Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

570
Vragen van de leden Leijten en Ulenbelt (beiden SP) aan de ministers van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
over het aantrekken van Poolse werknemers in de zorg (ingezonden
9 september 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen
4 november 2011). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012,
nr. 146.
Vraag 1
Wat is uw reactie op de werving van Poolse zorgmedewerkers voor Nederlandse patiënten?1
Antwoord 1
Zorgaanbieders zelf zijn primair verantwoordelijk voor hun personeelsbeleid.
Mede om zoveel mogelijk te voorkomen dat tijdelijke oplossingen om het
personeelsbestand aan te vullen noodzakelijk zijn, zoals het werven van
buitenlandse arbeidskrachten, ondersteunt het kabinet zorgaanbieders op
diverse wijzen op het terrein van de arbeidsmarkt. Hierover is uw Kamer
onlangs geïnformeerd2. Het kabinet geeft er de voorkeur aan dat zorgaanbieders binnenlands personeel werven. Het kan echter noodzakelijk zijn om
buitenlands personeel aan te trekken om aan de zorgvraag te voldoen.
Vraag 2
Vindt u het wenselijk dat Poolse zorgmedewerkers worden geworven? Wilt u
uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
Zie mijn antwoord op vraag 1.
Vraag 3
Vindt u het wenselijk dat Poolse zorgmedewerkers enerzijds voor iemand
zorgen en anderzijds afhankelijk zijn van huisvesting van dezelfde persoon die
zij verzorgen? Acht u het denkbaar dat hierdoor de risico’s op uitbuiting van
de medewerker vergroot wordt? Acht u het denkbaar dat hierdoor grensover1
2

ah-tk-20112012-570
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Artikel «Uit de zorgen met een Pool in huis», AD dinsdag 6 september 2011.
Arbeidsmarktbrief 11 oktober 2011. Kamerstuknummer nog niet bekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

schrijdend gedrag of uitbuiting door de zorgbehoevende minder snel zal
worden gemeld door de medewerker? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3
De arbeidsmigranten zijn voor het vinden van adequate huisvesting primair
zelf verantwoordelijk. De werkgevers die hen voor tijdelijk werk naar
Nederland halen zijn moreel verantwoordelijk de arbeidsmigranten daarbij te
ondersteunen. Een deel van de werkgevers doet dit ook, steeds meer en
beter. Echter, een deel van het aantal werkzame arbeidsmigranten in
Nederland werkt voor malafide uitzendbureaus en werkgevers. Arbeidsmigranten komen in dat geval vaak terecht in een netwerk van huisjesmelkers
en uitbuiters. Voor maatregelen voor meer en betere huisvesting van
arbeidsmigranten verwijs ik naar de brief van 14 april jl. van minister Kamp3.
Vraag 4
Hoe oordeelt u over de arbeidsvoorwaarden voor de Poolse zorgmedewerker,
die neerkomt op 24 uur per dag en 7 dagen in de week aanwezig en paraat
zijn? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 4
Voor iedereen die in dienst is van een in Nederland gevestigd bedrijf gelden
de arbeidsvoorwaarden zoals afgesproken in de cao.
Werknemers van buitenlandse dienstverleners die tijdelijk in Nederland
gedetacheerd zijn hebben eveneens recht op de Nederlandse wettelijke
arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden. In aanvulling daarop
hebben zij op grond van de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende
arbeid (Waga) recht op een «harde kern» van arbeidsvoorwaarden, voor
zover die zijn opgenomen in de algemeen verbindend verklaarde cao in de
betreffende sector. Onder de «harde kern» valt onder meer het cao-loon
(betaald door de dienstverlener), vakantiedagen, rusttijden, maximale
werktijden, regels en voorwaarden voor uitzendwerk, veiligheidsmaatregelen
en gelijke behandeling.
Voor alle werknemers die in Nederland werken gelden de regels met
betrekking tot rusttijden en maximale werktijden. Het is niet toegestaan om
24 uur per dag en 7 dagen in de week aanwezig en paraat te zijn.
In het najaar start de Arbeidsinspectie een pilot in de zorgsector naar
naleving van de Wet arbeid vreemdelingen en de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag, waarbij ook bemiddelingsbureaus gecontroleerd
worden. Daarbij wordt ook gekeken naar de arbeidstijden.
Vraag 5
Bent u van mening dat ook deze Poolse zorgmedewerkers onder de cao
Verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg (VVT) vallen? Zo neen, waarom
niet? Zo ja, bent u bereid de arbeidsinspectie op dit bedrijf af te sturen om de
cao-naleving te toetsen?
Antwoord 5
Het is afhankelijk van de specifieke situatie of een zorgmedewerker onder de
cao Verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorg valt. Het is aan cao-partijen
om hier een uitspraak over te doen. In geval er een cao van toepassing is, is
het toetsen van de naleving van die cao in principe een zaak van sociale
partners zelf. Cao-partijen kunnen bij de handhaving van de algemeen
verbindend verklaarde cao de hulp inroepen van de Arbeidsinspectie, indien
er sprake is van een gegrond vermoeden van niet naleving van de cao met
het oog op een civiele rechtsvordering.
Vraag 6
Zijn de Poolse verpleegkundigen Beroepen Individuele Gezondheidszorg
(BIG)- geregistreerd? Zo ja, welke instantie is hier verantwoordelijk voor? Zo
nee, bent u bereid de Inspectie voor de Gezondheidszorg de zorgsituatie te
laten toetsen?

3

Kamerstukken II 2010–2011, 29 407, nr. 118.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De meeste medewerkers van The Caring Crew leveren diensten zoals
huishoudelijk werk en begeleiding. Daarvoor is geen BIG-registratie vereist.
De Poolse medewerkers die voorbehouden handelingen verrichten zijn,
wettelijk verplicht, BIG-geregistreerd. Het CIBG, een uitvoeringsorganisatie
van het ministerie van VWS, is verantwoordelijk voor het BIG-register.
Vraag 7
Op welke wijze zijn de Poolse en de Nederlandse zorgopleidingen vergelijkbaar?
Antwoord 7
Voor gereglementeerde beroepen, zoals verpleegkundigen en verzorgenden,
geldt in Europees verband de Richtlijn 2005/36/EG betreffende de erkenning
van beroepskwalificaties. Ook voor Poolse verpleegkundigen geldt op grond
van deze richtlijn dat voor de toegang tot beroepen in de gezondheidszorg de
toetsing van de talenkennis geen onderdeel mag zijn van de procedure voor
erkenning van het diploma van de beroepsbeoefenaar. Als een Poolse
verpleegkundige de vereiste kwalificaties heeft, wordt het diploma in
Nederland conform de richtlijn automatisch erkend en wordt de beroepsbeoefenaar ingeschreven in het BIG register.
Vraag 8
Bent u nog steeds van mening dat u over een taalbarrière geen oordeel hoeft
te vellen?4
Antwoord 8
De antwoorden op Kamervragen waaraan u refereert, waren opgesteld door
staatssecretaris Bussemaker en betroffen een andere casus uit 2009. In het
recente AD-artikel wordt geen melding gemaakt van een eventuele
taalbarrière.
Vraag 9
Worden de Poolse zorgmedewerkers bemiddeld voor via AWBZ of Zorgverzekeringswet (ZWV) verzekerde zorg? Zo ja, heeft het bedrijf een Wet toelatings
zorginstellingen (WTZi)-erkenning? Zo nee, op welke wijze zijn mensen die
zorgbehoeftig zijn verzekerd van goede zorg?
Antwoord 9
De Poolse zorgmedewerkers in deze casus worden in principe niet bemiddeld
voor verzekerde zorg via AWBZ of Zvw. Hun diensten zijn meer vergelijkbaar
met de thuiszorg, wat collectief gefinancierd kan worden onder de Wmo.
Mensen kunnen zich voor deze zorg wenden tot hun gemeente.
Vraag 10
Hoeveel bedrijven werven zorgmedewerkers uit lage(re) lonenlanden? Om
hoeveel medewerkers gaat het, om hoeveel bemiddelde particulieren, om
welke landen? Als dit niet bekend is, bent u dan bereid dit te onderzoeken?
Antwoord 10
Voor arbeidsmigratie binnen de EU is, met uitzondering van Roemenen en
Bulgaren, geen registratie vereist. Daar zijn derhalve geen cijfers over
beschikbaar. Er zijn wel cijfers bekend over arbeidsmigranten van buiten de
EU: Het UWV heeft in 2010 137 werkvergunningen afgegeven voor de sector
zorg. De meeste werkvergunningen werden toegekend aan mensen met een
Indonesische, Amerikaanse, Zuid-Afrikaanse, Roemeense en Surinaamse
nationaliteit.
Vraag 11
Hoe verhoudt deze werving zich tot de WHO-code voor internationale
werving van zorgpersoneel? Kunt u uw antwoord toelichten?

4

Antwoorden op Kamervragen van het lid Leijten: (2009Z16398).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Antwoord 11
De WHO-code betreft het «ethisch» werven van zorgpersoneel in ontwikkelingslanden. «Ethisch» werven is het zorgvuldig werven van gezondheidspersoneel zonder dat nadelige effecten optreden voor de landen van herkomst.
Polen behoort niet tot de ontwikkelingslanden. Uit een Poolse studie naar de
arbeidsmigratie van Poolse zorgprofessionals blijkt bovendien dat arbeidsmigratie geen directe bedreiging vormt voor het zorgstelsel in Polen5.

5

Marcin Kautsch en Katarzyna Czabanowska (2011) When the grass is greener at home:
Poland. Euro Observer: The Health Policy Bulletin of the European Observatory on Health
Systems and Policies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4