Kamer al eerder over
informeerde in de brief over de voor- en nadelen van Eurobonds.
Juist de Eurobondvarianten die in potentie de grootse voordelen zouden
kunnen bieden, zijn de varianten die de hoogste eisen stellen aan cruciale
randvoorwaarden. Juridische en economische overwegingen staan de
introductie hiervan op de korte termijn echter in de weg.
Vervolgstappen
De Commissie streeft er naar zo vroeg mogelijk in 2012 een akkoord in de
Raad te bereiken over de voornoemde verordeningen. Ik zal hierbij scherp
letten op de in deze brief genoemde aandachtspunten. Specifiek is het
daarnaast van belang dat de komende tijd verdere stappen worden gezet
voor het versterken van de positie van de Commissie ten opzichte van de
Raad, bijvoorbeeld door het verder aanbrengen van automatisme in de
besluitvorming van het SGP. Dit belangrijke onderwerp komt naar
verwachting aan de orde bij het rapport dat Voorzitter van de Europese
Raad van Rompuy op dit moment voorbereidt over het aanscherpen van
de budgettaire discipline en het versterken van de economische integratie
van de Eurozone, maar ook bij de onderhandelingen die komend jaar
gevoerd zullen worden over het nieuwe meerjarenkader van de begroting
van de Europese Unie. Met betrekking tot Eurobonds streeft de
Commissie ernaar om mogelijk al half februari, op basis van de
ontvangen input op het groenboek, helderheid geven over mogelijke
vervolgstappen die de Commissie wenselijk acht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 867

7

Ik blijf mij op deze onderwerpen proactief inzetten en de Nederlandse
standpunten uitdragen. Ik zal de Tweede Kamer vanzelfsprekend
informeren wanneer de ontwikkelingen hier aanleiding toe geven.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 867

8