Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 924 IV

Jaarverslag en slotwet Koninkrijksrelaties 2008

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN KONINKRIJKSRELATIES (IV)
Aangeboden 20 mei 2009

KST128497
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

1

Gerealiseerde uitgaven naar beleidsterrein (in mln. €)

Waarborgfunctie
59,7

Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
436,8
Gerealiseerde ontvangsten per beleidsterrein (in mln. €)

Waarborgfunctie
4,6

Bevorderen autonomie
Koninkrijkspartners
9,3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

3

INHOUDSOPGAVE

blz.

A.
1.
2.

ALGEMEEN
Aanbieding en dechargeverlening
Leeswijzer

6
6
11

B.
3.
4.
5.
6.

BELEIDSVERSLAG
Beleidsprioriteiten 2008
Beleidsartikelen
Niet-Beleidsartikelen
Bedrijfsvoeringsparagraaf

13
13
16
27
28

C.
7.
8.

JAARREKENING
Verantwoordingsstaat 2008
Saldibalans

29
29
30

D.
9.
10.

BIJLAGEN
Afkortingenlijst
Trefwoordenregister

40
42
43

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

5

A. ALGEMEEN
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
aan de Voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik, mede namens de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, het departementale jaarverslag over het jaar 2008
van Koninkrijksrelaties aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties decharge te verlenen over het
in het jaar 2008 gevoerde financiële beheer met betrekking tot de uitvoering van de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld van haar bevindingen en haar oordeel met betrekking tot:
+ het gevoerde financieel en materieel beheer;
+ de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
+ de financiële informatie in de jaarverslagen en jaarrekeningen;
+ de departementale saldibalansen;
+ de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
+ de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering;
van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dit
rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de StatenGeneraal aangeboden.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen, naast het onderhavige jaarverslag en het hierboven genoemde rapport van de Algemene Rekenkamer, de volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken te worden
betrokken:
+ Het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2008; dit jaarverslag wordt
separaat aangeboden.
+ De slotwet van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het jaar 2008; de slotwet is als afzonderlijk kamerstuk
gepubliceerd.
+ Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat
de betrokken slotwet/slotwetten is/zijn aangenomen.
+ Het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2008 met
betrekking tot de onderzoeken, bedoeld in artikel 83 van de Comptabiliteitswet 2001. Dit rapport, dat betrekking heeft op het onderzoek van
de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van het Financieel
jaarverslag van het Rijk, wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

6

+ De verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2008
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2008 alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2008
(de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de
Comptabiliteitswet 2001);
+ het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat
de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is
ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
G. ter Horst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

7

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van
de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane
verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:

Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van
de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane
verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:

Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

9

Leeswijzer

2. LEESWIJZER
Opbouw Jaarverslag 2008
De begroting van Koninkrijksrelaties kent een vertrouwde opbouw en het
jaarverslag volgt dan ook de opbouw van de begroting 2008.
Het jaarverslag 2008 bestaat uit vier delen:
A. Een algemeen deel met de dechargeverlening
B. Het beleidsverslag 2008 over de prioriteiten en de beleidsartikelen
C. De jaarrekening 2008
D. De bijlagen
Het beleidsverslag 2008
In het beleidsverslag 2008 wordt teruggekeken op de resultaten uit 2008.
Het verslag kent de volgende vier onderdelen: het verslag over de beleidsprioriteiten 2008, de beleidsartikelen, de niet-beleidsartikelen en de
bedrijfsvoeringsparagraaf.
In de paragraaf beleidsprioriteiten 2008 wordt op hoofdlijnen verantwoording afgelegd over het beleid van het afgelopen jaar. Hierin kunt u lezen
welke resultaten zijn behaald bij de gemaakte beleidsafspraken (prioriteiten) voor 2008. Ook wordt ingegaan op een aantal urgente onderwerpen die in 2008 specifieke aandacht hebben gekregen.
In de paragraaf De beleidsartikelen wordt meer in detail ingegaan op de
verantwoording over de verschillende onderwerpen. De paragraaf kent
per beleidsartikel de volgende opzet:
1. Algemene beleidsdoelstelling, doelbereiking en maatschappelijke
effecten
2. Externe factoren
3. Meetbare gegevens
4. Budgettaire gevolgen van beleid
5. Operationele doelstellingen
6. Overzicht afgeronde onderzoeken
In 4. Budgettaire gevolgen van beleid wordt de realisatie 2008 afgezet
tegen de oorspronkelijke vastgestelde begroting 2008 en worden opmerkelijke verschillen toegelicht.
In 5. Operationale doelstellingen wordt per operationele doelstelling
nader ingegaan op de behaalde resultaten in 2008. Hierbij wordt aandacht
besteed aan de gerealiseerde instrumenten/activiteiten en de prestatieindicatoren. De opmerkelijkste resultaten en verschillen worden per operationele doelstelling nader toegelicht.
Het jaarverslag Koninkrijksrelaties 2008 bevat ook een bedrijfsvoeringsparagraaf. Hierin wordt verslag gedaan over specifieke bedrijfsvoeringpunten voor Koninkrijksrelaties (IV). Voor het verslag over de bedrijfsvoering in algemene zin wordt verwezen naar het jaarverslag van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
De jaarrekening 2008
In de jaarrekening treft u de (samenvattende) verantwoordingsstaat voor
de begroting van Koninkrijksrelaties en de saldibalans met toelichting. De
Slotwet wordt als een apart kamerstuk gepubliceerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

11

Leeswijzer

De bijlagen
Voor de toegankelijkheid van het jaarverslag zijn ook een overzicht van
gebruikte afkortingen en een trefwoordenregister opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

12

Beleidsverslag

B. BELEIDSVERSLAG
3. BELEIDSPRIORITEITEN 2008
2008 was een succesvol jaar voor de Koninkrijksrelaties. Na een periode
van intensieve besprekingen werd het jaar afgesloten met een ToetsingsRonde Tafel Conferentie.
Staatkundige verandering
In 2008 is veel regelgeving voor de nieuwe staatkundige constellatie voorbereid.
Voor de toekomstige status van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar lichaam binnen het Nederlandse staatsbestel is de wetgeving voorbereid en in de ministerraad vastgesteld. Curaçao en Sint Maarten hebben
beide een Staatsregeling en de organieke wetgeving opgesteld die als
geheel deze nieuwe landen vorm moeten geven. Daarnaast is gezamenlijk
veel werk verzet om de ontwerpen voor de consensusrijkswetgeving
gereed te hebben. Deze wetgeving regelt de blijvende samenwerking
tussen de (ei)landen en Nederland op het terrein van financieel toezicht en
de rechtshandhaving en rechtszekerheid.
Op 15 december, Koninkrijksdag, hebben de drie landen en de vijf eilandgebieden binnen het Koninkrijk in een Toetsings-Ronde Tafel Conferentie
vastgesteld dat de eerste fase van het staatkundige veranderingsproces
grotendeels is afgerond. De regelgeving kan nu in procedure worden
gebracht en de implementatie ervan kan worden voorbereid. In 2009
zullen de voorbereidingen voor de nieuwe statussen ook voor de bevolking van de eilanden meer zichtbaar en merkbaar moeten worden.
In 2008 is de Raad van State advies gevraagd over zowel de gefaseerde
invoering van de status van openbaar lichaam voor de BES-eilanden als
over de mogelijkheden tot versnelling van het gehele proces van de staatkundige verandering van de Nederlandse Antillen. Op beide voorlichtingen zal begin 2009 een kabinetsreactie naar de Tweede Kamer volgen.
Versterken bestuurskracht en financieel beheer
Parallel aan de inspanningen die zijn verricht om de wetgeving te realiseren voor de beoogde nieuwe landen en openbaar lichamen, zijn er
maatregelen genomen om de bestuurskracht van de vijf eilandgebieden
van de Nederlandse Antillen te versterken. Zo zijn er verbeteringen gerealiseerd in het financieel beheer van de eilandgebieden. Er is gewerkt aan
de grote achterstand bij het opstellen van de jaarrekeningen en het Land
en Curaçao zijn druk doende met de inning van achterstallige belastingen.
Het College financieel toezicht (Cft) is in het najaar van 2007 ingesteld en
is sinds december 2008 ook in functie voor het land Nederlandse Antillen,
Curaçao en Sint Maarten. Bij het opstellen en uitvoeren van de begrotingen 2008 van de BES heeft het Cft inmiddels zijn waarde bewezen. Dit
heeft er mede toe geleid dat de BES-eilanden de begrotingen binnen de
overeengekomen financiële kaders hebben vastgesteld. Het Cft heeft een
positief oordeel uitgebracht bij de begrotingen 2009 van de BES. De
beoordeling van de begroting 2009 van het Land leidde ook tot een positief advies. De advisering over de begrotingen van Curaçao en Sint
Maarten kon vanwege het late tijdstip waarop het Cft in functie trad voor
deze entiteiten niet in 2008 worden afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

13

Beleidsverslag

Bonaire, Sint Eustatius en Saba werken aan de versterking van hun
ambtelijke apparaten, wat zowel van belang is voor de transitiewerkzaamheden als voor het doorgaan van de reguliere activiteiten van de eilandelijke overheden. De gezaghebbers van de verschillende eilanden hebben
ondersteuning gekregen om hun toezichthoudende taken in de transitieperiode goed uit te kunnen blijven voeren.
In 2008 kon nog geen begin worden gemaakt met de schuldsanering (Zie
kamerstuk nummer 31 568 van 4 februari 2009). De Algemene Maatregel
van Rijksbestuur voor het Land en Curacao is pas eind 2008 in werking
getreden. Een tweede voorwaarde is een positief advies van het Cft over
de begrotingen van het Land en Curacao. Voor het Land is een positief
advies door het Cft afgegeven. Een derde voorwaarde is dat goedkeurende accountantsverklaringen worden verstrekt bij de overzichten van de
schulden. In 2008 was nog niet voldaan aan alle gestelde voorwaarden.
Ook de sanering van de betalingsachterstanden van de BES heeft niet in
2008 kunnen plaatsvinden. De reden hiervoor is gelegen in de moeizame
afronding van de gevraagde accountantscontrole op deze betalingsachterstanden.
Samenwerkingsbeleid Nederlandse Antillen
De samenwerkingsprogramma’s die in 2008 van start gingen hebben tot
doel de Antilliaanse eilanden voor te bereiden op hun nieuwe status.
De samenwerkingsthema’s zijn:
+ Onderwijs & Jongeren
+ Sociaal-economische Ontwikkeling
+ Institutionele Versterking & Bestuurskracht
+ Veiligheid
Voor Bonaire, Saba en Sint Eustatius is gekozen voor een kortlopend
programma per samenwerkingsthema. Uitgangspunt daarbij is dat zo snel
mogelijk moet worden geanticipeerd op de overgang van deze eilanden
van het land Nederlandse Antillen naar Nederland. Met de Bestuurscolleges zijn tijdens een drietal bestuurlijke overleggen in Nederland
afspraken gemaakt over maatregelen die Nederland kan nemen om al in
2009 en 2010 concrete verbeteringen in de samenleving van de eilanden
te realiseren. Voor de beleidsterreinen onderwijs, volksgezondheid, jeugd
en gezin en veiligheid zijn hiervoor extra middelen beschikbaar gesteld
bovenop de samenwerkingsmiddelen voor deze eilanden die vanaf 2009
in de vorm van begrotingssteun beschikbaar komt. Nederland zal de activiteiten op de BES-eilanden organiseren vanuit de Regionale Servicecentra (RSC) die in december 2008 op de drie eilanden zijn geopend. De
heer Kamp is benoemd als commissaris om vanaf 1 januari 2009 als rechterhand van de staatssecretaris van BZK ter plaatse het transitieproces
van de BES-eilanden te coördineren en te bevorderen.
Voor Curaçao en Sint Maarten zijn vijfjarige programma’s vastgelegd waar
tot eind 2012 uitvoering aan zal worden gegeven. Doel van deze programma’s is bij te dragen aan de voorbereidingen voor de nieuwe status van
deze eilanden, waarbij via de gekozen thema’s gericht wordt ingezet op
versterking van financieel beheer, goed bestuur, de ontwikkeling van
jongeren en de sociaal-economische ontwikkeling van de eilanden. Feit is
dat er veel capaciteit nodig is om de programma’s uit te voeren en deze
capaciteit op sommige fronten schaars is. Dit zal in 2009 nauwlettend in
de gaten gehouden worden. Bijsturing zal plaatsvinden als beoogde
doelen niet gehaald dreigen te worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

14

Beleidsverslag

De samenwerking in het Plan Veiligheid Nederlandse Antillen is in 2008
voortgezet. De samenwerking betreft het Gemeenschappelijk Hof van
Justitie, het Openbaar ministerie, de vreemdelingenketen, het gevangeniswezen en de politie. Langzaam maar zeker beginnen de inspanningen
om de duurzame bedrijfsvoering in de rechtshandhavingketen te verbeteren hun vruchten af te werpen. Na jarenlange verwaarlozing blijkt dit
een moeizaam proces dat nu goed op gang komt. Concrete voorbeelden
zijn bijvoorbeeld het implementeren van een ICT-infrastructuur en het
opzetten en uitvoeren van een planning- en controlcylus. Daarnaast gaat
het vaak om basale zaken als het opschonen en toegankelijk maken van
een archief. Op Saba en Sint Eustatius is de politie versterkt door de
uitbreiding van de inzet van de Koninklijke Marechaussee.
Aruba
De samenwerking binnen het huidige meerjarenprogramma van Aruba is
in 2008 voortgezet. Daarnaast is in 2008 het Nationaal Veiligheidsplan
Aruba 2008–2012 tot stand gekomen. Belangrijke onderdelen hierin zijn
het verbeterplan van het Korps Politie Aruba en de versterking van de
vreemdelingenketen op Aruba. Sinds 1 oktober 2007 is er door Aruba een
ketenmanager aangesteld. Voorts zijn door de IND opleidingen verzorgd
voor de Arubaanse toelatingsorganisatie DIMAS en bevindt het opstellen
van de handleiding rijkswet Nederlanderschap zich in de afrondende fase.
Desondanks zijn de gewenste verbeteringen nog niet bereikt. Zo is de
samenwerking en de informatie-uitwisseling tussen de ketenpartners nog
niet voldoende. Er ligt in Aruba een verbeterplan voor de vreemdelingenketen ter besluitvorming voor. In 2008 is hier nog geen beslissing over
genomen.
In 2008 werd ten slotte een punt gezet achter de complexe discussie met
Aruba over de verdeling van de opbrengst van de Nederlandse deelneming in de Plant Hotel NV. Hiermee werd een belangrijke hindernis voor
de samenwerking met Aruba weggenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

15

Beleidsartikelen

4. BELEIDSARTIKELEN
BELEIDSARTIKEL 1. Waarborgfunctie
Algemene beleidsdoelstelling
Het waarborgen van de rechtszekerheid en de mensenrechten op de
Nederlandse Antillen en Aruba
Doelbereiking en maatschappelijke effecten
Het waarborgen van de fundamentele menselijke rechten en vrijheden, de
rechtszekerheid en de deugdelijkheid van bestuur is een aangelegenheid
van het Koninkrijk (artikel 43 van het Statuut voor het Koninkrijk der
Nederlanden). Ten aanzien van de rechthandhaving hebben de onderwerpen grensoverschrijdende criminaliteit, terrorisme en grensbewaking
een hoge prioriteit. Nederland werkt hiertoe nauw samen met de Nederlandse Antillen en Aruba in het Recherchesamenwerkingsteam (RST) en
de Kustwacht voor de Nederlandse Antillen en Aruba. De staatssecretaris
van BZK draagt bij aan de instandhouding van deze twee organisaties.
Daarnaast wordt vanuit de begroting van Koninkrijksrelaties bijgedragen
aan de ondersteuning van de Rechterlijke Macht en het Openbaar Ministerie. Dit alles om de rechtszekerheid en veiligheid voor de burger op de
Nederlandse Antillen en Aruba te verhogen.
In 2008 is het wetgevingsproces voor de Rijkswet Kustwacht afgerond.
Met deze Rijkswet, die in de eerste helft van 2009 in werking zal treden, is
een stevige basis gelegd voor de voortzetting van de Kustwacht voor de
Nederlandse Antillen en Aruba. Niet alleen voor nu maar ook in de nieuwe
staatkundige structuur. Met het volledig operationeel worden van de
walradar op de Benedenwinden en het verkrijgen van de eigen luchtverkenningscapaciteit in 2008 is de slagkracht van de Kustwacht aanmerkelijk
uitgebreid. Dit heeft zich in 2008 dan ook vertaald in goede operationele
resultaten.
In 2008 is overeenstemming bereikt over de consensusrijkswet Politie
tussen Nederland, het Land Nederlandse Antillen, Curaçao en Sint
Maarten. Hiermee is uitwerking gegeven aan de afspraken die op
2 november 2006 in de Slotverklaring zijn gemaakt over het Recherchesamenwerkingsteam (RST). Aan de gemaakte afspraak dat het RST bij
Rijkswet wordt geregeld, is invulling gegeven met het opnemen van een
gemeenschappelijke voorziening politie in de concept consensusrijkswet.
Deze gemeenschappelijke voorziening politie zal binnen de toekomstige
politiekorpsen worden belast met in ieder geval de huidige RST taken.
Externe factoren
+ Wederzijdse afhankelijkheid van de Koninkrijkspartners
In 2008 is politiek overeenstemming bereikt over de consensusrijkswet
voor het Gemeenschappelijk Hof voor Justitie, de consensusrijkswet
voor het Openbaar Ministerie, de consensusrijkswet politie en de
consensusrijkswet voor de Raad voor de Rechtshandhaving. Hieraan
vooraf gingen twee jaren van intensieve onderhandelingen binnen de
projectgroep rechtspleging, rechtshandhaving en constitutionele
zaken.
+ Autonomie versus Koninkrijksverband
Het staatkundige veranderingsproces heeft een positieve invloed
gehad op de bereidheid tot samenwerking binnen het Koninkrijk,
omdat de doelen in de consensusrijkswetten scherp zijn gedefinieerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

16

Beleidsartikelen

Realisatie meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
Voor de meetbare gegevens van de Waarborgfunctie wordt verwezen naar
de meetbare gegevens «samenwerking rechtsorde», beleidsartikel 2. De
meetbare gegevens van samenwerking rechtsorde (operationele doelstelling 1) geven mede aan in hoeverre aan de beoogde prestaties van de
algemene beleidsdoelstelling van de waarborgfunctie is voldaan.
Budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)
1. Waarborgfunctie

Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2004

2005

2006

2007

2008

2008

2008

Verplichtingen

33 105

40 133

42 233

37 221

60 355

54 090

6 265

Uitgaven
1.1 Rechterlijke macht en
samenwerkingsmiddelen

30 297
30 297

39 193
39 193

41 040
41 040

37 094
37 094

59 711
59 711

54 090
54 090

5 621
5 621

Ontvangsten

4 519

2 974

12 792

4 348

4 618

4 468

150

Financiële toelichting
Bij Voorjaarsnota 2008 is een bedrag van € 9,1 miljoen toegevoegd aan de
begroting. Het bedrag is aangewend voor noodzakelijke verbetermaatregelen die voortvloeien uit het in 2007 uitgevoerd onderzoek door het
Committee for the Prevention of Torture (CPT).
De uitgaven voor inzet Kustwacht zijn in 2008 lager dan aanvankelijk
begroot. Deze onderrealisatie is het gevolg van lagere uitgaven voor de
Luchtverkenningscapaciteit (LVC).
Operationele doelstellingen 1.1: Het versterken en waarborgen
van de rechtszekerheid en de mensenrechten door het bevorderen en in stand houden van structurele samenwerking tussen
de landen van het Koninkrijk
Doelbereiking

Op de Nederlandse Antillen en Aruba is sprake van grensoverschrijdende
(drugs-)criminaliteit. Omdat deze problematiek de eigen capaciteit van de
landen overstijgt, wordt op structurele wijze samengewerkt in het kader
van de waarborgfunctie. Het betreft hier de activiteiten van de Kustwacht,
het RST en de ondersteuning van de zittende en staande magistratuur. De
Kustwacht en het RST spelen een belangrijke rol in de bestrijding van de
georganiseerde criminaliteit en werken hiertoe ook internationaal samen.
Om een goed niveau van rechtshandhaving en rechtspleging in de Landen
te garanderen, is een volledige bezetting van het Hof en het Openbaar
Ministerie van cruciaal belang. Omdat de Landen hiertoe de personele
capaciteit ontberen, draagt Nederland hieraan bij. In 2008 zijn op de
Nederlandse Antillen en Aruba gemiddeld 24 uitgezonden rechters en 8
uitgezonden officieren van Justitie werkzaam geweest. Daarnaast verleent
Nederland op incidentele basis bijstand aan de Landen wanneer deze daar
om verzoeken. Zo heeft Nederland in 2008 op diverse terreinen ondersteuning verleend aan het onderzoek naar de verdwijning van Marlies van der
Kouwe op Bonaire. Deze bijstand bestond uit een projectleider voor het
onderzoek, een dossiervormer en rechercheurs met uiteenlopende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

17

Beleidsartikelen

deskundigheden. Via het RST is tevens gevraagd om forensische expertise (KLPD en NFI) en administratieve ondersteuning.
Met middelen uit HIV van de Rijksbegroting en de bijdragen van het Land
Nederlandse Antillen en Aruba wordt de Kustwacht van de Nederlandse
Antillen en Aruba in staat gesteld haar taken uit te voeren. Duidelijk is dat
de Kustwacht een van de belangrijke schakels is in de rechtshandhavingketen in de Landen. Met de komst van de eigen luchtverkenningscapaciteit
is de effectiviteit van de Kustwacht in belangrijke mate versterkt. De inzet
van de Kustwacht richt zich op het verhinderen van (drugs)transport. Bij
veel van de succesvolle operaties in 2008 hebben de vliegtuigen een rol
gespeeld.
Instrumenten
Activiteit

Realisatie in 2008

Bijdragen aan het functioneren van de Kustwacht
In stand houden van het Recherchesamenwerkingsteam
Leveren van ondersteuning aan Rechterlijke Macht
Samenwerking voor een veilige samenleving

Ja
Ja
Ja
Ja

Toelichting instrumenten
Alle in de begroting 2008 genoemde activiteiten zijn in 2008 gerealiseerd.
De belangrijkste resultaten worden onder doelbereiking nader toegelicht.
Realisatie meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
Zie tabel bij artikel 2.
In 2008 zijn geen beleidsevaluatieonderzoeken uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

18

Beleidsartikelen

BELEIDSARTIKEL 2. Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners
Algemene beleidsdoelstelling
Het ondersteunen van de Nederlandse Antillen en Aruba bij het verbeteren van het bestuur, de rechtszekerheid, de economische ontwikkeling,
het onderwijs en de overheidsfinanciën.
Doelbereiking en maatschappelijke effecten
Tijdens de Ronde Tafel Conferentie op 15 december 2008 is een akkoord
bereikt over de nieuwe staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk.
Het akkoord bevat onder meer afspraken over structurele samenwerking
op het terrein van de politie en de rechtshandhaving. Om de eilanden een
gezonde startpositie te geven saneert Nederland 70% van de Antilliaanse
staatsschuld. Via financieel toezicht vanuit het Koninkrijk wordt gewaarborgd dat de financiën van de eilanden ook op orde blijven. De conferentie markeerde een belangrijke stap op weg naar de nieuwe staatkundige verhoudingen.
Met de Nederlandse Antillen en de vijf eilandgebieden zijn in 2008
afspraken gemaakt over nieuwe samenwerkingsprogramma’s. Deze
programma’s kunnen worden gezien als een vervolg op de reeds lopende
samenwerking, maar met een sterke focus op de voor te bereiden nieuwe
status. De thema’s van de drie reguliere samenwerkingsprogramma’s zijn:
Institutionele Versterking & Bestuurskracht, Onderwijs & Jongeren en het
Sociaal Economisch Initiatief. Daarnaast is de samenwerking binnen het
Plan Veiligheid Nederlandse Antillen in 2008 voortgezet. De samenwerking op de drie reguliere thema’s is meer dan in de vorige periode vormgegeven door de eilandgebieden zelf. Dit past binnen het staatkundig
hervormingsproces. Dit heeft bovendien geleid tot meer «ownership», wat
de uitvoering van de programma’s ten goede komt.
De samenwerking binnen het huidige meerjarenprogramma van Aruba is
in 2008 voortgezet. Daarnaast is in 2008 het Nationaal Veiligheidsplan
Aruba 2008–2012 tot stand gekomen. Belangrijke onderdelen hierin zijn
het verbeterplan van het Korps Politie Aruba en de versterking van de
vreemdelingenketen op Aruba. Dit programma wordt gefinancierd uit de
vrijgevallen schuldsaneringsmiddelen die voor de jaren 2003 t/m 2007
waren gereserveerd en past daarmee in de zogenaamde «Arubadeal».
Externe factoren
Het staatkundig veranderingsproces heeft een stimulans gegeven aan het
samenwerkingsbeleid. De overeengekomen samenwerkingsprogramma’s
haken in op de toekomstige status van de eilanden en dragen bij aan een
gezonde startpositie. De bereidheid tot samenwerking is vergroot omdat
partijen helder voor ogen staat wat het na te streven einddoel is. Beide
operationele doelstellingen van dit beleidsartikel versterken elkaar.
De samenwerking met Aruba stond onder druk door onenigheid tussen de
Koninkrijkspartners over de verdeling van de verkoopopbrengst van de
Nederlandse deelneming in de Plant Hotel NV. Deze discussie is in 2008
tot een einde gekomen door gemaakte afspraken over de verdeling van de
opbrengst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

19

Beleidsartikelen

Realisatie meetbare gegevens bij de algemene doelstelling
Meetbare gegevens

2006

2007

2008

Schuldquote Nederlandse Antillen

83,3

84,7

82,0
(tweede
kwartaal
2008)

46,6

45,6

p.m.

Bron: BNA (Bank Nederlandse Antillen)
Schuldquote Aruba
Bron: CBA (Central Bank of Aruba).

In het kader van het bevorderen van de autonomie van de Koninkrijkspartners is het van groot belang dat de Landen financieel niet te afhankelijk zijn van derden. Dit komt tot uitdrukking in een verlaging van de
schuldquote van beide landen. De schuldquote van de Nederlandse
Antillen zal verder gaan dalen wanneer Nederland aanvangt met de
schuldsanering.
Budgettaire gevolgen van beleid
Budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)
Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners

Realisatie

Vastgestelde
begroting

Verschil

2004

2005

2006

2007

2008

2008

2008

Verplichtingen
waarvan garantieverplichtingen

151 200

91 718

223 922

214 450

411 392

142 279

269 113

Uitgaven
2.1 Apparaat
2.2 Bevordering autonomie
2.3 Bevorderen staatskundige relaties

107 732
6 533
101 199

119 589
5 152
114 437

130 478
5 488
124 619
371

210 734
6 618
127 505
76 611

436 813
8 564
417 821
10 428

154 820
7 190
143 216
4 414

281 993
1 374
274 605
6 014

6 862

23 389

156 447

10 119

9 338

10 802

– 1 464

Ontvangsten

Financiële toelichting
Het bleek voor de BES eilanden niet haalbaar op korte termijn een sluitende begroting te presenteren. Daarom is eind 2007 afgesproken dat de
eilanden voor de periode 2008–2010 een maximaal tekort mogen hebben
van € 21 miljoen. Een deel hiervan (€ 5 miljoen) is bestemd voor de
ondersteuning door de belastingdienst van Nederland bij de inning van de
achterstallige belastingen en is in 2008 reeds overgeboekt naar Financiën.
Voor 2008 is bij Voorjaarsnota een bedrag – bestaande uit het maximaal
toegestaan tekort – van € 10,4 miljoen toegevoegd aan de begroting
hoofdstuk H IV. De jaarlijkse tekorten worden door Nederland voorgefinancierd. Nederland zal dit tekort kwijtschelden indien voldaan is aan de
gemaakte afspraken en de AMvRB BES. Van de beschikbare € 10,4
miljoen is in 2008 via het Cft een bedrag van € 7,9 miljoen ingezet.
Het Sociaal Economisch Initiatief (SEI) Curaçao is op 16 mei 2008 door de
Rijksministerraad vastgesteld. In dezelfde maand is het implementatieprotocol tussen Nederland en Curaçao getekend. Een bedrag van € 10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

20

Beleidsartikelen

miljoen werd bij Voorjaarsnota toegevoegd aan de begroting H IV en
vervolgens bij USONA gestort. Curaçao kan deze middelen inzetten door
de in het SEI overeengekomen projecten bij USONA in te dienen volgens
de vaste procedures. In 2008 is voorts door vertraging in de uitvoering
van de SEI’s van de BES en Sint-Maarten (zie toelichting hieronder), bij
Najaarsnota een bedrag van € 20 miljoen afgeboekt en aangemeld voor
overheveling naar de begroting 2009 en 2010.
Met Aruba is een akkoord bereikt over de verdeling van de opbrengst van
de Nederlandse deelneming in de Planthotel NV. De Kamer is hierover
geïnformeerd per brief van 3 oktober 2008 (kamerstuk 31 700 IV nr. 4). In
het kader van dit akkoord is een bedrag van € 76,9 miljoen aan Aruba
overgemaakt. Bij Najaarsnota werd hiervoor een bedrag van € 75 miljoen
aan H IV toegevoegd, de rest van de benodigde middelen is gefinancierd
uit H IV.
Voor de sanering van de betalingsachterstanden van de Nederlandse
Antillen en de eilandgebieden Curaçao en Sint Maarten is een bedrag van
€ 203 miljoen overgemaakt op een geblokkeerde bestemmingsrekening
bij de Bank Nederlandse Antillen. Dit bedrag is bij Najaarsnota aan de
begroting H IV toegevoegd.
Operationele doelstelling 2.1: Samenwerken met de Nederlandse
Antillen en Aruba om daar de bestuurskracht, de rechtsorde, de
economie en het onderwijs te versterken.
Doelbereiking

Bestuurskracht en financieel beheer
De versterking van de bestuurskracht was één van de prioriteiten voor
2008. Dit kwam onder andere tot uiting in de versterking van de kabinetten van de gezaghebbers, de totstandkoming van de samenwerkingsprogramma’s Institutionele Versterking en Bestuurskracht, de uitvoering
van de Implementatieplannen Financieel Beheer en de voortzetting van
het Programma Gemeentelijke Samenwerking. Deze programma’s hebben
tot doel het bestuurlijk en ambtelijk apparaat van de eilanden te versterken en hen voor te bereiden op de nieuwe staatkundige situatie. Dit is in
2008 onder andere gebeurd via training van ambtenaren, investeringen in
automatisering en tijdelijke inzet van deskundigen. Vanuit het ministerie
van Financiën zijn medewerkers gedetacheerd op de BES-eilanden ter
ondersteuning van de verbetering van het financieel beheer, en bij de
directie Financiën van Aruba ter verbetering van het begrotingsproces.
Aruba krijgt uit de verkoopopbrengst van de Nederlandse deelneming in
de Plant Hotel NV een bedrag van € 87,5 miljoen, waarvan € 10,6 miljoen
wordt aangewend ter compensatie van betalingsachterstanden van Aruba
aan Nederland. De resterende € 76,9 miljoen is aan Aruba overgemaakt.
Aruba heeft aangegeven haar aandeel in de opbrengst te zullen gebruiken
voor investeringen en schuldsanering. Over de aanwending van de
opbrengst zal Aruba rapporteren aan de Rijksministerraad.
Veiligheid
In 2008 is de samenwerking in het Plan Veiligheid Nederlandse Antillen
(PVNA) voortgezet. Hierbij werd naast de bestrijding van de geweldscriminaliteit verder gewerkt aan de duurzame verbetering van de organisaties van de Politie, het Gemeenschappelijke Hof van Justitie, het Openbaar Ministerie, het gevangeniswezen en de vreemdelingenketen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

21

Beleidsartikelen

In het kader van het staatkundig proces zijn afspraken gemaakt die ertoe
moeten leiden dat in de komende jaren de politieorganisatie sterk wordt
verbeterd. Bij zowel het Gemeenschappelijk Hof van Justitie als bij het
Openbaar ministerie is in 2008 de IT infrastructuur voor alle vestigingen in
de Antillen ingericht. Voorts hebben beide instanties een stap voorwaarts
gemaakt door het opzetten van een planning en controlcyclus, wat ondermeer betekent dat het Hof over 2007 een jaarverslag kon opleveren. Het
gevangeniswezen stond in het teken van de aanbevelingen tot verbetering
die door het Comittee for the Prevention of Torture eind 2007 zijn gedaan.
Voor de invoering van deze verbetermaatregelen binnen het PVNA is € 9,5
miljoen extra ter beschikking gesteld (kamerstukken 2007–2008, 31 200 VI,
nr. 245). Na een lange voorbereiding is het project Transitie en Transformatie Vreemdelingendiensten in september 2008 van start gegaan. Gedurende 2008 is bijvoorbeeld gewerkt aan de ontwikkeling van het nieuwe
vreemdelingen ICT-systeem voor vreemdelingenketen. Dit systeem is nu
gereed voor implementatie. Met behulp van dit systeem kan efficiënter
worden gewerkt en is de mogelijkheid van fraude bij het afgeven van
verblijfsvergunningen sterk ingeperkt.
In het kader van het PVNA is ook op diverse terreinen ondersteuning
geleverd aan de lokale diensten door de Koninklijke Marechaussee
(KMar). De samenwerking met de douane in de gemeenschappelijke
grenscontroleteams op de luchthavens van de benedenwinden is voortgezet. De succesvolle inbreng van de KMar in het Atrako (overvallen) team
op Curaçao is in 2008 heeft geleid tot samenwerking met de politie op Sint
Maarten bij de bestrijding van de gewelddadige roofovervallen aldaar.
Ook ondersteunt de KMar vanaf 2008 op verzoek van de Antilliaanse
minister van Justitie de grensbewaking en het vreemdelingentoezicht op
de Bovenwindse eilanden. Op Saba en Sint Eustatius voert de KMar
samen met de Antilliaanse collega’s tevens de basispolitietaken uit. In
2008 is in de ministeriële stuurgroep van het PVNA besloten de samenwerking te verlengen met twee jaar. Hiertoe zal in 2009 en 2010 een pool
van 43 fte KMar ter beschikking zijn voor diverse ondersteunende taken
op de Nederlandse Antillen. De inzet van de Kmar komt ten laste van dit
begrotingshoofdstuk.
In 2008 is het Nationaal Veiligheidsplan Aruba 2008–2012 tot stand
gekomen. Belangrijk onderdeel hiervan is het verbeterplan van het Korps
Politie Aruba. Aansprekende resultaten die in 2008 zijn behaald, zijn het
invoeren en toepassen van preventief fouilleren, de aanpak van de lokale
verkoop en het gebruik van verdovende middelen en de aandacht voor
verkeerscriminaliteit. Daarnaast is er meer aandacht voor het wijkgericht
werken waarbij zowel de bario (wijk) regisseurs als hun leidinggevenden
worden opgeleid. In het kader van de uitvoering van het Memorandum of
Understanding van 10 juli 2007 over de vreemdelingenketen wordt
gewerkt aan verbeterplannen, onder meer met behulp van technische
bijstand.
Armoedebestrijding
2008 was het eerste, volledige jaar voor de geherstructureerde Antilliaanse Medefinancieringsorganisatie (AMFO). Een bedrag van ANG 16,5
miljoen werd toegekend aan een totaal van 82 projecten. Overkoepelend
thema van alle projecten is de armoedebestrijding. Daarbinnen zijn de
projecten te categoriseren onder «vorming&educatie» en «zorg&welzijn».
Prioriteit heeft de doelgroep jeugd. Op nagenoeg alle eilanden werden
door de AMFO voor- en naschoolse activiteiten gefinancierd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

22

Beleidsartikelen

Onderwijs en jongeren
Het Onderwijs en jongeren samenwerkingsprogramma (OJSP) is van start
gegaan en er is een begeleidingscommissie ingesteld. Eén van de taken
van de begeleidingscommissie is de monitoring van het OJSP. Hiertoe is
in 2008 een één-meting uitgevoerd, waarin onder andere de stand van
zaken op het gebied van schooluitval, het aantal zittenblijvers en het
aantal leerlingen dat een diploma haalt, is geïnventariseerd. De één-meting bracht aan het licht dat er nogal wat schort aan de wijze waarop dit
soort gegevens door de schoolorganisaties worden vastgelegd. De resultaten van de één-meting zullen worden gebruikt om de doelstellingen van
het OSJP te kwantificeren. Ook zal worden ingezet op een structurele
verbetering van de gegevensverzameling.
voorbeelden uitkomsten één-meting

geslaagde eindexamenkandidaten
jeugdwerkloosheid

Curaçao

Bonaire

VSBO

SBO

VSBO

SBO

70,7%
24,2%

77,1%

69,2%
20,5%

70,7%

VSBO = voorbereidend secundair beroepsonderwijs
SBO = secundair beroepsonderwijs

Onder verantwoordelijkheid van het Nederlandse ministerie van OCW zijn
de voorbereidingen voor de overgang van de BES-eilanden naar de status
van openbaar lichaam van Nederland van start gegaan. Eén van de
belangrijkste activiteiten in dit kader is het onderzoek van de Nederlandse
inspectie van het onderwijs naar de kwaliteit van het onderwijs. De
inspectie is zeer kritisch over de kwaliteit van het onderwijs op de BES.
Zowel de scholen voor Funderend Onderwijs (FO) als de scholen voor
Voortgezet Onderwijs (VO) op Bonaire en Sint Eustatius zouden naar
Nederlandse maatstaven als «zeer zwak» worden getypeerd. Desondanks
is er volgens de Inspectie wel degelijk sprake van een solide fundament
voor verdere kwaliteitsontwikkeling. Er zijn in 2008 afspraken gemaakt
met de minister van OCW om in 2009 en 2010 een aantal verbeteracties te
ondernemen om een kwaliteitsverhoging te realiseren.
Over de bereikte resultaten van de sociale vormingsplicht is de Kamer
geïnformeerd bij brief van 24-04-2008 (Kamerstukken 2007–2008, 26 283,
nr. 42).
Eén van de belangrijke resultaten die afgelopen jaar op Aruba is behaald,
is de ingebruikname van het Colegio EPI, een op het bedrijfsleven afgestemde MBO-instelling.
Economie
In 2008 zijn de Sociaal Economische Initiatieven (SEI’s) van de vijf eilandgebieden ondertekend. De SEI’s bevatten concrete beleidsmaatregelen die
ten doel hebben te komen tot een duurzame sociaal economische ontwikkeling. Tevens zijn er door Bonaire, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten
implementatieplannen gemaakt. Het SEI van Curaçao is uitgebreider dan
de andere SEI’s en heeft geen separaat implementatieplan nodig. Door de
wat langer dan verwachte implementatiefase loopt de uitvoering van de
SEI’s een aantal maanden achter op de originele planning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

23

Beleidsartikelen

Van het «oude» programma Duurzame Economische Ontwikkeling (DEO)
waren in 2008 nog diverse projecten in uitvoering. Zo is Curaçao gestart
met de renovatie van het landhuis Savonet. Op Bonaire is onder meer
gewerkt aan het opknappen van de Abraham Boulevard.
Een deelprogramma binnen het programma DEO was het PSNA
(programma samenwerking Nederlandse Antillen), dat samenwerking
tussen Nederlandse en Antilliaanse bedrijven nastreeft. Een voorbeeld
van een geslaagd initiatief is de start van een verhuurbedrijf voor
bekistingsystemen voor bouwprojecten in de Caribische regio. Daartoe
hebben een Nederlands en Curaçaos bedrijf een joint venture opgericht
met behulp van een startsubsidie uit het PSNA programma. Inmiddels is
het bedrijf zeer succesvol en heeft men het type dienstverlening zelfs
kunnen verbreden. Het PSNA heeft tien van dit soort van initiatieven
opgeleverd.
Duurzame economische ontwikkeling maakt ook deel uit van het meerjarenprogramma 2006–2009 van Aruba. Een van de projecten die hieraan
bijdraagt is de vermindering van de lozing en het hergebruik van afvalwater. Dit bevordert een meer duurzame ontwikkeling van het toerisme
dat een druk legt op de ecologische situatie op het eiland. Het project
streeft er naar dat op termijn geen enkele lozing op zee meer zal plaatsvinden. Enkele lozingsactviteiten in zee zijn reeds stopgezet.
Instrumenten
Activiteit

Realisatie in 2008

Meer grip op de openbare financiën te krijgen
De integriteit van de overheid te bevorderen
De veiligheid te bevorderen
De criminaliteit te beperken
De rechtshandhavingketen te versterken
De vreemdelingenketen te versterken
Bij te dragen aan de armoedevermindering
Het onderwijs te verbeteren
Een duurzame economische ontwikkeling te bevorderen

Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Deels
Ja
Ja
Ja

Toelichting instrumenten
Nagenoeg alle in de begroting 2008 genoemde activiteiten zijn in 2008
gerealiseerd. De belangrijkste resultaten worden onder doelbereiking
nader toegelicht.
Realisatie meetbare gegevens bij de operationele doelstelling
Meetbare gegevens veiligheid NA

2006

2007

2008

Diefstal met geweld – aantal aangiftes
Diefstal met geweld – oplossingspercentage (in %)
Bron: rapportages PVNA

478
27,2

531
25,8

449
26,3

28
45

32

431

RST: aantal tactische opsporingsonderzoeken
RST: aantal financiële rechercheonderzoeken2
Bron: jaarverslagen RST
1

2

29 onderzoeken werden in 2008 afgerond; 14 onderzoeken werden in 2008 gestart en lopen
door in 2009.
Het financieel rechercheren is in 2008 nadrukkelijk onderdeel gaan uitmaken in het
opsporingsproces. Naast een aantal zelfstandige financiële onderzoeken, is financieel onderzoek deel gaan uitmaken van de lopende tactische opsporingsonderzoeken teneinde de criminelen vooral in de portemonnee te raken (ontnemingen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

24

Beleidsartikelen

Operationele doelstelling 2.2: Het bevorderen van werkbare staatkundige relaties binnen het Koninkrijk.
Doelbereiking

In de slotverklaring van de start-Ronde Tafel Conferentie van 26 november
2005 is vastgelegd dat het proces van de staatkundige verandering van de
Nederlandse Antillen uit twee fases bestaat: de ontwerpfase en de implementatiefase. Tijdens de Ronde Tafel Conferentie op 15 december 2008 is
de ontwerpfase grotendeels afgerond. De wetgeving die de basis zal
vormen voor de nieuwe bestuurlijke constellatie is in ontwerp gereed. In
2009 en 2010 zal de nadruk liggen op de implementatie van de gemaakte
afspraken en de parlementaire goedkeuring van de wetsontwerpen.
Een belangrijk resultaat dat in 2008 is behaald is de instelling van het
financieel toezicht. Samen met de inspanningen ter verbetering van het
financieel beheer moet dit leiden tot een gezonde financiële startpositie
voor de eilanden in hun nieuwe status. Het College financieel toezicht is in
december 2007 gestart met zijn werkzaamheden ten behoeve van Bonaire,
Sint Eustatius en Saba en heeft zijn taken in december 2008 uitgebreid
naar het Land Nederlandse Antillen, Curaçao en Sint Maarten. Dit was één
van de voorwaarden voor de start van de schuldsanering. Voorwaarden
zijn dat, zodra het College Financieel Toezicht een positief advies bij de
begrotingen van het Land en Curaçao voor 2009 heeft afgegeven en
Nederland een door een externe accountant goedgekeurd overzicht van
de overheidsleningen heeft ontvangen.
In 2008 is het onderzoek afgerond naar de juridische en economische
implicaties van de status van ultraperifeer gebied (UPG) voor de eilandgebieden van de Nederlandse Antillen en Aruba. Tijdens een Algemeen
Overleg op 9 oktober 2008 is het kabinetsstandpunt over de wenselijkheid
van de UPG-status voor de BES-eilanden besproken. Voor het behouden
van de LGO (landen en gebieden overzee)-status bleek een breed draagvlak te bestaan (zie kamerstukken 2007–2008, 31 700 IV, nr. 3 en 31 700 IV,
nr. 25). Een mogelijk obstakel in het kader van het staatkundig veranderingstraject is hiermee weggenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

25

Beleidsartikelen

Instrumenten

Ter uitwerking van de akkoorden zijn drie projectgroepen ingesteld.
Projectgroep

Taakstelling projectgroep

Realisatie in 2008

Wet Openbare Lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba
(WolBES)

Voorbereiding wetsvoorstellen WolBES en invoeringswet WolBES

In ontwerp gereed

Rechtspleging, rechtshandhaving en constitutionele zaken

+ Rijkswet Gemeenschappelijk Hof van Justitie
+ Rijkswet Openbaar Ministerie
+ Rijkswet politie
+ Rijkswet Raad voor de
Rechtshandhaving
+ Rijkswet tot wijziging van
het Statuut
+ Rijkswet tot vaststelling
van een zeegrens tussen
Curaçao en Bonaire en
tussen Sint Maarten en Saba

In ontwerp gereed

Financiën

+ Financieel beheer: verbetering beheerstelsel opdat
financiële informatie
betrouwbaar, volledig,
controleerbaar en actueel is
+ Schuldsanering: bepaling
schuldpositie, samenstelling
schuld en wijze van schuldsanering
+ Financieel toezicht:
+ Amvrb Tijdelijk financieel
toezicht BES
+ Amvrb Tijdelijk financieel
toezicht Land Nederlandse
Antillen, Curaçao en Sint
Maarten

In uitvoering

+ Rijkswet Financieel
toezicht

In ontwerp gereed

Gereed en in werking

In 2008 heeft geen beleidsevaluatieonderzoek plaatsgevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

26

Beleidsartikelen

5. NIET-BELEIDSARTIKELEN
Nominaal en Onvoorzien
Budgettaire gevolgen van beleid (in € 1 000)
3. Nominaal en onvoorzien

Vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil

2004

2005

2006

2007

2008

2008

2008

Verplichtingen

0

0

0

0

1 349

0

1 349

Uitgaven
1. Loonbijstelling
2. Prijsbijstelling
3. Onvoorzien

0

0

0

0

1 349
243
499
607

0
0
0
0

1 349
243
499
607

Toelichting
Dit artikel is bij slotwet leeggeboekt ter compensatie van een onderschrijding op het ontvangstenartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

27

Bedrijfsvoeringsparagraaf

6. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
Inleiding
In de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt verslag gedaan van relevante
kwaliteitsverbeteringen en aandachtspunten in de bedrijfsvoering. De
bedrijfsvoeringsparagraaf heeft conform de Comptabiliteitswet het
karakter van een uitzonderingenrapportage. Voor de algemene en BZK
brede onderwerpen en dossiers wordt verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf van het Jaarverslag Hoofdstuk VII. In deze paragraaf komen
alleen de verplichte elementen en specifieke onderwerpen voor Hoofdstuk
IV aan de orde, te weten de rechtmatigheid en de totstandkoming van de
niet-financiële informatie.
Financiële rechtmatigheid en getrouwheid
In 2008 was er geen sprake van overschrijding van de tolerantiegrenzen
voor de rechtmatigheid en voor de getrouwe weergave.
Financieel en materieelbeheer
In het kader van financieel beheer is door de Auditdienst een aantal bevindingen en conclusies verbonden die moeten leiden tot te nemen maatregelen in 2009. In het proces van vastlegging van verplichtingen is in een
aantal gevallen tekortkomingen vastgesteld. De tekortkomingen hadden
betrekking op de tijdigheid en volledigheid. Eind 2008 is in overleg met de
Auditdienst dit proces verder aangescherpt door de financiële spelregels
onder de aandacht te brengen van medewerkers. De verwachting is dat
door aanscherping van het proces nieuwe tekortkomingen kunnen
worden voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

28

1 349

Niet-Beleidsartikelen
Nominaal en onvoorzien

3

1 349

54 090
154 820

Beleidsartikelen
Waarborgfunctie
Bevorderen autonomie Koninkrijkspartners

Uitgaven

1
2

54 090
142 279

Verplichtingen

0

4 468
10 802

15 270

Ontvangsten

Verplichtingen
Uitgaven

0

60 355
411 392

0

59 711
436 813

496 524

0

4 618
9 338

13 956

Ontvangsten

Realisatie

Oorspronkelijk vastgestelde
begroting

210 259

Omschrijving

Totaal

Art.

(2)

(1)

Begroting 2008
Koninkrijksrelaties

7. DEPARTEMENTALE VERANTWOORDINGSSTAAT 2008

C. JAARREKENING 2008

1 349

– 6 265
– 269 113

Verplichtingen

1 349

– 5 621
– 281 993

– 286 265

Uitgaven

0

– 150
1 464

1 314

Ontvangsten

Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting

(3)=(2)-(1)

Jaarrekening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

29

Jaarrekening

8. SALDIBALANS
SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2008 VAN KONINKRIJKSRELATIES (IV)
1)

Uitgaven 2008

496 521 818

2)

Ontvangsten 2008

3)

Liquide middelen

282 976 413

3a)

Liquide middelen

4)

Rekening-courant RHB

4a)

Rekening-courant RHB

5)

Uitgaven buiten begrotingsverband
(intra-comptabele vorderingen)

6)

Ontvangsten buiten begrotingsverband
(intra-comptabele schulden)

2 861 708

Begrotingsreserve schuldsanering
7)

Openstaande rechten

8)

Extra-comptabele vorderingen

293 091 858

9a) Tegenrekening extra-comptabele
schulden

7a)

Tegenrekening openstaande rechten

8a)

Tegenrekening extra-comptabele vorderingen

9)

Extra-comptabele schulden

13 954 792

488 039 451
438 020

279 927 676

293 091 858

10) Voorschotten

172 757 101

10a) Tegenrekening voorschotten

172 757 101

11a) Tegenrekening garantieverplichtingen

70 487 787

11)

Garantieverplichtingen

70 487 787

12a) Tegenrekening openstaande verplichtingen

56 204 178

12)

Openstaande verplichtingen

56 204 178

13) Deelnemingen

8 144 818

13a) Tegenrekening deelnemingen

8 144 818

TOTAAL

1 383 045 681

TOTAAL

1 383 045 681

Toelichting op de saldibalans van Koninkrijksrelaties (IV) over het
jaar 2008
Ad 1 en 2. Uitgaven en ontvangsten 2008
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar waarvoor de Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd (2008).
Ad 3. Liquide middelen
De post liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken (gebaseerd op het laatste dagafschrift) en de contante gelden aanwezig in de
kluis van de kasbeheerders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

30

Jaarrekening

Het totaalbedrag van € 282 976 413 is als volgt opgebouwd:
Vertegenwoordiging van Nederland in de Nederlandse Antillen
Vertegenwoordiging van Nederland in Aruba
College Financieel Toezicht Antillen
Bank Nederlandse Antillen Schuldsanering BES
Bank Nederlandse Antillen Schuldsanering NA
Maduro & Curiel’s Bank CFT Inzake Bonaire
Maduro & Curiel’s Bank CFT Inzake Saba
Maduro & Curiel’s Bank CFT Inzake St. Eustatius

€
€
€
€
€
€
€
€

50 238
71 619
4 849
236 624 017
43 303 659
1 970 331
479 468
472 232

Totaal

€

282 976 413

Ad 4. Rekening-courant RHB
Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding is de financiële
verhouding met het ministerie van Financiën weergegeven. Opgenomen
is het bedrag overeenkomstig het saldobiljet van genoemd departement.
Ad 5. Uitgaven buiten begrotingsverband (intra-comptabele vorderingen)
Het bedrag van € 2 861 708 aan uitgaven buiten begrotingsverband is als
volgt opgebouwd:
a. Vorderingen kasbeheerders Rijksdiensten:
Vertegenwoordiging van Nederland in de Nederlandse Antillen
Vertegenwoordiging van Nederland in Aruba
College Financieel Toezicht Antillen
b. Te vorderen van ministeries en derden
c. Intra-comptabele voorschotten
d. Intra-comptabele debiteuren
e. Overlopende posten

€
€
€
€
€
€
€

330 188
18 893
17 850
1 290 084
153 987
1 028 996
21 710

Totaal

€

2 861 708

Ad a. Vorderingen kasbeheerders Rijksdiensten
De vorderingen van de Vertegenwoordigingen van Nederland in de Nederlandse Antillen en Aruba en die van het College Financieel Toezicht
Antillen bestaan uit diverse vorderingen op ministeries en derden.
Ad b. Te vorderen van ministeries en derden
De vorderingen bestaan vooral uit te verrekenen BTW en kosten in het
kader van uitgezonden personeel. Van de te verrekenen BTW staat een
bedrag ad € 0,1 mln open die in 2009 bij de Belastingdienst zal worden
gedeclareerd. De kosten van uitgezonden belastingambtenaren van
Nederland naar de Nederlandse Antillen ad € 0,3 mln zullen volgens
afspraak in 2009 worden verrekend met de Uitvoeringsorganisatie van de
Stichting Ontwikkelingsfonds Nederlandse Antillen (USONA). De kosten
van de uitzending van belastingambtenaren van Nederland naar Aruba ad
€ 0,1 mln zullen conform afspraak in 2009 worden verrekend met het
Ministerie van Financiën. De doorberekening van de salariskosten
projecten ad € 0,8 mln zal in 2009 plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

31

Jaarrekening

Ad c. Intra-comptabele voorschotten
Het saldo van € 0,1 mln is ontstaan in de jaren 2006 t/m 2008. De afhandeling van de posten uit 2006 en 2007 zal in 2009 plaatsvinden. De posten
ontstaan in 2008 worden via de salarisadministratie ingehouden.
Ad d. Intra-comptabele debiteuren
Het saldo bestaat grotendeels uit een vordering op de Stichting Ontwikkelingsfonds Nederlandse Antillen (USONA) ad € 0,9 mln. Dit betreft de
doorberekening van kosten Technische Bijstand en Belastingambtenaren.
Ad e. Overlopende posten
Dit betreft een vordering op BZK/Hoofdstuk VII.
Ad 6. Ontvangsten buiten begrotingsverband (intra-comptabele schulden)
Het bedrag van € 280 365 696 aan ontvangsten buiten begrotingsverband
is als volgt opgebouwd:
a.
b.
c.
d.

Schulden kasbeheerders Rijksdiensten:
Vertegenwoordiging van Nederland in de Nederlandse Antillen
Begrotingsreserve schuldsanering
Overig intra-comptabele schulden
Overlopende posten

Totaal

€
€
€
€

17 413
279 927 676
23 922
396 685

€

280 365 696

Ad a. Schulden kasbeheerders Rijksdiensten
De schuld van de Vertegenwoordiging van Nederland in de Nederlandse
Antillen bestaat uit diverse af te dragen belastingen en betalingen
onderweg.
Ad b. Begrotingsreserve schuldsanering
Eind 2008 is een bedrag ad € 203,0 mln gestort op een bestemmingsrekening van BZK bij de Bank Nederlandse Antillen. Het geld is bestemd
voor de sanering van de betalingsachterstand van het Land, Curaçao en
Sint Maarten. Met de sanering van deze schulden zal worden gestart op
het moment dat het Land, Curaçao en Sint Maarten hun overzichten van
betalingsachterstanden hebben ingediend, vergezeld van een goedkeurende accountantsverklaring.
Ad c. Overige intra-comptabele posten
Dit betreft voornamelijk een reservering betreffende IKAP.
Ad d. Overlopende posten
Het saldo bestaat uit een schuld aan BZK/Hoofdstuk VII. Dit betreft salariskosten van december die in 2009 verrekend zullen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

32

Jaarrekening

Ad 8. Extra-comptabele vorderingen
Ad 8a. Tegenrekening extra-comptabele vorderingen
Het saldo per 31 december 2008 kan als volgt worden gespecificeerd:
Bedragen x € 1 000

1. Algemeen
2. Ned. Antillen
3. Aruba
4. Leningen

Totaal
bedrag

Korte
termijn

4 223
176 655
3 516
108 698

4 223
176 655
3 516

293 092

184 394

Lange
termijn

Waarvan
< 1 jaar

Waarvan
> 1 jaar

3 835
14 375
3 516

388
162 280

108 698
108 698

108 698
21 726

271 366

1. Algemeen
De betalingsachterstanden van Aruba aan Nederland voor in totaal € 10,6
mln zijn in 2008 aan Aruba kwijtgescholden. Het openstaande vorderingensaldo is dan ook met dit bedrag verlaagd. Deze kwijtschelding maakt
onderdeel uit van het aan Aruba gedane bod uit de opbrengst van het
Plant hotel. Het besluit hierover is bij Memorandum of Understanding
(MoU) tussen de Staatssecretaris van BZK en de Minister-president van
Aruba op 29 september 2008 overeengekomen. Overeengekomen is dat
de betalingsachterstanden van Aruba aan Nederland voor onder meer de
Kustwacht in de periode 1999–2000 en de betalingsachterstand Solidariteitsfonds onderdeel uitmaken van de opbrengst en dat dit bedrag wordt
aangewend ter compensatie van de betalingsachterstanden aan Nederland. In 2008 is de kustwachtbijdrage over het jaar 2007 van de Nederlandse Antillen (€ 3,0 mln) en Aruba (€ 1,2 mln) ontvangen. Verwacht
wordt dat de vastgestelde bijdrage over het jaar 2008 van beide landen
(€ 3,8 mln) in 2009 zal worden ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

33

Jaarrekening

2. Vordering op de Nederlandse Antillen
A. Specificatie aflossingsverplichtingen
Bedragen x € 1 000
Begrotingsleningen
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008

147
3 790
3 884
1 683
1 725

Totaal

11 229

NIO-leningen

Totaal

11 087
11 364
11 648
11 939
12 238
12 544
12 858
13 179
13 508
13 846
14 192
10 441

11 087
11 364
11 648
11 939
12 238
12 544
12 858
13 179
13 655
17 636
18 076
12 124
1 725

148 844

160 073

B. Overige vorderingen
De overige vorderingen bestaan uit:
– de verschuldigde rente over begrotingsleningen en de leningen in het
kader van de verstrekte Liquiditeitssteun ad € 14,4 mln;
– de ingestelde contragarantie op de ALM-lening ad € 2,2 mln.
De nog in te vorderen rente op de liquiditeitssteun ad € 8,3 mln is niet in
de administratie vastgelegd.
3. Vorderingen op Aruba
In 2008 zijn de betalingsachterstanden van Aruba aan Nederland kwijtgescholden. De kwijtschelding maakt onderdeel uit van het aan Aruba
gedane bod uit de opbrengst van het Plant hotel. Het besluit hierover is in
het Memorandum of Understanding (MoU) tussen de Staatssecretaris van
BZK en de Minister President van Aruba op 29 september 2008 bekrachtigd. Overeengekomen is dat de betalingsachterstanden ad € 10,6 mln
onderdeel uitmaken van de opbrengst en dat dit bedrag wordt aangewend
ter compensatie van de betalingsachterstanden aan Nederland. Het betreft
de betalingsachterstanden voor de bijdrage aan het Solidariteitsfonds
€ 2,7 mln en de niet betaalde voorfinanciering voor inzet Kustwacht uit
1999–2002 van € 7,9 mln.
Met de ondertekening van het MoU zijn de openstaande vorderingen van
in totaal € 10,6 mln buiten invordering gesteld. De aflossingen en de rente
over 2008 ad € 3,5 mln van de leningen die bij FMO geboekt staan, zijn
opgenomen in de vorderingenadministratie.
4. Leningen
De door Koninkrijksrelaties verstrekte geldleningen (niet zijnde voorschotten) worden, conform het gestelde in de Regeling Departementale
Begrotingsadministratie, afzonderlijk weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

34

Jaarrekening

Bedragen x 1 000
Gehanteerde koersen

– Begrotingssteun Aruba
– Maatregel Tussenbalans
– Contragarantie EIB
– Water- en Energiebedrijf Aruba (Akte 263-JZ/1995)
– Begrotingsleningen via de NPMNA
– Nederlandse Antillen Liquiditeitssteun
– Nederlandse Antillen Aanvullende liquiditeitssteun

0,74
0,42
0,42
0,42
0,42

(begrotingskoers in euro)
(begrotingskoers in euro)
(begrotingskoers in euro)
(begrotingskoers in euro)
(begrotingskoers in euro)

Bedrag in valuta

USD
AFL
NAF
NAF
NAF

Totaal

61
22 901
3 326
3 200
80 000

Bedrag in
EUR
18 151
44 542
45
9 619
1 397
1 344
33 600
108 698

Begrotingssteun Aruba
In 1985 tot 1988 is aan Aruba een begrotingssteun verleend in de vorm
van een lening van € 45,4 mln met een jaarlijkse rente van 2,5%. Vanaf
eind 1994 vindt aflossing plaats in 25 jaarlijkse termijnen van € 1,8 mln.
Eind 2018 zal de laatste aflossing plaatsvinden.
Maatregel Tussenbalans
In het kader van de maatregel Tussenbalans zijn met ingang van 1991
begrotingsleningen verstrekt aan de Nederlandse Antillen en Aruba ter
financiering van projecten, waarvan een bepaald rendement verwacht
mag worden. De leningen hebben een looptijd van 30 jaar waarvan de
eerste acht jaar vrij van aflossing zijn. Het jaarlijkse rentepercentage is
2,5%. In 2025 zullen de laatste aflossingen plaatsvinden.
Niet alle leningsovereenkomsten zijn ondertekend. Dit is mede gelegen in
het wetgevingstraject dat moet worden doorlopen, voortvloeiend uit de
Staatsregeling van de Nederlandse Antillen. Geldleningen ten name of ten
laste van de Nederlandse Antillen kunnen alleen krachtens landsverordening worden aangegaan. Tevens dient bij landsbesluit te worden vastgelegd op welke wijze het land de Nederlandse Antillen in en buiten rechte
wordt vertegenwoordigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

35

Jaarrekening

Een specificatie van de leningen luidt als volgt:
Bedragen x € 1 000
Bedrag hoofdsom
per 31-12-2008

Formalisering

1991 Nederlandse Antillen
1991 Aruba
1992 Nederlandse Antillen
1992 Aruba
1993 Nederlandse Antillen
1993 Aruba
1994 Nederlandse Antillen
1994 Aruba
1995 Nederlandse Antillen
1995 Aruba
2000 Nederlandse Antillen (OBNA)
2001 Nederlandse Antillen (OBNA)

14 411
4 348
6 537
5 143
3 116
3 137
1 547
1 273
3 478
212
1 244
96

*nee
ja
*nee
ja
*nee
ja
*nee
ja
ja
ja
concept
concept

Totaal

44 542

De betreffende landsverordeningen en landsbesluiten zijn vastgesteld voor de met *
aangemerkte leningen.

Contragarantie
De contragarantie van de Nederlandse Antillen en Aruba op garantie van
de rente en aflossingen van door de Europese Investeringsbank aan de
Nederlandse Antillen en Aruba verstrekte leningen is opgenomen als
extra-comptabele vordering.
Water- en Energiebedrijf Aruba
Begrotingslening ten behoeve van het Water- en Energiebedrijf NV gevestigd te Aruba. De lening is verstrekt voor het aldaar verrichten van een
groot aantal investeringen voor de renovatie en uitbreiding van het Wateren Energiebedrijf. Deze leningsovereenkomst is opgesteld in Arubaanse
valuta ad AFL 28,0 mln. De lening heeft een looptijd tot 30 juni 2026
waarvan de eerste acht jaar vrij van aflossing is. Het jaarlijkse rentepercentage is 2,5%.
Begrotingsleningen via de Nederlandse Participatie Maatschappij
voor de Nederlandse Antillen (NPMNA)
Door tussenkomst van de NPMNA zijn begrotingsleningen verstrekt ter
financiering van het navolgende project:
Bedragen x 1 000
Hoofdsom in valuta

Hoofdsom in EUR

Trekkingen in valuta
per 31-12-2008

Trekkingen in EUR
per 31-12-2008

NAF 3 326

1 197

3 326

1 397

3 326

1 397

– Zelfbouw Sint Maarten (SMHFF
1998.01) (108 675)
Totaal
De gehanteerde koers voor de NAF/EUR is 0,42.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

36

Jaarrekening

In 2008 is in het kader van de exitstrategie een aantal kredieten verkocht.
Het betreft de kredieten Luchthaven Sint Maarten verstrekt aan de Luchthaven Veiligheid Financiering Maatschappij en Luchthaven Sint Maarten
fase 1 Flamengopond dempen overeenkomst afgesloten met de Prinses
Juliana International Airport Exploitatie Maatschappij.
De verstrekte lening «Zelfbouw Sint Maarten (SMHFF 1998.01)» afgesloten
met de Sint Maarten Housing Finance Foundation is nog in beheer bij
NPMNA. De balanswaarde bedraagt per ultimo 31 december 2008 NAF 3,3
mln. Ook deze lening zal op termijn in het kader van de exitstrategie
worden verkocht.
Liquiditeitssteun Nederlandse Antillen
Ten behoeve van de liquiditeitssteun aan de Nederlandse Antillen zijn in
2000 in het kader van het IMF-traject twee leningen verstrekt. De leningen
zijn opgesteld in Antilliaanse valuta en zijn groot NAF 32 mln en NAF 80
mln.
In 2004 is een deel van de eerstgenoemde lening omgezet in een renteloze
gift van NAF 28,8 mln. Het openstaande saldo op beide leningen bedraagt
per eind 2008 NAF 3,2 mln respectievelijk NAF 80 mln. Beide leningen zijn
vanaf 2001 rentedragend waarbij het rentepercentage 2,5% bedraagt.
Ad 10. Openstaande voorschotten
Ad 10a. Tegenrekening openstaande voorschotten
De saldi van de per 31 december 2008 openstaande voorschotten en van
de in 2008 afgerekende voorschotten worden hieronder per jaar gespecificeerd:
Bedragen x € 1 000
Jaar

Saldo
1 januari 2008

t/m 2004
2005
2006
2007
2008

60 059
27 002
17 765
62 368

Totaal

167 194

Correctie
1 januari 2008

Bevoorschot
2008

Afgerekend
2008

Saldo
31 december 2008

42 140

163
3 719
6 264
42 470
603

59 896
23 283
22 449
25 592
41 537

42 140

53 219

172 757

10 948
5 694

16 642

De openstaande voorschotten zijn onder te verdelen in de navolgende
begrotingsartikelen:
Artikel 01.01 Waarborgfunctie
Onder dit artikel worden uitzendingen van rechters en officieren van
justitie naar de Nederlandse Antillen en Aruba gefinancierd. Nadat de
uitzending is beëindigd worden de voorschotten definitief afgewikkeld. De
financiering voor inzet Kustwacht en Recherchesamenwerking wordt ook
ten laste van dit artikel gefinancierd. Afwikkeling van deze voorschotten
geschiedt na ontvangst van de jaarrekening en de accountantsverklaring.
Artikel 02.02 Bevordering autonomie
Ten laste van dit artikel worden projecten van verschillende beleidssectoren gefinancierd. Bij de afsluiting c.q. afrekening van deze projecten
dient voldaan te zijn aan de voorwaarden die bij de financiering van deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

37

Jaarrekening

projecten zijn gesteld. Pas dan kunnen de voorschotten definitief worden
afgewikkeld. In 2008 zijn in totaal 39 projecten afgesloten.
Ad 11. Garantieverplichtingen
Ad 11a. Tegenrekening garantieverplichtingen
Het bedrag van € 70 487 787 aan garantieverplichtingen is als volgt opgebouwd:
Garanties per 1 januari 2008
Verleende garanties in 2008

Vervallen garanties in 2008
Uitbetaalde garanties in 2008

€
€

€
€

88 792 174
11 880 135

€

100 672 309

€

30 184 522

€

70 487 787

14 198 174
15 986 348

Openstaande garanties
per 31 december 2008

-/-

De openstaande garantieverplichtingen zijn als volgt opgebouwd:
Bedragen x € 1 000
1. Garantie van rente en aflossing van door de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden NV (N.I.O.) verstrekte leningsgelden
2. Garantie van rente en aflossing van door de Europese Investeringsbank
aan de Nederlandse Antillen en Aruba verstrekte leningen in EUR 4 247
mln.

70 443

Totaal

70 488

45

De gehanteerde koers voor de AFL/NAF/EUR is 0,42 en voor de USD/EUR is 0,74.

ad 1) Garantie NIO
De garantieverplichting bedraagt volgens de garantieovereenkomst van
het Rijk per 31 december 2008 € 70,4 mln. De door de Nederlandse
Antillen niet betaalde rente- en aflossingsverplichtingen op de NIO/FMO
leningen zijn uit hoofde van de garantieovereenkomst door Nederland
betaald. Een bedrag ad € 11,9 mln is door de Nederlandse Staat aan de
FMO betaald en in de vorderingenadministratie opgenomen.
ad 2) Garantie Europese Investeringsbank
De garantieverplichting bij de Europese Investeringsbank (EIB) vloeit voort
uit de borgtochtovereenkomst voor de OBNA Globale lening III-A tussen
de Staat der Nederlanden en de EIB. Nederland staat garant voor leningen
die de EIB verstrekt aan ACS en LGO-landen. Volgens opgaven van het EIB
bedraagt de garantieverplichting op deze lening per ultimo 31 december
2008 € 0,04 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

38

Jaarrekening

Ad 12. Openstaande verplichtingen
Ad 12a. Tegenrekening openstaande verplichtingen
Het bedrag van € 56 204 178 aan openstaande verplichtingen is als volgt
opgebouwd:
€
€

Verplichtingen per 1 januari 2008
Aangegane verplichtingen in 2008

102 324 432
471 744 567
574 068 999

Tot betaling gekomen in 2008
Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere begrotingsjaren

€
€

496 521 818
21 343 003

Totaal openstaande verplichtingen per 31 december 2008

€

517 864 821

€

56 204 178

-/-

Ad 13. Deelnemingen
Ad 13a.Tegenrekening deelnemingen
Financiering Deelnemingen en Participaties
Het verwerven van aandelen door de staat in privaatrechtelijke ondernemingen wordt conform het gestelde in de Regeling Departementale
Begrotingsadministratie, tegen de oorspronkelijke aankoopprijs extracomptabel vastgelegd. In onderstaande tabel wordt inzicht verkregen in
de deelnemingen in privaatrechtelijke ondernemingen en nationale instellingen via de Nederlandse Participatie Maatschappij voor de Nederlandse
Antillen (NPMNA). De hierin opgenomen gegevens zijn gebaseerd op een
opgave van de NPMNA.
Bedragen x 1 000

Deelnemingen:
Aruba Investment Bank NV
Participaties:
Curaçao Port Authority (Mega Cruise Steiger)
Curinde NV

Valuta

Bedrag in
valuta

Bedrag in
EUR

AFL

5 123

2 152

NAF
NAF

5 000
9 269

2 100
3 893

Totaal

8 145

De deelnemingen zijn gewaardeerd tegen de in 2008 geldende begrotingskoers (naf/afl/eur is 0,42).
In bovenstaande tabel is de portefeuille bestaande uit deelnemingen,
participaties en leningen in beheer bij de NPMNA. De Curaçao Port Authority is eind 2008 verkocht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

39

Functie

Bedragen in euro’s

Belastbaar
Jaarloon 2007

Totaal 2007

Belastbaar
jaarloon 2008

Pensioenafdrachten en
overige voorzieningen
betaalbaar op
termijn 2008

Ontslagvergoeding

Totaal 2008

Motivering

Opmerkingen

Voor wat betreft het begrotingshoofdstuk IV was in 2008 geen sprake van topinkomens als bedoeld in de Wet
openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens.

Pensioenafdrachten en
overige voorzieningen
betaalbaar op
termijn 2007

Op grond van artikel 6 van de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens (Stb.
2006, 95) is een overzicht opgenomen van medewerkers die in het verslagjaar meer verdiend hebben dan het
gemiddelde belastbare loon van de ministers.

D1. Topinkomens

D. BIJLAGEN

Bijlagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

40

Bijlagen

D2. Overzicht niet-financiële informatie over inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel
Inhuur externen is voor heel BZK opgenomen in de bijlagen van het
begrotingshoofdstuk VII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

41

Bijlagen

9. AFKORTINGENLIJST
AMFO
BES
BBP
BZK
CFT
DEO
FDA
GGCT
IMF
KMAR
NA
NGO
NIO
PVNA
RMR
RST
RTC
SEI
SONA
TAM
USONA

Antilliaanse Medefinancieringsorganisatie
Bonaire, Sint Eustatius en Saba
Bruto Binnenlands Product
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
College Financieel Toezicht
Duurzame economische ontwikkeling
Fondo Desaroyo Aruba
Gemeenschappelijke grenscontroles
Internationaal Monetair Fonds
Koninklijke Marechaussee
Nederlandse Antillen
Non-gouvernementele Organisatie
Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden
Plan Veiligheid Nederlandse Antillen
Rijksministerraad
Recherche Samenwerkingsteam
Ronde Tafel Conferentie
Sociaal Economische Initiatief
Stichting Ontwikkeling Nederlandse Antillen
Toekomst Antilliaanse Millitie
Uitvoeringsorganisatie Stichting Ontwikkeling
Nederlandse Antillen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

42

Bijlagen

10. TREFWOORDENREGISTER
AMFO 22, 42
Arubadeal 19
BBP 42
Begroting 6, 11, 13, 14, 16, 17, 18, 20, 21, 22, 24, 25, 27, 29, 30, 31, 32, 34,
35, 36, 37, 39, 40, 41
BZK 14, 16, 28, 32, 33, 34, 41, 42
DEO 24, 42
FDA 42
GGCT 42
Grenscontrole 22, 42
IMF 37, 42
Integriteit 24
Kustwacht 16, 17, 18, 33, 34, 37
NIO 34, 38, 42
Onderwijs 14, 19, 21, 23, 24
Openbaar Ministerie 16, 17, 21, 26
Overheidsfinanciën 19
PVNA 21, 22, 24, 42
Rechtshandhaving 13, 15, 16, 17, 18, 19, 24, 26
RMR 42
RST 16, 17, 18, 24, 42
RTC 42
Samenwerking 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 37, 42
Schuldsanering 14, 19, 20, 21, 25, 26, 30, 31, 32
SEI 20, 21, 23, 42
Sociale vormingsplicht 23
SONA 42
Staatkundig 13, 16, 19, 21, 22, 25
TAM 42
USONA 21, 31, 32, 42
Vreemdelingenketen 15, 19, 21, 22, 24
Waarborgfunctie 16, 17, 29, 37

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924 IV, nr. 1

43