Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

32 849

Mijnbouw

Nr. 153

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 november 2018
Mede gelet op de aangehouden motie van de leden Beckerman en
Wassenberg (Kamerstuk 32 849, nr. 143), laat ik u weten dat ik
voornemens ben om hoger beroep in te stellen tegen de uitspraak van de
rechtbank Limburg van 2 november 2018 waarin, kort gezegd, is bepaald
dat het Waarborgfonds Mijnbouwschade ten onrechte verzoeken om
vergoeding van schade heeft afgewezen op grond van verjaring. Met deze
brief licht ik mijn overwegingen toe. Graag ga ik hierover eerst met uw
Kamer in debat, voordat ik een definitief besluit neem over het instellen
van hoger beroep. De beroepstermijn verloopt op 13 december
aanstaande.
Hieronder volgt eerst een korte weergave van de uitspraak van de
rechtbank Limburg van 2 november 2018 voor zover het gaat over
verjaring. Vervolgens zal ik ingaan op de overwegingen voor het instellen
van hoger beroep en het belang van en de rechtvaardiging voor een
objectieve verjaringstermijn. Tot slot zal ik nog aangeven om welke
redenen anders dan de rechtszekerheid het van belang is om in hoger
beroep duidelijkheid te verkrijgen over de aanvang van deze verjaringstermijn.
Aan het instellen van hoger beroep zal ik geen consequenties verbinden
voor de gedupeerden die deze zaak hebben aangespannen. Ik wil
nogmaals benadrukken, zoals ik in mijn brief van 6 november jl. al heb
aangegeven, dat ik de uitspraak van de rechtbank zal uitvoeren
(Kamerstuk 32 849, nr. 151). Dat betekent dat ik een nieuwe beslissing op
bezwaar zal nemen. Daartoe zal ik in ieder geval nader onderzoek moeten
laten doen naar de schadeposten die volgens de rechtbank nog moeten
worden vergoed. Dit zijn mogelijke toekomstige schade en waardedaling
van de woningen. Ook zal ik zoals eerder toegezegd, het Calamiteitenfonds mijn(water)schade Limburg van de benodigde extra middelen
voorzien zodat de veiligheid van wonen in deze regio geborgd kan blijven.

kst-32849-153
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 153

1

Als het gaat om veiligheid van burgers dan spelen juridische aansprakelijkheid en verjaring voor mij geen rol.
Uitspraak rechtbank Limburg over verjaring
De rechtbank Limburg heeft geoordeeld dat het Waarborgfonds
mijnbouwschade ten onrechte de verzoeken om vergoeding van schade
aan woningen heeft afgewezen omdat die verjaard zouden zijn. De
objectieve verjaringstermijn van 30 jaar is volgens de rechtbank pas
aangevangen door de gebeurtenis die als laatste schakel van de causale
keten de schade heeft veroorzaakt. Die laatste schakel bestaat in dit geval
uit het disfunctioneren van de afsluiting van een verticale boring die is
verricht bij de steenkoolwinning door De Domaniale Mijnmaatschappij
NV. Het exacte tijdstip waarop die afsluiting is begonnen te disfunctioneren is niet meer vast te stellen en daarom is niet uit te sluiten dat dit
korter is geweest dan 30 jaar voor de vorderingen tot schadevergoeding.
Die onzekerheid komt naar het oordeel van de rechtbank voor risico van
het Waarborgfonds dat de schade moet vergoeden.
In deze procedure is een verstrekkend oordeel gegeven over de aanvang
van de objectieve verjaringstermijn als bedoeld in artikel 310 van Boek 3
van het Burgerlijk Wetboek in relatie tot mijnbouwschade. Hiermee staat
niet de verjaringstermijn van 30 jaar zelf ter discussie maar wel de manier
waarop de aanvang van die 30-jarige termijn moet worden bepaald.
Overwegingen hoger beroep
Mijn belangrijkste overweging voor het instellen van hoger beroep is
ingegeven door de noodzaak duidelijkheid te krijgen over de aanvang van
de objectieve verjaringstermijn van 30 jaar die geldt voor mijnbouwactiviteiten.
De exploitant van een mijnbouwwerk is aansprakelijk voor schade die
ontstaat door beweging van de bodem als gevolg van de aanleg of de
exploitatie van dat werk (artikel 6:177, lid 1, aanhef en onder b Burgerlijk
Wetboek). Indien deze schade bekend wordt na de sluiting van het
mijnbouwwerk, is de laatste exploitant aansprakelijk (artikel 6:177, lid 4,
laatste zin, BW). Een objectieve verjaringstermijn van 30 jaar geldt voor de
rechtsvordering tot vergoeding van deze schade (artikel 3:310, tweede lid,
BW).
De oorzaak van de schade in de onderhavige zaak is het disfunctioneren
van de afsluiting. De principiële vraag die in de procedure aan de orde is,
is of de schade te kwalificeren is als schade als gevolg van een mijnbouwactiviteit, of dat het disfunctioneren van de afsluiting is aan te merken als
een afzonderlijke gebeurtenis, die los staat van de aanleg of exploitatie
van het mijnbouwwerk.
De rechtbank heeft het eerste aangenomen. Dit betekent dat de exploitant
van een mijnbouwwerk tot in het oneindige aansprakelijk kan zijn voor
schade door de aanleg of exploitatie van een mijnbouwwerk. Ook al is de
exploitatie van een mijnbouwwerk langer dan 30 jaar geleden beëindigd,
zoals in dit geval bijna 50 jaar geleden.
Rechtszekerheid
Het belang van objectieve verjaringstermijnen, in dit geval de objectieve
verjaringstermijn van 30 jaar voor mijnbouwschade, is vooral gelegen in
de rechtszekerheid. Na verloop van deze termijn kan geen vordering tot
vergoeding van schade worden ingediend die het gevolg is van deze
mijnbouwactiviteiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 153

2

Dit kan de vraag oproepen of het gerechtvaardigd is dat degene die
schade geleden heeft dit na verloop van tijd niet meer vergoed kan
krijgen. De rechtvaardiging van deze onmogelijkheid is hoofdzakelijk
gelegen in rechtszekerheid als algemeen belang: het scheppen van
duidelijkheid over de rechtspositie van alle betrokkenen. Na tijdsverloop
van 30 jaar is het moeizaam, zo niet onmogelijk om vast te stellen
waardoor de schade is veroorzaakt en wie daarvoor verantwoordelijk is.
Uit de wetsgeschiedenis van deze verjaringsregeling voor mijnbouwschade volgt dat beoogd was aan te sluiten bij reeds bestaande, vergelijkbare regelingen, in het bijzonder de aansprakelijkheid met betrekking
tot gevaarlijke stoffen als bedoeld in artikel 175 van Boek 6 van het
Burgerlijk Wetboek. Zoals blijkt uit de toelichting op het amendement van
de leden Witteveen-Hevinga en Atsma (Kamerstuk 26 129, nr. 86), waarbij
de schade door beweging van de bodem als gevolg van mijnbouwactiviteiten aan artikel 310, tweede lid, van Boek 3 BW is toegevoegd, waren
overwegingen voor de langere objectieve verjaringstermijn het mogelijk
sluipende karakter van schade door bodembeweging en de moeilijke
herleidbaarheid van deze schade.
Met de recente uitspraak van de rechtbank ontstaat onhelderheid over de
kwalificatie van de schadeveroorzakende gebeurtenis als mijnbouwactiviteit en daarmee over de bepaling van de aanvang van de verjaringstermijn. Dit kan verstrekkende gevolgen hebben gelet op alle mijnbouwwerken die inmiddels zijn gesloten en in de toekomst nog zullen worden
gesloten.
De ontstane onduidelijkheid blijft mogelijk niet beperkt tot de mijnbouwsituatie zoals die in deze zaak voorligt, maar kan ook uitstralen naar andere
gevallen waar – zoals vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek – een
verjaringstermijn geldt. Dat geeft deze uitspraak een breder belang.
Gelet op het bovenstaande ben ik, mede gelet op overleg met mijn
ambtsgenoot van Rechtsbescherming, van mening dat hoger beroep dient
te worden ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank Limburg. Het in
stand laten van die uitspraak heeft namelijk tot gevolg dat het doel van de
objectieve verjaringstermijn, het geven van rechtszekerheid, wordt
ondergraven.
Ik vind het belangrijk duidelijkheid van de hogere rechter te krijgen over
wanneer vorderingen tot vergoeding van schade als gevolg van beweging
van de bodem verjaren. Aan de hand van het oordeel in hoger beroep kan
ik nader bezien of en zo ja, welke gevolgen dit voor de toekomst kan
hebben voor getroffen burgers èn ondernemers.
Zekerheid voor burgers na 30 jaar
Zoals hierboven gesteld vind ik het belangrijk om een heldere verjaringstermijn te kunnen hanteren in het belang van de rechtszekerheid in
mijnbouwzaken. Tegelijkertijd moet daarbij ook de keerzijde worden
beschouwd, namelijk het belang van de burger die schade meent te
ondervinden die het gevolg is van mijnbouwactiviteiten die meer dan
30 jaar geleden zijn beëindigd.
Ik wil daarom in de komende maanden bezien of aanvullende voorzieningen nodig zijn om dergelijke schade te vergoeden en zo ja op welke
wijze deze kunnen worden vormgegeven. Ik wil hierop voor het zomerreces van 2019 terugkomen.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 32 849, nr. 153

3