Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1371
Vragen van de leden Paulus Jansen en Ulenbelt (beiden SP) aan de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de controle op kwartsstofemissies
op bouwplaatsen (ingezonden 4 februari 2014).
Antwoord van Minister Kamp (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen
4 maart 2014)
Vraag 1
Op welke wijze controleert de Inspectie SZW de naleving van wettelijke eis
(MAC-waarde) voor kwartsstof op bouwplaatsen? Kunt u daarbij ingaan op
aspecten als
– hoeveel inspecties per jaar?
– gebeuren die aselect, risicogericht en/of na klachten?
– alleen aangekondigd of ook onaangekondigd?
– Is er sprake van systeemcontrole, visuele inspectie of meting?
Antwoord 1
Controle en toezicht op de blootstelling aan het kankerverwekkende kwartsstof op bouwplaatsen gebeurt door middel van inspecties op locatie. Daarbij
controleert de Inspectie SZW op basis van een visuele inspectie of de aard,
mate en duur van de blootstelling aan kwartsstof is beoordeeld en of op
basis van die beoordeling de juiste maatregelen zijn genomen. Ondersteunend aan de controles worden brancheorganisaties middels publicatie en
voorlichting geïnformeerd over de gevaren van blootstelling aan kwartsstof.
Van veel toegepaste bouwmaterialen is bekend dat deze hoge concentraties
aan kwarts bevatten. Bij bewerken van deze materialen, zoals zagen, boren,
schuren, slijpen, slopen, etc. komt kwartsstof vrij. Kwartsstof is kankerverwekkend en er moet dus door de werkgever voldaan worden aan art 4.13–4.21
Arbobesluit. In arbocatalogi voor de bouw wordt op de gevaren van kwarts
gewezen, (www.arbocatalogi-bouwnijverheid.nl).
Bij inspectieprojecten voor de bouw is steeds aandacht voor de risico’s en
aanpak van gevaarlijke stoffen, met name de blootstelling aan kwartsstof. Bij
reguliere bouwplaatsinspecties, ca. 2.000 per jaar, is er altijd aandacht voor
het onderwerp gevaarlijke stoffen. Ook zijn er specifiek op kwartsstof gerichte
inspectieprojecten uitgevoerd.
In het najaar van 2013 is gedurende 6 weken een inspectieproject gehouden,
specifiek op bewerken van kwartshoudende bouwmaterialen met handgereedschappen. Dit betrof 441 inspecties.

ah-tk-20132014-1371
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Dit gebeurt aselect, op basis van risicoherkenning, kennis van bouwwerkzaamheden en bouwmaterialen van inspecteurs. Daarnaast worden klachten
met betrekking tot kwarts altijd onderzocht.
Uitgangspunt is dat de inspectie onaangekondigd plaats vindt.
Vraag 2
Wat is het beeld over de naleving van de voorschriften op grond van de
uitgevoerde controles?
Antwoord 2
De Inspectie SZW constateerde dat de aandacht voor de kwartsstofproblematiek was verminderd. Innovatie in nieuwe technieken en apparatuur was tot
stilstand gekomen, dit terwijl fabrikanten juist waren aangespoord geschikte
apparatuur te ontwikkelen en of te verbeteren.
Het bovengenoemde inspectieproject heeft veel impact gehad en het
onderwerp «kwartsstof» weer op de kaart gezet.
Door een groep grote aannemers is een intentieverklaring ondertekend
waarin zij publiekelijk uitspreken dat op hun bouwplaatsen, ook door
onderaannemers, stofvrij gewerkt wordt.
De verwachting is dat fabrikanten onder impulsen van de vraag naar
geschikte apparatuur, innovatief aan de slag gaan.
Gedurende de 6 weken durende inspectieactie zijn 441 inspecties uitgevoerd
specifiek op bewerken van kwartshoudende materialen met handgereedschap. In ruim 15% van de controles werden de werkzaamheden stilgelegd en
23 maal is een boete aangezegd.
Vraag 3
Zijn er specifieke voorschriften inzake:
– het vermogen van stofzuigers in relatie tot het aantal aangesloten
apparaten en de lengte van de slangen;
– de frequentie van het vervangen van filters?
Zo ja, welke?
Zo nee, onderschrijft u dat deze parameters een grote invloed hebben op de
effectiviteit van kwartsstofbestrijding? Bent u bereid om dergelijke voorschriften op te stellen?
Antwoord 3
In de Arbowetgeving staat dat de werkgever gebruik dient te maken van
adequate arbeidsmiddelen om de blootstelling aan gevaarlijke stoffen zoveel
mogelijk te voorkomen.
Op het juiste gebruik en onderhoud van deze arbeidsmiddelen moet worden
toegezien.
Er worden geen specifieke voorschriften gegeven omdat (sinds 2007) in de
regelgeving vooral doelvoorschriften gegeven worden. Het is dan de
verantwoordelijkheid van de werkgever om specifieke maatregelen te nemen
zodanig dat de blootstelling aan kwartsstof aanvaardbaar is.
De wettelijke eisen zijn niet gericht op apparatuur maar gericht op het
voorkomen van blootstelling. De werkgever heeft, op basis van artikel 4.2 van
het Arbeidsomstandighedenbesluit, de verplichting om bij kans op blootstelling aan kwartsstof, de aard, mate en duur van die blootstelling te beoordelen. Voor het doeltreffend vaststellen van het blootstellingsniveau dient
gebruik te worden gemaakt van geschikte meetmethodes of kwantitatieve
evaluatiemethodes. Vervolgens moeten, op basis van de beoordeling,
maatregelen en voorzieningen worden getroffen om de blootstelling zoveel
mogelijk te voorkomen, in ieder geval onder de wettelijke grenswaarde van
0,075 mg/m3.
Indien de werkzaamheden worden uitgevoerd met apparatuur waarvoor op
de website van TNO (www.stofvrijwerken.nl) een prestatietoets is opgenomen
of de werkzaamheden worden uitgevoerd met stofafzuiging uit de keuzewijzer
van Arbouw (www.stofvrijwerken.nl), en de toepassingsvoorwaarde daarbij in
acht genomen worden, dan hoeft de werkgever zelf geen beoordeling van de
blootstelling meer uit te voeren. Er wordt dan gewerkt met apparatuur en op
een manier waarvan bewezen is dat daarmee blootstelling voldoende
beheerst wordt. Er staat daarbij ook aangegeven dat er eventueel ook met
aanvullende ademhalingsbescherming gewerkt dient te worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Wanneer in de praktijk blijkt dat de toepassingsvoorwaarden afwijken van de
voorwaarden vermeld op de site van TNO of Arbouw (bijvoorbeeld langere
slangen), dan dient de werkgever zelf aan te tonen dat de blootstelling onder
de grenswaarde gewaarborgd blijft.
Vraag 4
Bent u, Indien er uitsluitend visuele inspecties gehouden worden door de
Inspectie SZW, bekend met de mogelijkheid1 om fijnstof-emissies realtime te
monitoren en op afstand te bewaken?
Antwoord 4
Ja, daar ben ik bekend mee.
Vraag 5
Ziet u, indien er uitsluitend visuele inspecties worden gehouden door de
Inspectie SZW, meerwaarde in de inzet van portable meetsystemen voor de
controle op fijnstofconcentraties tijdens bouwwerkzaamheden?
Antwoord 5
Ik zie de meerwaarde niet omdat die meetsystemen zich richten op fijnstof,
en niet op kwartsstof waarvoor andere (niet met de portable meetsystemen
meetbare) grenswaarden gelden
Bovendien meten de portable meetsystemen in de omgeving en niet, zoals
moet bij kwartsstof, in de ademzone. Het is geen blootstellingsbeoordeling
conform de arbowet. Het werkt alleen kostenverhogend voor de werkgever.
Het is wel een indicatie voor fijnstof.
Portable meetsystemen, zoals in het door u aangehaalde proefproject, kunnen
inzage geven in de concentratie fijnstof tijdens het uitvoeren van kwartsbewerkingen. Dergelijke metingen kunnen door de werkgever worden gebruikt
om de aard, mate en duur van de blootstelling aan fijnstof tijdens bouwwerkzaamheden te beoordelen, bij voorkeur aangevuld met persoonlijke monstername op de persoon.
De inspecties van de Inspectie SZW richten zich op de blootstelling aan
respirabel kwartsstof (waarvoor de wettelijke grenswaarde van 0,075 mg/m3
geldt), en niet op fijnstof.

1

Een proefproject wordt momenteel uitgevoerd in Voorhout door de Groene Gevelwerker i.s.m.
Teesing en Atimo, zie Cobouw 1 februari 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3