Monitor ouderbetrokkenheid in het
po, vo en mbo
Tweede meting
Opdrachtgever: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Rotterdam, 27 september 2012

Monitor ouderbetrokkenheid in het
po, vo en mbo

Tweede meting

Opdrachtgever: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Gwen de Bruin (Ecorys)
Jessica van de Linden (Oberon)
AnneLuc van de Vegt (Oberon)
Ruud van der Aa (Ecorys)

Rotterdam, 27 september 2012

Over Ecorys

Met ons werk willen we een zinvolle bijdrage leveren aan maatschappelijke thema’s. Wij bieden
wereldwijd onderzoek, advies en projectmanagement en zijn gespecialiseerd in economische,
maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkeling. We richten ons met name op complexe markt-,
beleids- en managementvraagstukken en bieden opdrachtgevers in de publieke, private en not-forprofit sectoren een uniek perspectief en hoogwaardige oplossingen. We zijn trots op onze 80-jarige
bedrijfsgeschiedenis. Onze belangrijkste werkgebieden zijn: economie en concurrentiekracht;
regio’s, steden en vastgoed; energie en water; transport en mobiliteit; sociaal beleid, bestuur,
onderwijs, en gezondheidszorg. Wij hechten grote waarde aan onze onafhankelijkheid, integriteit en
samenwerkingspartners. Ecorys-medewerkers zijn betrokken experts met ruime ervaring in de
academische wereld en adviespraktijk, die hun kennis en best practices binnen het bedrijf en met
internationale samenwerkingspartners delen.
Ecorys Nederland voert een actief MVO-beleid en heeft een ISO14001-certificaat, de internationale
standaard voor milieumanagementsystemen. Onze doelen op het gebied van duurzame
bedrijfsvoering zijn vertaald in ons bedrijfsbeleid en in praktische maatregelen gericht op mensen,
milieu en opbrengst. Zo gebruiken we 100% groene stroom, kopen we onze CO2-uitstoot af,
stimuleren we het OV-gebruik onder onze medewerkers, en printen we onze documenten op FSCof PEFC-gecertificeerd papier. Door deze acties is onze CO2-voetafdruk sinds 2007 met ca. 80%
afgenomen.

ECORYS Nederland BV
Watermanweg 44
3067 GG Rotterdam
Postbus 4175
3006 AD Rotterdam
Nederland
T 010 453 88 00
F 010 453 07 68
E netherlands@ecorys.com
K.v.K. nr. 24316726
W www.ecorys.nl

2

EO25325

Over Oberon

Oberon, opgericht in 1997, is een onafhankelijk onderzoeks- en adviesbureau voor de onderwijsen welzijnssector. Er is veel kennis en expertise opgebouwd rond onder meer de thema’s
opbrengstgericht werken, kwaliteitszorg, lokaal onderwijs- en jeugdbeleid, passend onderwijs,
horizontale dialoog en verantwoording, innovatie in het onderwijs, voortijdig schoolverlaten, brede
school en sociale competentie.
Om de kwaliteit van haar onderzoeken in een voor opdrachtgevers betrouwbare organisatie te
borgen werkt Oberon volgens een ISO-9001 gecertificeerd kwaliteitssysteem. Ook is Oberon
aangesloten bij de VBO, Vereniging voor Beleidsonderzoek. Voor meer informatie verwijzen we
naar de website van Oberon www.oberon.eu.
© Oberon
Postbus 1423
3500 BK Utrecht
T 030-2306090
F 030-2306080
E info@oberon.eu

www.oberon.eu

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

3

Inhoudsopgave

Voorwoord

7

Managementsamenvatting

9

Uitgebreide samenvatting

15

1

Inleiding

24

1.1
1.2

Hernieuwde aandacht voor ouderbetrokkenheid
Soorten ouderbetrokkenheid

24
25

1.3

Educatief partnerschap

25

1.4

1.5
1.6

1.7
2

3

1.3.1
1.3.2

Recente ontwikkelingen met betrekking tot ouderbetrokkenheid
Pedagogisch partnerschap

25
26

1.3.3

Didactisch partnerschap

27

Ouderparticipatie
1.4.1
Formele ouderparticipatie

28
28

1.4.2

29

Informele ouderparticipatie

1.4.3
Communicatie en partnerschap tussen ouders en school
Doelstelling onderzoek en onderzoeksvragen
Onderzoeksaanpak en respons

30
30
32

1.6.1
1.6.2

Respondentgroepen en onderzoeksmethode
Internetenquête scholen (po, vo, mbo)

32
32

1.6.3

Enquête ouders/partners en leerlingen

33

1.6.4
1.6.5

Telefonische interviews leraren
Telefonische interviews met College van bestuur mbo-instellingen

35
35

Leeswijzer

35

Beleid om ouders bij de school te betrekken
2.1
Inleiding

37
37

2.2
2.3

Redenen van het betrekken van ouders bij de school
Formalisering van ouderbetrokkenheid

37
40

2.4

Wie voert het beleid met betrekking tot ouderbetrokkenheid uit?

42

Communicatie
3.1
Inleiding

45
45

3.2

Waarover worden ouders geïnformeerd; met welke frequentie
3.2.1
Informeren over het kind

45
45

3.2.2

51

Informeren over groep, klas of leerjaar

3.2.3
Informeren over algemene zaken met betrekking tot de school
3.3
Op welke wijze worden ouders geïnformeerd

3.4

54
61

3.3.1

Mondelinge informatievoorziening

61

3.3.2
3.3.3

Schriftelijke informatievoorziening
Digitale informatievoorziening

66
70

3.3.4

Voorkeur informatievoorziening

73

Informeren of communiceren

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

74

5

4

Educatief partnerschap
4.1
Inleiding

78
78

4.2

Pedagogisch partnerschap
4.2.1
Thema’s in de opvoeding

78
78

4.2.2

82

4.3

5

4.2.3
Wisselen van gedachten over waarden
Didactisch partnerschap

88
90

4.3.1

Ondersteuning van leerlingen thuis, volgens ouders

91

4.3.2
4.3.3

Ervaring van leerlingen/deelnemers: thuis praten over school
Onderwijsondersteuning door ouders/verzorgers (volgens leerlingen en

92

deelnemers)

97

4.3.4

101
105

5.1
5.2

105
105

5.3

Inleiding
Formele ouderparticipatie: inspraak en invloed van ouders
Formele Inspraak en invloed van ouders

5.2.2
Andere vormen van inspraak
Informele ondersteuning door ouders
5.3.1

105
111
117

Hulp van ouders bij verzuim, voortijdig schoolverlaten en loopbaanoriëntatie en –

begeleiding in het mbo

125

Oordeel over ouderbetrokkenheid

127

6.1
6.2

127
127

Inleiding
Oordeel van de ouders en partners
6.2.1

6

Informatie van de school over onderwijsondersteuning

Ouderparticipatie

5.2.1

6

Waarden

Oordeel van ouders

127

6.2.2
Oordeel van partners
6.3
Oordeel van de scholen

129
130

Bijlage 1 Literatuurlijst

135

Bijlage 2 Achtergrondkenmerken respondenten

138

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Voorwoord

In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft Ecorys onderzoek
gedaan naar de school-ouderbetrokkenheid in het primair en voortgezet onderwijs, en het
middelbaar beroepsonderwijs. Het onderzoek is de tweede meting van een monitor die beoogt de
ontwikkelingen op dit vlak in kaart te brengen. De eerste meting vond plaats in 2009. Deze tweede
meting is uitgevoerd in het voorjaar van 2012.
Aan het onderzoek is medewerking verleend door een groot aantal onderwijsinstellingen in de
hiervoor genoemde onderwijssectoren, leerlingen en deelnemers, en hun ouders. Alle deelnemers
aan het onderzoek zijn wij erkentelijk voor de moeite die zij hebben gedaan om onze vragenlijsten
in te vullen of onze interviewers te woord te staan. Zonder hun welwillende medewerking had dit
onderzoek niet kunnen worden uitgevoerd.
Wij hopen dat wij met de uitkomsten van dit onderzoek het inzicht in de school-ouderbetrokkenheid
verder hebben vergroot en een bijdrage leveren aan de verdere beleidsontwikkeling op dit terrein.

Namens het onderzoeksteam:
Ruud van der Aa (projectleider Ecorys)
Anneluc van de Vegt (projectleider Oberon)

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

7

Managementsamenvatting

Inleiding
Het versterken van de betrokkenheid van ouders bij de school en het leren van hun kind bevordert
de leerprestaties van de leerlingen. Om kinderen en jongeren maximaal te ondersteunen in hun
leer- en ontwikkelingsproces is het van belang dat school en ouders de handen ineen slaan.
Ook voor de ontwikkeling van de schoolgemeenschap zijn ouders van belang. De school is een
gemeenschap waarin mensen met elkaar samen leven en samen werken aan leren. Ouders
kunnen de school als waardengemeenschap ondersteunen, door samen afspraken te maken,
elkaar te steunen en aan te spreken op gewenste waarden en gedrag.
Met het Programma Ouders en school samen zet het ministerie van OCW, samen met betrokken
partners in het veld, actief in op het thema School-Ouderbetrokkenheid en beoogt een proces te
initiëren gericht op de bevordering van Educatief partnerschap, waarbij:
•
school en ouders hun visie op de opvoeding en sturing van kinderen en jongeren op elkaar
afstemmen en beiden hun aandeel daarin nemen (ook wel Pedagogisch partnerschap
•

genoemd).
ouders de leerontwikkeling van hun kind volgen, daar thuis ondersteuning aan geven en
daarover regelmatig contact met de school hebben opdat de prestaties van hun kind
verbeteren (ook wel Didactisch partnerschap genoemd).

Daarnaast bestaat ook veel aandacht voor ouderparticipatie: dit betreft de actieve deelname aan
activiteiten van ouders op school.
Om de ontwikkelingen rondom ouderbetrokkenheid te volgen is in het voorjaar van 2012 de tweede
meting van de Monitor Ouderbetrokkenheid uitgevoerd. De eerste meting dateerde uit 2009. In
2012 is de situatie in het mbo voor het eerst in kaart gebracht. In het primair en voortgezet
onderwijs gaat het om een tweede meting.
De resultaten van het onderzoek zijn representatief voor alle scholen in het primair onderwijs en
voortgezet onderwijs. In het mbo zijn directeuren en managers bevraagd van 48 verschillende
roc’s, hetgeen een betrouwbaar beeld oplevert voor de gehele sector. De uitkomsten voor de
ouders zijn (naar opleidingsniveau) representatief voor alle ouders in Nederland. De bevraging van
de leerlingen heeft alleen plaatsgevonden in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs, en is
voor deze groep representatief. In het mbo zijn de antwoorden representatief voor alle mbostudenten, uitgezonderd de deelnemers op niveau 1 en 2 in de bbl-opleidingen. Ook de antwoorden
van de partners van mbo-studenten zijn representatief voor de populatie.

Uitkomsten: ontwikkelingen
Educatief partnerschap
De betrokkenheid van ouders bij de school en het onderwijs aan hun kinderen is de afgelopen jaren
toegenomen. In vergelijking met 2009 is vooral de informatie-uitwisseling tussen school en ouders
verbeterd:

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

9

•

Ouders met kinderen in het po en vo vragen de school vaker hoe ze hun kind thuis kunnen

•

helpen.
In het po worden ouders beter dan in 2009 geïnformeerd over de manier waarop ze hun kind
thuis kunnen ondersteunen.

•
•

Ouders in het po zeggen dat ze vaker tips en richtlijnen van scholen krijgen dan in 2009.
Po- en vo-scholen gebruiken vaker dan in 2009 digitale informatie om ouders te stimuleren hun
kind thuis te ondersteunen.

De ondersteuning die ouders hun kinderen bieden is niet aantoonbaar intensiever geworden in
vergelijking met 2009. Het praten over school en helpen bij huiswerk is gelijk gebleven. Wel zijn
ouders meer gaan voorlezen: in 2012 leest 40 procent van de ouders in het po hun kinderen
dagelijks voor; in 2009 was dat 28 procent; in de zelfde periode is het aandeel ouders dat hun
kinderen zelden of nooit voorleest gedaald van 32 naar 19 procent.
Ouderparticipatie
Ook op het vlak van ouderparticipatie is de afgelopen jaren vooruitgang geboekt.
•

Ouders die participeren in inspraakorganen (formele ouderparticipatie) in het po zijn in 2012
meer tevreden over de toerusting door de school dan in 2009. Ze vinden dat ze beter door de
school worden voorbereid op hun taak en het aandeel ouders in het po en vo dat van mening
is dat er geen specifieke acties worden ondernomen door de school is aanzienlijk gedaald ten
opzichte van 2009.

•

Ouders in het po en vo ervaren in 2012, aanzienlijk meer invloed via de MR en GMR dan in
2009. Die invloed geldt niet op alle terreinen. In het po zijn de scholen in 2012 terughoudender
dan in 2009 om ouders invloed te geven op het curriculum, financiën en personeelsbeleid.

•

Ouders voelen zich in 2012 minder vaak medeverantwoordelijk voor de invulling van de
onderwijstijd en het onderwijsprogramma dan in 2009. Positief is dat het voor vo-scholen
makkelijker is geworden om ouders bereid te vinden deel te nemen in inspraakorganen.

Wat betreft de informele ouderparticipatie zijn er weinig verschillen tussen de metingen in 2009 en
2012.

Educatief partnerschap anno 2012
De belangrijkste drijfveer voor scholen om te werken aan ouderbetrokkenheid is de gezamenlijke
verantwoordelijkheid voor onderwijs. Scholen zien ouders primair in de rol van didactische partners,
als ondersteuner van hun eigen kind. Maar ook de rol van pedagogische partner, als lid van de
school als gemeenschap, vinden scholen belangrijk.
Ouders hebben wat dit betreft in grote lijnen dezelfde visie als de scholen. De meerderheid van de
ouders ziet zichzelf in de eerste plaats als partner van de school, niet als onderwijsconsument. Dat
blijkt bijvoorbeeld uit de waarde die wordt gehecht aan communicatie over de vorderingen van de
kinderen, zoals de 10-minuten gesprekken op school. Ouders hechten aan tweezijdige
communicatie; ze vinden het niet voldoende om alleen maar te worden geïnformeerd door de
school. Ook dit past bij educatief partnerschap waarin het gaat om een wederkerige relatie.
Pedagogisch partnerschap
Het belang van ‘pedagogisch partnerschap’ wordt breed gedeeld door zowel de scholen als de
ouders in de sectoren po, vo en mbo. Weliswaar is het contact tussen school en ouders hechter als
de kinderen jong zijn, maar ook de ouders van mbo-deelnemers vinden dat ouders én school een

10

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

taak hebben in de opvoeding. Het gesprek over de waarden die op de school worden gehanteerd is
van belang volgens de ouders in zowel po, vo en mbo. Ouders hechten eraan dat de school hen
daar actief in betrekt. In het basisonderwijs gaat het daarbij om andere thema’s (bijvoorbeeld
tegengaan van pesten) dan in vo en mbo (bijvoorbeeld tegengaan van schooluitval). Uit de enquête
blijkt dat ouders en school grotendeels op één lijn blijken te zitten wat betreft de pedagogische
waarden.
Didactisch partnerschap
Ouders kunnen een belangrijke rol vervullen door hun kinderen te ondersteunen bij hun
schoolwerk. Alleen al door met ze te praten over school, zoals de overgrote meerderheid van de
ouders doet. Ongeveer de helft van de leerlingen wordt ook door een ouder daadwerkelijk geholpen
bij het huiswerk. Opmerkelijk is dat leerlingen de hulp van hun ouders op dit punt als intensiever
inschatten dan de ouders zelf.
De ondersteuning die ouders bieden wordt minder intensief naarmate kinderen ouder worden. In
het vo wordt nog wel veel geholpen met huiswerk, in het mbo aanmerkelijk minder. Mbodeelnemers spreken al lang niet meer dagelijks met hun ouders over school.
Het didactisch partnerschap houdt onder meer in dat de school ouders helpt hun kinderen te
ondersteunen. Gebeurt dit ook? Ouders zijn niet onverdeeld tevreden over de informatie van de
school, vooral niet in het vo en het mbo. Dat de ondersteuning door ouders minder intensief wordt
na verloop van jaren, wil niet zeggen dat het belang minder groot wordt. Met iets meer hulp van de
school kunnen ouders hun rol als ondersteuner wellicht beter vervullen.
Verschillen tussen laagopgeleide en hoogopgeleide ouders
Voor alle sectoren (po, vo en mbo) geldt dat laagopgeleide ouders over het algemeen meer
tevreden lijken te zijn over de ondersteuning die vanuit school wordt geboden dan hoogopgeleide
ouders. De houding van hoogopgeleide ouders is over het algemeen kritischer.

Ouderparticipatie
Bij ouderparticipatie zijn er twee hoofdvormen: 1) formele ouderbetrokkenheid, inspraak, met name
via de MR, en 2) informele ouderbetrokkenheid, zoals het verrichten van hand- en spandiensten op
school.
Formele ouderparticipatie
Over de invloed van formele ouderparticipatie, via de MR, zijn ouders matig positief. Ruim de helft
van de ouders vindt dat ze enige invloed hebben. De andere helft twijfelt daar aan. Toch zeggen de
scholen waardering te hebben voor de inspraak en de invloed van ouders, vooral als het gaat om
het schoolbeleid, kwaliteit van het onderwijs en pedagogische thema’s, zoals pesten. Dat ouders
invloed hebben op het curriculum vinden scholen minder wenselijk. Dit zegt wellicht iets over de
grenzen van didactisch partnerschap.
Informele ouderparticipatie
Het verlenen van vrijwillige hand- en spandiensten door ouders verloopt over het algemeen naar
tevredenheid. Ouders in het po zijn het meest actief bij het ondersteunen van de school (een kwart
is nooit actief), In het vo en mbo is een minderheid van de ouders op deze manier bij de school
betrokken, in het vo geeft 73% van de ouders aan nooit actief te zijn, in het mbo 81%. Niettemin

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

11

lukt het de scholen in het algemeen goed om voldoende medewerking te verkrijgen. Dit wordt
moeilijker als de leerlingen ouder worden. Ouderparticipatie in het mbo is weinig gebruikelijk; het
wordt ook minder nodig geacht door de scholen. Het oordeel over ouderbetrokkenheid van mboouders is lager (rapportcijfer 5) dan van vo-ouders (rapportcijfer 6) en po-ouders (rapportcijfer 7).
Informele ouderparticipatie kan ook een rol spelen in het vormen van de school als gemeenschap.
Dat is niet het primaire doel van de hand- en spandiensten, maar wel een mooi neveneffect. Wat
dat betreft is het jammer dat (ook) deze participatie afneemt als de kinderen ouder worden.

Conclusie: kansen voor ouderbetrokkenheid in de toekomst
In vergelijking met de situatie in 2009 is er op het vlak van ouderbetrokkenheid vooruitgang
geboekt. Met name over educatief partnerschap zijn zowel ouders als scholen positief. De
communicatie over didactisch partnerschap is verbeterd ten opzichte van enkele jaren geleden. Die
vergelijking kunnen we voor pedagogisch partnerschap niet maken, omdat dit in 2012 een nieuw
thema in de monitor is. Duidelijk is wel dat zowel ouders als scholen belang hechten aan een
gesprek over gemeenschappelijke waarden.
Ook de tevredenheid over ouderparticipatie is toegenomen; ouders in de MR zijn meer tevreden
over de informatie die ze van de school krijgen en ouders ervaren meer invloed dan voorheen.
Toch vinden zowel scholen als ouders dat die invloed zijn grenzen heeft. Bovendien blijft het een
punt van zorg om voldoende ouders actief te laten participeren, zowel in de MR als bij het
verrichten van hand- en spandiensten. Mogelijk kan het educatieve partnerschap, waarbij het gaat
om betrokkenheid bij het eigen kind, een aangrijpingspunt zijn om ook ouderparticipatie te
bevorderen, waarbij het meer gaat om betrokkenheid bij de school. Want natuurlijk zijn er
raakvlakken tussen beide.
Ouderbetrokkenheid is het sterkst in het primair onderwijs, in de sectoren vo en mbo wordt de
school-ouderbetrokkenheid minder. Toch wijzen de bevindingen van de monitor erop dat het belang
van ouderbetrokkenheid onomstreden is, zowel in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs als
het middelbaar beroepsonderwijs. In het voortgezet onderwijs zien we dat ook terug in het oordeel
van ouders over ouderbetrokkenheid. Ouders zijn positiever over de inspanning van de school om
de ouderbetrokkenheid tot stand te brengen dan in 2009 en ervaren minder knelpunten. Ook het
algemene rapportcijfer voor ouderbetrokkenheid in het vo is nu voldoende. Daarmee is het verschil
met het primair onderwijs minder groot geworden. Als deze ontwikkeling zowel in het vo als mbo
doorzet wordt ouderbetrokkenheid steeds meer een thema voor de hele schoolloopbaan van
leerlingen, vanaf de basisschool tot en met het behalen van een diploma in vo of mbo.

Aanbevelingen
Om ouderbetrokkenheid te vergroten biedt educatief partnerschap tussen school en ouders een
goed aangrijpingspunt. Ouders voelen zich in de eerste plaats betrokken bij hun eigen kind,
vervolgens bij de school als geheel.

12

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Rol van de rijksoverheid
Het Programma Ouders en school samen van het ministerie van OCW is gericht op het stimuleren
van educatief partnerschap en daardoor zeer geschikt voor het stimuleren van ouderbetrokkenheid.
Het ministerie doet dit samen met de betrokken partners in het veld. Beide hoofdthema’s binnen het
programma 1) de school als gemeenschap en 2) verhoging van de leeropbrengsten, lijken aan te
sluiten bij zowel de behoeften van de school als die en van de ouders.
Een belangrijk aandachtspunt bij educatief partnerschap is dat rekening wordt gehouden met
verschillen tussen de sectoren. Het partnerschap tussen school en ouders is van belang in zowel
primair onderwijs, voortgezet onderwijs als mbo, maar inhoudelijk zijn er wel accentverschillen. Aan
die verschillen moet recht worden gedaan bij de uitwerking van het programma.
Rol van scholen en ouders
De rijksoverheid kan ouderbetrokkenheid verder stimuleren, de primaire verantwoordelijkheid
daarvoor ligt bij de scholen en de ouders. Communicatie is daarbij een sleutelbegrip. Op dit vlak is
er ruimte voor verbetering. Ouders willen graag geïnformeerd worden over allerlei praktische zaken
op school, maar ook over de manier waarop ze hun kinderen beter kunnen ondersteunen. Vooral in
het voortgezet onderwijs en mbo is hier vooruitgang te boeken, bijvoorbeeld door ouders meer te
betrekken bij loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB). Dit is een belangrijk instrument om een
succesvolle schoolloopbaan van leerlingen te bevorderen en voortijdig schoolverlaten tegen te
gaan. Met iets meer hulp van de school kunnen ouders hun rol als ondersteuner beter vervullen.
Een sterk educatief partnerschap kan door school en ouders worden benut om ook de
ouderparticipatie te bevorderen. Wat dat betreft leven er soms verschillende verwachtingen en
percepties bij de school en bij ouders. Scholen kunnen wellicht duidelijker aangeven waar ze
participatie van ouders verwachten en ook wat het belang is van die participatie. Het is aan de
ouders om de school duidelijk te maken waar ze behoefte aan hebben: waar willen ze aan
bijdragen en waar verwachten ze invloed. Betere communicatie over wederzijdse verwachtingen
draagt bij aan de kwaliteit van de ouderparticipatie in primair onderwijs, voortgezet onderwijs en
mbo.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

13

Uitgebreide samenvatting

Inleiding
Ouderbetrokkenheid in het onderwijs staat sterk in de belangstelling. Dit blijkt onder andere uit
diverse beleidsinitiatieven die sinds 2011 op dit vlak zijn genomen. Het ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap heeft een Programma Ouders en school samen gestart en in de
bestuursakkoorden met de PO-Raad, de G33 en G4 is ouderbetrokkenheid een belangrijk thema.
Met de tweede meting van de Monitor Ouderbetrokkenheid, uitgevoerd in het voorjaar van 2012,
door Ecorys en Oberon, wil het ministerie van OCW vaststellen hoe de school-ouderbetrokkenheid
in het primair en voortgezet onderwijs zich heeft ontwikkeld sinds 2009, toen een eerste meting van
de school-ouderbetrokkenheid plaatsvond. Daarnaast is onderzocht wat de stand van zaken is op
het gebied van school-ouderbetrokkenheid in het mbo. In deze laatste sector gaat het om een
nulmeting.
In de voorliggende meting is onderzoek gedaan naar verschillende vormen van
ouderbetrokkenheid. Er is onderscheid gemaakt tussen educatief partnerschap en
ouderparticipatie.
•

Educatief partnerschap: ouders en school dragen samen verantwoordelijkheid, zowel voor de
opvoeding (pedagogisch partnerschap) en het leren van kinderen (didactisch partnerschap);

•

Ouderparticipatie: dit betreft de actieve deelname van ouders aan activiteiten op school.
Daarbij kunnen we onderscheid maken in formele ouderparticipatie, bijvoorbeeld. in de MR of
het schoolbestuur en informele ouderparticipatie, bijvoorbeeld het helpen bij activiteiten op
school.

Onderzoeksvragen
Het doel van het onderzoek is a) vaststellen hoe de school-ouderbetrokkenheid in het po en vo zich
heeft ontwikkeld sinds de eerste meting uit 2009 en b) vaststellen hoe het ervoor staat met schoolouderbetrokkenheid in het mbo (nulmeting).
Het onderzoek moet antwoord geven op vier hoofdvragen.
1.

Hebben scholen beleid ontwikkeld en voeren zij dit uit om ouders duurzaam te betrekken bij

2.

het onderwijs aan hun kind?
Pedagogisch partnerschap − In welke mate draagt betrokkenheid van de ouder bij aan de
school als waardengemeenschap (het creëren van een veilig schoolklimaat en het naleven van

3.

gedeelde normen en waarden)?
Didactisch partnerschap − In welke mate ondersteunt de betrokkenheid van ouders,
respectievelijk die van medeopvoeders (zoals verenigingen, jeugdwerk, welzijnswerk et cetera)

4.

de leeropbrengsten bij de leerling?
Ouderparticipatie − Zijn ouders goed geïnformeerd over hun rechten en plichten in het
onderwijs en kunnen zij hun rol als ‘counterveiling power’ en ‘kwaliteitsbeoordelaar’ goed
spelen?

Vraag 1, 3, en 4 lagen ook ten grondslag aan de vorige meting (2009). De tweede vraag is nieuw
ten opzichte van de vorige meting.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

15

Onderzoeksopzet en respons
Het onderzoek is uitgevoerd door middel van internetenquêtes onder scholen (respons: po 230; vo
243; 44 roc’s), ouders (respons: po 503; vo 513; mbo 350) en leerlingen/deelnemers (respons: vo
359; mbo 356). Daarnaast zijn van 140 (zelfstandig wonende) mbo-deelnemers de partners
geënquêteerd.
De resultaten van het onderzoek zijn representatief voor alle scholen in het primair onderwijs en
voortgezet onderwijs. In het mbo zijn directeuren en managers bevraagd van 48 verschillende
roc’s, hetgeen een betrouwbaar beeld oplevert voor de gehele sector. Ook de uitkomsten voor de
ouders zijn (naar opleidingsniveau) representatief voor alle ouders in Nederland. De bevraging van
de leerlingen heeft alleen plaatsgevonden in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. In het
mbo zijn de antwoorden representatief voor alle mbo-studenten, uitgezonderd de deelnemers op
niveau 1 en 2 in de bbl-opleidingen. De partners van mbo-studenten zijn representatief.
Ter verdieping van de uitkomsten van de enquête zijn telefonische interviews gehouden met
leraren in po (20), vo (16) en mbo (15). Tevens zijn acht vertegenwoordigers van Colleges van
Bestuur van mbo-instellingen geïnterviewd.
Beleid om ouders bij de school te betrekken:
•

Redenen om ouders te b etrekken bij het onderwijs − Scholen noemen verschillende redenen
om ouders bij de school te betrekken. In het primair en voortgezet onderwijs vindt men de
gezamenlijke verantwoordelijkheid voor goed onderwijs het belangrijkst. In het mbo is de
belangrijkste reden dat het de ontwikkeling van het kind ten goede komt;

•

Educatief partnerschap − De rol die scholen ouders toedichten is met name die van
ondersteuner van hun eigen kind; volgens scholen van alle drie de sectoren is dit veruit de
belangrijkste rol. Hiermee wordt vorm gegeven aan didactisch partnerschap. Daarnaast zien
scholen de ouders als pedagogische partners. Ouders zijn lid van de school als
waardengemeenschap;

•

Ouderparticipatie − In het basisonderwijs en voortgezet onderwijs wordt ook belang gehecht
aan ouderparticipatie. In het basisonderwijs gaat het daarbij zowel om formele
ouderparticipatie (b.v. lidmaatschap MR) als informele ouderparticipatie (hulp bij het uitvoeren
van activiteiten); in het voortgezet onderwijs voornamelijk om formele ouderparticipatie;

•

Beleidsdocumenten − De meerderheid van scholen heeft schriftelijk afspraken vastgelegd over
de betrokkenheid van ouders bij de school. Het gaat in het po en vo vooral om de invloed van
ouders via MR, ouderraad en/of schoolbestuur en om de wijze van informatievoorziening over
het beleid van de school. Door mbo-instellingen wordt in de beleidsdocumenten vaak
beschreven hoe ouders betrokken worden bij het terugdringen van verzuim en voortijdig
schoolverlaten en wat de wederzijdse verwachtingen zijn. Ongeveer de helft van de mboinstellingen heeft de afspraken hierover schriftelijk vastgelegd;
Op een meerderheid van de po- en vo-scholen is de visie rondom ouderbetrokkenheid
vastgelegd en zijn ouders ook betrokken bij het opstellen van deze visie. In het mbo is dat in
veel mindere mate het geval;
Uitvoering b eleid ouderbetrokkenheid - Op bijna de helft van de scholen in het po en vo is
iemand aangewezen voor het uitvoeren en coördineren van het ouderbeleid. Meestal is dat
een directielid. In het mbo is het in veel gevallen de mentor. Daarnaast maakt ruim de helft van
de basisscholen en een kwart van de vo-scholen gebruik van een klasse ouder of contactouder
als contactpersoon voor zowel leraren als ouders. In het mbo komt dit bijna niet voor.

16

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Communicatie:
•

Onderwerpen − Ouders worden door bijna alle scholen (po, vo en mbo) structureel
geïnformeerd over zaken die hun eigen kind aangaan, zoals leervorderingen en gedrag. Ook
over zaken op het niveau van de klas of het leerjaar (activiteiten, curriculum) wordt door de
meeste scholen structureel informatie verstrekt, dat wel zeggen tenminste jaarlijks. Dit zeggen
de scholen en de ouders ervaren dit zelf ook zo. Ook aan partners van mbo-deelnemers is
gevraagd naar de informatie die ze van de school krijgen. Ongeveer een derde van de partners
zegt geïnformeerd te worden. Dat gebeurt alleen als er een concrete aanleiding is; slechts
enkele partners zeggen structureel te worden geïnformeerd. Verder geven de scholen aan de
ouders te informeren over meer algemene zaken zoals de school- en gedragsregels,
ouderbijdrage en klachtenregeling. Ouders vinden echter dat ze hier veel minder over worden
geïnformeerd dan volgens de scholen het geval is. Over zaken die wat verder van de leerling
afstaan zoals personeel, wet- en regelgeving en landelijke ouderorganisaties informeren
scholen weinig. De meerderheid van de ouders is niet bekend met de landelijke
ouderorganisaties en het landelijke informatiepunt 5010;

•

Wijze waarop − Scholen maken gebruik van mondelinge en schriftelijke middelen in de
communicatie met ouders. Zowel in het po, vo als mbo maken scholen veelvuldig gebruik van
vorderingsgesprekken of 10- of 15-minutengesprekken. De overgrote meerderheid van de
ouders in het basis- en voortgezet onderwijs neemt ook aan deze gesprekken deel. In het mbo
ongeveer de helft. Schriftelijk worden ouders vooral geïnformeerd via de school- of
opleidingsgids, en in losse brieven of nieuwsbrieven. Digitale middelen worden minder vaker
ingezet, maar wel vaker gebruikt dan in 2009 1. De website is het meest gebruikte digitale
middel;

•

Informeren of communiceren − De communicatie met ouders is volgens de scholen vooral
bedoeld om ouders te informeren en in veel mindere mate om ouders actief bij de school te
betrekken. Daarnaast zien we dat scholen vooral mondelinge communicatiemiddelen
gebruiken als ze ouders om hun mening willen vragen en schriftelijke en digitale middelen als
ze ouders willen informeren.

Educatief partnerschap
De school wordt een gemeenschap als ouders, leerlingen en de school (educatieve) partners zijn.
Alle betrokken partijen leveren elk een eigen bijdrage aan de leeromgeving. Dit partnerschap heeft
pedagogische en didactische aspecten.
Pedagogisch partnerschap:
•

Gemeenschappelijke waarden − Bij de school als gemeenschap horen bepaalde
gemeenschappelijke waarden. De overgrote meerderheid van de scholen (po, vo, mbo) vindt
dat niet alleen de ouders verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van leerlingen, maar dat ook
de school hierbij een taak heeft. Dit geldt vooral voor sociale relaties en pesten, gezondheid en
het gebruik van internet en social media. Scholen voor voortgezet onderwijs zien voor zichzelf
vooral een opvoedende taak als het gaat om geldzaken (in vergelijking met po-scholen) en
seksualiteit (vaker dan po-scholen en mbo-instellingen);

•

Pedagogische taak van ouders en school − Van de ouders in het po, vo en mbo vindt meer
dan driekwart dat de school van hun kind een taak heeft bij de opvoeding van leerlingen. De
school heeft volgens hen vooral een taak bij sociale relaties en pesten en gezondheid. In het
vo en mbo vinden de ouders dat de school ook een taak heeft bij het tegengaan van verzuim

1

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

17

en schooluitval. Belangrijke thema’s wat dit betreft volgens de deelnemers in het mbo zijn:
gezondheid , geldzaken en sociale relaties en pesten;
•

Oordeel van ouders − Veel ouders met kinderen in het basisonderwijs (70%) merken dat de
school het belangrijk vindt om ouders te betrekken. Daarnaast vinden ouders dat de school de
levensbeschouwing van ouders respecteert, afspraken nakomt en zijn best doet om contacten
op te bouwen met ouders. Ouders met kinderen in het voortgezet onderwijs zijn wat minder
positief over de mate waarin de school ouders betrekt bij het onderwijs. Wel vindt ruim de helft
van de ouders dat de school afspraken nakomt, het belangrijk vindt om ouders bij de school te
betrekken en de levensbeschouwing van ouders respecteert. Ouders met kinderen op een
mbo-instelling zijn niet uitgesproken over de inspanningen om ouders te betrekken. Ze zijn het
meest positief over het nakomen van de afspraken met hen door de mbo-instelling (42%) en
het belang dat de mbo-instelling hecht aan het betrekken van hen bij de mbo-instelling (38%).

Overeenstemming in waarden:
•

Belang van gemeenschappelijke waarden − Aan overeenstemming met betrekking tot de
waarden in het onderwijs hecht vrijwel iedereen. Bijna alle scholen (po 99%, vo 96% mbo 93%)
en ouders (po 99%, vo 97% mbo 93%) vinden het tamelijk tot zeer belangrijk dat beide partijen
aan dezelfde waarden hechten bij de opvoeding. Ook bij leerlingen en deelnemers is het
percentage dat hieraan hecht groot (>80%);

•

Overeenstemming in de praktijk − Voor een ruime meerderheid van de scholen in het primair
en voortgezet onderwijs geldt dat ouders en de school ook in de praktijk (grotendeels) op één
lijn zitten wat betreft de waarden rondom het leren op school en de regels in de klas (ca. 80%).
In een iets minder ruime meerderheid van de scholen geldt dit voor de waarden met betrekking
tot de voorbereiding op deelname aan de samenleving (po 69%; vo 58%). Ook mboinstellingen zeggen (grotendeels) dezelfde waarden te hebben als ouders op de drie
bovengenoemde gebieden (ca. 60%). Ouders hebben in grote lijnen dezelfde mening. Een
ruime meerderheid van de ouders in het primair en voortgezet onderwijs vinden dat school en
ouders grotendeels of precies dezelfde waarden hebben. School en ouders zitten volgens
ouders vooral op één lijn als het gaat om waarden rondom het leren op school en de regels in
de klas (po 83%; vo 80%).

Gedachtenwisseling over waarden
•

Manieren om van gedachten te wisselen − De meeste po-scholen (88%) vinden dat ze (meer
dan) voldoende doen om normen en waarden met ouders af te stemmen. In het voorgezet
onderwijs ligt dit percentage iets lager (78%) en in het mbo is slechts een minderheid tevreden
(43%). De gedachtewisseling over waarden vindt vaak plaats tijdens gesprekken tussen
ouders en leraren (po 86%; vo 71%; mbo 47%) en tijdens ouderavonden (po 58%; vo 68%;
mbo 38%). In het voortgezet onderwijs wordt dit ook vaak gedaan binnen de ouderraad of MR
(70%). Opvallend verschil tussen ouders en scholen is dat meer ouders zeggen dat er niet van
gedachten wordt gewisseld over waarden (po 19%; vo 26%; mbo 40%). Scholen en
instellingen lijken een rooskleuriger beeld te hebben dan de ouders;

•

Onderwerpen − In alle sectoren zeggen vrijwel alle scholen (>90%) dat zij met ouders van
gedachten wisselen over waarden rondom het leren op school en de regels in de klas en op
school. Door iets meer dan de helft van de scholen in het po (55%) en vo (61%) wordt ook
gesproken over waarden rondom de voorbereiding op deelname aan de samenleving; in het
mbo is dit 38%. In vergelijking met de scholen geven iets minder ouders aan dat over deze
waarden wordt gesproken tussen ouders en school;

•

Meest wenselijk manier van gedachten wisselen − Meer met elkaar praten over waarden is
volgens de meerderheid van de scholen in het po en vo de meest wenselijke manier om tot

18

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

een zelfde visie te komen met ouders. Voor mbo-instellingen is concrete afspraken maken en
vastleggen in overeenkomst het belangrijkst (zeer wenselijk volgens 40%).
Didactisch partnerschap:
•

Praten over school − Driekwart van de ouders in het primair onderwijs en twee derde van de
ouders in het voortgezet onderwijs spreken dagelijks met hun kinderen over school. Bij de
mbo-ouders is dat een minderheid (27%). Zij spreken wel met hun kind over school, maar doen
dat doorgaans een of enkele malen per week (47%). Wat bespreken ouders met hun
kinderen? Een grote meerderheid van alle ouders in po, vo en mbo (>80%) vraagt hun
kinderen wat ze die dag hebben gedaan en geleerd op school. Daarnaast spreken de meeste
ouders met hun kinderen over de lesstof en over de relaties met leerlingen en leraren (>50%).
Problemen met het leren, keuze van vakken en vervolgopleiding, verzuim en cijfers worden
door een minderheid van de ouders met hun kinderen besproken. Leerlingen en deelnemers
praten het meest met moeder, vader, vrienden en klasgenoten over hun opleiding;

•

Helpen b ij huiswerk – Twee vijfde (41%) van de ouders met kinderen in het voortgezet
onderwijs helpt hun kinderen een keer of vaker per week. Iets minder dan een derde van de
ouders helpt hun kind zelden of nooit met huiswerk. De helft van de leerlingen (51%) geeft aan
geholpen te worden bij het huiswerk. Vwo-leerlingen worden volgens henzelf minder geholpen
bij hun huiswerk dan vmbo- en havoleerlingen. Als er iemand helpt dan zijn dat vooral de
ouders. Hierbij worden moeders (29%) iets vaker genoemd dan vaders (21%). Wanneer
ouders helpen met huiswerk is dit in meer dan 40% van de gevallen minstens één keer per
week. Ouders kunnen volgens 78% van de leerlingen voldoende helpen met het huiswerk.
Ongeveer twee derde van de leerlingen zegt dat ze bij hun ouders terecht kunnen met vragen
en ruim de helft wordt door de ouders gestimuleerd om huiswerk te maken. De leerlingen die
aangeven dat ze onvoldoende geholpen kunnen worden met hun huiswerk door hun ouders
geven aan dat dit vooral komt doordat hun ouders te weinig opleiding hebben of omdat ze te
weinig tijd hebben. Een andere reden die wordt genoemd is dat ouders niet zo goed begrijpen
wat er op school gebeurt (29%). Van de mbo-deelnemers zegt ongeveer twee derde hulp te
krijgen bij het organiseren en/of maken van de studieopdrachten. Klasgenoten en de moeder
worden het vaakst genoemd als helpers. Ouders zijn volgens de meeste deelnemers (65%)
voldoende in staat hen te helpen. Reden waarom sommige ouders niet kunnen helpen zijn dat
ze volgens de deelnemers niet goed snappen wat er op de mbo-instelling gebeurt.

Informatie over onderwijsondersteuning:
•

Contact over onderwijsondersteuning − Vooral ouders met kinderen in het primair onderwijs
hebben regelmatig contact met de scholen over onderwijsondersteuning. De helft vraagt de
school hoe ze hun kind kunnen helpen. In het voortgezet onderwijs en middelbaar
beroepsonderwijs komt dit minder voor (ca. 30%);

•

Wijze van informatieverstrekking − Scholen geven informatie over ondersteuning op
verschillende manieren. Ouders in zowel het primair als voortgezet onderwijs worden vooral
mondeling en schriftelijk geïnformeerd (ca. 80%). Daarnaast krijgen ouders in het po vaak
lesmateriaal mee naar huis (75%); in het vo wordt ook veel gebruik gemaakt van informatiebijeenkomsten (81%), in het mbo van individuele gesprekken (66%);

•

Oordeel van ouders over informatie− Ouders hebben het gevoel dat ze minder geïnformeerd
worden door de scholen dan de scholen zelf. In het vo en mbo zegt de meerderheid dat ze niet
wordt geïnformeerd (resp. 52% en 62%). Voor zover ouders worden geïnformeerd, zijn ze wel
redelijk positief over het nut van de informatie die ze krijgen vanuit school. Een ruime
meerderheid van ouders vindt dat ze tamelijk of heel veel hebben aan de informatie van de
school;

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

19

•

Partners van mb o-deelnemers − De meeste partners van mbo-deelnemers hebben geen
contact met de mbo-instelling over het ondersteunen van hun partner. Partners geven (net als
de ouders) aan van de mbo-instelling weinig informatie te krijgen over hoe zij hun partner het
beste ondersteuning kunnen geven.

Ouderparticipatie
Formele ouderparticipatie: inspraak en invloed van ouders
•
Deelname aan formele ouderparticipatie − In het po en vo wordt veelvuldig gebruik gemaakt
van formele inspraakorganen (MR/GMR) waar ouders zitting in hebben (>90%). In het mbo
maken ouders hier geen deel van uit;
•

Toerusting door de school − Scholen in het po en vo vinden dat zij ouders goed toerusten voor
hun taak, ouders zelf zijn hier iets minder positief over. Het beeld in het po is het gunstigst, het
vo iets minder;

•

Invloed via formele ouderparticipatie − Ruim de helft van de ouders (po 54%; vo 56%) vindt dat
ze enige invloed hebben via de inspraakorganen op school. Minder dan een op de tien ouders
vindt dat ze veel invloed hebben. De leden van de GMR in het po en vo zijn het meest positief
over hun invloed. Ouders in het mbo zijn het minst positief over hun invloed (via ouderraad of
ouderplatform). Een derde vindt dat ze niet of nauwelijks invloed hebben;

•

Bereidheid van ouders tot deelname aan inspraakorganen − Het is volgens scholen niet
makkelijk om ouders te vinden die willen deelnemen aan de diverse inspraakorganen op
school. In het po en vo gaat het werven van ouders voor de ouderraad makkelijker dan in het
mbo.

Andere vormen van inspraak: oudertevredenheidsonderzoek en klachtenbehandeling
•

Oudertevredenheidsonderzoeken − De resultaten van oudertevredenheidsonderzoeken
worden deels gebruikt voor aanpassing van het schoolbeleid (po 49%; vo 36%; mbo 33%). In
het mbo wordt het minst teruggekoppeld;

•

Klachtenb ehandeling − Mbo-ouders dienen van alle sectoren het minst vaak klachten in (po
40%; vo 39%; mbo 29%). De onderwerpen van de klachten komen in alle sectoren overeen.
Het grootste deel van de klachten gaat over de organisatie van zaken op school en over
bepaalde leraren. In alle sectoren geven ouders aan dat er iets met de klachten wordt gedaan.
Klachtenbehandeling is het beste georganiseerd in po en vo, bijna de helft van de po en voouders vindt dat hun klacht naar tevredenheid is afgehandeld. Het oordeel van de ouders in
het mbo over de behandeling van klachten is minder positief. Een derde van die ouders zegt
dat er niets gedaan wordt met hun klacht.

Meningen over inspraak
Bijdragen en suggesties van ouders worden in alle sectoren over het algemeen gewaardeerd,
tenminste als het gaat om schoolbeleid en kwaliteit van het onderwijs. Scholen vinden de invloed
van ouders op het curriculum en de medeverantwoordelijkheid van ouders voor de kwaliteit van het
onderwijs het minst wenselijk. Leraren van mbo-instellingen ervaren inspraak van ouders als
minder lastig dan leraren uit het po en vo. Het is onduidelijk waardoor dit komt. Het kan zijn dat
leraren in het mbo minder te maken hebben met ouders en het daardoor als minder lastig ervaren.
Thema’s
Belangrijkste thema om te bespreken met ouders in zowel primair als voortgezet onderwijs, is de
aanpak van pesten en onaangepast gedrag. De helft van de scholen vindt veel invloed van ouders
hierbij wenselijk. In het mbo is de aanpak van verzuim/voortijdig schoolverlaten het belangrijkste

20

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

thema. Scholen in alle sectoren vinden invloed van ouders niet of minder wenselijk als het gaat om
personeelsbeleid, het curriculum en de financiën.
Ouders zijn vrij neutraal over hun invloed op de invulling van onderwijstijd en het
onderwijsprogramma. Weinig ouders voelen zich hier verantwoordelijk voor en weinig ouders
vinden dat zij hierbij inspraak zouden moeten hebben. Dit komt dus overeen met de mening van de
scholen en instellingen.
Informele ondersteuning door ouders: onderwijsondersteunend en hand- en spandiensten
Po-scholen doen over het algemeen veel vaker een beroep op ouders dan vo-scholen. Verder
worden ouders met kinderen in het po voor hele andere activiteiten gevraagd dan vo-ouders. Dit
verschil is vooral zichtbaar bij de hand- en spandiensten. Mbo-instellingen vragen ouders zeer
weinig voor ondersteuning bij activiteiten, maar wel bij het verzorgen van informatieavonden voor
ouders/verzorgers:
•

Betrekken van ouders, volgens de school − Zowel in het primair als voortgezet onderwijs lukt
het vrij goed om ouders te betrekken bij projecten en het leggen van contacten met andere
ouders. In het primair onderwijs is het op ongeveer de helft van de scholen ook makkelijk om
ouders te werven voor het organiseren van buitenschoolse activiteiten (58%) en het
vervoeren/begeleiden van leerlingen bij buitenschoolse activiteiten (46%). Bij de andere
activiteiten lukt het voor minder dan een derde van de scholen in het po en vo makkelijk om de
ouders hierbij te betrekken. Omdat mbo-instellingen weinig hulp bij ondersteuning vragen
kunnen ze ook niet goed aangeven of het moeilijk of makkelijk is om ouders te betrekken bij
die activiteiten;

•

Betrekken van ouders, volgens de ouders − Driekwart van de po-ouders vindt de school van
hun kind tamelijk tot zeer actief bij het werven van ouders voor het uitvoeren van activiteiten op
school. In het vo en mbo zijn scholen minder actief in het werven. Basisscholen maken
voornamelijk gebruik van schriftelijke en digitale methoden, zoals een oproep in nieuwsbrief.
Het voortgezet onderwijs maakt daarnaast ook gebruik van informatieavonden en het mbo
gebruikt voornamelijk de informatieavond om ouders te werven. Ouders in het po zijn over het
algemeen positiever over de manier waarop de school hen betrekt dan ouders in het vo en
mbo. Eerder zagen we al dat deze ouders minder worden gevraagd voor ondersteunende
activiteiten. Dan is het ook begrijpelijk dat ouders minder waardering ervaren voor hun
werkzaamheden op school.

Hulp van ouders b ij verzuim, voortijdig schoolverlaten en loopbaanoriëntatie en -b egeleiding
Bij de aanpak van verzuim en voortijdig school verlaten ondernemen mbo-instellingen verschillende
acties. De overgrote meerderheid van de instellingen noemt de volgende acties: contact opnemen
met de ouders/verzorgers als er sprake is van (langdurig) verzuim (89%), speciaal omschreven
aanpak voor verzuim en voortijdig schoolverlaten (86%), en er is structureel contact met de
leerplichtambtenaar om voortijdig schoolverlaten terug te dringen (80%). Door driekwart van de
instellingen worden ouders niet betrokken bij loopbaanoriëntatie en-begeleiding. Echter, meer dan
de helft van de respondenten van de instellingsenquête (61%) geeft aan dat zij wel ondersteuning
bieden aan ouders/verzorgers bij de studie- en loopbaankeuze van hun kinderen. De overgrote
meerderheid antwoordt dat zij ouders/verzorgers betrekken, bij potentieel voortijdig schooluitval, bij
heroriëntatie op studie- en beroepskeuze van de deelnemer.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

21

Oordeel over ouderbetrokkenheid
Oordeel van de ouders (en partners) over de scholen
•

Rapportcijfers van ouders voor de school − Ouders met kinderen op de basisschool zijn, met
een gemiddeld rapport cijfer van 6,8, het meest positief over de school; meer in het bijzonder
zijn zij vooral te spreken over de adviezen die zij van de school krijgen voor de schoolkeuze
voor het voortgezet onderwijs. Ouders met kinderen in het voorgezet onderwijs geven de
school net een voldoende, een gemiddeld cijfer van 6,1. De hoogste waardering hebben zij
voor de adviezen die zij krijgen bij beslissingen over de keuze van vakken en/of
vervolgopleiding van hun kind en de informatievoorziening over het beleid op school. Ouders
met kinderen op de mbo-instelling geven gemiddeld een onvoldoende, een 5,1. Het meest
positief zijn zij over het adviseren van ouders bij beslissingen over de keuze van vakken en/of
vervolgopleiding van hun kind;

•

Knelpunten − Ouders in het po, vo en mbo ervaren verschillende knelpunten als het gaat om
ouderbetrokkenheid. Ouders in het po vinden dat deze knelpunten deels aan de ouders zelf
liggen terwijl in het vo en het mbo de knelpunten meer bij de school zelf worden gezocht;

•

Positieve waardering − Alhoewel ouders in het po meer knelpunten zien dan ouders in vo en
mbo, zijn deze ouders wel het meest tevreden over wat de school doet om hen te betrekken.
Een derde van po-ouders (34%) en een kwart van de vo-ouders (25%) vindt dat de school het
maximale doet om ouders te betrekken bij de school. Van de mbo-ouders is dit 14%;

•

Partners van mb o-deelnemers geven hetzelfde cijfers aan het betrokken worden door de
instelling als de ouders (5,1). Een derde zegt dat er geen knelpunten zijn. Ongeveer een kwart
vindt, net als de ouders aan, dat de mbo-instelling partners niet goed informeert. Ook een
kwart van de partners antwoord dat de mbo-instelling onvoldoende het belang ziet van de
betrokkenheid van partners. Hier is de meeste ruimte om de betrokkenheid te vergroten.

Oordeel van de scholen over de ouders
•

Rapportcijfers van school voor de ouders − Het oordeel wat de scholen over de betrokkenheid
van de ouders geven komt overeen met wat de ouders de scholen geven. Van de scholen voor
primair onderwijs krijgen de ouders gemiddeld een 6,8. De betrokkenheid van ouders bij
buitenschoolse activiteiten en de bijdrage van ouders binnen MR, ouderraad en schoolbestuur
wordt door de scholen het meest gewaardeerd, met een ruime 7. In het voortgezet onderwijs
scoren de ouders met een 6,2 wat lager. Het oordeel van de mbo-instellingen is niet positief,
gemiddeld een 4,8. Enige voldoende is een 6 voor de betrokkenheid van ouders/verzorgers bij
het terugdringen van verzuim/voortijdig schoolverlaten mbo;

•

Knelpunten − De meeste scholen in het primair en voortgezet onderwijs zeggen dat het
grootste knelpunt voor ouderbetrokkenheid is dat ouders geen tijd meer hebben om betrokken
te zijn (po 82%; vo 64%). Verder vindt men op een kwart van de scholen (po/vo) dat ouders er
te makkelijk op vertrouwen dat alles goed gaat, en dat ouders zich alleen als consument
gedragen;

•

Het grootste beletsel voor ouderbetrokkenheid in het mbo is dat de kinderen oud genoeg zijn
om zelf verantwoordelijkheid te nemen (54%). Dit heeft waarschijnlijk te maken met de leeftijd
van de deelnemers. De interviews met de leraren en colleges van bestuur bevestigen dat de
lagere ouderbetrokkenheid een logisch gevolg is van de hogere leeftijd van deelnemers;

•

Positieve waardering − Scholen in het po en vo zijn tamelijk positief over hun inspanningen om
ouders te betrekken. Een grote meerderheid vindt dat ze voldoende of het maximale doen om
ouders te betrekken (po 92%; 83%). Po- en vo-scholen zijn duidelijk positiever over hun eigen
inzet voor ouderbetrokkenheid dan de ouders. Wat dit betreft is er geen verandering ten
opzichte van 2009. Van de mbo-instellingen vindt de helft voldoende of het maximale doen

22

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

(53%). Ook de mbo-instellingen hebben een gunstiger beeld van hun inspanningen dan de
ouders.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

23

1

Inleiding

1.1

Hernieuwde aandacht voor ouderbetrokkenheid
Ouderbetrokkenheid, al sinds jaar en dag een belangrijk thema binnen het onderwijs, staat de
laatste tijd opnieuw sterk in de belangstelling. De minister van OCW heeft vanaf 2011 initiatieven
genomen om ouderbetrokkenheid opnieuw op de kaart te zetten, door middel van beleidsbrieven
en een plan van aanpak van het Programma Ouders en school samen. 2 En het ministerie is
opgetrokken met partners uit het veld. De minister heeft hierin het belang benadrukt van
ouderbetrokkenheid voor leerprestaties, voor loopbaanoriëntatie, preventie van schooluitval en voor
de waarden en normen binnen de school als gemeenschap. Een belangrijke aanleiding was het
advies van de Onderwijsraad ‘Ouders als partners’. 3
Programmateam Ouders en school samen, Plan van Aanpak
Het ministerie van OCW wil met het Programma Ouders en school samen de ouderbetrokkenheid
meer op de kaart zetten. Het streven is om het educatief partnerschap tussen school en ouders te
stimuleren. De twee hoofdthema’s van het programma zijn: 1) de school als gemeenschap en 2)
verhoging van de leeropbrengsten. De activiteiten van het programma zijn steeds gelinkt aan de
twee hoofdthema’s en zijn zowel gericht op scholen, ouders, maatschappelijke organisaties,
gemeenten en de interne OCW-organisatie.
Bestuursakkoorden 2012-2015
De rijksoverheid heeft met de PO-Raad en de VO-Raad bestuursakkoorden gesloten, bedoeld om
de kwaliteit van het onderwijs en de professionaliteit te bewaken en te verbeteren. 4
Ouderbetrokkenheid speelt hierbij een belangrijke rol, vanuit het idee dat de school en de ouders
samen verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van het kind en de studie- en beroepskeuze die
het maakt tijdens zijn schoolloopbaan. Met de scholen In het middelbaar beroepsonderwijs zijn
afspraken gemaakt over het terugdringen van het voortijdig schoolverlaten; ook hierbij is een
belangrijke rol voor de ouders weggelegd. De rijksoverheid heeft ook bestuursafspraken gemaakt
met de G4 en de G33. Deze akkoorden hebben betrekking op het effectief benutten van VVE en de
uitbreiding van de leertijd in het primair onderwijs. Ook hierin speelt ouderbetrokkenheid
nadrukkelijk een rol.
Monitoring van ouderb etrokkenheid
Het ministerie van OCW volgt de ontwikkelingen in het onderwijs met betrekking tot
ouderbetrokkenheid door middel van onderzoek. In 2009 is de Monitor ouderbetrokkenheid in het
primair en voortgezet onderwijs gestart, met een eerste meting onder scholen en onder ouders,
uitgevoerd door Ecorys en Sardes. 5
De voorliggende tweede meting is uitgevoerd in het voorjaar van 2012, wederom door Ecorys en
Oberon. Het ministerie wil met deze tweede meting vaststellen hoe de school-ouderbetrokkenheid
in het primair en voortgezet onderwijs zich sinds 2009 heeft ontwikkeld. Daarnaast is onderzocht
wat de stand van zaken is op het gebied van school-ouderbetrokkenheid in het mbo. In deze laatste
sector gaat het om een nulmeting. In deze rapportage doen we verslag van de tweede meting.
2

Briev en aan de Tweede Kamer v an 29 nov ember 2011 (ref nr: 350297), 6 maart 2012, 3 april 2012 (Kamerstuk 33000-VIII121).

3

Adv ies v an de Onderwijsraad "Ouders als partners" 32123-VIII-115.
Bestuursakkoord PO-Raad – 2012-2015. Bestuursakkooord VO-Raad-OCW 2012-2015.
Ecory s/Oberon, Monitor ouderbetrokkenheid in het funderend onderwijs - Eerste meting onder scholen en ouder,

4
5

Ecory s/Sardes, 2009.

24

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

1.2

Soorten ouderbetrokkenheid
In deze meting is onderzoek gedaan naar verschillende vormen van ouderbetrokkenheid. Er is
onderscheid gemaakt tussen educatief partnerschap en ouderparticipatie.
Educatief partnerschap: ouders en school dragen samen verantwoordelijkheid, zowel voor de
opvoeding (pedagogisch partnerschap) en het leren van kinderen (didactisch partnerschap).
Ouderparticipatie: dit betreft de actieve deelname van ouders aan activiteiten op school. Daarbij
kunnen we onderscheid maken in formele ouderparticipatie, b.v. in de MR of het schoolbestuur en
informele ouderparticipatie, b.v. het helpen bij activiteiten op school.

In dit eerste hoofdstuk gaan we nader in op beide aspecten van het begrip ouderbetrokkenheid,
educatief partnerschap (1.2) en ouderbetrokkenheid (1.3). Vervolgens noemen we de
onderzoeksvragen (1.4) en schetsen we de opzet van het onderzoek (1.5).

1.3

Educatief partnerschap
Het begrip educatief partnerschap staat centraal in de aanpak van het Programma Ouders en
school samen van het ministerie van OCW. We bespreken de recente ontwikkelingen en de twee
hoofdaspecten van educatief partnerschap: pedagogisch partnerschap en didactisch partnerschap.

1.3.1 Recente ontwikkelingen met b etrekking tot ouderb etrokkenheid
De aandacht voor ouderbetrokkenheid kreeg een nieuwe impuls door het advies dat de
Onderwijsraad in 2010 schreef voor de vaste Kamercommissie OCW, ‘Ouders als partners’. In dit
advies worden drie typen van relaties tussen ouders en school onderscheiden. Ten eerste bestaat
er een individuele, juridische relatie (vastgestelde rechten en plichten). Ten tweede zijn ouders
samenwerkingspartners als het gaat om de opvoeding en het leerproces van hun kind. Ten slotte
zijn alle ouders onderdeel van een (informele) oudergemeenschap. Daarbij gaat het niet zozeer
direct om de belangen van de eigen kinderen en wat ze nodig hebben, maar over die van de
oudergroep van een klas, een groep, een jaar of de school als geheel. De Onderwijsraad adviseert
meer nadruk te leggen op het tweede en derde type. 6
6

Onderwijsraad (2010), Adv ies Ouders als partners, Den Haag.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

25

Het begrip ‘educatief partnerschap’
Aan het partnerschap tussen ouders en school wordt ook in recente literatuur aandacht aan
besteed. Het begrip ‘educatief partnerschap’verwijst naar de opvatting dat opvoeding en onderwijs
een gezamenlijke verantwoordelijkheid van ouders en school is, in plaats van dat de school
verantwoordelijk is voor het onderwijs en ouders voor de opvoeding. Educatief partnerschap in de
zin van het samen optrekken van ouders en leraren/de school blijkt een gunstig effect te hebben op
zowel de cognitieve ontwikkeling, de schoolprestaties als het sociaal functioneren van kinderen.” 7
Educatief partnerschap in po, vo en mbo
Educatief partnerschap is relevant voor het primair en voortgezet onderwijs, maar ook voor het
middelbaar beroepsonderwijs. Het model van Montandon (1993) onderscheidt partnerschap als
een van de elementen van ouderbetrokkenheid. Dit model is gebruikt door het Expertisecentrum
Beroepsonderwijs (ecbo) om na te gaan wat de stand van zaken is met betrekking tot ouderbetrokkenheid in het mbo. Conclusie van ecbo is dat partnerschap, net als in het po en vo, nog vrijwel niet
aan de orde is in het mbo. School en ouders blijven op afstand van elkaar. Ouders zijn vooral
betrokken bij inschrijving en diplomering en eventuele problemen. Verder bestaat de indruk dat
prestaties van deelnemers van wie de ouders in contact staan met de instelling, beter zijn dan die
van deelnemers van wie de ouders niet bereikt worden. 8 In het middelbaar beroepsonderwijs zijn
naast de ouders ook de deelnemers aan het onderwijs volwaardige educatieve partners. Hetzelfde
geldt voor de leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.
De school als gemeenschap
Wanneer ouders, leerlingen en school educatieve partners zijn, kan een gemeenschap ontstaan,
waarin de betrokken partijen elk een eigen bijdrage leveren aan een stimulerende leeromgeving.
De minister van OCW schreef in een brief aan de tweede kamer (29 november 2011): “Mijn wens is
dat álle ouders en álle scholen de handen ineenslaan voor wat hen beiden drijft: de ontwikkeling
van de talenten van hun kind of leerling. Hier heeft niet alleen het kind recht op, maar dit is tevens
van grote waarde voor de samenleving, nu en in de toekomst”. De minister benadrukt het belang
van ouderbetrokkenheid voor de leerprestaties, voor de loopbaanoriëntatie, voor het tegengaan van
schooluitval en voor de waarden en normen binnen de school als gemeenschap.
Het ministerie van OCW heeft een programma ontwikkeld om het tot stand komen van de school
als gemeenschap te bevorderen: ‘School, leerlingen en ouders: Samen leven, leren en presteren’.
Het programma van OCW kent twee pijlers:
•

Pedagogisch partnerschap: afstemmen van de visie op opvoeding tussen school en ouders,

•

waarmee wordt gewerkt aan de school als waardengemeenschap;
Didactisch partnerschap: ouders geven thuis ondersteuning aan hun kinderen en hebben
hierover contact met school. Hier ligt bijvoorbeeld een link met opbrengstgericht werken en
terugdringen schoolverzuim.

1.3.2 Pedagogisch partnerschap
Het uitgangspunt bij pedagogisch partnerschap is dat zowel ouders als de school een rol vervullen
bij de opvoeding van kinderen en jongeren. Het partnerschap krijgt invulling door afstemming en
wederzijdse betrokkenheid tussen ouders en school. Hiertoe kunnen bijvoorbeeld
opvoedingsdebatten en voorlichting worden georganiseerd, rondom diverse thema’s: gezondheid,
geldzaken, sociale relaties, seksualiteit, gebruik internet en sociale media.

26

7

Menheere, A. en E. Hooge (2010), Ouderbetrokkenheid in het onderwijs. Een literatuurstudie naar de betekenis v an
Ouderbetrokkenheid v oor de schoolse ontwikkeling v an kinderen. Hv A, Amsterdam.

8

Ecbo en ITS (2011), Nabij op af stand: ouders en het mbo.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

De waarden waarover school en ouders afstemming zoeken, behoren bij verschillende domeinen:
• Het leren op school: werkhouding van de leerlingen, gericht op het behalen van resultaten;
•

Regels in de klas en op school, b.v. respect voor elkaar hebben, veiligheid op school,

•

tegengaan van pesten;
Deelname aan de samenleving: rechten en plichten, vrijheid, democratie, levensbeschouwing.

Pedagogisch partnerschap is een betrekkelijk nieuw begrip binnen de ouderbetrokkenheid. In de
eerste meting van de Monitor Ouderbetrokkenheid had het nog geen plaats.
1.3.3 Didactisch partnerschap
De effecten van ouderbetrokkenheid op de ontwikkeling en schoolloopbaan van kinderen staat
sinds de jaren vijftig sterk in de belangstelling. Desforges en Abouchaar (2003) hebben veel
onderzoek gedaan naar effecten van ouderbetrokkenheid op de leerresultaten van kinderen. Zij
concluderen dat vooral de betrokkenheid van ouders thuis een grote bijdrage levert aan de leerresultaten van kinderen. ‘Good parenting at home’ leidt doorgaans tot meer zelfvertrouwen, een
meer positieve attitude naar school, betere prestaties op het gebied van taal en rekenen en een
verdere ontwikkeling van sociale competenties.
Ouderbetrokkenheid kan een sterk positief effect hebben op de leerprestaties, vooral bij jonge
kinderen. Uit de meta-analyse van Desforges e.a. (2003), waarin diverse onderzoeken naar
ouderbetrokkenheid tegen het licht zijn gehouden, blijkt dat het vooral de ouderbetrokkenheid thuis
is die ertoe doet. Het gaat dan om de overdracht van waarden en verwachtingen, door het kind te
stimuleren en interesse te tonen in zijn ontwikkeling en zijn leren en door activiteiten te ondernemen die een directe bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het kind, zoals voorlezen,
tafelgesprekken en uitstapjes.
In Nederland zijn wel ervaringen opgedaan met ouderbetrokkenheid thuis in programma’s als
Opstap en Overstap, waarvan bewezen is dat zij een positief effect hebben op de cognitieve
ontwikkeling van de kinderen. Nu steeds duidelijker wordt dat ook de ouderbetrokkenheid thuis een
belangrijke factor is (Blok e.a., 2003), zijn verschillende VVE-programma´s hun oudercomponent
aan het uitbreiden.
Onderwijsondersteunende activiteiten van ouders hebben niet zonder meer positieve effecten
(Patall, Cooper & Robinson, 2008). Ouders moeten in staat zijn de leermomenten goed te benutten;
dit lukt hen over het algemeen beter als ze zelf succesvol zijn geweest in hun schoolcarrière
(Zeece, 2005). Soms werkt ouderbetrokkenheid averechts. Het kan bijvoorbeeld leiden tot te veel
druk op kinderen om te presteren.
Stimuleren van onderwijsondersteunende activiteiten
Hoe kunnen scholen ouderbetrokkenheid thuis stimuleren? Er is in het algemeen een ontwikkeling
gaande waarin scholen steeds meer eisen stellen aan ouders en steeds meer invloed willen op wat
er achter de voordeur gebeurt. Ouders worden nadrukkelijker aangesproken op hun
verantwoordelijkheden (Herweijer en Vogels, 2004). Dat wil niet zeggen dat scholen een actieve rol
gaan spelen in het bevorderen van ouderbetrokkenheid thuis. In het onderzoek van Van Daal,
Broenink, Kromontono en Tabibian (2002) bleek dat scholen ouderbetrokkenheid thuis belangrijk
vinden maar ook vinden dat de bevordering ervan niet hun verantwoordelijkheid is.
Toch kunnen scholen hier veel aan doen. Ouders kunnen worden getraind in de uitvoering van
ondersteuningsactiviteiten. Dergelijke trainingen dragen bij aan een positief effect van de
ondersteuning op de schoolprestaties. Wat dit betreft is er veel winst te behalen: in de eerste

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

27

meting van de Monitor ouderbetrokkenheid zei ruim de helft van de ouders met kinderen in het
voortgezet onderwijs dat de school geen informatie geeft over het huiswerk. Verder helpt een
stimulerende opstelling van leraren. Als leraren ouders actief benaderen, heeft dat een positief
effect. Leraren kunnen nog een stapje verder gaan, door ouders doelgericht te adviseren over de
begeleiding van het huiswerk; ze kunnen ouders hiertoe ook instructies geven.

1.4

Ouderparticipatie
Ouderparticipatie betreft de actieve deelname van ouders aan activiteiten op school. Daarbij
kunnen we onderscheid maken in:
• Formele ouderparticipatie, b.v. in de MR of het schoolbestuur;
•

Informele ouderparticipatie, b.v. het helpen bij activiteiten op school.

1.4.1 Formele ouderparticipatie
Sinds scholen voor basis- en voortgezet meer ruimte hebben gekregen voor het ontwikkelen van
eigen onderwijsbeleid, is het belangrijk geworden dat scholen meer verantwoording afleggen aan
hun omgeving. Enerzijds leggen scholen verantwoording af aan de Inspectie voor het Onderwijs.
Naast deze ‘verticale verantwoording’ wordt van scholen verwacht dat ze ook ‘horizontale
verantwoording’ aan de zogenaamde stakeholders of countervailing powers, 9 waaronder ouders en
leerlingen. Voorbeelden van andere stakeholders zijn scholen uit andere sectoren, de gemeenten,
kinderopvang, welzijnswerk en het bedrijfsleven.
De combinatie van verticale en horizontale verantwoording wordt ook meervoudige publieke
verantwoording genoemd. 10 Overheid, buurt, inspectie en ouders maken allemaal deel uit van het
netwerk rondom de school. Oberon heeft verscheidene onderzoeken uitgevoerd naar horizontale
verantwoording en ouderbetrokkenheid. 11 Uit deze studies blijkt dat de horizontale dialoog met
ouders vooral goed werkt als:
• deze aansluit bij de ouderpopulatie;
•

duidelijk wordt aangegeven wat de school met de inbreng van ouders doet;

•

ouders niet alleen formeel betrokken worden bij de school (ouderraad,
medezeggenschapsraad, e.d.), maar ook informeel (internetpeiling, paneldiscussie);

•

de school een open houding heeft naar ouders;

•

er korte lijnen zijn tussen de school en ouders.

De vraag die we met de monitor school-ouderbetrokkenheid willen beantwoorden is wat de scholen
voor po, vo en mbo aan beleid ontwikkelen en in de praktijk uitvoeren om ouders als countervailing
powers te positioneren. Een andere vraag die we van een antwoord voorzien, is of en in welke
mate ouders gebruik maken van hun positie, en tot welke concrete resultaten in schoolverbetering
dat leidt binnen de scholen. Kunnen ouders hun rol als ‘kwaliteitsbeoordelaar’ naar behoren
uitvoeren? Wat zijn de onderliggende slaag- en faalfactoren?

9

Deze Amerikaanse term, ontleend aan economische theorieën, staat zo ongev eer v oor ‘krachten’ die een
(onderwijs)instelling v olgen, controleren en in toom houden. De bekende Amerikaanse politicoloog en f ilosoof Fukuy ama
en de econoom Galbraith hebben deze term gebruikt in hun bespiegelingen ov er het f unctioneren v an (deelsy stemen
binnen) de samenlev ing. De term countervailing powers v indt inmiddels zijn opgang ook in de publieke sector v an
onderwijs en zorg.

10

11

F. de Vijlder (2005) Meervoudige publieke verantwoording: over kwaliteitszorg en goed bestuur in het primair onderwijs.
Den Haag: Q*Primair.
Oberon (2007) Pilotproject Horizontale verantwoording vo: eindrapportage vo-scholen.
Oomens, M. (2012) Eindrapportage pilot horizontale dialoog onderwijstijd vo. Utrecht: Oberon.

28

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Ook bij de eerste meting van de monitor is onderzoek gedaan naar de ouders als countervailing
power. De eerste meting maakt duidelijk dat scholen en ouders een verschillende mening lijken te
hebben over deze kwestie (Kans e.a., 2009). Scholen zeggen ouders (veelvuldig) te informeren,
terwijl ouders zeggen niet altijd op de hoogte te zijn van deze informatie. De informatie die ouders
ontvangen, betreft vooral de leervorderingen van hun kind en praktische zaken, maar in mindere
mate medezeggenschap, organisatorische veranderingen op school en onderwijskundige kwesties.
Hierdoor worden ouders niet optimaal in staat gesteld om mee te denken en mee te beslissen.
Bij de tweede meting is ook naar formele ouderparticipatie gevraagd in het middelbaar beroepsonderwijs. De communicatie tussen mbo-instellingen en ouders is tot nu toe doorgaans niet erg
intensief, blijkt uit onderzoek van Ouders en Coo en ecbo. De ouderbetrokkenheid beperkt zich
binnen mbo-instellingen veelal tot geformaliseerde contactmomenten bij risicosituaties. Slechts
enkele opleidingen communiceren intensiever. 12 In het onderzoek van ecbo wordt aangegeven dat
het voorkomen van schooluitval het belangrijkste doel is van contacten met ouders. Dit geldt meer
voor de lagere niveaus van het onderwijs, omdat daar relatief meer deelnemers uitvallen.
Daarnaast krijgt de verantwoording richting ouders meer aandacht, vooral als gevolg van de
Governance Code BVE.
Uit het onderzoek van Ouders en Coo blijkt dat ouders in het mbo vrijwel geen zitting hebben in
medezeggenschapsraden. Ondanks alle mogelijkheden voor ouderbetrokkenheid is de invloed van
ouders in het po en vo beperkt. Ouders vinden dat ze niet veel invloed hebben. Scholen erkennen
dat ze die invloed ook niet altijd wenselijk vinden. Hulp van ouders is welkom, maar het primaire
proces blijft het domein van de school. Veel ouders zijn dat met de school eens.
Als het gaat om de formele ouderparticipatie is er geen aantoonbaar verband meer met
leerresultaten. Bij deze vorm van ouderbetrokkenheid is dat ook niet het doel; ouders die deel
uitmaken van de medezeggenschapsraad zitten daar niet voor zichzelf of hun eigen kind, maar als
vertegenwoordigers van alle ouders.

1.4.2 Informele ouderparticipatie
De meeste scholen willen ouders graag ‘in de school’ zien. Deze informele ouderparticipatie wordt
van belang geacht voor een goede onderlinge relatie tussen school en ouders. Maar wat de ouders
precies in de school moeten doen en met welk doel, is niet altijd even duidelijk. Uit recent
onderzoek komt naar voren dat de meeste scholen hierover geen beleid op papier hebben.
Ondanks het ontbreken van beleid zijn veel scholen actief bezig om de ouderbetrokkenheid op
school te verhogen. Helaas is het inderdaad voor scholen zelf vaak onduidelijk wat hun
inspanningen om ouders te betrekken opleveren (van Daal, Broenink, Kromontono en Tabibian,
2002).
In het recente onderzoek naar ouderbetrokkenheid is voornamelijk gekeken naar mogelijke effecten
op leeropbrengsten. Informele ouderparticipatie blijkt daarop weinig effect te hebben. Uit de studie
van Desforges e.a. (2003) blijkt dat ouderbetrokkenheid op school, zoals het bezoeken van de
ouderkamer of het verrichten van hand- en spandiensten, geen aanwijsbare invloed heeft op de
leerprestaties van het kind. Ook Driessen e.a. (2005) kwamen tot een soortgelijke conclusie, op
basis van onderzoeksgegevens uit het PRIMA-cohortonderzoek.
Anderzijds hoeft niet verwacht te worden dat alle initiatieven omtrent ouderbetrokkenheid leiden tot
hogere leeropbrengsten. Een nevendoel van deze activiteiten is op sommige scholen het
12

Ouders en Coo (2009), Meer betrokken ouders. Kwalitatief onderzoek naar ouderbetrokkenheid in relatie tot v oortijdig
schoolv erlaten in het middelbaar beroepsonderwijs in opdracht v an het Ministerie v an Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

29

bevorderen van pedagogisch partnerschap. Naar de effecten van ouderbetrokkenheid hierop is
vooralsnog weinig onderzoek verricht.

1.4.3 Communicatie en partnerschap tussen ouders en school
Bepaalde vormen van ouderbetrokkenheid nemen af als de kinderen overgaan naar het voortgezet
onderwijs. Als kinderen naar het primair onderwijs gaan, zijn er zeer regelmatige contacten tussen
ouders en school. Kinderen worden gehaald en gebracht, ouders helpen bij schoolreisjes, bij
feesten en culturele projecten op school. Als de kinderen naar het voortgezet onderwijs gaan, wordt
dat anders. Ouders komen vrijwel niet meer op school, afgezien van de rapportbesprekingen en
ouderavonden. Ook de formele participatie wordt minder belangrijk in het voortgezet onderwijs. Hoe
ouder de kinderen, des te meer wordt medezeggenschap een zaak van de leerlingen zelf. De vorm
van ouderbetrokkenheid die in het voortgezet onderwijs nog onverminderd van belang is, is de
ouderbetrokkenheid thuis.
Een positief stemmend punt is echter wel dat scholen in toenemende mate geneigd lijken om te
zoeken naar mogelijkheden om ouders meer systematisch uit te nodigen tot meedenken en hun
oordeel over de school te geven (Karsten, De Jong, Ledoux en Sligte, 2006). Ouderpanels en
oudertevredenheidsmetingen in het kader van kwaliteitszorgprocessen getuigen daarvan. Scholen
die succesvol zijn in het opbouwen en onderhouden van de contacten met ouders hebben met
elkaar gemeen dat zij een open houding hebben en de ouders vanuit een positieve insteek
benaderen (Jepma 2005, Denessen, Bakker en Gierveld, 2007). 13

1.5

Doelstelling onderzoek en onderzoeksvragen
Het doel van het onderzoek is a) vast stellen hoe de school-ouderbetrokkenheid in het po en vo
zich heeft ontwikkeld sinds de eerste meting uit 2009 en b) vaststellen hoe het ervoor staat met
school-ouderbetrokkenheid in het mbo (nulmeting).
Het onderzoek moet antwoord geven op vier hoofdvragen. De eerste drie vragen zijn ook in de
vorige meting (2009) beantwoord. De vierde vraag is nieuw ten opzichte van de vorige meting:
1. Zijn ouders goed geïnformeerd over hun rechten en plichten in het onderwijs en kunnen zij hun
rol als ‘counterveiling power’ en ‘kwaliteitsbeoordelaar’ goed spelen? Hierbij dient onderscheid
gemaakt te worden in de diverse aspecten van betrokkenheid, op kind-/student-, school- en
klasniveau;
2.

Hebben scholen beleid ontwikkeld en voeren zij dit uit om ouders duurzaam te betrekken bij
het onderwijs aan hun kind? Het gaat daarbij om onderwijsondersteunend gedrag door ouders
thuis én hun bijdrage aan het kwaliteitsbeleid van de school;

3.

In welke mate ondersteunt de betrokkenheid van ouders, respectievelijk die van
medeopvoeders (zoals verenigingen, jeugdwerk, welzijnswerk et cetera) de leeropbrengsten bij
de leerling?

4.

In welke mate draagt betrokkenheid van de ouder bij aan de school als gemeenschap (het
creëren van een veilig schoolklimaat en het naleven van gedeelde normen en waarden)?

De vier hoofdvragen zijn uitgewerkt in de onderstaande deelvragen. Deze vragen zijn afkomstig uit
de aanvraag, toevoegingen van Ecorys/Oberon zijn cursief gedrukt. Voor zover vragen nieuw zijn
ten opzichte van de vorige meting is dit aangegeven:
1. Wat voor soort ondersteunende werkzaamheden verrichten ouders op school?
2. Zijn ouders goed geïnformeerd over wat hun kinderen leren op de basisschool?
13

30

De lijst met gebruikte literatuur is te v inden in Bijlage 1.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

3. Wat is de bijdrage van ouders aan de leervorderingen en ontwikkeling van het eigen kind thuis
en op school?
4. Hoe worden ouders betrokken bij de loopbaanoriëntatie en –begeleiding? (nieuw);
5. Hoe worden ouders betrokken bij de verzuimaanpak? (nieuw);
6. Hoe is de communicatie tussen ouders en leraren hierover? Dus op welke wijze en hoe vaak
worden ouders geïnformeerd, hoe vindt de interactie met ouders plaats en hoe oordelen ouders
en leraren daarover?
7. Past de leraar zijn handelen in de praktijk aan naar aanleiding van deze kennisuitwisseling?
8. Passen ouders hun handelen in de praktijk aan naar aanleiding van deze kennisuitwisseling,
met als doel de ontwikkeling van het kind te vergroten (onderscheid tussen het bieden van
uitdagende leeromgeving en huiswerkbegeleiding)?
9. Wat is de bijdrage van ouders aan het beleidsproces binnen de school
(tevredenheidsonderzoek, medezeggenschapsraad, schoolbestuur, raad van toezicht, gebruik
maken van klachtenregeling)?
10. Zijn er in de diverse aspecten van ouderb etrokkenheid verschillen naar omvang van de
besturen (menselijke maat)?
11. Hoe worden ouders op de hoogte gehouden van de wijze waarop de school de kwaliteit borgt
en verbetert?
12. Hoe wordt geoordeeld over de opbrengsten van de ouderbetrokkenheid?
13. In hoeverre onderhoudt de school contacten met medeopvoeders?
14. De school als leergemeenschap kent waarden op verschillende niveaus: 1. de waarden van het
primaire proces (luisteren, gezag, respect), 2. waarden die het harmonieus samenleven
bevorderen (empathie, rekening houden met elkaar, respect voor leraren en medeleerlingen en
het vreedzaam oplossen van geschillen) en 3. voorbereiding op de waarden van de
samenleving, arbeidsmarkt en (parlementaire) democratie, het respecteren van andere
overtuigingen, rechtsstatelijkheid (waaronder gelijke rechten voor allen, de vrijheid van
meningsuiting). Scholen maken zelf de keuze op welke waarden zij het accent leggen. Waar
leggen scholen de nadruk op en waarom is voor deze nadruk gekozen? Hoe gaan ouders
hiermee om? Wat vinden ze belangrijk? Waar kan de school hen helpen om ook thuis deze
waarden te realiseren en waar kunnen zij de school helpen? (zie hoofdvraag 4) (nieuw);
15. Over welke thema’s t.a.v. de ontwikkeling van het kind willen ouders met de school spreken?
(nieuw);
16. Over welke thema’s t.a.v. de ontwikkeling van het kind wil de school met ouders spreken?
(nieuw).
Aanvullend zijn bij de vorige monitor enkele extra deelvragen toegevoegd. Ecorys en Oberon
stellen voor ook in de nieuwe monitor weer aan deze vragen aandacht te besteden. Ze leveren
interessante informatie op over hoe scholen ouderbetrokkenheid in hun beleid betrekken en welke
concrete actie daarop genomen worden. Het gaat om de volgende vragen:
17. Transparantie en rekenschap zijn kernelementen binnen horizontale verantwoording tussen
school en omgeving. In welke mate worden ouders structureel (geborgd in beleid) geïnformeerd
over het kwaliteitsbeleid van de school?
18. In welke mate voeren de scholen actief beleid om de oudergeleding binnen het (gemeenschappelijk) medezeggenschapsraad te professionaliseren en bij het beleidsproces te betrekken?
19. In welke mate voeren de scholen actief beleid om de ouderbetrokkenheid bij de school en de
ontwikkeling van de kinderen te vergroten?

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

31

1.6

Onderzoeksaanpak en respons

1.6.1 Respondentgroepen en onderzoeksmethode
Doel van de Monitor school-ouderbetrokkenheid is om een beeld te krijgen van de ouderbetrokkenheid in primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Daartoe is een
enquête gehouden onder onderwijsinstellingen, ouders en leerlingen/deelnemers. In aanvulling
daarop zijn bij leraren en colleges van bestuur van mbo-instellingen telefonische interviews
afgenomen.
De hoofdonderwerpen in de enquêtes waren: visie en beleid van ouderbetrokkenheid,
betrokkenheid van ouders bij instelling, oudervertegenwoordiging, ouder als opvoeder en
ondersteuner, communicatie van de school naar de ouder en de school als gemeenschap.
Bij het opstellen van de online enquêtes (en interviewleidraden) voor de verschillende partijen zijn
we uitgegaan van de onderzoeksvragen van het ministerie van OCW en van beschikbare literatuur
over ouderbetrokkenheid. Waar mogelijk zijn, binnen de verschillende groepen, dezelfde vragen
gehanteerd als bij de eerste meting. Ook zijn over de verschillende sectoren heen zoveel mogelijk
dezelfde vragen gesteld. Taalgebruik en antwoordcategorieën zijn sectorspecifiek aangepast.
Nieuw, in vergelijking met de monitor van 2009, waren de vragen over het onderwerp ‘School als
gemeenschap’. In het vo en met name het mbo was er in deze tweede meting meer aandacht voor
verzuim, voortijdig schoolverlaten en loopbaanoriëntatie en begeleiding.
Hieronder volgt voor de groepen die een internetenquête hebben ingevuld een beschrijving van de
steekproef en de respons per groep. Voor de leraren en de colleges van bestuur volgt een
beschrijving van de aanpak voor de telefonische interviews.

1.6.2 Internetenquête scholen (po, vo, mb o)
Steekproef en respons scholen
Voor het onderzoek zijn schoolleiders in het po, vestigingsdirecteuren in het vo en
contactpersonen14 met betrekking tot ouderbetrokkenheid in het mbo bevraagd door middel van
een internetenquête. De schoolleiders en vestigingsdirecteuren zijn per brief benaderd om deel te
nemen. De mbo-contactpersonen alleen via email. Er is zowel via email als telefonische
gerappelleerd om deel te nemen. De onderstaande tabel geeft een overzicht, per sector, van de
steekproefgrootte en de respons.
Tabel 1.1Steekproef en respons overzicht enquête scholen per sector
Onderwijssector

Steekproef

Respons

Po

1.830*

230 (13%)

Vo

1.339**

243 (18%)

Mbo

ca. 300*** (56 mbo-instellingen)

140 (van 48 mbo-instellingen)

* Op basis v an bestanden v an Duo is een steekproef getrokken v an scholen v oor primair onderwijs. Voor een ev enwichtige
v erdeling is de steekproef v oor het primair onderwijs gestratif iceerd naar drie achtergrondv ariabelen: schoolsoort
(basisonderwijs/speciaal basisonderwijs); bestuursomv ang (éénpitter/meerpitter); mate v an stedelijkheid (G4/niet G4).
** Alle schoolleiders, op v estigingsniv eau in het v o.
***De steekproef in het mbo behoef t nadere uitleg, zie hieronder.

14

32

Dit wordt later in het rapport nog toegelicht.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Alle mbo-instellingen zijn benaderd met de vraag of zij de namen konden geven van personen die
verantwoordelijk zijn voor ouderbetrokkenheid op managementniveau. Van de 66 mbo-instellingen
hebben we op deze manier van 56 instellingen één of meer namen gekregen, met een totaal van
ruim 300 emailadressen. Deze mensen hebben allen een uitnodiging gekregen om deel te nemen
aan de enquête. Van die 56 hebben 48 verschillende mbo’s een of meer ingevulde enquêtes.
Representativiteit van respons
Om in het po een representatief beeld te geven van de populatie, zijn de resultaten in dit rapport
gewogen op basis van schoolsoort, bestuursomvang en mate van stedelijkheid. In het vo is
gecheckt op representativiteit op drie achtergrondvariabelen: Onderwijssoort (avo vs vbo/pro),
Bestuursomvang (aantal scholen onder bestuur, eenpitter/meerpitter), Mate van stedelijkheid (G4
ja/nee). De respons is representatief naar deze achtergrondvariabelen.
De mb o-instellingsenquête is ingevuld door 140 respondenten van 48 verschillende roc’s, op een
populatie van 66 roc’s. Vanwege de grote diversiteit in aansturing van beleid rondom
ouderbetrokkenheid op de roc’s (centraal versus decentraal), is het moeilijk om wat betreft de mbosector te spreken over representativiteit van de uitkomsten. Er is onvoldoende informatie over de
populatie om de uitkomsten te toetsen op representativiteit, behalve dat driekwart van de mboinstellingen met een of meer respondenten in het onderzoek is vertegenwoordigd. Wij zijn van
mening dat wij met het aantal respondenten en het aantal in het onderzoek betrokken mboinstellingen een redelijk goed beeld hebben verkregen van de situatie rondom ouderbetrokkenheid
in het mbo.

1.6.3 Enquête ouders/partners en leerlingen
Om een betrouwbaar beeld te verkrijgen van de betrokkenheid van ouders, is via internet een
enquête gehouden onder 1.366 ouders in po, vo en mbo en 140 partners van zelfstandig wonende
mbo-deelnemers. Naast de enquête onder ouders en partners is ook een enquête gehouden onder
715 leerlingen in de bovenbouw van het vo en deelnemers in het mbo. Bij beide enquêtes is
samengewerkt met Heliview Research BV, die een onderzoekspanel onderhoudt met ongeveer
50.000 personen.
Samenstelling steekproef ouders/partnersenquête
Het onderzoek onder ouders moest een representatief beeld opleveren van de ouderbetrokkenheid,
zodat bij de analyses uitsplitsingen gemaakt konden worden tussen:
• ouders met kinderen in primair, voortgezet onderwijs of middelbaar beroepsonderwijs;
•

ouders met een middelbaar/hoog of een laag opleidingsniveau.

Om de bovengenoemde uitsplitsingen te maken, is een representatieve steekproef (van de ouders
en partners) samengesteld op basis van leeftijd, geslacht, regio, inkomen en gezinsgrootte
zorgvuldig.
Voor de enquête onder ouders met kinderen in het primair onderwijs zijn door Heliview BV
huishoudens geselecteerd met kinderen in de leeftijd van 4 tot 13 jaar. Voor het voortgezet
onderwijs zijn huishoudens met kinderen van 12-18 jaar geselecteerd en voor het middelbaar
beroepsonderwijs huishoudens met kinderen van 16 jaar en ouder. Voor de enquête onder partners
van mbo-deelnemers zijn huishoudens geselecteerd met jongeren tot ongeveer 30 jaar. De
respondenten zijn benaderd via e-mail, de vragenlijst is door de ouders, leerlingen/deelnemers
achter de computer ingevuld.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

33

Respons ouders/partnerenquête
Aan de enquête hebben 1366 ouders meegewerkt. Het gaat hierbij om 503 ouders van leerlingen
uit het primair onderwijs, 513 ouders van leerlingen uit het voortgezet onderwijs en 350 ouders van
thuiswonende mbo-deelnemers. De responsgroep is vergeleken met landelijke cijfers van CBS over
opleidingsniveau van ouders van schoolgaande kinderen. De responsgroep is deels representatief
naar opleidingsniveau, zoals te zien is aan de onderstaande tabel. De laagopgeleide ouders zijn
iets ondervertegenwoordigd en de hoogopgeleide ouders zijn iets oververtegenwoordigd.
Tabel 1.2 Responsoverzicht van de internet-enquête onder ouders (in %)
Populatie *

Responsgroep
(n = 1366)

Opleidingsniveau
Laag (basisonderwijs, vmbo)

32

23

Midden (havo, vw o, mbo)

40

44

Hoog (hbo, universiteit)

28

33

* Bron: CBS.

Om de onderzoeksresultaten te kunnen generaliseren naar de totale populatie is bij de analyses
een ‘weging’ toegepast. Daardoor zijn de verhoudingen binnen de responsgroep dezelfde als in de
populatie, voor wat betreft opleidingsniveau.
De respons van de mbo-partners is representatief op basis van leeftijd, geslacht, regio, inkomen en
gezinsgrootte. Over het opleidingsniveau van de partners was geen informatie bekend.
Samenstelling steekproef enquête leerlingen vo en deelnemers mbo
Naast de enquête onder ouders is ook een enquête gehouden onder leerlingen in de bovenbouw
van het vo en deelnemers in het mbo. Door middel van een screeningsvraag in de enquête is
vastgesteld of de jongere in een huishouden onderwijs volgt in het vo of in het mbo. Vervolgens
kreeg de leerling/deelnemer de vragen voorgelegd die van toepassing zijn voor vo of mbo.
Respons enquête leerlingen vo en deelnemers mbo
In totaal hebben 715 vo-leerlingen en mbo-deelnemers de enquête ingevuld. Hiervan zitten er 359
in de bovenbouw van het vo en 356 in het mbo. De responsgroep van mbo-deelnemers is
vergeleken met landelijke cijfers van DUO over leerweg en opleidingsniveau. Hieruit blijkt dat de
responsgroep op deze ’kenmerken sterk afwijkt van de populatie, zoals te zien is in de
onderstaande tabel. Ook bij de mbo-deelnemers is bij de analyses een ‘weging’ toegepast om de
onderzoeksresultaten te kunnen generaliseren naar de totale populatie. Daardoor zijn de
verhoudingen binnen de responsgroep dezelfde als in de populatie, voor wat betreft leerweg en
opleidingsniveau. Met de sterke ondervertegenwoordiging van BBL / niveau 1 en 2 in onze respons
moet bij de interpretatie van de uitkomsten rekening worden gehouden. De enquêteresultaten van
deze groep hebben de grootste wegingsfactor.
Tabel 1.3 Responsoverzicht internet-enquête m bo-deelnemers (in %)
Populatie *

Responsgroep
(n = 715)

Leerweg en opleidingsniveau
BOL / niveau 1 en 2

16

8

BOL / niveau 3 en 4

37

67

BBL / niveau 1 en 2

20

3

BBL / niveau 3 en 4

27

22

* Bron: DUO.

34

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

1.6.4 Telefonische interviews leraren
Ter aanvulling hebben wij ook telefonische interviews met leraren afgenomen. Dit is ook bij de
eerste meting gedaan. In de enquête onder de scholen/instellingen is gevraagd of wij de school
mochten benaderen voor een telefonisch interview met een leraar. Het aantal namen en
telefoonnummers wat op de manier bekend werd, was niet groot genoeg om een verdere selectie
te maken van te interviewen leraren naar mate van ouderbetrokkenheid, beleid en
achtergrondkenmerken van de scholen.
Afname van de vragenlijst voor de leraren duurde ongeveer een half uur. Het bood de mogelijkheid
voor inhoudelijke verdieping. Om de gesprekken zo efficiënt mogelijk te laten verlopen werden de
antwoorden van de betrokken schoolleider vóór het gesprek bestudeerd, zodat daar dieper op
ingegaan kon worden.
Respons in po, vo en mbo
In het po zijn in totaal 20 interviews met leraren afgenomen. In het vo zijn in totaal 16 interviews
met leraren afgenomen. Het is niet gelukt om 20 interviews af te nemen, omdat er weinig namen
van leraren werden aangedragen via de directeurenvragenlijst en omdat sommige scholen en
leraren uit eindelijk afzagen van deelname. In het mbo zijn in totaal 15 interviews afgenomen. Het
aantal van 20 is niet gehaald, omdat er niet genoeg namen van leraren werden aangedragen via de
instellingenvragenlijst.

1.6.5 Telefonische interviews met College van b estuur mb o-instellingen
Om een beter beeld te krijgen van het beleid dat mbo-instellingen voeren op het gebied van ouderbetrokkenheid zijn in totaal 8 interviews uitgevoerd met Colleges van Bestuur van mbo-instellingen
(5 roc’s, 2 vakscholen en 1 aoc). Deze interviews duurden ongeveer een half uur en volgen een
semi-gestructureerde aanpak.
Hier volgt een samenvattend overzicht van de respons onder elk van de respondentgroepen.
Tabel 1.4 Overzicht van respondentgroepen en respons tweede m eting Monitor Ouderbetrokkenheid,
per sector
Respons po

Respons vo

Respons m bo

School

230

243

140

Ouders

503

513

350

359

356

Internet enquête

Leerling
Partners deelnemers

140

mbo
Telefonische interview s
Leraar

20

16

Lid van College van

15
8

Bestuur

1.7

Leeswijzer
In de volgende hoofdstukken doen we verslag van de bevindingen van het onderzoek.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

35

Om te beginnen wordt een beeld geschetst van het beleid dat scholen voeren om ouders te
betrekken bij het onderwijs op school (hoofdstuk 2). Vervolgens gaan we uitvoerig in op de
communicatie tussen ouders en school: waarover wordt gecommuniceerd, hoe vaak en op welke
manier (hoofdstuk 3).
Lezers die met name geïnteresseerd zijn in de centrale aspecten van ouderbetrokkenheid,
educatief partnerschap en ouderparticipatie, verwijzen we door naar de hoofdstukken 4 en 5.
Ten slotte bespreken we het oordeel over ouderbetrokkenheid, van zowel de scholen als de ouders
(hoofdstuk 6).
Bij de presentatie van de resultaten worden de antwoorden van verschillende partijen (scholen,
ouders, deelnemers) naast elkaar gepresenteerd en met elkaar vergeleken. Tevens wordt, voor
zover mogelijk, een vergelijking gemaakt met de vorige meting van de Monitor
Ouderbetrokkenheid, om inzicht te krijgen in de ontwikkelingen over de afgelopen drie jaar.

36

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

2

Beleid om ouders bij de school te betrekken

2.1

Inleiding
Sommige scholen zijn bewust bezig met het betrekken van ouders bij de school en hebben hier ook
beleid voor ontwikkeld. In dit hoofdstuk bespreken we of scholen bewust omgaan met
ouderbetrokkenheid en hoe zij hieraan vorm geven. Eerst gaan we in op de achtergrond van het
betrekken van ouders bij de school (paragraaf 2.2). Daarna komt aan bod wat scholen hierover
hebben vastgelegd (paragraaf 2.3). Vervolgens laten we zien hoe scholen ouderbetrokkenheid
vormgeven (paragraaf 2.4).

2.2

Redenen van het betrekken van ouders bij de school
Aan scholen in het primair en voortgezet onderwijs en mbo-instellingen is gevraagd wat de
voornaamste reden is om ouders bij de school te betrekken (zie Tabel 2.1):
•

Scholen in het primair en voortgezet onderwijs vinden ouderbetrokkenheid met name van
belang om invulling te kunnen gegeven aan de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor goed
onderwijs (respectievelijk 74% en 70%). Deze reden is in 2012 vaker genoemd dan in de
meting van 2009 15;

•

Daarnaast zegt ongeveer de helft van de po- en vo-scholen (respectievelijk 59% en 46%) en
vrijwel alle mbo-instellingen (96%), dat ouderbetrokkenheid goed is voor de ontwikkeling van
het kind 16;

•

Een andere veelgenoemde reden is dat ouderbetrokkenheid gunstig is voor de leerprestaties.
Bijna de helft van de scholen in het voortgezet onderwijs (49%) en het primair onderwijs (41%)
noemt deze reden;

•

Het kunnen uitvoeren van (buitenschoolse) activiteiten wordt door scholen in het primair
onderwijs (47%) veel vaker genoemd dan door scholen in het voortgezet onderwijs (7%). Mboinstellingen dragen het niet aan als reden (0%);

•

In het voortgezet onderwijs wordt het laten meedenken en meepraten over de kwaliteit van het
onderwijs daarentegen meer genoemd dan in het primair onderwijs;

•

Ten slotte vindt twee derde van de mbo-instellingen dat ouderbetrokkenheid nodig is om
voortijdig schoolverlaten (vsv) te verminderen en 59% om schoolverzuim terug te dringen.

Tabel 2.1 Voornaamste redenen om ouders/verzorgers bij de school te betrekken, (percentage scholen
po, vo en m bo; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po

vo

m bo

(n=681)*

(n=243)*

(n=129)

47 (55)

7 (7)

0

8 (16)

1 (1)

-

41 (36)

49 (38)

33

Ouderbetrokkenheid is nodig omdat het zonder ouders/verzorgers
onmogelijk is alle geplande (buitenschoolse) activiteiten uit te voeren.
Ouderbetrokkenheid is nodig om voldoende aandacht te kunnen geven
aan bepaalde vakken (zoals creatieve vakken, lezen).
Door ouderbetrokkenheid te stimuleren w ordt geprobeerd een
pedagogisch klimaat bij de leerlingen thuis te creëren dat gunstig is voor
hun leerprestaties.
15
16

Dit v erschil is statistisch signif icant (p< 0.05).
Het is onze indruk dat dit percentage zo hoog is omdat instellingen, leraren en cv b’s allen het nut zien v an
ouderbetrokkenheid, juist doordat ouderbetrokkenheid als laag gezien wordt. Dit komt waarschijnlijk door de leef tijd v an de
deelnemers.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

37

po

vo

m bo

(n=681)*

(n=243)*

(n=129)

23 (26)

32 (41)

5

74 (53)

70 (62)

33

20 (17)

20 (34)

2

12 (12)

28 (25)

4

kw aliteit van het onderw ijs.

12 (18)

38 (42)

12

Ouderbetrokkenheid komt de ontw ikkeling van het kind ten goede.

59 (57)

46 (40)

96

verminderen (mbo)

-

-

68

Ouderbetrokkenheid is nodig om schoolverzuim terug te dringen (mbo)

-

-

59

-

-

22

1 (3)

1 (1)

2

Met ouderbetrokkenheid w ordt een belangrijke stem gegeven aan
ouders/verzorgers.
Met ouderbetrokkenheid w ordt invulling gegeven aan de gezamenlijke
verantwoordelijkheid voor goed onderw ijs.
Ouders/verzorgers moeten vertegenwoordigd zijn in de
inspraakorganen.
Het is belangrijk voor de school dat ouders/verzorgers meedenken over
het beleid.
Het is belangrijk dat ouders meedenken en meespreken over de

Ouderbetrokkenheid is nodig om voortijdig schoolverlaten (vsv) te

Ouderbetrokkenheid is nodig voor loopbaanoriëntatie en -begeleiding
(lob) (mbo)
Anders / w eet niet.
Bron: scholenenquête 2009 en 2012.
* po 2009 (n = 502) en v o 2009 (n = 268).

Rol van ouders
In hoeverre ouders daadwerkelijk worden betrokken bij de school hangt af van hoe de school de rol
van ouders ziet. Net als in de vorige meting zien scholen in het primair en voortgezet onderwijs
ouders vooral als ondersteuner van hun eigen kinderen (zie Tabel 2.2 en Tabel 2.3). In het primair
onderwijs worden ouders daarnaast ook gezien als lid van de schoolgemeenschap en als hulp bij
de uitvoering van (buitenschoolse) activiteiten. In het voortgezet onderwijs is dat veel minder het
geval. Scholen in zowel primair onderwijs als voortgezet onderwijs zien in lichte tot redelijke mate
een rol voor de ouder als stimulans voor de onderwijskwaliteit en als meedenker.
Tabel 2.2 Hoe ziet de school de rol van ouders (percentage scholen po, n=230*; tussen haakjes de
uitkomsten van 2009)
Hoge

Redelijke

Lichte

Niet

Weet

Totaal

m ate

m ate

m ate

75 (67)

15 (15)

5 (13)

4 (4)

0 (-)

100

23 (33)

53 (50)

24 (16)

0 (1)

0 (-)

100

15 (17)

39 (40)

39 (35)

7 (8)

0 (-)

100

12 (12)

47 (42)

35 (38)

7 (8)

0 (-)

100

43 (-)

41 (-)

10 (-)

4 (-)

2 (-)

100

niet

Didactisch partnerschap: Ondersteuner
van de eigen kinderen.
Informele ouderparticipatie: Hulp bij de
uitvoering van (buitenschoolse)
activiteiten.
Didactisch partnerschap: Stimulans
voor het verbeteren van de
onderw ijskwaliteit.
Formele ouderparticipatie: Meedenker
bij beleid, thema’s en belangrijke
beslissingen voor de school.
Pedagogische partners: Lid van de
school als gemeenschap
Bron: scholenenquête.
*po 2009 (n = 495).

38

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Hoewel scholen voor voortgezet onderwijs vaker het meedenken over de kwaliteit van het
onderwijs als reden noemen voor ouderbetrokkenheid dan het primair onderwijs (38% tegenover
12%; zie tabel 2.1), zien we dit verschil niet terug in de rol die scholen voor ouders zien wat betreft
het meedenken en de onderwijskwaliteit.
Tabel 2.3 Hoe ziet de school de rol van ouders, (percentage scholen vo n=239*; tussen haakjes de
uitkomsten van 2009)
Hoge

Redelijke

Lichte

Niet

Weet

Totaal

m ate

m ate

m ate

83 (75)

11 (14)

4 (6)

3 (4)

0 (-)

100

1 (1)

14 (12)

63 (59)

23 (28)

0 (-)

100

14 (11)

54 (49)

27 (31)

5 (8)

0 (-)

100

15 (11)

52 (51)

31 (34)

3 (4)

0 (-)

100

20 (-)

41 (-)

31 (-)

5 (-)

1 (-)

100

niet

Didactisch partnerschap:
Ondersteuner van de eigen kinderen.
Informele ouderparticipatie: Hulp bij de
uitvoering van (buitenschoolse)
activiteiten.
Didactisch partnerschap: Stimulans
voor het verbeteren van de
onderw ijskwaliteit.
Formele ouderparticipatie: Meedenker
bij beleid, thema’s en belangrijke
beslissingen voor de school.
Pedagogische partners: Lid van de
school als gemeenschap
Bron: scholenenquête.
*v o 2009 (n = 268).

De mbo-instellingen zien, net als de po- en vo-scholen, ouders vooral als ondersteuner van hun
eigen kinderen (70%). Hulp bij uitvoering van (buitenschoolse) activiteiten en de rol van meedenker
bij beleid, thema’s en belangrijke beslissingen voor de school worden binnen de mbo-instellingen
gezien als de minst belangrijk rol van ouders.
Tabel 2.4 Hoe ziet de school de rol van ouders (percentage scholen mbo, n=125)
Hoge

Redelijke

Lichte

m ate

m ate

m ate

Niet

Totaal

70

26

3

1

100

1

6

24

66

100

7

30

44

15

100

4

12

46

34

100

2

24

38

30

100

Didactisch partnerschap: Ondersteuner van
de eigen kinderen.
Informele ouderparticipatie: Hulp bij de
uitvoering van (buitenschoolse) activiteiten.
Didactisch partnerschap: Stimulans voor het
verbeteren van de onderw ijskwaliteit.
Formele ouderparticipatie: Meedenker bij
beleid, thema’s en belangrijke beslissingen
voor de school.
Pedagogische partners: Lid van de school
als gemeenschap

Uit de interviews met leraren en de leden van het colleges van bestuur van mbo-instellingen blijkt
dat ook zij vinden dat ouders vooral een taak hebben als ondersteuner van hun eigen kinderen. Er
bestaan grotere verschillen tussen de scholen als het gaat om het meehelpen van ouders bij
schoolactiviteiten. Sommigen zijn daar positiever over dan anderen.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

39

2.3

Formalisering van ouderbetrokkenheid
Op de meeste scholen in het primair en voortgezet onderwijs is een aantal zaken over
ouderbetrokkenheid schriftelijk vastgelegd (zie Tabel 2.5). Het gaat dan bij de overgrote
meerderheid van de scholen, net als bij de vorige meting, vooral om de invloed van ouders via MR,
ouderraad en/of schoolbestuur, en om de wijze van informatievoorziening over het beleid van de
school. Op ongeveer de helft van de po- en vo-scholen is ook de (visie op de) rol van ouders in de
school vastgelegd.
Op mbo-instellingen zijn voornamelijk zaken rondom het betrekken van ouders bij het terugdringen
van verzuim en voortijdig schoolverlaten, wederzijdse verwachtingen en de wijze van
informatievoorziening over het beleid van de instelling vastgelegd.
Ook in deze meting valt op dat het primair onderwijs veel meer vastlegt over de inzet van ouders bij
onderwijsactiviteiten en (buitenschoolse) activiteiten dan het voortgezet onderwijs en het mbo. Een
ander verschil is dat wederzijdse verwachtingen vaker worden vastgelegd op mbo-instellingen en in
het voortgezet onderwijs, dan in het primair onderwijs.
Tabel 2.5 Wat is over ouderbetrokkenheid vastgelegd? (percentage scholen po, vo en mbo, m eerdere
antw oorden m ogelijk; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po

vo

m bo

(n= 227)*

(n= 230)*

(n=122)

De (visie op de) rol van ouders/verzorgers in de school.

54 (55)

53 (46)

14

Wijze van informatievoorziening over het beleid van de school.

75 (74)

63 (57)

34

en/of schoolbestuur.

93 (96)

93 (92)

27

Betrekken van ouders/verzorgers bij buitenschoolse activiteiten

61 (72)

19 (19)

2

45 (39)

35 (31)

14

w elzijnswerk).

12 (6)

9 (9)

10

Wederzijdse verwachtingen (bijv. in een onderw ijsovereenkomst)

12 (-)

27 (-)

40

-

-

48

Invloed van ouders/verzorgers via medezeggenschapsraad, ouderraad

Stimuleren van ouders/verzorgers om thuis activiteiten te ondernemen
die gunstig zijn voor de leerprestaties van het kind (voorlezen, helpen
bij huisw erk).
Rol van externe medeopvoeders (zoals verenigingen, jeugdw erk,

Betrekken van ouders bij het terugdringen van verzuim en voortijdig
schoolverlaten.
Betrekken van ouders/verzorgers bij het onderw ijs (lezen, creatieve
vakken etc.).

44 (48)

30 (4)

-

Betrekken van ouders bij de invulling van de onderw ijstijd.

(-)

17 (3)

-

Betrekken van ouders bij de vormgeving het onderw ijsprogramma.

(-)

7 (6)

-

Anders / w eet niet.

2 (1)

3 (6)

14

Er is niets vastgelegd.

1 (0)

2 (3)

16

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 489) en v o 2009 (n = 267).

Vastgelegde visie
Een groot deel van de scholen primair onderwijs (83%) en voortgezet onderwijs (88%) heeft een
visie vastgelegd over ouderbetrokkenheid op school (zie Tabel 2.6). In het mbo ligt dit aandeel
lager, ruim de helft (56%). Po- en vo-scholen en mbo-instellingen die hun visie hebben vastgelegd,
hebben dit vooral in schoolplan, schoolgids of studiegids gedaan. Ten opzichte van de vorige
meting is het percentage scholen dat ouderbetrokkenheid heeft opgenomen in hun schoolplan of gids toegenomen. Minder dan één op de tien scholen heeft ouderbetrokkenheid vastgelegd in een

40

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

school-ouderovereenkomst. Achtergronden van scholen, zoals stedelijkheid of bestuursgrootte
spelen hierbij geen rol.
Tabel 2.6 Hebben scholen een visie vastgelegd en zo ja op w elke wijze? (percentage scholen po, vo en
m bo, m eerdere antwoorden mogelijk; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n=222)*

vo (n= 228)*

m bo (n=117)

Ja

83 (82)

88 (82)

56

Die is opgenomen in de studiegids / het schoolplan

66 (54)

48 (43)

21

10 (10)

20 (12)

9

2 (-)

7 (-)

14

Maar deze is niet vastgelegd in een apart document

10 (19)

7 (26)

9

Die is vastgelegd in een ander document, namelijk

15 (13)

25 (9)

15

Nee

17 (18)

12 (18)

44

Die is vastgelegd in een visiedocument over
ouderbetrokkenheid
Die is vastgelegd in een onderwijsovereenkomst /
school-ouderovereenkomst

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 485) en v o 2009 (n = 258).

Uit de interviews met de leden van colleges van bestuur (CvB’s) van mbo-instellingen bleek dat er
niet op alle instellingen beleid is voor ouderbetrokkenheid. Vanuit de instelling is er geen interesse
in of behoefte aan een beleid omtrent ouderbetrokkenheid. Dit wil overigens niet zeggen dat ouders
niet betrokken worden. Ouders worden wel uitgenodigd voor ouderavonden, thema-avonden en
intakegesprekken. De opkomst van de ouders hierbij is wisselend. Vanuit de CvB’s wordt
ouderbetrokkenheid vaak wel als belangrijk gezien. Bij een aantal instellingen wordt het opstellen
van beleid omtrent ouderbetrokkenheid daarom nu wel opgestart. Door middel van pilots en
experimenten wordt een start gemaakt met het inventariseren van behoeften van ouders en
instelling, en van methoden om tot ouderbetrokkenheid te komen.
Het vastleggen van een visie op ouderbetrokkenheid kan op meerdere niveaus plaatsvinden: op
school-, vestigingsniveau of door het bestuur (zie Tabel 2.8). Deze visie wordt in het po en vo in het
algemeen op schoolniveau opgesteld. In het voortgezet onderwijs gebeurt dit tevens (ook) op
vestigingsniveau. In het mbo is het echter voornamelijk het bestuur dat hierin een rol speelt.
Tabel 2.7 Niveau w aarop de visie op ouderbetrokkenheid is opgesteld (percentage scholen po, vo en
m bo, m eerdere antwoorden mogelijk; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n=168)*

vo (n=201)*

m bo (n=65)

Bestuur

30 (27)

27 (25)

52

School

90 (86)

74 (68)

15

Vestiging

0 (2)

20 (21)

19

-

-

19

7 (10)

12 (7)

14

Opleidingsdomein/sector
Anders/Weet niet
Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 397) en v o 2009 (n = 212).

Het is tevens interessant om te weten of ouders betrokken zijn bij het opstellen van de visie omtrent
ouderbetrokkenheid (zie Tabel 2.8). Driekwart van de scholen, in het primair onderwijs die een visie
hebben op oude betrokkenheid, en 85% van de scholen in voortgezet onderwijs zeggen ouders
betrokken te hebben bij het opstellen van hun visie op ouderbetrokkenheid. In het mbo ligt dit
aandeel een stuk lager, op een vijfde van de instellingen. In het voortgezet onderwijs is dit vooral
gebeurd via de ouderraad en de MR. In het primair onderwijs gebeurde dit vooral via de MR.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

41

Ouderpanels worden niet vaak ingezet door scholen om ouders te betrekken bij het opstellen van
een visie op ouderbetrokkenheid.
Tabel 2.8 Betrokkenheid van ouders bij het opstellen bij de visie op ouderbetrokkenheid (percentage
scholen po, vo en m bo; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n=185)*

vo (n=200)*

m bo (n=66)

75 (85)

85 (83)

19

Ja
Via de ouderraad

23 (28)

56 (51)

3

Via de MR

67 (77)

55 (60)

-

Via raadpleging in een

6 (-)

16 (-)

Op andere wijze

4 (13)

5 (7)

9

Nee

11 (8)

7 (8)

32

Weet niet

14 (7)

8 (9)

49

ouderpanel

8

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 397) en v o 2009 (n = 212).

2.4

Wie voert het beleid met betrekking tot ouderbetrokkenheid uit?
Naast vragen over visie en beleid, zijn tevens vragen voorgelegd over de uitvoering van het beleid
met betrekking tot ouderbetrokkenheid (zie Tabel 2.9). Deze vragen zijn voorgelegd aan alle
scholen, ook die zeggen geen beleid en/of visie te hebben vastgelegd. Zowel voor primair
onderwijs als voortgezet onderwijs is bij iets minder dan de helft van de scholen iemand
aangewezen voor het coördineren van het ouderbeleid. Dit percentage is iets gestegen ten
opzichte van de vorige meting.
Tabel 2.9 Is op de school iemand aangewezen voor het coördineren van het ouderbeleid? (percentage
scholen po en vo; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n=203)*

vo (n=206)*

Ja

45 (37)

43 (39)

Nee

55 (63)

53 (57)

Weet niet

0 (0)

4 (4)

Totaal

100

100

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 465) en v o 2009 (n = 255).
NB deze v raag is niet in het mbo gesteld.

Ouderbeleid is in het primair en voortgezet onderwijs vooral een taak van de directie (zie Tabel
2.10). Op de meeste scholen is de directeur primair verantwoordelijk. In het mbo speelt de directie
geen belangrijke rol; het beleid wordt met name uitgevoerd door de mentor (35%).

42

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 2.10 Persoon die de taken op het gebied van ouderbeleid primair uitvoert (percentage scholen po,
vo en m bo; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n=91)*

vo (n=155)*

m bo (n=92)

Aparte oudercontactfunctionaris

8 (6)

5 (3)

-

Directeur/directielid

71 (75)

66 (77)

12

Vertrouwenspersoon

2 (-)

- (-)

-

Decaan

- (-)

2 (-)

5

Mentor

- (-)

16 (4)

35

Leerkracht/docent

6 (3)

2 (4)

11

Intern begeleider/zorgcoördinator

7 (6)

- (-)

3

Bestuurslid

1 (0)

- (-)

1

Anders / w eet niet

6 (10)

9 (13)

9

Totaal

100

100

100

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 171) en v o 2009 (n = 99).

Ook aan de ouders is gevraagd naar de wijze waarop de school ouderbetrokkenheid vormgeeft.
Iets meer dan de helft van de ouders van kinderen in zowel het primair onderwijs als het voortgezet
onderwijs geeft aan dat er een centrale contactpersoon is (zie Tabel 2.11). In het mbo geeft 45
procent van de ouders aan dat er een centrale contactpersoon is. Ongeveer een kwart van de
ouders van kinderen in zowel het primair onderwijs als het voortgezet onderwijs weet niet of er een
centrale contactpersoon in de school is. In het mbo is dat een derde van de ouders.
Tabel 2.11 Heeft de school volgens ouders een centrale contactpersoon voor ouders, (percentage
ouders, po, vo en m bo)
po (n=503)*

vo (n=513)*

m bo (n=350)

Ja

53 (56)

57 (64)

45

Nee

24 (17)

19 (12)

21

Weet niet

23 (27)

25 (24)

33

Totaal

100

101*

99*

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n = 535) en v o 2009 (n = 536)
* door af ronding is de som v an de percentages niet exact gelijk aan 100.

Wie volgens de ouders de centrale contactpersoon is, verschilt sterk tussen het primair en
voortgezet onderwijs en het mbo (zie Tabel 2.12). Ouders van kinderen in het primair onderwijs
zien vaak de directie van de school als de centrale contactpersoon, terwijl in het voortgezet
onderwijs en het mbo doorgaans de mentor als centrale contactpersoon wordt gezien. In het
primair onderwijs komt de intern begeleider op de tweede plaats en in het voortgezet onderwijs en
mbo is dat de decaan.
Tabel 2.12 Centrale contactpersoon op school volgens ouders (percentage ouders po, vo en m bo;
tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n=264)*

vo (n=293)*

m bo (n=350)

Aparte oudercontactfunctionaris

5 (4)

3 (2)

-

Directeur / directielid

39 (39)

3 (5)

1

Vertrouwenspersoon

14 (7)

7 (8)

4

Decaan

4 (2)

17 (11)

16

Mentor

6 (5)

56 (60)

62

Leerkracht/docent

12 (14)

4 (4)

5

Interne begeleider / zorgcoördinator

16 (14)

4 (6)

4

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

43

po (n=264)*

vo (n=293)*

m bo (n=350)

Bestuurslid

1 (1)

0 (0)

-

Ouder

2 (6)

1 (0)

-

Anders

0 (4)

2 (2)

3

Weet ik niet / zeg ik niet

2 (5)

2 (2)

4

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n = 298) en v o 2009 (n = 342).

Op meer dan de helft van de scholen in het primair onderwijs is een ouder als contactpersoon
aangewezen (zie Tabel 2.13). In het voortgezet onderwijs is dat op bijna een kwart van de scholen
het geval. In het mbo komt dit vrijwel niet voor. Achtergronden van scholen, zoals stedelijkheid of
bestuursgrootte spelen hierbij geen rol.
Tabel 2.13 Scholen met een of m eer ouders als contactpersoon voor zowel ouders als leraren
(klassenouder, contactouder of stamouder, percentage scholen po, vo, mbo)
po (n=203)*

vo (n=206)*

m bo (n=92)

Ja

59 (47)

24 (23)

1

Nee

40 (52)

73 (75)

85

Weet niet

1 (1)

2 (2)

14

Totaal

100

100

100

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 465) en v o 2009 (n = 254).

44

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

3

Communicatie

3.1

Inleiding
Hoe communiceren scholen en ouders met elkaar? Is er vooral sprake van informeren vanuit de
school of gaan ouders en school met elkaar in dialoog? Daar besteden we in dit hoofdstuk
aandacht aan. Allereerst gaan we in op de thema’s waarover tussen ouders en school wordt
gecommuniceerd en de frequentie waarin hierover wordt gecommuniceerd (paragraaf 3.2).
Vervolgens besteden we aandacht aan de manier waarop deze communicatie plaatsvindt
(paragraaf 3.3) en de mate waarin sprake is van een dialoog (paragraaf 3.4).

3.2

Waarover worden ouders geïnformeerd; met welke frequentie
De thema’s waarover scholen ouders informeren en de mate waarin dat gebeurt komen in deze
paragraaf aan bod. Daarnaast hebben we ouders gevraagd hoe zij de informatie vanuit school
ervaren en over welke onderwerpen zij graag met de school in gesprek gaan. Er is hierbij
onderscheid gemaakt tussen informatie over het kind, informatie over de groep, klas of het leerjaar
en informatie over algemene zaken met betrekking tot de school of het onderwijs. In alle
subparagrafen behandelen we primair, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs apart
van elkaar.

3.2.1 Informeren over het kind
Primair onderwijs
Basisscholen zeggen ouders structureel te informeren over belangrijke onderwerpen. Een
overgrote meerderheid van de scholen in het primair onderwijs geeft aan ouders structureel te
informeren over leervorderingen (97%), over het gedrag (87%) en de speciale zorgbehoeften van
de leerling (87%). We zien dat vrijwel alle scholen ouders structureel informeren over de
schoolkeuze voor voortgezet onderwijs.
Tabel 3.1 Onderwerpen m et betrekking tot de leerling w aarover scholen in het po structureel,
incidenteel of niet zeggen te informeren (percentage scholen, n = 203*; tussen haakjes de uitkomsten
van 2009)
Structureel

Incidenteel

Niet

Totaal

97 (96)

3 (4)

0 (0)

100

pesten)

87 (84)

12 (16)

0 (0)

100

Speciale zorgbehoeften van de leerling

87 (83)

13 (17)

0 (0)

100

96

4

0

100

Leervorderingen van de leerling
Gedrag van de leerling (incl. verzuim en

Schoolkeuze voortgezet onderwijs
Bron: scholenenquête.
* po 2009 (449 < n < 464).

De ervaring van ouders komt grotendeels overeen met die van de scholen. Zij zeggen structureel
geïnformeerd te worden over leervorderingen en – in iets mindere mate − over het gedrag van de
leerling. Het grootste verschil met de scholen is dat ouders zeggen dat zij vooral incidenteel worden
geïnformeerd over de schoolkeuze voor het voorgezet onderwijs in plaats van structureel zoals de
scholen aangeven. Verder geeft 40% van de ouders aan hierover niet geïnformeerd te worden.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

45

Over zaken als pesten, verzuim en extra ondersteuning van de leerling thuis worden ouders vooral
incidenteel geïnformeerd.
Tabel 3.2 Mate waarin ouders geïnformeerd over zaken m.b.t. het kind, volgens de ouders (percentage
ouders po, n=503*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als er

Nee

Weet niet

Totaal

een aanleiding
is (incidenteel)

Leervorderingen (cijfers,
prestaties)

91 (91)

8 (6)

0 (1)

1 (2)

100

71 (78)

26 (19)

2 (2)

1 (2)

100

w orden

26 (36)

60 (49)

10 (9)

4 (6)

100

Verzuim/spijbelen

12 (9)

57 (45)

23 (34)

8 (12)

100

40

51

7

2

100

7

43

40

11

100

15

43

38

3

100

Sociale ontw ikkeling,
gedrag
Pesten en gepest

Extra
ondersteuningsbehoeften
Schoolkeuze voortgezet
onderw ijs
Hoe u uw kind thuis het
beste kunt ondersteunen
bij het leren
Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n = 535).

Daarnaast hebben we scholen en ouders gevraagd welke thema’s zij belangrijk vinden om met
elkaar te bespreken als het gaat om de ontwikkeling van leerlingen. Scholen geven aan alle
voorgelegde onderwerpen zeer belangrijk te vinden om met de ouders te bespreken (tabel 3.3).
Tabel 3.3 Welke thema’s met betrekking tot de ontwikkeling van leerlingen vindt u belangrijk om m et de
ouders te bespreken (percentages scholen po , n= 230)
Helem aal niet

Enigszins

Zeer

belangrijk

belangrijk

belangrijk

Totaal

Leervorderingen (cijfers, prestaties)

1

1

98

100

Sociale ontw ikkeling, gedrag

1

0

99

100

Pesten/gepest w orden (bijv. via social media)

0

5

95

100

Normen en w aarden

1

7

92

100

Verzuim en spijbelen

1

12

86

100

problemen, gedragsproblemen, extra hulp)

1

2

97

100

Schoolkeuze voortgezet onderwijs

1

1

98

100

Extra ondersteuningsbehoeften (leer-

Bron: scholenenquête.

Een meerderheid van de ouders vindt net als de scholen de onderwerpen ook zeer belangrijk om te
bespreken met de school (tabel 3.4). Alleen verzuim en spijbelen en de schoolkeuze voor het
voorgezet onderwijs vinden ouders iets minder belangrijk.

46

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 3.4 Welke thema’s met betrekking tot de ontwikkeling van uw kind vindt u belangrijk om met de
school te bespreken (percentages ouders po, n=503)
Helem aal niet

Enigszins

Zeer

belangrijk

belangrijk

belangrijk

Totaal

Leervorderingen (cijfers, prestaties)

6

14

80

100

Sociale ontw ikkeling, gedrag

6

9

85

100

Pesten en gepest w orden (bijv. via social media)

6

11

83

100

Normen en w aarden

6

14

80

100

Verzuim en spijbelen

7

20

70

100

Schoolkeuze voortgezet onderwijs

6

19

73

100

6

14

79

100

Extra ondersteuningsbehoeften (leer-problemen,
gedragsproblemen, extra hulp)
Bron: ouderenquête.

Voortgezet onderwijs
Bijna alle scholen voor voortgezet onderwijs zeggen, net als in het primair onderwijs, ouders
structureel te informeren over de leervorderingen van hun kinderen (96%) (tabel 3.5). Ook hierbij
geldt dat een 100 procent score logisch zou zijn geweest, gezien de wettelijke verplichting van
scholen om hierover te informeren. Daarnaast worden ouders door de meeste scholen structureel
geïnformeerd over het gedrag en de zorgbehoeften van hun kinderen. Er zijn vrijwel geen scholen
die zeggen de ouders niet te informeren over deze onderwerpen.
Tabel 3.5 Onderwerpen m et betrekking tot de leerling w aarover scholen in het vo structureel, incidenteel
of niet zeggen te informeren (percentage scholen vo, n = 205*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Structureel Incidenteel
Leervorderingen van de leerling

Niet

Weet niet

Totaal

96 (90)

3 (7)

1 (3)

1 (0)

100

83 (83)

16 (16)

1 (1)

1 (0)

100

leerling

68 (72)

31 (26)

1 (1)

1 (0)

100

Keuze vervolgopleiding

79 ( )

19 ( )

1()

1()

100

Gedrag van de leerling (incl. verzuim
en pesten)
Speciale zorgbehoeften van de

Bron: scholenenquête.
* v o 2009 (n = 240 – 253, v arieert per sub-item).

Het percentage ouders van kinderen in het voortgezet onderwijs (84%) dat zegt structureel
geïnformeerd te worden over de leervorderingen van hun kind is iets lager dan wat de scholen
aangeven en ook iets lager dan de vorige meting (zie Tabel 3.6).
Tabel 3.6 Mate waarin ouders w orden geïnformeerd over zaken m .b.t. het kind, volgens de ouders
(percentage scholen vo, n=513*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar

Ja, alleen als

(structureel)

er een

Nee

Weet niet

Totaal

aanleiding is
(incidenteel)
Leervorderingen
(cijfers, prestaties)

84 (90)

14 (8)

2 (1)

1 (0)

100

Sociale ontw ikkeling, gedrag

38 (54)

49 (39)

12 (6)

1 (1)

100

Pesten en gepest w orden

18 (23)

53 (56)

21 (15)

7 (6)

100

Verzuim/spijbelen

25 (42)

46 (50)

16 (4)

13 (4)

100

36

55

10

4

100

Leer- en gedragsproblemen

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

47

Ja, elk jaar

Ja, alleen als

(structureel)

er een

Nee

Weet niet

Totaal

aanleiding is
(incidenteel)
Keuze vakken en
vervolgopleiding

49

42

7

2

100

Ondersteuning thuis

23

44

28

5

100

Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n = 535).

Ouders geven veel vaker dan de scholen aan dat informatie over het gedrag van de leerling alleen
incidenteel wordt verstrekt. Ongeveer de helft van de ouders zegt incidenteel te worden
geïnformeerd. Hetzelfde geldt voor zaken als pesten en verzuim. Over gedrag en verzuim zeggen
ouders minder structureel geïnformeerd te worden dan in de vorige meting. Alleen van het pesten
zegt een relatief groot deel van de ouders (21%) dat zij hierover niet geïnformeerd worden.
Deze verschillen zijn goed verklaarbaar. Scholen informeren ouders structureel, als hun kinderen
bij incidenten zijn betrokken. Maar dat geldt lang niet voor alle leerlingen en dus worden lang niet
alle ouders structureel geïnformeerd.
Niet alle contacten met de ouders zijn op initiatief van de school. Leraren en ouders hebben hierin
zelf ook een belangrijke rol.
Verder hebben we ook aan scholen en ouders in het voortgezet onderwijs gevraagd welke thema’s
zij belangrijk vinden om met elkaar te bespreken als het gaat om de ontwikkeling van leerlingen.
Scholen vinden alle voorgelegde onderwerpen zeer belangrijk om met de ouders te bespreken
(tabel 3.7).
Tabel 3.7 Welke thema’s met betrekking tot de ontwikkeling van leerlingen vindt u belangrijk om m et de
ouders te bespreken (percentages scholen vo , n=209)
Helem aal niet

Enigszins

Zeer

Weet

belangrijk

belangrijk

belangrijk

niet

Totaal

Leervorderingen (cijfers, prestaties)

2

4

93

1

100

Sociale ontw ikkeling, gedrag

2

2

96

0

100

via social media)

2

5

93

0

100

Normen en w aarden

1

17

82

0

100

Pesten en gepest w orden (bijvoorbeeld

Verzuim en voortijdig schoolverlaten

2

10

88

0

100

Keuze vervolgopleiding

2

14

84

0

100

1

13

85

1

100

Extra ondersteuningsbehoeften (leerproblemen, gedragsproblemen, extra
hulp)
Bron: scholenenquête.

De ouders vinden de onderwerpen net als de scholen ook zeer belangrijk om te bespreken met de
school (tabel 3.8). Leervorderingen en sociale ontwikkeling vinden de ouders daarbij het
belangrijkst.

48

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 3.8 Welke thema’s met betrekking tot de ontwikkeling van leerlingen vindt u belangrijk om m et de
ouders te bespreken (percentages ouders vo, n =513)
Helem aal

Enigszins

Zeer

Weet

niet

belangrijk

belangrijk

niet

Totaal

belangrijk
Leervorderingen (cijfers, prestaties)

1

15

83

1

100

Sociale ontw ikkeling, gedrag

1

16

82

0

100

media)

2

19

78

1

100

Normen en w aarden

2

22

75

2

100

Verzuim en voortijdig schoolverlaten

3

15

80

2

100

Keuze vervolgopleiding

1

19

79

1

100

1

20

77

2

100

Pesten/gepest w orden (bijv. via social

Extra ondersteuningsbehoeften (leerproblemen, gedragsproblemen, extra hulp)
Bron: ouderenquête.

Middelbaar beroepsonderwijs
Bijna alle mbo-instellingen (80%) geven aan ouders structureel informatie te geven over zaken als
leervorderingen en het gedrag van de deelnemer (zie Tabel 3.9). Incidenteel worden ouders door
de meeste mbo-instellingen geïnformeerd over speciale ondersteuningsbehoeften en over
loopbaanoriëntatie en – begeleiding.
Tabel 3.9 Onderwerpen m et betrekking tot de leerling w aarover m bo-instellingen ouders (percentages
respondenten van mbo-instellingen, n=94)
Structureel

Incidenteel

Niet

Weet niet

Totaal

80

18

1

1

100

65

32

2

1

100

van de student

39

56

3

2

100

Loopbaanoriëntatie en –begeleiding*

37

57

54

1

100

Leervorderingen van de student
Gedrag van de student (incl. verzuim
en pesten)
Speciale ondersteuningsbehoeften

Bron: Mbo-instellingsenquête.

Bijna twee derde van de ouders (62%) zegt structureel informatie van de mbo-instelling te krijgen
over leervorderingen (zie Tabel 3.10). Daarnaast krijgt ongeveer een derde van de ouders
structureel informatie over beroepskeuze en/of vervolgopleiding en iets meer dan een kwart over de
sociale ontwikkeling en gedrag. Informatie over ondersteuning van hun kind wordt volgens veel
ouders niet verstrekt. Bijna de helft (43%) van de ouders zegt hierover geen informatie te krijgen
van de mbo-instelling.
Informatie over extra ondersteuningsbehoeften wordt volgens twee derde van de ouders (67%) wel
verstrekt (structureel of incidenteel). Een kwart van de ouders geeft aan hier geen informatie over
te ontvangen. Dit in tegenstelling tot wat de mbo-instellingen aangeven, waarbij slechts drie procent
aangeeft hierover geen informatie te verschaffen.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

49

Tabel 3.10 Mate waarin ouders worden geïnformeerd over zaken m .b.t. de deelnemers, volgens de
ouders (percentage ouders mbo , n=350)
Ja, elk jaar

Ja, alleen als er

(structureel)

een aanleiding is

Nee

Weet

Totaal

niet

(incidenteel)
Leervorderingen (cijfers,
prestaties)

62

24

13

2

100

Sociale ontw ikkeling, gedrag

29

44

23

4

100

Pesten en gepest w orden

13

41

36

9

100

Verzuim/spijbelen

22

46

23

9

100

34

36

23

7

100

23

44

26

7

100

19

32

43

7

100

Begeleiding bij beroepskeuze
en/of vervolgopleiding
Extra ondersteuningsbehoeften
(leerproblemen,
gedragsproblemen, extra hulp)
Hoe u uw kind thuis het beste kunt
ondersteunen bij het leren
Bron: ouderenquête.

In de gesprekken met de docenten blijkt verder dat er verschil bestaat in de mate waarin er contact
is met de ouders van zorgleerlingen en van reguliere leerlingen. Met ouders van zorgleerlingen is,
logischerwijs, over het algemeen meer contact.
Uit de interviews met de docenten blijkt verder dat er doorgaans contact met ouders is op vaste
momenten in het jaar, zoals tijdens informatieavonden en oudergesprekken. Deze contactmomenten worden minder in de latere leerjaren.
Partners
Er is ook een aantal vragen aan de partners van mbo-deelnemers voorgelegd. Bijna de helft (46%)
van de partners geeft aan eens of enkele malen per week met de partner over zijn of haar opleiding
te praten (zie Tabel 3.11). Slechts 8 procent doet dit zelden of nooit. Het gaat dan vooral over wat
de deelnemer gedaan en geleerd heeft tijdens de opleiding (82%), wat leuk is of juist niet aan de
lesstof (55%) en wat moeilijk of juist makkelijk is (51%).
Tabel 3.11 Waarover praat u m et uw vriend(in)/partner als het gaat om zijn/haar opleiding? (percentage
partners van m bo-deelnemers, m eerdere antwoorden mogelijk, n=129)
%
Wat hij/zij heeft gedaan en geleerd tijdens de opleiding

82

Wat hij/zij leuk of juist niet leuk vindt aan de lesstof

55

Wat hij/zij moeilijk of makkelijk vindt aan de lesstof

51

Leerproblemen

28

Relatie met medestudenten

40

Relatie met docenten

32

Spijbelen en stoppen met de studie zonder diploma

8

De beroepskeuze en/of keuze van vervolgopleiding

21

Anders, namelijk: ...
- Kw aliteit lesstof, (on)kunde docenten en gebrek aan organisatie
Bron: Partnerenquête.

50

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

1

Aan de partners van de deelnemers is ook gevraagd of zij het belangrijk vinden om door de mboinstelling te worden betrokken bij de ontwikkeling van de vriend/vriendin (zie Tabel 3.12). Bijna de
helft (41%) geeft aan dit belangrijk te vinden. Een kwart vindt dit niet belangrijk.
Tabel 3.12 Vindt u het belangrijk dat de m bo-instelling u betrekt bij de ontwikkeling van uw
vriend(in)/partner op de mbo-instelling? (percentages, partners m bo, n=140)
%
Ja

41

In sommige gevallen

35

Nee

24

Totaal

100

Bron: Partnerenquête.

Van hen die het niet belangrijk vinden om door de instelling betrokken te worden bij de ontwikkeling
van hun partner geeft driekwart aan dat de reden daarvoor is, dat zij het niet hun
verantwoordelijkheid vinden, maar die van hun partner (Tabel 3.13).
Tabel 3.13 Waarom vindt u het niet belangrijk dat de m bo-instelling u betrekt bij de ontwikkeling van uw
vriend(in)/partner op de mbo-instelling? (percentages, partners m bo , m eerdere antwoorden m ogelijk,
n=140) *
%
Dat vind ik niet mijn verantw oordelijkheid, maar die van mijn vriend(in)/partner

76

Daar heb ik geen tijd voor

6

Daar heb ik geen belangstelling voor

9

Anders, namelijk: ...

15

Bron: Partnerenquête.
* som v an de percentages is groter dan 100, doordat meerdere antwoordcategorieën gekozen konden worden.

Ruim de helft van de partners (55%) zegt nooit informatie te krijgen van de mbo-instelling (zie
Tabel 3.14). Bijna een kwart (22%) van deze respondenten geeft aan hier wel behoefte aan te
hebben. Van de partners die wel informatie krijgen, zegt ruim de helft niks met de informatie te
doen (56%), iets minder dan de helft (44%) zegt er wel wat mee te doen 17.
Tabel 3.14 Verstrekt de m bo-instelling informatie aan u als vriend(in)/partner? (percentages, partners
m bo , n=140)
%
Ja, elk jaar (structureel)

6

Ja, maar alleen als er een aanleiding is (incidenteel)

31

Nee, nooit

55

Weet ik niet

8

Totaal

100

Bron: Partnerenquête.

3.2.2 Informeren over groep, klas of leerjaar
Primair onderwijs
Scholen informeren ouders niet alleen over zaken die hun eigen kind aangaan, maar ook over
onderwerpen die de groep aangaan. Over het algemeen informeren scholen in het primair
onderwijs ouders structureel over buitenschoolse activiteiten (83%), projecten en thema’s (78%) en
het onderwijsaanbod (62%). Slechts één procent van de scholen zegt ouders niet te informeren
17

Bron: partnerenquête mbo v raag 7.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

51

over het onderwijsaanbod. Over het verzuimbeleid van het personeel verstrekt een minderheid van
de scholen informatie aan de ouders.
Tabel 3.15 Onderwerpen m et betrekking tot de groep of leerjaar waarover scholen in het po structureel,
incidenteel of niet zeggen te informeren (percentage scholen po, n = 203*; tussen haakjes de
uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als er
aanleiding is
(incidenteel)

Niet

Weet niet

Totaal

(bijv. cultuur, sport).

83 (84)

16 (16)

0 (0)

0 (0)

100

Projecten/thema’s.

78 (78)

21 (22)

0 (0)

0 (0)

100

Onderw ijsaanbod/curriculum.

62 (66)

36 (33)

1 (2)

0 (0)

100

Verzuimbeleid personeel.

9 (6)

27 (34)

64 (60)

1 (0)

100

Buitenschoolse activiteiten

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (449 < n < 464).

Volgens de ouders informeert ongeveer driekwart van de scholen in het primair onderwijs de
ouders structureel over het lesprogramma en de lestijden. Dit is meer dan de scholen zelf
aangeven. Hetzelfde zien we bij de informatie over het verzuimbeleid van het personeel. Ook
hiervan vinden ouders dat ze hierover meer structureel worden geïnformeerd dan de scholen zelf.
Verder worden ouders structureel geïnformeerd over leermethoden (72%) en projecten en thema’s
(65%).
Tabel 3.16 Mate waarin ouders worden geïnformeerd over zaken m .b.t. de groep of het leerjaar, volgens
de ouders (percentage ouders po, n=503*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als er
aanleiding is
(incidenteel)

Niet

Weet niet

Totaal

(b.v. cultuur, sport).

57 (61)

33 (30)

8 (6)

1 (2)

100

Projecten / thema’s.

65 (71)

30 (25)

5 (3)

0 (2)

100

Lesprogramma, lestijden.

78 (82)

17 (12)

4 (5)

1 (1)

100

Leermethoden.

72 (75)

21 (16)

7 (7)

0 (2)

100

leraar / leraren.

40 (40)

43 (43)

17 (14)

1 (3)

100

Verzuimbeleid personeel.

28 (14)

30 (23)

37 (46)

6 (17)

100

Buitenschoolse activiteiten

Vervanging bij ziekte van de

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n = 535).

Voortgezet onderwijs
De meeste scholen in het voortgezet onderwijs zeggen de ouders structureel te informeren over
buitenschoolse activiteiten (81%), het onderwijsaanbod/ curriculum (73%) en projecten en thema’s
(68%). Ook in het voortgezet onderwijs is beleid met betrekking tot het verzuim van het personeel
geen onderwerp waarover de meeste scholen de ouders informeren.

52

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 3.17 Onderwerpen w aarover scholen in het vo structureel, incidenteel of niet zeggen te informeren
(percentage scholen, n = 205*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als er
aanleiding is
(incidenteel)

cultuur, sport)

81 (81)

18 (18)

Onderw ijsaanbod/curriculum

73 (71)

23 (24)

Projecten/thema’s

68 (62)

31 (36)

Verzuimbeleid personeel

6 (10)

32 (30)

Niet

Weet
niet

Totaal

0 (0)

1 (0)

100

4 (5)

0 (1)

100

1 (3)

1 (0)

100

61 (58)

2 (3)

100

Buitenschoolse activiteiten (bijv.

Bron: scholenenquête.
* v o 2009 (240 < n < 253).

In vergelijking met ouders in het primair onderwijs geeft een kleiner deel van ouders in het
voortgezet onderwijs aan structureel geïnformeerd te worden over zaken met betrekking tot de klas
of het leerjaar. Van het lesprogramma zegt 65% van de ouders dat zij hierover structureel
geïnformeerd worden. Bij leermethoden en projecten en thema’s gaat het om iets minder dan de
helft van de ouders. Over vervanging bij ziekte wordt een derde van de ouders niet geïnformeerd.
Als het gaat om het verzuimbeleid van de school zegt 48% van de ouders niet geïnformeerd te
worden. Dit aandeel ouders is duidelijk gedaald ten opzichte van de vorige meting. Wat opvalt, is
dat ouders zeggen minder structureel geïnformeerd te worden over zaken met betrekking tot de
groep, de klas en het leerjaar, dan in de vorige meting.
Tabel 3.18 Mate waarin ouders geïnformeerd over zaken m .b.t. de groep/de klas/het leerjaar (percentage
ouders, vo, n=513*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als er
aanleiding is
(incidenteel)

Niet

Weet niet

Totaal

(b.v. cultuur, sport)

41 (49)

45 (37)

13 (12)

2 (2)

100

Projecten / thema’s

46 (55)

41 (31)

12 (12)

1 (1)

100

Lesprogramma, lestijden

65 (72)

20 (12)

14 (15)

1 (1)

100

Leermethoden

46 (60)

29 (21)

23 (18)

2 (2)

100

docent(en)

22 (26)

41 (37)

35 (34)

2 (3)

100

Verzuimbeleid personeel

16 (9)

31 (16)

48 (64)

5 (11)

100

Buitenschoolse activiteiten

Vervanging bij ziekte van de

Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n=535).

Middelbaar beroepsonderwijs
Ouders worden volgens de mbo-instellingen vooral structureel geïnformeerd over het
onderwijsaanbod (53%). In een derde van de gevallen worden ouders ook structureel geïnformeerd
over buitenschoolse activiteiten. In hoofdstuk 2 zagen we dat er over ouderbetrokkenheid zelden
iets wordt vastgelegd in het beleid. Het niet vastleggen van beleid wil dus niet automatisch
betekenen dat er geen activiteiten op het gebied van ouderbetrokkenheid zijn.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

53

Tabel 3.19 Onderwerpen m et betrekking tot de groep of leerjaar waarover instellingen ouders/verzorgers
over informeren. (percentage respondenten van m bo-instellingen, n=94)
Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als
er aanleiding
is
(incidenteel)

Niet

Weet niet

Totaal

Buitenschoolse activiteiten (bijv.
cultuur, sport)

32

34

23

11

100

Projecten/thema’s

19

47

31

3

100

Onderw ijsaanbod/curriculum

53

34

10

3

100

Verzuimbeleid personeel

6

10

78

6

100

Bron: Mbo-instellingsenquête.

Volgens ouders van mbo-deelnemers worden zij structureel geïnformeerd over het lesprogramma
en de lestijden (38%) en de leermethoden (35%). Net als in het po en vo worden ouders het minst
geïnformeerd over vervanging bij ziekte van leraren en over het verzuimbeleid van personeel.
Tabel 3.20 Mate waarin ouders worden geïnformeerd over zaken m .b.t. de groep of het leerjaar
(percentages, ouders mbo-deelnemers, n=350) *
Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als er
aanleiding is
(incidenteel)

Niet

Weet niet

Totaal

(b.v. cultuur, sport)

21

34

39

5

100

Projecten / thema’s

26

31

39

5

100

Lesprogramma, lestijden

38

22

38

2

100

Leermethoden

35

24

38

3

100

docent/docenten

12

23

60

5

100

Verzuimbeleid personeel

11

20

63

7

100

Buitenschoolse activiteiten

Vervanging bij ziekte van de

Bron: ouderenquête.

3.2.3 Informeren over algemene zaken met b etrekking tot de school
Primair onderwijs
Over algemene zaken wordt door scholen in het primair onderwijs over het algemeen minder
structureel geïnformeerd dan over zaken die gaan over de leerling. Ouders worden vooral
structureel geïnformeerd over de school- en gedragsregels (80%) en de vrijwillige ouderbijdrage
(80%). Ook over de kwaliteit en de opbrengsten van de school informeert ruim twee derde van de
scholen de ouders. Over de contactgegevens van landelijke ouderorganisaties 18, landelijke wet- en
regelgeving en scholing van het personeel verstrekken scholen minder vaak informatie.

Tabel 3.21 Algemene onderwerpen met betrekking tot de school en het onderwijs waarover scholen in
het po structureel, incidenteel of niet zeggen te informeren (percentage scholen, n = 203*; tussen
haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als er
aanleiding is
(incidenteel)

Niet

Weet
niet

Totaal

80 (81)

20 (19)

0 (0)

0 (0)

100

School-, gedragsregels (ook aanpak
pesten, verzuim)
18

54

Dit is ov erigens geen v erplichte taak v an de school.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als er
aanleiding is
(incidenteel)

Niet

Weet
niet

Totaal

Klachtenregeling

67 (76)

30 (24)

3 (0)

0 (0)

100

Gespecificeerde vrijw illige ouderbijdrage

80 (74)

16 (19)

4 (6)

2 (1)

100

60 (71)

38 (28)

2 (1)

1 (0)

100

62 (68)

32 (24)

4 (4)

2 (5)

100

68 (65)

32 (34)

1 (1)

0 (0)

100

Veiligheid

53 (58)

46 (41)

1 (1)

0 (0)

100

Accommodatie/nieuw bouw/verbouwing.

40 (54)

45 (42)

8 (3)

6 (1)

100

50 (46)

42 (47)

7 (4)

1 (2)

100

32 (35)

54 (51)

14 (15)

0 (0)

100

24 (27)

50 (52)

25 (20)

2 (0)

100

17 (11)

65 (65)

19 (24)

0 (0)

100

Taken en w erkzaamheden
medezeggenschapsraad
Taken en w erkzaamheden ouderraad
Kw aliteit/opbrengsten van de school (bijv.
Inspectierapport)

Beschikbaarheid van
voorzieningen/diensten in en rondom de
school (bijv. fysiotherapie, logopedie,
bibliotheek, en medeopvoeders zoals
verenigingen, jeugdw erk, welzijnswerk)
Scholing personeel.
Contactgegevens landelijke
ouderorganisaties.
Landelijke w et- en regelgeving.
Bron: scholenenquête.
* po 2009 (449 < n < 464).

Het beeld dat ouders in het primair onderwijs hebben over de informatievoorziening komt
grotendeels overeen met het beeld van de scholen (tabel 3.22). Ouders geven vooral aan dat zij
structureel geïnformeerd worden over de ouderbijdrage en de regels van de school − hoewel dit
percentage iets lager ligt dan bij de scholen. Ouders worden naar eigen zeggen weinig
geïnformeerd over de contactgegevens van landelijke ouderorganisaties, landelijke wet- en
regelgeving en scholing van het personeel.
Tabel 3.22 Mate waarin ouders geïnformeerd over zaken m .b.t. de groep of het leerjaar (percentage
ouders po, n=503*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als er
aanleiding is
(incidenteel)

Niet

Weet niet

Totaal

(b.v. aanpak pesten, verzuim

64 (71)

29 (21)

5 (4)

2 (4)

100

Klachtenregeling

44 (50)

33 (25)

17 (13)

7 (12)

100

60 (81)

25 (10)

12 (4)

3 (5)

100

53 (58)

31 (20)

10 (10)

6 (12)

100

55 (62)

31 (21)

9 (8)

6 (9)

100

Schoolregels, gedragsregels

Gespecificeerde vrijw illige
ouderbijdrage
Taken en w erkzaamheden
medezeggenschapsraad
Taken en w erkzaamheden
ouderraad
Kw aliteit/opbrengsten van de
school (examenresultaten,
beoordeling onderw ijsinspectie)

59 (48)

25 (22)

10 (14)

6 (15)

100

Veiligheid op school

53 (63)

33 (22)

11 (9)

4 (6)

100

Accommodatie/huisvesting

37

50

7

6

100

Voorzieningen rondom school

43

43

9

5

100

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

55

Ja, elk jaar
(structureel)

Ja, alleen als er
aanleiding is
(incidenteel)

Niet

Weet niet

Totaal

28 (29)

36 (30)

29 (28)

6 (13)

100

(contactgegevens)

27 (27)

28 (24)

32 (29)

13 (19)

100

Landelijke w et- en regelgeving.

27 (25)

34 (30)

27 (28)

9 (17)

100

directie e.d.)

47 (49)

43 (40)

7 (5)

4 (7)

100

Onderw ijskundige visie

43 (45)

33 (21)

17 (18)

8 (16)

100

Scholing van personeel
Landelijke ouderorganisaties

Belangrijke veranderingen op
school (fusie, verandering

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535).

Voortgezet onderwijs
Algemene zaken waarover ouders geïnformeerd worden door scholen hebben te maken met
regels, regelingen van de school en voorzieningen. Scholen informeren ouders vooral structureel
over school- en gedragsregels (85%) en de vrijwillige ouderbijdrage (87%). Ongeveer een kwart
van de scholen informeert ouders structureel over de klachtenregeling en kwaliteit van de school,
zoals het inspectierapport. Scholen in het voortgezet onderwijs informeren weinig over landelijke
ouderorganisaties 19, wet- en regelgeving en scholing van personeel.
Tabel 3.23 Algemene onderwerpen met betrekking tot de school en het onderwijs waarover scholen in
het vo structureel, incidenteel of niet zeggen te informeren (percentage scholen, n = 205*; tussen
haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar

Ja, alleen als

(structureel)

er aanleiding is

Niet

Weet

Totaal

niet

(incidenteel)
School-, gedragsregels (ook aanpak
pesten, verzuim).

85 (90)

14 (10)

0 (0)

1 (0)

100

Klachtenregeling.

75 (76)

23 (23)

1 (1)

2 (1)

100

87 (84)

10 (10)

3 (4)

1 (2)

100

medezeggenschapsraad.

58 (62)

36 (31)

5 (5)

2 (2)

100

Taken en w erkzaamheden ouderraad.

58 (62)

27 (24)

9 (7)

6 (6)

100

(bijv. Inspectierapport).

71 (64)

25 (28)

3 (7)

1 (2)

100

Veiligheid.

57 (63)

42 (35)

1 (2)

1 (0)

100

Accommodatie/nieuw bouw/verbouwing.

40 (46)

51 (48)

4 (4)

5 (2)

100

verenigingen, jeugdw erk, welzijnswerk).

40 (47)

42 (32)

17 (19)

1 (3)

100

Scholing personeel.

11 (8)

42 (45)

45 (45)

2 (2)

100

ouderorganisaties.

20 (17)

40 (39)

35 (38)

5 (7)

100

Landelijke w et- en regelgeving.

16 (13)

58 (57)

25 (29)

1 (2)

100

Gespecificeerde vrijw illige
ouderbijdrage.
Taken en w erkzaamheden

Kw aliteit/opbrengsten van de school

Beschikbaarheid van
voorzieningen/diensten in en rondom de
school (bijv. fysiotherapie, logopedie,
bibliotheek, en medeopvoeders zoals

Contactgegevens landelijke

Bron: scholenenquête. * v o 2009 (449 < n < 464).
19

56

Dit is ov erigens geen v erplichte taak v an de school.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Iets meer dan de helft (57%) van de ouders in het voortgezet onderwijs zegt dat zij structureel
geïnformeerd wordt over de ouderbijdrage en schoolregels. De meerderheid van de ouders zegt
niet geïnformeerd te worden over scholing van personeel, landelijke ouderorganisaties en landelijke
wet- en regelgeving.
Tabel 3.24 Mate waarin ouders geïnformeerd over zaken m .b.t. school in het algemeen (percentage
ouders vo, n=513; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar

Ja, alleen als er

(structureel)

aanleiding is

Niet

Weet niet

Totaal

(incidenteel)
Schoolregels, gedragsregels
(b.v. aanpak pesten, verzuim).

57 (61)

32 (30)

7 (7)

4 (2)

100

Klachtenregeling.

36 (47)

38 (23)

18 (21)

8 (8)

100

57 (63)

25 (21)

14 (12)

5 (5)

100

40 (43)

34 (25)

18 (20)

9 (12)

100

ouderraad.

41 (44)

33 (26)

17 (19)

9 (10)

100

Veiligheid op school.

38 (50)

34 (27)

20 (17)

8 (6)

100

25 (30)

48 (47)

19 (15)

8 (7)

100

35 (44)

30 (21)

24 (25)

11 (11)

100

cultuur).

28 (35)

42 (37)

23 (21)

8 (7)

100

Scholing van personeel.

11 (13)

23 (20)

54 (57)

12 (11)

100

(contactgegevens).

18 (22)

28 (19)

38 (45)

17 (13)

100

Landelijke w et- en regelgeving.

17 (19)

34 (26)

35 (41)

14 (14)

100

directie e.d.).

31 (37)

47 (47)

15 (9)

8 (7)

100

Onderw ijskundige visie.

33 (34)

27 (21)

27 (31)

14 (13)

100

32

29

28

11

100

Gespecificeerde vrijw illige
ouderbijdrage.
Taken en w erkzaamheden
medezeggenschapsraad.
Taken en w erkzaamheden

Accommodatie/nieuw bouw/
verbouwing.
Kw aliteit/opbrengsten van de
school (examenresultaten,
beoordeling onderw ijsinspectie).
Voorzieningen rondom de
school (leerlingenzorg, sport,

Landelijke ouderorganisaties

Belangrijke veranderingen op
school (fusie, verandering

Schoolidentiteit
Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n = 535).

Middelbaar beroepsonderwijs
Instellings- en gedragsregels en de klachtenregeling zijn de twee onderwerpen waarover ouders
door de meeste instellingen structureel worden geïnformeerd (respectievelijk 52% en 55%).
Onderwerpen waarover de meeste mbo-instellingen ouders niet informeren zijn scholing van het
personeel (81%), contactgegevens landelijke ouderorganisaties (70%) en de kwaliteit/opbrengsten
van de instelling (52%).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

57

Tabel 3.25 Algemene instellings- en onderwijsonderwerpen, waarover instellingen in het mbo
structureel, incidenteel of niet zeggen te informeren. (percentage respondenten van mbo-instellingen,
n=94)
Ja, elk jaar

Ja, alleen

(structureel)

Niet

Weet niet

Totaal

als er
aanleiding
is
(incidenteel)

Instellings-, gedragsregels (ook
aanpak pesten, verzuim)

52

36

11

2

100

Klachtenregeling

55

36

8

1

100

Gespecificeerde vrijw illige bijdrage

19

25

15

11

100

medezeggenschapsraad

16

30

31

23

100

Taken en w erkzaamheden ouderraad

15

19

36

30

100

(bijv. Inspectierapport)

15

24

52

10

100

Veiligheid

23

45

27

5

100

Accommodatie/nieuw bouw/verbouwing

11

42

37

11

100

logopedie, bibliotheek, en m

28

39

29

4

100

Scholing personeel

2

11

81

6

100

Taken en w erkzaamheden

Kw aliteit/opbrengsten van de instelling

Beschikbaarheid van
voorzieningen/diensten in en rondom
de instelling (bijv. fysiotherapie,

Contactgegevens landelijke
ouderorganisaties

3

9

70

18

100

Landelijke w et- en regelgeving

9

46

38

7

100

Bron: Mbo-instellingsenquête.

Wat opvalt in vergelijking met de informatie van de scholen, is dat de ouders zelf aangeven slechts
over een beperkt aantal onderwerpen structureel te worden geïnformeerd (zie Tabel 3.26). Over de
onderwerpen kwaliteit / opbrengsten van de mbo-instelling (27%), regels en gedragsregels (26%)
geven ouders aan het meest structureel geïnformeerd te worden. Een onderwerp waarvan ouders
vaak zeggen niet geïnformeerd te worden, is scholing van personeel (59% van de ouders
tegenover 82% van de mbo-instellingen). Andere onderwerpen waarover ze in mindere mate
worden geïnformeerd zijn landelijke wet- en regelgeving, landelijke ouderorganisaties, de identiteit
van de mbo-instellingen de onderwijskundige visie.
Instellingen hebben een duidelijker beeld over hoe vaak er over welke algemene
instellingsonderwerpen informatie wordt verschaft. Ouders geven een iets minder uitgesproken
beeld (met uitzondering van een aantal onderwerpen zoals scholing van personeel), maar voelen
zich, als er een aanleiding is, wel geïnformeerd.

58

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 3.26 Mate waarin ouders geïnformeerd over zaken m .b.t. school in het algemeen (percentage
ouders van mbo-deelnemers, n=350)
Ja, elk jaar

Ja, alleen als er

(structureel)

aanleiding is

Niet

Weet ik

Totaal

niet

(incidenteel)
Kw aliteit / opbrengsten van de mboinstelling (toetsresultaten, beoordeling
onderw ijsinspectie)

27

25

39

9

100

Scholing van personeel

9

21

59

11

100

Landelijke w et- en regelgeving

15

23

49

13

100

(contactgegevens)

17

23

48

13

100

Onderw ijskundige visie

18

24

46

11

100

pesten, verzuim)

26

34

31

9

100

Klachtenregeling

22

31

37

9

100

medezeggenschapsraad

18

25

44

13

100

Taken en w erkzaamheden ouderraad

18

24

45

13

100

ouderbijdrage

29

23

37

11

100

Veiligheid binnen de mbo-instelling

20

27

42

11

100

15

36

36

13

100

14

33

39

15

100

16

29

42

13

100

15

26

47

11

100

Landelijke ouderorganisaties

Regels, gedragsregels (b.v. aanpak

Taken en w erkzaamheden

Gespecificeerde vrijw illige

Belangrijke veranderingen op de
mbo-instelling (fusie, verandering
directie e.d.)
Accommodatie / nieuw bouw /
verbouwing
Voorzieningen rondom de mboinstelling (leerlingenzorg, sport,
cultuur)
Identiteit van de mbo-instelling
(bijvoorbeeld vanuit een bepaalde
levensbeschouwing)

*Door af ronding is de som v an de percentages niet altijd exact gelijk aan 100.

Landelijk informatiepunt 5010
De bekendheid met het landelijk informatiepunt 5010 is zowel onder scholen als ouders
onderzocht. Daarnaast is gevraagd of ouders hierover door scholen geïnformeerd worden en of
ouders ernaar worden doorverwezen. Uit de onderstaande tabel blijkt dat ongeveer een zesde van
de scholen in het primair onderwijs en een tiende van de scholen in het voortgezet onderwijs
ouders structureel informeren over informatiepunt 5010. In het primair onderwijs ligt het aandeel
daarmee lager dan tijdens de vorige meting. Twee vijfde van de scholen zegt ouders niet te
informeren over het informatiepunt. Dit beeld komt overeen met de mening van de ouders. Meer
dan de helft van de ouders zegt hierover niet geïnformeerd te worden, of ze weten het niet.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

59

Tabel 3.27 Mate waarin geïnformeerd wordt over het landelijk informatiepunt 5010 (percentage ouders
en scholen po en vo; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, elk jaar

Ja, alleen als

(structureel)

Nee

Weet niet

Totaal

er een
aanleiding is
(incidenteel)

Scholen, po

17 (28)

37 (26)

41 (27)

6 (20)

100

Ouders, po

18 (13)

22 (13)

43 (42)

18 (32)

100

Scholen, vo

10 (9)

28 (20)

47 (33)

16 (39)

100

Ouders, vo

11 (10)

17 (13)

50 (56)

22 (21)

100

Bron: ouder- en scholenenquête.

Dat scholen ouders weinig informeren over het landelijk informatiepunt komt deels doordat men in
het onderwijs zelf niet op de hoogte is: op een kwart van de scholen in het primair onderwijs en een
derde van de scholen in het voortgezet onderwijs is de respondent onbekend met het
informatiepunt (zie Tabel 3.28). Slechts een minderheid van de scholen voor primair onderwijs
(11%) en voortgezet onderwijs (7%) verwijst ouders regelmatig tot vaak door naar het
informatiepunt.
Tabel 3.28 Mate waarin scholen ouders doorverwijzen naar het landelijk informatiepunt 5010 voor
ouders over onderwijs (percentage scholen po en vo; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n=204)*

vo (n=207)*

Het informatiepunt 5010 is mij onbekend

24 (19)

37 (30)

Nooit

24 (17)

23 (20)

Zelden

36 (46)

25 (32)

Regelmatig

9 (14)

7 (8)

Vaak

2 (2)

0 (1)

Weet niet/geen mening

5 (2)

9 (8)

Totaal

100

100

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 472) en v o 2009 (n = 258).

De bekendheid van het landelijk informatiepunt onder ouders is niet groot. Veel ouders van
kinderen in het primair onderwijs (85%), het voortgezet onderwijs (88%) en het mbo (89%) kennen
het landelijk informatiepunt niet. Als ouders het informatiepunt kennen, dan is dat vooral het
telefoonnummer van het informatiepunt.
De bekendheid van de landelijke ouderorganisaties onder ouders van leerlingen in het voorgezet
onderwijs en mbo is beperkt. De bekendste organisatie is Ouders & Coo (10% in het vo en 14% in
het mbo), gevolgd door VOO (9% in het vo en 8% in het mbo). Van de kleine groep ouders die
deze landelijke organisaties kent, maakt een nog kleiner deel gebruik van diensten van deze
organisaties. Ongeveer de helft van de ouders die de organisatie wel kent maakt nooit gebruik van
de diensten, ruim een kwart zelden en ongeveer 15% met enige regelmaat.
Contacten tussen de ouder en de leraar
In gesprekken met leraren uit het primair en voortgezet onderwijs is aan de orde gekomen in
hoeverre en waarover ouders uit zichzelf contact zoeken met leraren. Leraren in het primair
onderwijs geven aan meerdere keren per week contact te hebben met ouders. Het initiatief voor dit
contact ligt zowel bij de ouders als bij de leraren. In het basisonderwijs is dit contact vaak informeel
tijdens de breng- en haalmomenten. In het voortgezet onderwijs hebben leraren iets meer contact

60

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

met ouders tijdens de vaste contactmomenten rondom de uitreiking van het rapport. Daarnaast
worden ze vaak gebeld of gemaild door ouders.
De gesprekken tussen ouders en leraren gaan vaak over leervorderingen, het gedrag van de
leerling en verzuim. Als ouders zelf contact opnemen met de school dan is dat vaak omdat ze
vragen hebben of omdat ze het niet eens zijn met een beslissing van de school.
In het mbo is er volgens docenten weinig contact met de ouder op initiatief van de ouder en
eigenlijk alleen als er problemen zijn.

3.3

Op welke wijze worden ouders geïnformeerd
Ouders kunnen op verschillende manieren geïnformeerd worden door de school: mondeling,
schriftelijk of digitaal. In deze paragraaf komt het gebruik van deze middelen aan bod.

3.3.1 Mondelinge informatievoorziening
Primair onderwijs
Het meest gebruikte mondelinge informatiemiddel door scholen in het primair onderwijs zijn de
vorderingsgesprekken /10- of 15-minutengesprekken. Vrijwel alle scholen maken hier eens per
periode/trimester of halfjaarlijks gebruik van. Andere regelmatig gebruikte middelen zijn het
intakegesprek, dat minder dan eens per jaar (43%) of jaarlijks (32%) wordt ingezet, en de
informatieve ouderbijeenkomst, die meestal jaarlijks (63%) wordt gehouden. De minst gebruikte
middelen zijn het spreekuur en een huisbezoek.
Tabel 3.29 Mondelinge middelen die scholen gebruiken in de communicatie met ouders/verzorgers

Spreekuur.

43

32

0

2

9

7

4

(41)

(32)

(0)

(6)

(8)

(3)

(4)

45

7

7

6

13

5

13

4

(49)

(2)

(3)

(3)

(17)

(9)

(13)

(3)

Informatieve

1

9

63

15

8

2

2

0

ouderbijeenkomst.

(1)

(1)

(54)

(29)

(11)

(1)

(3)

(0)

Vorderingsgesprek /

0

0

0

31

67

2

0

0

10/15 minutengesprek.

(1)

(0)

(2)

(27)

(68)

(2)

(0)

(0)

Huisbezoek bij

37

54

16

1

1

1

0

2

ouders/verzorgers thuis.

(28)

(47)

(21)

(1)

(1)

(0)

(1)

(1)

Open dag/

18

15

56

5

5

1

0

0

informatiemarkt.

(25)

(6)

(61)

4)

(4)

(0)

(0)

(0)

Vergadering (toegankelijk

39

10

15

2

15

17

0

2

voor ouders/verzorgers).

(33)

(4)

(20)

(7)

(15)

(19)

(1)

(2)

Totaal

Weet niet

(Twee) wekelijks

Maandelijks

periode/trimester

Een keer per

Jaarlijks

Halfjaarlijks

per jaar

2
(5)

Nooit
Intakegesprek.

Minder dan 1 keer

(percentage scholen, po, n = 202*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)

100

100

100

100

100

100

100

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (435 < n < 460).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

61

Ook de ouders zeggen dat de school van hun kind voornamelijk vorderings- of 10- of 15minutengesprekken organiseert (tabel 3.30). De overgrote meerderheid van de ouders (90%)
maakt hier ook gebruik van. Verder geven ouders aan dat er informatieve ouderbijeenkomsten
worden georganiseerd; ruim de helft heeft deze ook bezocht.
Tabel 3.30 Mondelinge middelen van de school en het gebruik daarvan door ouders (percentage ouders,
po, n = 503*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, dit jaar

Ja, dit jaar

Nee, doet

Weet ik
niet

Totaal

aan deel-

niet aan deel-

de school

genom en

genom en

niet

Intakegesprek.

32 (26)

47 (40)

14 (20)

8 (13)

100

Spreekuur.

46 (38)

19 (19)

28 (27)

7 (16)

100

59 (58)

19 (33)

8 (4)

3 (5)

100

15-minutengesprek.

90 (91)

7 (5)

1 (1)

2 (3)

100

Huisbezoek bij u thuis.

13 (12)

17 (18)

59 (54)

11 (16)

100

klankbordgroep.

18 (14)

17 (32)

38 (24)

27 (30)

100

Open dag / informatiemarkt.

39 (29)

37 (35)

25 (20)

9 (16)

100

25 (22)

35 (30)

23 (20)

17 (28)

100

Informatieve
ouderbijeenkomst.
Vorderingsgesprek / 10- of

Ouderplatform,
w erkgroepen of

Vergadering (toegankelijk
voor ouders/verzorgers).
Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n= 535).

Voortgezet onderwijs
Net als in het primair onderwijs maken alle scholen in het voortgezet onderwijs gebruik van
vorderings- /10- of 15-minutengesprekken. De meeste scholen houden deze gesprekken eens per
periode/trimester (77%) of halfjaarlijks (22%). Daarnaast organiseren vrijwel alle scholen een open
dag of informatiemarkt, adviesgesprek over de vervolgopleiding. Deze vinden meestal jaarlijks
plaats. Spreekuren en vergaderingen die toegankelijk zijn voor ouders worden door een veel
kleinere groep scholen gebruikt om met ouders te communiceren.

62

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 3.31 Mondelinge middelen die scholen gebruiken in de communicatie met ouders/verzorgers

Halfjaarlijks

Een keer per

Maandelijks

(twee)wekelijks

Weet niet

47

1

2

0

1

2

Spreekuur.

(10)

(47)

(38)

(2)

(2)

1)

(0)

(2)

34

8

7

8

33

2

2

8

(39)

(5)

(4)

(6)

(33)

(1)

(4)

(7)

Informatieve

3

6

51

29

10

0

1

0

ouderbijeenkomst.

(0)

(2)

47)

(37)

(13)

(0)

(0)

(0)

Vorderingsgesprek /

0

0

1

22

77

0

1

0

10/15-minutengesprek.

(0)

(0)

(1)

(20)

(79)

(0)

(0)

(0)

Huisbezoek bij

31

48

18

1

1

0

0

2

ouders/verzorgers thuis.

(22)

(52)

(20)

(0)

(1)

(0)

(0)

(3)

Totaal

Jaarlijks

43

periode/trimester

Minder dan 1 keer

6

Intakegesprek.

per jaar

Nooit

(percentage scholen vo, n = 205*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)

100

100

100

100

100

Open

2

1

92

5

0

0

1

1

dag/informatiemarkt.

(1)

(2)

(90)

(4)

(2)

(0)

0)

(0)

Vergadering (toegankelijk

39

6

12

5

22

9

0

5

voor ouders/verzorgers).

(46)

(4)

(9)

6)

(18)

(12)

(0)

(6)

100

2

12

12

25

34

6

0

9

100

2

29

45

11

9

1

1

3

100

100

Gesprek over het
handelingsplan
Adviesgesprek over de
vervolgopleiding
Bron: scholenenquête.
* v o 2009 (241 < n < 250).

We hebben ouders met kinderen in het voortgezet onderwijs gevraagd in hoeverre zij gebruik
maken van deze mondelinge communicatiemiddelen. Bijna alle ouders zeggen gebruik te maken
van de rapportbesprekingen of 10- of 15-minutengesprekken die de school organiseert (tabel 3.32).
Iets meer dan driekwart van de ouders heeft hieraan het afgelopen jaar deelgenomen. Andere
middelen waar ouders veel gebruik van maken zijn informatieve ouderbijeenkomsten (58%) en een
spreekuur (45%). Wat opvalt, is dat het percentage ouders dat zegt dat de school geen
huisbezoeken aflegt groter is dan bij de scholen.
Tabel 3.32 Mondelinge middelen die scholen gebruiken in de communicatie met ouders/verzorgers en
de m ate w aarin ouders hiervan gebruik m aken (percentage ouders, vo, n =513*; tussen haakjes de
uitkomsten van 2009)
Ja, dit jaar

Ja, dit jaar

Nee, doet

aan deel-

niet aan deel-

de school

genom en

genom en

niet

Weet ik niet

Totaal

Intakegesprek

32 (37)

37(36)

22 (17)

9 (10)

100

Spreekuur.

45 (43)

30 (24)

16 (20)

9 (12)

100

Informatieve ouderbijeenkomst.

58 (70)

33 (23)

6 (4)

4 (3)

100

78 (80)

18 (16)

2 (3)

2 (1)

100

Rapportbespreking / 10- of 15minutengesprek.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

63

Ja, dit jaar

Ja, dit jaar

Nee, doet

aan deel-

niet aan deel-

de school

genom en

genom en

niet

6 (6)

16 (12)

klankbordgroep.

9 (8)

Open dag / informatiemarkt.

29 (35)

13 (15)

Huisbezoek bij u thuis.

Weet ik niet

Totaal

61 (60)

18 (22)

100

39 (35)

25 (23)

28 (34)

100

57 (55)

7 (5)

7 (5)

100

35 (32)

28 (23)

25 (30)

100

Ouderplatform, w erkgroepen of

Vergadering (toegankelijk voor
ouders/verzorgers).
Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n=535).

Leerlingen
Aan de leerlingen in het voortgezet onderwijs is gevraagd hoe vaak de school telefonisch contact
met hun ouders opneemt. Ongeveer twee derde weet dit niet of zegt dat het zelden of nooit
gebeurt. Als hun school contact opneemt, dan is het meestal de mentor (66%) en in mindere mate
de administratie (27%). Decanen, zorgcoördinatoren, leraren anders dan de mentor en de directeur
worden minder vaak genoemd.
Bij vmbo-bk leerlingen is hun gedrag in de klas de meest genoemde reden waarom de school
contact opneemt met de ouders (36%). Vwo-leerlingen noemen vaker hun cijfers (33%).
Volgens minder dan een tiende van de leerlingen is er dit jaar iemand van school bij hen thuis
geweest. Huisbezoeken vinden iets vaker bij leerlingen uit de 3 e en 4e klas plaats, dan bij oudere
leerlingen. Slechts een enkeling is zelf bij het gesprek aanwezig geweest. Waar de gesprekken dan
ook precies over zijn gegaan weten de leerlingen niet. Voor zover ze het wel weten noemen ze
gedrag in de klas als meest genoemde thema. Een meerderheid van de leerlingen (94%) vindt het
overigens ook niet nodig dat de school op huisbezoek komt.
Bezoek van ouders aan school
Volgens driekwart (72%) van de leerlingen in het voortgezet onderwijs komen hun ouders nooit
zomaar, zonder afspraak op school. 17 % van de leerlingen zegt dat hun ouders één tot enkele
keren per jaar langskomen zonder afspraak en bij slechts 3 % gebeurt dat één of enkele keren per
maand.
Als het om vaste bijeenkomsten gaat, zoals 10-minuten gesprekken en rapportvergaderingen, dan
gaan ouders volgens leerlingen wel veel vaker naar school. Ruim de helft gaat daar regelmatig of
altijd heen. Een vijfde van de leerlingen geeft aan dat hun ouders daar zelden of nooit heen gaan.
Volgens een meerderheid van de leerlingen (80%) zijn deze vaste bijeenkomsten niet verplicht voor
hun ouders.
De belangrijkste reden om niet naar deze bijeenkomsten te gaan is volgens leerlingen dat hun
ouders het niet nodig vinden (70%). Daarnaast zegt een zesde van de leerlingen dat hun ouders
het niet belangrijk vinden om te komen en één op de acht zegt dat hun ouders vinden dat ze zelf
verantwoordelijk zijn voor school.
Leraren
Meer dan de helft van de leraren in het primair en voortgezet onderwijs geeft aan dat mondelinge
informatie beter werkt dan schriftelijke informatie.

64

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Middelbaar beroepsonderwijs
Instellingen en ouders
Net als in het po en vo wordt in het mbo vooral gebruik gemaakt van de vorderings- /10- of 15minutengesprekken. De meeste mbo-instellingen houden deze gesprekken eens per
periode/trimester (39%) of halfjaarlijks (26%). De informatieve of thematische ouderbijeenkomst
wordt door iets meer dan de helft van de mbo-instellingen jaarlijks gehouden. Mondelinge middelen
die veel minder vaak worden ingezet zijn het spreekuur (42% antwoordt dat deze nooit worden
gebruikt), huisbezoeken (59% antwoordt dat deze nooit worden gebruikt) en een vergadering
toegankelijk voor ouders/verzorgers (80% antwoordt dat dit nooit wordt gebruikt).
Tabel 3.33 Mondelinge middelen die scholen gebruiken in de communicatie met ouders/verzorgers

Maandelijks

(twee)

Weet niet

Totaal

34

1

1

0

0

3

100

Spreekuur

42

7

10

10

19

0

4

8

100

8

12

54

19

4

0

0

3

100

10

4

21

26

39

0

0

0

100

59

33

1

0

0

1

0

6

100

0

2

5

30

14

1

0

1

100

80

5

1

2

3

0

0

8

100

handelingsplan

29

11

8

14

24

2

0

12

100

Instellingsadviesgesprek

36

20

15

4

3

0

1

20

100

periode/

Wekelijks

Halfjaarlijks

37

trimester

Jaarlijks

23

Een keer per

Minder dan 1

Intakegesprek

keer per jaar

Nooit

(percentage scholen mbo, n=92)

Informatieve/thematische
ouderbijeenkomst
Vorderingsgesprek /
10/15-minutengesprek
Huisbezoek bij
ouders/verzorgers thuis
Open
dag/informatiemarkt
Vergadering
(toegankelijk voor
ouders/verzorgers)
Gesprek over het

Bron: Mbo-instellingsenquête.

Ouders met kinderen in het mbo zeggen vooral gebruik te maken van de rapportbesprekingen / 10of 15-minutengesprekken en de informatieve ouderbijeenkomsten die de mbo-instelling organiseert.
Iets minder dan de helft van de ouders heeft hieraan het afgelopen jaar deelgenomen. Andere
middelen waar ouders veel gebruik van maken zijn intakegesprekken (40%) en open dagen of
informatiemarkten (36%).
Tabel 3.34 Mondelinge middelen die scholen gebruiken in de communicatie met ouders/verzorgers en
de m ate w aarin ouders hiervan gebruik m aken (percentage ouders, mbo, n=350)
Ja, dit jaar

Ja, dit jaar

Nee, doet

Weet ik
niet

Totaal

aan

niet aan

de school

deelgenomen

deelgenomen

niet

Intakegesprek

40

29

25

6

100

Spreekuur

35

24

31

11

100

Informatieve ouderbijeenkomst

48

21

22

9

100

48

17

29

5

100

Rapportbespreking / 10- of 15minutengesprek

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

65

Ja, dit jaar

Ja, dit jaar

Nee, doet

Weet ik

aan

niet aan

de school

niet

deelgenomen

deelgenomen

niet

5

10

75

10

100

klankbordgroep

7

20

51

22

100

Open dag / informatiemarkt

36

38

19

7

100

10

19

51

21

100

Huisbezoek bij u thuis

Totaal

Ouderplatform, w erkgroepen of

Vergadering (toegankelijk voor
ouders/verzorgers)
Bron: ouderenquête.

Deelnemers
Aan de mbo-deelnemers is gevraagd hoe vaak de mbo-instelling telefonisch contact opneemt met
hun ouders. Meer dan de helft (65%) van de deelnemers geeft aan dat de instelling zelden of nooit
telefonisch contact opneemt met zijn of haar ouders. Als er wel contact wordt opgenomen, wordt dit
gedaan door de mentor (59%), docent of administratie (beide 18%). Ook hier is het de beleving dat
de mentor een rol heeft in ouderbetrokkenheid vanuit de instelling. Onderwerpen die volgens de
deelnemer worden besproken zijn studiekeuze (31%) en proefwerk- of rapportcijfers (27%).
Aan de deelnemers die niet meer thuis wonen is gevraagd hoe vaak de mbo-instelling telefonisch
contact opneemt met zijn of haar partner. Zij geven aan dat de instelling zelden of nooit contact
opneemt met zijn of haar partner. Als de mbo-instelling dat wel doet dan gebeurt dit vooral via de
decaan (38%). Onderwerpen die daarbij besproken worden zijn bij een kwart van de deelnemers
wederom studiekeuze, proefwerkcijfer, maar ook gedrag en kennismaking.
Bijna alle deelnemers geven aan dat er dit studiejaar niemand vanuit de mbo-instelling bij hen thuis
is langsgekomen (92%). Bij de deelnemers die wel bezoek hebben gekregen was iets meer dan
een kwart (29%) niet bij het gesprek aanwezig. De meeste deelnemers (93%) vinden het ook niet
zinvol dat er een leraar of mentor op huisbezoek komt. Ook in de huisbezoeken is veelal gesproken
over studiekeuze (45%) en gedrag (30%).
Bezoek van ouders aan mb o-instelling
We hebben verder aan de deelnemers gevraagd of hun ouders de mbo-instellingen bezoeken.
Bijna 80% antwoordt hierop dat dit minder dan een keer per jaar of nooit voorkomt. Bijna de helft
geeft aan dat hun ouders zelden of nooit naar de 10-minuten gesprekken gaan. Volgens de meeste
deelnemers is dit ook niet verplicht (78%). Redenen waarom ouders niet op school komen zijn
volgens de deelnemers dat alles goed gaat en het niet nodig is (36%), of ouders vinden dat de
deelnemer hier zelf verantwoordelijk voor is (26%).

3.3.2 Schriftelijke informatievoorziening
Primair onderwijs
Vooral de schoolgids, nieuwsbrief en losse brieven worden veel gebruikt als schriftelijke
informatievoorziening door scholen in het primair onderwijs. De schoolgids wordt door de meeste
scholen jaarlijks verspreid (95%) terwijl de brieven meer gebruikt worden om ouders maandelijks of
(twee)wekelijks op de hoogte te houden. De school-ouderovereenkomst en advertenties worden
het minst vaak gebruikt. Ongeveer een derde (29%) tot de helft (55%) van de scholen maakt hier
gebruik van.

66

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 3.35 Schriftelijke m iddelen die scholen gebruiken in de communicatie m et ouders/verzorgers

Een keer per

Maandelijks

(twee)wekelijks

Nooit

Weet niet

Totaal

periode/trimester

Halfjaarlijks

Schoolgids

5
(1)

95
(97)

0
(1)

0
(0)

0
(0)

0
(0)

0
(0)

0
(0)

100

Nieuw sbrief

0
(0)

0
(0)

0
(0)

4
(5)

41
(40)

55
(54)

0
(1)

0
(0)

100

Losse brieven

11
(4)

0
(0)

3
(4)

28
(20)

29
(44)

16
(15)

7
(7)

6
(5)

100

Schoolkrant

0
(2)

3
(3)

14
(19)

30
(39)

2
(4)

1
(0)

48
(34)

2
(0)

100

Brochure/folder/
Poster/affiche

18
(12)

19
(17)

7
(10)

16
(17)

11
(12)

3
(4)

19
(23)

7
(7)

100

Jaarverslag

4
(3)

75
(77)

0
(0)

0
(0)

0
(0)

0
(0)

20
(16)

2
(4)

100

Persbericht

11
(19)

7)

13
(8)

20
(23)

14
(7)

0
(0)

22
(26)

13
(11)

100

Advertentie in (regionale
of landelijke) krant/ huisaan-huisblad

10
(4)

26
(31)

3
(1)

5
(4)

2
(0)

0
(0)

45
(54)

9
(6)

100

Schoolouderovereenkomst

9

7

1

2

0

0

71

10

100

per jaar

Jaarlijks

Minder dan 1 keer

(percentage scholen po, n = 202*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (433 < n < 463).

Net als de scholen geven ouders met kinderen in het primair onderwijs aan dat de meeste scholen
gebruik maken van nieuwsbrieven en andere brieven en de schoolgids. Meer dan driekwart van de
ouders leest deze ook. Ook de schoolkrant wordt door ongeveer de helft van de ouders gelezen.
Persberichten en advertenties worden volgens de ongeveer de helft van de ouders niet gebruikt.
Ook brochures en school-ouderovereenkomsten worden weinig ingezet in de communicatie met
ouders.
Tabel 3.36 Schriftelijke m iddelen die scholen gebruiken in de communicatie m et ouders/verzorgers en
de m ate w aarin ouders hiervan gebruik m aken (percentage ouders po, n =503 *; tussen haakjes de
uitkomsten van 2009)
Ja, w el

Ja, m aar

Nee

Weet ik niet

Totaal

gelezen

niet gelezen

Schoolgids

77 (85)

9 (5)

11 (6)

3 (4)

100

Nieuw sbrief

90 (92)

4 (2)

4 (4)

2 (2)

100

Losse brieven

86 (88)

3(2)

10 (6)

2 (4)

100

Schoolkrant

52 (58)

7 (4)

34 (27)

6 (10)

100

Brochure/folder/poster/affiche

35 (35)

9 (8)

43 (39)

14 (18)

100

Jaarverslag

31 (28)

20 (21)

30 (27)

19 (25)

100

Persbericht

20 (11)

8 (5)

53 (50)

20 (34)

100

Advertentie

17 (7)

9 (6)

53 (51)

21 (36)

100

26

10

41

23

100

School-ouderovereenkomst
Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n = 535 ).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

67

Voortgezet onderwijs
De meest gebruikte schriftelijke communicatiemiddelen in het voortgezet onderwijs zijn
(nieuws)brieven en de schoolgids. Brieven worden meestal eens per periode of maandelijks
verstuurd en de schoolgids doorgaans jaarlijks. Een behoorlijk deel van de scholen geeft aan de
schoolkrant (44%) en de school-ouderovereenkomst (47%) ’nooit’ te gebruiken; waarbij evenveel
scholen zeggen de schoolkrant halfjaarlijks of een keer per trimester te verspreiden.
Tabel 3.37 Schriftelijke m iddelen die scholen gebruiken in de communicatie m et ouders/verzorgers

Schoolgids

Nieuw sbrief

Losse brieven

Schoolkrant

12

34

52

0

0

0

0

2

(2)

(2)

(96)

(0)

(0)

(0)

(0)

(0)

8

1

1

8

55

23

3

1

(7)

(0)

(1)

(9)

(52)

(25)

(6)

(0)

2

4

5

10

40

35

3

2

(1)

(3)

(4)

(14)

(44)

(28)

(3)

(4)

44

3

2

16

29

2

1

5

(30)

(1)

(4)

(18)

(39)

(3)

(1)

(4)

Brochure/folder/

17

14

55

8

4

1

0

2

Poster/affiche

(17)

(11)

(53)

(10)

(5)

(0)

(5)

(0)

Jaarverslag

Persbericht

28

6

63

1

0

0

1

3

(45)

(4)

(47)

(0)

(0)

(0)

(0)

(4)

23

19

6

12

17

14

2

9

(31)

(13)

(5)

(7)

(23)

(9)

(3)

(9)

Totaal

Weet niet

(twee)wekelijks

Maandelijks

periode/trimester

Een keer per

Halfjaarlijks

Jaarlijks

keer per jaar

Minder dan 1

Nooit

(percentage scholen vo, n = 203*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)

100

100

100

100

100

100

100

Advertentie in (regionale of
landelijke) krant/huis-aan-

21

8

47

12

6

2

0

5

huis-blad

(23)

(7)

(42)

(15)

(9)

(1)

(0)

(3)

100

School-ouderovereenkomst

47

7

30

2

2

0

0

13

100

Bron: scholenenquête.
* v o 2009 (233 < n < 249).

Ouders in het voortgezet onderwijs lezen net als in 2009 het meest de losse brieven (83%),
nieuwsbrief (77%) en de schoolgids (76%). Advertenties en het jaarverslag zijn het minst bekend bij
ouders.
Tabel 3.38 Schriftelijke m iddelen die scholen gebruiken in de communicatie m et ouders/verzorgers en
de m ate w aarin ouders hiervan gebruik m aken (percentage ouders vo, n = 513*; tussen haakjes de
uitkomsten van 2009)
Ja, w el

Ja, m aar niet

gelezen

gelezen

Nee

Weet ik niet

Totaal

Schoolgids

76 (82)

10 (6)

11 (9)

3 (3)

100

Nieuw sbrief
Losse brieven

77 (73)

6 (4)

14 (17)

3 (7)

100

83 (85)

5 (2)

10 (8)

2 (4)

100

Schoolkrant

35 (42)

16 (7)

38 (36)

11 (15)

100

33 (32)

17 (10)

37 (36)

14 (21)

100

Brochure/folder /
poster / affiche

68

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Ja, w el

Ja, m aar niet

gelezen

gelezen

Nee

Weet ik niet

Totaal

Jaarverslag

22 (16)

25 (18)

35 (35)

19 (31)

100

Advertentie

18 (8)

15 (9)

43 (45)

24 (36)

100

29

13

36

23

100

Schoolouderovereenkomst
Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n=535).

Middelbaar beroepsonderwijs
De mbo-instellingen maken het meest gebruik van de instellingsgids en de losse brieven als
schriftelijke communicatiemiddelen. De instellingsgids wordt vooral jaarlijks uitgegeven (78%) en de
losse brieven worden zowel halfjaarlijks (24%) als eens per periode/trimester (33%) verstuurd.
Nieuwsbrieven en jaarverslagen worden veel minder vaak gebruikt door de mbo-instellingen en de
schoolkrant zelden.
Tabel 3.39 Schriftelijke m iddelen die scholen gebruiken in de communicatie m et ouders/verzorgers

Weet niet

Totaal

-

-

-

-

100

14

8

-

1

8

100

Losse brieven

11

11

10

24

33

1

1

9

100

Schoolkrant

88

1

1

1

1

1

6

Brochure/folder/poster/affiche

34

13

42

6

1

-

-

4

100

Jaarverslag

49

-

30

-

-

-

-

20

100

Persbericht

42

9

8

11

9

2

18

100

24

10

28

18

11

-

7

100

periode/

Maandelijks

1

7

trimester

78

7

Een keer per

15

54

Half-jaarlijks

6

Nieuw sbrief

Jaarlijks

Minder dan 1

Instellingsgids

keer per jaar

Nooit

(twee) Wekelijks

(percentage respondenten van m bo-instellingen, n=90)

100

Advertentie in (regionale of
landelijke) krant/huis-aanhuis-blad

2

Bron: Mbo-instellingsenquête.

Tabel 3.40 Schriftelijke m iddelen die scholen gebruiken in de communicatie m et ouders/verzorgers en
de m ate w aarin ouders hiervan gebruik m aken (percentage ouders mbo, n=350)
Ja, w el

Ja, m aar

Nee

Weet ik niet

Totaal

gelezen

niet gelezen

Studiegids

51

11

32

7

100

Nieuw sbrief

43

8

43

7

100

Losse brieven

60

7

30

3

100

affiche

33

17

43

8

100

Jaarverslag

10

17

58

15

100

Persbericht

10

11

63

15

100

Advertentie

13

15

59

13

100

Onderw ijsovereenkomst

30

9

46

15

100

Brochure / folder / poster /

Bron: ouderenquête.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

69

De ouders geven ook aan dat losse brieven (60%) en de studiegids (51%) als schriftelijk
communicatiemiddel het meest worden gebruikt door de school en henzelf. Daarnaast wordt de
nieuwsbrief door veel de ouders gelezen (43%). Veel minder ouders lezen brochures (33%),
onderwijsovereenkomsten (30%) en jaarverslagen (10%).

3.3.3 Digitale informatievoorziening
Primair onderwijs
Naast mondelinge en schriftelijke informatie maken scholen ook gebruik van digitale middelen. Iets
minder dan driekwart van de scholen verstuurt maandelijks of (twee)wekelijks e-mails naar ouders.
Daarnaast plaatsen zeer veel scholen (92%) maandelijks of vaker nieuwe informatie op hun
website. Deze middelen worden ook vaker ingezet dan in 2009 20. Dvd’s, reclame en social media
worden nog maar weinig ingezet om met ouders te communiceren. Een vijfde of minder maakt
hiervan gebruik.
Tabel 3.41 Digitale m iddelen die scholen gebruiken in de communicatie m et ouders/verzorgers
Minder dan 1 keer

per jaar

Jaarlijks

Halfjaarlijks

Een keer per

Maandelijks

(twee)wekelijks

Weet niet

Totaal

23
(36)

2
(5)

1
(0)

0
(4)

0
(4)

24
(19)

48
(27)

1
(4)

100

Webpagina van de school

1
(4)

1
(1)

3
(3)

2
(2)

2
(6)

24
(34)

68
(49)

0
(2)

100

Dvd over de school

80
(89)

7
(4)

8
(5)

2
(0)

2
(0)

0
(1)

0
(0)

1
(1)

100

Reclame/commercials (op
lokale of landelijke
zender)

87
(89)

7
(2)

3
(5)

1
(1)

0
(2)

1
(0)

0
(1)

1
(1)

100

Social media

80

2

0

1

1

4

11

1

100

E-mail aan meerdere of
alle ouders/ digitale
nieuw sbrief

periode/trimester

Nooit

(percentage scholen po, n= 201*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (415 < n < 452).

Ook uit de antwoorden van ouders blijkt dat scholen sinds 2009 vaker gebruik maken van digitale
middelen21. Driekwart van de ouders van leerlingen in het primair onderwijs geeft aan dat de school
gebruik maakt van e-mails en twee derde van de ouders leest deze. Het gebruik van de website is
ook toegenomen. Bijna alle ouders zegt dat scholen hier gebruik van maken en een groot deel
(81%) van de ouders heeft hier ervaring mee. Ouders geven net als de scholen aan dat dvd’s,
reclame en social media nog weinig gebruikt worden door scholen.
Sommige leraren in het primair onderwijs maken veelvuldig gebruik van e-mail, om de ouders op de
hoogte te houden:

70

20

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).

21

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 3.42 Digitale m iddelen die scholen gebruiken in de communicatie m et ouders/verzorgers en de
m ate waarin ouders hiervan gebruik maken (percentage ouders, po, n =503 *; tussen haakjes de
uitkomsten van 2009 )
Ja, w el
ervaring m ee

Ja, m aar

Nee, doet de

geen

school niet

Weet ik niet

Totaal

ervaring m ee
E-mail / digitale
nieuw sbrief

67 (38)

11 (12)

19 (40)

3(9)

100

Website

81 (68)

12 (13)

5 (14)

2 (4)

100

Dvd/cd-rom

12 (4)

6 (3)

64 (68)

18 (25)

100

Reclame/commercial

10 (2)

6 (3)

68 (71)

16 (24)

100

12

10

57

21

100

Social media
Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n = 535).

Voortgezet onderwijs
In het voortgezet onderwijs is de schoolwebsite het meest gebruikte digitale communicatiemiddel.
Deze wordt door 84% van de scholen maandelijks of vaker gebruikt. Een ander veelgebruikt middel
is de e-mail, al gebeurt dit wel minder vaak. Ook in vergelijking met het primair onderwijs wordt dit
middel minder vaak gebruikt. Toch is het aandeel scholen dat nooit een e-mail verstuurt sinds 2009
gedaald van 44% naar 18% . 22 Social media worden nog niet door veel scholen gebruikt, maar het
wordt wel vaker gebruikt dan dvd’s of reclames.
Tabel 3.43 Digitale m iddelen die scholen gebruiken in de communicatie m et ouders/verzorgers

18

4

2

6

39

23

6

3

nieuw sbrief

(44)

(11)

(4)

(3)

(16)

(9)

(7)

(7)

Totaal

Weet niet

(twee)wekelijks

Maandelijks

periode/trimester

Een keer per

Halfjaarlijks

Jaarlijks

alle ouders/ digitale

Nooit

per jaar

Minder dan 1 keer

(percentage scholen vo, n = 204*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009 )

E-mail aan meerdere of

100

Webpagina van de

0

1

6

2

6

24

60

2

school

(0)

(2)

(5)

(2)

(7)

(26)

(57)

(2)

100

Tw itter, etc.)

59

3

3

4

3

6

19

5

100

Dvd over de school

74

11

10

0

1

0

1

5

(70)

(10)

(16)

(0)

(1)

(0)

(0)

(3)

Social media (Facebook,

100

Reclame/commercials
(op lokale of landelijke

74

9

8

4

2

1

0

5

zender)

(78)

(4)

(12)

(2)

(2)

(0)

(0)

(2)

100

Bron: scholenenquête.* v o 2009 (231 < n < 245).

De meeste ouders (82%) maken gebruik van de schoolwebsite. Sinds 2009 is onder ouders vooral
het gebruik (en lezen) van digitale nieuwsbrieven toegenomen, van 47% naar 68% 23. Ook het
gebruik van websites is iets toegenomen 24. Cd-roms en dvd’s en reclame worden het minst
22
23
24

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).
Dit v erschil is signif icant (p<0,05).
Dit v erschil is signif icant (p<0,05).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

71

bekeken door ouders. Een vijfde van de ouders geeft aan dat de school iets doet op het gebied van
sociale media, de helft heeft daar ook ervaring mee.
Tabel 3.44 Digitale com municatiemiddelen die scholen gebruiken in de communicatie met
ouders/verzorgers en de mate waarin ouders hiervan gebruik maken (percentage ouders vo , n=513*;
tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Ja, w el

Ja, m aar

ervaring m ee

geen

Nee

Weet ik niet

Totaal

21 (35)

4 (6)

100

ervaring m ee
E-mail / digitale
nieuw sbrief

68 (47)

8 (12)

Website

82 (72)

13 (15)

4 (11)

2 (3)

100

Dvd/cd-rom

6 (4)

7 (4)

73 (62)

14 (29)

100

Reclame/commercial

7 (3)

9 (4)

68 (66)

16 (28)

100

Social media

10

11

54

25

100

Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n= 535).

Middelbaar beroepsonderwijs
Digitale/audiovisuele middelen worden door mbo-instellingen aanzienlijk minder vaak ingezet dan
mondelinge of schriftelijke communicatiemiddelen. Ook in vergelijking met het po en vo maken
mbo-instellingen hier minder gebruik van. Bijna alle genoemde middelen worden niet ingezet (de
helft of meer van de respondenten geeft aan de middelen nooit te gebruiken). Een uitzondering
hierop is de webpagina. Dit middel wordt regelmatig door de respondenten met verschillende
frequenties ingezet, van minder dan één keer per jaar (11%) tot (twee) wekelijks (22%).
Tabel 3.45 Digitale m iddelen die scholen gebruiken in de communicatie m et ouders/verzorgers

Minder dan 1 keer

Jaarlijks

Half-jaarlijks

Een keer per

Maandelijks

(twee) Wekelijks

Weet niet

Totaal

56

4

4

10

7

3

3

12

100

11

11

24

7

9

11

22

5

100

(Facebook, Tw itter, etc.)

59

7

2

1

4

3

4

19

100

Dvd over de instelling

80

6

1

1

-

-

1

12

100

48

6

18

8

2

2

1

15

100

per jaar

Nooit

periode/ trimester

(percentage scholen mbo, n=91)

Email aan meerdere of
alle ouders/digitale
nieuw sbrief
Webpagina van de
instelling
Social media

Reclame/commercials
(op lokale of landelijke
zender)
Bron: Mbo-instellingsenquête.

Uit de enquête onder de ouders komt ook de webpagina naar voren als het digitale middel waar
men het meeste ervaring mee heeft (zie tabel hieronder).

72

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 3.46 Digitale com municatiemiddelen die scholen gebruiken in de communicatie met
ouders/verzorgers en de mate waarin ouders hiervan gebruik maken (percentage ouders m bo, n=350)
Ja, w el

Ja, m aar

ervaring m ee

geen

Nee

Weet ik niet

Totaal

ervaring m ee
E-mail / digitale
nieuw sbrief

27

14

49

10

100

48

23

20

9

100

7

9

60

24

100

11

9

58

21

100

10

10

52

28

100

Webpagina van de
mbo-instelling
Cd-rom of dvd over de
mbo-instelling
Reclame /
commercials
Social media
(Facebook, Tw itter,
etc.)
Bron: ouderenquête.

3.3.4 Voorkeur informatievoorziening
Het maakt ouders niet zo veel uit op welke wijze de informatie wordt verstrekt, rond de 80% vindt
elke vorm (schriftelijk, mondeling, digitaal) van informatie (zeer) prettig. Schriftelijk scoort in het
voortgezet onderwijs net iets minder hoog dan mondeling en digitaal, terwijl de ouders met kinderen
in het primair onderwijs iets meer voorkeur hebben voor mondelinge communicatie.
Tabel 3.47 Welke m anier van informatieverstrekking door de school vinden ouders prettig? (percentage
ouders po, n =503)
Helem aal

Niet zo

niet prettig

prettig

Prettig

Zeer

Totaal

prettig

Mondeling (gesprekken, bijeenkomsten)

2

5

50

43

100

Schriftelijk (brieven, brochures, enz.)

2

10

71

17

100

Digitaal (e-mail, w ebsite, enz.)

5

12

63

20

100

Tabel 3.48 Welke m anier van informatieverstrekking door de school vinden ouders prettig? (percentage
ouders vo, n = 513)
Helem aal

Niet zo

Prettig

Zeer

Totaal

niet prettig

prettig

Mondeling (gesprekken, bijeenkomsten)

5

6

60

prettig
29

100

Schriftelijk (brieven, brochures, enz.)

4

12

69

15

100

Digitaal (e-mail, w ebsite, enz.)

6

8

64

22

100

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

73

Tabel 3.49 Welke m anier van informatieverstrekking door de school vinden ouders prettig? (percentage
ouders mbo, n = 350)

3.4

Helem aal

Niet zo

niet prettig

prettig

Prettig

Zeer

Totaal

prettig

Mondeling (gesprekken, bijeenkomsten)

3

7

65

24

100

Schriftelijk (brieven, brochures, enz.)

3

12

72

13

100

Digitaal (e-mail, w ebsite, enz.)

4

13

65

19

100

Informeren of communiceren
Uit de voorgaande paragrafen weten we op welke manier en hoe vaak scholen communiceren met
ouders. In deze paragraaf bekijken we wat het doel van deze communicatie is: primair ter
kennisgeving of een dialoog?
Primair onderwijs
Scholen in het primair onderwijs hebben met hun communicatie vooral als doel ouders te
informeren over de ontwikkeling/vordering van hun kind (96%) en over het beleid van de school
(86%). Daarnaast zetten veel scholen (85%) de (formele) communicatiemiddelen in om ouders te
werven voor hulp bij activiteiten. Het delen van informatie met ouders over hun meningen of ideeën
een derde van de scholen regelmatig de doelstelling van de informatievoorziening. Het verstrekken
van informatie om ouders inspraak te geven gebeurt minder vaak, twee derde van de scholen zegt
dit soms te doen en één op de zes nooit of zelden.
Tabel 3.50 Doel van de com municatie (percentage scholen po, n =202*; tussen haakjes de uitkomsten
van 2009)
Nooit/

Som s

zelden

Regel-

Weet

m atig

niet

Totaal

Het verstrekken van feitelijke informatie over
beleid van de school (bijv. schoolregels onder
de aandacht brengen, vakantierooster)

0 (0)

14 (6)

86 (93)

0 (0)

100

2 (1)

23 (20)

75 (79)

0 (0)

100

6 (5)

60 (60)

34 (35)

0 (0)

100

16 (20)

68 (55)

16 (25)

0 (0)

100

1 (0)

3 (3)

96 (97)

0 (0)

100

0 (1)

15 (10)

85 (89)

0 (0)

100

Het doen van mededelingen van
huishoudelijke aard (bijv. ziekte van leraar,
overlast verbouwing)
Het delen van informatie met
ouders/verzorgers over ideeën, meningen,
opvattingen of w aarden
Het verstrekken van informatie om
ouders/verzorgers inspraak te geven bij
schoolbeleid (bijv. betrekken bij beslissingen)
Het verstrekken van informatie over de
ontw ikkeling/vordering van leerlingen
Het verzoeken van ouders/verzorgers om
medew erking bij activiteiten
Bron: scholenenquête.
* Po 2009 (n = 459).

74

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Voortgezet onderwijs
Het doel dat scholen in het voortgezet onderwijs voor ogen hebben met communicatie komt
overeen met dat in het primair onderwijs. Het gaat hen vooral om het verstrekken van informatie
over leervorderingen van leerlingen (96%) en over het beleid van de school (88%). Ook het doen
van mededelingen van huishoudelijke aard is bij meer dan de helft van de scholen (69%)
regelmatig de doelstelling van de informatievoorziening. Het gebruiken van (formele)
communicatiemiddelen om ouders actief bij de school te betrekken wordt minder vaak toegepast.
Bij ongeveer een vijfde van de scholen is het geven van inspraak en verzoeken om medewerking
bij activiteiten zelden of nooit het doel van de informatievoorziening. Dit is anders dan in het primair
onderwijs.
Tabel 3.51 Doel van de com municatie (percentage scholen vo, n =204*; tussen haakjes de uitkomsten
van 2009)
Nooit/

Som s

Regelm atig

Weet niet

Totaal

1 (1)

11 (7)

88 (92)

0 (0)

100

2 (3)

29 (28)

69 (68)

1 (0)

100

8 (10)

55 (61)

37 (28)

1 (1)

100

21 (28)

55 (57)

24 (14)

1 (1)

100

1 (4)

3 (6)

96 (91)

0 (0)

100

22 (27)

62 (59)

16 (13)

1 (1)

100

zelden
Het verstrekken van feitelijke informatie
over beleid van de school (bijv.
schoolregels onder de aandacht brengen,
vakantierooster).
Het doen van mededelingen van
huishoudelijke aard (bijv. ziekte van
leraar, overlast verbouwing)
Het delen van informatie met
ouders/verzorgers over ideeën,
meningen, opvattingen of w aarden
Het verstrekken van informatie om
ouders/verzorgers inspraak te geven bij
schoolbeleid (bijv. betrekken bij
beslissingen)
Het verstrekken van informatie over de
ontw ikkeling/vordering van leerlingen
Het verzoeken van ouders/verzorgers om
medew erking bij activiteiten
Bron: scholenenquête.
* Vo 2009 (n = 248).

Uit de interviews met leraren in het voortgezet onderwijs blijkt dat ouders volgens hen vooral
behoefte hebben aan informatie over hun eigen kind. In de informatie over het beleid van de school
en kwaliteitszorg zijn ouders volgens hen minder geïnteresseerd.

Middelbaar beroepsonderwijs
Eerder zagen we al dat ouders structureel worden geïnformeerd over de leervorderingen van de
deelnemer. Dit is in onderstaande tabel terug te zien. Een meerderheid van de respondenten (83%)
geeft aan dat het doel van de communicatie is om informatie hierover te verstrekken. Ouders
worden door 82% van de mbo-instellingen nooit bij (buitenschoolse) activiteiten betrokken. Ook het
verstrekken van informatie om ouders inspraak te geven bij het instellingsbeleid wordt door
driekwart van de mbo-instellingen nooit of zelden als doel van communicatie gezien.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

75

Tabel 3.52 Doel van de com municatie (percentage scholen mbo, n=92)
Nooit/

Som s

Regelm atig

Weet niet

Totaal

31

41

26

2

100

27

63

10

0

100

44

46

9

2

100

75

19

0

7

100

3

14

83

0

100

om medew erking bij activiteiten

82

12

0

7

100

Anders, namelijk

0

0

25

75

100

zelden
Het verstrekken van feitelijke
informatie over beleid van de
instelling.
Het doen van mededelingen van
huishoudelijke aard (bijv. ziekte van
docent, overlast verbouwing)
Het delen van informatie met
ouders/verzorgers over ideeën,
meningen, opvattingen of w aarden
Het verstrekken van informatie om
ouders/verzorgers inspraak te geven
bij instellingsbeleid (bijv. betrekken bij
beslissingen)
Het verstrekken van informatie over
de ontw ikkeling/vordering van
studenten
Het verzoeken van ouders/verzorgers

Bron: Mbo-instellingsenquête.

Doel vormen communicatiemiddelen?
Net als in 2009 hebben we scholen gevraagd om aan te geven welke vorm(en) van communicatie
bedoeld is of zijn om te informeren of om de mening van ouders te vragen. Bij zowel scholen in het
primair en voortgezet onderwijs als bij mbo-instellingen zien we dat scholen vooral de mondelinge
communicatiemiddelen inzetten om naar de mening van ouders te vragen. Het belangrijkste doel
van schriftelijke en digitale informatie is om ouders te informeren.
Tabel 3.53 Doel van de com municatie naar mondelinge, schriftelijke en digitale communicatiemiddelen,
(percentage scholen po, vo en mbo; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)

19

1

16

ouders te informeren

(1)

(9)

(23)

(4)

(17)

(25)

Digitaal (n=92)

8

Schriftelijk (n=90)

Schriftelijk (n=206)*

2

Mondeling (n=93)

Mondeling (n=207)*

Uitsluitend bedoeld om

Digitaal (n=206)*

Digitaal (n=203)*

m bo

Schriftelijk (n=203)*

Vo

Mondeling (n=203)*

po

18

10

32

33

40

54

50

46

13

7

4

1

11

Voornamelijk bedoeld om

27

52

59

33

55

57

ouders te informeren

(29)

(51)

(52)

(37)

(60)

(55)

én om de mening van

70

40

19

65

28

24

ouders te vragen

(69)

(40)

(23)

(58)

(23)

(18)

1

0

3

1

1

1

(0)

(0)

(2)

(1)

(0)

(2)

Bedoeld om te informeren

Weet niet

76

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Totaal

100

100

100

100

100

100

100

100

100

Bron: scholenenquête.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

77

4

Educatief partnerschap

4.1

Inleiding
Het begrip educatief partnerschap staat centraal in de aanpak van het Programma Ouders en
school samen van het ministerie van OCW. Ouders en school spelen beide een belangrijke rol in
de opvoeding en vorming van de kinderen. We bespreken in dit hoofdstuk de twee hoofdaspecten
van educatief partnerschap: pedagogisch partnerschap en didactisch partnerschap.
Pedagogisch partnerschap is een nieuw thema in de tweede meting van de Monitor
ouderbetrokkenheid. De school als gemeenschap kan ontstaan als school, ouders, leerlingen en de
school educatieve partners zijn, als ze elk een eigen bijdrage leveren aan de leeromgeving.
Belangrijk daarbij zijn het creëren van een veilig schoolklimaat en het naleven van gedeelde
normen en waarden. In paragraaf 4.2 bespreken wij de opvoedkundige thema’s als taak van de
school, de waarden van de school en van de ouders en of deze overeenkomen, en het wisselen
van gedachten over deze waarden. Educatief partnerschap krijgt gestalte doordat ouders zich
betrokken tonen bij het onderwijs aan hun kinderen. Ze stimuleren hun kinderen door bijvoorbeeld
voor te lezen, spreken met hun kinderen over school, vragen naar hun huiswerk en helpen hen bij
het organiseren en maken van hun huiswerk (4.3).

4.2

Pedagogisch partnerschap

4.2.1 Thema’s in de opvoeding
Aan scholen, ouders en leerlingen is gevraagd of zij vinden dat de school een taak heeft bij
bepaalde aspecten of onderwerpen van de opvoeding.
Bijna alle scholen (100% in het po, 98% in het vo en 94% in het mbo) vinden dat de school een
taak heeft bij de opvoeding van leerlingen. Zij vinden dat de school vooral een opvoedende taak
heeft bij sociale relaties en pesten, gezondheid en het gebruik van internet en social media.
Scholen voor voortgezet onderwijs vinden vaker dat ze een opvoedende taak hebben als het gaat
om geldzaken (in vergelijking met po scholen) en seksualiteit (in vergelijking met po en mboinstellingen).
Tabel 4.1 Taak school bij opvoeding van de leerlingen (percentage scholen, meerdere antwoorden
m ogelijk)
po (n = 203)

vo (n =206)

m bo (n= 90)

Ja, voor gezondheid (voeding, sport &
bew eging, alcohol/drugs)

92

94

82

Ja. voor geldzaken

40

65

61

Ja, voor sociale relaties en pesten

100

98

93

Ja, voor seksualiteit

61

87

48

Ja, voor gebruik internet en sociale
media

91

94

78

Ja, voor een ander thema, nl….

7

11

16

Nee, de school heeft geen taak

0

2

6

Bron: scholenquête.

78

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Ook een meerderheid van de ouders in het primair, voortgezet onderwijs en middelbaar
beroepsonderwijs vindt dat de school van hun kind een taak heeft bij de opvoeding van leerlingen.
De school heeft volgens hen vooral een taak bij sociale relaties en pesten en gezondheid. In het
voortgezet onderwijs en middelbaar beroeps onderwijs vinden de ouders dat de school ook een
taak heeft bij het tegengaan van verzuim en schooluitval. In het po zien we dat hoe hoger opgeleid
de ouders zijn, hoe meer zij vinden dat de school een taak heeft bij genoemde onderwerpen. 25
Tabel 4.2 Taak school bij opvoeding van de leerlingen (percentage ouders, meerdere antwoorden
m ogelijk)
po (n = 503)

vo (n =536)

m bo (n= 350)

alcohol/drugs)

62

56

48

Ja. voor geldzaken

22

23

21

Ja, voor gezondheid (voeding, sport & bew eging,

Ja, voor sociale relaties en pesten

76

67

56

Ja, voor seksualiteit

35

34

19

Ja, voor gebruik internet en sociale media

46

42

34

-

65

60

verantwoordelijk

-.

2

1

Normen en w aarden bijbrengen

-.

1

1

Ja, voor een ander thema, namelijk...

7

3

2

Nee, de school heeft geen taak

8

11

15

Weet niet/zeg niet

6

10

12

Ja, voor verzuim en stoppen met de school zonder
diploma
Ondersteunde opvoedtaak, ouders zijn

Bron: ouderenquête.

Ook partners (twee derde) van mbo-studenten vinden dat de mbo-instelling een opvoedende taak
heeft. Deze respondenten vinden dat deze taak vooral geldt voor gezondheid (42%), geldzaken
(33%) en sociale relaties en pesten (32%). Een derde van de partners vindt dat de instelling geen
opvoedende taak heeft.
Tabel 4.3 Taak school bij opvoeding van de deelnemers (percentage partners)(meerdere antwoorden
m ogelijk) (n =140)
%
Ja, voor gezondheid (voeding, sport en bew eging, alcohol/drugs)

42

Ja, voor geldzaken (schulden)

33

Ja, voor sociale relaties en pesten

32

Ja, voor seksualiteit

11

Ja, voor gebruik internet en sociale media

21

Nee, de mbo-instelling heeft geen taak bij de opvoeding van de studenten

34

Ja, voor een ander thema

1

Bron: Partners enquête.

Om vast te stellen in hoeverre de taak van de school bij de opvoeding in de praktijk gestalte krijgt,
hebben we de mening gevraagd van leerlingen, deelnemers en ouders.
We hebben aan leerlingen en deelnemers gevraagd aan welke thema’s rondom opvoeding hun
school aandacht besteedt. De scholen besteden volgens hen aandacht aan gezondheid (vo: 67%,
mbo: 44%), het respectvol met elkaar omgaan (vo: 66%, mbo: 56%) en aan normen en waarden
25

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

79

(vo: 53%, mbo: 52%). Daarnaast besteden de scholen ook aandacht aan het gebruik van internet
en social media (vo: 47%, mbo: 39%).
Leerlingen geven aan dat er ook veel aandacht is voor sociale relaties en pesten (54%).
Dit zijn dezelfde thema’s waarvan ouders en scholen zeggen dat het behoort tot de opvoedende
taak van de school, al zijn de percentages lager en iets anders verdeeld over de verschillende
thema’s dan de instellingen zelf aangeven.
Tabel 4.4 Aan w elke van de volgende thema’s besteedt jouw school aandacht? (percentage leerlingen,
m eerdere antwoorden m ogelijk)
vo (n =359)

m bo (n = 356)

alcohol/drugs)

67

44

Ja. voor geldzaken

27

26

Ja, voor gezondheid (voeding, sport & bew eging,

Ja, voor sociale relaties en pesten

54

18

Ja, voor seksualiteit

38

17

Ja, voor gebruik internet en sociale media

47

39

Ja, voor verzuim en stoppen met de school zonder diploma

42

34

Normen en w aarden bijbrengen

53

52

Respectvol met elkaar omgaan

66

56

Geen van bovenstaande taken

12

15

Bron: leerlingenquête.

Verder hebben we aan de ouders een aantal stellingen 26 voorgelegd om te zien in hoeverre zij
vinden dat de school hen betrekt bij een aantal onderwerpen. We bespreken achtereenvolgens de
antwoorden van ouders met kinderen in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en mbo.
Meer dan twee derde van de ouders met kinderen in het basisonderwijs is het eens met de stelling
dat de school van hun kind het belangrijk vindt om ouders te betrekken. Ook met de stellingen dat
de school de levensbeschouwing van ouders respecteert (65%), afspraken nakomt (64%) en haar
best doet om contacten op te bouwen met ouders vindt veel bijval. Het minst eens zijn ouders met
de stelling dat de school de ouders met elkaar in contact brengt. Een kwart van de ouders vindt dat
dit niet gebeurt op de school van zijn/haar kind.
Tabel 4.5 Betrekken van ouders bij school (percentage ouders po, n=503)
De school van m ijn kind…

Mee eens

Neutraal

Oneens

Weet niet

Totaal

70

24

6

1

100

met ouders

61

27

10

1

100

Komt afspraken met ouders na

64

28

6

2

100

56

31

9

4

100

65

25

6

4

100

Vindt het belangrijk om ouders te
betrekken
Doet zijn best contacten op te bouw en

Ziet ouders als gelijkw aardig bij de
opvoeding
Respecteert de levensbeschouwing en
gebruiken van ouders
Adviseert ouders hoe ze hun kinderen
kunnen ondersteunen bij schoolwerk

51

33

11

5

100

Adviseert ouders bij de aanpak van

57

22

4

17

100

26

80

NB: deze stellingen hebben niet alleen betrekking op pedagogisch partnerschap.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

De school van m ijn kind…

Mee eens

Neutraal

Oneens

Weet niet

Totaal

gedragsproblemen bij ondersteuning

58

Brengt ouders met elkaar in contact

27

24

7

11

100

45

25

4

100

45

33

16

5

100

verzuim
Betrekt ouders van kinderen met leer- en

Vraagt ouders om hun w erkervaring en
talenten in te zetten
Bron: ouderenquête.

Ouders met kinderen in het voortgezet onderwijs zijn tevens duidelijk positief over de mate waarin
de school de ouders betrekt. Verder is iets meer dan de helft van de ouders het eens met de
stelling dat de school afspraken met ouders nakomt, het belangrijk vindt om ouders bij de school te
betrekken, en de levensbeschouwing van ouders respecteert. Net als in het primair onderwijs zien
we dat ouders het het minst eens zijn met de stelling dat de school ouders met elkaar in contact
brengt.
Tabel 4.6 Betrekken van ouders bij school (percentage ouders vo, n=536)
De school van m ijn kind…

Mee eens

Neutraal

Oneens

Weet niet

Totaal

52

37

7

3

100

met ouders

46

36

16

2

100

Komt afspraken met ouders na

57

30

10

3

100

41

39

13

7

100

52

35

4

9

100

37

40

19

5

100

29

30

15

26

100

gedragsproblemen bij ondersteuning

41

30

11

19

100

Brengt ouders met elkaar in contact

22

35

33

10

100

26

32

29

13

100

47

33

16

4

100

Vindt het belangrijk om ouders te
betrekken
Doet zijn best contacten op te bouw en

Ziet ouders als gelijkw aardig bij de
opvoeding
Respecteert de levensbeschouwing en
gebruiken van ouders
Adviseert ouders hoe ze hun kinderen
kunnen ondersteunen bij schoolwerk
Adviseert ouders bij de aanpak van
verzuim
Betrekt ouders van kinderen met leer- en

Vraagt ouders om hun w erkervaring en
talenten in te zetten
Adviseert ouders bij keuze vakken en
vervolgopleidingen van kinderen
Bron: ouderenquête.

Laagopgeleide ouders in het vo zeggen vaker dat de school ouders van kinderen met
leerproblemen of gedragsproblemen betrekt bij de extra ondersteuning dan hoogopgeleide
ouders. 27
Ouders met kinderen op een mbo-instelling zijn niet uitgesproken over de mate waarin de mboinstellingen de ouders betrekt. Ze zijn het meest eens met de stelling dat de instelling de afspraken
met ouders nakomen (42% mee eens) en dat de mbo-instelling belang hecht aan het betrekken van
ouders bij de mbo-instelling (38% mee eens). Ook in het mbo zijn de ouders het minst eens met de

27

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

81

stelling dat de instelling ouders met elkaar in contact brengt (39% mee oneens) en ouders vraagt
hun (werk)ervaring en unieke kwaliteiten in te zetten voor de mbo-instelling (37% mee oneens).
Tabel 4.7 Betrekken van ouders bij instelling? (percentage ouders mbo, n = 350)
De m bo-instelling van mijn kind…

Mee

Neutraal

eens

Mee

Weet ik

oneens

niet

vindt het belangrijk om ouders/verzorgers te betrekken bij de
mbo-instelling

38

34

21

7

met ouders/verzorgers

31

35

29

5

komt afspraken met ouders/verzorgers na

42

35

12

12

32

37

17

14

33

42

9

15

28

34

28

11

26

35

20

19

ouders/verzorgers

27

35

19

19

brengt ouders/verzorgers van studenten met elkaar in contact

14

35

39

12

15

31

37

16

29

35

23

13

doet zijn best om contacten op te bouw en en te onderhouden

ziet ouders/verzorgers als gelijkw aardige partners in onderwijs
en opvoeding
respecteert de levensbeschouwing, gebruiken, en opvattingen
van ouders/verzorgers
adviseert ouders/verzorgers hoe ze hun kinderen kunnen
ondersteunen bij de studieopdrachten
adviseert ouders/verzorgers bij de aanpak van verzuim en
stoppen met de studie zonder diploma
betrekt ouders/verzorgers van studenten met leerproblemen of
gedragsproblemen bij de extra ondersteuning (inzet van

vraagt ouders/verzorgers om hun (w erk)ervaring en unieke
kw aliteiten in te zetten voor de mbo-instelling
adviseert ouders/verzorgers bij beslissingen over de
beroepskeuze en/of vervolgopleiding van hun kind
Bron: Ouderenquête.

Hoog- en laagopgeleide ouders in het mbo verschillen op sommige punten van elkaar. Zo vinden
meer laagopgeleide dan hoogopgeleide ouders dat:
•

De mbo-instelling ouders adviseert over hoe ze hun kinderen kunnen ondersteunen bij de

•

studieopdrachten;
De mbo-instelling ouders van studenten met elkaar in contact brengt. 28

4.2.2 Waarden
Gedeelde waarden
We hebben scholen, ouders en leerlingen ook gevraagd naar gedeelde waarden. Dit is een
belangrijk aspect van pedagogisch partnerschap. Als waarden worden gedeeld, is het beter
mogelijk om elkaars partner te zijn bij de opvoeding van kinderen.
Bijna alle scholen en ouders in het primair onderwijs (99%) vinden het tamelijk tot zeer belangrijk
dat beide partijen aan dezelfde waarden hechten bij de opvoeding. In het voorgezet onderwijs is dat
96% van de scholen en 97% van de ouders, en in het mbo 93% van de mbo-instellingen en 93%
van de ouders 29. Binnen de sectoren lijken ouders en scholen het met elkaar eens te zijn over het
belang van overeenstemming over waarden bij de opvoeding.

82

28

Deze v erschillen zijn signif icant (p<0,05).

29

Bron: instellingsenquête en ouderenquête.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Daarnaast hebben we aan leraren (po, vo, mbo) en de colleges van bestuur (mbo) gevraagd of zij
het belangrijk vinden dat ouders en school op een lijn zitten. De meeste leraren vinden dit
belangrijk, maar niet altijd even makkelijk te realiseren. De leden van de colleges van bestuur van
mbo-instellingen hebben dezelfde mening.
Scholieren in het voortgezet onderwijs zelf vinden het veel minder belangrijk dan de scholen en hun
ouders dat zij aan dezelfde waarden hechten bij de opvoeding (zie Tabel 4.8). Meer dan de helft
van de leerlingen vindt dit tamelijk belangrijk en slechts een kleine groep (18%) vindt dit zeer
belangrijk.
Tabel 4.8 Belangrijk dat ouders hechten aan dezelfde waarden bij de opvoeding (percentage leerlingen
vo, n=359)
Zeer

Tam elijk

Niet zo

belangrijk

belangrijk

belangrijk

18

61

22

Belangrijk dat ouders hechten aan zelfde w aarden bij de
opvoeding als uw school
Bron: leerlingenquête.

Ook de mbo-deelnemers vinden het minder belangrijk dat de mbo-instelling aan dezelfde waarden
bij de opvoeding hecht, als de ouders of de partner van de mbo-deelnemer (Tabel 4.9).
Tabel 4.9 Belangrijk dat school, ouders en partners hechten aan dezelfde waarden bij de opvoeding
(percentage deelnemers Mbo; n=352)
School hetzelfde als ouders

School hetzelfde als
partner

Niet zo belangrijk

17

29

Tamelijk belangrijk

61

56

Zeer belangrijk

22

16

Bron: Deelnemersenquête.

Feitelijke overeenstemming over waarden, volgens scholen
Het is niet alleen interessant om te weten of er belang wordt gehecht aan overeenstemming over
waarden, maar ook of scholen en ouders in de praktijk op een lijn zitten wat betreft waarden. We
bespreken eerst in hoeverre dit volgens de scholen het geval is. In de onderstaande tabellen staan
de resultaten voor po, vo en mbo.
Voor een ruime meerderheid van de scholen in het primair en voortgezet onderwijs geldt dat ouders
en de school (grotendeels) op een lijn zitten wat betreft de waarden rondom het leren op school en
de regels in de klas. Volgens een iets minder ruime meerderheid van de scholen geldt dit voor de
waarden met betrekking tot de voorbereiding op deelname aan de samenleving.

Tabel 4.10School en ouders op een lijn wat betreft waarden (percentage scholen po, n=203)
Dezelfde

Grotendeels

Deels

Grotendeels

w aarden

dezelfde

dezelfde

verschillende

Weet niet

w aarden

Waarden

Waarden

19

65

15

2

0

25

54

19

2

0

Het leren op school (w erkhouding,
resultaten behalen)
De regels in de klas en op school
(respect voor elkaar, veiligheid op
school, pesten)

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

83

De voorbereiding op deelname aan
de samenleving (rechten en
plichten, vrijheid, democratie,
levensbeschouwing)

14

55

26

3

2

Bron: scholenenquête.

Tabel 4.11School en ouders op een lijn wat betreft waarden (percentage scholen vo, n=206)
Dezelfde

Grotendeels

Deels

Grotendeels

w aarden

dezelfde

dezelfde

verschillende

Weet niet

w aarden

Waarden

Waarden

20

58

18

2

2

22

61

15

1

2

12

46

36

2

3

Het leren op school (w erkhouding,
resultaten behalen)
De regels in de klas en op school
(respect voor elkaar, veiligheid op
school, pesten)
De voorbereiding op deelname aan
de samenleving (rechten en
plichten, vrijheid, democratie,
levensbeschouwing)
Bron: scholenenquête.

Bij de waarden betreffende ‘leren op de instelling (werkhouding, resultaten behalen, 63%), regels in
de klas en op de instelling (respect voor elkaar, veiligheid op de instelling, pesten, 66%) en
voorbereiding op deelname aan de samenleving (rechten en plichten, vrijheid, democratie,
levensbeschouwing, 55%) geven ook de mbo-instellingen aan dat zij (grotendeels) dezelfde
waarden hebben als ouders.
Tabel 4.12 School en ouders op een lijn (percentage scholen mbo, n = 90)
Dezelfde

Grotendeels

Deels

Grotendeels

Zeer

Weet

w aarden

dezelfde

dezelfde/

verschillende

verschillende

niet

w aarden

deels

w aarden

w aarden

verschillende
w aarden
Het leren op de
instelling
(w erkhouding,
resultaten behalen)

13

50

23

1

-

12

22

44

21

-

-

12

12

43

26

2

-

17

De regels in de klas
en op de instelling
(respect voor elkaar,
veiligheid op de
instelling, pesten)
De voorbereiding op
deelname aan de
samenleving (rechten
en plichten, vrijheid,
democratie,
levensbeschouwing)
Bron: Mbo-instellingsenquête.

84

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tet slot hebben we scholen gevraagd in hoeverre de scholen waarden en normen afstemmen met
ouders.
Tabel 4.13 Stem t uw school voldoende waarden en normen af samen met ouders? (percentage scholen)
po (n =201)

vo (n =206)

m bo (n = 90)

17

17

7

doen)

71

61

36

Nee, de school zou meer moeten doen

12

19

38

Weet niet

0

3

19

Ja, de school doet het maximale
Ja, de school doet voldoende (maar zou nog meer kunnen

Bron: scholenenquête.

Bijna driekwart van de scholen in het primair onderwijs zegt weliswaar voldoende te doen om
normen en waarden met ouders af te stemmen, maar dat toch meer gedaan zou kunnen worden. In
het voorgezet onderwijs is men iets minder tevreden, al vindt nog steeds het merendeel: (61%) dat
men voldoende doet. In het middelbaar beroepsonderwijs is men duidelijk het minst tevreden. Bijna
veertig procent vindt dat men meer zou moeten doen.
Daarnaast hebben we leraren gevraagd op welke waarden volgens hen het accent moet liggen als
het gaat om de betrokkenheid van ouders bij hun kinderen. Hier komt geen eenduidig beeld uit naar
voren. Leraren noemen verschillende waarden.
Feitelijke overeenstemming over waarden, volgens ouders
We hebben ook de ouders gevraagd in hoeverre zij op één lijn zitten met de school wat betreft
waarden. In het primair en het voortgezet onderwijs hebben ouders ongeveer dezelfde mening over
de mate waarin zij dezelfde waarde delen als de scholen. Meer dan een derde van de ouders in het
primair en voortgezet onderwijs vinden dat school en ouders dezelfde waarden hebben. School en
ouders zitten volgens ouders vooral op één lijn als het gaat om waarden rondom het leren op
school en de regels in de klas.
Tabel 4.14 School en ouders op een lijn w at betreft waarden (percentage ouders po, n=503)
Dezelfde

Grotendeels

Deels

Grotendeels

w aarden

dezelfde

dezelfde,

verschillend

w aarden

deels

Weet niet

verschillende
w aarden
Het leren op school
(w erkhouding, resultaten
behalen)

42

41

14

3

2

48

35

12

3

2

35

43

15

2

5

De regels in de klas en op school
(respect voor elkaar, veiligheid
op school, pesten)
De voorbereiding op deelname
aan de samenleving (rechten en
plichten, vrijheid, democratie,
levensbeschouwing)
Bron: ouderenquête.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

85

Tabel 4.15 School en ouders op een lijn w at betreft waarden (percentage ouders vo, n=285)
Dezelfde

Grotendeels Deels dezelfde, Grotendeels Weet niet

w aarden

dezelfde

deels

w aarden

verschillende

verschillend

w aarden
Het leren op school (w erkhouding,
resultaten behalen)

37

41

15

2

5

41

39

12

3

5

33

42

15

4

6

De regels in de klas en op school
(respect voor elkaar, veiligheid op
school, pesten)
De voorbereiding op deelname
aan de samenleving (rechten en
plichten, vrijheid, democratie,
levensbeschouwing)
Bron: ouderenquête.

Volgens ouders met mbo-deelnemers is de overeenstemming minder groot. Het percentage ouders
dat zegt dezelfde waarden te hebben als de instelling, is lager dan in po en vo. Anderzijds zijn er
maar weinig ouders (7%) die denken aan hele andere waarden te hechten dan de mbo-instelling.
Tabel 4.16 Instelling en ouders op een lijn wat betreft waarden (percentage ouders m bo) (n = 350)
Dezelfde
w aarden

Groten-

Deels

Groten-

Zeer

Weet
niet

deels

dezelfde/

deels

versch.

dezelfde

deels versch.

versch.

w aarden

w aarden

w aarden

w aarden

22

37

22

4

2

12

26

35

19

4

2

15

23

34

20

5

3

16

Het leren op de instelling
(w erkhouding, resultaten
behalen)
De regels in de klas en
op de instelling (respect
voor elkaar, veiligheid op
de instelling, pesten)
De voorbereiding op
deelname aan de
samenleving (rechten en
plichten, vrijheid,
democratie,
levensbeschouwing)
Bron: Ouderenquête.

Feitelijke overeenstemming over waarden, volgens leerlingen / deelnemers
Tot slot hebben we aan leerlingen uit het voortgezet onderwijs gevraagd of hun ouders en school
dezelfde waarden hebben (zie tabel 4.17).

86

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 4.17 School en ouders op een lijn w at betreft waarden (percentage leerlingen vo, n=359)
Dezelfde

Grotendeels

w aarden

dezelfde
w aarden

Deels

Grotendeels

Weet niet

dezelfde, verschillend
deels
verschillend

Het leren op school (w erkhouding,
resultaten behalen)

24

40

18

10

8

30

34

17

12

7

27

31

20

10

12

De regels in de klas en op school
(respect voor elkaar, veiligheid op
school, pesten)
De voorbereiding op deelname
aan de samenleving (rechten en
plichten, vrijheid, democratie,
levensbeschouwing)
Bron: leerlingenquête.

Volgens een kwart of meer van de leerlingen in het voortgezet onderwijs delen ouders en school
dezelfde waarden. Het gaat dan met name om waarden rondom de regels in de klas en op school.
Wel valt op dat leerlingen iets minder gedeelde waarden zien dan hun ouders en hun scholen.
Vmbo-leerlingen geven iets vaker dan vwo-leerlingen aan dat ouders en school niet op één lijn
zitten wat betreft genoemde onderwerpen.
Ook volgens de deelnemers aan het mbo hebben de mbo-instelling en de ouders en partners van
de deelnemers grotendeels dezelfde waarden. Zij geven echter wel vaker aan dat de waarden
verschillen. Dit was te verwachten, want deelnemers vonden het ook minder belangrijk dat instelling
en ouders/partners hechtte aan dezelfde opvoedthema’s.
Tabel 4.18 Instelling en ouders op een lijn wat betreft waarden (percentage deelnemers, mbo) (n=352)
Grotendeels

Ja,

Deels

Grotendeels

Nee,

Weet ik

hetzelfde

dezelfde

hetzelfde,

verschillend

heel

niet

w aarden

deels

verschillend

verschillend
Het leren binnen
de mbo-instelling
(w erkhouding,
resultaten
behalen)

32

20

26

9

3

9

29

27

22

7

4

11

27

18

27

7

5

15

De regels in de
klas en binnen
de mbo-instelling
De voorbereiding
op deelname
aan de
samenleving
Bron: Deelnemersenquête.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

87

Tabel 4.19 Instelling en partner op een lijn w at betreft waarden (percentage deelnemers mbo) (n=63)
Weet ik

Nee, heel

Grotendeels

Deels

Grotendeels

Ja,

niet

verschillend

verschillend

hetzelfde,

hetzelfde

dezelfde

deels

w aarden

verschillend
Het leren binnen
de mbo-instelling
(w erkhouding,
resultaten
behalen)

8

6

10

30

33

13

6

3

13

27

35

16

8

10

10

29

29

16

De regels in de
klas en binnen de
mbo-instelling
De voorbereiding
op deelname aan
de samenleving
Bron: Deelnemersenquête.

4.2.3 Wisselen van gedachten over waarden
Op allerlei manieren wordt er van gedachten gewisseld tussen scholen en ouders over waarden bij
de opvoeding.
De scholen in de verschillende sectoren gebruiken dezelfde middelen (maar niet in de dezelfde
mate) om met ouders van gedachten te wisselen over waarden. Het vaakst wordt dit gedaan tijdens
gesprekken tussen ouders en leraren en tijdens ouderavonden. In het voortgezet onderwijs wordt
dit ook vaak gedaan binnen de ouderraad of MR.
Tabel 4.20 Van gedachten w isselen tussen school en ouders over waarden bij de opvoeding
(percentage scholen, meerdere antwoorden m ogelijk)
po (n = 203)

vo (n = 206)

m bo (n = 90)

58

68

38

medezeggenschapsraad

49

70

9

Ja, in gesprekken tussen ouders en docenten

86

71

47

Ja, op een andere manier, namelijk

8

6

6

Nee, dat gebeurt niet

3

4

27

Ja, tijdens ouderavonden
Ja, door de ouderraad, een ouderpanel of de

Bron: scholenenquête.

Ook ouders hebben we gevraagd op welke manier de school en ouders van gedachten wisselen
over waarden.
Tabel 4.21 Van gedachten w isselen tussen school en ouders over waarden bij de opvoeding
(percentage ouders, meerdere antwoorden m ogelijk)

Ja, tijdens ouderavonden

po (n = 503)

vo (n = 536)

m bo (n= 350)

40

36

21

Ja, door de ouderraad, een ouderpanel of de
medezeggenschapsraad

18

13

5

Ja, in gesprekken tussen ouders en docenten

43

28

20

Ja, tijdens thema-avonden

-

1

-

Ja, op een andere manier, namelijk

1

1

0

Nee, dat gebeurt niet

19

26

40

Bron: ouderenquête.

88

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Volgens de ouders (po, vo, mbo) wordt vooral van gedachten gewisseld over waarden tijdens
ouderavonden. Opvallend verschil met de scholen is dat meer ouders zeggen dat er helemaal niet
van gedachten wordt gewisseld over waarden (19% in het po, 26% in het vo, 40% in het mbo).
Scholen lijken een rooskleuriger beeld te hebben.
Hoogopgeleide ouders in het po en vo geven vaker dan laagopgeleide ouders aan dat er van
gedachten gewisseld wordt over waarden tijdens ouderavonden. 30
Besproken onderwerpen
Om te achterhalen wat er wordt besproken hebben we scholen en ouders gevraagd welke
onderwerpen aanbod komen tijdens deze gesprekken of bijeenkomsten (zie Tabel 4.22 en Tabel
4.23).
Tabel 4.22 Welke onderwerpen w orden er besproken? (percentage scholen , m eerdere antwoorden
m ogelijk)

Het leren op school (w erkhouding, resultaten behalen)

po (n = 196)

vo (n = 198)

m bo (n= 66)

93

97

99

99

98

91

55

61

38

De regels in de klas en op school (respect voor elkaar,
veiligheid op school, pesten)
De voorbereiding op deelname aan de samenleving
(rechten en plichten, vrijheid, democratie,
levensbeschouwing)
Bron: scholenenquête.

Bijna alle scholen in alle sectoren zeggen dat zij met ouders van gedachten wisselen over waarden
rondom het leren op school en de regels in de klas en op school. Door iets meer dan de helft van
de scholen in het po en vo wordt ook gesproken over waarden rondom de voorbereiding op
deelname aan de samenleving. In het mbo is dit met ruim een derde wat lager.
In vergelijking met de scholen geven iets minder ouders aan dat over deze waarden wordt
gesproken tussen ouders en school. Scholen en instellingen gaven al aan dat zij, meer dan ouders
dat vonden, wisselden van gedachten over waarden. Logischerwijs menen de instellingen dan ook
dat de verschillende onderwerpen meer besproken worden, dan dat ouders dat ervaren. Over het
geheel genomen is het beeld onder ouders wel hetzelfde als onder scholen: er wordt voornamelijk
gesproken over het leren op school en de regels in de klas en op school.
Tabel 4.23 Welke onderwerpen w orden er besproken? (percentage ouders, meerdere antwoorden
m ogelijk)

Het leren op school (w erkhouding, resultaten behalen)

po (n = 327)

vo (n = 285)

m bo (n= 244)

83

77

76

84

76

69

41

38

41

De regels in de klas en op school (respect voor elkaar,
veiligheid op school, pesten)
De voorbereiding op deelname aan de samenleving
(rechten en plichten, vrijheid, democratie,
levensbeschouwing)
Bron: ouderenquête.

Laagopgeleide ouders vinden dat de mbo-instelling en ouders vaker in gesprek gaan over het leren
binnen de mbo-instelling dan hoogopgeleide ouders.

30

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

89

Wenselijkheid van manieren om overeenstemming in visie te bevorderen
Scholen zijn verder bevraagd over hoe wenselijk zij de verschillende manieren vinden om ervoor te
zorgen dat ouders en school dezelfde visie hebben op opvoeding en onderwijs.
Scholen in het primair en voortgezet onderwijs vinden dat meer met elkaar praten over waarden de
meest wenselijke manier is om tot een zelfde visie te komen met ouders. Mbo-instellingen geven de
voorkeur aan het maken van concrete afspraken en deze vastleggen in een overeenkomst.
Volgens veel scholen in het primair en voorgezet onderwijs is dit juist niet zo wenselijk (zie Tabel
4.24, Tabel 4.25 en Tabel 4.26).
Tabel 4.24 Manieren om overeenstemming in visie te bevorderen (percentage scholen po, n=203)
Niet w enselijk

Enigszins

Zeer wenselijk

Weet niet

w enselijk
Meer met elkaar praten over w aarden en
normen

2

38

59

1

30

43

17

11

13

45

38

5

Concrete afspraken maken en vastleggen in
overeenkomst
Meer toezicht en controle op naleving
w aarden
Bron: scholenenquête.

Tabel 4.25 Manieren om overeenstemming in visie te bevorderen (percentage scholen vo, n= 206)
Niet w enselijk

Enigszins

Zeer wenselijk

Weet niet

w enselijk
Meer met elkaar praten over w aarden en
normen

3

38

57

2

25

45

22

9

10

55

29

6

Concrete afspraken maken en vastleggen in
overeenkomst
Meer toezicht en controle op naleving
w aarden
Bron: scholenenquête.

Tabel 4.26 Manieren voor zelfde visie (percentage instellingen m bo, n=90)
Niet

Enigszins

Zeer

Weet

w enselijk

w enselijk

w enselijk

niet

8

51

34

7

13

34

40

12

w aarden

13

41

34

11

Iets anders, namelijk

10

20

-

70

Meer met elkaar praten over w aarden en
normen
Met elkaar concrete afspraken maken en
vastleggen in een onderw ijsovereenkomst
Meer toezicht en controle op naleving van

Bron: Mbo-instellingsenquête.

4.3

Didactisch partnerschap
Didactisch partnerschap komt tot stand doordat ouders zich betrokken tonen bij het onderwijs aan
hun kinderen. Ze stimuleren hun kinderen door bijvoorbeeld voor te lezen, te praten met hun
kinderen over school, te vragen naar hun huiswerk en door hen te helpen bij het organiseren en

90

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

maken van hun huiswerk. In deze paragraaf wordt ingegaan op hoe ouders de rol van ondersteuner
thuis vervullen, hoe deelnemers dit ervaren en de rol van partners.

4.3.1 Ondersteuning van leerlingen thuis, volgens ouders
Allereerst hebben we ouders gevraagd hoe vaak ze met hun kinderen over school spreken.
Tabel 4.27 Hoe vaak spreken ouders met hun kind over school? (percentage ouders; tussen haakjes de
uitkomsten van 2009 )
po (n = 503)*

vo (n = 513)*

m bo (n= 350)

Dagelijks

74 (72)

67 (69)

27

Eén of enkele malen per w eek

20 (22)

26 (25)

47

Eén of enkele malen per maand

5 (5)

5 (5)

21

Zelden of nooit

1 (2)

3 (2)

4

Bron: ouderenquête 2009 en 2012 (percentages v an 2009 tussen haakjes).
* po 2009 (n=535) en v o 2009 (n =536).

Ongeveer twee derde van de ouders in het voortgezet onderwijs en bijna driekwart van de ouders
in het primair onderwijs spreken dagelijks met hun kinderen over school. In het mbo is dit een kwart
(27%). Een kleine groep ouders spreekt minder dan eens per week met hun kinderen over school
(6% in het po en 8% in het vo). In het mbo betreft dit echter ook een kwart.
Opvallend is dat laagopgeleide ouders vaker met hun kind praten over school dan hoogopgeleide
ouders. 31
Tabel 4.28 Wat bespreken ouders met hun kind over school? (meer dan één antwoord m ogelijk;
percentage ouders; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 503)*

vo (n = 536)*

m bo (n= 350)

Wat hij/zij heeft gedaan en geleerd op school

91 (95)

87 (92)

81

Wat hij/zij leuk of niet leuk vindt aan de lesstof

64 (66)

55 (60)

52

Wat hij/zij moeilijk of makkelijk vindt aan de lesstof

54 (56)

59 (64)

54

Leerproblemen

27 (35)

40 (48)

33

Relatie met andere leerlingen

72 (77)

66 (68)

52

Relatie met leraren/docenten.

46 (59)

66 (69)

60

De keuze van vakken en/of vervolgopleiding

-

43

20

Verzuim en stoppen met school

-.

12

45

Cijfers, resultaten, toetsen

-.

1

1

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535) en v o 2009 (n =536).

Een grote meerderheid van alle ouders (po, vo, mbo) vraagt hun kinderen wat ze die dag hebben
gedaan en geleerd op school. Daarnaast spreekt meer dan de helft van de ouders met hun
kinderen over de lesstof en over de relaties met leerlingen en leraren. Problemen met het leren,
keuze van vakken en vervolgopleiding, verzuim en cijfers worden minder vaak besproken.
Hoogopgeleide ouders spreken over meerdere, verschillende schoolse zaken met hun kind dan
laagopgeleide ouders. 32

31

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).

32

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

91

Omdat voorlezen voor jonge kinderen een belangrijke activiteit is in het kader van taal- en
leesstimulering hebben we aan ouders met kinderen in het basisonderwijs gevraagd hoe vaak ze
hun kinderen voorlezen (tabel 4.29).
Tabel 4.29 Hoe vaak lezen ouders hun kind voor? (percentage ouders; tussen haakjes de uitkomsten
van 2009)
po (n = 503)*
Dagelijks

40 (28)

Eén of enkele malen per w eek

29 (29)

Eén of enkele malen per maand

12 (10)

Zelden of nooit

19 (32)

Totaal

100

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535).

Ruim twee derde van de ouders leest hun kinderen ten minste eens per week voor. Dagelijks
voorlezen doet 40 procent van de ouders. Dit is een verbetering ten opzichte van 2009. 33
Ouders praten niet alleen met hun kind over school, maar ondersteunen hen soms ook op andere
manieren, bijvoorbeeld door te helpen met huiswerk. In Tabel 4.30 geven we weer hoe vaak ouders
hun kinderen helpen met hun huiswerk.
Tabel 4.30 Onderwijsondersteuning: hoe vaak helpen ouders hun kind met huiswerk? (percentage
ouders vo,n = 513*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
vo
Dagelijks

7 (9)

Eén of enkele malen per w eek

34 (27)

Eén of enkele malen per maand

26 (27)

Zelden of nooit

30 (35)

n.v.t.: kind krijgt geen huisw erk

3 (3)

Totaal

100

Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n =536).

Twee vijfde (41%) van de ouders met kinderen in het voortgezet onderwijs helpt hun kinderen een
keer of vaker per week. Iets minder dan een derde van de ouders helpt hun kind zelden of nooit
met huiswerk en 3 % van de kinderen krijgt volgens de ouders geen huiswerk mee van school.

4.3.2 Ervaring van leerlingen/deelnemers: thuis praten over school
Vragen over de ondersteuning door ouders zijn niet alleen gesteld aan de ouders zelf, maar ook
aan de leerlingen. We bespreken eerst de ervaringen van leerlingen in het voortgezet onderwijs,
vervolgens van de mbo-deelnemers.
Voortgezet onderwijs
Aan leerlingen in het voortgezet onderwijs hebben we gevraagd met wie zij praten over school en
over welke onderwerpen zij praten.

33

92

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 4.31 Met wie praat je over school? (percentage leerlingen vo, m eerdere antwoorden m ogelijk)
vo (n = 359)
Niemand

1

Vader

79

Moeder

89

Verzorger(s)

7

Broers/zussen

63

Andere familieleden zoals oom/tante of opa/oma

49

Mijn vriend(in)

40

Mijn klasgenoten

68

Mijn vrienden

69

Anders, namelijk: ...

1

Totaal

100

Bron: leerlingenquête.

Vrijwel alle leerlingen praten met anderen over school en dan vooral met hun moeders en vaders,
gevolgd door vrienden, klasgenoten en broers/zussen Er is een duidelijke relatie te leggen tussen
de onderwijssector en de mate waarin leerlingen spreken over school. Leerlingen van vmbo b/k
praten het minst over school, vwo’ers het meest. Met meer dan driekwart van de ouders wordt
minimaal één keer per week of vaker over school gesproken.
Tabel 4.32 Met wie praat je over school? (percentage leerlingen vo)
Zelden of

Een of enkele

Een of enkele

nooit

keren per

keren per

m aand

w eek

Dagelijks

Totaal

Vader (n = 284)

7

17

43

32

100

Moeder (n = 321)

2

16

31

51

100

26

14

38

23

100

Verzorger(s) (n =
24)
Bron: leerlingenquête.

Aan de kleine groep leerlingen die zelden of nooit met hun ouders spreken over school is gevraagd
wat de reden hiervan is. Bijna de helft wil niet dat ouders of verzorgers hiernaar vragen, en een
derde wil er zelf niet over praten.
Tabel 4.33 Waarom praat je zelden of nooit met (één van) je ouder(s)/verzorger(s) over school?
(m eerdere antwoorden mogelijk)* (leerlingen vo, n=47)
%
Ik w il niet dat mijn ouders/verzorgers ernaar vragen

46

Mijn ouders/verzorgers zijn hierin niet geïnteresseerd

5

Mijn ouders/verzorgers hebben hier geen tijd voor

2

Mijn ouders/verzorgers snappen niet zo goed w at er op school gebeurt

8

Mijn ouders/verzorgers vinden dat ik hier zelf verantwoordelijk voor ben

11

Ik vind het zelf niet belangrijk om hierover te praten

34

Anders, namelijk: ...

9

Bron: leerlingenquête.

We hebben de leerlingen die wel met hun ouders/ verzorgers over school praten gevraagd wat zij
met elkaar bespreken.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

93

Tabel 4.34 Waarover praat je m et je ouders/verzorgers? (percentage leerlingen vo, n = 339)
Zelden of
nooit

Een of

Een of

Dagelijks

Totaal

enkele

enkele

keren per

keren per

m aand

w eek

18

21

36

25

100

28

29

32

11

100

aan de lesstof

23

31

36

10

100

Of ik problemen heb met leren

37

30

25

8

100

leerlingen

35

23

25

17

100

Over het omgaan met docenten

24

30

32

14

100

Over spijbelen

77

13

9

2

100

examens

23

36

27

14

100

Over stages/beroepen

32

42

19

7

100

Over vervolgopleidingen

19

40

32

9

100

Wat ik heb gedaan en geleerd
op school
Wat ik leuk vind of niet leuk vind
aan de lesstof
Wat ik moeilijk of makkelijk vind

Over het omgaan met andere

Over
vakkenpakketkeuze/profielen/

Bron: leerlingenquête.

Het meest wordt met ouders gesproken over wat er geleerd is op school, over de lesstof, en de
omgang met leraren. Leerlingen spreken het minst over spijbelen met hun ouders, behalve vmbobk-leerlingen, die hierover vaker spreken dan andere leerlingen. Over de linie genomen praten
havo/vwo-leerlingen vaker met hun ouders over school dan vmbo-leerlingen.
Middelb aar b eroepsonderwijs
Ook aan deelnemers in het mbo hebben we gevraagd met wie zij praten over school en over welke
onderwerpen zij praten.
Deelnemers praten het vaakst met hun moeder over hun opleiding (89%) gevolgd door de vader
(70%) en vrienden (60%). Er wordt dan een of enkele malen per week over de opleiding gepraat
(Tabel 4.36). Reden om niet over de opleiding te praten met de ouders/verzorger is omdat de
deelnemer zelf het niet belangrijk vindt om er over te praten (Tabel 4.37).
Tabel 4.35 Met wie praat je wel eens over jouw opleiding?(meerdere antwoorden m ogelijk, n=356)
%
Niemand

0

Vader

70

Moeder

89

Verzorger(s)

5

Broers/zussen

56

Andere familieleden zoals oom/tante of opa/oma

39

Mijn vriend(in)

53

Mijn klasgenoten

57

Mijn vrienden

60

Collega

1

Bron: Deelnemersenquête.

94

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 4.36 Hoe vaak praat je m et deze persoon/personen over jouw opleiding? (n=356)
Zelden of nooit

Eén of enkele

Eén of enkele

(m inder dan één

m alen per m aand

m alen per w eek

Dagelijks

keer per m aand)
Vader

9

35

41

15

Moeder

6

27

49

19

18)

11

39

50

0

Mijn vriend(in)

6

18

50

26

Verzorgers (n= max

Bron: Deelnemersenquête.

Tabel 4.37 Waarom praat je zelden of nooit met (één van) je ouder(s)/verzorger(s)/vriend(in) over jouw
m bo-instelling? (Meerdere antwoorden mogelijk, (n=47)
%
Ik w il niet dat mijn ouders/verzorgers ernaar vragen

4

Mijn ouders/verzorgers zijn hierin niet geïnteresseerd

13

Mijn ouders/verzorgers hebben hier geen tijd voor

11

Mijn ouders/verzorgers snappen niet zo goed w at er op mijn mbo-instelling gebeurt

17

Mijn ouders/verzorgers vinden dat ik hier zelf verantwoordelijk voor ben

21

Ik vind het zelf niet belangrijk om hierover te praten

43

Anders, namelijk: ...

13

Bron: Deelnemersenquête.

Aan de mbo-deelnemers is ook gevraagd waarover zij met hun ouders of verzorgers praten. Het
meest wordt met ouders gesproken over wat er geleerd is op school, over de lesstof, en over
stages/beroepen. Spijbelen is zelden onderwerp van gesprek (net als in het voortgezet onderwijs).
Eenentachtig procent van de deelnemers zegt dat ouders zelden of nooit vragen of hij of zij spijbelt,
13% een of enkele malen per maand 34. De helft van de ouders vraagt zelden of nooit of de
studieopdrachten worden gemaakt 35.
Tabel 4.38 Over w elke onderwerpen praat je wel eens m et je ouders/verzorgers?* (n=332)
Zelden of nooit

Eén of enkele

Eén of enkele

Dagelijks

(m inder dan één

m alen per

m alen per w eek

keer per maand)

m aand

13

35

42

10

21

32

37

10

27

32

35

6

50

27

20

4

29

30

30

11

31

35

25

9

Wat ik heb gedaan en
geleerd binnen mijn mboinstelling
Wat ik leuk vind of niet leuk
vind aan de lesstof
Wat ik moeilijk of makkelijk
vind aan de lesstof
Of ik problemen heb met
leren
Over het omgaan met
medestudenten
Over het omgaan met
docenten

34

Bron: v raag 57 deelnemers enquête.

35

Bron: v raag 68 deelnemers enquête.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

95

Over spijbelen

75

16

6

3

examens

41

31

23

5

Over stages/beroepen

12

31

42

15

Over vervolgopleidingen

32

36

25

7

Over vakkenpakketkeuze/

Bron: Deelnemersenquête.
*Door af ronding is de som v an de percentages niet altijd exact gelijk aan 100.

Drie kwart van de deelnemers praat dagelijks of enkele malen per week met de partners (persoon
waarmee de deelnemer samenwoont) over zijn of haar opleiding. De onderwerpen waar
deelnemers over praten zijn stage, wat ze gedaan en geleerd hebben en hun omgang met andere
studenten.
Tabel 4.39 Hoe vaak praat je w el eens met de persoon/personen m et wie je samenwoont over jouw
opleiding? (n=356)
%
Zelden of nooit (minder dan één keer per maand)

8

Eén of enkele malen per maand

18

Eén of enkele malen per w eek

38

Dagelijks

37

Totaal*

100

Bron: Deelnemersenquête.

Tabel 4.40 Over w elke onderwerpen praat je wel eens m et de personen waarmee je
sam enwoont?(n=356)
Zelden of nooit

Eén of enkele

Eén of enkele

Dagelijks

(m inder dan één

m alen per

m alen per w eek

keer per maand)

m aand

16

29

35

21

17

35

31

17

26

33

24

17

41

21

24

14

16

33

33

19

docenten

28

31

24

17

Over spijbelen

53

16

22

9

vakkenpakketkeuze/examens

40

22

24

14

Over stages/beroepen

21

21

35

24

Over vervolgopleidingen

33

26

28

14

Wat ik heb gedaan en
geleerd binnen mijn mboinstelling
Wat ik leuk vind of niet leuk
vind aan de lesstof
Wat ik moeilijk of makkelijk
vind aan de lesstof
Of ik problemen heb met
leren
Over het omgaan met
medestudenten
Over het omgaan met

Over

Bron: Deelnemersenquête.

96

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

4.3.3 Onderwijsondersteuning door ouders/verzorgers (volgens leerlingen en deelnemers)
Praten over school en belangstelling tonen voor het schoolwerk is een belangrijke vorm van
ondersteuning van de leerlingen. De ondersteuning gaat een stap verder als ouders ook helpen bij
het huiswerk. Ook hierover zijn vragen gesteld aan leerlingen voortgezet onderwijs en deelnemers
aan het mbo.
Voortgezet onderwijs
Aan leerlingen in het voortgezet onderwijs hebben we gevraagd door wie hen ondersteunt bij het
organiseren en maken van huiswerk en hoe vaak.
Tabel 4.41 Onderwijsondersteuning: w ie helpen de leerling met huiswerk? (percentage leerlingen vo,
m eerdere antwoorden m ogelijk)
vo (n = 359)
Niemand

49

Vader

21

Moeder

29

Verzorger(s)

2

Broers/zussen

14

Andere familieleden zoals oom/tante of opa/oma

3

Mijn vriend(in)

9

Mijn vrienden

14

Mijn klasgenoten

15

Een huisw erkbegeleider

3

Mentor

6

Anders, namelijk: ...

1

Bron: Leerlingenquête.

De helft van de leerlingen (49%) geeft aan niet geholpen te worden bij het huiswerk. Vooral vwoleerlingen geven dit aan. Als er iemand helpt dat zijn dat vooral de ouders. Hierbij worden moeders
(29%) net iets vaker genoemd dan vaders (21%). Klasgenoten, vrienden en broers en zussen zijn
voor iets meer dan tien procent van de leerlingen een belangrijke hulp bij het maken van huiswerk.
Naar leerjaar zijn er grote verschillen: het aandeel leerlingen dat niet geholpen wordt stijgt met de
leerjaren.
Wanneer ouders helpen met huiswerk is dit in meer dan 40 % van de gevallen minstens één keer
per week. Ook hier zien we dat moeders iets vaker helpen dan vaders.
Tabel 4.42 Onderwijsondersteuning: hoe vaak hulp bij huiswerk? (percentage leerlingen vo)
Zelden of

Een of enkele

Een of enkele

nooit

keren per

keren per

m aand

w eek

Dagelijks

Totaal

Vader (n = 76)

10

46

38

6

100

Moeder (n = 105)

5

58

33

9

100

Bron: leerlingenquête.

Ouders kunnen hen volgens driekwart van de leerlingen voldoende helpen met het huiswerk. Ze
kunnen dit volgens de leerlingen vooral door te overhoren (51%) en de lesstof op een andere
manier of nogmaals uit te leggen (45%).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

97

Tabel 4.43 Onderwijsondersteuning: w aarom kunnen ouders voldoende helpen? (percentage leerlingen
vo, m eerdere antwoorden mogelijk)
vo (n = 182)
Overhoren

51

Lesstof nogmaals of op andere manier uitleggen

45

Tips om huisw erk beter te plannen

24

Hulp bij informatie zoeken voor w erkstukken, etc.

36

Nakijken van huisw erk

18

Hulp bij het opmaken van bijvoorbeeld w erkstukken of presentaties
(vormgeving, foto’s, filmpjes, etc.)

26

Anders, namelijk: ...

1

Bron: leerlingenquête.

De hulp van ouders kan op verschillende manieren worden geboden. Ongeveer twee derde van de
leerlingen zegt dat ze bij hun ouders terecht kunnen met vragen en ruim de helft wordt door de
ouders gestimuleerd om huiswerk te maken.
Tabel 4.44 Onderwijsondersteuning: w aar helpen ouders bij? (percentage leerlingen vo, m eerdere
antw oorden m ogelijk)
vo (n = 282)
Ze stimuleren mij om mijn huisw erk te maken

53

Ze bieden structuur/helpen me met het inplannen van mijn huisw erk

23

Ze bieden mij een rustige w erkplek w aar ik mijn huisw erk kan maken

42

Ik kan bij ze terecht met vragen

65

Ze overhoren me regelmatig

13

Anders, namelijk: ...

2

Bron: leerlingenquête.

Driekwart van de leerlingen vindt dat hun ouders voldoende hulp biedt en vindt (meer) hulp niet
nodig. Bij havo/vwo ligt dit percentage op 80%. Leerlingen vmbo-bk vinden de hulp van hun ouders
beduidend minder vaak voldoende met ruim 60%. Onder hen zou een aanzienlijk deel wel wat
meer hulp willen krijgen, bijvoorbeeld door meer structuur geboden te krijgen door hun ouders of
hen vragen over huiswerk te kunnen stellen.
Volgens 45 procent van de leerlingen vragen hun ouders een keer per week of vaker of ze hun
huiswerk hebben gemaakt. Ruim een derde (38%) van de leerlingen zegt zelden of nooit gevraagd
te worden of zij hun huiswerk hebben gemaakt.
Tabel 4.45 Onderwijsondersteuning: Vragen je ouder(s)/verzorger(s) of je je huiswerk hebt gemaakt?
(percentage leerlingen vo (n = 359)
Vo
Zelden of nooit (minder dan één keer per maand)

38

Eén of enkele malen per maand

18

Eén of enkele malen per w eek

31

Dagelijks

14

Totaal

100

Bron: leerlingenquête.

De leerlingen die aangeven dat ze onvoldoende geholpen kunnen worden met hun huiswerk door
hun ouders geven aan dat dit vooral komt doordat hun ouders te weinig opleiding hebben (39%) of

98

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

omdat ze te weinig tijd hebben (36%). Een andere reden die wordt genoemd is dat ouders niet zo
goed snappen wat er op school gebeurt (29%).
Tabel 4.46 Onderwijsondersteuning: w aarom kunnen je ouder(s)/verzorger(s) je onvoldoende helpen
m et je huiswerk? (percentage leerlingen vo, n = 47, m eerdere antwoorden mogelijk)
Vo
Ze hebben te w einig tijd

36

Ze hebben te w einig opleiding

39

Ze snappen niet zo goed w at er op school gebeurt

29

Ze spreken/lezen geen Nederlands

2

Ik w il het zelf doen / heb geen hulp nodig

12

Ze begrijpen de stof niet (altijd)

5

Anders, namelijk: ...

6

Bron: leerlingenquête.

Middelb aar b eroepsonderwijs
Aan de deelnemers in het mbo zijn ongeveer dezelfde vragen gesteld over hulp bij het huiswerk als
aan leerlingen in het voortgezet onderwijs. Ruim een derde zegt geen hulp te krijgen bij het
organiseren en/of maken van de studieopdrachten. Klasgenoten en de moeder zijn partijen die het
meest genoemd worden als er wel geholpen wordt.
Ouders worden wel gezien als een partij die goed in staat is de deelnemer te helpen (Tabel 4.48,
Tabel 4.49).
Tabel 4.47 Wie helpen je met je bij het organiseren en/of m aken van je studieopdrachten? (meerdere
antw oorden m ogelijk)* (n=356)
%
Niemand

35

Vader

17

Moeder

28

Verzorger(s)

2

Broers/zussen

9

Andere familieleden zoals oom/tante of opa/oma

3

Mijn vriend(in)

18

Mijn vrienden

15

Mijn klasgenoten

32

Een huisw erkbegeleider

4

Mentor

14

Anders

3

Bron: Deelnemersenquête.

Tabel 4.48 Kunnen jouw ouder(s)/verzorger(s) je voldoende helpen m et het organiseren en/of maken van
je studieopdrachten? (n=352)
%
Ja

65

Nee

35

Totaal

100

Bron: Deelnemersenquête.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

99

Tabel 4.49 Waarom kunnen jouw ouder(s)/verzorger(s) je voldoende helpen met het organiseren en/of
m aken van je studieopdrachten? (meerdere antwoorden m ogelijk)* (n=230)
%
Ze stimuleren mij om mijn opdrachten te maken

44

Ze bieden structuur/helpen me met het inplannen van mijn opdrachten

20

Ze bieden mij een rustige w erkplek w aar ik mijn opdrachten kan maken

40

Ik kan bij ze terecht met vragen

63

Ze overhoren me regelmatig

10

Anders

2

Bron: Deelnemersenquête.
* som v an de percentages is groter dan 100, doordat meerdere antwoordcategorieën gekozen konden worden.

De belangrijkste reden waarom ouders niet kunnen helpen zijn omdat ze volgens de deelnemer niet
goed snappen wat er op de mbo-instelling gebeurt. Ook willen veel deelnemers het zelf doen of
zeggen geen hulp nodig te hebben. Dit wordt bevestigd in Tabel 4.51: driekwart van de mbodeelnemers zegt geen behoefte te hebben aan meer ondersteuning bij hun opdrachten.
Tabel 4.50 Waarom kunnen jouw ouder(s)/verzorger(s) je onvoldoende helpen met het organiseren en/of
m aken van je studieopdrachten? (meerdere antwoorden m ogelijk)* (n=356)
%
Ze hebben te w einig tijd

18

Ze hebben te w einig opleiding

18

Ze snappen niet zo goed w at er op mijn mbo-instelling gebeurt

35

Ze spreken/lezen geen Nederlands

1

Ik w il het zelf doen / heb geen hulp nodig

32

Geen verstand van mijn studierichting

11

Anders

4

Bron: Deelnemersenquête.
* som v an de percentages is groter dan 100, doordat meerdere antwoordcategorieën gekozen konden worden.

Tabel 4.51 Zou je graag meer steun vanuit je ouder(s)/verzorger(s) w illen bij het organiseren en/of
m aken van je studieopdrachten? (meerdere antwoorden m ogelijk)* (n=352)
%
Ja, ik w il dat zij mij meer stimuleren om mijn opdrachten te maken

8

Ja, ik w il dat zij mij meer structuur bieden / mij helpen met het inplannen van mijn
opdrachten

7

Ja, ik w il dat zij mij een rustige w erkplek bieden w aar ik mijn opdrachten kan maken

7

Ja, ik w il graag dat ik hen vragen kan stellen over mijn opdrachten

10

Ja, ik w il graag dat ze mij vaker overhoren

3

Nee, ik heb geen behoefte aan meer ondersteuning bij mijn opdrachten

74

Ja, ik w il meer steun bij.

1

Bron: Deelnemersenquête.
* som v an de percentages is groter dan 100, doordat meerdere antwoordcategorieën gekozen konden worden.

Hieronder volgt een overzicht van hoe vaak welke personen helpen bij het organiseren en/of maken
van studieopdrachten. Volgens de deelnemers krijgen zij doorgaans een of enkele keren per
maand hulp bij hun studieopdrachten. De ouders (moeder of vader even vaak) zijn daarbij de
belangrijkste bron van ondersteuning. Verder heeft slechts één op de tien deelnemers bijles (zie
Tabel 4.54).

100

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 4.52 Hoe vaak helpen de volgende personen je met het organiseren en/of m aken van je
studieopdrachten? (n=101)
Zelden of nooit

Eén of enkele

Eén of enkele

(m inder dan één

m alen per m aand

m alen per w eek

Dagelijks

keer per m aand)
Vader

22

52

27

0

Moeder

22

52

19

8

Mijn vriend(in)

5

46

35

14

Bron: Deelnemersenquête.

Tabel 4.53 Waar bestaat de hulp bij het organiseren en/of maken van je studieopdrachten uit? (meerdere
antw oorden m ogelijk, (n=140)
%
Overhoren

33

Lesstof nogmaals of op andere manier uitleggen

44

Tips om opdrachten beter te plannen

48

Hulp bij informatie zoeken voor opdrachten, etc.

40

Nakijken van opdrachten

31

Hulp bij het opmaken van bijvoorbeeld opdrachten of presentaties (vormgeving, foto’s,
filmpjes, etc.)

31

Anders

3

Bron: Deelnemersenquête.

Tabel 4.54 Heb je (ook) bijles? (meerdere antwoorden m ogelijk, (n=356)
%
Nee

90

Ja, bijles binnen de mbo-instelling

3

Ja, bijles bij een student

2

Ja, bijles bij een docent

5

Ja, bijles in buurthuis

1

Ja, bijles bij huisw erkinstituut

2

Anders

0

Bron: Deelnemersenquête.

4.3.4 Informatie van de school over onderwijsondersteuning
Ouders krijgen soms informatie mee van school over wat zij thuis kunnen doen om hun kind te
ondersteunen. Of ouders worden betrokken bij onderwijsondersteuning en op welke manier dit
gebeurt hebben we aan scholen en ouders gevraagd.
Ouders
Ouders met kinderen in het primair onderwijs hebben wat vaker contact met de scholen over
onderwijsondersteuning dan in het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs.
Tabel 4.55 Onderwijsondersteuning: contact met school over hoe zij hun kind kunnen ondersteunen
(percentage ouders)
po (n = 503)*

vo (n = 536)*

m bo (n= 350)

Ik vraag de school hoe ik mijn kind kan helpen

52 (22)

30 (16)

28

De school heeft tips en richtlijnen voor ouders

26 (17)

15 (16)

12

Geen contact

32 (30)

58 (66)

63

n.v.t.: kind krijgt geen huisw erk

0 (30)

0 (4)

-

Bron: ouderenquête. * po 2009 (n=535) en v o 2009 (n=536).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

101

Meer dan de helft van de ouders met kinderen in het primair onderwijs vraagt aan de school hoe zij
hun kind kunnen helpen. In het voortgezet onderwijs ligt dit percentage iets lager, op iets minder
dan een derde In het mbo betreft dit iets meer dan een kwart. Daarnaast krijgt een kwart van de
ouders in het primair onderwijs en 15 procent van de ouders in het voortgezet onderwijs tips en
richtlijnen van de school. In het mbo is dit vergelijkbaar met 12 procent.
Zowel ouders met kinderen in het po en vo, vragen de school vaker hoe ze hun kind kunnen helpen
thuis, dan dat zij dat in 2009 deden (de helft cq een derde in 2012 tegenover 22% en 16% in
2009). 36 In het po geven scholen, volgens ouders ook vaker tips en richtlijnen aan de ouders, ten
opzichte van 2009 (2012: 26%, 2009: 17%). 37
Laagopgeleide ouders in het vo geven vaker dan hoogopgeleide ouders aan dat de school tips en
richtlijnen heeft voor ouders. 38
Als scholen informatie geven over onderwijsondersteuning, dan doen ze dat op verschillende
manieren. We geven eerst een overzicht op basis van de enquête onder scholen.
Tabel 4.56 Onderneemt de school acties om ouders/verzorgers te stimuleren thuis hun kinderen te
ondersteunen, volgens de scholen (meer dan één antwoord mogelijk; percentage scholen)
po (n = 215)*

vo (n =219)*

m bo (n= 109)

Mondelinge toelichting over de beste aanpak

80 (80)

77 (60)

39

Wordt besproken bij gesprekken op school

88 (85)

85 (87)

-

Lesmaterialen voor thuis

75 (74)

21 (19)

8

Schriftelijke/digitale informatie

86 (57)

86 (63)

72

Thema-/informatiebijeenkomsten

56

81

46

-

-

66

Anders

5 (8)

4 (12)

7

Nee, geen informatie

2 (1)

(1)

5

Ernaar vragen en ter sprake brengen bij
individuele gesprekken 39

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 480) en v o 2009 (n =262).

De meeste scholen zeggen dat ze de ouders informeren over hoe zij hun kind het beste thuis
kunnen ondersteunen. Ouders in zowel het primair als voortgezet onderwijs worden zowel
mondeling als schriftelijk geïnformeerd. Verder valt op dat ouders in het primair onderwijs vaker
lesmateriaal mee naar huis krijgen en in het voortgezet onderwijs ouders vaker informatie kunnen
krijgen tijdens een informatiebijeenkomst.
Mbo-instellingen geven aan dat ze ouders/verzorgers stimuleren om hun kinderen te ondersteunen
buiten de instelling. Dit doen ze voornamelijk door schriftelijke/digitale informatie (72%) te
verstrekken en ernaar vragen en ter sprake brengen bij individuele gesprekken (66%). Bijna de
helft van de respondenten geeft aan ouders te stimuleren door het organiseren van thema/informatiebijeenkomsten.
We hebben niet alleen aan de scholen, maar ook aan ouders gevraagd hoe ze worden
geïnformeerd (zie Tabel 4.57).

36
37
38
39

102

Dit v erschil is signif icant (p<0,05).
Dit v erschil is signif icant (p<0,05).
Dit v erschil is signif icant (p<0,05).
Deze categorie in mbo is v ergelijkbaar met de categorie ‘Wordt besproken bij gesprekken op school’ po en v o.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 4.57 Onderwijsondersteuning: geeft de school ouders informatie over hoe zij hun kinderen
kunnen ondersteunen, volgens de ouders (meer dan één antwoord mogelijk; percentage ouders)
po (n = 503)*

vo (n = 536)*

Mondelinge toelichting over de beste aanpak

39 (19)

20 (18)

Wordt besproken bij gesprekken op school

32 (15)

22 (26)

Lesmaterialen voor thuis

23 (10)

4 (4)

Schriftelijke/ digitale informatie

20 (9)

11 (8)

Thema-/informatiebijeenkomsten

10

8

Anders

1 (1)

1 (2)

Nee, geen informatie

27 (20)

52 (52)

n.v.t.: kind krijgt geen huisw erk

0 (29)

0 (3)

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535) en v o 2009 (n =536).

Ouders hebben het gevoel dat ze minder geïnformeerd worden door de scholen dan de scholen
zelf aangeven. Dit zien we met name bij ouders met kinderen in het voortgezet onderwijs: de helft
zegt dat geen informatie te krijgen over onderwijsondersteuning. In het primair onderwijs is dit een
kwart. Als ouders al geïnformeerd worden, dan gebeurt dat volgens de ouders vooral mondeling.
Bijna twee derde van de ouders met kinderen in het mbo zegt geen informatie van de mboinstelling te krijgen over hoe zij thuis hun kind het beste kunnen ondersteunen. Ouders die deze
informatie wel krijgen, krijgen de informatie vooral tijdens gesprekken op school (24%).
Tabel 4.58 Vraag 79 Krijgt u van de m bo-instelling informatie hoe u uw kind thuis het beste kan
ondersteunen? (meerdere antwoorden m ogelijk)*(mbo, n= 350)
%
Nee

62

Ja, schriftelijke/digitale informatie

11

Ja, het is besproken bij gesprekken op school

24

Ja, er zijn/w orden thema-/informatiebijeenkomsten georganiseerd

7

Ja, anders

1

Bron: ouderenquête.

Aan de ouders is ten slotte gevraagd of ze iets hebben aan de informatie van de school. Ouders
(po, vo, mbo) zijn redelijk positief over het nut van de informatie die ze krijgen vanuit school. Ruim
de helft vindt dat ze tamelijk veel hebben aan de informatie van de school.
Tabel 4.59 Onderwijsondersteuning: hebben ouders iets aan de informatie van school over hoe zij hun
kind kunnen ondersteunen? (percentage ouders; tussen haakjes de uitkomsten van 2009 )
po (n = 503)*

vo (n = 513)*

m bo (n= 350)

Heel veel

21 (20)

8(10)

14

Tamelijk veel

56 (53)

52 (55)

52

Niet zo veel

23 (25)

37 (33)

28

Weinig of niets

1 (2)

4 (2)

6

Totaal

100

100

100

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535) en v o 2009 (n =536).

Laagopgeleide ouders in het po zeggen meer aan de ondersteuning vanuit de school te hebben
dan hoogopgeleide ouders. 40
40

Dit v erschil is signif icant.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

103

Partners
De partners van de deelnemers zijn gevraagd naar het ondersteunen van hun partner. De
meerderheid van de partners heeft geen contact met de instelling over hoe zij hun partner kunnen
ondersteunen. Partners geven (net zoals de ouders) aan van de mbo-instelling weinig informatie te
krijgen over hoe zij hun partner het beste ondersteuning kunnen geven (74%).
Tabel 4.60 Heeft u contact met de mbo-instelling over het ondersteunen van uw vriend(in)/partner?
(n=140)
%
Nee, geen contact

81

Ja, ik vraag de mbo-instelling w at ik als vriend(in)/partner kan doen om mijn
vriend(in)/partner te begeleiden

15

Ja, de mbo-instelling heeft tips en richtlijnen voor mij als vriend(in)/partner voor het
begeleiden van mijn vriend(in)/partner

4

Bron: Partners enquête.

Tabel 4.61 Krijgt u van de m bo-instelling informatie hoe u uw vriend(in)/partner thuis het beste kan
ondersteunen?(meerdere antwoorden m ogelijk, (n=140)
%
Nee

74

Ja, schriftelijke/digitale informatie

13

Ja, het is besproken bij gesprekken op de mbo-instelling

11

Ja, er zijn/w orden thema-/informatiebijeenkomsten georganiseerd

4

Bron: Partners enquête.

Tabel 4.62 Heeft u iets aan deze informatie gehad bij het ondersteunen van uw vriend(in)? (n = 37)
%
Weinig of niets

11

Niet zo veel

46

Tamelijk veel

38

Heel veel

5

Bron: Partners enquête.

104

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

5

Ouderparticipatie

5.1

Inleiding
Met ouderparticipatie doelen we op activiteiten waarmee ouders de school ondersteunen. Deze
activiteiten zijn niet direct bedoeld voor de ondersteuning van de eigen kinderen, maar voor de
school als geheel. Ouderparticipatie kan worden onderscheiden in 1) formele ouderbetrokkenheid
(inspraak), 2) informele ouderbetrokkenheid, hand- en spandiensten. Bij de bespreking van onze
bevindingen gebruiken we deze indeling als kapstok. Bij informele ouderbetrokkenheid
(onderwijsondersteunend) wordt in deze monitor, de hulp van ouders bij verzuim, voortijdig
schoolverlaten en loopbaanoriëntatie en –begeleiding besproken. Dit is nieuw ten opzichte van de
monitor uit 2009. Zoals ook in voorgaande hoofdstukken, wordt steeds eerst de situatie in het po en
vo besproken en daarna de situatie in de mbo-sector.

5.2

Formele ouderparticipatie: inspraak en invloed van ouders

5.2.1 Formele Inspraak en invloed van ouders
Ouders kunnen op school inspraak hebben via formele organen voor ouderparticipatie zoals de MR
of gemeenschappelijk MR (GMR) van het bestuur, maar ook via informele organen zoals
werkgroepen.
Scholen in het po en vo zijn wettelijk verplicht om medezeggenschap voor ouders te organiseren. In
het mbo geldt deze verplichting niet. Bijna alle scholen in het primair (99%) en voortgezet onderwijs
(91%) hebben dan ook een MR 41.
Een ander orgaan dat veel scholen inzetten om de ouderparticipatie te bevorderen is de ouderraad.
De ouderraad heeft formeel gesproken geen medezeggenschap, maar kan wel invloed hebben,
met name op praktische zaken. Ongeveer driekwart van de scholen in het voortgezet onderwijs en
84% van de scholen in het primair onderwijs heeft een ouderraad. Opvallend is dat het voortgezet
onderwijs meer gebruik maakt van een ouderplatform, werkgroep of klankbordgroep dan het primair
onderwijs.
Ouders kunnen ook lid zijn van het schoolbestuur. Dit komt echter veel minder vaak voor, namelijk
op 29 procent van de po-scholen en 16 procent van de vo-vestigingen. Daarmee is het aandeel
ouders dat lid is van het bestuur iets gedaald ten opzichte van 2009. 42 In de mbo-sector antwoordt
bijna de helft (47%) van de respondenten dat zij niet weten door middel van welke organen ouders
structureel betrokken worden bij de mbo-instelling. Een kwart (27%) antwoordt dat er ‘andere
organen’ zijn om ouders te betrekken, hier wordt een aantal maal de MR of OR genoemd.
Uit de interviews met de leden van CvB’s blijkt dat er mbo-instellingen zijn die wel meer
medezeggenschap van ouders wensen (formeel geregeld) maar dat er, in het verleden, vaak vanuit
de ouders weinig animo was om hierin zitting te nemen. Een aantal geïnterviewden vertelde dat er
gestart ging worden met pilots om tot meer medezeggenschap van ouders en deelnemers te
komen. Die beweging is echter nog wel in de opstartfase.

41

Deze v raag is niet gesteld aan de mbo-instellingen.

42

Dit v erschil is signif icant.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

105

Tabel 5.1 Welke organen zijn er w aarmee ouders/verzorgers structureel bij de school w orden
betrokken? (meer dan één antwoord mogelijk; percentage scholen)
po (n =214)*

vo (n = 218)*

m bo (n= 105)

Medezeggenschapsraad (MR/GMR)

99 (96)

91 (91)

-

Ouderraad

84 (84)

74 (74)

19

of ouderpanels**

28 (32)

56 (45)

11

Schoolbestuur

29 (38)

16 (25)

Andere organen

11 (13)

4 (8)

27

Weet niet

0 (0)

1 (0)

47

Platforms, w erkgroepen of klankbordgroepen van ouders

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n =502) en v o 2009 (n = 268).
**

Antwoordcategorie in mbo-instellingen v ragenlijst: platf orms, werkgroepen of klankbordgroepen v an ouders of
ouderpanels.

Aan de ouders hebben we ook gevraagd of zij lid zijn (geweest) van één of meer van deze
inspraakorganen. Een kleine minderheid van de ouders in po en vo is lid van een van de organen.
Lidmaatschap van de ouderraad komt nog het meest voor (zie Tabel 5.2 en Tabel 5.3). Van de
ouders met kinderen in het primair onderwijs is een kwart lid (geweest) van de ouderraad en in het
voortgezet onderwijs is dat een zesde. Daarnaast is een op de zes ouders in het po en een op de
tien ouders in het vo lid (geweest) van de MR.
Tabel 5.2 Percentage ouders die lid zijn van organen op school (po; n = 503*)
Nu lid

Lid

Nee, nooit

Totaal

gew eest

gew eest

Medezeggenschapsraad (MR)

7 (2)

9 (4)

84 (94)

100

Ouderraad

13 (9)

13 (9)

75 (82)

100

Ouderplatform of klankbordgroep

8 (2)

8 (4)

84 (95)

100

(GMR)

6 (1)

8 (3)

87 (96)

100

Schoolbestuur

6 (1)

6 (2)

88 (97)

100

Lid

Nee, nooit

Totaal

gew eest

gew eest

Gemeenschappelijke medezeggenschapsraad

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n =535).

Tabel 5.3 Percentage ouders die lid zijn van organen op school (vo; n = 513*)
Nu lid

Medezeggenschapsraad (MR)

4 (2)

6 (4)

90 (94)

100

Ouderraad

4 (3)

14 (10)

82 (87)

100

Ouderplatform of klankbordgroep

4 (2)

6 (3)

90 (95)

100

(GMR)

3 (1)

4 (3)

93 (96)

100

Schoolbestuur

3 (0)

4 (4)

93 (96)

100

2

4

94

100

Gemeenschappelijke medezeggenschapsraad

Raad van Toezicht
Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n = 536).

We hebben aan de leerlingen gevraagd of hun ouders lid zijn van een van de inspraakorganen op
school. Als hun ouders lid zijn van een inspraakorgaan dan is dat van de MR (7%) of van een
klankbordgroep, ouderpanel of focusgroep (7%).

106

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 5.4 Percentage ouders die lid zijn van organen op school volgens leerlingen (vo; n = 359*)
Ja

Nee

Weet niet

Totaal

7

78

15

100

7

79

14

100

(GMR)

4

82

14

100

Schoolbestuur

5

82

13

100

Medezeggenschapsraad (MR)
Ouderraad

100

Klankbordgroep, ouderpanel, focusgroep etc.
Gemeenschappelijke medezeggenschapsraad

Bron: leerlingenquête.

Slechts een minderheid van de ouders in de mbo-sector hebben zitting (gehad) in een van de
diverse inspraakorganen. Dit wordt bevestigd door de deelnemers (Tabel 5.6).
Tabel 5.5 Percentage ouders die lid zijn van organen binnen de m bo-instelling?* (m bo, n=350)
Ja

Nee, w el

Nee, nooit

gew eest

gew eest

Ouderraad

5

9

86

Ouderplatform, ouderpanel of klankbordgroep

4

7

89

Het bestuur van de mbo-instelling

3

5

92

Raad van Toezicht van het schoolbestuur

4

4

92

Bron: ouderenquête.

Tabel 5.6 Zijn je ouder(s)/verzorger(s) lid van een ouderpanel, ouderraad of het bestuur van jouw m boinstelling?(Mbo, n=352)
Weet ik niet

Ja

Nee

Klankbordgroep, ouderpanel, focusgroep etc.

9

7

85

Ouderraad

9

4

87

Bestuur van jouw mbo-instelling

9

6

85

Bron: Deelnemersenquête.

Toerusten van ouders in de (G)MR
Scholen zijn verplicht om de leden van de oudergeleding van de (G)MR te informeren over hun
rechten en plichten, over het algemene schoolbeleid en over belangrijke ontwikkelingen op school.
Daarnaast moet aan de ouders in voorkomende gevallen tijdig om instemming of advies worden
gevraagd. Aan zowel scholen als ouders in po en vo 43 is gevraagd op welke manier ouders worden
toegerust op hun rol binnen de (G)MR.
Rond de 90 procent van de scholen geeft aan ouders in de (G)MR te informeren over bestuur,
financiën, wetgeving, etc. Verder zien we dat meer dan vier vijfde van de scholen in het primair
onderwijs attent maken op cursussen en daar budget voor beschikbaar stellen. In het voorgezet
onderwijs gebeurt dit veel minder.
Tabel 5.7 Welke acties onderneemt de school om de oudergeleding MR/GMR toe te rusten op haar rol,
volgens de scholen? (meer dan één antwoord mogelijk; percentage scholen)
po (n = 214)*

vo (n = 217)*

90 (90)

88 (80)

89 (82)

54 (64)

De oudergeleding w ordt door de school / schoolbestuur ingelicht
over zaken als bestuur, financiën, relevante w etgeving, etc.
De oudergeleding w ordt attent gemaakt op mogelijke cursussen die
zij zouden kunnen volgen over zaken als bestuur, financiën,
relevante w etgeving, etc.
43

Deze v raag is niet aan de mbo-sector gesteld.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

107

po (n = 214)*

vo (n = 217)*

relevant w etgeving, etc.

80 (88)

62 (67)

Anders.

3 (2)

2 (3)

Weet niet

0 (0)

6 (0)

Er w orden geen specifieke acties ondernomen.

1 (1)

2 (4)

Ouders kunnen gebruik maken van de van het budget van de MR om
bijvoorbeeld cursussen te volgen over zaken als bestuur, financiën,

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n =479) en v o 2009 (n = 259).

Dezelfde vraag is gesteld aan de ouders (po, vo en mbo) die in de (G)MR zitten of hebben gezeten
(tabel 5.8). Hieruit blijkt dat ouders (po en vo) vinden dat zij minder worden toegerust op hun taken
dan de scholen. Een derde van de ouders in het mbo zegt dat er geen acties worden ondernomen
om hen toe te rusten.
Tabel 5.8 Welke acties onderneemt de school om de oudergeleding MR/GMR toe te rusten op haar rol,
volgens de ouders in de M R? (meer dan één antwoord mogelijk; percentage ouders)
po (n = 37)*

vo (n = 28)*

m bo (n =
50)

De oudergeleding w ordt door de school ingelicht over
bestuur, financiën, w etgeving, etc.

73 (16)

37 (36)

53

32 (10)

20 (28)

29

MR ten behoeve van scholing.

32 (23)

35 (22)

6

Anders.

0 (0)

0 (3)

-

Er w orden geen specifieke acties ondernomen.

14 (51)

26 (45)

35

De oudergeleding w ordt attent gemaakt op cursussen
e.d.
Ouders kunnen gebruik maken van het budget van de

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n =36) en v o 2009 (n = 32).

Ongeveer driekwart van de ouders die zelf in de (G)MR zitten of hebben gezeten in het primair
onderwijs vindt dat zij ingelicht worden over bestuur, financiën, wetgeving, etc. In het voortgezet
onderwijs is dat minder: ongeveer een derde van de ouders wordt hierover ingelicht door de school.
Zowel binnen het primair als voorgezet onderwijs geeft ongeveer een derde van de ouders aan dat
zij gebruik kunnen maken van het budget van de MR voor scholing. Het attent maken van ouders
op cursussen gebeurt volgens een derde van de ouders in het primair onderwijs en volgens een
vijfde van de ouders in het voorgezet onderwijs. Het aandeel ouders dat zegt dat er geen specifieke
acties worden ondernomen door de school is aanzienlijk gedaald ten opzichte van 2009, maar is in
het voorgezet onderwijs nog altijd een kwart. 44
Oordeel over invloed
Aan ouders die lid zijn of waren van de genoemde inspraakorganen is verder gevraagd in hoeverre
zij invloed uit kunnen oefenen via de inspraakorganen op school.
Ongeveer de helft van de ouders vindt dat ze enigszins invloed hebben via de inspraakorganen op
school. Minder dan een op de tien ouders vindt dat ze veel invloed hebben. De leden van de GMR
in het po en vo zijn het meest positief over hun invloed. Ouders in het mbo zijn het minst positief
over hun invloed (een derde voor alle organen).

44

108

Dit v erschil is signif icant.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 5.9 Invloed door lidmaatschap van inspraakorganen op school (percentage ouders; po)
Zeer veel

Tam elijk

Enigszins

Ouderraad (n = 127)*

6 (7)

24 (21)

54 (50)

15 (22)

Ouderplatform of klankbordgroep (n = 83)*

5 (0)

28 (24)

54 (48)

13 (29)

Medezeggenschapsraad (MR) (n = 82)*

4 (9)

42 (23)

43 (41)

12 (28)

Gemeenschappelijke MR (GMR) (n = 67)*

6 (13)

40 (12)

37 (37)

16 (38)

5

37

42

15

veel

Schoolbestuur (n = 59)*

Niet of
nauw elijks

Bron: ouderenquête.
* po 2009 ouderraad (n =95), ouderplatf orm (n=30), MR (n=36), GMR (n=19).

Tabel 5.10 Invloed door lidmaatschap van inspraakorganen op school (percentage ouders; vo)
Zeer veel

Tam elijk

Enigszins

veel
Ouderraad (n = 95)*

3 (5)

Niet of
nauw elijks

23 (23)

56 (54)

18 (18)

Ouderplatform of klankbordgroep (n = 52)*

4 (7)

25 (23)

52 (58)

19 (12)

Medezeggenschapsraad (MR) (n = 49)*

4 (9)

31 (24)

53 (52)

12 (15)

Gemeenschappelijke MR (GMR) (n = 37)*

11 (14)

35 (6)

43 (57)

11 (23)

12

24

47

18

6

25

50

19

Schoolbestuur (n = 34)
Raad van Toezicht van het schoolbestuur (n =
32)

Bron: ouderenquête.
* v o 2009 ouderraad (n =72), ouderplatf orm (n=27), MR (n=32), GMR (n=21).

Tabel 5.11 Invloed door uw lidmaatschap van inspraakorganen op de instelling (percentage ouders;
m bo)
Zeer veel

Tam elijk

Enigszins

veel
Ouderraad (n = 49)

Niet of
nauw elijks

4

20

45

31

= 38)

0

24

50

26

Het bestuur van de mbo-instelling (n = 29)

0

17

48

35

7

11

48

33

Ouderplatform, ouderpanel of klankbordgroep (n

Raad van Toezicht van het schoolbestuur (n =
27)
Bron: ouderenquête.

Driekwart van de ouders die lid zijn van een van de inspraakorganen op school in het primair en
voortgezet onderwijs vindt zichzelf hier deskundig genoeg voor. In het mbo vindt iets meer dan de
helft zichzelf deskundig genoeg om de rol te vervullen.
Tabel 5.12 Deskundigheid van ouders die lid zijn van inspraakorganen op school (percentage ouders)
po (n = 144)*

vo (n = 119)*

m bo (n= 50)

Ja, deskundig genoeg

76 (68)

76 (69)

58

Nee, niet deskundig genoeg

24 (32)

24 (31)

42

Bron: ouderenquête.

Feitelijke participatie
We hebben gezien hoeveel ouders deelnemen aan inspraakorganen op school. Aan de andere
kant is het interessant om te bekijken hoe scholen oordelen over de participatie van ouders. Lukt
het goed om ouders bereid te vinden deel te nemen aan de organen die daarvoor dienen? In de
onderstaande tabellen staan de resultaten.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

109

Tabel 5.13 Hoe m akkelijk of moeilijk is het om ouders te betrekken bij de onderstaande organen?
(percentages) (po n = 188 -214)
Zeer

Makkelijk

Neutraal

Moeilijk

m akkelijk
Ouderraad

Zeer

Weet niet

m oeilijk

3 (3)

45 (41)

29 (26)

17 (24)

1 (3)

5 (5)

1 (0)

19 (22)

18 (29)

29 (24)

13 (7)

21 (17)

(MR/GMR)

1 (0)

24 (15)

33 (32)

31 (45)

10 (8)

1 (0)

Schoolbestuur

0 (0)

4 (7)

16 (12)

20 (23)

17 (19)

42 (38)

Platforms, w erkgroepen,
klankbordgroep of
ouderpanels
Medezeggenschapsraad

Bron: scholenenquête.

Tabel 5.14 Hoe m akkelijk of moeilijk is het om ouders te betrekken bij de onderstaande organen?
(percentages, vo n =215*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Zeer

Makkelijk

Neutraal

Moeilijk

6 (2)

32 (30)

24 (26)

20 (26)

7 (6)

11 (11)

4 (2)

31 (29)

26 (24)

22 (23)

9 (11)

8 (11)

(MR/GMR)

3 (0)

25 (23)

28 (30)

30 (31)

11 (11)

4 (4)

Schoolbestuur

0 (0)

6 (6)

17 (19)

9 (11)

13 (11)

56 (53)

m akkelijk
Ouderraad

Zeer

Weet niet

m oeilijk

Platforms, w erkgroepen,
klankbordgroep of
ouderpanels
Medezeggenschapsraad

Bron: scholenenquête.
* v o 2009 (n = 213-251).

Tabel 5.15 Hoe m akkelijk of moeilijk is het om ouders/verzorgers te betrekken bij de onderstaande
organen? (percentages) (instellingen m bo, n =99)
Zeer

Makkelijk

Neutraal

Moeilijk

-

5

19

16

12

48

1

5

14

23

14

44

m akkelijk
Ouderraad

Zeer

Weet niet

m oeilijk

Deelname aan platforms,
w erk-groepen, klankbordgroep, ouderpanels
Bron: Mbo-instellingsenquête.

Het is volgens scholen niet makkelijk om ouders te vinden die willen deelnemen aan de diverse
inspraakorganen op school. Met name voor de MR (41%) en in het primair onderwijs ook voor de
platforms, werkgroepen, klankbordgroep of ouderpanels is het (zeer) moeilijk om ouders te
betrekken. De scholen vinden het werven van ouders voor de ouderraad nog het makkelijkst. Er is
geen verandering ten opzichte van 2009.
De respondenten van mbo-instellingen antwoorden vaak dat men het niet weet. Het is zelden
makkelijk om ouders te betrekken. Het betrekken van ouders bij deelname aan een ouderraad is
iets makkelijker dan deelname aan platforms, werkgroepen, klankbordgroep of ouderpanel.

110

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

5.2.2 Andere vormen van inspraak
Oudertevredenheidsonderzoek
We zagen al eerder dat lang niet alle ouders lid zijn van een inspraakorgaan.
Ouders kunnen ook via andere wegen dan de inspraakorganen invloed uitoefenen. Eén van die
wegen is via een oudertevredenheidsonderzoek. Van de ouders met kinderen in het primair
onderwijs heeft 41 procent weleens meegewerkt aan een oudertevredenheidsonderzoek op school.
In het voortgezet onderwijs ligt dit aandeel iets lager, namelijk op een derde. Van de ouders met
kinderen in het mbo is zelfs 85 procent nooit gevraagd om mee te werken aan een
oudertevredenheidsonderzoek.
Tabel 5.16 Terugkoppeling naar aanleiding van oudertevredenheidsonderzoek, volgens de ouders
(percentages; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 251)*

vo (n = 209)*

m bo (n = 54)

49 (57)

36 (40)

33

aangepast

24 (24)

24 (15)

28

Niet teruggekoppeld

9 (5)

15 (12)

20

Weet niet

18 (15)

25 (33)

19

Totaal

100

100

100

Teruggekoppeld naar ouders én schoolbeleid
aangepast
Teruggekoppeld, maar schoolbeleid niet

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n = 194) en v o 2009 (n = 137).

In meer dan de helft van de gevallen horen ouders iets terug over de resultaten van het onderzoek.
Het tevredenheidsonderzoek leidt volgens een derde tot de helft van de ouders ook tot aanpassing
van het schoolbeleid. In het mbo wordt het minst teruggekoppeld en ongeveer een vijfde van de
ouders weet niet of er terugkoppeling heeft plaatsgevonden.
Klachtenbehandeling
Met een oudertevredenheidsonderzoek wordt de algemene mening van ouders over de school
gepeild. Daarnaast kunnen ouders ook specifieke klachten hebben over de school en daarmee
terecht kunnen bij de schoolleiding of de MR.
Tabel 5.17 Percentage ouders dat klachten heeft doorgegeven aan schoolleiding of MR (m eer dan één
antw oord mogelijk; percentages; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 503)*

vo (n = 595)*

m bo (n = 350)

Geen klachten

60 (63)

61 (69)

71

Wel klachten

40 (37)

39 (31)

29

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n = 535) en v o 2009 (n = 536).

Tabel 5.18 Onderwerpen w aarover klacht worden ingediend (multiple response, percentages ouders;
tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 503)*

vo (n = 595)*

m bo (n=350)

Organisatie van zaken op school

15 (15)

13 (8)

13

Bepaalde leerkrachten / docenten

11 (10)

12 (11)

12

Het onderw ijs op school

7 (5)

9 (7)

9

Pesten op school

0 (0)

1 (0)

0

Andere zaken

7 (6)

3 (5)

1

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (totale n = 535) en v o 2009 (totale n = 536).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

111

Dertig tot veertig procent van de ouders heeft weleens een klacht geuit (zie Tabel 5.17). Het aantal
ouders met klachten is in vergelijking met 2009 in het vo licht gestegen 45. Van die klachten bestaat
het grootste deel uit klachten over de organisatie van zaken op school en uit klachten over
bepaalde leraren.
Tabel 5.19 Oordeel van ouders over de behandeling van klachten (percentages; tussen haakjes de
uitkomsten van 2009)
po (n = 167)*

vo (n =173)*

m bo (n =101)

43 (53)

41 (48)

31

tevredenheid

38 (26)

33 (27)

31

Niets mee gedaan

16 (17)

22 (18)

31

Weet niet

4 (4)

4 (7)

8

Naar tevredenheid afgehandeld
Wel iets mee gedaan, maar niet naar

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n = 199) en v o 2009 (n = 168).

Iets minder dan de helft van de ouders in het po en vo vindt dat hun klacht naar tevredenheid is
afgehandeld. Het oordeel van de ouders in het mbo over de behandeling van klachten is minder
positief, ongeveer een derde is tevreden over de afhandeling van hun klacht. Daarnaast geeft bijna
een derde van de ouders in het mbo aan dat er niets gedaan wordt met hun klacht, in het vo en met
name het po ligt dit aandeel wat lager.
Mening van scholen en ouders over inspraak
Aan scholen hebben we ten slotte nog enkele stellingen voorgelegd over de inspraak en invloed
van ouders.
Tabel 5.20 Stellingen over inspraak ouders (percentage scholen, dat het eens/oneens is met de stelling)
(po; n = 209*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Mee

Neutraal

Oneens

eens

Weet

Totaal

niet

Op deze school w orden bijdragen en
suggesties van ouders/verzorgers over het
schoolbeleid door het team zeer gew aardeerd.

70 (72)

24 (26)

4 (2)

2 (0)

100

55 (69)

36 (27)

9 (4)

0 (0)

100

27 (30)

58 (59)

13 (10)

2 (1)

100

55 (52)

24 (30)

21 (18)

0 (0)

100

20 (20)

45 (45)

31 (33)

4 (3)

100

21 (26)

36 (34)

42 (39)

1 (1)

100

Op deze school w orden bijdragen en
suggesties van ouders/verzorgers over de
kwaliteit van het onderwijs door het team zeer
gew aardeerd.
Leerkrachten passen hun handelen aan naar
aanleiding van de inbreng van
ouders/verzorgers.
Inspraak van ouders/verzorgers wordt door de
leraren soms als lastig ervaren.
Invloed van ouders/verzorgers op het
vormgeven van het curriculum is w enselijk.
Ouders zijn medeverantw oordelijk voor de
kw aliteit van het onderw ijs en de kw alitatieve
invulling van het onderw ijsprogramma.
Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 478).

45

112

Dit v erschil is signif icant.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 5.21 Stellingen over inspraak ouders (percentage scholen dat het eens/oneens is met de stelling)
(vo; n = 211*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Mee

Neutraal

Oneens

eens

Weet

Totaal

niet

Op deze school w orden bijdragen en
suggesties van ouders/verzorgers over het
schoolbeleid door het team zeer gew aardeerd

63 (59)

30 (37)

5 (3)

2 (2)

100

53 (53)

36 (39)

8 (7)

4 (2)

100

30 (24)

51 (55)

17 (18)

2 (4)

100

56 (48)

24 (31)

17 (18)

2 (3)

100

14 (11)

39 (37)

43 (48)

3 (4)

100

22 (22)

33 (30)

43 (45)

3 (3)

100

Op deze school w orden bijdragen en
suggesties van ouders/verzorgers over de
kwaliteit van het onderwijs door het team zeer
gew aardeerd
Docenten passen hun handelen aan naar
aanleiding van de inbreng van
ouders/verzorgers
Inspraak van ouders/verzorgers wordt door de
docenten soms als lastig ervaren
Invloed van ouders/verzorgers op het
vormgeven van het curriculum is w enselijk
Ouders/verzorgers zijn medeverantwoordelijk
voor de kw aliteit van het onderw ijs en de
kw alitatieve invulling van het
onderw ijsprogramma
Bron: scholenenquête.
* v o 2009 (n =259).

Bijdragen en suggesties van ouders worden door meer dan de helft van de scholen in het po en vo
gewaardeerd, als het gaat om schoolbeleid en kwaliteit van het onderwijs. Toch wordt de inspraak
van ouders volgens iets meer dan de helft van de scholen door de leraren soms als lastig ervaren.
Scholen vinden de invloed van ouders op het curriculum en de medeverantwoordelijkheid van
ouders voor de kwaliteit van het onderwijs het minst wenselijk. Verder zien we dat ouders volgens
de scholen niet veel invloed hebben op het handelen van leraren.
Tabel 5.22 Stelling over inspraak van ouders (percentage respondenten van m bo-instellingen, n =102)
Mee eens

Neutraal

Oneens

Helem aal

Weet niet

oneens
Op deze instelling w orden bijdragen en
suggesties van ouders/verzorgers over het
instellingsbeleid door het team zeer
gew aardeerd.

41

45

4

10

52

34

5

1

8

32

46

14

3

6

31

29

24

4

12

Op deze instelling w orden bijdragen en
suggesties van ouders/verzorgers over de
kwaliteit van het onderwijs door het team
zeer gew aardeerd.
Docenten passen hun handelen aan naar
aanleiding van de inbreng van
ouders/verzorgers.
Inspraak van ouders/verzorgers wordt door
de docenten in de instelling soms als lastig
ervaren.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

113

Mee eens

Neutraal

Oneens

Helem aal

Weet niet

oneens
Invloed van ouders/verzorgers op het
vormgeven van het curriculum is w enselijk.

10

28

41

17

5

7

20

46

24

4

Ouders/verzorgers zijn
medeverantw oordelijk voor de kw aliteit van
het onderw ijs en de kw alitatieve invulling
van het onderw ijsprogramma.
Bron: Mbo-instellingsenquête.

Mbo-instellingen zijn iets minder positief over de inspraak van ouders op de verschillende
thema’s 46. Thema’s waarop mbo-instellingen geen inspraak van ouders willen hebben is het
medeverantwoordelijk zijn van ouders op de kwaliteit van het onderwijs en de kwalitatieve invulling
van het onderwijsprogramma en op het vormgeven van het curriculum. Dit was ook te zien in de po
en vo. Mbo-Instellingen staan neutraal of positief tegenover suggesties en bijdragen van ouders.
Opvallend is dat mbo-instellingen inspraak van ouders door leraren als minder lastig ervaren dan
po- en vo-scholen Uit de interviews met mbo-leraren kwam ook naar voren dat leraren proberen
hun handelen aan te passen na feedback van de ouders, als dit mogelijk is.
Meedenken en meebeslissen door ouders
Bijna alle geïnterviewde leraren waarderen de betrokkenheid van ouders bij de ontwikkeling van
hun kind.
Leraren uit het mbo hebben minder behoefte aan hulp van ouders.
Over het meedenken en meebeslissen lopen de meningen van de leraren (po/vo/mbo) uiteen.
We hebben scholen ook een aantal vragen voorgelegd over in hoeverre de invloed van ouders
gewenst is bij bepaalde thema’s.
Tabel 5.23 Mate van invloed van ouders gewenst door de school (percentages) (po; n = 208*; tussen
haakjes de uitkomsten van 2009)
Liever

Enige

Veel

geen

invloed

invloed

invloed

w enselijk

w enselijk

Aanpak pesten, onaangepast gedrag

3 (3)

45 (46)

53 (51)

0 (0)

Vormgeving aan (buitenschoolse) activiteiten

6 (5)

66 (68)

26 (27)

2 (0)

Beslissingen over de voorzieningen van de school

19 (26)

74 (63)

6 (10)

1 (1)

Onderw ijstijden/schooltijden

11 (28)

70 (58)

19 (14)

0 (0)

Curriculum

50 (44)

44 (51)

0 (0)

5 (5)

Financiën

63 (56)

37 (43)

0 (0)

0 (1)

Personeelsbeleid

83 (72)

17 (28)

0 (0)

0 (0)

Pedagogisch klimaat op de school

4

60

36

0

Didactische aanpak

48

50

2

0

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 478).

46

114

Weet niet

Let op dat de antwoordcategorieën in de mbo-instellingsenquête iets anders zijn dan die in po en v o.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 5.24 Mate van invloed van ouders gewenst door de school (percentages) (vo; n = 210*; tussen
haakjes de uitkomsten van 2009)
Liever

Enige

Veel

geen

invloed

invloed

Weet niet

invloed

w enselijk

w enselijk

Aanpak pesten, onaangepast gedrag

1 (1)

45 (46)

53 (52)

1 (1)

Vormgeving aan (buitenschoolse) activiteiten

16 (16)

75 (72)

5 (10)

3 (3)

Beslissingen over de voorzieningen van de school

17 (16)

76 (72)

5 (10)

1 (2)

Onderw ijstijden/schooltijden

25 (38)

64 (58)

9 (4)

3 (1)

Financiën

49 (55)

47 42)

1 (1)

3 (3)

Curriculum

50 (56)

44 (39)

3 (2)

4 (3)

Personeelsbeleid

79 (79)

18 (19)

1 (0)

3 (2)

Pedagogisch klimaat op de school

6

64

30

1

Didactische aanpak

35

58

5

1

Bron: scholenenquête. * v o 2009 (n =258).

Zowel in het primair als in het voortgezet onderwijs vinden scholen het belangrijk om samen met
ouders de aanpak van pesten en onaangepast gedrag onder leerlingen te bespreken. Iets meer
dan de helft van de scholen vindt veel invloed van ouders hierbij wenselijk. Andere thema’s waarop
enige invloed van ouders wenselijk is zijn de voorzieningen van de school, buitenschoolse
activiteiten en onderwijs- en schooltijden. Scholen vinden invloed van ouders niet of minder
wenselijk als het gaat om personeelsbeleid, het curriculum en de financiën.
Instellingen in het mbo hebben andere thema’s voorgelegd gekregen, met betrekking tot de mate
waarin invloed van ouders gewenst is. In het mbo vinden de instellingen de invloed van ouders
vooral gewenst bij de aanpak van verzuim/voortijdig schoolverlaten, aanpak van zaken als pesten
en omgang met elkaar en de aanpak van loopbaanoriëntatie en –begeleiding.
Net als in het po ven vo vinden ook de instellingen in het mbo de invloed van ouders op de thema’s
die meer behoren tot de interne zaken van de instelling, zoals financiën, personeelsbeleid,
curriculum en onderwijstijd/instellingstijden minder gewenst. Dit zagen we ook al bij de stellingen
over de waardering van de bijdragen van ouders door scholen (zie Tabel 5.22).
Tabel 5.25 Mate waarin invloed van ouders gewenst is door de instelling (percentage respondenten van
m bo-instellingen, n=100)
Liever geen

Enige invloed

Veel invloed

invloed

w enselijk

w enselijk

Weet niet

Aanpak zaken als pesten en omgang met
elkaar

7

56

36

1

4

43

51

2

10

55

32

3

45

41

0

14

instelling

39

52

2

7

Onderw ijstijd/instellingstijden

66

30

2

2

Financiën

65

22

1

12

Curriculum

69

22

1

8

Personeelsbeleid

85

7

1

7

Aanpak van verzuim/voortijdig
schoolverlaten
Aanpak van loopbaanoriëntatie en –
begeleiding
Vormgeving aan (buitenschoolse) activiteiten
(excursies etc.)
Beslissingen over de voorzieningen van de

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

115

Ook aan de ouders hebben we enkele stellingen voorgelegd over de inspraak en invloed die ze
hebben over de invulling van onderwijstijd en het onderwijsprogramma. Ouders zijn vrij neutraal
over hun invloed op de invulling van onderwijstijd en het onderwijsprogramma. Ongeveer een op de
zes ouders is het eens met de stelling dat de ouders hiervoor medeverantwoordelijk zijn. Een vijfde
van de ouders vindt dat zij hierbij inspraak zou moeten hebben. Met name het aandeel ouders dat
tevreden is over de manier waarop de school de ouders betrekt bij de invulling van de onderwijstijd
en het onderwijsprogramma is gestegen ten opzichte van 2009 47.
Tabel 5.26 Stellingen over inspraak ouders (percentage ouders dat het eens/oneens is met de stelling)
(po; n = 503*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Mee eens

Neutraal

Oneens

Weet niet

32 (10)

45 (44)

16 (37)

8 (9)

16 (8)

42 (23)

36 (48)

6 (21)

23 (10)

46 (12)

25 (42)

5 (36)

17 (27)

44 (50)

35 (12)

5 (11)

Ik ben tevreden over de manier w aarop de school ouders
betrekt bij de invulling van de onderw ijstijd en het
onderw ijsprogramma.
Ouders moeten inspraak hebben bij de invulling van
onderw ijstijd en onderw ijsprogramma.
De school betrekt mij als ouder bij de invulling van
onderw ijstijd en onderw ijsprogramma.
Ik voel me medeverantw oordelijk voor de invulling van
onderw ijstijd en onderw ijsprogramma.
Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n =535).

Tabel 5.27 Stellingen over ouderbetrokkenheid (percentage ouders dat het eens/oneens is met de
stelling) (vo; n = 513*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Mee eens

Neutraal

Oneens

Weet niet

18 (15)

47 (50)

25 (23)

11 (12)

20 (17)

42 (47)

30 (28)

8 (7)

8 (6)

33 (34)

52 (50)

8 (10)

11 (8)

41 (40)

40 (43)

8 (9)

Ik ben tevreden over de manier w aarop de school ouders
betrekt bij de invulling van de onderw ijstijd en het
onderw ijsprogramma.
Ouders moeten inspraak hebben bij de invulling van
onderw ijstijd en onderw ijsprogramma.
De school betrekt mij als ouder bij de invulling van
onderw ijstijd en onderw ijsprogramma.
Ik voel me medeverantw oordelijk voor de invulling van
onderw ijstijd en onderw ijsprogramma.
Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n =536).

Tabel 5.28 In hoeverre bent u als ouder betrokken bij de invulling van de onderwijstijd en het
onderwijsprogramma? Geef aan in hoeverre u het eens bent met de volgende stellingen. n= 350)
Mee eens

Neutraal

Oneens

Weet niet

10

42

33

15

19

43

28

9

7

35

48

11

10

43

37

10

Ik ben tevreden over de manier w aarop de school ouders
betrekt bij de invulling van de onderw ijstijd en het
onderw ijsprogramma.
Ouders moeten inspraak hebben bij de invulling van
onderw ijstijd en onderw ijsprogramma.
De mbo-instelling betrekt mij als ouder bij de invulling van
onderw ijstijd en onderw ijsprogramma.
Ik voel me medeverantw oordelijk voor de invulling van
onderw ijstijd en onderw ijsprogramma.

47

116

Dit v erschil is signif icant.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

5.3

Informele ondersteuning door ouders
Ouders kunnen ook op een informele manier betrokken zijn bij de school. Ze kunnen bijvoorbeeld
helpen bij onderwijsondersteunende activiteiten of zich inzetten voor allerlei hand- en spandiensten.
In de onderstaande tabel geven we een overzicht van de taken waarvoor scholen de medewerking
van ouders vragen.
Tabel 5.29 Waarvoor worden ouders gevraagd, ondersteunende activiteiten (meer dan één antwoord
m ogelijk; percentage scholen; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 219)*

vo (n =230)*

75 (72)

44 (36)

m bo (n= 116)

Onderwijsondersteunende activiteiten
Bijdragen aan projecten/thema’s
Leggen en onderhouden van contacten met

10

andere ouders

55 (49)

50 (55)

Bijdragen aan onderw ijs in de klas

59 (62)

7 (1)

Bijdragen aan

-)

schoolgids/nieuwsbrief/schoolkrant

26 (46)

22 (18)

Werven sponsorgelden / fondsen

34 (31)

9 (8)

2

Ondersteunen bij computergebruik (ICT)

20 (29)

1 (1)

-

-

36

-.

28

-

32

45

9

25

61

28

buitenschoolse activiteiten

95 (93)

31 (36)

-

Organiseren buitenschoolse activiteiten

95 (93)

33 (34)

-

bibliotheek/mediatheek/documentatiecentrum

49 (46)

30 (34)

-

Schoonmaken, reparaties, klusjes

65 (62)

0 (1)

-

Helpen bij overblijven tussen de middag

61 (62)

n.v.t.

-

Anders

6 (8)

10 (19)

43

Inspraak over de invulling van de onderw ijstijd
Inspraak over de invulling van het
onderw ijsprogramma
Inzetten van hun w erkervaring voor activiteiten
op school (loopbaanoriëntatie en –
begeleidingsactiviteiten)
Verzorgen van informatieavonden voor
ouders/verzorgers
Hand- en spandiensten
Vervoer/begeleiding van leerlingen

Ondersteunen

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 481) en v o 2009 (n =264).

In het primair onderwijs worden ouders voor hele andere activiteiten gevraagd dan in het voortgezet
onderwijs. Scholen in het primair onderwijs doen over het algemeen veel vaker een beroep op
ouders dan scholen voor voortgezet onderwijs. Dit verschil is vooral zichtbaar bij de hand- en
spandiensten. In het voortgezet onderwijs worden ouders daarentegen wel vaker ingezet om
informatieavonden voor andere ouders te verzorgen (61% in het vo en 25% in het po) en ze worden
vaker gevraagd om hun werkervaring in te zetten voor activiteiten.
Mbo-instellingen vragen de ouders zeer weinig voor ondersteuning bij activiteiten. Hulp van ouders
wordt wel gevraagd bij het verzorgen van informatieavonden voor ouders.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

117

Inspanningen van de school om ouders te betrekken
Dat scholen gebruik willen maken van de hulp van ouders is duidelijk, maar hoeveel moeite kost
het om de ouders hierbij te betrekken? 48
Zowel in het primair als voortgezet onderwijs is het makkelijkst om ouders te betrekken bij projecten
en het leggen van contacten met andere ouders. In het primair onderwijs is het op ongeveer de
helft van de scholen ook makkelijk om ouders te werven voor het organiseren van buitenschoolse
activiteiten en het begeleiding van leerlingen bij buitenschoolse activiteiten.
De scholen voor voortgezet onderwijs kost het gemiddeld iets meer moeite om ouders bij het
onderwijs te betrekken. Aan de andere kant zijn er ook geen activiteiten waarbij de scholen het echt
moeilijk vinden om ouders te betrekken.

Tabel 5.30 Hoe m akkelijk is het om ouders te betrekken bij ondersteunende activiteiten (percentage
scholen) (po; n =217*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Makkelijk

Neutraal

Moeilijk

Weet niet

Totaal

49 (49)

25 (34)

13 (12)

14 (5)

100

ouders.

43 (32)

30 (33)

12 (15)

15 (19)

100

Bijdragen aan onderw ijs in de klas.

31 (25)

33 (46)

23 (19)

12 (11)

100

Werven sponsorgelden / fondsen.

18 (17)

21 (26)

25 (27)

37(31)

100

Ondersteunen bij computergebruik (ICT).

15 (20)

24 (28)

22 (22)

40 (30)

100

17 (28)

24 (28)

22 (19)

37 (26)

100

21

29

14

36

100

15

25

15

46

100

buitenschoolse activiteiten

46 (43)

29 (33)

24 (22)

1 (2)

100

Organiseren buitenschoolse activiteiten.

58 (63)

25 (21)

16 (15)

1 (0)

100

centrum.

30 (26)

30 (34)

19 (18)

21 (22)

100

Schoonmaken, reparaties, klusjes.

30 (30)

27 (31)

28 (31)

15 (7)

100

Helpen bij overblijven tussen de middag.

27 (33)

26 (26)

27 (26)

20 (15)

100

Anders.

2 (4)

9 (15)

11 (5)

78 (76)

100

Onderwijsondersteunende activiteiten
Bijdragen aan projecten/thema’s.
Onderhouden van contacten met andere

Bijdragen aan
schoolgids/nieuwsbrief/schoolkrant.
Inzetten van hun w erkervaring voor
activiteiten op school
Verzorgen van informatieavonden voor
ouders / verzorgers
Hand- en spandiensten
Vervoer/begeleiding van leerlingen

Ondersteunen
bibliotheek/mediatheek/documentatie

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n = 411 - 477).

48

118

Het mbo wordt apart v an het po en v o gerapporteerd, omdat de antwoordcategorieën af wijken.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 5.31 Hoe m akkelijk is het om ouders te betrekken bij ondersteunende activiteiten (percentage
scholen) (vo; n =230*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Makkelijk

Neutraal

Moeilijk

Weet

Totaal

niet
Onderwijsondersteunende activiteiten
Bijdragen aan projecten/thema’s.

35 (26)

26 (26)

16 (20)

24 (28)

100

contacten met andere ouders.

37 (36)

32 (25)

14 (19)

17 (20)

100

Bijdragen aan onderw ijs in de klas.

8 (1)

24 (13)

20 (21)

49 (66)

100

Werven sponsorgelden / fondsen.

6 (6)

19 (13)

18 (23)

58 (57)

100

2 (1)

16 (12)

16 (20)

65 (67)

100

16 (17)

24 (20)

22 (17)

38 (47)

100

41

22

13

24

100

49

26

13

13

100

39

18

12

31

100

31

24

17

28

100

23 (25)

31 (24)

22 (29)

25 (22)

100

18 (23)

29 (27)

28 (32)

24 (19)

100

20 (19)

21 (22)

19 (20)

41 (40)

100

Leggen en onderhouden van

Ondersteunen bij computergebruik
(ICT).
Bijdragen aan
schoolgids/nieuwsbrief/schoolkrant.
Inzetten van hun w erkervaring voor
activiteiten op school
Verzorgen van informatieavonden
voor ouders / verzorgers
Inspraak over de invulling van de
onderw ijstijd
Inspraak over de invulling van het
onderw ijsprogramma
Hand- en spandiensten
Vervoer/begeleiding van leerlingen
buitenschoolse activiteiten
Organiseren buitenschoolse
activiteiten.
Ondersteunen
bibliotheek/mediatheek/documentatie
centrum.
Schoonmaken, reparaties, klusjes.

1 (2)

15 (8)

20 (23)

65 (67)

100

Anders.

17 (6)

17 (19)

13 (11)

52 (64)

100

Bron: scholenenquête.
* v o 2009 (n =214 – 244).

Omdat mbo-instellingen zeer weinig hulp bij ondersteuning vragen kunnen ze ook niet goed
aangeven of het moeilijk of makkelijk is de ouders te betrekken bij die activiteiten (zie hoge
percentages antwoord categorie ‘weet niet’). Het lijkt er op of daar waar wel hulp werd gevraagd,
het betrekken van ouders ook niet heel moeilijk is. Het is echter onduidelijk hoe de relatie is: geven
instellingen aan dat ouders niet willen helpen omdat ze de ouders niet vragen, of willen de ouders
ook echt niet helpen.
Tabel 5.32 Vraag 13 Hoe m akkelijk is het om ouders/verzorgers te betrekken bij de onderstaande
activiteiten. (percentage scholen m bo, n=102)
Zeer

Makkelijk

Neutraal

Moeilijk

m akkelijk

Zeer

Weet niet

m oeilijk

Organiseren en
uitvoeren buitenschoolse activiteiten
(sportdagen, excursies,
feesten, voorstellingen)

-

-

10

18

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

18

55

119

Zeer

Makkelijk

Neutraal

Moeilijk

m akkelijk

Zeer

Weet niet

m oeilijk

Schoonmaken,
reparaties of klusjes bij
de instelling of
schoolomgeving

-

1

7

4

28

60

1

7

22

8

13

49

1

-

10

6

17

66

-

-

8

9

16

66

1

8

19

10

9

53

verzorgers

7

15

20

11

7

41

Anders, namelijk

-

12

12

8

-

69

Het leggen en
onderhouden van
contacten met andere
ouders/verzorgers
Werven van
sponsorgelden /
fondsen / extra
financiering
Ondersteunen bij
computergebruik (ICT)
op instelling
Inzetten w erk-ervaring
voor activiteiten op de
instelling (bijvoorbeeld
voor lob-activiteiten)
Verzorgen van
informatieavonden
voor ouders /

Bron: Mbo-instellingsenquête.

Ouders hebben we ook de vragen naar onderwijsondersteunende activiteiten en hand- en
spandiensten voorgelegd. De onderstaande tabellen geven weer hoe vaak ouders zijn gevraagd
voor ondersteunende activiteiten en hoe vaak ze hieraan hebben meegewerkt.
Tabel 5.33 Waarvoor worden ouders gevraagd, ondersteunende activiteiten (percentage ouders po; n =
503*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Gevraagd,

Gevraagd,

Niet

Weet

ook gedaan

niet gedaan

gevraagd

niet

47 (41)

15 (14)

33 (39)

4 (5)

Onderwijsondersteunende activiteiten
Bijdragen aan projecten/thema’s.
Leggen en onderhouden van contacten met
andere ouders.

20 (16)

12 (9)

60 (64)

8 (11)

Bijdragen aan onderw ijs in de klas.

43 (34)

15 (16)

38 (44)

4 (6)

Werven sponsorgelden / fondsen.

20 (15)

12 (8)

61 (67)

6 (11)

Ondersteunen bij computergebruik (ICT).

19 (12)

12 (15)

64 (67)

5 (7)

18 (10)

17 (18)

60 (63)

5 (9)

buitenschoolse activiteiten.

59 (54)

21 (19)

16 (20)

4 (7)

Organiseren buitenschoolse activiteiten.

54 (48)

20 (22)

22 (22)

4 (7)

Ondersteunen

24 (18)

27 (21)

43 (52)

6 (9)

Bijdragen aan
schoolgids/nieuwsbrief/schoolkrant.
Hand- en spandiensten
Vervoer/begeleiding van leerlingen

120

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

bibliotheek/mediatheek/documentatiecentrum.
Schoonmaken, reparaties, klusjes.

49 (43)

20 (24)

26 (26)

4 (7)

Helpen bij overblijven tussen de middag.

22 (17)

22 (27)

52 (48)

4 (8)

Bron: ouderenquête. * po 2009 (n = 535).

Tabel 5.34 Waarvoor worden ouders gevraagd, ondersteunende activiteiten (percentage ouders vo; n
=513*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
gevraagd,

gevraagd,

niet

w eet

ook gedaan

niet gedaan

gevraagd

niet

10 (10)

11 (8)

74 (77)

5 (5)

andere ouders.

6 (5)

11 (9)

76 (80)

7 (6)

Werven sponsorgelden / fondsen.

10 (6)

8 (5)

76 (82)

6 (6)

schoolgids/nieuwsbrief/schoolkrant.

6 (3)

10 (7)

78 (83)

7 (6)

Ondersteunen bij computergebruik (ICT).

6 (3)

7 (5)

82 (84)

5 (5)

6

13

74

8

buitenschoolse activiteiten

21 (19)

14 (12)

58 (64)

6 (5)

Organiseren buitenschoolse activiteiten.

12 (10)

14 (13)

68 (73)

6 (5)

bibliotheek/mediatheek/documentatie centrum.

5 (5)

15 (13)

73 (77)

6 (5)

Schoonmaken, reparaties, klusjes.

7 (6)

9 (7)

78 (81)

6 (5)

Onderw ijsondersteunende activiteiten
Bijdragen aan projecten/thema’s.
Leggen en onderhouden van contacten met

Bijdragen aan

Inzetten van w erkervaring voor activiteiten op
school
Ondersteunende activiteiten
Vervoer/begeleiding van leerlingen

Ondersteunen

Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n =536).

Ook de ouders met kinderen in het po zelf geven aan dat basisscholen vaker een beroep op hen
doen om de school te ondersteunen dan de ouders met kinderen in het voortgezet onderwijs.
Minder dan een derde van de ouders met kinderen in het voortgezet onderwijs wordt door de
school om hulp gevraagd, terwijl dit in het po meer dan de helft is. Ook als ouders gevraagd worden
om mee te helpen op school dan zien we verschillen tussen het po en vo. In het voortgezet
onderwijs heeft een klein deel van de ouders daadwerkelijk meegeholpen, terwijl dit in po om een
groot deel van de gevraagde ouders gaat.
Ouders met kinderen in het mbo geven aan weinig gevraagd te worden voor werkzaamheden door
de mbo-instelling, ongeacht welke (Tabel 5.35). Opvallend is dat, als ouders wel gevraagd worden,
iets meer ouders aangeven dat ze niet deelnemen dan dat ze wel deelnemen.
Tabel 5.35 Waarvoor worden ouders gevraagd, ondersteunende activiteiten (percentage ouders) (mbo,
n= 350)
Wel

Wel

Nooit

gevraagd,

gevraagd,

gevraagd

Weet ik niet

ook gedaan

niet gedaan

9

10

74

7

5

9

77

8

Organiseren van buitenschoolse activiteiten
(sportdagen, excursies, feesten,
voorstellingen
Leggen en onderhouden van contacten met
andere ouders/verzorgers

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

121

Werven van sponsorgelden / fondsen /
extra financiering

7

7

78

8

6

8

76

10

Inzetten van mijn w erkervaring voor
activiteiten op school
Bron: ouderenquête.

Uit de frequentie waarin ouders actief zijn op school komen ook duidelijk de verschillen tussen de
onderwijssectoren naar voren. In het basisonderwijs zijn ouders het meest actief. Ouders in het vo
en met name het mbo zijn beduidend minder actief.

Tabel 5.36 Hoe vaak zijn ouders actief bij het ondersteunen van de school? (percentage ouders; tussen
haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n=503)*

vo (n=513)*

m bo (n = 350 )

Dagelijks

3 (2)

1 (1)

1

Eén of enkele malen per w eek

13 (13)

2 (2)

2

Eén of enkele malen per maand

26 (21)

7 (3)

5

Eén of enkele malen per jaar

32 (35)

17 (13)

11

Zelden of nooit

25 (29)

73 (81)

81

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535) en v o 2009 (n =536).

In het basisonderwijs zet driekwart van de ouders zich minstens eens per jaar in ten behoeve van
de school, terwijl dit in het voortgezet onderwijs een kwart van de ouders betreft. In het mbo is dit
een vijfde. Een op de zes ouders in het basisonderwijs is (meer dan) eens per week actie. In het
voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs blijft dat aandeel steken op 3 procent.
Hulp van ouders volgens leerlingen en deelnemers
Voortgezet onderwijs
We hebben ook aan de leerlingen in het voortgezet onderwijs gevraagd in hoeverre hun ouders
helpen bij activiteiten op school. Volgens 80% van de leerlingen helpen hun ouders nooit bij
activiteiten op school. Een op de zes ouders doet soms iets en slechts 5 procent doet met enige
regelmaat mee aan een activiteit.
Overeenkomstig met wat hun ouders aangeven, zeggen leerlingen dat hun ouders vooral helpen bij
het vervoer en de begeleiding van leerlingen bij buitenschoolse activiteiten (46%) en hulp bij het
organiseren van buitenschoolse activiteiten (22%). Het is meestal één ouder die helpt.
Van leerlingen die aangeven dat hun ouders wel eens helpen op school vindt 18% dat leuk en
maakt 55% het niet uit. Een kleine groep leerlingen (8%) vindt het vervelend, omdat ze zich
schamen voor hun ouders of omdat ze het zien als bemoeizucht van hun ouders.
De belangrijkste reden waarom ouders volgens leerlingen niet helpen is omdat het tot nu toe niet
nodig is geweest en omdat ouders geen tijd zouden hebben. Het eerste argument speelt wat vaker
bij havo/vwo-leerlingen dan bij vmbo-leerlingen.
Tabel 5.37 Hoe vaak zijn ouders actief bij het ondersteunen van de school? (percentage leerlingen vo)
vo (n=410)

122

Het is tot nu niet nodig gew eest

59

Vinden het niet belangrijk

11

Spreken onvoldoende Nederlands

2

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

vo (n=410)
Vinden het niet nodig

17

Hebben geen tijd

33

Weten niet zo goed w aarbij ze kunnen helpen

10

Vinden dat ik hier zelf verantwoordelijk voor ben

5

Dat w il ik niet

2

Geen activiteiten w aarbij hulp van ouders nodig is

3

Anders, namelijk: ...

2

Weet ik niet

2

Bron: leerlingenenquête.

Middelbaar beroepsonderwijs
Ook aan de deelnemers is gevraagd of ouders/verzorgers wel eens helpen op de instelling.
Driekwart van de deelnemers zegt dat ouders nooit helpen. Volgens de deelnemers is dat vooral
omdat het nog niet nodig is geweest (Tabel 5.38). Als ouders wel helpen, betreft het hulp bij het
organiseren van buitenschoolse activiteiten (32%) en het bemiddelen bij stageplekken/werkervaringsplaatsen (31%). Opvallend is dat het de meerderheid (54%) van de deelnemers niet
uitmaakt of de ouders komen helpen en 22% vindt het leuk. Een kwart zegt het vervelend te vinden
of het maakt niet uit als medestudenten het maar niet zien. Deelnemers die aangeven het niet leuk
te vinden, zien het vooral als bemoeizucht van de ouders (60%).
Tabel 5.38 Waarom helpen je ouder(s)/verzorger(s) zelden of nooit bij activiteiten vanuit jouw m boinstelling? (meerdere antwoorden m ogelijk, (n=265)
%
Het is tot nu niet nodig gew eest

60

Vinden het niet belangrijk

6

Spreken onvoldoende Nederlands

3

Vinden het niet nodig

11

Hebben geen tijd

18

Weten niet zo goed w aarbij ze kunnen helpen

14

Vinden dat ik hier zelf verantwoordelijk voor ben

11

Dat w il ik niet

2

Geen activiteiten w aarbij hulp van ouders nodig is

8

Ik w oon zelfstandig, ouders spelen hier geen rol

1

Ouders w onen ver van school

1

Geen contact mee / overleden

1

Bron: Deelnemersenquête.

Werving voor ondersteunende activiteiten
Aan ouders is verder gevraagd wat ze merken van inspanningen van de school om hen bij het
onderwijs te betrekken (zie tabel 5.39).
Tabel 5.39 Hoe actief is de school om ouders te werven voor het uitvoeren van w erkzaamheden voor de
school? (percentage ouders; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 503)*

vo (n = 513)*

m bo (n = 350)

Zeer actief

33 (43)

6 (6)

3

Tamelijk actief

42 (36)

23 (22)

14

Niet zo actief

15 (11)

35 (31)

24

Helemaal niet actief

7 (5)

19 (20)

34

Weet niet

3 (6)

17 (22)

25

Bron: ouderenquête. * po 2009 (n=535) en v o 2009 (n =536).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

123

•

Driekwart van de po-ouders vindt de school van hun kind tamelijk tot zeer actief bij het werven
van ouders voor het uitvoeren van activiteiten op school. In het voortgezet onderwijs vindt 29

•

procent van de ouders de school tamelijk tot zeer actief en in het mbo is dit slechts 17 procent;
Basisscholen maken ook van meer verschillende kanalen gebruik om ouders te werven;

•

De meeste ouders worden schriftelijk geworven via nieuwsbrieven en dergelijke. Daarnaast zien
we dat mondeling wordt geworven via informatiebijeenkomsten. Werving via personeel en
andere ouders gebeurt meer in het primair dan in het voortgezet onderwijs;

•

Bij de werving van ouders door de mbo-instellingen gebeurt dat voornamelijk tijdens de
informatieavond. Dit kwam ook naar voren in de interviews met de leraren en de CvB’s, waarbij
de informatieavond als belangrijk contactmoment met de ouders werd aangewezen.

Tabel 5.40 Hoe probeert de school ouders te werven voor het uitvoeren van werkzaamheden voor de
school? (meer dan één antwoord m ogelijk; percentage ouders; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 503)*

vo (n =536)*

m bo (n = 350)

Schriftelijk/digitaal, b.v. oproep in nieuw sbrief

64 (72)

31 (35)

11

Tijdens informatieavond op school

37 (40)

31 (35)

20

school

33 (30)

7 (7)

6

Mondeling/telefonisch, door andere ouders

30 (26)

7 (5)

5

Geen van deze manieren

2 (1)

11 (12)

22

Anders

3 (4)

0 (1)

0

Weet niet

7 (10)

35 (35)

45

Mondeling/telefonisch, door personeel van de

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535) en v o 2009 (n =536).

Oordeel
We hebben ouders tot slot enkele stellingen voorgelegd over de manier waarop de school hen
betrekt bij onderwijsondersteunende activiteiten en hand- en spandiensten (tabel 5.41).
Tabel 5.41 Stellingen over ouderbetrokkenheid (percentage ouders po dat het eens/oneens is met de
stelling; po n =503;* tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Mee eens

Neutraal

Oneens

Weet niet

Totaal

36 (37)

43 (41)

13 (12)

7 (10)

100

54 (56)

31 (28)

9 (7)

7 (9)

100

44 (47)

39 (34)

10 (10)

7 (9)

100

De school van mijn kind…
… benut de bijzondere kw aliteiten en talenten
van ouders
… laat w aardering blijken voor de
w erkzaamheden die ouders verrichten op
school
… benut ouders om de kw aliteit van de school
te verbeteren
Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535).

Tabel 5.42 Stellingen over ouderbetrokkenheid (percentage ouders vo dat het eens/oneens is m et de
stelling; vo n =513*; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
Mee

Neutraal

Oneens

Weet niet

Totaal

eens
De school van mijn kind…
… benut de bijzondere kw aliteiten en talenten

124

van ouders

14 (11)

37 (39)

30 (27)

19 (23)

100

… laat w aardering blijken voor de

18 (18)

33 (34)

15 (14)

34 (35)

100

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

w erkzaamheden die ouders verrichten op
school
… benut ouders om de kw aliteit van de school
te verbeteren

16 (13)

35 (37)

25 (21)

24 (29)

100

Bron: ouderenquête.
* v o 2009 (n =536).

Ouders in het primair onderwijs zijn over het algemeen positiever over de manier waarop de school
hen betrekt dan ouders in het voortgezet onderwijs. Eerder in dit hoofdstuk hebben we gezien dat
ouders in het voortgezet onderwijs veel minder worden gevraagd voor ondersteunende activiteiten
(zie Tabel 5.29, Tabel 5.30 en Tabel 5.31). Dan is het ook begrijpelijk dat ouders minder
waardering ervaren voor hun werkzaamheden op school (54% po; 18% vo). Volgens ouders in het
primair onderwijs laat de school waardering blijken voor de ondersteuning op school en benut de
school de ouders om de kwaliteit van de school te verbeteren. De waardering van mbo-ouders over
de inspanning van instelling is niet positief, dit is wel begrijpelijk want eerder zagen we al dat
ouders ook minder gevraagd worden.
Tabel 5.43 Stellingen over ouderbetrokkenheid (percentage ouders vo dat het eens/oneens is m et de
stelling, n= 350)
Mee eens

Neutraal

Oneens

Weet niet

9

33

29

28

11

32

22

35

10

32

26

31

De school van mijn kind…
… benut de bijzondere kw aliteiten en talenten van
ouders
… laat w aardering blijken voor de w erkzaamheden
die ouders verrichten op school
… benut ouders om de kw aliteit van de school te
verbeteren
Bron: ouderenquête.

5.3.1 Hulp van ouders b ij verzuim, voortijdig schoolverlaten en loopbaanoriëntatie en –b egeleiding in het
mb o
Naast onderwijsondersteunend hulp en hand-spandiensten kunnen ouders ook worden betrokken
en ingezet bij het terugdringen van verzuim en voortijdig schoolverlaten. Hieronder presenteren wij
welke acties worden ondernomen om verzuim en voortijdig schoolverlaten te verminderen en hoe
ouders worden betrokken bij loopbaanoriëntatie en –begeleiding. Deze vragen zijn nieuw ten
opzichte van 2009 en alleen in de mbo-sector gesteld.
Tabel 5.44 Welke acties onderneemt de instelling om verzuim en voortijdig schoolverlaten van
studenten te verminderen? (meerdere antwoorden mogelijk, percentagerespondenten van mboinstellingen, n = 108)
Procent (%)
De instelling neemt contact op met ouders/verzorgers als er sprake is van verzuim
(telefonisch, email of anders).

89

De instelling neemt contact op met ouders/verzorgers als er sprake is van langdurig
verzuim.

87

De instelling heeft een speciaal omschreven aanpak voor verzuim en voortijdig
schoolverlaten.

86

Er is structureel contact met de leerplichtambtenaar om vsv terug te dringen.

80

Studieresultaten van studenten w orden consequent teruggekoppeld naar de
ouders/verzorgers.

53

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

125

Procent (%)
Ouders w orden geïnformeerd over loopbaanoriëntatie en -begeleidingsactiviteiten op de
instelling door bijvoorbeeld de mentor

46

Ik vraag actief instemming bij 18-plussers om de ouders/verzorgers te informeren over de
studieresultaten.

40

Voortijdig schoolverlaten is een structureel onderwerp in de inspraakorganen.

25

De instelling sluit met ouders van meerderjarige studenten een contract af over
terugdringen van het verzuim

19

De instelling bezoekt ouders thuis als er sprake is van langdurig schoolverzuim.

18

Er w orden vsv-projecten uitgevoerd waarin ouders een rol hebben.

9

Anders, namelijk

7

Bron: Mbo-instellingsenquête.

Er worden verschillende acties ondernomen om verzuim terug te dingen. De overgrote meerderheid
van de instellingen neemt contact op met de ouders als er sprake is van verzuim of langdurig
verzuim door hun kind. Daarnaast heeft een meerderheid van de scholen een speciaal omschreven
aanpak voor verzuim en voortijdig schoolverlaten en er is structureel contact met de
leerplichtambtenaar om voortijdig schoolverlaten terug te dringen. Slechts 9 procent van de
respondenten geeft aan dat er voortijdig schoolverlaten projecten worden uitgevoerd waarin ouders
ook een rol hebben. In Tabel 5.45 is ook te zien dat in bijna driekwart van de gevallen ouders niet
worden betrokken bij loopbaanoriëntatie en-begeleiding.
Tabel 5.45 Worden ouders betrokken bij loopbaanoriëntatie en -begeleiding? Zo ja, op w elke m anier?
(m ultiple respons) (percentage scholen m bo, n=106)
Procent (%)
Ja, ouders w orden ingezet om een beeld te geven van de beroepspraktijk

9

Ja, ouders w orden vanuit de instelling ingezet om in contact te komen met het bedrijfsleven,

6

bijvoorbeeld voor het regel
Ja, ouders spelen een cruciale rol bij lob-activiteiten, door zelf lob-activiteiten te organiseren

1

Ja, ouders w orden op andere w ijze betrokken, namelijk

17

Nee, ouders w orden hierbij niet betrokken

72

Ja, ouders w orden ingezet om een beeld te geven van de beroepspraktijk

9

Bron: Mbo-instellingsenquête.

Volgens meer dan de helft van de instellingen (61%) bieden zij ondersteuning aan ouders bij de
studie- en loopbaankeuze van hun kinderen. De overgrote meerderheid (84%) geeft aan dat zij
ouders betrekken, bij potentieel voortijdig schooluitval, bij heroriëntatie op studie- en beroepskeuze
van de deelnemer. 49

49

126

Bron: mbo-instellingenquête v raag 17 en 18.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

6

Oordeel over ouderbetrokkenheid

6.1

Inleiding
In dit hoofdstuk wordt een algemeen oordeel van de verschillende partijen over ouderbetrokkenheid
gegeven. We hebben hiervoor gevraagd naar het oordeel van ouders, scholen, en een paar korte
vragen gesteld aan de partners van mbo-deelnemers.

6.2

Oordeel van de ouders en partners

6.2.1 Oordeel van ouders
We hebben ouders gevraagd om de manier waarop de school de ouders bij het onderwijs betrekt te
beoordelen. Dit hebben zij gedaan door middel van een rapportcijfer.
Tabel 6.1 Rapportcijfers voor de rol van de school bij het betrekken van ouders bij de school en het
onderwijs (gem. rapportcijfer; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 503)*

vo (n = 513)*

m bo (n= 350)

6,9 (7,1)

6,7 (6,7)

5,4

7,3 (7,4)

5,6 (5,4)

4,8

ouders (MR, GMR, bestuur).

6,7 (6,8)

6,3 (5,9)

5,0

Het betrekken van ouders bij het onderw ijs.

6,9 (7,0)

6,0 (5,2)

4,8

6,7 (6,8)

5,8 (5,7)

-

6,4 (6,6)

5,7 (5,6)

4,9

6,3 (6,4)

5,9 (5,6)

4,8

-

6,2

5,1

-

6,1

5,1

.

6,2

5,2

7,4

-

-

-

6,7

5,5

Informatievoorziening over het beleid van de
school.
Het betrekken van ouders bij buitenschoolse
activiteiten.
Gebruik maken van formele inbreng van

Stimuleren van ouders tot
onderw ijsondersteunende activiteiten
(voorlezen, helpen bij huisw erk).
Het betrekken van andere instellingen die zich
op jongeren richten (zoals verenigingen,
jeugdw erk, welzijnswerk) bij de school.
Uitnodigen van ouders om hun mening te
geven.
Het afstemmen van w aarden en normen tussen
ouders/verzorgers en de school
Het betrekken van ouders/verzorgers bij het
leren van hun kind
Het adviseren van ouders/verzorgers bij
verzuim en stoppen met school zonder diploma
Het adviseren van ouders / verzorgers bij de
schoolkeuze voor het voortgezet onderwijs
Het adviseren van ouders/verzorgers bij
beslissingen over de keuze van vakken en/of
vervolgopleiding van hun kind
Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535) en v o 2009 (n =536).

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

127

Ouders in het po geven de school van hun kind gemiddeld een 6,8 voor het betrekken van ouders
bij de school en het onderwijs. Het adviseren van ouders bij de schoolkeuze en het betrekken van
ouders bij buitenschoolse activiteiten scoren het hoogst. Andere aspecten die hoog scoren zijn de
informatievoorziening over het beleid van de school en het betrekken van ouders bij het onderwijs.
Ouders met kinderen in het voortgezet onderwijs beoordelen de scholen van hun kinderen duidelijk
minder positief wat betreft het betrekken van de ouders bij de school en het onderwijs. Deze
scholen krijgen gemiddeld een 6,1 van de ouders. Net als in het primair onderwijs scoort ook in het
voortgezet onderwijs de informatievoorziening over het beleid van de school hoog. Ook het
adviseren van ouders over de keuze van vakken en vervolgopleiding scoort relatief hoog.
De ouders scoren de mbo-instelling van hun kind laag voor ouderbetrokkenheid, met een
gemiddelde van 5,1. Het meest positief zijn de ouders over het adviseren bij beslissingen over de
beroepskeuze en/of vervolgopleiding van hun kind. Het meest negatief zijn ze over het betrekken
van ouders bij buitenschoolse activiteiten, stimuleren van ouders tot onderwijsondersteunende
activiteiten en het uitnodigen van ouders om hun mening te geven.
Aan ouders is ook gevraagd welke knelpunten zij ervaren bij de betrokkenheid van ouders op
school (zie Tabel 6.2).
Tabel 6.2 Knelpunten bij ouderbetrokkenheid volgens ouders (meerdere antwoorden m ogelijk;
percentage ouders; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 503)*

vo (n = 513)*

m bo (n= 350)

11

34

26

22 (26)

10 (19)

8

school.

12 (13)

25 (31)

39

Ouders hebben te w einig invloed op school.

13 (18)

10 (23)

11

De school informeert de ouders niet goed.

12 (12)

19 (21)

34

De school luistert niet goed naar ouders.

16 (15)

11 (15)

9

10 (11)

8 (14)

8

8 (7)

12 (13)

15

38

18

9

26

10

8

7

4

3

-

8

9

2 (8)

1 (7)

1

Er zijn geen knelpunten
De school w il w el dat ouders meehelpen, maar
niet dat zij meedenken en meebeslissen.
Er is te w einig contact tussen ouders en

Ouders krijgen te w einig hulp van de school om
hun kinderen te kunnen ondersteunen bij het
huisw erk.
De school ziet onvoldoende het belang van
ouderbetrokkenheid.
Ouders/verzorgers hebben onvoldoende tijd
om meer betrokken te zijn op school
Ouders/verzorgers hebben onvoldoende zin
om meer betrokken te zijn op school
Het niet beheersen van de Nederlandse taal
houdt ouders/verzorgers tegen om meer bij de
school betrokken te raken
Mijn kind is te oud en w il niet dat ik betrokken
ben op school
Anders.
Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535) en v o 2009 (n =536).

128

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

•

Wat opvalt, is dat ouders in het po, vo en mbo verschillende knelpunten ervaren als het gaat om
ouderbetrokkenheid. Zo vinden ouders in het po dat deze knelpunten deels aan de ouders zelf
ligt terwijl in het vo en het mbo de knelpunten meer bij de school worden gelegd;

•

De meest genoemde knelpunten in het po zijn volgens de ouders dat ouders te weinig tijd of zin
hebben om betrokken te zijn. Daarnaast heeft iets minder dan een kwart van de ouders in het
primair onderwijs het idee dat de school niet wil dat ouders meedenken en meebeslissen;

•

Het meest genoemde knelpunten in het vo zijn dat er weinig contact is tussen school en ouders

•

en dat de school de ouders niet goed informeert;
Deze knelpunten worden ook genoemd door ouders in het mbo. Ook oordelen deze ouders dat
de instelling hen niet genoeg betrekt (43%). Echter, punten zoals ‘de instelling luistert niet goed
naar de ouders’ en ‘de ouders hebben weinig invloed’ worden juist niet vaak als knelpunt
aangemerkt.

Een tiende van de ouders in het po geeft aan geen knelpunten te ervaren. In het vo is dit aandeel
nog groter. Hier geeft een derde van de ouders aan geen knelpunten te ervaren met betrekking tot
ouderbetrokkenheid. In het mbo betreft dit een kwart van de ouders.
Naast het signaleren van knelpunten hebben we de ouders gevraagd of zij tevreden zijn met de
mate waarin de school zich inspant om ouders bij de school te betrekken (zie Tabel 6.3).
Tabel 6.3 Spant de school zich voldoende in om ouders bij de school te betrekken? (percentage ouders;
tussen haakjes de uitkomsten van 2009)

Ja, de school doet het maximale

po (n = 503)*

vo (n = 513)*

m bo (n=350)

34 (34)

25 (16)

14

Ja, de school doet voldoende
(maar zou nog meer kunnen doen)

43 (37)

29 (27)

19

Nee, de school zou meer moeten doen

17 (21)

29 (42)

43

Weet niet

6 (8)

18 (15)

24

Bron: ouderenquête.
* po 2009 (n=535) en v o 2009 (n =536).

Ouders in het primair onderwijs zijn iets meer tevreden over ouderbetrokkenheid dan ouders in het
voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Een derde van de ouders in het po en een
kwart in het voortgezet vindt dat de school het maximale doet om ouders te betrekken bij de school.
Iets minder dan de helft van de ouders in het mbo vindt dat de instelling meer zou moeten doen.
Iets minder dan de helft van de ouders in het primair onderwijs vindt dat de school voldoende doet
maar nog meer zou kunnen doen. In het voortgezet onderwijs ligt dit percentage op iets meer dan
een kwart. Ouders met kinderen in het de mbo zijn het minst tevreden over de inspanningen van de
instelling om hen te betrekken.

6.2.2 Oordeel van partners
Aan de partners in het mbo is ook een aantal vragen gesteld. Partners geven, net als ouders, een
weinig positief oordeel over het betrokken worden door de instelling (Tabel 6-4). Tevens geeft een
derde van de partners echter aan hierin geen knelpunten te zien (zie Tabel 6.5). Ongeveer een
kwart vindt, net als de ouders, dat de mbo-instelling de partners niet goed informeert en een even
groot deel is van mening dat de mbo-instelling onvoldoende het belang van de betrokkenheid van
partners ziet. Hier lijkt het vergroten van de betrokkenheid dus mogelijk. Slechts een klein deel van
de partners geeft echter aan dat de school meer zou moeten doen om hen te betrekken.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

129

Tabel 6.4 Rapportcijfers voor de rol van de school bij het betrekken van partners bij de school en het
onderwijs? (n = 140)
Gem iddelde
Het betrekken van u als vriend(in) bij het onderw ijs

5,0

Uitnodigen van u als vriend(in) om uw mening te geven

4,9

Informatievoorziening over het beleid van de mbo-instelling

5,4

Bron: Partners enquête.

Tabel 6.5 Belangrijkste knelpunten die zich voordoen bij de betrokkenheid van u als vriend(in)/partner
bij de m bo-instelling? (meerdere antwoorden m ogelijk, percentage partners, n = 140)
%
Er zijn geen knelpunten

31

De mbo-instelling informeert mij als vriend(in)/partner niet goed

26

De mbo-instelling luistert niet goed naar mij als vriend(in)/partner

11

De mbo-instelling ziet onvoldoende het belang van de betrokkenheid van mij als
vriend(in)/partner

24

Er is te w einig contact tussen mij als vriend(in)/partner en de mbo-instelling

19

Ik krijg als vriend(in)/partner te w einig hulp van de mbo-instelling om mijn partner te
kunnen ondersteunen

14

Ik heb als vriend(in)/partner te weinig invloed op de mbo-instelling

11

Ik heb als vriend(in)/partner onvoldoende tijd om meer betrokken te zijn bij de mboinstelling

12

Ik heb als vriend(in)/partner onvoldoende zin om meer betrokken te zijn bij de mboinstelling

6

Het niet beheersen van de Nederlandse taal houdt mij als vriend(in)/partner tegen
meer bij de mbo-instelling betrokken te zijn bij de mbo-instelling

1

Mijn vriend(in)/partner wil zelf niet dat ik bij de mbo-instelling betrokken w ord

4

Anders, namelijk: ...
- Het is mijn vriend zijn opleiding, de informatie die hij krijgt vertelt hij tegen mij
- Het is niet de verantwoordelijkheid van de mbo-instelling, maar van de student zelf
- Hij is 26 en kan heus zelf w el een opleiding doen zonder mij

2

Bron: Partners enquête.

Tabel 6.6 Spant de m bo-instelling zich voldoende in om u als vriend(in)/partner bij de m bo-instelling het
leren van uw vriend(in) te betrekken? (percentage partners)
m bo (n = 140)
Ja, de school doet het maximale

15

Ja, de school doet voldoende (maar zou nog meer kunnen doen)

22

Nee, de school zou meer moeten doen

15

Weet niet

31

Bron: Partner enquête.

6.3

Oordeel van de scholen
Aan de scholen is ook een beoordeling van de ouderbetrokkenheid gevraagd. We hebben hen
gevraagd naar de betrokkenheid van ouders bij de school.

130

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 6.7 Rapportcijfers voor de rol van de school bij het betrekken van ouders bij de school en het
onderwijs (gem. rapportcijfer; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 201)*

vo (n =206)*

m bo (n= 88)

7,1 (7,5)

7,0 (7,2)

4,1

6,5 (6,9)

6,4 (6,4)

5,5

6,5 (6,6)

6,3 (6,0)

5,4

7,4 (7,4)

5,2 (5,2)

2,5

Inbreng van ouders/verzorgers via MR, ouderraad en/of
schoolbestuur.
De reactie van ouders en verzorgers op communicatie
vanuit de school.
De mate w aarin ouders/verzorgers thuis activiteiten
ondernemen om hun kinderen te ondersteunen/leerprestatie
Betrokkenheid van ouders/verzorgers bij buitenschoolse
activiteiten.
De betrokkenheid van medeopvoeders (zoals verenigingen,
jeugdw erk, welzijnswerk) bij de school.

6,3 (6,1)

5,5 (5,6)

5

Betrokkenheid van ouders/verzorgers bij het onderw ijs.

6,7 (6,6)

6,6 (3,9)

-

-

-

6,2

Betrokkenheid van ouders/verzorgers bij het terugdringen
van verzuim/voortijdig schoolverlaten mbo
Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n=364-451) en v o 2009 (n =142-241).

Van de scholen voor primair onderwijs krijgen de ouders gemiddeld een 6,8. De betrokkenheid van
ouders bij buitenschoolse activiteiten en de bijdrage van ouders binnen MR, ouderraad en
schoolbestuur wordt door de scholen het meest gewaardeerd, met een ruime 7.
In het voortgezet onderwijs scoren de ouders met een 6,2 wat lager. Met name de betrokkenheid
van ouders bij buitenschoolse activiteiten en de betrokkenheid van medeopvoeders worden lager
beoordeeld dan in het primair onderwijs.
Het oordeel van de mbo-instellingen zelf over hun rol in het betrekken van de ouders bij de school
en het onderwijs is met een gemiddelde van 4,8, nog minder positief dan het oordeel van de
ouders. De enige voldoende die ze zichzelf geven is een 6 voor het betrekken van
ouders/verzorgers bij het terugdringen van verzuim/voortijdig schoolverlaten. Ronduit slecht is het
oordeel van instellingen over de betrokkenheid van ouders bij buitenschoolse activiteiten. Eerder
zagen we echter, dat deze betrokkenheid ook niet gewenst wordt door de instelling. Ook de inbreng
van ouders/verzorgers via MR, ouderraad en/of schoolbestuur, wordt slecht beoordeeld.
Leraren in het po en vo die wij hebben geïnterviewd zijn over het algemeen positief over de
ondersteuning van leerlingen door de ouders, maar de betrokkenheid kan wel per ouder
verschillen.
Leraren in het mbo zijn wisselend tot negatief over de betrokkenheid van ouders. De betrokkenheid
van de ouders is volgens hen laag. Dit kan deels verklaard worden door de leeftijd van de
deelnemers.
Daarnaast hebben we leraren gevraagd of zij ook effecten zien van deze ouderbetrokkenheid op de
leeropbrengsten van leerlingen. Veel leraren zien wel effecten, al zijn de effecten lastig meetbaar.
Het zijn vooral indrukken.
We hebben de scholen gevraagd welke knelpunten zij ervaren bij het betrekken van ouders op
school.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

131

Tabel 6.8 Knelpunten bij ouderbetrokkenheid volgens de scholen (meerdere antwoorden m ogelijk;
percentage scholen; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n = 201)*

vo (n = 206)*

m bo (90)

betrokken te zijn.

82 (89)

64 (75)

43

Ouders vinden onderw ijs niet hun verantw oordelijkheid.

21 (28)

20 (35)

21

betrokken te zijn.

7 (12)

20 (32)

17

Ouders achten zich niet capabel.

11 (17)

10 (25)

-

20 (14)

15 (25)

17

19 (18)

17 (15)

18

11 (9)

16 (9)

3

-

16

54

gaat.

26

26

29

Ouders gedragen zich alleen als consument.

21

29

13

8

8

18

23

21

1

Ouders hebben vaak geen tijd om meer bij de school

Ouders hebben vaak geen zin om meer bij de school

Ouders zien het belang niet in van meer betrokkenheid bij
de school.
Het niet beheersen van de Nederlandse taal houdt ouders
tegen meer bij de school betrokken te raken.
Problemen in de communicatie, doordat docenten het
moeilijk vinden om met ouders te communiceren.
Ouders vinden kinderen oud genoeg om zelf
verantwoordelijkheid te nemen.
Ouders vertrouwen er te gemakkelijk op dat het w el goed

Het schoolteam heeft te w einig tijd om zich in te zetten voor
ouderbetrokkenheid.
Docenten vinden het lastig om te gaan met eisende en
agressieve ouders.
Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n=455) en v o 2009 (n =250).

Veel scholen in het primair (82%) en voortgezet onderwijs (64%) zeggen dat het grootste knelpunt
is dat ouders geen tijd meer hebben om betrokken te zijn. Dit aandeel is wel afgenomen ten
opzichte van 2009 50. Een kwart van de scholen in het po en vo vindt dat ouders er te makkelijk op
vertrouwen dat alles goed gaat en een vijfde geeft aan dat ouders zich niet verantwoordelijk voelen
voor het onderwijs. Verder valt op dat vo-scholen vaker vinden dat ouders weinig zin hebben om
betrokken te zijn dan po-scholen.
Het knelpunt dat mbo-instellingen het vaakst aanwijzen is dat ouders de kinderen oud genoeg
vinden om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Dit heeft vanzelfsprekend te maken met de leeftijd
van de deelnemers. Ook zien de mbo-instellingen het gebrek aan tijd die ouders hebben om
betrokken te zijn bij de school als een belangrijk knelpunt. In de interviews met de leraren kwam
ook zelden naar voren dat zij behoefte hadden aan trainingen of cursussen om ouders beter te
kunnen betrekken.
De interviews met leraren en CvB’s bevestigen dat instellingen het weg- of achterblijven van een
grote ouderbetrokkenheid zien als logisch gevolg van de leeftijd van deelnemers (18 jaar en ouder).
Opvallend is dat ouders (zie hierboven) het punt ‘mijn kind is te oud en wil niet dat ik betrokken ben
op mbo-instelling’ niet vaak als knelpunt aanwijzen. Het is dus mogelijk dat de leeftijd van de
deelnemers voor ouders vaak minder een beperking is om betrokken te zijn bij de instelling en het
onderwijs dan de instellingen denken.
Tot slot hebben we aan scholen gevraagd hoe ze hun eigen inspanningen voor ouderbetrokkenheid
beoordelen.

50

132

Dit v erschil is signif icant.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 6.9 Spant uw school zich voldoende in om ouders bij de school te betrekken? (percentage
scholen; tussen haakjes de uitkomsten van 2009)
po (n =230)*

vo (n =206)*

m bo (n= 89)

Ja, de school doet het maximale

29 (28)

20 (20)

10

Ja, de school doet voldoende (maar zou nog meer

63 (66)

63 (63)

43

Nee, de school zou meer moeten doen

8 (6)

17 (15)

36

Weet niet

0 (0)

0 (2)

11

Totaal

100

100

kunnen doen)

Bron: scholenenquête.
* po 2009 (n=502) en v o 2009 (n =268).

Ruim een kwart van de po-scholen en een vijfde van de vo-scholen vindt dat ze het maximale
doen. Slechts 10% van de mbo-instellingen vindt dat de school het maximale doet. Iets minder dan
twee derde van de po en vo scholen vindt dat ze voldoende doen, maar meer zouden kunnen doen
om ouders te betrekken. Het aantal scholen dat vindt dat ze onvoldoende doen is in po en vo
beperkt. Po- en vo-scholen zijn daarmee duidelijk positiever over hun eigen inzet voor
ouderbetrokkenheid dan de ouders (zie Tabel 6.3). Er is geen verandering ten opzichte van 2009.
Iets minder dan de helft van de mbo-instellingen vindt dat ze weliswaar voldoende doen, maar toch
meer zouden kunnen doen. Op dit punt zijn de instellingen dus kritischer dan de ouders. Echter,
iets meer dan een derde van de instellingen vindt dat zij meer zouden moeten doen. Dit is juist een
iets lagere aandeel dan onder de ouders. Zowel instellingen als ouders geven aan dat er
verbetering mogelijk en nodig is.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

133

Bijlage 1 Literatuurlijst

Beers, (2008) Het Opvoedbureau in Utrecht: cliënttevredenheid en empowerment binnen
opvoedingsondersteuning. Universiteit Utrecht.
Blok, H., R. G. Fukkink, E. C. Gebhardt, P. P. M. Leseman, 'The relevance of delivery mode and
other programme characteristics for the effectiveness of early childhood intervention'. International
Journal of Behavioral Development, Volume 29, Number 1 / January 2005, p. 35-47.
Booijink, M (2007) Terug naar de basis. Communicatie tussen leerkrachten en allochtone ouders in
het primair onderwijs. Onderzoeksrapport. Den Bosch: KPC.
Bordewijk, A., Dries, H., Harkink, M. en Visser, E. (2007). Ouderbetrokkenheid thuis: sleutel tot
schoolsucces. Over de invloed van ouders op het schoolsucces van hun kind en de rol van
(voor)schoolse voorzieningen. Velp: Spectrum, Centrum voor maatschappelijke ontwikkeling
Gelderland.
Daal, H.J. van, Broenink, N., Kromontono, E. & Tabibian, N. (2002). Bevordering van
ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie op basisscholen. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.
Desforges, C (2003) The Impact of Parental Involvement, Parental Support and Family Education
on Pupil Achievements and Adjustment: A Literature Review, Research Report 433 London: DfES.
Desforges, C. & Abouchaar, A. (2003). The impact of parental involvement, parental support and
family education on pupil achievement and adjustment: A literature review. London: Department for
Education and Skills.
Denessen, E. , Bakker, J. en Gierveld, M. (2007). Multi-ethnic schools’ parental involvement polices
and practices The School Community Journal, Vol. 17, No. 2.
De Ruiter, D. W., de Graaf en Maier, R. (2006). Contacten met allochtone ouders op zwarte
basisscholen: de invloed van beeldvorming. Migrantenstudies 2006-3, p. 116-132.
De Weerd en Krooneman, M. (2002). Ouderbetrokkenheid in het primair onderwijs in Rotterdam.
Rotterdam: Regioplan.
Ecorys/Oberon, Monitor ouderb etrokkenheid in het funderend onderwijs - Eerste meting onder
scholen en ouder, Ecorys/Sardes, 2009.
Elffers, L. (2011). Nederlandse samenvatting en discussie uit het proefschrift: The transition to postsecondary vocational education Students’ entrance, experiences and attainment. Enschede:
Ipskamp Drukkers B.V.
Flengte, E. (2007). Ouderbetrokkenheid bij school ontstaat niet vanzelf. Een inventarisatie van de
behoefte aan dienstverlening van de school en van onderwijsorganisaties aan de ouders. Den
Haag: Ministerie van OCW.
Herweijer, L. en Vogels, R. (2004). Ouders over opvoeding en onderwijs. Den Haag: Sociaal en
Cultureel Planbureau.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

135

Jepma, IJ. (2005). Partners in onderwijs en opvoeding. Amsterdam: Eduquality/Schepers Van
Seventer.
Jepma IJ., P. Kooiman en A. L. van der Vegt (2007). Landelijke Monitor VVE. 1e meting voorjaar
2007. Utrecht: Sardes.
Karsten, S., U. de Jong, G. Ledoux en H. Sligte (2006). De positie van ouders en leerlingen in het
governancebeleid. Amsterdam: SCO Kohnstamm Instituut.
Nederlands jeugdinstituut (2008). Databank Effectieve jeugdinterventies. www.jeugdinterventies.nl.
Onderwijsraad (2010) Ouders als partners. Versterking van relaties met en tussen ouders op
school, advies uitgebracht aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Den
Haag.
Patall, E.A., Cooper, H., Robinson, J.C. (2008) Parental Involvement in Homework: A Research
Synthesis. Review of Educational Research 78 (4), 1039-1101.
Sennef, J., Evers, A. en Ercan-Demir, O. (2008) Thuis op school. Over samenwerking tussen
school en allochtone ouders. Vereniging voor Openbaar Onderwijs.
Smit, F en Driessen, G. (2002), Allochtone ouders en de pedagogische functie van de basisschool.
Nijmegen: ITS.
Smit, F., Driessen, G. en Doesborgh, J. (2005) Opvattingen van allochtonen ouders over onderwijs:
tussen wens en realiteit. Een inventarisatie van de verwachtingen en de wensen van ouders ten
aanzien van de basisschool en educatieve activiteiten in Rotterdam. Nijmegen: ITS.
Smit, F., Driessen, Sluiter, R. en Brus, M. (2007) Ouderbetrokkenheid en -participatie op scholen
met veel en weinig achterstandsleerlingen. Nijmegen: ITS.
Van Daal, H.J., Broenink,n. Kromontono, E., Tabibian, n. (2002) Bevordering van
ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie op basisscholen. Een quick scan van behoeften en
perspectieven voor de provincie Zuid-Holland en de provinciale steunfunctie-organisaties Utrecht:
Verwey Jonker.
Van der Molen, H. (2009) Meer Betrokken Ouders. Kwalitatief onderzoek naar ouderbetrokkenheid
in relatie tot voortijdig schoolverlaten in het middelbaar beroepsonderwijs in opdracht van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Ouders en Coo.
Van Esch, W., R. Petit en F. Smit (2011) Nabij op afstand: ouders en het mbo. Ecbo/ITS.
Van Tuijl, C. en Siebes, R.C. (2006) Het rendement van Opstap in de basisschoolperiode: Een
longitudinaal onderzoek naar effecten van een gezinsgericht stimuleringsprogramma bij Turkse en
Marokkaanse gezinnen. Alkmaar: Extern Print.
Veen, A. en van Daalen, M. (2007) Ouderbetrokkenheid in Oud-West. Evaluatie van het project
Ouderbetrokkenheid op de basisscholen in Amsterdam Oud-West. Amsterdam: SCO Kohnstamm
Instituut.

136

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Zeece, P.D. (2005) Using Literature to Support Low Literature Parents as Children’s First Literacy
Teachers. Early Childhood Education Journal 32(5), 313-320.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

137

Bijlage 2 Achtergrondkenmerken
respondenten

Scholen
Po
Tabel 1 Type onderwijs

Basis Onderw ijs

213

Speciaal Basis Onderw ijs

17

Tabel 2 G4/Niet G4

Geen G4

191

G4

39

Tabel 3 Een-pitter/geen een-pitter

Geen eenpitter

170

Een-pitter

60

Vo
Tabel 4 Type onderwijs*

Avo

170

Vbo/pr

62

* missing

Tabel 5 G4/Niet G4

Geen G4

215

G4

28

Tabel 6 Een-pitter/geen een-pitter

Geen eenpitter

207

Een-pitter

36

Mb o
Tabel 7 G4/geen G4

138

Geen G4

126

G4

14

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 8 Sector waarvoor de vragenlijst is ingevuld

Zorg en Welzijn

39

Economie en dienstverlening

37

Techniek en vormgeving

37

Voedsel en natuur

27

Tabel 9 Niveau w aarvoor de vragenlijst is ingevuld (multiple respons)
Aantal (n = 135)
Niveau 1

43

Niveau 2

94

Niveau 3

100

Niveau 4

112

Tabel 9 Leerweg waarvoor de vragenlijst ingevuld

Bol

108

Bbl

27

Ouders
Po
n=503
V2 Hoeveel van uw kinderen volgen op dit moment primair onderwijs?
De helft van de ouders (49%) heeft één kind in het primair onderwijs, 41% heeft twee kinderen in
het primair onderwijs. 10% heeft drie of meer kinderen in het primair onderwijs. Het maximum is
zes.
V4 Hoe typeert u uw gezinssituatie? Met andere woorden, wat is de samenstelling van uw
huishouden?
86% is getrouwd of woont samen met kinderen. 14% is een eenoudergezin.
Tabel 10 V5 Wat is de hoogst genoten opleiding van de hoofdkostwinner binnen uw huishouden?
Opleidingsniveau

%

Max. lager onderw ijs

1

Lbo

8

Mavo

12

Mbo

31

Havo

9

Hbo

30

Wo

8

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

139

Tabel 11 V11 In w elke provincie staat de school van uw kind?
Provincie

%

Groningen

6

Friesland

6

Drenthe

3

Overijssel

4

Flevoland

3

Gelderland

12

Utrecht

6

Noord-Holland

16

Zuid-Holland

18

Zeeland

2

Noord-Brabant

14

Limburg

12

V13 Verricht u betaalde arbeid en/of vrijwilligerswerk? Hoeveel uur betaalde arbeid verricht
u gemiddeld per week? Hoeveel uur vrijwilligerswerk verricht u gemiddeld per week?
61% van de respondenten geeft aan alleen betaald werk te verrichten, 7% alleen vrijwilligerswerk
en 16% zowel betaald als vrijwilligerswerk. Een groep van 16% doet beide werksoorten niet.
Gemiddeld werkt men 30 uur betaald per week en verricht men 5 uur vrijwilligerswerk.
V14 Verricht uw partner betaalde arbeid en/of vrijwilligerswerk? Hoeveel uur betaalde arbeid
verricht uw partner gemiddeld per week? Hoeveel uur vrijwilligerswerk verricht uw partner
gemiddeld per week?
74% van de partners geeft aan alleen betaald werk te verrichten, 4% alleen vrijwilligerswerk en
10% zowel betaald als vrijwilligerswerk. Partners werken gemiddeld 34 uur betaald per week en
verrichten zo’n 6 uur vrijwilligerswerk per week.
Vo
n = 513
Tabel 12 Aantal personen in huishouden
Aantal personen huishouden

%

2

8

3

28

4

41

5

18

6

5

7

1

9

0

Gemiddeld bestaat het huishouden uit 3,9 personen. Wat de huishoudensamenstelling betreft is
20% een éénoudergezin en 80% een twee-oudergezin.

140

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 13 Opleiding
Opleidingsniveau hoofdkostwinner

%

T/m vmbo

24

Mbo

30

Havo/vw o

12

Hbo

25

Wo

9

Totaal

100

Tabel 14 Provincie
Provincie

%

Groningen

4

Friesland

7

Drenthe

3

Overijssel

7

Flevoland

4

Gelderland

11

Utrecht

8

Noord-Holland

13

Zuid-Holland

21

Zeeland

2

Noord-Brabant

14

Limburg

7

Totaal

100

Tabel 15 Werkzaamheden
Werkzaamheden

Zelf

Partner (indien aanw ezig)

Alleen betaald w erk

61

70

Alleen vrijw illigerswerk

7

3

Zow el betaald w erk als vrijwilligerswerk

20

15

Geen van beide

12

11

De respondenten werken gemiddeld 31 uur per week en hun partners 33 uur. Daarnaast verrichten
zowel zijzelf als hun partners 6 uur vrijwilligerswerk per week.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

141

Mb o
n = 350
Tabel 16 Vraag 1b. Welk schooltype volgt uw kind, of volgen uw kinderen, momenteel? Opm erking: als
u m eerdere kinderen heeft, kunt u m eerdere antwoorden invullen.*
%
Lager onderw ijs (basisschool)

13

Lager beroepsonderwijs (LBO)

3

Voortgezet onderwijs (VMBO / HAVO / VWO)

39

Middelbaar beroepsonderwijs (mbo)

100

Hoger beroepsonderwijs (HBO)

6

Wetenschappelijk onderw ijs / universitair onderwijs

1

* som v an de percentages is groter dan 100, doordat meerdere antwoordcategorieën gekozen konden worden.

Tabel 17 Vraag 3. Uit hoeveel personen bestaat uw huishouden?
Gem iddelde
3,88
Tabel 18 Vraag 4. Hoe typeert u uw gezinssituatie? Met andere woorden, wat is de samenstelling van uw
huishouden?
%
Alleenstaand met thuisw onende kinderen

23

Samenw onend en/of gehuwd met thuisw onende kinderen

77

Totaal

100

Tabel 19 Vraag 5. Wat is de hoogst genoten opleiding van de hoofdkostwinner binnen uw huishouden?*
%
Weet ik niet

1

Lager onderw ijs (basisschool) / geen opleiding

1

Lager beroepsonderwijs

6

Middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (MAVO / VMBO)

17

Middelbaar beroepsonderwijs (mbo)

42

Hoger algemeen en voorbereidend w etenschappelijk onderwijs (HAVO/VWO)

11

Hoger beroepsonderwijs (HBO)

21

Wetenschappelijk onderw ijs / universitair onderwijs

3

*Door af ronding is de som v an de percentages niet exact gelijk aan 100.

142

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Tabel 20 Vraag 11. In w elke provincie staat de school van uw kind?
%
Groningen

5

Friesland

4

Drenthe

4

Overijssel

11

Flevoland

3

Gelderland

9

Utrecht

5

Noord-Holland

15

Zuid-Holland

22

Zeeland

3

Noord-Brabant

12

Limburg

7

Totaal

100

Tabel 21 Vraag 13. Verricht u betaalde arbeid en/of vrijwilligerswerk?
%
Ja, alleen betaalde arbeid

61

Ja, alleen vrijw illigerswerk

6

Ja, zow el betaalde arbeid als vrijw illigerswerk

18

Nee

15

Totaal

100

Tabel 22 Vraag 13a. Hoeveel uur betaalde arbeid verricht u gemiddeld per week?
Gem iddelde
31,05
Tabel 23 Vraag 13b. Hoeveel uur vrijwilligerswerk verricht u gemiddeld per week?
Gem iddelde
6,98
Tabel 24 Vraag 14. Verricht uw partner betaalde arbeid en/of vrijwilligerswerk?
%
Ja, alleen betaalde arbeid

70

Ja, alleen vrijw illigerswerk

3

Ja, zow el betaalde arbeid als vrijw illigerswerk

1%

Nee

1%

Totaal

10%

Tabel 25 Vraag 14a. Hoeveel uur betaalde arbeid verricht uw partner gemiddeld per week?
Gem iddelde
32,81
Tabel 26 Vraag 14b. Hoeveel uur vrijwilligerswerk verricht uw partner gemiddeld per week?

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

143

Gem iddelde
8,76

Partners (mb o)
n = 140
Tabel 27 Vraag 1a.Woont u samen met een vriend(in) of partner?
%
Ik ben samenw onend of getrouwd en heb geen kinderen

79

Ik ben samenw onend of getrouwd en heb kinderen

21

Totaal

10%

Tabel 28 Vraag 2a. In w elke provincie staat de m bo-instelling van uw vriend(in)/partner?*
%
Groningen

1

Friesland

9

Drenthe

4

Overijssel

9

Flevoland

4

Gelderland

13

Utrecht

9

Noord-Holland

16

Zuid-Holland

20

Zeeland

1

Noord-Brabant

8

Limburg

8

Totaal

102

*Door af ronding is de som v an de percentages niet exact gelijk aan 100.

Tabel 29 Vraag 3. Verricht u betaalde arbeid en/of vrijwilligerswerk?
%
Ja, alleen betaalde arbeid

79

Ja, alleen vrijw illigerswerk

3

Ja, zow el betaalde arbeid als vrijw illigerswerk

7

Nee

11

Totaal

100

Tabel 30 Vraag 3a. Hoeveel uur betaalde arbeid verricht u gemiddeld per week?
Gem iddelde
29,68

Tabel 31 Vraag 3b. Hoeveel uur vrijwilligerswerk verricht u gemiddeld per week?
Gem iddelde
9,29

144

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Leerlingen
Vo
n = 359
Onderwijssoort
Vanwege de kleine omvang van de leerlingen met vmbo-basis is deze groep samengenomen met
die van de leerlingen met vmbo-kader. Tezamen vormen (na weging) vmbo b/k 19% van de
onderzoeksgroep. 20% zit op vmbo-tl niveau, 29% op havo-niveau en 31% op vwo niveau.
Tabel 32 Onderwijssoort
Onderwijssoort

%

VMBO-basis

4

VMBO-kader

15

VMBO-gl/theoretisch

20

HAVO

29

VWO

31

Totaal

100

Leerjaar
Leerlingen uit het eerste en tweede leerjaar zijn niet ondervraagd. Bijna de helft van de leerlingen
bevindt zich in de vierde klas, een kwart in de vijfde klas en 11% in de 6 e klas. Uiteraard is er een
samenhang met de verdeling naar onderwijssoort
Tabel 33 Klas
Klas

%

3e klas

18

4e klas

46

e

5 klas

25

6e klas

11

Totaal

100

Woonsituatie
Driekwart van de leerlingen (76%) woont bij beide ouders/verzorgers, 17% woont bij één van beide
ouders en 5% woont afwisselend bij één van de ouders/verzorgers (co-ouderschap).
Tabel 34 Woonsituatie
Wonen

%

Bij beide ouders/verzorgers

76

Bij één van beide ouders/verzorgers

17

Afwisselend bij één van de ouders/verzorgers

5

Zelfstandig / op kamers

1

Anders, namelijk: ...

1

Taal
95% spreekt thuis Nederlands, 5% spreekt zowel Nederlands als een andere taal. Hierbij komt
Fries het meest voor.

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

145

Opleiding ouders
Gevraagd naar het opleidingsniveau van de ouders blijkt dat een vrij aanzienlijk deel van de
leerlingen niet weet welk opleidingsniveau hun ouders hebben (17%). Dit zijn vooral leerlingen met
een vmbo b/k opleiding. Van hen weet 32% niet welk opleidingsniveau hun vader en 27% niet welk
opleidingsniveau hun moeder heeft. Gezien de lage score bij een opleiding tot en met vmbo is het
goed denkbaar dat een aantal ouders een opleiding op dit niveau heeft. Van de vwo-leerlingen
heeft 28% een vader en 17% een moeder met een opleiding op universitair niveau. Bij de leerlingen
op vmbo b/k niveau geldt dit voor resp. 4% en 0%.
Tabel 35 Opleiding vader
Vader

Vm bo b/kl

Vm bo-tl

Havo

Vw o

Totaal

T/m vm bo

0

29

25

11

13

Mbo

42

26

20

22

11

Havo/vw o

11

4

7

9

26

Hbo

11

11

21

23

18

Wo

4

15

7

28

15

Weet niet

32

15

20

7

17

Totaal

100

100

100

100

100

Tabel 36 Opleiding moeder
Moeder

Vm bo b/kl

Vm bo-tl

Havo

Vw o

Totaal

T/m vm bo

8

32

29

17

22

Mbo

46

26

22

21

27

Havo/vw o

4

0

9

9

6

Hbo

7

8

17

31

18

Wo

0

15

7

17

10

Weet niet

34

19

16

5

17

Totaal

100

100

100

100

100

Mb o
n = 356
Tabel 37 Vraag 45. In w elke sector volg je onderwijs?
%
Zorg en Welzijn

39

Economie

29

Techniek

18

Landbouw

2

Beveiliging

1

Communicatie

1

Grafisch (vormgeven)

2

Horeca(management)

3

ICT

1

Juridisch

1

Kunst en cultuur

1

Toerisme / recreatie

2

Secretarieel

1

Anders, namelijk: ...
Facilitair

146

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

1

%
Logistiek
Slagersopleiding
Totaal

102

Tabel 38 Vraag 46. Op w elk niveau volg je onderwijs?
%
Niveau 1

1

Niveau 2

11

Niveau 3

29

Niveau 4

59

Totaal

100

Tabel 39 Vraag 47. Welke leerweg volg je?
%
BOL

75

BBL

25

Totaal

100

Tabel 40 Vraag 48. Woon je bij je ouder(s)/verzorger(s) of zelfstandig?*
%
Bij beide ouders/verzorgers

54

Bij één van beide ouders/verzorgers

20

Afwisselend bij één van de ouders/verzorgers

2

Zelfstandig zonder huisgenoten

7

Zelfstandig met huisgeno(o)t(en)

7

Zelfstandig met mijn vriend(in)

11

Totaal

101

*Door af ronding is de som v an de percentages niet exact gelijk aan 100

Tabel 41 Vraag 48b. Heb je nog wel contact m et je ouder(s)/verzorger(s), of is dit niet het geval?
%
Ja, ik heb contact met mijn ouder(s)/verzorger(s)
Nee, ik heb geen contact met mijn

95
5

ouder(s)/verzorger(s)
Totaal

100

Tabel 42 Vraag 49. Welke taal spreek je thuis?
%
Nederlands

92

Een andere taal, namelijk: ...

1

Zow el Nederlands als een andere taal, namelijk: ...

7

Totaal

100

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

147

Tabel 43 Vraag 49. Welke taal spreek je thuis?(open vraag)
Zow el Nederlands als een andere taal, nam elijk: ...

Aantal

Berbers

1

Duits

1

Duits, Engels, Frans en Japans

1

Engels

3

Engels en Papiaments

1

Fries

7

Hindoestaans

2

Italiaans

1

Japans

1

Portugees

1

Turks

7

Zw eeds en Engels

1

Tabel 44 Vraag 50. Wat is de hoogst genoten opleiding van je vader/verzorger?*
%
Weet ik niet

17

Niet van toepassing (bijvoorbeeld: w egens overlijden / geen enkel contact)

1

Lager onderw ijs (basisschool) / geen opleiding

3

Lager beroepsonderwijs

4

Middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (MAVO / VMBO)

18

Middelbaar beroepsonderwijs (mbo)

33

Hoger algemeen en voorbereidend w etenschappelijk onderwijs (HAVO/VWO)

5

Hoger beroepsonderwijs (HBO)

15

Wetenschappelijk onderw ijs / universitair onderwijs

5

Totaal

101

*Door af ronding is de som v an de percentages niet exact gelijk aan 100.
Tabel 45 Vraag 51. Wat is de hoogst genoten opleiding van je m oeder/verzorgster?
%

148

Weet ik niet

13

Niet van toepassing (bijvoorbeeld: w egens overlijden / geen enkel contact)

0

Lager onderw ijs (basisschool) / geen opleiding

4

Lager beroepsonderwijs

6

Middelbaar algemeen voortgezet onderwijs (MAVO / VMBO)

20

Middelbaar beroepsonderwijs (mbo)

37

Hoger algemeen en voorbereidend w etenschappelijk onderwijs (HAVO/VWO)

5

Hoger beroepsonderwijs (HBO)

12

Wetenschappelijk onderw ijs / universitair onderwijs

2

Monitor ouderbetrokkenheid in het po, v o en mbo

Postbus 4175
3006 AD Rotterdam
Nederland
Watermanw eg 44
3067 GG Rotterdam
Nederland
T 010 453 88 00
F 010 453 07 68
E netherlands@ecorys.com

W w ww.ecorys.nl

Sound analysis, inspiring ideas

BELGIË – BULGARIJE – HONGARIJE – INDIA – NEDERLAND – P OLEN – RUSSISCHE FEDERATIE – S PANJE – TURKIJE - V ERENIGD KONINKRIJK - ZUID-AFRIKA