Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

90
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister voor Rechtsbescherming
over het gratis moeten leveren van rechtsbijstand door advocaten (ingezonden
12 augustus 2019).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen
25 september 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 3769.
Vraag 1
Erkent u dat van advocaten op dit moment wordt verwacht dat zij heel veel
activiteiten gratis verrichten, zoals opgesomd in het artikel van Jan Vlug?1
Antwoord 1
In het artikel wordt geschetst dat advocaten soms ervaren dat werkzaamheden gratis worden verricht. Ik heb begrip voor de werkdruk die advocaten
ervaren. Ten aanzien van de vergoedingen voor gesubsidieerde rechtsbijstand
geldt een systeem van forfaitaire vergoedingen. Dat systeem ziet erop dat in
beginsel een standaard vergoeding wordt verleend voor alle in een zaak
verleende rechtsbijstand. Deze vergoeding wordt geacht meerdere werkzaamheden en andere handelingen in het kader van die zaak te dekken. Deze
systematiek gaat er voorts van uit dat een advocaat in de ene zaak relatief
meer activiteiten moet verrichten, en in een andere zaak relatief minder. Over
het geheel genomen zou het verschil in zwaarte op een gemiddelde uit
moeten komen. Werkzaamheden worden dus niet gratis verricht, maar
worden geacht verdisconteerd te zijn in de forfaitaire vergoeding. In
strafzaken wordt er boven die forfaitaire vergoeding ook nog gewerkt met
zogenoemde toeslagen voor bijzondere handelingen zoals het bijstaan bij het
bevel gevangenhouding, bijwonen van getuigenverhoren en het bijwonen
van extra zittingen. Werkzaamheden rondom die handelingen worden dan
geacht te zijn verdisconteerd in die toeslagen. Daarnaast voorziet het systeem
in de mogelijkheid van aanvullende vergoedingen, indien het aantal uren dat
de advocaat aan de zaak besteedt uitstijgt boven driemaal het aantal punten
dat normaal gesproken voor dat type zaak wordt toegekend (extra urenvergoeding). In het huidige stelsel is het dus niet zo dat advocaten gratis hun
werkzaamheden verrichten.

1

ah-tk-20192020-90
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

http://janvlug.com/gratis/
Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 2
Waarom vindt u het gerechtvaardigd dat strafadvocaten geen vergoedingen
krijgen voor allerlei typen zittingen en activiteiten, die met grote regelmaat
voorkomen?2
Antwoord 2
Wanneer ik kijk naar de opsomming in het aangehaalde artikel dan zie ik
daarin zittingen genoemd die volgens de werkinstructies van de Raad voor
Rechtsbijstand wél met een toeslag overeenkomstig artikel 16 of 18 Besluit
vergoedingen rechtsbijstand 2000 worden vergoed, dan wel verdisconteerd
zijn in die toeslag. Het feit dat niet iedere activiteit of inspanning gedeclareerd
kan worden, is inherent aan een forfaitair stelsel.
Meer in algemene zin onderschrijf ik de conclusie van de Commissie Van der
Meer dat in een aantal zaakscategorieën in het strafrecht scheefgroei is
ontstaan tussen werkzaamheden van advocaten en de forfaitaire vergoeding
die per type zaak wordt toegekend. Ten opzichte van andere zaken worden in
strafzaken relatief vaker extra uren gehonoreerd en daarmee ontstaat een
ventiel waarmee de scheefgroei wordt verzacht. De conclusie van Van der
Meer is echter dat evenwicht ontbreekt in het systeem van de extra uren. In
het kader van de stelselherziening stel ik nader onderzoek in naar de extra
uren systematiek in relatie tot de forfaitaire vergoedingen in het strafrecht.
Vraag 3
Heeft u voor alle genoemde voorbeelden goede redenen om van advocaten
te verlangen dat ze deze activiteiten niet, of zonder vergoeding, verrichten?
Zo ja, welke redenen zijn dit? Kunt u deze puntsgewijs weergeven? Of heeft u
hier op dit moment niet het geld voor (over) omdat uw uitgangspunt steeds
enkel is dat alle rechtsbijstand binnen de ooit (nog voor het verschijnen van
het rapport van de commissie Van der Meer) vastgestelde budgettaire kaders
moet passen?
Antwoord 3
Zoals in het antwoord op vragen 1 en 2 is aangegeven, worden in beginsel
alle activiteiten van advocaten in een zaak geacht te worden beloond door de
forfaitaire vergoeding die voor dat type zaak geldt. Het systeem van de Wet
op de rechtsbijstand en het daarop gebaseerde Besluit vergoedingen
rechtsbijstand 2000 gaat, zoals gezegd, uit van een forfaitair systeem en niet
van een vergoeding per type handeling.
Vraag 4
Waarom vindt u het gerechtvaardigd om van advocaten te verlangen dat ze
zoveel uren gratis en voor niks werken, zoals aangetoond in het blog van Jan
Vlug, terwijl strafprocessen juist steeds complexer worden?
Antwoord 4
Zoals aangegeven in de antwoorden 1 tot en met 3 is het niet zo dat
advocaten voor niets werken en is er sprake van een forfaitaire vergoeding
aangevuld met toeslagen en de mogelijkheid van extra urenvergoedingen bij
complexere zaken.
Vraag 5
Kunt u zich voorstellen dat het aan de motivatie van de advocaten begint te
knagen, en dat het hen niet alleen om het geld gaat, maar ook om het gebrek
aan waardering en respect? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ja, ik begrijp dat het advocaten dwars zit dat er in het vergoedingensysteem
scheefgroei is ontstaan, terwijl zij vooral klaar staan om de burger met een
kleine beurs te helpen. Dat laatste vind ik een groot goed. Daarom zet het
kabinet in op de herziening van het stelsel van rechtsbijstand. Met de
contouren in de brieven van 9 november 2018 ((Kamerstuk 31 753, nr. 155) en
12 juli 2019 (Kamerstuk 31 753, nr. 171) kan binnen de budgettaire kaders een

2

http://janvlug.com/gratis/
Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

eerste stap worden gezet richting betere vergoedingen. De omvang van die
eerste stap hangt af van de mate waarin het nieuwe stelsel tot ontwikkeling
gaat komen en het volume van het aantal toevoegingen daalt.
Vraag 6
Hoe kan het dat het in uw plannen nog jaren duurt voordat iets aan de
vergoeding van de advocaten gedaan kan worden, in de beste en hoogst
onzekere scenario’s, terwijl u erkend heeft dat advocaten nu geen redelijke
vergoeding ontvangen?
Antwoord 6
De stelselherziening heeft tijd nodig. Ik wil daarom gedurende de transitie
naar het nieuwe stelsel stapsgewijs ook werken aan betere vergoedingen van
advocaten. In mijn voortgangsbrief van 12 juli jl. heb ik aangegeven dat ik
een innovatievoorziening heb ingericht in de vorm van een reservering van
€ 10 mln. bij de Raad voor rechtsbijstand. Met deze voorziening stimuleer ik
initiatieven die in de vorm van pilots bijdragen aan de uitgangspunten van
het nieuwe stelsel. In deze pilots is ook ruimte voor een adequate vergoeding
voor dienstverleners. Hoe meer pilots op gang komen, hoe sneller het nieuwe
stelsel tot ontwikkeling komt en we de omslag kunnen maken naar de nieuwe
manier van werken met redelijke vergoedingen. Ik sta open voor voorstellen
uit de sector, en stimuleer die ook al vooruitlopend op de realisatie van de
innovatievoorziening. Een goed voorbeeld hiervan is de pilot op Rotterdam
Zuid. Ook voor het initiatief van de Nederlandse Orde van Advocaten voor
een pilot met de eerstelijn worden afspraken gemaakt over de vergoedingen
lopende de pilot.
Vraag 7
Erkent u dat de nood in de sociale advocatuur inmiddels bijzonder hoog is en
dat niet langer gewacht kan worden met het verlenen van redelijke vergoedingen aan advocaten? Wat gaat u hier op de kortst mogelijke termijn aan
doen?
Antwoord 7
Ook ik voel de noodzaak om de scheefgroei aan te pakken. Daarbij ben ik wel
van mening dat het daarvoor geschetste tijdpad in de contourenbrief van
vorig jaar leidend en haalbaar is. Met incidentele middelen zoals de bij vraag
6 genoemde innovatievoorziening wil ik pilots stimuleren op gebieden waar
die nood het meest gevoeld wordt.
Vraag 8
Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 8
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3