Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 274

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 november 2011
Hierbij bied ik u, mede namens de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap, de geannoteerde agenda aan voor de Raad voor
Concurrentievermogen van 5 en 6 december 2011. De Raad zal bestaan uit
een deel over interne markt en industrie, een onderzoeksdeel en een
ruimtevaartdeel.
Tijdens het deel over interne markt en industrie wisselt de Raad naar
verwachting zowel tijdens de lunch als in de Raad van gedachten over het
unitaire octrooi en beoogt het voorzitterschap een gemeenschappelijke
benadering aan te nemen over de koppeling van handelsregisters. Tevens
neemt de Raad naar verwachting conclusies aan en houdt zij een
gedachtewisseling over het Interne Marktforum dat begin oktober
plaatsvond in Kraków (Polen). Daarnaast neemt de Raad conclusies aan
over industriebeleid, impact assesments, en de douanesamenwerking met
de landen uit het oostelijk partnerschap. Tenslotte informeert de
Commissie naar verwachting de Raad over het nog uit te brengen voorstel
voor concurrentievermogen en mkb en de verordening voor het waarnemingscentrum voor piraterij en namaak.
Tijdens het onderzoeksdeel wisselt de Raad naar verwachting van
gedachten over het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie
(Horizon2020) en neemt zij conclusies aan over enkele gezamenlijke
programmeringinitiatieven en onderzoeks- en innovatiepartnerschappen.
Tenslotte beoogt het voorzitterschap een politiek akkoord te bereiken over
de verlenging van het Euratom-programma voor 2012 en 2013. Het
voorzitterschap heeft aangegeven de lunch tijdens het onderzoeksdeel te
willen combineren met de Innovatietop die tegelijk met de Raad in Brussel
plaatsvindt. Er is geen gedachtewisseling tijdens de lunch voorzien.
Tijdens het ruimtevaartdeel beoogt het voorzitterschap een oriëntatie aan
te nemen over de toegevoegde waarde van ruimtevaart voor de veiligheid
van Europese burgers.

kst-21501-30-274
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

1

Onder het punt diversen zullen het voorzitterschap, de Commissie en
enkele lidstaten de Raad informeren over het voorstel voor normalisatie,
het voorstel voor productharmonisatie, de resultaten van de informele
ministeriële bijeenkomst over toerisme van 5-7 oktober jl., de conferentie
over de implementatie van het lead-markets initiatief en de Europese
Innovatiepartnerschappen van 26-27 oktober jl., Horizon2020, de
mededeling over het GMES na 2014, de implementatie van de interne
marktakte, het consumenten-scoreboard, de richtlijn verweesde werken,
de verordening over de inzet van de douane tegen goederen verdacht van
het schenden van intellectuele eigendomsrechten, een voorstel voor een
richtlijn over alternatieve geschilbeslechting en voor een richtlijn over
online geschilbeslechting, een voorstel voor communautaire actie op het
consumentenbeleid, het cohesiebeleid, het strategische plan voor het
Europees Innovatiepartnerschap voor actief en gezond ouder worden, de
high-level groep over vereenvoudiging van deelname aan het 7de
Kaderprogramma en het werkprogramma van het inkomende Deense
voorzitterschap.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

2

INTERNE MARKT EN INDUSTRIEDEEL
Unitair octrooi en rechtspraak verdrag
Raadsconclusies
De Raad zal een discussie voeren over de hoofdlijnen van de Verordening
voor een unitair octrooi – mede in het licht van de informele triloog met
het Europees Parlement – en het daarbij behorende ontwerp voor een
rechtspraakverdrag (geschillenbeslechting). Het voorzitterschap heeft de
laatste maanden hard gewerkt aan de twee onderdelen van dit dossier:
het opstellen van een rechtspraakverdrag samen met de lidstaten en het
bespreken van het voorstel voor een Verordening unitair octrooi in het
kader van de informele triloog met het Europees Parlement. Doel van het
voorzitterschap is om dit jaar grote stappen te zetten op beide onderdelen.
Ten aanzien van het voorstel voor een Verordening unitair octrooi stelt het
Europees Parlement zich constructief op. Het Europees Parlement
concentreert zich vooralsnog vooral op het verbeteren van de positie van
het MKB en het gefaseerd invoeren van het stelsel. De gedachte daarbij is
dat het unitair effect in werking treedt in die landen die ook het rechtspraakverdrag hebben kunnen ratificeren. De Raad zal naar verwachtingen
spreken over de amendementen van het Europees Parlement.
In de Raad wordt naar verwachting ook verder gediscussieerd over de
inrichting van het rechtspraakverdrag. De basis voor het rechtspraakverdrag wordt gevormd door de Raadsconclusies van december 2009 en
houdt rekening met het advies van het Hof van Justitie eerder dit jaar. De
Raad heeft op 29 september jl. op hoofdlijnen overeenstemming bereikt
over de gevolgen die het advies van het Hof van Justitie heeft voor de
juridische structuur van het octrooigerecht. Tijdens de komende Raad zijn
de materiële aspecten van de octrooirechtspraak aan de orde. Dit betreft
aspecten als de kwaliteit en benoeming van rechters, de verhouding tot
elkaar van de verschillende divisies van het Gerecht en de financiering
van het geheel. Hoewel ook daarmee goede vooruitgang wordt geboekt,
zijn de discussies hierover nog niet afgerond.
Naar het zich nu laat aanzien zal het voorzitterschap aan de hand van
papers een discussie op gang willen brengen over zowel de verordening
(onderhandelingen met het Europees Parlement) als het rechtspraakverdrag. Deze discussie zal zoveel mogelijk moeten leiden tot gezamenlijke standpunten die verder kunnen worden uitgewerkt richting de
afronding van dit dossier. De inhoud van deze papers is nu nog niet
bekend. Hoewel duidelijk vooruitgang wordt geboekt, kan nog niet
worden aangegeven op welke termijn een definitief akkoord kan worden
bereikt.
Nederland is een groot voorstander van een spoedige totstandkoming van
het unitair octrooi en geschillenbeslechting. Zeker in deze economische
tijden is een doorbraak essentieel voor de versterking van het Europese
economische groeivermogen. We zetten onze innovatieve bedrijven op
achterstand met het huidige kostbare octrooisysteem dat we in Europa
hebben. Een nieuw stelsel dat zo ingrijpend is voor het octrooistelsel moet
tegelijkertijd wel zorgvuldig tot stand komen, zodat er sprake is van een
kwalitatief goed en gebruiksvriendelijk systeem. Nederland benadrukt
daarom het belang van zorgvuldigheid, naast voortvarendheid. Dat
vragen ook de toekomstige gebruikers van het systeem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

3

Richtlijnvoorstel koppeling van ondernemingsregisters
Gemeenschappelijke benadering
Het voorzitterschap beoogt een gemeenschappelijke benadering over het
richtlijnvoorstel koppeling van ondernemingsregisters. De Commissie
heeft dit richtlijnvoorstel uitgebracht op 24 februari 2011. U bent over de
kabinetsreactie geïnformeerd (TK nr. 22 112-1157).
Het voorstel voor koppeling van handelsregisters beoogt te komen tot een
elektronisch platform voor communicatie tussen nationale ondernemingsregisters. Doel is de onderlinge uitwisseling van gegevens, die in
nationale registers moeten worden opgeslagen op grond van Europese
richtlijnen inzake vennootschapsrecht, te verbeteren en te vergemakkelijken. Het richtlijnvoorstel heeft geen gevolgen voor de wijze waarop de
nationale registers worden gevoerd. De Commissie heeft benadrukt zo
veel mogelijk gebruik te willen maken van het reeds bestaande (private)
European Business Register (EBR). In dit register zijn 20 van de 27
lidstaten (waaronder Nederland) inmiddels aangesloten.
De onderhandelingen over het voorstel lopen nog. Alle lidstaten delen het
doel om te komen tot betere uitwisseling van gegevens. Diverse lidstaten,
waaronder Nederland, benadrukken het belang om bij deze koppeling
gebruik te maken van de bestaande register, EBR. De aarzeling die een
aantal lidstaten, die nog niet participeren in het EBR, had over het gebruik
maken van het EBR zijn weggenomen. Net als Nederland achten diverse
landen het van belang dat de lidstaten voldoende zeggenschap krijgen bij
de uitwerking van het voorstel. Conform deze wens is in de conceptrichtlijn opgenomen dat de uitwerking zal worden geregeld door middel
van uitvoeringshandelingen cf. artikel 291 van het Werkingsverdrag
(comitologie).
Nederland onderschrijft de wenselijkheid van een betere koppeling van
ondernemingsregisters. Overheidsinstanties en andere betrokken partijen
stuiten in de praktijk namelijk vaak op een informatietekort, bijvoorbeeld
waar het gaat om de actuele juridische status van vennootschappen met
een dochteronderneming in een andere lidstaat. Europese regelgeving om
tot de gewenste situatie te komen is onontkoombaar. Nederland beschikt
over een modern en compleet handelsregister waarvan het ICT-systeem
zonder problemen kan participeren in een Europees netwerk van registers.
Nederland kan de gekozen aanpak voor het aansluiten bij het bestaande
EBR en de inspraak voor lidstaten over de verdere uitwerking steunen.
Door gebruik te maken van het reeds bestaande systeem kunnen de
kosten voor Europa zeer beperkt worden gehouden.
Europees waarnemingscentrum voor namaak en piraterij
Voortgangsrapportage
Mogelijk zal het voorzitterschap een voortgangsrapportage presenteren
over de onderhandelingen over de verordening voor het Europese
waarnemingscentrum voor namaak en piraterij. Dit voorstel maakt
onderdeel uit van de strategie voor het verbeteren van het rechtskader
voor intellectueel eigendom. Uw Kamer is middels een BNC–fiche over de
kabinetsinzet op de deze mededeling geïnformeerd (TK 22 112, nr. 1195).
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie is mede verantwoordelijk
voor deze verordening.
De Commissie stelt voor het bureau voor harmonisatie binnen de interne
markt (merken, tekeningen en modellen – OHIM) te belasten met taken die
verband houden met het waarnemingscentrum voor namaak en piraterij.
Dit betreft bepaalde taken die verband houden met de handhaving van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

4

intellectuele eigendomsrechten, met inbegrip van het bijeenbrengen van
vertegenwoordigers van de publieke en private sector die het Europees
waarnemingscentrum voor namaak en piraterij zullen vormen. Dit
centrum dient als platform voor de uitwisseling van informatie en het
delen van best practices op het gebied van handhaving met als uiteindelijk doel het voorkomen van aanzienlijke schade veroorzaakt door
namaak en piraterij aan de Europese economie en de gezondheid en
veiligheid van Europese burgers. Intellectuele-eigendomsrechten spelen
een vitale rol bij het ervoor zorgdragen dat de bedenkers/makers/
producenten van die nieuwe producten een billijke beloning voor hun
werk en investering krijgen. In de afgelopen 10 jaar is het aantal inbreuken
op IE-rechten echter aanzienlijk toegenomen. Zo schatte de OESO in 2009
de schade aan de internationale handel veroorzaakt door namaak en
piraterij in 2007 op USD 250 miljard. Om deze dreiging te adresseren is in
2009, op initiatief van de Raad en de Commissie, het Europees waarnemingscentrum voor namaak en piraterij in het leven geroepen. Dit
waarnemingscentrum fungeert als expertisecentrum zonder rechtspersoonlijkheid en wordt beheerd door de Commissie. Bijna twee jaar na de
oprichting constateert de Commissie echter dat het waarnemingscentrum,
als gevolg van een gebrek aan financiële middelen en aan de capaciteiten/
deskundigheid, met de huidige infrastructuur niet in staat is om effectief
haar huidige doelstelling na te komen. Hierdoor kan het centrum ook niet
met extra taken ter uitvoering van die doelstelling belast worden die
noodzakelijk zijn voor de bestrijding van namaak en piraterij. Voorgesteld
wordt daarom om OHIM te belasten met deze taken. Door het toevertrouwen daarvan aan een bestaand EU-agentschap heeft het waarnemingscentrum toegang tot expertise, middelen en financiering en kan het
snel operationeel worden. Het voorstel creëert geen kosten voor de
EU-begroting, de financiële middelen zullen volledig ten laste komen van
het budget van OHIM.
In de ontwerp-verordening worden taken/activiteiten voor OHIM voorgesteld die in zes hoofdcategorieën kunnen worden ondergebracht:
– het verbeteren van het inzicht in de reikwijdte en de gevolgen van
inbreuken op IE-rechten en de waarde van intellectuele eigendom,
evenals het bevorderen van de kennis over beste praktijken in de
publieke en de particuliere sector ter bestrijding van inbreuken op
IE-rechten, onder andere door het verzamelen van gegevens over de
omvang van namaak en piraterij binnen de interne markt en het
organiseren van vergaderingen van de vertegenwoordigers die als
Observatorium bijeenkomen, van zijn subgroepen en andere deskundigen;
– het bewustmaken van de bevolking van de gevolgen van inbreuken op
IE-rechten;
– het vergroten van de expertise van personen die betrokken zijn bij de
handhaving van IE-rechten;
– het vergroten van de kennis van technische instrumenten ter voorkoming en bestrijding van namaak en piraterij;
– het verbeteren van de uitwisseling van informatie en best practices
over de bescherming van IE-rechten tussen en met de overheden van
de lidstaten die hierbij betrokken zijn en de private sector;
– het bevorderen van samenwerking met en tussen deze overheden/
nationale diensten die zich met intellectuele eigendom bezig houden;
– het bevorderen van internationale samenwerking en het bieden van
ondersteuning aan overheden van derde landen.
Het Observatorium zal zijn activiteiten jaarlijks vastleggen in een werkplan
Nederland acht de intellectuele eigendomsrechten van essentieel belang
voor een concurrerende kennismaatschappij. Deze rechten staan borg
voor billijke inkomsten uit investeringen en drijven daardoor innovatie en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

5

creativiteit aan. Voor veel grote bedrijven en de creatieve industrie zijn
hun intellectuele eigendomsrechten een van hun meest waardevolle
bedrijfsactiva en voor het MKB betekenen deze rechten bescherming van
onroerende activa en toegang te krijgen tot opstartfinanciering en
risicokapitaal. De consument heeft hier ook belang bij: door bijvoorbeeld
de garantie die merken bieden op het gebied van kwaliteit, legaliteit en
veiligheid, kan hij een vertrouwde keuze maken. Het is van belang om de
schadelijke gevolgen van namaak en piraterij voor ondernemingen
(economische schade) en consumenten (risico’s voor gezondheid en
veiligheid) te bestrijden. Nederland is zich ervan bewust dat het hier een
grensoverschrijdend fenomeen betreft en met wetgeving alleen de EU de
strijd tegen namaak en piraterij niet kan winnen. Het is daarom belangrijk
dat bij de bestrijding daarvan in Europa wordt samengewerkt en van
elkaar wordt geleerd. Nederland staat positief tegenover de rol die het
waarnemingscentrum bij de handhaving van intellectuele eigendomsrechten kan vervullen. Het onderbrengen van de taken van het waarnemingscentrum onder het OHIM zorgt ervoor dat er afdoende capaciteit en
expertise kan worden opgebouwd. Nederland meent dat het waarnemingscentrum naast het verzamelen en uitwisselen van informatie een
nuttige rol kan vervullen bij het samenbrengen van bij de handhaving van
intellectuele-eigendomsrechten betrokken publieke en private partijen.
Tegelijkertijd moet de rolverdeling tussen deze private en publieke
instanties daarbij bewaard blijven. In het bijzonder dient in het oog te
worden gehouden dat het primair op de weg van rechthebbenden zelf ligt
om verantwoordelijkheid te nemen voor het handhaven van de eigen
intellectuele eigendomsrechten. Het waarnemingscentrum moet fungeren
als een faciliterend platform voor iedereen die bij handhaving is
betrokken, zonder dat hieruit dwingende handhavingspraktijken
voortvloeien.
Nederland steunt de in de ontwerpverordening voorgestelde taken/
activiteiten voor OHIM. Nederland acht het daarbij van belang dat de
nadruk met name ligt op het belang van het verzamelen en uitwisselen
van goede, objectief verifieerbare en vergelijkbare informatie over
inbreuken op intellectuele eigendomsrechten tussen publieke en private
instanties. Naast het verzamelen en analyseren van informatie worden als
belangrijke taken gezien: het vergroten van het bewustzijn over de impact
van namaak en piraterij, het faciliteren van uitwisseling van «best
practices» van de private en publieke sector, en het promoten van
(administratieve) samenwerking van nationale en Europese handhavingsautoriteiten. Tegelijkertijd is het belangrijk er op alert op te zijn dat er geen
«dubbelingen» met andere activiteiten ontstaan en er ook binnen
EU-organisaties en ten opzicht van de informatievraag richting de
lidstaten efficiënt en optimaal van elkaars kennis en informatie gebruik
wordt gemaakt. Daarbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de
verzamelde gegevens over aantallen nagemaakte en gepirateerde
goederen die de nationale douane nu al op verzoek van de EU verzamelt.
Voorts dringt Nederland er op aan om informatie uit te wisselen over
nieuwe businessmodellen waarmee het legale aanbod van culturele en
creatieve content kan worden verbeterd. Alleen met een volwaardig
alternatief legaal aanbod via nieuwe businessmodellen kan de strijd tegen
illegaal aanbod succesvol worden aangegaan. Ten slotte acht Nederland
het van groot belang dat het waarnemingscentrum een handzame
organisatie blijft dat zijn jaarlijkse werkplan opstelt overeenkomstig door
EU en de lidstaten opgestelde prioriteiten en na afloop hiervan ook
verantwoording aflegt aan onder andere de lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

6

EU industriebeleid
Raadsconclusies
Naar verwachting neemt de Raad conclusies aan over het versterken van
het concurrentievermogen van de Europese industrie. De conclusies
richten zich primair op de mededeling van de Commissie «Het industriebeleid: het concurrentievermogen versterken». Daarnaast gaan de
conclusies ook kort in op de recente verschenen Commissiemededelingen
«Kleine ondernemingen in een grote wereld» en de «Vernieuwde
EU-strategie 2011–2014 ter bevordering van maatschappelijk verantwoord
ondernemen». Over de kabinetsreactie op deze mededelingen zal uw
Kamer separaat worden geïnformeerd via BNC-fiches.
Op 14 oktober jl. presenteerde de Europese Commissie de mededeling
«Het industriebeleid: het concurrentievermogen versterken» met in de
bijlage de onderbouwende rapportages over het concurrentievermogen
van de EU en de afzonderlijke lidstaten. Met de mededeling levert de
Commissie haar bijdrage aan de voortgangsbewaking en evaluatie van
het Europese industriebeleid. De Commissie stelt dat de Europese
economie relatief langzaam herstelt van de crisis en wil de lidstaten
aansporen tot het nemen van die maatregelen die de economie weer op
een stevig groeipad kunnen brengen. Het versterken van het concurrentievermogen van de Europese industrie acht de Commissie daarbij van
cruciaal belang. De mededeling presenteert een brede verzameling van
veelal reeds bestaande en geplande initiatieven voor het versterken van
die concurrentievermogen. De mededeling «Kleine ondernemingen in een
grote wereld» is op 9 november jl. door de Commissie gepresenteerd. De
mededeling over maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) is op
25 oktober jl. gepresenteerd.
De conceptconclusies verwelkomen de mededeling over het versterken
van het concurrentievermogen van de industrie. De Raad onderstreept in
de conclusies het belang van de industrie en roept op de randvoorwaarden voor de industrie te versterken. De conclusies richten zich met
name op het versterken van de interne markt en het creëren van de juiste
randvoorwaarden voor groei van de industrie. Het gaat dan voornamelijk
over toegang tot financiële middelen, verminderen van regeldruk en
toegang tot en het delen van informatie.
In de conclusies wordt eveneens ingegaan op de mededeling over
internationalisering van het MKB die de Commissie op 9 november
jongstleden heeft uitgebracht. Tot slot wordt in de conclusies ingegaan op
maatschappelijk verantwoord ondernemen en het sociaal ondernemerschap. In de conceptconclusies onderstreept de raad het belang van
maatschappelijk verantwoord ondernemen en onderstreept het belang dat
het bevorderen daarvan niet tot onnodige lasten voor bedrijven moet
leiden.
Nederland ondersteunt het belang dat in de concept conclusies wordt
gelegd op het versterken van de randvoorwaarden voor de industrie. De
industrie is van cruciaal belang voor het Europese concurrentievermogen.
Zoals in de conclusies wordt benadrukt moet de EU zich primair richten
op het creëren van de juiste randvoorwaarden voor het Europese
bedrijfsleven. Nederland is terughoudend over een directe rol voor
Europa bij de internationalisering van het MKB voor landen buiten de EU.
De EU heeft met name een rol te vervullen bij de toegang tot markten
door middel van de onderhandelingen in de WTO en bilaterale akkoorden.
Nederland verwelkomt de actieagenda van de Commissie voor
maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Het is echter voor
Nederland van groot belang er bij nieuwe wetgevende voorstellen kritisch
gekeken wordt naar administratieve lasten, het bevorderen van MVO, het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

7

naleven van internationaal breed aanvaarde gedragscodes voor MVO en
een eerlijk speelveld.
Concurrentievermogen en MKB-programma
Informatie van de Commissie
De Commissie zal informatie geven over het nog te presenteren voorstel
voor het Concurrentievermogen en MKB programma vanaf 2014. Dit
voorstel is onderdeel van het Meerjarig Financieel Kader (MFK) vanaf 2014
en de Commissie heeft aangegeven het voorstel op 30 november te willen
presenteren.
Het programma voor Concurrentievermogen en MKB is de opvolger van
het huidige Concurrentievermogen en Innovatieprogramma (CIP). De
onderdelen voor innovatie uit dit programma worden opgenomen in het
voorstel voor Horizon 2020 dat de Commissie gelijktijdig wil presenteren.
In het voorstel voor het MFK vanaf 2014 heeft de Commissie aangekondigd dat het programma voor concurrentievermogen en MKB zal
bestaan uit financiële instrumenten, activiteiten om de concurrentiekracht
en de duurzaamheid van het MKB te bevorderen, het verbeteren van
markttoegang voor het MKB en het stimuleren van ondernemerschap.
Er is geen gedachtewisseling voorzien. Over de Nederlandse inzet ten
aanzien van dit voorstel zal uw Kamer via een BNC-fiche worden
geïnformeerd.
Impact assessments (effecttoetsing)
Raadsconclusies
De Raad zal mogelijk conclusies aannemen over het onderwerp «effecttoetsing van amendementen voorgesteld door de Raad». Het Poolse
voorzitterschap wil hiermee tegemoet komen aan de «Inter-institutionele
overeenkomst over betere regelgeving» (2003/C321/01). In deze overeenkomst geven het Europees Parlement en de Raad onder andere aan zich in
te zetten voor effecttoetsing op substantiële amendementen door Raad en
Europees Parlement op Commissievoorstellen. Het Europees Parlement
heeft inmiddels voorzieningen getroffen om amendementen te kunnen
toetsen.
De conceptconclusies gaan in op de effecttoetsing die bij substantiële
amendementen door de Raad kunnen worden uitgevoerd. De conceptconclusies benadrukken het belang van goede informatievergaring over
economische, sociale en milieutechnische gevolgen van wetgeving in het
besluitvormingsproces. Tegelijkertijd stellen ze dat effecttoetsing nooit
een substituut voor politieke besluitvorming kan zijn en wijzen ze op het
risico van vertragingen in het besluitvormingsproces. In de conceptconclusies benadrukt de Raad dat zij zich zal inzetten voor het verbeteren van
het gebruik en de kwaliteit van de effecttoetsing in lijn met de Interinstitutionele overeenkomst. De Raad is dan ook voornemens om nauwer
samen te werken met de Europese Commissie bij het tot stand komen van
de toetsing door de Commissie. Ook roept de Raad in de conceptconclusies afzonderlijke lidstaten op om zelf informatie te vergaren over
effecten van amendementen door de Raad en deze in te brengen in de
discussie in de Raad. Verder wil zij zich inzetten voor een kwalitatief betere
effecttoetsing door zowel de Commissie als de Raad.
De onderhandelingen over de conclusies zijn nog volop gaande.
Nederland steunt de inzet van het voorzitterschap, omdat het bijdraagt
aan het voorkomen van ongewenst effecten van regelgeving voor het
bedrijfsleven. Het verlichten van de regeldruk voor bedrijven is een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

8

prioriteit van dit kabinet en het uitvoeren van effecttoetsing is een van de
instrumenten om het verhogen van de regeldruk te voorkomen.
Nederland had in de conceptconclusies graag meer ambities gezien
vooral met betrekking tot de concrete acties rond de effecttoetsing van de
Raad. Nederland brengt dit in de onderhandelingen naar voren.
Interne Marktforum
Raadsconclusies
De Raad zal waarschijnlijk conclusies aannemen over diverse interne
markt onderwerpen die zijn besproken tijdens het Interne Marktforum. Dit
jaar vond het eerste Interne Marktforum plaats, van 2 tot 4 oktober in
Krakau, Polen. Dit forum werd georganiseerd door de Europese
Commissie, het Poolse voorzitterschap en het Europees Parlement.
Bedrijfsleven, sociale partners, NGOs en overheden hebben informeel van
gedachten gewisseld over de interne markt. De Commissie kondigde dit
jaarlijkse evenement al bij de publicatie van de Interne Markt Akte aan.
Naast de plenaire bijeenkomsten werden workshops gehouden over
diverse interne markt onderwerpen, waaronder de erkenning van
beroepskwalificaties, alternatieve en online geschillenbeslechting, online
handel (E-commerce) en openbaar aanbesteden. De organisatie van de
conferentie heeft op basis van de inbreng van aanwezigen een verklaring
uitgebracht, waarbij het belang van een goed functionerende interne
markt wordt benadrukt.
De Raad gaat in haar conceptconclusies in op de verschillende onderwerpen die besproken zijn bij het Interne Marktforum. Deze betreffen
onder meer de mogelijke invoering van een Europese beroepenkaart ter
bevordering van mobiliteit over de landsgrenzen. Verder wordt de grote
potentie van E-commerce benadrukt. Hierbij is met name actuele
wetgeving van belang en instrumenten voor consumenten om problemen
op te kunnen lossen. Daarnaast gaan de conclusies in op de Europese
aanbestedingsregels, waarbij wordt ingezet op modernisering en
vereenvoudiging van de regelgeving, transparantie van de publieke
inkoop en de stimulans van online aanbesteden. Ook markeert de Raad de
meerwaarde van het eerste Interne Marktforum en steunt het voornemen
voor een vervolg op deze bijeenkomst.
Nederland staat positief tegenover deze conceptconclusies. Op EU-niveau
moeten alle zeilen worden bijgezet om het Europese groeivermogen te
vergroten. Juist in deze tijden van crisis moeten daarom alle onnodige
obstakels op de interne markt worden weggenomen die onze bedrijven
belemmeren de grenzen over te gaan. De interne markt heeft de
afgelopen jaren tastbare voordelen opgeleverd voor burgers, consumenten en ondernemers. Het volledig gebruiken van het potentieel van de
interne markt zou veel voordelen opleveren. Dit geldt bijvoorbeeld voor
het vrije verkeer van diensten. De dienstenmarkt is verantwoordelijk voor
70% van onze werkgelegenheid. Dienstverlening is echter nog amper
grensoverschrijdend. Vooral op het gebied van beroepskwalificaties
ondervinden dienstverleners veel moeilijkheden. Nederland heeft m.b.t.
de beroepenkaart ingezet op een koppeling met het bestaande samenwerkingssysteem IMI. Dit om onnodige verhoging van administratieve lasten
te vermijden. Ander voorbeeld zijn de Europese aanbestedingsregels.
Ondernemers, vooral het MKB, zijn erbij gebaat dat de Europese regels
voor overheidsaanbestedingen worden gemoderniseerd. Het pleidooi van
Nederland voor transparantie, modernisering en vereenvoudiging van de
regels is in de conceptconclusies overgenomen. Nederland kan naar
verwachting instemmen met de voorliggende raadsconclusies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

9

Douanesamenwerking met Oostelijke buurstaten van de EU
Raadsconclusies
De Raad zal naar verwachting raadsconclusies aan nemen over de
douanesamenwerking met de Oostelijke buurstaten van de EU.
De samenwerking met de Oostelijke buurstaten is gebaseerd op een
aantal EU programma’s (Eastern Neighbourhood Policy, Eastern
Partnership en EU-Russia Partnership for Modernisation). Ook loopt een
aantal onderhandelingen met de EU over associatie en vrije handelszones.
Douanesamenwerking is een onderdeel van al die programma’s en
onderhandelingen. Recente initiatieven op dit gebied zijn de raadsconclusies van 20 juni 2011 over de Eastern Neighbourhood Policy; de Joint
Declaration van de Eastern Partnership Summit in Warschau
(29–30 september 2011) en de Conclusies van High Level Seminars over
douanesamenwerking in Budapest (14–15 april 2011) en Krakow
(19–21 oktober 2011).
De conclusies zijn bedoeld om de activiteiten op douanegebied te richten
op de ontwikkeling van de soepele grensovergangen aan de EU buitengrenzen, het bevorderen van modern risicomanagement, de bestrijding
van fraude en het investeren in de modernisering van de douane in de
regio. In dat verband wordt van de Europese Commissie en de lidstaten
een aantal inspanningen gevraagd. Bijvoorbeeld het bevorderen van de
aansluiting bij het EU systeem voor het gemeenschappelijk douanevervoer, de introductie van Authorized Economic Operator (AEO) concept
en betere samenwerking aan de grenzen. Ook worden inspanningen
gevraagd voor de ontwikkeling van modern risicomanagement voor met
name hoogbelaste goederen en douanewaarde, de verbetering van de
informatie-uitwisseling, het organiseren van pilots en gezamenlijke
operaties en de afstemming van douaneregelgeving in het algemeen.
Voor organisatie en financiering wordt aansluiting gezocht bij lopende EU
programma’s en bestaande overleggen. De Europese Commissie wordt
gevraagd voor eind 2013 over de voortgang aan de Raad te rapporteren.
Nederland ondersteunt de samenwerking op het gebied van douane met
de Oostelijke buurstaten. Het is in het belang van Nederland dat met de
Oostelijke buurstaten goede afspraken over douanesamenwerking
worden gemaakt. Afspraken op het gebied van de samenwerking aan de
grenzen, fraudebestrijding en aansluiting bij het gemeenschappelijk
douanevervoer kunnen de handel aanzienlijk faciliteren. Tevens kan
hiermee de controle op oneigenlijk grensverkeer worden verbeterd.
Nederland heeft zelf ook een pilot opgezet tussen de Nederlandse douane
en de Russische autoriteiten om te bekijken hoe de bedoelde samenwerking kan worden verbeterd. De resultaten van deze pilot zullen worden
ingebracht in de EU overleggen.
ONDERZOEKSDEEL
Horizon 2020: het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie
Gedachtewisseling
De Raad zal naar alle waarschijnlijkheid van gedachten wisselen over het
voorstel voor Horizon 2020, het kaderprogramma voor onderzoek en
innovatie vanaf 2014. Naar verwachting zal de Commissie dit voorstel op
30 november uitbrengen.
In het huidige Europese Meerjarig Financieel Kader (2007–2013) vormen
het Kaderprogramma voor Onderzoek en Technologische Ontwikkeling
(KP), het Kaderprogramma voor Concurrentiekracht en Innovatie (CIP) en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

10

het Europees Instituut voor Innovatie en Technologie (EIT) de belangrijkste
financieringsinstrumenten voor onderzoek en innovatie. In het voorstel
voor het Meerjarig Financieel Kader van 2014 tot en met 2020 heeft de
Commissie voorgesteld het KP, het EIT en het innovatiegerelateerde
onderdelen van het CIP samen te voegen tot één programma voor
onderzoek en innovatie «Horizon 2020: het kaderprogramma voor
onderzoek en innovatie». Het voorstel voor Horizon 2020 zal gebaseerd
zijn op de reactie op het groenboek «van uitdagingen naar kansen: naar
een gemeenschappelijk strategische kader voor onderzoek en innovatie».
Het kabinet heeft zijn standpunt op dit groenboek op 15 april naar de
Tweede Kamer en op 20 mei naar de Commissie gezonden (Kamerstuk
32 744, nr. 1).
Nederland van mening dat de startpositie van Europa goed is, maar dat er
grote stappen nodig zijn voor het volledig benutten van het Europese
onderzoeks- en innovatiepotentieel. Een specifiek probleem is het relatief
lage investeringsniveau in onderzoek, ontwikkeling en innovatie gecombineerd met het onvoldoende verzilveren van onderzoeksresultaten in
innovatieve producten, diensten en productieprocessen (valorisatie).
Volgens Nederland is een geïntegreerd en transparant kader voor
onderzoek en innovatie nodig. Reductie van de administratieve lasten die
gepaard gaan met de deelname aan de Europese onderzoeks- en
innovatieprogramma’s en meer synergie tussen de verschillende
instrumenten zijn hierbij belangrijke aandachtspunten.
Er moet wat Nederland betreft meer aandacht komen voor thema’s met
grote maatschappelijke en economische impact en meer waardecreatie uit
kennis. Versterking van het concurrentievermogen kan daarbij hand in
hand gaan met oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen.
Maatschappelijke uitdagingen bieden immers volop kansen voor het
bedrijfsleven. Om waardecreatie uit kennis te stimuleren ligt voor het
kabinet de nadruk op betere toegang tot kapitaal voor innovatie, het
ondersteunen van het Europees en grensoverschrijdend toepassen van
precommercieel aanbesteden en het bevorderen van de deelname van
bedrijven, in het bijzonder MKB.
Verder moeten de Europese programma’s voor onderzoek en innovatie
volgens Nederland ook excellent onderzoek ondersteunen en de verdere
ontwikkeling van de Europese onderzoeksruimte (ERA) bewerkstelligen.
Hierbij ligt de nadruk op het versterken van de Europese Onderzoeksraad
(ERC), het stimuleren van mobiliteit van onderzoekers en het faciliteren
van de totstandkoming van grootschalige onderzoeksfaciliteiten.
Bovendien moet het excellentieprincipe één van de leidende criteria
blijven voor het toekennen van onderzoeksgelden.
Nederland bepleit een sobere EU begroting voor de komende jaren.
Binnen dit krapper budgettair kader moet meer geïnvesteerd worden in
onderzoek en innovatie. Extra investeringen zijn volgens het kabinet nodig
voor drie zaken: 1) grensoverschrijdende publiekpublieke en publiekprivate samenwerking rond thema’s met grote maatschappelijke en/of
economische impact, met aandacht voor demonstratieprojecten en het
ontwikkelen van prototypes; 2) kapitaalmarktinstrumenten gericht op
risicokapitaal en kredieten en 3) de Europese Onderzoeksraad (ERC), voor
grensverleggend, niet themagebonden onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

11

Lancering van vijf gezamenlijke programmeringsinitiatieven
(JPI’s)
Raadsconclusies
De Raad neemt naar verwachting conclusies aan over vijf gezamenlijke
programmeringsinitiatieven (JPI’s). Het gaat om de initiatieven 1) gezonde
en productieve zeeën en oceanen, 2) de microbiële uitdaging – een
bedreiging van de menselijke gezondheid, 3) klimaatkennis koppelen ten
behoeve van Europa, 4) een stedelijk Europa – mondiale uitdagingen,
gezamenlijke Europese oplossingen, en 5) uitdagingen in verband met
water voor een veranderende wereld. De Raad zal met de aanname van
conclusies deze initiatieven daadwerkelijk starten.
Door middel van het gezamenlijke programmeren van onderzoek beoogt
de Raad nationaal onderzoeksbeleid op het gebied van een aantal
maatschappelijke uitdagingen op Europees niveau af te stemmen. De
daarvoor geschikte thema’s worden geïdentificeerd in een groep onder
het ERA- comité (ERAC), de High Level Group Gezamenlijk Programmeren. De besluitvorming over de thema’s en de onderzoeksprogramma’s
vindt vervolgens in de Raad plaats.
Na de lancering van een proefinitiatief op het terrein van neurodegeneratieve ziekten, in het bijzonder Alzheimer, heeft de Raad in oktober 2010
drie nieuwe gezamenlijke programmeringsinitiatieven gelanceerd. In mei
2010 heeft de Raad al zes nieuwe thema’s voor gezamenlijke programmering verwelkomd en de Commissie gevraagd bij te dragen aan het
voorbereiden van de start van de initiatieven rond deze thema’s. Tijdens
de vorige Raad zijn conclusies aangenomen met betrekking tot het
gezamenlijke programmeringsinitiatief op het terrein van demografische
verandering, «Meer Jaren, Betere Levens» waarover uw Kamer reeds
eerder is geïnformeerd in oktober jl. (21 501-30, nr. 272). Tijdens deze Raad
staan de conclusies voor de laatste vijf voorgestelde gezamenlijke
programmeringsinitiatieven op de agenda van de Raad.
Nederland steunt het streven naar meer coördinatie tussen nationale
onderzoeksprogramma’s en daarmee de grondgedachte van gezamenlijke
onderzoeksprogrammering. De initiatieven moeten een verbinding leggen
tussen de ontwikkeling van de Europese onderzoeksruimte (ERA) en het
oplossen van grote maatschappelijke vraagstukken. Of Nederland op
termijn daadwerkelijk bij gaat dragen aan deze initiatieven is afhankelijk
van de vraag of de strategische onderzoeksagenda’s van de initiatieven
aansluiten bij nationale strategische onderzoeksagenda’s en de
topsectoren.
Partnerschappen op het terrein van onderzoek en innovatie
Raadsconclusies
De Raad neemt naar verwachting conclusies aan over de verschillende
partnerschappen op het terrein van onderzoek en innovatie. De Europese
Commissie heeft in september een mededeling over dit onderwerp
gepubliceerd. Uw Kamer is over dit voorstel geïnformeerd middels een
BNC-fiche.
Partnerschappen bieden synergie voordelen en minimaliseren fragmentatie en duplicatie van onderzoek. Binnen het zevende kaderprogramma
voor onderzoek en ontwikkeling (KP7) is reeds ervaring opgedaan met
diverse partnerschapsformules: publiek-publieke partnerschappen voor
onderzoek via gezamenlijke programmeringsinitiatieven (JPI’s), artikel
185-initiatieven en ERA-net en publiek-private partnerschappen zoals
gemeenschappelijke technologie-initiatieven (JTI’s).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

12

De Raad zal in haar conclusies ook ingaan op de Europese Innovatie
Partnerschappen (EIP’s). EIP’s trachten onderzoek- en innovatiebeleid te
stroomlijnen ten behoeve van het vinden van oplossingen voor grote
maatschappelijke uitdagingen. De Raad heeft in november 2010 een
proefinitiatief op het terrein van «actief en gezond ouder worden»
gelanceerd en de Commissie opgeroepen dit initiatief in nauwe samenwerking met lidstaten en overige publieke en private partijen uit te
werken. Naar verwachting zal de Commissie tijdens de Raad een
presentatie verzorgen over het Strategisch Implementatie Plan (SIP) van
dit proefinitiatief.
Nederland ondersteunt het belang van Europese publiek-publieke en
publiek-private partnerschappen. Zij dragen bij aan vermindering van
fragmentatie van onderzoeksinspanningen op Europees niveau en gaan
duplicatie van onderzoek tegen. Partnerschappen maken het mogelijk
effectief maatschappelijke uitdagingen aan te pakken en de concurrentiepositie en kennisbasis van de EU te versterken. Tevens is Nederland
voorstander van een onderzoek- en innovatielandschap waarbij sprake is
van een overzichtelijk en toegankelijk geheel aan instrumenten voor de
gebruiker. Hiervoor is stroomlijning en reductie van het aantal instrumenten nodig. Dit kan ook bijdragen aan een vermindering van de
administratieve lasten. Instrumenten die veel op elkaar lijken zouden
volgens Nederland gecombineerd kunnen worden in één overkoepelend
programma. In de mededeling zet de Commissie hier eerste stappen, door
voor te stellen het ERA-net en ERA-net+ te integreren. Bovendien wil
Nederland dat de thema’s van de verschillende instrumenten zoveel
mogelijk op elkaar afgestemd worden. Het aantal thema’s moet beperkt
zijn, terwijl er voldoende flexibiliteit blijft om op nieuwe uitdagingen in te
springen.
Met betrekking tot de EIP’s is Nederland van mening dat deze een bijdrage
moeten leveren aan de vermindering van fragmentatie van onderzoeksinspanningen op Europees niveau en het tegengaan van duplicatie. Ze
kunnen bovendien bijdragen aan een reductie van het aantal instrumenten op Europees niveau. Nederland is van mening dat het aanpakken
van maatschappelijke uitdagingen hand in hand moet gaan met het
versterken van de concurrentiekracht. Het is daarbij van belang een
integrale aanpak met betrokkenheid van alle belanghebbenden te
hanteren.
RUIMTEVAARTDEEL
De waarde van ruimtevaart voor de veiligheid van de burger
Oriëntatie
De Raad voor Concurrentievermogen en de Raad van ministers van de
Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) komen in een gezamenlijke
sessie, de zogenoemde «Ruimtevaartraad» bijeen. Tijdens deze Raad zal
er naar verwachting een oriëntatie worden aangenomen over de waarde
van ruimtevaart voor de veiligheid van de Europese burger.
Met deze oriëntaties geeft de Raad verder invulling aan de conclusies van
31 mei jongstleden (TK 21 501-30, nr. 260) over de mededeling van de
Europese Commissie «Naar een ruimtevaartstrategie ten dienste van de
burger» van 4 april jongstleden. De invulling richt zich op de actie voor het
ontwikkelen van ruimtevaarttoepassingen voor de veiligheid van de
burger en een systeem voor de bescherming van kritieke ruimtevaartinfrastructuur. Tevens nodigt de Raad de Europese Commissie en het Europese
Ruimtevaartagentschap uit om samen met de lidstaten te onderzoeken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

13

hoe de Europese rol bij de verkenning van de ruimte in internationale
samenwerking vormgegeven kan worden.
In de concept oriëntatie benadrukt de Raad dat satellieten informatie
kunnen leveren die bijdraagt aan de veiligheid van burgers. Daarnaast is
deze informatie bevorderlijk voor duurzame ontwikkeling op het gebied
van landbouw, klimaat en transport. De Europese Commissie wordt ook
opgeroepen om de rol van de Europese systemen GMES en Galileo te
bestendigen door middel van een goed bestuur en databeleid. De
gevraagde maatregelen moeten het bewustzijn vergroten over en het
optimale gebruik van de mogelijke toepassingen van satelliet-informatie.
De Raad vraagt de Commissie acties voor te stellen op het gebied van
1) observatie en volgen van objecten in een baan om de aarde (waaronder
ook «ruimte afval») en 2) voorspellen en observeren van het weer in de
ruimte en specifiek het effect daarvan op de infrastructuur. Hierbij gaat het
niet om financiële acties maar om het verkennen van opties.
Nederlandse publieke en private partijen zijn als gebruiker directe
belanghebbenden bij een goede bescherming van de ruimtevaartinfrastructuur. Nederland ondersteunt dan ook de ontwikkeling van een
systeem voor de bescherming van kritieke ruimtevaartinfrastructuur.
Hierbij wordt echter niet vooruit gelopen op de onderhandelingen over
het Meerjarig Financieel Kader vanaf 2014. De Europese systemen Galileo
en GMES zijn van belang voor de ontwikkeling van maatschappelijke en
economische toepassingen. Nederland zet zich vooral in voor een goed
bestuur van de Europese systemen met een open en toegankelijk
databeleid. Gegevens die van, met publiek geld gefinancierde, instrumenten komen moeten kosteloos beschikbaar worden gesteld. Daarmee
wordt een private markt van nieuwe gebruikerstoepassingen gestimuleerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 274

14