Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

4036
Vragen van de leden Palland en Van den Berg (beiden CDA) aan de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de STAP-subsidie in relatie tot
kwakzalverij en dropshopping (ingezonden 16 augustus 2022).
Antwoord van Minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 15 september 2022).
Vraag 1
Heeft u kennis genomen van het bericht (26 juli 2022) van de Vereniging
tegen de Kwakzalverij inzake het STimulering Arbeidsmarkt Positie (STAP)budget?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt de berichtgeving dat STAP-subsidie ingezet kan worden voor diverse
opleidingen met een «therapeutisch» karakter, zoals o.a. aura- en chakrahealing, magnetiseren, reiki-master of darmtherapeut?
Antwoord 2
Voor het STAP-budget is een breed aanbod aan scholingsactiviteiten
beschikbaar, mits ze voldoen aan kwaliteitseisen en arbeidsmarktgericht zijn.
De kwaliteit van het opleider en opleiding wordt gegarandeerd door de
controle van erkennende organisaties en keurmerken. De Toetsingskamer
STAP ziet toe op de arbeidsmarktgerichtheid van opleidingen en controleert
op basis van signalen en analyses of opleiders en opleidingen voldoen aan
de voorwaarden van STAP. Opleiders die zich niet aan de voorwaarden
houden, worden uit het scholingsregister verwijderd.
Door middel van het STAP-budget heeft iedereen met een band met de
Nederlandse arbeidsmarkt de beschikking over een eigen leer- en ontwikkelbudget, dat mensen kan motiveren zich te blijven ontwikkelen en dat
bijdraagt aan eigen regie op iemands loopbaan. Inherent aan het ondersteunen van de eigen regie is dat iemand zelf kan kiezen welke scholing het beste
past. Het aanbod in het scholingsregister bestaat uit opleidingen die gericht

1

ah-tk-20212022-4036
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Vereniging tegen de Kwakzalverij, 26 juli 2022, «UWV subsidieert opnieuw opleidingen tot
kwakzalver» (UWV subsidieert opnieuw opleidingen tot kwakzalver – Kwakzalverij).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

zijn op de ontwikkeling van persoonlijke vaardigheden maar ook op de
ontwikkeling van beroepsgerichte vaardigheden en kennis. Dat betekent dat
in principe alle opleidingen gericht op (legale) beroepen op de arbeidsmarkt
in aanmerking kunnen komen voor het STAP-budget, mits de kwaliteit van de
opleider en opleiding voldoet. Opleidingen met een therapeutisch karakter
komen ook in aanmerking. Uiteraard is scholing gericht op verboden
beroepen uitgesloten.
Het is begrijpelijk dat er kritisch gekeken wordt naar welke beroepsgerichte
scholing in aanmerking komt voor publieke financiering en dat er twijfels
worden geuit over de wenselijkheid van scholing richting omstreden
beroepen. Het STAP-budget is in lijn met de systematiek van de fiscale aftrek
scholingskosten, waarbij geen sprake was van het inperken van het scholingsaanbod. Het STAP-budget is een lerende regeling, die gaande weg wordt
aangepast en verder wordt gericht. Het gebruik van de STAP-regeling,
waaronder opleidingen gericht op beroepen met een «therapeutisch»
karakter, wordt nauwgezet gemonitord. Eén jaar na inwerkingtreding wordt
tevens de Invoeringstoets uitgevoerd, waarbij in beeld wordt gebracht of de
regeling functioneert zoals beoogd. De uitkomsten van de Invoeringstoets
zullen aan het eind van het eerste kwartaal van 2023 gedeeld worden met uw
Kamer.
Vraag 3
Kunt u aangeven of van deze therapieën de effectiviteit bewezen is? Is dat,
«bewezen effectiviteit», randvoorwaarde voor het erkennen van opleidingen
tot hypnosetherapeut, bach-bloesemtherapeut of handoplegger et cetera en
toegang tot STAP-subsidie voor deze opleidingen?
Antwoord 3
Er zijn geen restricties in Nederland die beroepen in de alternatieve geneeswijzen verbieden. Daarnaast is er vraag naar dit soort therapieën, hetgeen de
opleidingen arbeidsmarkrelevant maakt. Er is om deze reden geen onderscheidend criterium op basis waarvan dit soort opleidingen uitgesloten
kunnen worden van het scholingsregister STAP.
Vraag 4
Klopt het dat ook STAP-subsidie beschikbaar is voor het volgen van een
cursus van (een) influencer(s) inzake e-commercie waarmee ondernemen/
handel via dropshipping wordt gepromoot?2
Antwoord 4
De opleiding die genoemd wordt in het artikel was niet in het bezit van een
erkenning of keurmerk dat toegang geeft tot STAP en dit gaat in tegen de
voorwaarden van de erkennende organisatie, keurmerken en brancheorganisaties en de STAP-regeling. Daarmee komt de opleiding niet in aanmerking
voor het STAP-budget. Bij verdenking dat opleiders met erkenning of
keurmerk, al dan niet tegen betaling, opleidingen van opleiders zonder
keurmerk of erkenning opnemen in het scholingsregister en leidt tot
verwijdering van de opleider uit het scholingsregister.
Vraag 5 en 6
Kunt u toelichten hoe (het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV) vaststelt dat), voor mensen die dit soort opleidingen (als bedoeld bij
de vragen onder 3 en 4) gesubsidieerd vanuit de overheid volgen, het
arbeidsmarktperspectief structureel verbetert? Zijn daar resultaten van?
Bent u van mening dat de arbeidsmarktrelevantie van deze opleidingen
bewezen is en dergelijke opleidingen bijdragen aan duurzame toeleiding naar
(de meest nijpende kraptesectoren van) de arbeidsmarkt?

2

De Volkskrant, 12 augustus 2022, «Hoe je op kosten van de overheid kunt leren om nutteloze
spulletjes uit China door te verkopen» (Hoe je op kosten van de overheid kunt leren om
nutteloze spulletjes uit China door te verkopen (volkskrant.nl))

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 5 en 6
Veel van de dropshipping opleidingen zijn vooral gericht om op een snelle
manier geld te verdienen, zonder daarbij oog te hebben voor de risico’s die
deze methode met zich meebrengt. Op een snelle manier veel winst maken is
daarbij de focus en het gaat niet zozeer om het aanleren van nieuwe
vaardigheden of skills, die structureel kunnen bijdragen aan het verbeteren
van het arbeidsmarktperspectief of opleiden voor een bepaald beroep. Deze
opleidingen voldoen daarom niet aan de voorwaarden van het STAP-budget.
Zo lang er op de arbeidsmarkt vraag is naar beroepen in de alternatieve
geneeswijzen en therapieën, kan omscholing naar die beroepen niet anders
worden aangemerkt dan arbeidsmarktgericht in de zin van de STAP-regeling.
Dit zou uiteraard veranderen in het geval specifieke beroepen verboden
zouden worden.
Er is voor gekozen om het STAP-budget voor een brede doelgroep en een
ruim aanbod aan scholingsactiviteiten beschikbaar te stellen om de eigen
regie op de loopbaan te versterken. Door de laagdrempeligheid van het
STAP-budget wordt gestimuleerd dat mensen gaan nadenken over hun eigen
ontwikkeling en inzetbaarheid, waardoor er wordt bijgedragen aan de
totstandkoming van een leercultuur waar dit als vanzelfsprekend wordt
gezien. Dat het STAP-budget uiteenlopende groepen op de arbeidsmarkt weet
te bereiken laat zien dat drempels voor het aanvragen van publieke financiering en het volgen van scholing zijn weggenomen. Meer dan de helft van de
ruim 160.000 aanvragers van STAP heeft maximaal een mbo4-diploma,
ongeveer een vijfde heeft een tijdelijk contract, meer dan 15 procent werkt als
zzp’er en een op de vijf is op zoek naar werk.
Het STAP-budget is nu in de basis neergezet maar biedt vele mogelijkheden
om verder aan te scherpen en te richten. De regeling (of gedeelten van de
regeling) kan verder worden gericht op specifieke arbeidsmarktdoelen of
doelgroepen door middelen te reserveren. Daarnaast kunnen er ook nog
verdere keuzes worden gemaakt welke opleidingen in aanmerking zouden
moeten komen. Het verder richten of voorrang geven aan scholing is in
principe mogelijk, maar zal ten koste gaan van mogelijkheden voor eigen
regie, die ik juist belangrijk acht voor de motivatie van mensen om zich te
ontwikkelen. Er zijn al diverse instrumenten ingezet om scholing richting
kraptesectoren te faciliteren zoals het ontwikkelen van een passend aanbod
voor bij- en omscholing binnen het mbo en hbo, en de omscholingsregeling
voor kansrijke beroepen.3 Bij het onderzoek in het kader van de Invoeringstoets bij STAP, zal het gebruik van opleidingen en het bereik van sectoren en
doelgroepen in beeld gebracht. Op dat moment zal worden bezien hoe STAP
meer gericht ingezet kan worden.
Vraag 7
Zijn deze opleidingen opgenomen in het Scholingsregister?
Antwoord 7
Zoals in het antwoord op vraag 4 aangegeven is de betreffende opleider die
een opleiding dropshipping aanbiedt, niet in het bezit van een erkenning of
keurmerk. Zoals in het antwoord op vraag 2 is aangegeven zijn opleidingen
gericht op alternatieve geneeswijzen niet uitgesloten zolang de betreffend
beroepen niet verboden zijn, de opleider is erkend of in het bezit van een
keurmerk is en de opleider en opleiding voldoen aan de voorwaarden van het
STAP-budget. Op dit moment zijn er opleidingen gericht op therapeutische
beroepen opgenomen in het scholingsregister STAP.
In het Scholingsregister zijn momenteel 60.000 opleidingen opgenomen en
opleiders kunnen voortdurend tot het laatste moment nog opleidingen
opvoeren in het Scholingsregister. Opleiders hebben zelf de verantwoordelijkheid om te kijken of hun scholingsactiviteiten voldoen aan het afwegingskader arbeidsmarktgerichtheid. De Toetsingskamer STAP ziet toe op de
arbeidsmarktgerichtheid van opleidingen en controleert op basis van signalen
en analyses of opleiders en opleidingen voldoen aan de voorwaarden van
STAP, en er sprake is van misbruik en oneigenlijk gebruik. Het kan dus
3

Kamerbrief over aanpak krapte op arbeidsmarkt 29 544, nr. 1116.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

voorkomen dat er opleidingen zijn opgenomen in het Scholingregister waar
de Toetsingskamer nog naar moet kijken.
Bij opleiders die niet voldoen aan de voorwaarden, kan subsidie teruggevorderd worden en kunnen deze opleiders worden verwijderd uit het Scholingsregister. De processen van de Toetsingskamer worden continu aangescherpt
en de uitwisseling van signalen tussen ketenpartijen verbeterd. Enerzijds om
de kwaliteit van opleidingen te borgen, en anderzijds om uitwassen tegen te
gaan waar ook de grote groep opleiders die wél goed werk verrichten last
van hebben.
De Toetsingskamer STAP heeft opleiders verzocht om al meer dan 2.000
opleidingen te verwijderen. Het ging hierbij niet altijd om kwade opzet, maar
veelal om onzorgvuldigheid van de opleider. Daarnaast zijn naar aanleiding
van onderzoek van de Toetsingskamer enkele keurmerken van opleiders
ingetrokken.
Bij vier opleiders is geen gehoor gegeven aan het verzoek van de Toetsingskamer om opleidingen die niet aan de voorwaarden van STAP voldoen te
verwijderen. Deze opleiders hebben inmiddels het bericht dat hun opleidingen zijn aangemerkt als oneigenlijk gebruik van de regeling. Daarom wordt er
nu overgegaan tot een voornemen tot verwijdering uit het scholingsregister.
Dit betekent dat de desbetreffende opleiders geen subsidie ontvangen en
worden de opleiders verwijderd indien zij niet de gewenste aanpassingen
doorvoeren. Deelnemers die een aanvraag hebben ingediend voor de
aangemerkte opleidingen krijgen de mogelijkheid om hun aanvraag aan te
passen naar een opleiding die wel voldoet aan de voorwaarden van de
regeling. Bij twee opleiders loopt er nog een onderzoek naar oneigenlijk
gebruik en zijn de aanvragen on-hold gezet tot er meer duidelijkheid is. Dit
onderzoek zal eind september worden afgerond.
Vraag 8
Voldoen deze opleidingen aan het toetsingskader zoals opgenomen in de
STAP-regeling?5 Heeft de Toetsingskamer STAP hier expliciet naar gekeken?
Zo ja, bent u voornemens dit toetsingskader aan te scherpen zodat dit soort
opleidingen niet langer onder de STAP-regeling vallen c.q. aanvragen voor
STAP-subsidie hiervoor geweigerd kunnen worden?
Antwoord 8
Toelating tot het scholingsregister verloopt in eerste instantie via erkennende
organisaties, keurmerken en brancheorganisaties. Het genoemde toetsingskader betreft een kader op basis waarvan de toelating van nieuwe erkennende organisaties, keurmerken en brancheorganisaties tot het scholingsregister STAP kan plaatsvinden.Dit kader stelt kwaliteitscriteria die met name
betrekking hebben op de inrichting van het onderwijs, zoals de financiën en
administratie, waaraan de erkennende organisaties moeten voldoen. De
Toetsingskamer controleert of keurmerken voldoen aan het toetsingskader en
of ze toegelaten kunnen tot het scholingsregister. Zodra een erkennende
organisatie in aanmerking komt voor het STAP-budget, zijn zij verantwoordelijk voor de controle op de kwaliteit van de opleiders en opleidingen die op
basis van hun erkenning zijn toegelaten tot het scholingsregister.
Vraag 9
Heeft u al gereageerd richting de Vereniging tegen de Kwakzalverij? Zo ja,
kunt u ons over de strekking van uw reactie informeren? Zo nee, bent u
bereid dit alsnog te doen?

5

Staatscourant 2022 3765, 8 februari 2022, «Regeling van de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid van 31 januari 2022, 2022-0000011019, tot wijziging van de Subsidieregeling
STAP-budget in verband met wijziging van het begrip scholing, de aanpassing van verdeling
van het subsidiebedrag over de aanvraagtijdvakken en de verduidelijking van de bepalingen
rond het scholingsregister en de introductie van een Toetsingskamer STAP» (Informatie over
Staatscourant 2022, 3765 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl)).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Antwoord 9
Op dit moment wordt er gewerkt aan een reactie richting de Vereniging tegen
Kwakzalverij. Deze reactie zal in grote lijn vergelijkbaar zijn met de antwoorden in vraag 2 en 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5